5 adreddin Konevl 5adreddinJ

(I(onyah

·
lVII,
iL~

Sel~~u

A-__ ;m'l: A~~_"_l 'b"j' " TUUI, ., ~dil

ba.§bm:ri Kml~~mll ibllii i~im,:Ilkir adam!
:u'-'k"
~ 'l en :unLU tmtme"$.SI.'U.

•• ~,-"

·l'. vnUn ,O"'IL.,

fikirle'ti:nin )"u,tlCtsr, jorum.e-usu. Me'l;.;Mt:llI.l'm~ lhlce b'lm~tJ.8l, SO!'l;Ta dm~ oldujrt ,iice §ahsiYll:t. Eser1eri'. ~giin d~1t~ hdM inc-eLeme: vI! ~)'apIWn dIDI

sa;hibi., BiiyUkWam ltIut$k~irL.

§e;~'b S~.'[eddinKonevt, Anadok; Sei'iukhJDevlcti'mll b~kenti Konya1mn xm. yiiZYil ilirn ve f,kir haymUl.da keudini llos'[eren ~ok onernLibir §ah,sh'~l:tif. M(lvliBni1l.'nlll Konya'd.ab ~~~krn.iaril aresmda Eirei bir yed ve dd:'~r.'Lvardir, Aslen Malatyalu oMugu !hlllde\~"~.§adti!l
}(on~l,~:'mn ve iSV~f1 ~evrelct~ndeki etki~rindefl dolaYl LoIKon;~'~h~' ilim oolalll'lyla ~len".Konettr" litn,lcl3InLyla OlflJ1.1:11!1!l§.tlu"Elm n'luhitindc 0 I~EburlMeillr' Jiycbilini['.
E,silS ada ve kunyesi: "Sadreddifli Mtjilam.J'I'led b.i:dlak b,MuhtImm~d b, Yu.sui b. AIJ:··nlup kisaca "'t.!iMko~u Sad1'Cd.dil1" d'tye de tanmm~§t1.r.

M~§}u)'rolmadan OJtcdd bayan haklunda fnzla bi~ye s:aRipdegili:z:, Blllnen kadll.nyla, baru.sl k;h~k, aamamrrrn illm ve il:rnn s:)lhih~ ('mIn ki~]lerilld!2:nd.i'r. Devlet (kala )I'~rnncl:ai[ibarh, :s:aygl goren bir §,ahsi.yettir.

"S1t1mn.~6Je"dive cit! arulacak alan Sild.reddin" 606 (1210) tarihmde M;,.da[ya'd~ dogar- Zamarnn hocalanndan dersler alarak yc.ti§it.
B3ha5~nm oliiml.inde'll sonrs, devrinin en ilnlli murefekkiri, me.§hur

g,

l:nmaj~",vtf, "~!!')'~HI 'l,Bkber" Clmrll:lfllyl-a (!Inll~n Muhyurldin ibnij·.l~ AIr.JIbi \1{; de devarn t'derd:. reyi:!l ::!.~nl.l§1lr. Filkir vere:1 s:efu£il!ln teme!ir'id&: ibn ..i Ambi'den 3M1~ Sa~lall'l k~ rn~~n ,h ulunua BiLgl ve ~,l~~unce ~'a!Jtlml{!da,bu bilyLik On~d1llLll1 ana fihrlcn rl':lhadlk~a (ark. edlll[~

S.adre<dd·hl, 652, (1254) y 111nda KUtlY3 "'fa gel erck y€.r[e~!.r. Kirk 'I':.1§lDd811 itibarnl'l.; 0 gUllS bdaJ ed.iind.i~mm ve ±nl'BIII. by Uruu ~e.hrrde 6!ijnl~ey,eit'ck etrafn13 yaymilY::l ba~~ar- En: 6nennli fiidl'lt::'rirri i~e:r('n mq hoi' eserlerini burada ya~f]['. Birc;;ok:ogrenci yf;d~[jri'p. onlsn !slim
f.I.rm2~a:rl edet En gUizel glinledni, i.lim V~ Eikir h~}!f~tHltn en mllhi]!] dou,cmini, Kaflya'da ge~urdiibij,Jlibi~son nefesiee kadar de h"lr~ld::il ¥~a.dl~1 ~~]n cI~,h~~ok "Konval r" anlanuaa gelen ")(onevI" ~I] \'flll'U. ile :illlll!ll~:Sl. bu ~enirde iken g.eF~ekl~itird i~l inl\\1:le flkir

~e!.1 hir in:unclu:. Kendindcn ol"lc.ekimo:wfl,rrm ve bilhassa Ibn-i SiOOlJil:'ll1lfiki'I yapiSm13i ha~klyla vabflOr, ~n:Uf'I. e;serle:dni o'k'IJm~§fln~.a. w.lultlda tenki.c (;;un1:§tir, [hnrt Sina'nm Islflim dtin,y;.smda: "{,j,ialektik'" ~ced!:lL) metOdUlluIl. ~'Q buyii.k ustal arm.d:3Jnd1u·, felsde5inin :,U:'L:!l, IWrl!JSUli.U "Tann MefhuIT'riU" olu~L:IJJ:ri.i:l". Nss,reddi'ml TU5i ile t1Ltelt'IJ.pla§matllnnda bu odOllkfl0knJ. uzerirtde fildr teiltisinde bulYrludar. O~et1e :>oylemek g~rekir$e KOllcvi'nin metodu ne tam amen filolofiqnn rnkip ettagi "akilci" (.r-.'I:s;ycmiillist) hit yolj; ne d"" lCc·lamt alimleriInill i:dedigi "n(lki!.c:tt'i (geleneka) biD' YOWUf' O.l~i, tt111'L~mlyla msOi"lvuil' bi r hakl§ a~lSl~ht. Oua gO.te',
'BunlJll

K.oru::vl, I$LflM diilnYOlSU'iclaki fikir harekerlerini Y3kllldan takip

dGnyaslna

harcketlnden

ve

h~kh

§5hrett,ebL

kaYllakl

n

<liI:'llln~I':lr.

kendisi bilir, Akul. O'nu mill olar..k kavTayamaz, Aneak dQ§u1'l.ebihKcmevl~"'abl'M tle "Vahy~"i hi~bi~ LaJllU"H .ihma[ ctmee. "Akil" lle "nakHl'lin heulberlik i,e:ris1Ificle s:alL§m:<1Sl g.erektigini savunur, Her §eyin temcl ESBJi[[lIJIl oI.IAkll"ve "Din" olclUb":UfI'Lt kabul eder, Ne VBI: ki 1Bliilm her Ffi kavraYiLOik gU'§ ve ~si~ecle: olmadlWlll! t[ade He "l1akil"!:1Mul:L1raot; oldu~nu 5Qy[~r. Baylec.e 0, akhn :SU~lflru ~i:jllUiNolur, Akhn neyi., ne tji~udf', lI'le§ek[[de ve Du:r..;:.ye kgd~F 'bilebileccgini gfute:rdikmn SOnT;iI, bmn:m.eyeI].L~dn devam c[tigini, binaeit'lialeyh b'll [ada "Vahyl' a (htiya!i olaca~lm '[lo101tl1'.
yan1rLa

An a h~l!lil'lakikfltio'i,

It~l :m'iikemmel

olarak an.o'llk Allah"w

Mevil3ina'mn,. ~en~ze namazlfil onun klldmrlRl!i1l1i1 !,'{Isiy~rI~deceigi kadtJIJ: dO!lwdur, Her iki'sinin unutulmaz hatIJ(IJ vertll:itr .aJlloiv~ri:§.lm.i
Vi!

v:;Jirdl1:;M~\·.I.3Ili[l':rlilm 'I,Iefamwan hill' yiI sonra ll74 'llhnda vef(lJ etmi~ bu giln k'e.ndi acl~m [ll!§lyarl. meseidialn dogUSWld a defn:edi]mi§!bT.

Otltln hira kn~e:s('rI!(lr do,gu lire bau ~j.im~CirinLeYl[[aroon beri lnc:dtnflltk~tdlr. TUrkiYlt'd'i? SaclmrJdil'l I(ol'ltvi kOilLusunda.H en. gen,i§ ~a1I_§I.TI.a:br,Pwf,Dr. NihiH Keklik '[l)taJindrrnyapllml.§tI!t';

KotlLya'ftI~ bukenudaki biri).nemi. de, g~r~kIonevf'nirl vege'n!k:se fakir babssi MlJbyiddin h. Ar.~hi.'niI1KQirly;:L'ya geUn1!esive mi:jina] eser~~ri!fTd!j uctm Kl[)uya'daki YU.:'iuf A.g:l Kiitiiphaned'nde b buiufil:l1:.:l&tdtr.
mUill:!l!b~:aI:ilf~ zevkli ~ok

Rahmet ve sev'Siile var edilen bu evren ile
tliY2.LQgi~.eri&,indedit',

iTiSBR

dev:lrmb hiT

SadreJdin

Konevl,ilu'ii
Ve

ouun z~v.iyef.it ~e'ikin k~il~rl€' dt'll::Ird]. Bunlar arasmda biiyiik bilginleiL", ~(iltllerve YODlllt!ciler on p]Anda bulunurlardr. Ortaya, ya. !Jir :SOfU YB 08 bit'·nUilctl!'! ~1'al" a I(. ko~mYlil herkesin Hgis:UIlJI. loplaYLp gir.erdL Orm,ya koydu~~ kOflU}'a d8'LIl' en sou s6zu yiM' S Oldreddin flarCil. 0 zamana kad .• , 0 u k?'n'~y ,d<'lir orad3 bulunan bilgi ve fii.;Jr sahiple:rillltl'll ~it':u§ierini, a bub:~I£t'J:y~e yo.pttkkiFi. mii[likB~a V~ m11:niizamlan dmle:r ve $onunda konuyu toilaJdaYLtl,Il!!~iceleTIdLricii problenri ~&~dil de!erl.l&ridirme kO:f1u§nla~lm I:) yapardl. GUllde'mi X6nevl olLll~mtutdll_

meclis ve sohber .~cl:aF'n[[dn. Febdi canh ge~rdi,. Genellikle euma giJnleri
j

ilru~n, ~!r'il':f.. milhlGkaUlif, H5hk Uem<ihli1k:u arasmda bit Sir Vl"!: .i kill,l: np~"'ldlr, KtiITatta olanher ~ llt,o;ancla mekr"1uzd:lJr~ Btl bakundan insm:, rI'tab]yi<ann OzU, oreti vc yarn.t.h§ ~oobidii. Allah Hill ye:ryumruieki

vekilid.k 1ns<!nhk,. krrtBA iled!ir, Chtye, olgu.n inSfiri olmakns iruiaTI 1jar,Uqlmn hr.lkn:lletbni ve lrnndisine verilen yHkse'k d~ri ~hir zsman Ufiunn,amw
Vii.::

oms gore' Y3-i~unahd[r. Cu.nku, Allah'in ",ekiii ·!o'etemsildsi olmak bunu gc'rektirir, AUah'm, varhglt!;a, birHgin.e"~ gucune dair en :ali'lk deliUer in:s:a11.ciagidiair. Birumealeyh 6zti.nti, bet rurlli lj}yguil"Iolmayan di~i1~ t"JJilUIrI ve davn'lflt§.lardaD her ztt'1'Wl'Li~i[l oruyup, kol1~maltdJr. k

