Dydd Iau 6ed Mawrth – Dydd Sadwrn 15fed Mawrth

2008
rhaglen yr Ŵyl

10

th

anniversar

10

y

fed
pen-blwy

dd

Croeso i Ŵyl Wyddoniaeth Wrecsam 2008

Sefydlwyd Gŵyl Wyddoniaeth Wrecsam yn 1998 er mwyn dathlu gwyddoniaeth. Dros y blynyddoedd mae’r Ŵyl wedi croesawu llu o siaradwyr gan ddenu nifer fawr iawn o ymwelwyr. Bydd Gŵyl eleni yn rhedeg o ddydd Iau 6ed Mawrth hyd at ddydd Sadwrn 15fed Mawrth gyda Gwychoniaeth (rhaglen drwy’r dydd o weithgareddau ar gyfer y teulu cyfan) ar ddydd Sadwrn 15ed Mawrth. Mae’r rhaglen o ddigwyddiadau yn cynnwys rhywbeth at ddant pawb gan gwmpasu amrywiaeth eang o syniadau a chysyniadau gwyddonol mewn sgyrsiau, ffilmiau, arddangosiadau ac arddangosfeydd. Yn ogystal â’r rhaglen gyhoeddus hon, bydd Gŵyl Wyddoniaeth Wrecsam hefyd yn cynnal digwyddiadau ar gyfer ysgolion a busnesau. Am fwy o fanylion am holl ddigwyddiadau Gŵyl Wyddoniaeth Wrecsam ewch i’r wefan www.wrexhamsf.com Gobeithio y gwnewch chi fwynhau pori trwy’r rhaglen ac edrychwn ymlaen at eich gweld yn y digwyddiadau. I archebu llefydd/tocynnau ar gyfer y digwyddiadau gweler y manylion ar ddiwedd pob un.

Cystadleuaeth Cennin Pedr Gŵyl Wyddoniaeth Wrecsam I nodi degfed pen-blwydd Gŵyl Wyddoniaeth Wrecsam eleni, mae NEWI a Gŵyl Wyddoniaeth Wrecsam wedi dod ynghyd â Gofal Canser Marie Curie i sefydlu cystadleuaeth arbennig a fydd yn ysgogi pobl i feddwl yn greadigol am gennin Pedr. Gofynnir i’r cystadleuwyr ddefnyddio eu dychymyg i greu cennin Pedr; gallai hyn fod trwy dynnu neu baentio llun; gwneud gludwaith, model neu gerflun neu hyd yn oed trwy wneud cacen. Dim ond eich dychymyg chi sy’n cyfyngu’r posibiliadau. Bydd y ceisiadau yn cael eu dosbarthu i’r pum categori beirniadaeth canlynol: ceisiadau unigol gan blant yn y categori oedran 6 ac iau; 7-11; 12-17; ac Oedolion 18+ a cheisiadau grŵp o unrhyw grŵp oedran neu grŵp oedran cymysg. Mae yna ddewis o wobrau gêmau cyfrifiadurol i bob enillydd categori cais unigol a bydd y grŵp buddugol yn ennill gwerth £200 o docynnau Homebase. Bydd y ceisiadau i gyd yn cael eu harddangos yn gyhoeddus yn NEWI yn ystod yr Ŵyl a bydd yr enillwyr yn cael eu cyhoeddi yn Gwychoniaeth ar ddydd Sadwrn 15fed Mawrth. Mae pecynnau cystadlu ar gael trwy ffonio 01978 293473 neu trwy ebostio wideningaccess@newi.ac.uk. Y dyddiad cau ar gyfer y ceisiadau yw dydd Gwener 29ain Chwefror am 12 hanner dydd.

Trefnwyd gŵyl Wyddoniaeth Wrecsam gan:

02 03

gŵyl Wyddoniaeth Wrecsam 2008

Gyrfa’r Fonesig Tanni Grey Thompson
Trefnydd: adran gwyddorau Chwaraeon ac ymarfer, neWI 7pm, Campws Plas Coch neWI Y Fonesig Tanni yw athletwraig Paralympaidd fwyaf adnabyddus Prydain, sydd wedi perfformio ar lefel ryngwladol, mewn rasys yn amrywio o 100m i’r marathon. Mae Tanni wedi derbyn nifer o anrhydeddau a gwobrau mewn cydnabyddiaeth o’i champau Paralympaidd ac ym maes chwaraeon, gan gynnwys OBE yn Rhestr Anrhydeddau Blwyddyn Newydd y Mileniwm am ei gwasanaethau i chwaraeon, a chafodd ei hurddo’n Fonesig yn 2004. Bydd Tanni yn rhoi cip i ni o’i bywyd fel athletwraig a pherson enwog ym myd chwaraeon; gan ddefnyddio ei hanesion a’i phrofiad personol i gyflwyno neges ysbrydoledig o’r hyn y gellir ei gyflawni trwy ymroddiad a phenderfyniad yn ogystal â dawn. Bydd y digwyddiad yma yn lansio Gŵyl Wyddoniaeth Wrecsam 2008. Mae’r digwyddiad yma yn addas ar gyfer oedolion a phlant 15+ oed. Digwyddiad am ddim. I archebu lle ffoniwch NEWI ar 01978 293473 neu ebostiwch wideningaccess@newi. ac.uk neu cysylltwch â Chanolfan Groeso Wrecsam ar 01978 292015.

Hanfodion Dylunio Systemau, eu Rhoi ar Waith, a’u Hoptimeiddio
Mauricio “Magu” ramírez Trefnydd: Technoleg Cyfathrebu yn neWI a Quality acoustic Sound Services cychwyn am 9.30am; digwyddiad trwy’r dydd, neWI, Campws Plas Coch Fel rhan o’r Ŵyl mae adran Technoleg Cyfathrebu NEWI, ynghyd â Quality Acoustic Sound Services wedi trefnu cwrs pedwar diwrnod ar hanfodion dylunio systemau, eu rhoi ar waith a’u hoptimeiddio mewn perthynas â sain. Bydd Mauricio “Magu” Ramírez, hyfforddwr seminar llawn-amser cyntaf Meyer Sound yn cyflwyno’r cwrs. Mae’n adnabyddus ar ddwy ochr yr Iwerydd am ei gyfoeth o arbenigedd technegol a’i arddull hyfforddiadol diddorol. Cyn ei yrfa mewn peirianneg sain, enillodd radd mewn rheolaeth gyfrifiadurol ym Mecsico, ei wlad frodorol. Ar ôl gweithio gyda sawl artist a chwmni rhentu, fe ddefnyddiodd ei brofiadau i lunio rhaglen astudio ar gyfer hyfforddwyr proffesiynol mewn atgyfnerthu sain. Yn 1992, sefydlodd ysgol Dynamix School i hyfforddi myfyrwyr o Fecsico a De America. Mynychodd Ramírez ysgol SIM yn 1993, a thair blynedd yn ddiweddarach fe gytunodd i agor ysgol Meyer Sound ym Mecsico. Yn 1997, enwyd Ramírez yn gydlynydd ar gyfer ymdrech addysgol Meyer Sound Mecsico a dwy flynedd yn ddiweddarach fe dderbyniodd dystysgrif fel Hyfforddwr SIM. Ar hyn o bryd y mae’n cynnal seminarau ledled Ewrop, Asia ac America Ladin. Mae’r cwrs am ddim ac mae croeso i bobl fynychu’r pedwar diwrnod llawn neu ddethol y sesiynau y maent yn dymuno eu mynychu. Am fanylion pellach ac i archebu lle ffoniwch John Jones ar 07841 040273.

Y Gweithdy Cymysgu

Buford Jones, Meyer Sound laboratories Trefnydd: Technoleg Cyfathrebu yn neWI a Quality acoustic Sound Services 6.30pm neWI, Campws Plas Coch Mae’r Gweithdy Cymysgu yn canolbwyntio ar rôl y peiriannydd cymysgu wrth gynhyrchu sain byw. Mae’r mynychwyr yn manteisio o brofiad helaeth Burford Jones o weithio gydag amrywiaeth anhygoel o genres niferus mewn seminar sy’n mynd tu hwnt i’r technegol i faterion artistig a gwleidyddol hyd yn oed. Trafodir offer a dulliau cymysgu, tiwnio systemau, cymysgu mewn neuaddau cyngerdd, ymglymiad cynhyrchwyr recordiau, cymysgu sain amgylchynol, cymysgu ar wahân, ond mae Jones hefyd yn mynd i’r afael â materion cyfathrebu ac ymddiriedaeth rhwng yr artist a’r peirannydd cymysgu a’r wleidyddiaeth sy’n gysylltiedig ag unrhyw gynhyrchiad, yn amrywio o deithiau mawrion i ddigwyddiadau corfforaethol a chynyrchiadau addoldai. Mae’r digwyddiad yma yn addas ar gyfer oedolion a phlant 15+ oed. Digwyddiad am ddim. I archebu lle ffoniwch NEWI ar 01978 293473 neu ebostiwch wideningaccess@newi.ac.uk neu cysylltwch â Chanolfan Groeso Wrecsam ar 01978 292015.

Dydd Iau 6ed Mawrth

Dydd Gwener 7fed Mawrth

Dydd Gwener 7fed Mawrth

www.wrexhamsf.com

Y Ffordd i Bonneville

Y Bydysawd Mewn 4D

Gofal Canser Marie Curie – Gwasanaeth Nyrsio yng Ngogledd Cymru
emma groves ac alison Marsh, gofal Canser Marie Curie Trefnydd: neWI 7pm neWI, Campws Plas Coch Cyflwyniad yn disgrifio gwaith Gofal Canser Marie Curie yng Ngogledd Cymru. Bydd y sgwrs yn sôn am eu hymroddiad i ofal lliniarol yn y gymuned leol a galluogi cleifion canser i gael dewis marw yn eu cartrefi eu hunain. Yna bydd yn esbonio’r broses gyfeirio a gwaith y nyrsys a’r mentrau codi arian sy’n cefnogi’r ymgyrch yma. Noddir y cyflwyniad yma gan Ofal Canser Marie Curie. Mae’r digwyddiad yma yn addas ar gyfer oedolion a phlant 16+ oed. Digwyddiad am ddim. Iarchebu lle ffoniwch NEWI ar 01978 293473 neu ebostiwch wideningaccess@newi.ac.uk neu cysylltwch â Chanolfan Groeso Wrecsam ar 01978 292015.