AI1iGlk bu sayede "Ins.i'HH K5!l'lil'1 CI,hm:uak, Yararau'a 1a~'lk hlx olgu,nlug::a, I.!ri§ihni~ olur, l efl-a!1i fltZLrli!lm, §e 'cani erkrlcre rngm~fi kcndini, Al'ah'm him!mhumd~ n koruyup, heI:ln'l:::riyle donaran insan, 'r' mnluu§!ar io;;erisinde, kl1':[iiikmdeklL'rdel1 I:;ok daha illltundur.

d:a hizrnc[ ve §oh.1tClini ~(irdl..iiffilcktedir. unlsrdar, sad tee Mesnevi's, B bi~e onu yediy~i~ )'11 sours da '~dun~ains:Jiru~' yaprnElYfl yetmi§ril'. Konevi;fi_i_n i~ini izieycll, yoluilU r:akip ed
Ii

AHliLh'l bi]IPI'1t11ia:t, ["11l~ ermerun CIl giDv~mili:ryolu, benligin h~I r(hId kir, pas ve gLinahhrr,~~ n {en~il turulmasrvla bulunur, Ona gal'e gunahlann ht'psi; haun klrleridii. KlItllll, gunah, 5eb~biy1e, rnaddi ve manevi naklardanmahrurn kalacag. gQru~~ul'tdedjr. lbadet ve tsann, remul eric i_ bir fuellu~i olduguflu ifade 'ecletO, Binaenalevh maddi ve maaevi nt~klanmn hoi olrnasuu isteven ki§i, gUnah i§i,em('rncye u:en gOsterdigi gibi, iilL':digi takrirde OM, ~ hemcn yapacagl iyiliklerle
vevahut da "to"bt!'; ile ["mHf)'~filk., giciermf!s[ i'enbih ve tavsiyesinde bulunur.

5~dr'l1'ddinKo-llevU tic Mevlin:;l'l1l.f1 hayan ban enteresan rroktalara ~hifltir. ,DogL.tmve OIUTIl liIrihLeri; dolayLSlyb va§lan, da hemenhemen t>irbitlcril1~ yakrm.hr.
Her i.kbi de Kon.y;a'Y<i senradan gelmi§tir. BU:rIi.. r:t~nle[L Konya~yn ilim vc itfarun da oo~kenti h-aline gt:;tifcn ;ruce §shs-lyerler arnS"lflaa lru iki bn ilk fLlirn \'C! :kif ki§unln tif!"f:_lnli etkUcri vardlr. Ne var lci, her ikisi de §an ve §ohrederil11 Kony,,'dl'l. kazanml.§hrrdlr. E.n ont:'hlli e -~rh:rini bL1~ehird~ ,,'emll§lerdir.

cemaar kumladlgml goruyorm:. Vdaundsn nHta. onun gOfujlcir-ini devOim ertirip avunan biT "ekol" Yl'l~a!1U1'1'ru.§ ve 1',:::Jigbe.[gomlel11l1*tit. Mevblfls, gUnlt1k yaqaYl§mdan tutunus da, go!;'fi~ ve d.u~{lnceleri'l1i!J'i ·~'a§a[].p ~(ltdu rmeyi ide§l ediom L§blr cemas t bLmknn§m ..O~lu Sultan Ve:ted tarafl'l1dan onun Mum i'~:,ucdc kurulen "MelJlevr.tik"" ycdL}'UZ YI.h~l§km t~l1:-ib,e ahipl'lrc Bu gun de dl1nyamn. !;(!~icliverlerinde ona s muhip, llleJ15UP ve miinteslp olan bmlerce insan bulunmakta: l:simJerill1nsonun,a eklenilen ~r&'Me1irle~it l~kab-u:'1clan onur duymahtlcilr. Yl:!ciiaSI! ajnn zaman i9crisinde Mevlevilik, dUnyamn S:l)k dc~i§ik c-ogmfyal.arl'l1d.a11ikl, einsi, killtiirti, memlcketi, y-a§1, §&,uian, dtli hana dIU] (a,rkh nl~lyon~arc.a insaru "Sjkke"'s~altmda mphllTIl'lyt bili:tti.§; onlara
di1n.ya ve ahlrette saadete giclen yonan gQ;m~rnl,i.§lir, Mi!vlfi.!"la'mn ~a_gbr otesiD.d,~ yankdar uvandrran yuksek mesajlan biiyuk alaka go'rmekre; japonva'dan Amerlka\-':ahdil! hemen her ulkede Onun e orlerini ()ku~'an insanlar, tetkik, rahlil ve tt§!rihiyle mc§gul DIan

esa It bir tarikar ve

<lk~delTlik roue .seseler faal1ye-r haliadcdlrler,

ytl bo)'1..Jnca d'(:iuyanll1. ~ok degir§ik )rederindl::l'I. gelen, '!fok \;t'§idi insanlann ziyal!li:t yeri olan Kon~a Mevhina Dergaiu, bu derin ~lfibMll o.da~1ve vitrini olar<Jk, bire bir {iJdr verecek durumdadn;
Bu eoeereaanhklar boyle devam eder ~idl:r,

degiMtr. Sad[eddin Kollev-i" once[en Mevl.an~·}'a begenme:mekledir.. Gur.~ ve du§uru:el~n_ede kaqtdtr,. Konevl'nrn son derecede zengh1l.igi ve 1i1ks nlJsl dllle(e cl~(a,lldlr. Mevllina'mnl. e son derecede Me Na vc miltt:vazi b:ir hR}'arn ahip bulul'Ldugunu hiliyomz.
Ko~e:\'l, onca mal ve rn.ulke ra~en ~ocukla_n ve torunian anda.cak fa21a hir vutlk ve un saglayarnaml§hudu:. Mev!ana lse onca ade ve lmn~ [~J~ra~ant]sum ragnlen,~ocu!k ve toruru;:!Il III ~k gii:z.dyc ti§fircrek her blf'LSlhin tuplumda secktn ~~hiyetle[olmasuu temln ..:tmCjtir; Konl'vl'~ill ~Iemc.: rucLgl eserler t.;ok oldul;:u h..lde Mevlana'am nered~ysc blI elin pa:rmaklan !i:tlVISl kadar olan eserlerl, )r(izydlar sonrs

Mjjnu~betleri cl~ faddt geli!mi~rit. Om:~lcri ildslnin sra

l

lye

Bmada astluzerinde durulmast gereken
hlil~'Hsoguk
ULII:L1I!llUnta

hO§gorH He bagnn1 amirmaya l)al~,IYOr.

§e}', Qnc~le:ri Konevi'nin [a~en M~vlan.a·n1n, buyuk bir anlaYl~ vc ona v.!j.masl.d;a.r- Mevlana, gOl}'(:[ iyi tahHI ederek n1esHfe~'~ "BV<l§

ona hak veren bir ~'akla~lmda bulunaruk,

}'a\'~

'Qyle allh~§lllyor ki Konev~1 Mevllna'Yl oncderi yanh§ antaml§nr. Ama samanlaher vestle He onu daha vakrndan v@daha i}'i rutlam;!y~ ha~I'8r. Her &-(1 wya resrni topl nnda Mevl.fj,na'mn bu~rukh~gt}rii5i1,
ondan ana olu§u., Konevi'nin kanaarlni de~i§rim\e "inc sebep c lur, leak bir
95

Bir sure .5<onT:), g:orft~nlder, bulu~mal..r, ziyaretkr daha

havada gc~n:le~'eba1Jaf, Sadeeddin de: Me:v!im.l'Y3 sargn gastcll11l'l.cyi; ii<;ram, izzet ve 4ncelikleFD kar§ISHlda mukabele de buh.lnnlS)'l uyg'IJiIl h!"ILJr. Mesel:~ hiT gila,1. Sad redd ill, b:il:toplantL dLJzel'll,i!eIu.i~fir. Orll.Y1i. Me\·liiuCl dOl ~[Hi~§~i, Sad redid unyerind!en blklp, oruro$ S'!3cc_ad€~ilTi arm ikml'tl etti, M(.\·liina ona :l:il}!gl gOsterere:rbbu[ etlll~k is~e:m,r;:di. HI~ ohnaesa bi.i:I.i.kt(' O[iIJ nthcnl d~d iyse de 0 vine kabul ..~ n:'m~yince KOI'Levi: "Senb'l m~m'J:ldlU~ )'t!'MHa)'a!l sec,dde~In'~x~ Jicu'dJna~" diyerek de seccadeyi mpi8JYlp, bill: 'kenarf] k:oym~~tu. Bunull gihi blrjjlJ.H. daha bir~ok rliitZ~kelt, 5aygl, mkdir V11tfebr]k duygllJ3lnyla sus:Lenen t,!..ltum ve d1ilvraiu~hlrsommda btl iki ~ah8iveti Ilil'birm.e samirn.tiiki c:lUH ve[par, Mev.!lna'lilil oua besledi!i gO:lIlijld!en sevgi." :i>~ygl ve takdir bislerl Ilefesrn'i::' k~clar gi__der-ekmp devarn enu.i§tit. 0 kadar Jd. Mev.Iina':run a h;1:srn(]~ Bjli~la.:ppda vefanliLDtt:1 yahlEl§tlgl glilnle:rde de KOTIe'\.rit onu SIk ~I.~ :;;:irare,te gdir. Mevllna'illm oodaldarnUD Ik.UI:IilIILlg~Dlm gicl~nnek .i~t[! sunulan ~rbe[i i~m~digul1i g&r"Ll"Itoe son. dCll:~'oCe de duygtlla!rlii1rraik mueeessir aha ve "'Yam,yank. Hadav.elulig!-'ir'm fflt'ibarek lIIikudund.an IMhrum kliM!j1JUt wkit ha~imiJ: :niel! o,h>lrr' de:~ekt~1l Ite:ndi.lli 1IIamaz:. B1I bi1~k gi.'IDulaj3JmJ:t';I !I'Ulid:an", "Uh~"ya ~B.i ugcr:m.e ~lI tubaiyi.
5.I:!n

sam ian fa:rkLLMdal', ;z..abirdt;dir, Temelde' tseher j};isi de Bymd!r. ]sl.§m Tas(ll'!lvu:fu~n1::ln kollarl, (JI:<'In temis gorti§lerin birMC"in~ 11[, terti V~ d'il§man olmast2:~,ten milmki:in, degildir,
(<!rrkh~ibi gO:r.iiiru~:rn du~firu::~te;rin e d

N'itdd:1ll kar-ilhkh ya.1<h.iLm]ml.' arocl:lilkt lS.aguklug!J giderdlg,i g:ih~,

remelde b]rve

bersber o'!du~n.u

g&ljermi~t:i'[!.

cablosu

Netlc,ede ortaya m.ul'J.t'~iL:lm 'bir Mevfana-Konevl
~! kitt:u~;li,tt.

hiriik; dosrluk

Bu b.a~anda. hell' lkl y(h:1! nUn: adamuan ortakla§a d.uyg'L1\·e dij~iil1c.ele'[i ro~ oy[l"~miitlI.
Slimcli ~e[difi'l ba~k:a bil' konI!llYii;. Sadreddin 1Go'.nevi,Konj':8i'Ys geldtjj:itlcLe CI;;:'§me Kapl$l'mn yan:mdB.Ki bit camide imamhk 'Yapma_ta batl;ar .1

Bir w're seS'siz ve m.tiluevl hayat y3~:a:m.aY1 '[.erc.ib ech:r. JKe'ndini fllZLa belli. etl'l'J.e"zn herke-.sl.,e rnz:1a: goru§me:1:. Se~uklu mh:mnda I. J\]t1OOd.in KeykulbM b~lun_maktacl1r. Si1!drecldi:n Kon~vi' gu~el bir ve;sih: He hem Su]utl.l1a, bern de unlili vez ir.i Sahip Atfl ile tanqju:, S'l1lra:n PJ~.cd.di[;[. zam~rI! ..:aman. ~:§bid al,du~l.'Jeromet ve ~]a~n.ijstU haltnden dx~b.lYIona biil}ruk 5tVgi ve &<lY£lgooterir.

mre:nnUrnleij~r.

a)'il'~ilit

"Me!"t~m~ bdhfi1e:ri llmak.H,lln ger~ekle
!

)1orumlit

b~fbir{~.dl'!ll! kilN

ro~~b.ihl"!

,. T~~,~ lart~rtdt!kl?lakOOY1r ~ sJrian kc1fedeb-ilen, j(J:y!€rmisil1 kim
Oi]1n:in'lJl~'lson

s(ladcrini yai-ad.!lml bilen Me'vl~n,af ba§[u:.und,a b~~un~n Cele-bi Hii~a]ncci,diJ.1~e ~JSeyJi Sadr:edJm 'il,el1simletl ,wMd'~r,>l d¥¥el'le~cenase lLlama~lnl onun k,ldn\"1'IiMLru va:SIyet em:ri~ti[.
<I

Sulta.n A]i.~cldhl'ln alilb:il~ Ve<l:!ti Saillp Ata1wn hiIrmetit ktsa bir Sadreddin Kenevt'nin b.aH( mrafrndabl da degeriITiu anlagilmasina v'~sne '011.11'Daha I~ficeden de se~i1~'h ve,[ayt:di ve .. ke~m{!ili 'I1aJleri omm,}"iioe hir Hak, doom 01111003 clair ~iiflhe bnakmaz B~l daralaa; derdi clan, ona ko~:ar.. Ylmardan ben .kefltllni gizltHI::l~yi tereih eden bu buyUk ,a]im ru-if~e M:if §ah8iyet~ AUah'l.[] kendisine
;5.UJ[!"e sonra
j i

K,o,~eVri]~n.,.oJ~ "b~'~ ve "l-e'v{l" yalu.r Mevl~n"":Il.tnki isc "~~"\r'e
cC!ve yolkll
I~I,

ooh~etti~i imkanmrla, iher:kesin sikmnam ve del'd:~i gtder~ ~all§ll'. Bir tarn&an camideki imarnhk gfj(,evin:i sGrdiThrop! i:J1r(lFWcilerif'Ul ders
I. Kofl~'yl klj.!~atan d~ ,urlann li:.apl~,aru.t'ldaill blr OWmi. "'Ct'lme' li:apln", bill tldl~. bu,md[J~~I!.lffilll S:ili.lp At:.iI m~nn&an 'yap'tl!llnn~. "ill!:~m~k:rdctl. t:Wni1rnLhzdda ~!;Irc:; Sllu; Form A~ru~llI!~n'tml bLlIi.ln.dt!t'-" verd~ Wi- Ve~e-d Celebi bu eaman buradak, "Hooil h[aroml Dimu" oldu~ll~ k<1i~'dede~.(Bk.:" Q~h:l'rdl'l.ilid lljlH rle;fmil KtJmya Me v lArul B.m~t~u Prof,Dr. F~J::I.dilt'l N~ U.i!!llk OOhnmu, No.: 670$1.~'.: 11 h.)

OnGt'len ar:ililarmda

gtiiFu~len1

:SQEu~d1Jg!JJifi sebebi bllJl

1lU[-etJa

(arkM,ga .J<3i~a:m~.Am; diyalog su:rdCikJ$e: hitbirleriFll d:ahl':l iyi r~rurn~lar ~e bnbll"le-r~['Ie son dereesde :saygth davr.an~D', faydah ~l~~~,unY g:lJ..rerek, blllu§;rn_fl~:arun d!C\f;JIII. cttirmi~lerdk {;:unkij her ikfilnm de an!! kaY·f1~lj "Kit:ap" ve "Sunrlln"'ciil:, 05rl1§I~Ioo 'OkiUglLD

aku rurken, dig,er ta:rafUrn. cia halku.l p5iko]ojlk ve !5oWt)!ojik pH~blemleri ii.e l'D:u!§gui olsrak, ~iizlirfi yol.larl a~a:~~1nr. O'jll.e 3nla§I[~'fOT ki S1idrod.~i.n .Kcmcvl'nilll gunlllt Y<l§iin.tlM §1I olayla ciegitir, 0 gilnle!'in KOi:'J,'f1ls~'i:tda. son derecede ~engirli her ~1'US V3MJ. Mal ve mlHki:h::J:{in .sllyl~i:!H kf'!rIcUsini.n bile [1I.m olarak hUeftL'I..cdigi dereeede v<lrhia, :;;~'ll:Sl! koyU'I1 !!:urtjlGr111r.:!: sahip idt, .Bu 2:a'~ "H:kl!1: j Cillan"~ {Cihill'll"l11 efendisi, :a8JitSi.) d(jdr!!'rJi. "Hoca-i C]han" dive de :iln]II!1~I. Ma~I,. !Tllitkil bl:;'f'Ie~;irle ~ok ()ldloJlgu h<1~!de~'Hfu::'C·iCiMn"l1:li br!~:ul hi!: derdi V-;lrd.!. ~r.nk{i telk evladl dan oglu."Sa:["'a" hastasi idi, Biricik evl~.d!!,.! bn o.er:uen kurtarrnak ~L'Y]n ~Qk para harcadi,
r

gi',nd.u:der bir baba olarsk

OIl1.I redusptan udu;abH sokuyorciu. Onca lengirlii~irl.(::· rB:}men elinden bLI' ~ey gelerniyori saY151i:ilmal ve miilkune ' ragmen Lara gihi. sevcli~i biricik ~vl:rldtli'Un derdlne ~are bU!iuruyord.u"

Gunleeden btr ~U['l Hace-i Cihan'a, ~eyh Sadreddin Kouevi'e b:a§vul"D1l'ilasul1tlllV'si.,!,~ ettil£l", 0 cla ~(")'.n.'e gelerek, btiyliik bir aci ve hurmetle )logru Imu~: ir ha ide, d!i!:rrII1['1~ "DI:J,i't~tldll bi1" nglul'fl, vail. b ~t;L1: B ir dade ~[_ Ef~t1iffli~lleni Allah 'm j'ard~Jfl~yik.ribiIJI.~a;reli:r L)Jm~.ti
bi'it' ~a~ bulnlatnn di1.eri~n.. ,

GfutermeJik hek~m, ~(!IbLh. l!)'gl:ll;<lmadJ,~1 ila~ kalru.m:h. Aln~ bunlann hi~ bi:ri ,i& "'le:re:~u;,dii OHUI derd laden kurtaramadr, l;!'Inf diGnya onu da bu jekilde nntlhau ediyordu. Am.~ evlat £IClSl ile inu:ihant
ilfltiihanl:nnnll~nroflUi, en

~eyh Sadreddin onun ~u yalbnII1!alan Uzerine ~~fuile ilgiH ban A.yet.i Kerimclerl ve du alan obJ.yarak yazar.

hLiyfirfU id:Lo B1.!Isebeple HfLcc.<l CU1:'lll1

0'11iC<J.

\'ar~lk 'lr'e2engilllik

i~ri;stnde mudl,1 ve mes'ud ol[llnl'¥cn:; geee ve

C"Ul AlJ~h.jll:'l izni il~ ~ok kl:li~ bir sut'L:ldl! ~ifa bul:'l:l''llk, YI.I.latdar:t beri. ~-ekmek.te oldllgu ve kimseledn '!j:arebUiianu:d~~ derdinden hQrtuhJr.
1

Me'n§kl b-mamelerde 8111::u:dd~na gOre!, Hace

""1

Cihsn

'In

oglu AU

2"Hrlil;('.j Cmilt'l" tin1fjl[iil,yIi. 8mial:llm

!aL, f:icirwilil11j;::K.iJn,~~11h

llJt'lil:i et-ekk.>rir.de
("Mrr"ttolnlm),

ljol'T ,II'IAIl"~loc:I

"'Zamllllll1l

~mm.

a~cllt'! l:¥niJ~l
u:lW;U.·'1

r:li'io'\: rl!e i1f1,hr.

bJJ'Uc-l.'l~U «Ihibtdi~."MIli~ri~f!IJ" 'I'll:

~tlifi~[ldt!~l, T;d:.lc.eaI

emlikulf ~he~<lp:fil'llservetine mgmen 0 gurne kadar bilYllk bir elem vehuzun ~9Cris.lLnde 1'3.§a:rn::lkm ve bunca varhk ve ]lllkfu."!,8 mgmen biricik evladrrnn derdine ~2fe bulamavan Hace-i Ci h..,ll ,
SmLrslZ

·yiltvm:su:rIl1In.~y~e§tig:ini goriince' ,~ok revi.n:i:r. DUIlyalar onuc ol:nm§t:Y [; Suri.'h·ve meszrre Lint taFife ke Hme buhlIl~az.
Ell o£.:Oiku~]~ hemcn Sadreddin Konevl'ye IOlJ3r..ak m,ujdeyi verir, Sev.incinden ve memnunivetindeu her ~eyin:.i8ad:reddm,'e ba~]amak lsrer, Ama e, dunya maIl ile i[gisJnin bulunmadiguu lfade ilekabul

Dt[mt-ll iIInne 11ll":ardl~,
Hoea GOYim, HC'.!r.J..IJl'itarn~8f!rn:lan

_. Millb.::iFi, Hoea

Clllanffii!?3ifh~If;HI]~l:e "MlimITLt:I~

TGi'ho!S"i" (Mm.i Z:mlim) di~e:

U.i?~mI~ ve t.u

,01.13 ~C!k:K"rlHiri,~Int1Jt btl untu T(Jri:,m!1!n, biI90k
~tjyr}'rI(l1:l

b~kJr.G;m]'a~ gcl_C!:n ojr Btk'rut, r'LQr,eti!>: !
h,a),uhrrr<!Jltlrml§tll;'
ha!ll'ad::lT 'I'C

etm

:afl'lil"~ml~b~rlldil "G~d:.'k~,I~" ~hyJ:I;bLlI:llc:n Imr q b.ir ka~nlllil~l~I'(h. Gol(l~~los diyc ;3.rrdJ'I'Il~tn.