Simon evans, Cyfarwyddwr Peirianneg, JCB Transmissions Trefnydd: neWI 6.30pm neWI, Campws Plas Coch Yn 2006 torrodd llilinwr Dieselmax JCB record cyflymder y byd am gar olwynyredig peiriant diesel. Er mwyn deall pam fyddai cynhyrchwyr peiriannau adeiladau sydd wedi bod yn gweithredu ers dros 60 mlynedd eisiau gwneud y fath beth, mae angen i rywun ddeall JCB yn gyntaf, ei hanes a’r gwerthoedd y gwnaeth y sylfaenydd eu meithrin yn y cwmni; gwerthoedd sydd wedi ei wneud yr hyn ydyw heddiw. Mae hanes datblygiad JCB o fod yn gwmni lled-ddi-nod i fod y trydydd cynhyrchydd peiriannau adeiladu mwyaf yn y byd yn ystod y cyfnod hwnnw, yn hanes o arloesi, rhagoriaeth peirianneg a phenderfyniad dyfal. Deilliodd Dieselmax o’r gwerthoedd hyn ac yn wir, roedd yn ddathliad ohonynt. Yn 2008 bydd JCB Transmissions, adran fawr o JCB, yn dathlu ei ben-blwydd yn ddeg-arhugain ar safle Wrecsam. Y mae wedi datblygu o ddechrau yr un mor ddi-nod yn ôl yn y 1970au i’r cyfleuster cynhyrchu trawsyriant ac echel safon rhyngwladol y mae heddiw, gan wasanaethu’r mwyafrif o gynnyrch olwynog JCB gyda llinellau gyriant; gan gynnwys datblygu llinell yriant Dieselmax. Bydd y cyflwyniad yn mynd â’r gwrandawyr ar y daith hon o ddarganfod ac arloesi, a arweiniodd at greu Dieselmax. Mae’r digwyddiad yma yn addas ar gyfer oedolion a phlant 14+ oed. Digwyddiad am ddim. I archebu lle ffoniwch NEWI ar 01978 293473 neu ebostiwch wideningaccess@newi.ac.uk neu cysylltwch â Chanolfan Groeso Wrecsam ar 01978 292015.

Dr Chris Baddiley Trefnydd: neWI 7pm neWI, Campws Plas Coch Sioe sleidiau fawr yw hon ble’r ydym yn gweld golygfeydd safbwyntiol o’r system heulol, y sêr, y Llwybr Llaethog a’r galaethau pell. Mae’r sgwrs wedi’u darlunio â llawer o efelychiadau cyfrifiadurol, a ddangosir fel cyfresi o sleidiau. Mae’r cytserau yn cael eu symud trwy amser ac edrychir arnynt o wahanol leoliadau anghysbell yn ogystal. Mae rhai o’r rhain i lawr i mag. 9 mewn priod liwiau, a rhai mewn stereo, wedi’u gweld trwy’r gwydrau cochwyrdd a ddarperir. Mae ein huwch-glwstwr o alaethau wedi’i arddangos yn yr un modd mewn galaeth-daith. Mae galaethau hefyd yn cael eu dryllio ynghyd mewn efelychiad. Dangosir lensio disgyrchol ac afluniadau gofod-amser. Daw’r sioe i ben gyda thaith gwirioneddol berthynolaidd i’r seren eta CMa, gan ddangos egwyriannau geometrig a symudiadau lliw, gyda theithio ymlaentrwy-amser cyflym. Mae’r digwyddiad yma yn addas ar gyfer oedolion a phlant 11+ oed. Digwyddiad am ddim. I archebu lle ffoniwch NEWI ar 01978 293473 neu ebostiwch wideningaccess@newi.ac.uk neu cysylltwch â Chanolfan Groeso Wrecsam ar 01978 292015.

Dydd Gwener 7fed Mawrth

Dydd Gwener 7fed Mawrth

Dydd Gwener 7fed Mawrth

04 05

gŵyl Wyddoniaeth Wrecsam 2008

Gwyddoniaeth Cŵl

Effaith Segurdod ar Ddarpar Iechyd ein Plant: Gwyddoniaeth ar Waith
Dr Sue Taylor, adran gwyddorau Chwaraeon ac ymarfer, neWI a Jonathan Miller, Cyngor Bwrdeistref Sirol Wrecsam Trefnydd: neWI 7pm neWI, Campws Plas Coch Mae’n ymddangos nad oes diwrnod yn mynd heibio heb i’r cyfryngau sôn am yr epidemig o ordewdra a’i effaith ar iechyd a ffitrwydd y genedl, ond a yw hyn yn achos pryder mewn gwirionedd? Bydd y ddarlith yma yn edrych ar y dystiolaeth wyddonol y tu ôl i broblem gordewdra ac yn astudio rhai o achosion posibl yr epidemig. Yna byddwn yn datgelu astudiaeth newydd gyffrous gan NEWI, ar y cyd â Chyngor Bwrdeistref Sirol Wrecsam, a fydd yn ymchwilio i iechyd a ffitrwydd plant yn Wrecsam. Byddwn yn esbonio sut y gellir defnyddio’r canfyddiadau hyn i wella iechyd a lles ein plant. Bydd y ddarlith yma yn apelio nid yn unig at rieni a phlant hŷn, ond at arbenigwyr blynyddoedd cynnar, gweithwyr proffesiynol ym maes iechyd cyhoeddus, gwneuthurwyr polisi, ysgolion, datblygwyr chwaraeon a hamdden, gwasanaethau plant, addysgwyr gweithgareddau corfforol ac iechyd, nyrsys meddygfeydd ac eraill sy’n delio gyda phlant a phobl ifanc. Mae’r digwyddiad yma yn addas ar gyfer oedolion a phlant 16+ oed. Digwyddiad am ddim. I archebu lle ffoniwch NEWI ar 01978 293473 neu ebostiwch wideningaccess@newi.ac.uk neu cysylltwch â Chanolfan Groeso Wrecsam ar 01978 292015.

greg Isted Trefnydd: neWI 6.30pm neWI, Campws Plas Coch Mae Greg Isted yn rhedeg Gêmau Olympaidd Gwyddoniaeth Glannau Messwy bob blwyddyn, a dargedir yn bennaf at Gyfnod Allweddol 3. Dyma sgwrs/arddangosiad byw, hynod ryngweithiol a blêr ar adegau sydd wedi’i anelu at bobl o bob oedran sydd â diddordeb mewn ffiseg a chemeg, trwy berfformio arbrofion tymheredd isel gyda nitrogen hylifol. Cwmpasir tri phrif faes: soledau, hylifau a nwyon; sut mae tymheredd yn effeithio ar nodweddion defnyddiau; ac adweithiau cemegol. Mae’r arbrofion amrywiol yn cynnwys balŵns hunan-chwythadwy; bananas sy’n rhewi, teiars beic a blodau (a’u dryllio gyda morthwyl); defnyddio tymereddau isel i gael gwm cnoi oddi ar ddillad; gwneud cymylau rhew sychion (trwy ddefnyddio diocsid carbon soled); rhewi dillad aelodau o’r gynulleidfa e.e. teis; ffrwydro tuniau ffilm; coginio wy mewn padell ffrio trwy ddefnyddio nitrogen hylifol; gwneud i bylbiau golau gynnau a diffodd trwy ddefnyddio tymereddau isel; rhewi teganau meddal; a rhewi papur £20. Mae’r digwyddiad yma yn addas ar gyfer oedolion a phlant 8+ oed. Digwyddiad am ddim. I archebu lle ffoniwch NEWI ar 01978 293473 neu ebostiwch wideningaccess@newi. ac.uk neu cysylltwch â Chanolfan Groeso Wrecsam ar 01978 292015.

Dydd Gwener 7fed Mawrth

Dydd Gwener 7fed Mawrth

www.wrexhamsf.com

Pam fod Angen Ffuglen Wyddonol Arnom?

Hanfodion Dylunio Systemau, eu Rhoi ar Waith, a’u Hoptimeiddio
Mauricio “Magu” ramírez Trefnydd: Technoleg Cyfathrebu yn neWI a Quality acoustic Sound Services cychwyn am 9.30am; digwyddiad trwy’r dydd, neWI, Campws Plas Coch Am fwy o wybodaeth gweler tudalen 3.

andy Sawyer, llyfrgell Prifysgol lerpwl Trefnydd: neWI 7pm neWI, Campws Plas Coch Mae angen gwyddoniaeth arnom i’n helpu ni i ddeall y byd ond oes angen ffuglen wyddonol. Mae llawer o bobl yn meddwl fod gwyddonias yn ymwneud â “rhagweld y dyfodol” – dyfalu pa dechnolegau gwych fydd gennym ymhen can mlynedd – neu “gael gwyddoniaeth yn iawn”. Cred eraill ein bod eisoes yn byw yn y byd y mae gwyddonias yn ei ddisgrifio – pam fod angen mwy ohoni arnom? Mae’r sgwrs â darluniau yma yn awgrymu fod ffuglen wyddonol yn fwy o ffordd o gysylltu â breuddwydion a hunllefau a godir gan wyddoniaeth gyfredol. Byddwn yn edrych ar enghreifftiau o ffuglen wyddonol gynnar, a’r modd y mae damcaniaethau “go iawn” gwyddonwyr yn swnio fel ffuglen wyddonol am fod gwyddonwyr ac awduron ffuglen wyddonol yn gweithio yn yr un ffordd yn union – creu “trwy arbrofi” er mwyn allosod o sefyllfa. Mewn byd ble mae realiti fel petai’n rhagori ar freuddwydion mwyaf annhebygol awduron ffuglen wyddonol yr ydym yn carlamu i’r dyfodol ar gyflymder cynyddol: a oes angen ffuglen wyddonol arnom o hyd i’n helpu ni i wneud synnwyr o’r cwbl? Mae’r digwyddiad yma yn addas ar gyfer oedolion a phlant 14+ oed. Digwyddiad am ddim. I archebu lle ffoniwch NEWI ar 01978 293473 neu ebostiwch wideningaccess@newi.ac.uk neu cysylltwch â Chanolfan Groeso Wrecsam ar 01978 292015.

Dydd Gwener 7fed Mawrth

Dydd Sadwrn 8fed Mawrth

06 07

gŵyl Wyddoniaeth Wrecsam 2008

Byd Recordio, Sain Byw a Thu Hwnt

Hanfodion Dylunio Systemau, eu Rhoi ar Waith, a’u Hoptimeiddio
Mauricio “Magu” ramírez Trefnydd: Technoleg Cyfathrebu yn neWI a Quality acoustic Sound Services cychwyn am 9.30am; digwyddiad trwy’r dydd, neWI, Campws Plas Coch Am fwy o wybodaeth gweler tudalen 3.

John Pellowe Trefnydd: Technoleg Cyfathrebu yn neWI a Quality acoustic Sound Services 7.30pm - 10.30pm neWI, Campws Plas Coch Yn y cyflwyniad yma, bydd John Pellowe yn dilyn trywydd ei yrfa mewn cerddoriaeth, recordio, sain byw a dylunio systemau sain. Bydd y cyflwyniad yn cwmpasu dyddiau Mr Pellowe ar staff Decca Records yn Llundain hyd at ei rôl mewn nifer o recordiadau clasurol a’i waith gyda’r diweddar Luciano Pavarotti a’r Tri Tenor, a’i swydd ddiweddaraf gyda Meyer Sound fel Peiriannydd Ymgynghorol ar gyfer pensaernïaeth electroacwstig Constellation newydd y cwmni. Trwy gydol ei yrfa lewyrchus, y mae wedi casglu profiadau a sgiliau eithriadol ym maes perfformio, recordio a sain byw sy’n meddu ar y gallu unigryw i bontio materion technegol ac artistig ym meysydd recordio a byw fel ei gilydd. Mae’r digwyddiad yma yn addas ar gyfer oedolion a phlant 15+ oed. Digwyddiad am ddim. I archebu lle ffoniwch NEWI ar 01978 293473 neu ebostiwch wideningaccess@newi.ac.uk neu cysylltwch â Chanolfan Groeso Wrecsam ar 01978 292015.