Hbt;;r Cihan

t.i1lulildu~

r'~iS"U~~,

bu lL~lllna:km~·JI. yt\[i':' ii'Ll

re)illik idi. '!3:i:l:;:!i!:uhlm t:'driht

i~i;ll. nun ha~~~I~ma:'Ij]IJl2khf II:!l:riw. lrona;~HU, t)~rond 'lie dostlarina o

e 0:;, Ardi arkasi kesilmeven israrlar [l:z.erineonu kumij kabul eder, Hace,
kOiIlEl.t'l

otnliill!Ll <J Ie

"dr;:rg~h" olmasiiein ~e,'hch~he eder,

he-men bn§~]'r..':ltIlk,

Hindlsmfl'ool'l g!=l~n''Ba~!8:rIll1101u'' i!c QiLl'd~:tI ®C!e'~ ;·tpc:k· ¥olu", J(clflytl'd!a I:rIJJI,I~I.INU.iBlI~d;:ll:l.A.lan~'1l ~ Eg~ lH~.bt.mr:(i~ !lId.eDl 'jOt, H~l) GutiitCl'IIl. i~lllde.t'I. t:l!=~I'i~llk llkkeil T
[jl!ll'l

~imrli~ eaml 'lie l[u.rbe~rliLtveri, a

mllllgUl butu.nd!l1gu alandu.

~~lImd'5!k! V3dld<!n~Y§ehLr'l:

n!a'l;mll.

HOGI Cihanld~r yilZ1'1Jlmlltoyu[!ca oIiDIl derecede mrunur \~ mCireff~h. biJ nilyat }'a!a~il~I:l~dlr. TiLr~hi~1!!11 Ihe:rJ:ndlli, yulcLUl!lfU1 ve halkin ihliyacilla ...t'll~p wfm~k ' IJuoIl! b~~m:: kuvu, k~I!.•~I'tL~,\'~ k{lyOO!l51 'I',;ap~tffil~rlr,B1i111"n'lia[i bf.liUan bu I:LDn de ~~UTllb.r, Ka'f1~1""~ UZ~!!lla.':iC~~~hurdur. H.ont;::;wilt1il'nUl mrihin:de Pit .. m~i~limil'J. i ilrl I~I bjim memtL~~-.dllr.Hcndh::l n gQi"lii:mrll2Jtl~ Sel~u kill beledi'f~:si 'ue b;i~"'l ~ bu Ll~m;:tkitarl~r"• 1'1

Hare ·iCirum.'m. bEl~l§lroi.g1 kona~l, bit zavi1lf haline geririli:r. Gih:el bar tlllescid, ~[~t ve kL1tLiphfll1~ de~kTelllt~f.Bi:l'ylece u.za~tB:n-)r,akmdHrn g,e'lenlerin nrisafir edikiigi bir yurt; [lim meclislerin kuroldugu bit mekrep olsrak fa;!lHy~trtg~e[.
ad:t!Jmblinnm dabt11dl~i

Buradaki den; ve sohbeelere aamau raman tan.mml§ d~vlet arrulrJ;g:llm .. ktia.c!l['. Bun ... cifLiit k$'.r'fi:7lkl3!!!'tia
99

98

b~rbiFi nat:FI guzel hanra
l"Ji~eHm

'li't:

1JilgU:lerV(l!!"ti:IJ:'.

Ehm.:J:isi'r-R.e:;Cil" I;!'serini _okul'tIJp a~lkLEI:rna~tnl yapngl, bir de;r~'i]'lrle., SeLc;Hklu vezirlerinden Ali o!h.l Pervi!lJlf Su,le~~nil.a:n,MuslUevfi (M,aliyrr Rahill) Ebu's-Sena C:::dah::ddiirl! Mahn\lIJd, H<:ltfr<o'f1u -3erefYaclin Me.aud'ufl o.~~u Niz§JIIedd.in lEvhad, O~llu §IimBeyl~b[lh Hasan:... o!t~l.Ilmimi:i'd~d(," A!u1\ed'il' ail."Iie-yidler seasmda )f,e!:aldigt, ad~g.c~i.i'neserin b-ill'tnci 'VIe!kind. Y<lpHIJd~rltld ..J:i
kaYIUBirI

()~UJI'iI "'Ca:nti'fi~~LTM'lJ fi

mGve~:ziidi:r.,seyhi 'ni:n ~gLr ve agd,dl fi!k;i rlerlni lLiia§Lyan derin ani amI'! eserleoni bit O:~~llde; ddC§tirip. dahafazla m5<!IDn anlamasma, ,~~hleri ~ o.~I'~nm,esil1e: yaroMfflcl oim~k lI.~r-e eserler kaleme a1;rrn,u~m·.Buelara, u~radu:':lda:n [':IDirkh o]an bBlZ:t du§,i.im::elof;:r:ifi~ d-e~'~Zim~~[lr" h:rn.i Arabi'nin, "Vahdet-i V~cua" g6r-tli§linu, di!~r Nlh:~fekkir mutaSAl,'v1f]anrL gijru§leriyle b~gd:3i§'['lim1:aya SMl§im.i.§m. ve

:-lim;,

- .. '.

..J

'~
.0

~

aIlL~!lmEJ'ktadu.

Sadredclin, I(onevi, burada son derecede zengin verniii:reffeh gor(irrel1 hie orram1da r'~[!foOrdii1. M~nklbe Icit]lJpillI'u ,taJbilk \'IC ka§rldar,ln bi]e ahtn k:aphim;,tb o~,d.llglJ"a,nd:~nl; irliok hi:::m,etlinin, m.is~lfidede b
me~gul clup, onlan en ]Y1 §ekiide

Onemlimuht.evalarl. sebebiy[e eserleri bilyukalillka go:rmu§tur; :Bun:~llIrd.'ilJI:l"Mifmhll'I·GO!:¥b"ma dokuz a:yn. bi'lginin §\Brh yuml§ olm-asl, bizebu kOlllJ,Jda 'bir fikir v~re£ektir..

-5 ir:
::::1

~

~rbu:ilkla:rmdan bahsederler,

Onunl milr§illi MuhVl.ddil1[JbllJA ro~§bLl:[esenne rume olarak yazd~

4l:NUSUSmlll

Arahl'ain "Fu.llUS" i1;im]i msruf ve SOl"! derecede ijrn£m.Hd1r;

00 kadsr ki, kendisini zlyarere g'!denlercien baalsn bu Iaks haYB:r:l gt1rlinc.e h:llyli vad.~:rg·aJrlal'. SofiHk iddiBs:a lle bi'l<yle blr h;ayatl'll
bagd:ll~~lm<tY,Olcainm dti§unereik, ~,eyhi bim~ da aYlpLaJl'laf.. Onlar..an btu dUjlini;:l!c.eierini sesea KOI.1r:!'Vi, bn tun bu ze[]gi:1l1iiklcdn z!l:h:~it'de :k.endi cL§mds oldu~un.u; 'bunlann hi.,; birini~~1i'IiI:iJj i~in v~ kull<'lt'd[h~d:~~ !fade' lle oulaon cOOlla:l1nI VB:OOltl:!r1gergegi go:rmderinl

Bunea de.ger1i esederiIDn yam sua orum Me",,~an3,. _N~!llrild!tHifl !usi, Y§si.n el-Tilirnsani ~]bi devrin bij:yUk].eFin~ olan mektup]i31Il da b:;a.§L. b~§,U"I<'I billier d.c~erdilt"]e:r. Ke:rtdJisi~le i[gil i 'll'3klf bYJ!darm.d:a"'Feygamher 'Y6l!ll'rn.m U'Iarldm.CLSt' 01arakraaunlsnan Kone'll'l, gerek U15fd~eydeki 8~rettierlr!. g,e:mkse yfilclend~!}l.lllisyonun lcabt olmak d!~:h.a~o.k, yli:iks~'km.ev1l:idelu im~ada; yu.k$~k l5g-renim gormll§ bi[gLrn[erle, fikren belli bil' Soeviyeye u,lilI~ml§, dunyasi ve u.fku 'S;Qlc: g>f:llL§, :se~k:in b§-j]erle dly~log knrmlLl§tur;

s::agl:ili.

Sadreddin Korrevi, lIl!l:khyLe iLuu ~rel'l!mek ve iinlr~ ,cseideri gorup okumak, me§hur 'bilg-mJe'f]e t::U'II.§:m:.k: i~&:L. bi~o.k yolcy luk 'fi3ipm~Dr. Bunll'l.J arasmda bilhassa Sru:I".iY>I:ve M[su'31 sevahan 'iOk 'I1'erim~i VIe fa.ydah Q.lmu~,tur,D, Him s:evreleriyl,e rn Gn;§se~ederil1i, Or.mrul.1un f>OrH.:I!l'UI km1:a!l" :SUrdiUrm~§tur. Ko'nelll, ~~fi m:e:lu:bia,e mens lrp tur .. E vini de!rshane ve ]nl.amt Yil~;iuak ogren ci yelti~,Lir'enbir "-ltir adamIidlii;; Bilha-ssa. '~Hadis" j[ln~irIe ~-o'.k OIlcm vemrL§DIf'. Daha. ~uk iken babm-I ve,I~1: etIl':ll§ V'~ du:~ kalan annesi 0 arada KOllya'da buhm~f1 $eyhu'lrEliiber MlIIh;lfi:ddin 'b. Arabt i~e evle!lmi.§ oldugu i~i_t"; onun inahlf~i:rnic 'Yeti§m~,riii':.

V$iyy~ti

Sadreddin
Y3§!liWl

Kon,evi, sevenle.rinirn. verine getlrrnelerlni i5tecl[fi, i§iefi,
6~ij(]ij"; kendisinden SHN~once

ta:rzrm; kendigOru~ ve dil~u_nc:elerinin y.a__pm~la!!ITluni] ettigi §e-yleri vefu(!loo~n bit' a hs]ine gt:l:lrllli~:[il':.

m~ "VasiYY€["TJ.:hne"

"Mu!'~ddid·~ S~ni.tl (tkind bin Ylhn yeruleyid.si) ve "S~ynu'l_. mr"i Ekber" (ED)' ulu §I:!yh} diye <lmL~U) (rvey babasi 'll'e fl_hlr kaYfltjgu buyuk nl'.nasavvifMuhiyiddilrib. Arah~'nin, AtII:adQ~ujdaki mumessil Vie .
100

Omurbo,yu 8.ra§ [lr~:I'3k kaleme ahh.gl yLrmiden fazl:a eserinin 'Mil' b~lnm.a. ooeti, du['um!J[lcia. alan. bu vasiye[~niin;lesi §5-y[ed_jJ[; "Rahm:an. ~ Rahim olem. A1lah'}n wby&l b~i't!nmAJkih, 'Thdla,');IUl rafflK,f, ~lWillluk, li:(d «1 lawf'Vt mQ,ffIr£IDiemuhtal; Qkro t't! bu tm$iye:!~ y~ k!.du Mtdtammed b. i.mak b. Murumuned be, lWuf 101

i
g:

b. A~J

'IilllHula

j
~

k-'l]Jl.si~ ~all r!ltdmk rasdi.k Vi! _ftiraf cdi!r ki, ~J.tpl1a1i(; Allah bir'dir Z&Ut1Ja, g :>~f[ull>:? fiilJ€nrttie I'lek"di'f. H!I1'l'k~O'nu n1'u'H:a~nr. hi{ kimse)'~ muh~f

bljlull.mn ~[~lW'll~las:!r1, vrutycr£e ook4 allJ'l rrruminkri brf

de~'ldi'r. VtJilflam~
YiJl~

tPf'

d'Ogtdllm-l-ml!i(u·.

Hi, kimi~ O'fiIt! d(7~kdt1'tildir..

a

Ay~CQ bel~, Jrk!h kj'!£Ip1:!rmda ri~Fed~ gibi ~l de, hadi5 ki~j~~n~du be'!iru!diki ~e~ilde )'ikllmalarIJun is~y(lriJlnl. Kefm oInmk dabe)'Ci1 orr I.l?T ~llmlar ~ ~'~a...i Eklxfm dOOe.riy!e kef.m1~ Ka.brim.£ SLrym Evj~m. i Kirma'l1['nirl sc:crlh.1esltli Ja),s!nklr;
e:ttJ'lleme:;ini, kab'f'iimin i!::;,e-rh'W: ne bil' bina~ nhbe tJ'e n€ de bir [IN)t'm Jap.llmamasull tJ'a.5.i,er cJij'tJrtlLtll. Sadcc;:e kabr.fmi -liag!am .t!!l~farla._ (imp, :ootinnJar, fa.k.al ,~ bir ~~ ,apmaunl.ar. B6ylece flCffi- k.abtl1'tun o1'1lflmeSI
Cr:i[io:tem~,

~ ~ .:;: z
00

a

~

1
Z .::!!

,4J!.clfl r~Ua~nm. UtmJ w' ryl'ligi1I~leIl., .sa~ip t"rnif;I~~li,.sajUt.a kenai eTdirJigibtiZllarm.! Pe.),p'.lbermlll Mulwmmed'e oldl~,gibj (ki, AIla.h -011'Ul aile!iil"ll"!, kelildisine rlJbllll.an~'(J:ril! :sal~t VI! /if'!.t.t"'m etflin) "m1~111:~O'-kirc.l~bn [:tin malt!I1I.:.(lWlti, dijJ::r Rrygdl~rnrnle Gljd~!j. gibi btlldal'n'u &a Im..'iuKi -G!wra:k h¢:l kabUe w' r.o/J!IJlll~J,tI~ ~nJe'tl!1i§ o!dugu d.ogtu Vf;!'~ffektir.
l

ce~1a~derM Qk1ljlucu!uk ,o]Jacrtlf.t'll'da:n hi~biriflin mkip

~
2;

!
Qj

kb~

(j~UJf,

hem df ~lkll~JJ)Ieri kaybolrJuu:.

~
J•

fit'll. )'tll£

yakinen

.iMI1~j'ffl~!111 i C:e1l m::l VIl:cche:riP~m. ki ·v~ A1Ml

a!o'tJeyip Wpal'UHuaoo,Er

bm1~ka6uJ edl1ecek/~fj' v.e fltolhi

'whll': Amdkrin
[tu(j~i

ile

[![u'uiacakian, ),ani "rI~i~f.rfl'IUlknr.

De'fi'ledi~diim gUI1 kadLl1, frkek,. fNkir vt kitmesi;r diq:J,dlniere ~e!lik,~ de kill' -V~ kif.l~l(:ribn D\~n!am bin .dirhe-m ~adaka d.a~OOa:H-ni bumm )lU;:: dirhtmin~rt S~hil1beddi'!i at.Ebrdne ~-e ya.zdlrllewinin t/a ~eyh M~hamffled L"'I'i~NlIhc!'wdni'nlfL 'medisiru::: de1Wl:m eden Ko1l1"l1.t1lle \ileil1'i'neiiini ve bunfu.nn
~)'g:ull't gtireceld(.'1,1

.Baran peygllmbe'l'~el'; 'va"lifeled geTet~Allah Tf'ala'dn:n fie g~rrrnli-~ ve nmrne,derine hallCi vltl7l'l~ler~l!,bun!a1'~1lh~PSi OOg,W:UTi -VIZ O1'l~-r; b~l1knTIil hepsi1l[ d~gn,01tH'ak ~wk!etlTlijkrd{'1: KcmU §umJ~eri, :mni wb~j'g e'uikleri dmleri ~hedilmedefl, ~Qrimgclerek bir din ile l'tuk~"imlerl kaid!mlnadan once (,I dinm Ij~~ikl~11'I{eriyJe hukmedip a~,e! e~mt}~ii. Hwkm0! rJik!e-i'i l!ef ~e' d~ d~ h~klfl~rn~·i{erdfr.
YakiJl:~l 'Ulbei lte-rdikl.eri h1amel Je,{wkut;. Anlay~ ve ,~.drtJk)'lJl1a~lllt!tl ~f\k!mae degi§iklik olsaJ€I! ing~ cms&lW'l;m {jfJI~birdir 'U~h!lk~rr,Ge-I"~khissi. gmk l'IWnoo.i DLsul'i, ,elll1ft ~ c~hmne-ln I1.JJkm· !.It" ge_r~ekr~r. S~r-a~mkm. I Dunya il~ ahiteii Mrbirin.c b~gta.yan ,be~, )'~fii kobir Im),(m da hakm.

fekiolM kell-,4i ooslldtma do:[mnaltmll.i

w:5i),e'[ ediyj')~:m .

Vi!

Ayoca Zryauddm MMmM·1f€ E~ii1 Omel"e 5darrurun U~U'l1~!fil ha:rn'l-I Q~~ kclU!Ue-rinL?',!~~erin:d-E MlMt kdclll.'1m Joo;~d.ele-rinden bUiff I'-tm.e:.si),!!i!. him elb-i:s~ffli11gJ5U:i.ruh~p Vi!"rn~fnr?jini de va..t!ye~ edi,Gnun.

fchef'e lie: it~!i kjrapitl".,m SQUUp J.lara:n saooka n~ral<. dail£!Lirfl. TIP. fikdl,~f!ir. Ji~!di<; gifJi Wgci i!irnl€tle ilg#! kiWf)i:arnn! da StmI'a wkfedi)'Q'Ill~lt Onlm'm hep:ii flfa;rk~ buluoon 've AUt~h. i~in ilim. ~dl1.sr!oo€l1i(1Te t£riisin. Kel'uil )tJz:dtg:m kimplanffl da benden bir h.atlia okm!k Afifr1'd~Din"f? ~~kijim~m v.e cnil oWPt ki'ffi.SlCl~a ~nkm oku!1'MS~ :sO)'!muil1Kl:rmt Sckille'ye de (Allah. mum muvaffttk Iulsll1.) J'Ul1ml~ta tie Ulger Ja~rla birlik~ .~cigfar elme;y~, A~!all'dQIl maif'mt di!f.t~ dewma im11£Sihi ve AMah flakkmda h.it.s'n·( ~flOO bt:t!W'l-m~HiU~ijtiH ,~cliyonnn.an~~hl1GfSi

ile iigili Mlh~ A!lah'm fiUve s~f~tlamla dair utrditi MulTI. [afsiJa,t, hahfU.
B!!11bit d:L4im.ce w jl'u.{~la y,~oo!m 'lie b« j'i1an{ia Q~i~YM;slm. Do,~ddnf'n ve b.a1'lLl me-P1--Stlpolcm ~m':hldteTil'n. lakb~krirn, benl Mu.~i(iman umumi kabristiil'it1ii1 dcfl'll!!:Sinier, Vlffa~tII'un. ilk gx:;cesindi?; A!kdl'rn bem~h€f ~~rlu .:lltabnwm ue ce:w;smdttn !~;[a~u4ull'ak &amklma.n tJe? Allah\n. Mbu~ frm.e~1 TII[:'I'ctiyw )l:tmi~ b~'n "k'eume·i 'fs{.IltlJ_" oku)'amk ~etlhi:dhatnu j'tj!Hi.nlalt
Y'[l'le u~f~oorda llli~!'r ~rtmtm1afdt:m her hiri, kendi kendirtf', U)"I11 fllye~~1 t'aka,. tie gimul hm:l-I:n~ {~inde j'f:t,mui§' bin "La jfah~ ,Iilal~iJt diyerek rik:ird~ ImlUl1SU-p;J
~T. .

Pt:J'grtmb(!r!rni~en bi~eilHikal etil!fl, O'null {dtireL, C~ttWt ve cehenllem

Dos~!al"lma eta, iUl.Cliik :)Ia§dJoWrrwdt !'itfrffli~!e_bi!ilU!bikn {ariJi mori!ederc, gflf t.JC ,kapak {ltan Mgilere claj1-lWmaiarn~, .l';Fef benlloJl ~~ iste:r

)'!!timneler-ini; bWTI-krrm dl.§U1da kalan tie d,fk, surih OIIllII)anlaml [e via:TJ_I d~i1f~tlm.i!lertni 'tm'~)le~ t!d~im-; Bendcn SOiWlI bu 101 kapaubn~ur. Ofl~r. Ilb; kimscnin !i.eJw .§cjz!eri !lIklrak $b'J!enuryip l!akltr:.rllJeri ~l{lere itihar e~ne ...n~, Sa~c.L': lmlu100n kim .. t.mt1l1"l M~jbammt:d d~ML!h!:;W-e )'e~~inc O'na brm:lr!l se-ltlnm'lll ~nr~m w ba§ktu!mn ~lyai111.1ca O',mfl habn ve1'digi bilgi!trn
tI{;srJlt.