Dydd Sadwrn 8fed Mawrth

Dydd Sul 9fed Mawrth

www.wrexhamsf.com

Treftadaeth Brymbo

Hanfodion Dylunio Systemau, eu Rhoi ar Waith, a’u Hoptimeiddio
Mauricio “Magu” ramírez Trefnydd: Technoleg Cyfathrebu yn neWI a Quality acoustic Sound Services cychwyn am 9.30am; digwyddiad trwy’r dydd, neWI, Campws Plas Coch Am fwy o wybodaeth gweler tudalen 3.

Teithiau o Amgylch Coleg Garddwriaeth Cymru
Trefnydd: Coleg garddwriaeth Cymru 10am – 2pm, Coleg garddwriaeth Cymru, llaneurgain, Sir Fflint Mae croeso i bawb gael taith o amgylch Coleg Garddwriaeth Cymru heddiw. Rhedir teithiau am 10am, 11am, 12 hanner dydd, 1pm a 2pm. Gellir trefnu trafnidiaeth o NEWI i Goleg Garddwriaeth Cymru, gadewch i ni wybod os oes angen hyn arnoch. Digwyddiad am ddim. I archebu lle ffoniwch 01978 293473 neu ebostiwch wideningaccess@newi.ac.uk

Trefnydd: Fforwm Treftadaeth Wrecsam 3pm, Cyfarfod ger y brif fynedfa i Safle gwaith Dur Brymbo am 2.45pm Ymweliad â rhai o nodweddion hanesyddol Gwaith Dur Brymbo sy’n dal i fodoli, gan gynnwys y ffwrnais a adeiladwyd pan sylfaenodd John Wilkinson y gwaith dur yn 1794. Bydd cyflwyniadau yn dilyn gan y swyddog ymchwil Colin Davies am hanes y safle; Peter Appleton am fforest ffosilau o’r cyfnod Carbonifferaidd (300m mlynedd yn ôl); a Jason Parry, peiriannydd y safle, am adennill y safle. Cynghorir gwisgo esgidiau addas. Mae’r digwyddiad yma yn addas ar gyfer oedolion a phlant 11+ oed. Digwyddiad am ddim. I archebu lle ffoniwch NEWI ar 01978 293473 neu ebostiwch wideningaccess@newi.ac.uk neu cysylltwch â Chanolfan Groeso Wrecsam ar 01978 292015.

Dydd Sul 9fed Mawrth Dydd Llun 10fed

Mawrth

Dydd Llun 10fed Mawrth Dydd Llun 10fed

Mawrth

Dydd Llun 10fed Mawrth Dydd Llun 10fed

Mawrth

08 09

gŵyl Wyddoniaeth Wrecsam 2008

Synhwyrau Anifeiliaid

Effeithiau Cynhesu Byd-Eang ar Gynhyrchu Planhigion yng Nghymru
Susan nicholas, Coleg garddwriaeth Cymru Trefnydd: Coleg garddwriaeth Cymru 12 hanner dydd Coleg garddwriaeth Cymru, llaneurgain, Sir Fflint Mae newid hinsawdd wedi effeithio ar y ffordd yr ydym yn cynhyrchu planhigion addurniadol a chnydau bwyd. Yr ydym eisoes yn gweld newidiadau sy’n effeithio ar yr amrywiaeth o rywogaethau y gallwn eu tyfu. Amcan y ddarlith yw amlygu’r ffordd y mae cynhyrchu cnydau bwyd wedi newid mewn cymhariaeth â ffactorau hinsoddol ac i ystyried y rywogaeth newydd o blanhigion y gallai fod angen i ni eu tyfu ar gyfer arddangosfa gardd. Mae’r digwyddiad yma yn addas ar gyfer oedolion a phlant 12+ oed. Gellir trefnu trafnidiaeth o NEWI i Goleg Garddwriaeth Cymru, gadewch i ni wybod os oes angen hyn arnoch. Digwyddiad am ddim. I archebu lle ffoniwch 01978 293473 neu ebostiwch wideningaccess@newi.ac.uk

Y Gwyddoniaeth tu ôl i Hyfforddi Anifeiliaid
angela Winstanley, Coleg garddwriaeth Cymru Trefnydd: Coleg garddwriaeth Cymru 2.15pm Coleg garddwriaeth Cymru, llaneurgain, Sir Fflint Bydd y cyflwyniad yma yn cynnig cyflwyniad i ddeallusrwydd, dysg ac ymddygiad anifeiliaid. Mae Angela Winstanley wedi datblygu cyrsiau hyfforddi mewn dulliau atgyfnerthu cadarnhaol ar gyfer busnesau anifeiliaid a bydd yn defnyddio ei hymchwil fanwl i’r modd y mae anifeiliaid yn dysgu er mwyn esbonio ymddygiadau anifeiliaid yn y sgwrs yma. Mae’r digwyddiad yma yn addas ar gyfer oedolion a phlant 13+ oed. Gellir trefnu trafnidiaeth o NEWI i Goleg Garddwriaeth Cymru, gadewch i ni wybod os oes angen hyn arnoch. Digwyddiad am ddim. I archebu lle ffoniwch 01978 293473 neu ebostiwch wideningaccess@newi.ac.uk

Darren roberts, Coleg garddwriaeth Cymru Trefnydd: Coleg garddwriaeth Cymru 10.30am, Coleg garddwriaeth Cymru, llaneurgain, Sir Fflint Bydd y ddarlith/cyflwyniad yma yn edrych ar y modd y mae synhwyrau anifeiliaid wedi esblygu er mwyn addasu i’r amgylchedd y mae rhywogaethau anifeiliaid wedi datblygu ynddo. (Ble bo modd, defnyddir anifeiliaid byw o uned anifeiliaid y coleg er mwyn arddangos rhai o’r addasiadau hyn). Mae rhai o’r cwestiynau a fydd yn cael eu hateb yn cynnwys: pam fod llygaid rhai anifeiliaid ar flaen y pen tra bod eraill ar yr ochr? Beth yw organ Jacobson? Sut all cathod hela cystal yn y tywyllwch? Sut a pham fod gan gŵn synnwyr arogleuo cystal? Beth yw pwrpas wisgers? Mae’r digwyddiad yma yn addas ar gyfer oedolion a phlant 13+ oed. Gellir trefnu trafnidiaeth o NEWI i Goleg Garddwriaeth Cymru, gadewch i ni wybod os oes angen hyn arnoch. Digwyddiad am ddim, i archebu lle ffoniwch 01978 293473 neu ebostiwch wideningaccess@newi.ac.uk

Dydd Llun 10fed Mawrth

Dydd Llun 10fed Mawrth

Dydd Llun 10fed Mawrth

www.wrexhamsf.com

Dofi Anhrefn – a yw Bywyd Gwyllt yn Wyllt?
Dr Paul evans Trefnydd: neWI 6.30pm neWI, Campws Plas Coch Mae’r ddarlith hon gan yr awdur a’r darlledwr natur, Dr Paul Evans, yn edrych ar y gwerthoedd a’r agweddau tu ôl i’r iaith a ddefnyddir gennym i ddisgrifio a chan hynny i reoli, natur. Mae’n gofyn y cwestiwn: a yw bywyd gwyllt yn wyllt mewn gwirionedd neu a yw ein systemau o roi trefn ar anhrefn a cheisio cydbwysedd mewn natur wedi ei ddofi. Mewn byd sy’n newid yn gyflym, ble a beth yw gwyllt erbyn hyn? Mae’r digwyddiad yma yn addas ar gyfer oedolion a phlant 12+ oed. Digwyddiad am ddim. I archebu lle ffoniwch NEWI ar 01978 293473 neu ebostiwch wideningaccess@newi.ac.uk neu cysylltwch â Chanolfan Groeso Wrecsam ar 01978 292015.

Datgelu Siarcod

Safbwynt Planhigyn o’r Byd
Uned Fotaneg ac adran Fotaneg amgueddfa Manceinion Trefnydd: neWI 6.30pm neWI, Campws Plas Coch A ydych erioed wedi meddwl am gamu i esgidiau planhigyn? (Neu a ddylai hynny fod yn wreiddiau?) Bydd y sgwrs yma yn edrych ar sut beth yw bod yn blanhigyn. Dysgwch beth maent yn ei wneud, gan gynnwys y strategaethau rhyfeddol a drwg yn aml y maent yn eu defnyddio i gystadlu a goroesi mewn byd cas. I gyd-fynd â’r sgwrs ceir enghreifftiau o gasgliadau botanegol Amgueddfa’r Byd, Lerpwl. Mae’r digwyddiad yma yn addas ar gyfer oedolion a phlant 8+ oed. Digwyddiad am ddim. I archebu lle ffoniwch NEWI ar 01978 293473 neu ebostiwch wideningaccess@newi.ac.uk neu cysylltwch â Chanolfan Groeso Wrecsam ar 01978 292015.

rachel Porter, amgueddfa’r Byd, lerpwl Trefnydd: neWI 6.30pm neWI, Campws Plas Coch Darganfyddwch fwy am fyd tanfor siarcod. Dysgwch am y siarcod mwyaf, y lleiaf, y mwyaf peryglus ac am rai o’u perthnasau agosaf. Ond yn bwysicaf oll darganfyddwch pam eu bod mewn cymaint o berygl a beth allwn ni ei wneud i helpu. Bydd yna gyfle i weld rhywfaint o’r deunydd o gasgliad yr amgueddfa a holi cwestiynau am y creaduriaid anhygoel hyn. Mae’r digwyddiad yma yn addas ar gyfer oedolion a phlant 8+ oed. Digwyddiad am ddim. I archebu lle ffoniwch NEWI ar 01978 293473 neu ebostiwch wideningaccess@newi.ac.uk neu cysylltwch â Chanolfan Groeso Wrecsam ar 01978 292015.