~I!ylllmi~in (RA) s6~!eri oLmil, ()tliann s.Mcce !~rih ve Of~kol£mla~~~

i

$imdJ!ik M!lma: ,ve ~dece bw-um t~ $eyfJifi/it~ tc '1'11 e[rigl esertel'ie.onlwln ~ ip,uleki sarih V<Il' Bftk.Q&rn bi{gilerk yecinsin. Ki~Jj, sfmlle'l w M~tli{fm~laro~ ,g km.6U ile ~il altm ~ey[e:re 5.tl.'fd:un. ZikM .@ devam f~.'lin, ICendisillil! ::ral (5 gpsterid oktrak,yald4~m, )·(:1'f.RisaJ~f~l',!~Bddije: e~MU'r1ide" ~ct~1m&I~&e § 6I,1dllj,~gibi Urntib·, H(ikk~," Jl~,i~l'tjn&a ~ka ~f}ll~f k.u!blMfll'1, ~ma11Mfda E!; 1!'i£W~j'ols~n .. A~!M JwklWUM. hWn·~ zanaa bullli'IDm, Gerek nnmW '!>lIZ' ,gerek lliit!jmsltt ba§~ aimk:rlem!!"§~ oImasm .. Bil$i~, :dkirk, Kitr'u1l, ok~ ~~! I';IWw. b~pv.6u1iriMili vm:l!cre det!am elcsm. '¥~ i§areJ ediJdigi :!! u:r~e1 ~ik ve nil~ikQ!lrJ1 &ep:mklnil mftM~ e'~i'i!1.
g;

:Bekdr O~fin~ Slil1n~ hicret >t]tJ~ ~ln .. Qimk~ yakmda ~ra1arda bi~mfinwlef ~~Jlut~ 'I!'e 9O~:mllnm r~Uan ~acak V~ 1ii~e,!j'Dyl~:i
~!:I!i~Y~@lJ'i~~·

~:~:~ Imlan zaman i,erisinde Sodreddi" Kooevt admo l'li,1; ...akillar v<!.pl1dJ!gnu bmYOiU~. Sd~l.ilkl1JuYl'rl'Bluul a ~PlUdlfl'J.gibi Osmsnh defter'lerill!de de benlar h:akbn.da biLgi]er me·VC!!Jttuf. Farlh Sultan M.ihlYl!ed dOl"lf:ll'Lti a1'.§iv belg~l~nnd~" Karafoort. EyaJi.etDVakdtan ~lI'Ld2 acli ~~efi Sadreddin Konev'! V(lk!tlaii1, "T1'!u,!i)\(!f Stl!ih Falo ,~lifl.d'.e be.· ~~.~ Serif tIf Seyf1 Karafaki. M~ OO:·hf{kcm',1 H!lma:~i]1'il Vdjifo'e ~ Im:~Mm. Bey1dm Mlikamr-name gijmidu" kavdw1a 1:Ji.~l1.'ln.dL]~ukoyiel'l rabi oldugu, ye:delrdeki 'ba:!tla.E, araeilet ve kotupha:ne!:!inde.kikitaptan bke'f hirer s.;DbUlIll1l.§tu)Kony·~ Seriyyc Sicilkavulsr:llrtda da ugradlil
j

I
..J,

~

deli§Jjldilde~, gordliIgu llaveler hakkmda b~~I~r buhlnm~ktad.lll:

Ben i:iimi Altah.'r1 houak em_)'{.U1f-m. O'l'iil! bu-ak~yomm. Dv~!4: Allah. ,gm"itf, AI~h, .1(OhJWfl '\Ie' O'Mn cloguu diye g6S[~ Jal'MHa,gir~ kirru~l~ )'lCLU
kt'iI!(l1'1lft!rt ITC')'ajJtljru

S<I!dreddin KOilll.eri Ma~Imi1II!1ll.resi~nin, M~mar.i l'~ekkwii;
Buyok ~(}:r'k llifit v:e:.likir adaw SadrcedclLn Mn.evrnin ~chnt ta~ryafl. ma'nturesi, KooY<ljn.H"I. bi:li!sycm SeMEl dvanada, bugful de O]l1l:lirli adli'!e amlan mahs.l]ededir,

Doorlll'itl1Jfi.dualc.n'l'Jlida bmi hanrltHlfi t)~ hrti' ~Il-jlii(hak~-miL! heW cts~ller, B~ wraJ..oilm bUg1'krd~ oolam ~l.6Mlolsml, .

Daha ,an:1lbe!~
~IV~

Mes.!f1_

bir Mkki oldupnu idW.a ~den ~', Sekineye mttmCcl!t'N eUtrl. 0 del ooun f:d~ Gmbiieceji lckllde: haU:nu
lQ:e~tiHei~

etmektooir.

.YI.I'k21ndtltem[!;$ ettHi±lniz gi'bi, Se]~uktu KonYElt:u'mDl, lse, §ehi!r di~ sudarmm haridnde; bu semre tl~lan '''Qe~,me. apls~I'b:r§rsma lsabet K

Allah 'dtmbmdim. ve sirin ~m,n}i1ff1J'~t d'ilryamm.
,A[Wum, ~i her rurru 1'Wksan s{atlardtm ~rJt eci«, ~. hamd tderim. S~m, ~ka !l8h )"oktur.. Sana h~\Jb.e.eder, trnden maUirel dil£t,im. B~li~ ~~ w ~a 'merhame~ et. Sifp/l~Sl::: .'len~ ~ak btim'!a,an tie 'Il'lerMme!l: ~d!clj!n"', . Omt!llnu ma:ru::~ ~~~e!f.esinrle geli,irip" emm~a I.§~krucan 5@Jdreddirt !(;~Ile:w, 21 TelJllu.uzl. 2. 74 Psear gt1nti V'da~ etmi§tir. Heea Cihan':m. ~~ d a~ SOIml·lm:are~. a~ine getliril~~.mmgm bit odasl Q]d.t'J.t1 h d~~~~dlJ~Grnl.!z bu gunku y~oo defnediletek uilerine son derecc ili:±l:d~ blF rudle yapllml¥U'.

Vak!f hYldanndia "taviyti!" QIG[~k da sikradtlen ma'mure gU!'lf~!lIutd.e'ki haJiyle! mescld (cl!IJmi) kll.:ruph.ane ve tGibed~n m!1teiekkildir. Ma"Murenin yerinit Kofiya~rlm'l ull"Ilti senglnlerinden, na.flrSe'll'tlll', i1i1w Mmisi ¥loca:c:ihan;'I[I bat~lafldliui:l,:J V~ v8J:.ct'{1~ bu mas OOUR ;m,ull.:,Li o;lan ~on11i~daftl1 b(l]lL1ndtl~ml'IJ.bihYrIJ[uz.
I

1M

:5d~\aldtl KnnyuiJl'mn Da§r:1i g~dl'ntasavvuf ~C IUd~ me[~ez'[['-ril~~ den bin durumun la olan S~dr~ddin Kon!!\I! Ma rnuresi, be,.likle.r. drB. oenlwde vt.: Osmanhla,r zamamnda da 6nern:ilni kommu~ olup_; bu guil'l e 0 unutulm ..:: .glln'lerill bhbi.nd'en 'ktYlTIetli ve on~rnli !::mtdi:ala'rITI'i t:l~l,ran&:::l:lllYalmn ilnly :dyaret ),rcrlerind.~llldir,

Konevt ¥ilpdar to'ph]llJ~iJ~evn~sinde, tnrbesuun vakirunda bt.l: hmm3i)'J arm ve va'{;iyc[ eden ),aitl!1I11l'trun dilekleri sonundn, bUly-uk blr merarhk meydana gelrll'i§~lr, Dl§ surlsnn C:lfltlnden itihsren, bu gunkii rrin i::,i<t;as~TO,[}'lma kadar uzanan bu ntrLh'i '~le:;:arhha,bir!io.k i1nW~ahsiyet medfun buluuuvordu. Bluasl, 001'1 yii!TI!11 aar i~erlsinde ls'tmd;1k ,~dUer(l:k, ttleskiin a.r::rzi h:llHi:\~ getkilip jjzertnde 6td ve resnfi bi~uk binelar il1§8 edilmi§ti:r, Bu il;timhlUerin Y.Hwm1l, yanll§ §~hi.rdlik iilnlilYl.§<lfldan dolaYl soltak ve l'l.~ril.h.l1LL1e1erlll ~viyesi gide'rek yiikgetdi_gj .i~in, c ..mi ve (liIhe bugan sokak kut:und~l1 'ia.kla~Lkblr (TIl!trt kadar a §a~lda kalml~tlt. Za"'i~~ Vab{ kaYldal!1l1da d adlt ge~en Sadreddln Konevi Z~Yiyesi,lao marnn bir ilim, ftkir ve ta\t1WiI.JJf merkezi dU!1.IU'h:mda ldi, Burada bfhruk repiannlar ve scma' torenleri t,eniplcl"I.lll1§tir. ' GLinum(izae, ZaVl)'e ularak g5sterUebilecek belli bir m,ekan buIllnmarnaktad.l:r. Zamanla kayb,)ldu~li v("~'a bu gGnkii carnie d hil edildigi k~mt'J'tinJe}'iz. Mcscid IGi.irLwmurd~'!'llLlahhar m.iubcri He"cami" haiindc bulunan mescul, te~lIel iberine in~i1I edilrni§ gori.inmektedir. Duvarlannda ~:,!§itH yerlerinde, [:a~ ve [uglamn yanunra kerpi'~ de kul1amlml§ If. ~ri, Hremt[ d6§eJi h.§ap~au ile ol"rulndllil'.
UI~

"Bumubanrk ma'm11re, i~imkk~muhaklak ve r~btt1lidlim &.dmidin Mu.hmi1f1lCd bii.'l ishak mfL Mu~mmed'in (Allah ~'I'ldi,stndetl. ra.v ol'ilm) IIhbes£; akjiycsindl! ~a,n!atl b~Ui ed1ldi.(ri tie )'tQlldl&i \le~hil£ k.e'ndisinin ·wJkJ(.,!eJ'~kitalJlan mtl/ltai kwnfpll(ittle~!: bir!ikte, aslummdam kn1blmyle ve kt:~llp~anJla Tmm'ya )Onden sitlih faki.rler adena 673 ~lll Cl),klnnda. )'tlp,lOt" Bu kh:ibrenin, 'Ilis.ttincie}yinc i1~ saur hallndeki, n~fis Osmanli sQ, lusu ile y:azllllU§, tamir kh:abesi okll.lnmaktllclu. B\I Turkce kirSb12dcn anl<l~IId.u~l nue, c::tlrui ve tiirbe." Sulran 11 Abdillhamid dcvnnde, Konya Valis! M~hmed FiJ!ri'~ ~a 1~mO!mnda P nrn L899 Y1imda esash OiaD:;lk tamJr ve ihya tdibni§rir. Bunun da iistLlf'lde:.,camiin adnu ve merden v~ni bj:1i"kirnbe dnha meveuttut
y"lhli.1

veren yen] yazlh mer-

Kitabelerin bulundugu. bu ta§ mveli baslk ve kli~lIk kapidan kii'lpall bir avllJya girilir. Avlu ortasmda kate planu. ~1:l111 bir havus rnevcutken, 19·5 ~Idmdali onarunda zemln rahtalaruhrken, alna 'k:ldt"l:H~tlT. AvllLit 6.1 0 x l'7.l 0 m, ,ebadtnda olup, km:li;:y~gUl1eydogrUJ[Ll.iliundalJ i1:i!ifll11t1.§tIl. B1I kapa.h avlunun u:!ermde k.utiJphafie lusml bl.dunrn a ktadu BIml)lI, gtilley~bati ko§ed:e ye[ t'Lian ail§3)p merdivenle 'Yd'.lhr. Avlunan dc~uda biri l1i!irte blrl alrta, banda i:i~, 'Qnm kusevde blr wrtll, iki i;isn,e olmak fiz,cr;croplam 7 penceresi mcvcutrur, Kl~zt:ydel' ~mijhiz351l1dan ·itibaren 4.3, m.lik hir fa~rn~l tjsterir. g
gf'~mr" Buraa,

B~idlkderrgen avlumin dogllilL.mdaki ~itpl.d3n C:E1mtharemme 7.90 x U,90 m.. ebadmdadu, Ueerl hl9l1 ve :sagiarn yuvarlak haullsra y~ikler.Hmi§ diih ravanla ti"rtuludLir. Ort~lya }'akm yrerind,e, dogu ve ban d.\.WClrI<l.n arasmda, geni§ bi.r ba~dadt kerner,
ta vsrn ta§,lmakmd'IT.

C-:l.tn{e, gUinll:)fban Ko§esindekikapldan

y~um1dailof! §eklincle al14ap :sa~'\'aru. uluna n, 180 x 110 em" ebadh bu b d~!~ap~d? u t 1)stc ikt kil§he gl)fulm~ktedir. Alrt~lki orijLnHI ()lup, in~l kltabeiiclir ...... I~uk1u sulu ·iI ile Y~~lilmli Arap('~ ibar~nin anlanu ovlec
dlr:
'r" ~ 1

girUrnektedir:. U:z.ermde

Doguda., alrta 3, lisw:: 1 banda II alrra hir; (lm:c I; giil.leyJe altta l} usr[c 31, kuzt:'yde alrta ve i.i ne 2. adet pencere ohm carniin, Elh~p. tan fev,bni terzdaki mij~z!in L'1'uthfdini!,kuzev-ban ko§e5ind.~ki ah§1'LPrnerdivenle c;thlmaktadtr. Tarihi igensinde g5rdijgu~e§irl'i
taluip, tamir ve ~H1erle LJriji,r
107

106

i

nali[e~i[li bll:yiik ol~u.de kaybetty~:ii OI,Btl caraltn, asU plfll.wtl~l" Kon~'a'd;1 Ii; gorougiim.lll: Sel~u_ldu mescidlerine bcmedigulLi dU§YRlne-kteyiz. B,u 8 u.i.oktadllU'i h1ll"eke'tl1il kare pllm:h.! oldugu lie {i:rerillin geni~ vc; yu'bek ·3 bir kllbbe ile 6rtiild~ kanaanndeviz, Ormda yer alan b:agd~.drilim\!jllin bullllulLl~ (ii/iH}!(i kadar iken, kU'~'fine yapu3f1 ~lav'e I:llekinla, h'3!l'CIn ;z lki katlndan f1!l;;::laya,~lbnlml§ttf. Nitekim biri~d, isim tie ikind k ~ kumm Oi[Q sistemi olduks;a, fatkh garnlmekll1Cd:iL lki ki:.~tmaraaindaki yuksekli:k [;liki" tiflvfln dUleni VI:l teZ'l'in~~t d!egi.§ikUhleri. bu mdil.ft.bll ~ ve kI.U2t:!}rdeki i1aventn. a~lk de'l[Jioil"]er. ]lk I11:eU-fitif'l kuzey dll..l'ii'"mI:Ull -ahnm.uf¥~':ili :tllfyd:fl!ll~lg.l?lcn dam ajl.fl[~ bu nok;rn,di\ }-l2:pdan kemer ve kom:iil'lerle haflfletildigi gib~ kemer vji<5;lrn.slli']a iki yao duvarlara CIa ~
1

8

mihmbm k~nar bordurlermde, k,O§cUk ve rU§m alt kisrmnda ~inilcr, kUf)L1kdikdth"tgeil parcalar halinde k-m;Uere'k btrbi:rlerine ,~klei,.m.i§IeI'd/iTPalmer yapilIltlafl ise, YC'kparedit. Mukarnas yuvruan. Giger ~ini .. mo.z"ik roHuap[arda tekrarlansn konlpozis)'oolar yeline dikdortgen veya i:l:~g-en~ekiIlerde ke50il~i.§ yekpsre ~intlerlJekap'~anm~§m.
IjI2~e:vaini, geni_§lik ve sllmeleri farkh iki bordus dol~~11i.Aralannda

Tepeliksit: alan rnihnbm i91 x 304 em. ebadmclaki dlhi,5ngen

3 em. 'Lik.basamak mevcutrur, Huc:reye rlQ!ru mumaaam bd~me[erIL:
derinle§irle
r,

rakslm edi.lnti§dr. merdlvenin alnnda gOrulen Mlndui:mlall: da, ijncelcti avluda iken, bu g-e:ni~lemle ameh)'"eS>] srrasmda 'i~eriye alli.IlInl§ll:r. Etr;lfi bresle .yevrili sa-nd.uk:ah lie; mezsr, Sadreddio KOUi,cvi'nJn y'ak.ruanna at tiro
Birinci mezar, S~yh'ifi tcrunlanndan Mehmed'e dijj'eli d~ brr hn1"l1.ma airtir, Kuze}rde yer lan ah§ap muezzin mah:feline ~]krnaYl ~lllygfi
lil~ap

Ost kisunda 2.8 em. y~k.scklikte k5:§elik l::(lbhlS'1 buLunmaktadu. Kavsaramn etrafinda ul[fgen iki par~a §eld.i.ndedir.
Ni§in alt klSIlU 108 em. yL:ik$cldihe, 91 em. -a~dchk'[a, 4-0 ern. derlnilkte dikdortgen pi l-nhdlr.
nebati motiflerle beaeli zemin 1:iBC1:ril1.e Ayeeei~KOrsi bordilnl ver

Bu m'lJin-r..e§emm'ibrnbm iis[uuciel Sel~uklu siilusu i1e

ya:z;dfl~~§:,

Mehmed. o!;lu Dervi§ -

all!YOldu. Btl ibareden gUl"liUmUZe sadece k{l.~i'ikhiI" bolUmu ka'lfnllinr~ Bu ibarenin uzcrinde Bizilift5 o:Ze'lliginoe bir kO[IJslll bulunmaktadn, Camiin o-rijinal ya!!:lI.5md~. a'h~3pkanadann da o:nem]i bir ye:r tut,ettmek,reyiz. OzeUikle k..pl ve pencere kanarlan, muasU' yapd<!tdaki Q'Uu::klermde g'Qrmebe o[duf,'U.mlJ~ nefaserce idiler, Sel,~u[d1JlHindek~ri i§,iiig'inin nunnm!;§ umck]enru te~kil, ed~yor]arrn" Bunlardan baalsn zamanla kaybo[nm§ olmak~a b~r3!be[' elde buhmanlan cia bize by konuda saglam bilgiler vcr:ll:le,ktedirleF., Muha,., (aza edilmek dU§Qncesiyle once Konya MUZE: §ubesiinC', sonra dI~ Istan bul A.s,{lr.l Atika MlI21~sf'ne l1akk:di'le[~k Cinili l(5§k'te SlC'rHil~n' mqlerdir. Ot~rleri hendesf. nebati ve hattl te:!!yi!tfJri3 bezelidiI .. LISE:
tLl~i,l,nlLll tahmin

ebadmdakl, iki kanarh 'bi:r kapakla iirrtulo. bu:l.lJnan bu duvar ni§i, SadreddinKofu1;v'i'nin 'JCil~·hane~l;;olarl;"ak gil wrilmf'krodir; 0.60 em. geni~ligmdeki bu duvar enlni B:§mavan girintinin, itlirbeye bakan kij,,.'ilik bir penceresi mevcutrur,

Cantiin dio~uduvanndaki bir :rri§ dikkad ~eker, (L55xlO) em.

Camiln. d'ikkat:i;,eken en onemU unSU'I'l]" mihmlb..ch'r. Selcuklu d()nmru Anadolu mihIapmflrllm en gY'ZClonleldeti.nden 'bin ohm rnih, rap, nem monilderle beseltdtr, Bin cRuzsilrneli, dige:ri pehh olmak fizere 'iki km.:1lirlii, profi] riplid:i.t;.~elildi rClrl~rd~H:I, lup, mukarnas o YUV3 L, 15 cell. yuksckrt! yedi sua diziUdir. Uti. tara,nnd;a yer ~l~n zanf !i'uturlce,leri lace gllvdl!lidiir. &~bgmU.!ltklSmJ. kavsacallm ba§mDgl.C'l!\da ~n _ou:_lduau i~tn,Lk ba.kl:jfa, ka\l33r;il~'la kii§eJik1eri yfikl~nm_i§ gibi bir i
~runYn:l.an:
l~

Ilasrmda ki a1mMdurnclansaJdmldnde:

'Tak,vadan .Mho.. (Lv'); bir §q";
H\le heM)' ,rcrketti"ll!krf'n, MOO mukemnlcl bir ken:l7I )'oknH" ibareler-i huh ..nmaksadu Muahhar donen'l.e <lit sade bir ah§ap millberi elan caminir; rek §erefeli tek minaresl, gfiney.batJi tarOiftn, burada bulansn kapaIJ. Bvlumm

cepheslnd!~kl't(l§kmh~ J3 cm'dir. DI~an cephede ~Lbntl g6riHmeI.
Rru:ze maWll ve manganez mom ~ini mmayikledc kap'lotnmL§ alan

ed~tler. Mihrap ni.t,i duvfI!: ~mde ve-rilmi§

ol.'li!ip'l dUVElIlI'1l

HJ8

100

kO§~;S~1dedir.Osmanh tipindtu:lir. Kaides; Cajun, pi!Jhu~ k~3ml:nd;;rn idb81ren gihrdesi tugla.d~J,l1;llr. Fazla bilL'ili~n~t Ot~J~i~ bulunm;!lm~lkt~dir. $e:rere:;i d,~ sacle ,~l~ron'i.J.l1LIGohrp, knrkuh.lklan beyaz luenm:[1[lelidk

TlIrhc:nin dO-,2:t.i1sunrla~HUe n,§mdan. yaiPlhm~ sandukah hir me.;!;ar d]]duu~~e'k(!r. &!~ t::l~;'Trld:a ~u sanrlar okuru!m"krndl'r~
~jSM'rnaMm

'Iiirbe Si'I.drecldin Konevi'nin medfu.l) buh .. dugu 't'ijriJe, [~lr!liiiJb, m clogii.:L bfri§ig,mded,ir .. Csmitn kap~:su Li,;zc:rind,e 'Y~f aLdlglm ifM'i: cr~"igilnil kitab~d~h :oIn~~L1ilmrrw gQl'E!. klittlJplianesiyle birlikte ()i3/1274 j'1hnda ih§a t.tlilrl'Li~l[iI. (l;mii~ iki pBnGt:lTc:silli'l', ~'9i1e.h§m:" oldu~ belirtileu C
kJi~Uik penceresinin nat:;moldiJ~jj 1.1.ll:bL:':, ~Ik (baJd:aJ~c.t1) tiptedit. Kase pl&nh olup, govde k~lTlintlm, :!!Ir~l:a[1 a~~k,k{mlCded~ blrblrlne
i'ln~

U{mlJ'.idan im.(mlJ~1

B~dUtni!1 olup

Hicrl 516'00 veja!
e:nll:~l~it. U~ A

ba~l!lirum~ I2 mermer :Slftun ver alml~I:];[; Bu slimnl:JJtR[i, ara~~rmda IGO :x: 120 em. ebadmda oniki par~fI, degi.§ik geomenik motifl~rden mliu~§ekkil raermer ~ebekdel.' bulunur, Bunlarm cia tilzeri dernir parl1mkhkhdu ..

O:erinde mahtcltiplai.'lh <lh§'ap bfesli bir on,n g6mliil:se de bu, daha
~ok
[C~fin~

TUl'b£', Kofle vi'nit:l. ~jyetin~

uY.6'llnQb..:n'lk1

~'k dpre

Uli§:a edilnJii,§ru:.