Dydd Llun 10fed Mawrth

Dydd Llun 10fed Mawrth

Dydd Llun 10fed Mawrth

10 11

gŵyl Wyddoniaeth Wrecsam 2008

Yr Ymennydd Dwyieithog (neu pam na all Peiriannau Gyfieithu Dros eu Crogi)
Derek J Smith, ysgol gwyddorau Iechyd Caerdydd, UWIC Trefnydd: neWI 7pm Techniquest@neWI Bydd y gweithdy yma, sy’n rhannol yn ddarlith ac yn rhannolryngweithiol yn esbonio pam fod cyfrifiaduron fel arfer yn ei chael hi’n eithriadol o anodd cyfieithu o un iaith i’r llall, gan greu gwallau doniol yn eu hymdrech yn aml. Ar yr un pryd, bydd yn helpu’r rheiny sydd â diddordeb yn yr ymennydd i ddeall cyfrifiadura meddyliol ac i’r rheiny sydd â diddordeb mewn cyfrifiadura ddeall yr ymennydd. Mae’r digwyddiad yma yn addas ar gyfer oedolion a phlant 12+ oed. Digwyddiad am ddim. I archebu lle ffoniwch NEWI ar 01978 293473 neu ebostiwch wideningaccess@newi. ac.uk neu cysylltwch â Chanolfan Groeso Wrecsam ar 01978 292015.

Gwyddoniaeth, Technoleg a’r Oes Wybodaeth. Beth Nesaf?
Dr gari Owen, annwvyn Solutions, y gymdeithas gemeg Frenhinol Trefnydd: neWI 7pm neWI, Campws Plas Coch Yr ydym yn byw yn yr hyn y cyfeirir ati yn aml fel yr Oes Wybodaeth. Mae’r Oes hon yn olynydd i oesau eraill yn amrywio o Oes y Cerrig i’r Oes Atomig ac Oes y Gofod oedd yn gymharol fyrhoedlog. Mae’r sgwrs yma yn trafod peth rhywfaint o’r wyddoniaeth a’r dechnoleg y mae’r Oes Wybodaeth yn seiliedig arnynt, gan gynnwys cryptograffeg a thechnoleg cwantwm. Yn ogystal, ceir enghreifftiau o dechnolegau a rhagolygon wedi methu mewn Oesau a fu. Codir mater cynaliadwyedd yr Oes Wybodaeth o ran pwysau amgylcheddol cyfredol ynghyd â natur yr oes wyddonol a thechnolegol nesaf. Noddir y ddarlith hon gan Adran Gogledd Cymru o’r Gymdeithas Gemeg Frenhinol. Mae’r digwyddiad hwn yn addas ar gyfer oedolion a phlant 12+. Digwyddiad am ddim. I gadw lle ffoniwch NEWI ar 01978 293473 neu ebostiwch wideningaccess@newi.ac.uk neu cysylltwch â Chanolfan Groeso Wrecsam ar 01978 292015.

Dydd Llun 10fed Mawrth

Dydd Llun 10fed Mawrth

www.wrexhamsf.com

Technoleg Heulol – Taith o Amgylch y Ffatri
Sharp Manufacturing Company of UK Trefnydd: Cyngor Bwrdeistref Sirol Wrecsam 9.30am Sharp Maufacturing Company of UK, llai, Wrecsam Mae cwmni Sharp Manufacturing Company of UK, sydd wedi’i leoli yn Llai, yn un o gynhyrchwyr paneli Photo Voltaic Solar mwya’r byd. Mae’r cwmni yn cynnig cyfle i chi ddysgu mwy am y dechnoleg gyffrous yma ac yn eich gwahodd i sgwrs fer, wedi’i dilyn gan daith o amgylch y ffatri. Gallwch hefyd ymweld â siop y ffatri, ble bydd amrywiaeth o gynnyrch Sharp ar werth. Mae’r digwyddiad yma yn addas ar gyfer oedolion a phlant dan ofal oedolion. Digwyddiad am ddim. I archebu lle ffoniwch Canolfan Groeso Wrecsam ar 01978 292015.

Gwyddoniaeth, Treftadaeth a Chludiant: Y Gorffennol a’r Presennol yn Nyffryn Dyfrdwy
Dr David gwyn, govannon Consultancy Trefnydd: Cyngor Bwrdeistref Sirol Wrecsam 6.30pm neWI, Campws Plas Coch Mae dyffryn Dyfrdwy rhwng Rhiwabon a Llangollen yn batrwm o systemau cludiant o’r oes-ddiwydiannol. Mae camlas Llangollen a’r draphont ddŵr a’u rheilffyrdd porthi ceffyl-yredig yn enghraifft o agwedd wreiddiol tuag at symud nwyddau a phobl yn ogystal ag at reoli prosiectau a defnyddio defnyddiau arloesol. Cydnabyddir yr A5 fel un arall o weithiau mawr peiriannydd sifil gorau Prydain. Mae Rheilffordd adfywiedig Llangollen yn dangos dyddiau diweddar technoleg glasurol arall, sef y rheilffordd stêm. Bydd y sgwrs yma gan Dr David Gwyn, archeolegydd ac ymgynghorydd treftadaeth, yn trafod y dewisiadau technolegol a’r penderfyniadau gwyddonol sydd wrth wraidd y systemau hyn. Mae’r digwyddiad yma yn addas ar gyfer oedolion a phlant 14+ oed. Digwyddiad am ddim. I archebu lle ffoniwch NEWI ar 01978 293473 neu ebostiwch wideningaccess@newi.ac.uk neu cysylltwch â Chanolfan Groeso Wrecsam ar 01978 292015.

Dydd Mawrth 11eg Mawrth

Dydd Mawrth 11eg Mawrth

12 13

gŵyl Wyddoniaeth Wrecsam 2008

Y Chwyldro Gwyddonol: sut Gwnaeth Gwyddoniaeth Newid y byd
Dr Peter heard Trefnydd: ysgol gwyddoniaeth a Thechnoleg, neWI 6.30pm neWI, Campws Plas Coch Mae’r Chwyldro Gwyddonol yn gyfnod yn hanes Ewrop a ddatblygodd rhwng tua 1550 a 1700 AD, gan ddechrau gyda darganfyddiadau Nicolas Copernicus, a fynnodd mai’r haul oedd canolbwynt y cosmos yn hytrach na’r ddaear ac yn dod i ben gyda Syr Isaac Newton, a gynigiodd Fydysawd Mecanyddol wedi’i lywodraethu gan reolau byd-eang. Beth oedd y Chwyldro Gwyddonol, os yn wir yr oedd yna’r fath beth? Ac os oedd yna, sut yn union y gwnaeth newid y byd? Mae haneswyr yn dal i drafod y cwestiynau hyn yn daer, ond o edrych yn ôl o safbwynt gwyddonol y mae’n amlwg fod yna gyfle enfawr yn y modd yr oeddem yn edrych ar a deall y byd naturiol yn ystod y cyfnod hwnnw. Yn y ddarlith yma byddwn yn edrych ar rai o’r darganfyddiadau mawrion a ddigwyddodd ac yn gweld sut gwnaethont helpu i lunio’r byd yr ydym yn byw ynddo yn ogystal. Mae’r digwyddiad yma yn addas ar gyfer oedolion. Digwyddiad am ddim. I archebu lle ffoniwch NEWI ar 01978 293473 neu ebostiwch wideningaccess@newi.ac.uk neu cysylltwch â Chanolfan Groeso Wrecsam ar 01978 292015.

Gŵyl Ffilm Wyddonol 2008 Frozen Moon Productions
Trefnydd: neWI a Chyngor Bwrdeistref Sirol Wrecsam 6.30pm neWI, Campws Plas Coch A ydych yn gwneud ffilmiau? Mae Frozen Moon Productions yn eich herio i wneud ffilm fer sy’n gysylltiedig â gwyddoniaeth. Gellir ei gwneud yn fyw, gallai fod wedi’i hanimeiddio, wedi’i gwneud â phypedau cortyn, neu hyd yn oed yn gyfuniad o’r dulliau hyn. Mae angen i hyd eich ffilm fod rhwng 30 eiliad a 10 munud o ran amser. Am fanylion pellach ewch i www.scifilm.co.uk. Ar ddydd Mawrth 11eg Mawrth, cynhelir gŵyl ffilm ble bydd y ffilmiau ar y rhestr fer yn cael eu dangos a’u cyflwyno, a’r enillydd yn cael ei gyhoeddi. Croeso i bawb. Mae’r digwyddiad yma yn addas ar gyfer oedolion a phlant 11+ oed. Digwyddiad am ddim. I archebu lle ffoniwch NEWI ar 01978 293473 neu ebostiwch wideningaccess@newi.ac.uk neu cysylltwch â Chanolfan Groeso Wrecsam ar 01978 292015.

Dydd Mawrth 11eg Mawrth

Dydd Mawrth 11eg Mawrth

www.wrexhamsf.com

Straeon Llwyddiant o Warchodfa Natur Genedlaethol Fenn a Whixall
Dr Joan Daniels, natural england Trefnydd: neWI, 7pm neWI, Campws Plas Coch Bydd y sioe sleidiau yma yn dathlu rhai o’r pethau gorau i fywyd gwyllt a phobl sydd wedi arwain at adnewyddu Gwarchodfa Natur Genedlaethol Fenn, Whixall a Bettisfield ger Wrecsam. Bydd yn cael ei rhoi gan reolwraig safle Natural England, Joan Daniels. Dros yr 16 mlynedd diwethaf, ers iddynt gael eu harbed rhag cael eu difa gan dorri mawn masnachol dwys, mae Natural England a Chyngor Cefn Gwlad Cymru wedi bod yn adfer y Mwsoglau, sef cyforgors ryngwladol-bwysig trydedd fwyaf Prydain. Mae’r canlyniadau wedi bod yn ddramatig. Bydd sleidiau hardd yn cael eu dangos o’r Mwsoglau, planhigion ac anifeiliaid gwirioneddol arbennig a fu bron â mynd i ddifodiant, a bydd yr holl gyfleoedd newydd i bawb eu gweld yn cael eu hegluro. Darperir lluniaeth am ddim yn ystod y sgwrs. Mae’r digwyddiad yma yn addas ar gyfer oedolion a phlant 8+ oed. Digwyddiad am ddim. I archebu lle ffoniwch NEWI ar 01978 293473 neu ebostiwch wideningaccess@newi.ac.uk neu cysylltwch â Chanolfan Groeso Wrecsam ar 01978 292015.

Canhwyllau a Lampau – y Gwyddoniaeth tu ôl i Greu Golau
John rodway, Canolfan ar gyfer ymchwil, addysg a hyfforddiant mewn ynni Trefnydd: neWI 6.30pm neWI, Campws Plas Coch Bydd John Rodway yn dod ag amrywiaeth o offer rhyfedd gan gynnwys cloc larwm, canhwyllbren, darn o raff felen, darn o bapur cegin, darn o weiren wedi plygu, pegiau a theilsen wen i ddweud hanes ynni a golau. Mae Canhwyllau a Lampau wedi’i anelu at ddisgyblion cynradd, eu teuluoedd a’u hathrawon. Mae’n defnyddio arddangosiadau, modelau a pherfformiadau i egluro’r modd y mae canhwyllau a lampau yn gweithio. Mae’n cysylltu gwyddoniaeth, technoleg a hanes ac yn cyffwrdd â materion cymdeithasol a chyfrifoldebau dros y modd y defnyddir ynni. Mae hiwmor a chyfranogiad y gynulleidfa yn elfennau allweddol. Mae’r digwyddiad yma yn addas ar gyfer oedolion a phlant 7+ oed. Digwyddiad am ddim. I archebu lle ffoniwch NEWI ar 01978 293473 neu ebostiwch wideningaccess@newi. ac.uk neu cysylltwch â Chanolfan Groeso Wrecsam ar 01978 292015.

Dydd Mawrth 11eg Mawrth

Sut Mae’r Ymennydd Dynol yn Creu ac Integreiddio yr Hyn yr Ydym yn ei Weld Gyda’r Hyn yr Ydym yn ei Glywed
Dr Jack lewis Trefnydd: neWI, 6.30pm Techniquest@neWI Dr Jack Lewis, niwrowyddonydd llawn egni a brwdfrydedd sydd eisiau datgelu dirgelion yr ymennydd dynol er mwyn addysgu a diddanu. Y mae newydd orffen cyd-gyflwyno cyfres seicoleg gymdeithasol 20-rhan ar gyfer BBC2 o’r enw “People Watchers”. Cyn hyn yr oedd yn ymgynghorydd gwyddoniaeth (ac actor) ar raglen ddogfen wyddoniaeth 2-awr ar gyfer Channel 4 a National Geographic yn disgrifio’r prosesau biolegol sy’n digwydd “Inside the Living Body” o enedigaeth tan farwolaeth, a ddangoswyd yn Hydref 2007. Yn ystod ei PhD mewn niwrobioleg yng Ngholeg Prifysgol Llundain, perfformiodd sawl arbrawf sganio ymennydd MRI er mwyn deall ble yn yr ymennydd dynol y mae’r hyn yr ydym yn ei weld yn rhyngweithio gyda’r hyn yr ydym yn ei glywed i gynhyrchu amgyffrediad amlsynhwyrol. Mae gan bob un ohonom ymennydd ond dim ond ychydig ohonom sydd â’r syniad lleiaf o’r modd y mae’n cynhyrchu’r golygfeydd yr ydym yn eu gweld, y meddyliau yr ydym yn eu meddwl, y penderfyniadau yr ydym yn eu gwneud a’r emosiynau yr ydym yn eu teimlo. Erbyn hyn mae gan wyddoniaeth yr atebion i lawer o’r dirgelion hyn a bydd y sgwrs yma yn datgelu’r cwbl. Mae’r digwyddiad yma yn addas ar gyfer oedolion a phlant 8+ oed. Digwyddiad am ddim. I archebu lle ffoniwch NEWI ar 01978 293473 neu ebostiwch wideningaccess@newi.ac.uk neu cysylltwch â Chanolfan Groeso Wrecsam ar 01978 292015.

Dydd Mawrth 11eg Mawrth

Dydd Mawrth 11eg Mawrth

14 15

gŵyl Wyddoniaeth Wrecsam 2008

Dŵr a.k.a Oxane, Ocsid Hydrogen, Asid Hydrocsig, Oxidane: Bywgraffiad o Hylif Sylfaenol, Mwyaf Blaenllaw y Blaned
Dr Chandra Senan, grŵp Polymer Toddadwy mewn Dŵr (ymchwil), neWI Trefnydd: neWI, 7pm neWI, Campws Plas Coch Gellid dadlau mai dŵr yw’r adnodd mwyaf gwerthfawr ar y ddaear. Eto, yn eironig, y mae’n sylwedd sy’n cael ei gymryd yn ganiataol. Yr eiliad hon, mae yna filiynau o bobl, anifeiliaid a phlanhigion yn dioddef o effeithiau prinder dŵr, tra ar yr un pryd, mewn llefydd eraill, mae yna orddefnydd a gwastraff diangen ohono. Dim ond mater o amser ydyw cyn y bydd rhyfeloedd mawrion yn cael eu brwydro dros ddŵr. Mae’r themâu byd-eang sy’n clymu dynoliaeth ynghyd mewn diwylliant, crefydd a mynegiant idiomatig i gyd wedi’u cysylltu gan ddŵr. Bydd y sgwrs yma yn edrych ar ryfeddodau dŵr, gan amlygu ei nodweddion corfforol a chemegol, ei ymddygiad unigryw a’i rôl fel toddydd byd-eang bron. Bydd yn sôn yn fanwl am ddosbarthiad dŵr, yn disgrifio’r mathau o ddŵr sy’n bodoli ac yn sôn wrth basio am ei buro. Bydd cyfranogiad dŵr mewn ffotosynthesis a chynhyrchu ynni, yn ogystal â’i bwysigrwydd hanfodol i bob cell byw yn cael eu trafod. Yn olaf, edrychir ar ddarganfyddiad dŵr mewn planedau pellennig a tharddiadau tebygol yr hylif gwyrthiol hwn. Mae’r digwyddiad yma yn addas ar gyfer oedolion a phlant 13+ oed. Digwyddiad am ddim. I archebu lle ffoniwch NEWI ar 01978 293473 neu ebostiwch wideningaccess@newi.ac.uk neu cysylltwch â Chanolfan Groeso Wrecsam ar 01978 292015.

Hanes Newid Hinsawdd

Dr henry lamb, Darllenydd a Dr Mike Marshall, Darlithydd o’r Sefydliad Daearyddiaeth a gwyddorau Daear, Prifysgol aberystwyth Trefnydd: neWI 7pm, San Silyn – eglwys y Plwyf, Wrecsam Bydd y ddarlith yma yn edrych ar fwd gwaddod llyn o ffynhonnell y Nîl Las, Llyn Tana yn Ethiopia a’r modd y mae hinsoddau’r gorffennol wedi effeithio ar y boblogaeth ddynol. Fe fydd hefyd yn sôn am y gwersi y gallwn eu dysgu a’r modd y gallwn addasu ar gyfer newid hinsawdd rhagweledig. Lluniaeth ar gael am bris bychan. Mae’r digwyddiad yma yn addas ar gyfer oedolion a phlant 12+ oed. Digwyddiad am ddim. I archebu lle ffoniwch NEWI ar 01978 293473 neu ebostiwch wideningaccess@newi.ac.uk neu cysylltwch â Chanolfan Groeso Wrecsam ar 01978 292015.

Dydd Mawrth 11eg Mawrth

Adeiladu Dôl Yr Eryrod, Wrecsam
adrian Smith, Wilson Bowden Developments Trefnydd: Cyngor Bwrdeistref Sirol Wrecsam 7pm neWI, Campws Plas Coch Bydd y sgwrs yma gan Adrian Smith, Uwch Reolwr Adeiladu gyda Wilson Bowden Developments yn disgrifio’r cynllun datblygu yn Nôl Yr Eryrod, gan gynnwys dulliau adeiladu, defnydd olaf ac unrhyw rwystrau a’r modd y maent wedi cael eu trechu. Mae’r digwyddiad yma yn addas ar gyfer oedolion. Digwyddiad am ddim. I archebu lle ffoniwch NEWI ar 01978 293473 neu ebostiwch wideningaccess@newi.ac.uk neu cysylltwch â Chanolfan Groeso Wrecsam ar 01978 292015.

Dydd Mawrth 11eg Mawrth

Dydd Mawrth 11eg Mawrth

www.wrexhamsf.com

Sut Mae Cerddoriaeth yn Siapio’r Ymennydd
Dr alan Watson, ysgol Biowyddorau Caerdydd Trefnydd: neWI 6.30pm Techniquest@neWI Bydd y ddarlith â lluniau yma yn egluro sut mae synau cerddorol yn cael eu clywed gan y glust a’u dehongli gan yr ymennydd. Bydd yn archwilio ffenomena traw perffaith a thônfyddardod ac yn dangos pwysigrwydd clywed synau nad ydynt yna. Fe fydd hefyd yn datgelu a yw gwrando ar Mozart yn eich gwneud chi’n fwy deallus mewn gwirionedd ac yn edrych ar y modd y mae cerddoriaeth yn dylanwadu ar ein hemosiynau. Yn olaf bydd yn ystyried y cwestiwn mwyaf dirgel un – beth yw pwrpas ein gallu i werthfawrogi cerddoriaeth? Cefnogir y cyflwyniad yma gan Wobr y Bobl gan Ymddiriedolaeth Wellcome. Mae’r digwyddiad yma yn addas ar gyfer oedolion a phlant 12+ oed. Digwyddiad am ddim. I archebu lle ffoniwch NEWI ar 01978 293473 neu ebostiwch wideningaccess@newi.ac.uk neu cysylltwch â Chanolfan Groeso Wrecsam ar 01978 292015.

Sioe’r Haul, Lleuad a Daear
John rodway, Canolfan ar gyfer ymchwil, addysg a hyfforddiant mewn ynni Trefnydd: neWI 6.30pm neWI, Campws Plas Coch Mae llong ofod newydd wthio ymosodiad gan estroniaid o’r gofod yn ôl. Mae ei chronfeydd ynni yn beryglus o isel. Ble mae’n mynd i gael digon o ynni i’w haildrydanu? Mae’r atebion a roddir gan awduron gwyddonias a gwyddonwyr/peirianwyr go iawn yn wahanol iawn yn aml. Dyma’r man esgyn ar gyfer ymchwilio i ynni adnewyddadwy. Mae Sioe’r Haul, Lleuad a Daear yn defnyddio modelau a pherfformiadau i esbonio o ble mae ynni adnewyddadwy yn dod ac yn amlinellu’r modd y gellir ei wastrodi. Sonnir am fanteision allweddol yr hyn a elwir yn “ynni gwyrdd” yma, ynghyd â’i rôl mewn lleihau newid hinsawdd. Mae’n cysylltu gwyddoniaeth, technoleg a daearyddiaeth gyda chyfrifoldebau a materion cymdeithasol mewn ffyrdd sy’n cynnwys hiwmor a chyfranogiad mynych gan y gynulleidfa. Mae’r digwyddiad yma yn addas ar gyfer oedolion a phlant 8+ oed. Digwyddiad am ddim. I archebu lle ffoniwch NEWI ar 01978 293473 neu ebostiwch wideningaccess@newi.ac.uk neu cysylltwch â Chanolfan Groeso Wrecsam ar 01978 292015.

Y Trap Llygod Anferth… dal y Lygoden Winglyd
nigel Moore Interactive education & Otherwise engaged Trefnydd: neWI 6.30pm neWI, Campws Plas Coch Wedi’i ysbrydoli gan yr hysbyseb deledu Honda ‘Cog’ ryfeddol, gwyliwch ac anogwch wrth i ni greu fersiwn ar raddfa anferthol o’r gêm fwrdd boblogaidd, ‘Mousetrap.’ Bydd tîm o blant sy’n cael eu haddysgu adref, gan ddefnyddio dim ond sgrap a defnyddiau wedi’u hailgylchu, yn cael eu herio i wastrodi grymoedd mudiant i symudiad ‘effaith domino’ urddasol er mwyn helpu i ddal ein llygoden winglyd (ni fydd unrhyw greaduriaid yn cael eu hanafu wrth wneud y gêm yma!). Gobeithio y bydd hyn yn eich ysbrydoli i gynllunio eich gêm ‘Mousetrap’ eich hun ac ychwanegu’r bwrdd arddangos (darperir defnydd darlunio). Mae’r digwyddiad yma yn addas ar gyfer cynulleidfa deuluol. Digwyddiad am ddim. I archebu lle ffoniwch NEWI ar 01978 293473 neu ebostiwch wideningaccess@newi.ac.uk neu cysylltwch â Chanolfan Groeso Wrecsam ar 01978 292015.

Dydd Mercher 12fed Mawrth

Dydd Mercher 12fed Mawrth

Dydd Mercher 12fed Mawrth

16 17

gŵyl Wyddoniaeth Wrecsam 2008

Dydd y Farn Gerllaw –

Delweddau o’r Apocalyps Mewn Ffilmiau Ffuglen Wyddonol a Thrychineb Stephen Kenyon, ysgol Ddyniaethau, neWI Trefnydd: neWI 6.30pm neWI, Campws Plas Coch Tân, llifogydd, pla, sombïod, bodau estron ac yn fwyaf dychrynllyd oll, arswyd erchyll yr eco-ryfelwr. Mae gweledigaethau sinematig o’r apocalyps yn dal i ddenu cynulleidfaoedd cyfoes wrth i ni ymdeithio, fesul dau, i amffitheatr tranc – sef y sinema multiplex. Gan wneud defnydd o ymchwil academaidd ar droed, bydd y sesiwn yma yn edrych ar werthusiad eang o’r ffilm drychineb ffuglennol fawr, gan ganolbwyntio ar gysyniad y blockbuster ac addasiadau sinematig o Frwydr y Bydoedd...mewn ychydig o dan awr. Mae’r digwyddiad yma yn addas ar gyfer oedolion phlant 15+ oed. Digwyddiad am ddim. I archebu lle ffoniwch NEWI ar 01978 293473 neu ebostiwch wideningaccess@newi. ac.uk neu cysylltwch â Chanolfan Groeso Wrecsam ar 01978 292015.

Cyflwyniad i Gadw Gwenyn
geoff Critchley Trefnydd: neWI 7pm neWI, Campws Plas Coch Bydd Geoff Critchley sydd wedi bod yn cadw gwenyn ers dros 20 mlynedd yn rhoi’r cyflwyniad â darluniau yma sy’n cwmpasu hanes cryno’r gwenyn mêl, ei gysylltiad gyda’r planhigion cynhyrchu neithdar o’r hyn y mae’n gwneud mêl, lluniau o du mewn y cwch gwenyn a’r broses o dynnu mêl a’i roi mewn poteli. Mae’r digwyddiad yma yn addas ar gyfer oedolion a phlant 12+ oed. Digwyddiad am ddim. I archebu lle ffoniwch NEWI ar 01978 293473 neu ebostiwch wideningaccess@newi. ac.uk neu cysylltwch â Chanolfan Groeso Wrecsam ar 01978 292015.

Gwyddor Chwaraeon: Paratoi Athletwyr ar Gyfer y Gêmau Olympaidd
Dr Joanne Thatcher, adran gwyddor Chwaraeon ac ymarfer Corff, Prifysgol aberystwyth Trefnydd: neWI 7pm neWI, Campws Plas Coch Bydd y ddarlith yma yn rhoi cip ar wyddor perfformio chwaraeon gan ganolbwyntio ar baratoi athletwyr ar gyfer Gêmau Olympaidd Llundain yn 2012. Bydd yn cyflwyno astudiaethau achos o waith a wneir gydag athletwyr er mwyn dangos sut y gellir defnyddio’r defnydd o ymyraethau seicolegol, egwyddorion ffisiolegol a dulliau biomecaneg i helpu athletwyr i drechu problemau sy’n ymwneud â pherfformio a chyflawni eu potensial perfformio. Bydd yn trafod sut mae ymyraethau seicolegol fel gosod nodau, delweddaeth a hunan-siarad yn gallu helpu athletwyr i wella’u perfformiad. Fe fydd hefyd yn egluro sut y gellir defnyddio egwyddorion ffisiolegol i ategu profion ffitrwydd, cynllunio rhaglenni hyfforddi ac ymyraethau maethol gyda’r bwriad o wella perfformiad. Mae gwyddor biomecaneg yn ymwneud â’r grymoedd sy’n gweithio ar gorff dynol a’r effeithiau y mae’r grymoedd hyn yn eu creu. Bydd y ddarlith yn disgrifio sut mae’r wybodaeth o ddadansoddiadau wedi helpu athletwyr i wneud y mwyaf o’u techneg a lleihau anafiadau. Mae’r digwyddiad yma yn addas ar gyfer oedolion a phlant 16+ oed. Digwyddiad am ddim. I archebu lle ffoniwch NEWI ar 01978 293473 neu ebostiwch wideningaccess@newi.ac.uk neu cysylltwch â Chanolfan Groeso Wrecsam ar 01978 292015.

Dydd Mercher 12fed Mawrth

Dydd Mercher 12fed Mawrth

Dydd Mercher 12fed Mawrth

www.wrexhamsf.com

Deg Gwirionedd am Olwg
Ben Craven Trefnydd: neWI 7pm neWI, Campws Plas Coch Mae yna nifer o “ffeithiau” am ein synnwyr golwg sy’n ymddangos dro ar ôl tro mewn llyfrau – ond nad ydynt yn wir! Er enghraifft, nid absenoldeb goleuni yw du ac nid oes yn rhaid i olau gwyn fod yn gyfuniad o holl liwiau’r enfys. Yn y sgwrs â darluniau yma bydd Ben Craven yn cywiro’r gwallau ynghylch deg o’r mythau hyn. Bydd y sgwrs yn cynnwys llawer o arddangosiadau gweledol hynod ddiddorol. Noddir y ddarlith hon gan y Sefydliad Ffiseg. Mae’r digwyddiad yma yn addas ar gyfer oedolion. Digwyddiad am ddim. I archebu lle ffoniwch NEWI ar 01978 293473 neu ebostiwch wideningaccess@newi. ac.uk neu cysylltwch â Chanolfan Groeso Wrecsam ar 01978 292015.

Patholeg – y Wyddoniaeth tu ôl i Feddyginiaeth
adran Biocemeg Meddygol, ysbyty Maelor Wrexham Trefnydd: neWI 7pm neWI, Campws Plas Coch Cynabyddir fod archwiliadau patholeg yn ganolog i dros 70% o ddiagnosiau. Bydd y sgwrs yma yn edrych ar rôl a gweithrediadau adran batholeg gydag enghreifftiau o’r rôl ganolog y mae’n ei chwarae mewn meddyginiaeth fodern. Mae’r digwyddiad yma yn addas ar gyfer oedolion. Digwyddiad am ddim. I archebu lle ffoniwch NEWI ar 01978 293473 neu ebostiwch wideningaccess@newi.ac.uk neu cysylltwch â Chanolfan Groeso Wrecsam ar 01978 292015.

Trafodaeth Ynghylch Dyfodol TG
Y Gymdeithas Gyfrifiadurol Brydeinig – Cangen Caer a Gogledd Cymru Trefnydd: neWI 7.30pm neWI, Campws Plas Coch Trafodaeth gyhoeddus fywiog, gyda phwysigion o’r byd academaidd a diwydiant yn edrych ar ddyfodol cyfrifiadura a TG dros yr ychydig flynyddoedd nesaf a thu hwnt. Bydd y digwyddiad yma yn cynnwys cyfres o gyflwyniadau byr seiliedig ar syniadau a phroffwydoliaethau yr arbenigwyr ac yn cael ei ddilyn gan gwestiynau, atebion a thrafodaethau. Noddir y seminar gan gangen Caer a Gogledd Cymru o’r Gymdeithas Gyfrifiadurol Brydeinig (BCS). Mae’r digwyddiad yma yn addas ar gyfer oedolion a phlant 12+ oed. Digwyddiad am ddim. I archebu lle ffoniwch NEWI ar 01978 293473 neu ebostiwch wideningaccess@newi. ac.uk neu cysylltwch â Chanolfan Groeso Wrecsam ar 01978 292015.

Dydd Mercher 12fed Mawrth

Dydd Mercher 12fed Mawrth

Dydd Mercher 12fed Mawrth

18 19

gŵyl Wyddoniaeth Wrecsam 2008

Technoleg Heulol – Taith o Amgylch y Ffatri
Sharp Manufacturing Company of UK Trefnydd: Cyngor Bwrdeistref Sirol Wrecsam 9.30am Sharp Maufacturing Company of UK, llai, Wrecsam Mae cwmni Sharp Manufacturing Company of UK, sydd wedi’i leoli yn Llai, yn un o gynhyrchwyr paneli Photo Voltaic Solar mwya’r byd. Mae’r cwmni yn cynnig cyfle i chi ddysgu mwy am y dechnoleg gyffrous yma ac yn eich gwahodd i sgwrs fer, wedi’i dilyn gan daith o amgylch y ffatri. Gallwch hefyd ymweld â siop y ffatri, ble bydd amrywiaeth o gynnyrch Sharp ar werth. Mae’r digwyddiad yma yn addas ar gyfer oedolion a phlant dan ofal oedolion. Digwyddiad am ddim. I archebu lle ffoniwch Canolfan Groeso Wrecsam ar 01978 292015.

Dementia – Y Gorffennol, y Presennol a’r Dyfodol
Dr howard Cattell, Seiciatrydd ymgynghorol henoed yn ysbyty Maelor Wrexham Trefnydd: Techniquest@neWI 7pm Techniquest@neWI Beth yw tarddiad Afiechyd Alzheimer a beth sydd gan y dyfodol i’w gynnig i’r rheiny a effeithir gan yr afiechyd? Bydd y ddarlith yma yn trafod dementia a’i hanes yn ogystal â chynnwys syniadau am drin yr afiechyd, maint y broblem a beth mae gweithwyr proffesiynol meddygol a chymdeithas yn gyffredinol yn ei wneud am yr afiechyd. Mae’r digwyddiad yma yn addas ar gyfer oedolion a phlant 15+ oed. Digwyddiad am ddim. I archebu lle ffoniwch NEWI ar 01978 293473 neu ebostiwch wideningaccess@newi. ac.uk neu cysylltwch â Chanolfan Groeso Wrecsam ar 01978 292015.

Gweithdy Hela am Asteroidau
Dr andy newsam a Dr Chris leigh, arsyllfa ysgolion Cenedlaethol ym Mhrifysgol John Moores lerpwl Trefnydd: neWI 4.30pm neWI, Campws Plas Coch Gweithdy ymarferol wedi’i anelu at unrhyw un sydd â diddordeb mewn seryddiaeth a’r bydysawd. Dyma eich cyfle i ddysgu sut i ddod o hyd i asteroidau a hwyrach hyd yn oed ddarganfod un eich hun. Bydd y gweithdy yma yn defnyddio arsylwadau a wnaed yn arbennig gan y telesgop Lerpwl drudfawr – y telesgop robotig-llawn mwyaf yn y bydd, wedi’i leoli filoedd o filltiroedd i ffwrdd ar ben mynydd yn Ynysoedd Canarïa. Mae’r rhyngrwyd yn ein galluogi i ddefnyddio’r telesgop o bell i archwilio’r bydysawd mewn ffyrdd newydd cyffrous. Bydd y gweithdy yma yn arbennig o ddefnyddiol i athrawon a disgyblion sy’n astudio gwyddoniaeth a ffiseg TGAU, ond mae croeso i bawb ymuno. Bydd athrawon hefyd yn darganfod sut i gofrestru er mwyn defnyddio’r adnodd di-dâl yma yn y dosbarth. Nid oes angen unrhyw wybodaeth na phrofiad blaenorol. Mae’r digwyddiad yma yn addas ar gyfer oedolion a phlant 10+ oed. Digwyddiad am ddim. I archebu lle ffoniwch NEWI ar 01978 293473 neu ebostiwch wideningaccess@newi.ac.uk neu Canolfan Groeso Wrecsam ar 01978 292015.

Dydd Iau 13eg Mawrth

Dydd Iau 13eg Mawrth

Dydd Iau 13eg Mawrth

www.wrexhamsf.com

Swyngyfaredd Ocsigen

Deall Tylluanod

Lliw: Darlith Enghreifftiol
Dr Ken Kite Trefnydd: neWI 6.30pm neWI, Campws Plas Coch “From whatever direction we approach the study of life, we cannot escape the phenomenon of colour” (Sumner). Pam fod lliw mor bwysig mewn natur? Beth yn union sy’n gyfrifol am liw? A oes unrhyw wahaniaeth rhwng glas adenydd glöynnod byw a glas glas-yr-ŷd? Pam fod awyr machlud yn goch? Sut all yr un rywogaeth gemegol fod yn gyfrifol am liw glaslys (defnydd planhigyn) a phorffor Tyriaidd (lliw anifail)? Sut mae lliw moron yn gysylltiedig â’n gallu i weld? Beth sydd gan ddail yr hydref, buchod coch cwta a melynwy yn gyffredin? A yw rhuddemau a saffirau yn ddim ond alwmina amhur? Gan mai astudiaeth o adwethiau yw cemeg, sut all cemegydd elwa ar liw? Bydd y rhain a chwestiynau eraill yn cael eu hateb a’u darlunio gyda sleidiau ac arddangosiadau (gan gynnwys cemoleuni, dynodydd pedwar-lliw a chloc ac adweithiau pendiliol sy’n digwydd yn naturiol). Mae’r digwyddiad yma yn addas ar gyfer oedolion a phlant 8+ oed. Digwyddiad am ddim. I archebu lle ffoniwch NEWI ar 01978 293473 neu ebostiwch wideningaccess@newi.ac.uk neu cysylltwch â Chanolfan Groeso Wrecsam ar 01978 292015.

Mike Batham a rob Janes, Prifysgol agored Cymru Trefnydd: neWI 6.30pm neWI, Campws Plas Coch Mae Swyngyfaredd Ocsigen yn ymwneud â holl nodweddion rhyfedd a rhyfeddol atomau a molecwlau, ac un o’r molecwlau pwysicaf oll, sef ocsigen. Disgwyliwch lawer o fflachiadau a chleciau wrth i ambell gymysgedd ffrwydrol gael eu creu a Mike a Ron yn eich cyflwyno i rai gwyddonwyr o’r gorffennol ac ail-greu rhai o’u hymchwiliadau seiliedig ar ocsigen mewn ffyrdd anarferol. Bydd y sgwrs yn cynnwys digonedd o arbrofion od ac annisgwyl, fel sut i ddod o hyd i genie mewn tepot; sut i wneud pâst dannedd i eliffant; defnydd anarferol ar gyfer malws melys; a sut i wneud tân o ddŵr. Mae’r digwyddiad yma yn addas ar gyfer oedolion a phlant 7+ oed. Digwyddiad am ddim. I archebu lle ffoniwch NEWI ar 01978 293473 neu ebostiwch wideningaccess@newi.ac.uk neu cysylltwch â Chanolfan Groeso Wrecsam ar 01978 292015.

Pam Broughton, ymddiriedolaeth adar gogledd Cymru Trefnydd: neWI 6.30pm neWI, Campws Plas Coch Bydd y cyflwyniad yma yn rhoi cipolwg ysgafn o’r dylluan, yn cynnwys bioleg, ymddygiad, dosbarthiad a statws, yn ogystal â strategaeth cadwraeth. Bydd detholiad o dylluanod cymdeithasol lloches dylluanod Ymddiredolaethau Adar Gogledd Cymru, gan gynnwys un o dylluanod lleiaf adnabyddus y byd, sef Tylluan Tengmalm, yr hon y mae ei statws yn y gwyllt yn ansicr iawn, yn cael eu harddangos. Ar ddiwedd y cyflwyniad, croesewir cwestiynau a bydd gwesteion yn cael cyfle i gwrdd â’r tylluanod. Mae’r digwyddiad yma yn addas ar gyfer oedolion a phlant 11+ oed. Digwyddiad am ddim. I archebu lle ffoniwch NEWI ar 01978 293473 neu ebostiwch wideningaccess@newi.ac.uk neu cysylltwch â Chanolfan Groeso Wrecsam ar 01978 292015.

Dydd Iau 13eg Mawrth

Dydd Iau 13eg Mawrth

Dydd Iau 13eg Mawrth

20 21

gŵyl Wyddoniaeth Wrecsam 2008

Planedau Allheulol: Canllaw i Wylwyr
Dr andy newsam, arsyllfa ysgolion Cenedlaethol ym Mhrifysgol John Moores lerpwl Trefnydd: neWI 6.30pm neWI, Campws Plas Coch Mae chwilio am blanedau yn rhywbeth sy’n wastad wedi dal y dychymyg. Yn awr gyda mwy na 250 planed yn cylchdroi o gwmpas sêr pellennig, yr ydym yn dechrau deall mwy am sut mae planedau a sêr yn cael eu ffurfio – hyd yn oed yn dysgu mwy am ein daear a’n haul ni’n hunain. Ond sut mae dod o hyd i’r planedau hyn? Beth sydd gan y dyfodol i’w gynnig i helwyr “allblanedol”? A yw “allblanedau” yn brin neu’n gyffredin? Beth mae hyn i gyd yn ei ddweud wrthym am fywyd mewn rhannau eraill o’r bydysawd? Dewch draw i ddarganfod yr atebion. Mae’r digwyddiad yma yn addas ar gyfer oedolion a phlant 10+ oed. Digwyddiad am ddim. I archebu lle ffoniwch NEWI ar 01978 293473 neu ebostiwch wideningaccess@newi. ac.uk neu cysylltwch â Chanolfan Groeso Wrecsam ar 01978 292015.

Setiau Anadlu – Hanes Cryno Dyfodol y Swba
James Parrott, Cymdeithas Peirianneg gogledd Cymru Trefnydd: neWI 7pm neWI, Campws Plas Coch Sgwrs fer am hanes a gweithrediadau setiau anadlu a pham fod y dyfodol yn fwy dyledus i’w hanes nag y byddech yn ei ddisgwyl. Mae hwn yn gyflwyniad annhechnegol sydd yn agored i bawb. Mae’r digwyddiad yma yn addas ar gyfer oedolion a phlant 15+ oed. Digwyddiad am ddim. I archebu lle ffoniwch NEWI ar 01978 293473 neu ebostiwch wideningaccess@newi. ac.uk neu cysylltwch â Chanolfan Groeso Wrecsam ar 01978 292015.

Coetiroedd ar Gyfer Iechyd a Lles
alezena Wilmot, Coed lleol Trefnydd: neWI 7pm neWI, Campws Plas Coch Pam fod eich ysbryd yn codi wrth i chi gerdded trwy goedwig llawn o glychau’r gog? A oes yna gysylltiad â rhyw orffennol hynafol yn y coed? Ai sŵn yr adar neu siâp y dail sy’n ysgafnhau eich ysbryd? A all bod mewn coetiroedd ein gwneud ni’n iachach a hapusach? Mae’r cyflwyniad yma yn egluro pam fod coetiroedd yn arbennig o briodol wrth hyrwyddo gweithgaredd corfforol a lles emosiynol. Bydd enghreifftiau o’r gwaith ysbrydoledig sy’n cael ei wneud mewn coedwigoedd ledled Cymru yn cael eu harddangos. Mae’r digwyddiad yma yn addas ar gyfer oedolion a phlant 11+ oed. Digwyddiad am ddim. I archebu lle ffoniwch NEWI ar 01978 293473 neu ebostiwch wideningaccess@newi.ac.uk neu cysylltwch â Chanolfan Groeso Wrecsam ar 01978 292015.

Dydd Iau 13eg Mawrth

Dydd Iau 13eg Mawrth

Dydd Iau 13eg Mawrth

www.wrexhamsf.com

Hudoliaeth Gwyddoniaeth
Tony griffith Trefnydd: neWI 6.30pm neWI, Campws Plas Coch Mae Hudoliaeth Gwyddoniaeth yn sioe sy’n arddangos syniadau ymarferol syml mewn gwyddoniaeth y gall plant roi cynnig arnynt eu hunain, naill ai gyda’u rhieni neu gyda’u hathrawon. Mae Hudoliaeth Gwyddoniaeth yn brofiad addysgol. Mae’r syniadau wedi’u cynllunio i annog datblygiad amrywiaeth o sgiliau. Amcan y sioe Hudoliaeth Gwyddoniaeth yw galluogi plant i sylweddoli y gall gwyddoniaeth fod yn hwyl. Er nad oes unrhyw hud yn cael ei berfformio yn y sioe, mae Tony yn defnyddio ei brofiad yn y byd adloniant, ynghyd â’i brofiad fel athro, i roi cyflwyniad difyr ac addysgiadol. Bydd y plant yn gadael y sioe yn dyheu am roi cynnig ar y syniadau a ddangosir. Mae’r digwyddiad yma yn addas ar gyfer oedolion a phlant 5+ oed. Digwyddiad am ddim. I archebu lle ffoniwch NEWI ar 01978 293473 neu ebostiwch wideningaccess@newi.ac.uk neu cysylltwch â Chanolfan Groeso Wrecsam ar 01978 292015.

Hinsawdd a Lefel y Môr

Rhyw, Pryfed a Thâp Gludiog Drewllyd
graeme Jones neWI 7pm neWI, Campws Plas Coch Sut mae cael hwyl ar wyfyn? A yw gwenyn ond yn grwnian? Parlez vous iaith morgrug? Os ydych wedi dyheu am allu siarad gyda phryfed, dyma eich cyfle i ddysgu eu lingo. Hefyd, a all fferomenau eich galluogi i osgoi’r ‘foment gofyn iddi ddod allan efo fi’ chwithig? Paratowch eich hun am brofiad trwynol eich bywyd. Noddir y digwyddiad yma gan Gymdeithas Frenhinol Cemeg, Ymddiriedolaeth y Gogledd Garllewin. Mae’r digwyddiad yma yn addas ar gyfer oedolion a phlant 10+ oed. Digwyddiad am ddim. I archebu lle ffoniwch NEWI ar 01978 293473 neu ebostiwch wideningaccess@newi.ac.uk neu cysylltwch â Chanolfan Groeso Wrecsam ar 01978 292015.

labordy eigionegol Proudman Trefnydd: neWI 6.30pm neWI, Campws Plas Coch Bydd y sgwrs yma yn trafod asesiadau diweddar o newid hinsawdd a chodiad lefel y môr yn ogystal â’r ymchwil a ymgymerwyd yn Labordy Eigionegol Proudman am y pynciau hyn a chysylltiadau gydag ymchwydd stormydd a chylchrediad y môr. Mae’r digwyddiad yma yn addas ar gyfer oedolion a phlant 12+ oed. Digwyddiad am ddim. I archebu lle ffoniwch NEWI ar 01978 293473 neu ebostiwch wideningaccess@newi.ac.uk neu cysylltwch â Chanolfan Groeso Wrecsam ar 01978 292015.

Dydd Gwener 14eg Mawrth

Dydd Gwener 14eg Mawrth

Dydd Gwener 14eg Mawrth

22 23

gŵyl Wyddoniaeth Wrecsam 2008

Swyngyfaredd Defnyddiau

Y Synnwyr Goruwchnaturiol: Tarddiad Credoau Hudol Oedolion
yr athro Bruce hood, Canolfan Datblygiad Dirnadol Bryste, Prifysgol Bryste Trefnydd: neWI 7pm Techniquest@neWI Mae credoau goruwchnaturiol yn eithriadol o gyffredin yn y gymdeithas gyfoes sydd ohoni. Mae’r rhan fwyaf o bobl yn credu fod yna batrymau, grymoedd, egnïon, ysbrydion a galluoedd sy’n herio esboniadau synhwyrol er bod y dystiolaeth ar gyfer ffenomena o’r fath yn dal i fod yn wan iawn. Pam fod y rhan fwyaf ohonom yn credu yn y goruwchnaturiol? Ai oherwydd yr hyn y mae pobl eraill yn ei ddweud wrthom? Edrychir ar safbwynt arall yn y fan hyn. Mae credoau hefyd yn deillio fel rhan o’r prosesau rhesymau naturiol y cawsom ni i gyd eu geni gyda hwy. Bydd y sgwrs yma yn cynnig arddangosiadau o’r modd y mae ein meddyliau yn creu realiti ac yn ffurfio sail credoau. Mae gan bob un ohonom feddwl sydd wedi’i gynllunio i ddeall y byd trwy feddwl am ei strwythurau a’i nodweddion anweledig. Weithiau mae hyn yn peri i ni dybio fod yna fecanweithiau yn bresennol sy’n ffurfio sail credoau goruwchnaturiol oedolion yn nes ymlaen. Mae’r digwyddiad yma yn addas ar gyfer oedolion. Digwyddiad am ddim. I archebu lle ffoniwch NEWI ar 01978 293473 neu ebostiwch wideningaccess@newi.ac.uk neu cysylltwch â Chanolfan Groeso Wrecsam ar 01978 292015.

Steve allman, Show Me learning Trefnydd: neWI 7pm neWI, Campws Plas Coch Cerfio rhew yn y fan a’r lle, gwifrau tywynnol hynod lachar, anweledigrwydd a llaid; ymunwch â’r cyflwynydd gwyddoniaeth Steve Allman wrth iddo wneud smonach go iawn wrth archwilio defnyddiau anhygoel. Cyfle i weld defnyddiau newydd yn cael eu creu a disgrifio cyfrinach mater yn y sioe deulu hwyliog, llawn arbrofion yma. Mae’r digwyddiad yma yn addas ar gyfer oedolion a phlant 8+ oed. Digwyddiad am ddim. I archebu lle ffoniwch NEWI ar 01978 293473 neu ebostiwch wideningaccess@newi.ac.uk neu cysylltwch â Chanolfan Groeso Wrecsam ar 01978 292015.

Dydd Gwener 14eg Mawrth

Dydd Gwener 14eg Mawrth

Gwychoniaeth
Trefnydd: neWI ar agor o 10am – 4pm, Campws Plas Coch neWI Diwrnod llawn hwyl, creadigrwydd a syniadau gwyddonol ar gyfer y teulu cyfan gydag amrywiaeth eang o sioeau gwyddonol ac arddangosion rhyngweithiol! Mae yna lawer o arddangosion newydd yn ogystal â rhai o’r hen ffefrynnau. Bydd y sioe wyddonol yn cynnwys y pynciau Syr Isaac Newton; Seryddiaeth; Golwg a Rhith; Arbrofion Gwyddonol; Y Pla; y System Heulol, a’r sioe fythol boblogaidd, y Sioe Swigod. Mae’r digwyddiad wedi’i noddi gan Gyngor Ymchwil y DU. Mae tocynnau yn £6 i oedolion, £4 i blant, tocynnau teuluol yn £15 a £3 y pen i grwpiau wedi’u trefnu o 10+ oed o bobl. Tocynnau ar gael o Ganolfan Groeso Wrecsam ar 01978 292015 a Techniquest@NEWI ar 01978 293400 neu fel arall gellir eu prynu ar y diwrnod.

Dydd Sadwrn 15fed Mawrth

www.wrexhamsf.com

Digwyddiadau i Fusnesi
Mae Cyngor Bwrdeistref Sirol Wrecsam yn trefnu amrywiaeth o ddigwyddiadau yn ystod Gŵyl Wyddoniaeth Wrecsam. Wrth fynd i’r wasg, mae’r pynciau yn cynnwys: Tuag at Ddim Carbon Mae’r ynni a ddefnyddir i gynhesu, goleuo a rhedeg ein cartrefi yn cyfrif am 27% o holl darthiadau carbon y DU. Er mwyn ein helpu i daclo hyn, mae’r Llywodraeth wedi cynnig y dylai pob cartref newydd beidio â defnyddio carbon o gwbl, neu o leiaf ddefnyddio technolegau carbon isel neu sero. Os ydych yn gysylltiedig mewn unrhyw ffordd o gwbl â’r busnes adeiladu ac angen gwybod mwy am yr hyn a olygir gan ddim carbon, mae’r gweithdy yma yn anelu i roi atebion a datrysiadau. Fe hoffech fod yn Organig Dyma gyfle unigryw i dyfwyr ddysgu am fanteision ac anfanteision mynd yn organig. Mae ein siaradwyr yn cynrychioli mudiadau sy’n cynnig cyngor a chefnogaeth, storfa genedlaethol sy’n prynu ac yn hyrwyddo syniadau am gynnyrch organig yn frwd. Bydd yna hefyd gyfle i flasu cynnyrch organig wedi’i goginio’n ffres. Troi eich gwastraff bwyd yn wyrdd Wedi’i anelu at fusnesau o fewn y diwydiant arlwyo/ lletygarwch. Cynhadledd Feddygol Wedi’i hanelu at y diwydiant meddygol. am fwy o fanylion am y digwyddiadau hyn ewch i www.wrexhamsf.com neu cysylltwch â Kay rickard, Cydlynydd Tîm Digwyddiadau, Cyngor Bwrdeistref Sirol Wrecsam ar 01978 292536 neu ebostiwch kay.rickard@wrexham.gov.uk

Digwyddiadau ar gyfer Ysgolion

Mae gŵyl Wyddoniaeth Wrecsam yn gweithredu rhaglen i ysgolion sy’n cael ei threfnu a’i chefnogi gan goleg Iâl, Techniquest@neWI a gyrfaoedd Cymru y gogledd Ddwyrain. Bydd yna amrywiaeth o ddigwyddiadau wedi’u hanelu yn benodol at grwpiau ysgolion cynradd neu uwchradd. rhaglen ysgolion Cynradd 10 - 18 Mawrth 2008 Bydd y rhaglen wyddoniaeth ar gyfer ysgolion cynradd yn un cyfan gwbl allanol, gyda’r cyflwyniadau yn cael eu cynnal yn yr ysgolion. Bydd yn cyrraeddy chwe sir ledled Gogledd Cymru. Mae gan bob digwyddiad sesiwn ymarferol ac yn amrywio o ran hyd o awr i hanner diwrnod. Mae’r sesiynau yn anelu i ddatblygu ac ysgogi diddordeb mewn gwyddoniaeth. Mae’r Cwricwlwm Cenedlaethol ar gyfer Gwyddoniaeth, Technoleg a Mathemateg yn rhan annatod o’r cyflwyniadau gan wneud y sesiynau hyn yn berthnasol i’r pynciau gwyddoniaeth a astudir. Mae rhai o’r sesiynau ar gael yn cynnwys Hydroynni, Gwyddor Ffotograffiaeth, Magnetedd a Bwystfilod Symudol. rhaglen ysgolion Uwchradd 3 - 14 Mawrth 2008 Gall llawer o’r digwyddiadau sydd ar gael yn yr rhaglen ysgolion uwchradd gael eu cyflenwi yn yr ysgol neu mewn lleoliadau fel Techniquest@NEWI. Mae’r sesiynau sydd ar gael yn cynnwys Archwilio Geogemegol, Gweithdai Laser Techniwm Optig, Trafodwch: gweithdai DNA a Dŵr Cymru. Cymorth ariannol i’r rhaglen ysgolion cynradd ac uwchradd sydd ar gael i ysgolion yn yr ardal trwy gyrfaoedd Cymru y gogledd Ddwyrain. Mae mwy o fanylion am y gweithgareddau sydd ar gael i ysgolion i’w cael yn www.wrexhamsf.com

ymwadiad Tra bod Gŵyl Wyddoniaeth Wrecsam wedi gwneud pob ymdrech i sicrhau fod y wybodaeth a geir ar y tudalennau hyn yn gywir, dymuna’r Ŵyl bwysleisio fod y cynnwys yn gallu newid yn ôl y galw. Pennir ystafelloedd penodol ar gyfer y digwyddiadau yn nes at yr amser a bydd ymwelwyr yn cael eu hysbysu wrth gyrraedd lleoliad y digwyddiad. Nid ydym yn derbyn cyfrifoldeb am unrhyw wallau, camddisgrifiad nag am unrhyw newidiadau dilynol a allai fod yn angenrheidiol. Cyfrifoldeb yr ymwelwyr yw gwirio cywirdeb ffeithiau perthnasol gyda Threfnwyr yr Ŵyl cyn mentro i unrhyw ymrwymiad sy’n seiliedig arnynt.

24 gŵyl Wyddoniaeth Wrecsam 2008