Ral"l'l'"rult ey~esm" Bu, imam &-ga'!li~ye aini;r:, Once:i~d KOfi~'Vtma'muresiIlin 'f.ilkl~1:§lk ye-diyuz metre hda:r dogusullda ~kert,ist.imli.ke !Jgrndl~~ i~in, burnya naklediletek, iizril"l€ bu ye[l~ hubir y<lpulm1§tLf. Bu:m~l bu tgfltl de !li,n.lii bir ziy~:retg~hcllr. Tarihi iboyunca geI1i§Ieyerek, bHyuk bir alaru kaplaY<ln bu I1nl'll met:arllkta ~ann1'!1!1~j i~ok b~imedfun. buluit'lmiIJkrnycil, b Kutiipha:n.c
~n.evl)nin, ikirnftbed~ ~~kr.edHel1 'ki.ituph3n~1l1, 'kendisil1llf! e mur .. v §i.cHIbn-i Al'lbre "it r;e~l:di eserleri ilui.va ooryurdu. Ma'mureyi :!:iya.~ ret ege'fiiler gibi, ~lrfbu eserleri g6!:riip1 mlita.iaJa etmek i~il1l. KtJn},'<I'Yil gelen biligok §.Li,m,ra~dlkiC!ln eserlerl nde, KDl'I:evl kuruphanesindeki

bdr ItI.:lhiyet gosreril'<

TurbCl"lln mermer wv·c vc mermer nvanah basik kemerden olu1jan k:l:p~:;t uzeyd:edlir. Ozerr-ii'i!ll,;], yakla~k deksan 1'~1kadar [in'cek! k

!'owgrnAa:rda gfifu]meY€ll '0'(1' dO!Ol,Yl~lYI.a dsha ooun,lk~ y!ll<liirda hil§:ka biryerden buluna:rakl;mraya yerle§tiTHen mermer U:i::e!:llle yazLh'l.u~ ~u
:3 nI~tndfl.ki

A.rap~:a ibllrt ok unmaktarhr,

1. rJllml .."

. "Saba-Jim ,1;ttf't 'I.Ie' devteH,,i )\ak!l'1. W

kapm da

hll[~t

saj~t~leril1€ ~~Ik

eserlerden sik 51k bahsederler, Yuzydhlt boyunca b5y~ecehi.z!l11etkH~ de"'i!L1Tl eden ktitu:phaf'l~dekieserler, 5OnaSl:li i~crisiflll~, ](on;y~Yusuf Aia KUliJpl"l:anesi;ne HB.ldediLrni.§lerJ 1:1' ..
Kil:abecl~ belirtiir;::'1l blJ ki'ltUphal:'l'@ scaba ne.re-d.e idi? Bu seruya bl]gun ~in kesinUlde oevap verme k :rlltlilill[!sef mUlliku.n degtldir. Ctin~ ku,~ul'hemfui:ei:sl'la Q!tnak(JJzere! Ma'murenin vapliaTi yedi asn bulan derinrna:!:isi ige:ri;s;i.nde bUy-11kd~~ikltklere marus ka.mll1L§nr, Bu C:~l'n:lcdlru'1ltnak. thelC, Sadrecld"i:l'i. Konevi gurueril'le air elan k i1tllpo hane kismmm da t'lie[~de'll'i! uaal oldugu belll de~ilchl".Bu~~1nki.iku· t(iph:iUl.e krsrru C~]!:l~tin bansmdaki hp~h avlunun iist kanndadir, Geni§~e bi!: oda .§eklinile oh.lp, dogtl~ban dogmlmsunda uaanan dikd(ktgen pl~n.hdll!',{o. H)x.115 cm.] ebadmdadie DoglldHki pen" Q~re$i,cruujrn, da.hi~ine,i,-iilleydek:t blr pe'ru::er~ de ~okaga nanrdir, Bu

Tfjrb~:[]in 2le:m.lni tI;~~, d6:§eHdir. Ortasmda butu.n<3rt Konevl'e air ohm. saru:Jiu memt~tden olup, [hW ;tIi'illkt1f. 8a§ ve aiyak (:arafliJI[uoda ](3. buJm'l.lm '~kLava §ckllncleki ffi§i.~nn"da da h(lrh~n:gi bir ihiU"e: rnevcur deg;ildh. SadredditL KQIlIevi''tiin imarerl _Q'<1yet :z:englll 'v;<lb.flarla Y:liocnhnijtlr. Vahf1r1r1 arasinda yer alan d'eglmlf':ll geliriuin yalrls! rb:i.rben.in, yal!l:S~da csmiin klL BI.l gelir~t![i s.a(:myan~Yllakl~rm e! ve [IDlruyet d~i§rimle!i.i oonW'ld~, !ll.CIirni to rbe de hum n1t1b.d.dr!lI:~nna ,gj.bi rer~eclildigi, i.r;in t::Hl1tiJl j!am~l[l ~kU!tl;lm.l ll:ahl'll~;ha¥-rr 3abip]e[-i~lICC rumlf edilmi'-ltir. nO

g.i::iiLi§

od;:l_d~ bugiin

bo§

ah§3i1f' kl,tI'lP do£a:plEliu

:ro,t.~V(Jj;tuu"+

Aytle'~"Kilisl oordurru:null'i

'VaLUs~ra, l:!Jgl.adif!Jll orgi1lti gen.t§ 'kub!besinirli

TiMl:lTI;a,tV:i!

'IhdiJ~t

merkl:zind!e, hard, nebati Ve hendesi tazy.unada meydanagelel"l. bir ~~ni m01:;~ik ma.dalYO:rlun b~]lura~bilece~ifi.iJ dE iHld.,~amekis~e'ri'Z.

'00§[a c~mi oltnak U2e1'e du~'0[ yap1larlnm~ gijpli:m.fize g~Uncieyehd~[' bi.~ok un"l1:it~t 6rd~ii, ve y~!";'frt.u m?tlg.t~ ~,g[~d~g~ g :finl:1l~:Ilmaktadl[·. Buasada ilI'sli pl'~fI. ve mimari l):1:e1hlderllll 'buY\1,k ~ll~udebybett.i~u cl~ biiillmekredil'.
Ma'nllUf'ni:n,

Seyh Sad:reddin, HaLiis \Ie SCi:ooere :nkI s!kl)ra. ba~h bi~ ki§m ~tI Oze!1i.!il vflSiyemiln1e5~nde cl!~gay~r :iI~lk §eblde trnd(;;! 'Bchlmekr.edu. Bl'l'!"lIenai.l1f~n:lQ6tt:ilIlni:lkenJl~il"li "'Hacl'is kiltBplarmda yaz[ld]gt ~ekilde:" YlbHl2ll:1Jjri~'l1 vasiye!: edecek bdl:lf' hij~'i'S'Jy,e~ptterCl:r:Ii. ~,!,h.'mlse\i'l;:rneri nU"3fm.d~il"Il'eF.it!: e [tigi, yeT vcyaye...m. y.fikifiiD.a clefi,.!2d:i.~di,~; u yerln, B Hoca Cih'l[1'1;1lIlffina:i.sinr: b~g.§Lfld'~t,L'Oml,gul ooalannd~n btri otd'l!l~lJ k bna:~uind~¥i2. "$~Ii~i Haldld'l ohm f:eygaElrlberimu iin (S.A')i ve,fat ettigi ye'f olan H~.Ay§e: {R.A.),nl;i'i odasma g6m.i:1~du!iin~biLiyQll"Ui~. Hoea Cihan'm ~a~I§I. Dian kim. ega tB1ulan Sadl;'ecld.inMi'levi, buraSlflt b.sa surede tas:av";"v'L1G :!lohb~'rle[il'i belli m~katlb.ni:'Ld,an biri. h3lirt~ ~:etinT:I.i~ti:r. Go!Iha wn:r a .s~:mi t;lhmlerirllin de yapllchgt lru kOl1ak lOifIll1iD.l a 'li:m~,,:.er' hBilini aluJU§M. Mesrirlve ru.menll'l de HIi.veoommc:;iy~c
hi yapllar top~:urugll bailne g~len :l!rl~n2;lJrme:,~di.yihy"!b <1l§arlmmrisi ~tdi tamir V~tlldi~.ameMyeleri ile giini.i:['lllk~e kadlar gehui.§tilr. 'thriya~gfurerd:bkQt~~:ltrur edile:n ve fakat [Rilla bir ra:ciiJ~u. u!~~m~~t1 tek yapU1lf1 I.!rpLi~be" tlLd!..l~ d;u§ii.ncesindeyi2:,

lG:m,eYi'mn ders ve wh betlednden feyz alan fI~rl~;lmler-e n vl]I:!!'£' my mab~d~fk yapan bu mescidin, g;erek i[~.tfIUi!'e muh:rn~ hale gelmesi ve gerekse artiJEl ceina",ui:n. ihriyacma cev;ap v'erebil~esi .i'iin g~.ni.§lf:':ti1di~ ilinla~lhnaktadDr+ Bu :iImeiiycd,c, daha once ydalan. kabbenin verine, bn gUrnki.i.ne ben.l:ler t:llnda dill: damm ~aJp~~d~~1 gafiHmektcd:nr. A,h§arp .l'ulihU~anD .'ji~wmlbo'Yr~ct: dou:!: aml a kap.mlmL~:t:u. d Bu t~di.H\nn, Konya VaHsi Av[gnY[ih Fl;ri[ Pa~~ sarnanmda (n 1?/i899} Y<il~i;nlduw; Rapl. u~rindeki ikil'idht:iberrin de bu tami~ rnt !Iii;; tad i!r.ro datr oldllgllrlill k~blUl ,ercmekteyiz. Um.iifl ltlizey 1i',l]nfiooc buyG.tt!l.me5iyle, ~f!; "is.Mbit' dm~i mekanuun elde eclUcligi ~mf!'iiyede m e d6n~Mil'l QJtl!e:mlii§lerindedir; B~Jy~.eceLinlimuzdJeki, km:ey-gtiney g dog FlJIlruS!JIlld;1a, lJWi11p\,mW,e S~:-l~'Ilkl.lJ 'lirunclaili ,~1kMli!kba~1 dikd5rtg~ n p pl~llll. camileti hanrlatan 'bit' mekiin !)tt~l!'PlI kQln.llll.lu.l~'[m. Bu min13:r1 te:beddilla[<t ;s;ebebiye't V(!I.'CI1:§mi.l1er, ilk rneEidin te;:-· yin] olleUi'kh: rini de etk±[~y~rek, bu.yuk oL~lI:de bybolm~i5ma 1'01 a~. m,I§1 ardir, Cini IlIOZa:ik nefis 'mihr<lb]hd;rL ba§k~, d.igeil' kisunlaedaki ~inibesemelerde rJ.; b~l!'I?J~ri. eh;uidu mesddlerinclr= ~[~~g.U:tlJ.~Ulm!r S lai~iLigil1d.en de hemen hernen hi~bir §er kalmaml§ g;tbIdIl.
Fmit P;;i§a'mn 13 17/1899 Ylhndaki burnim~l'f ve [elyini d e:gi~~,k~ liklere sl;bebiyet. v~:rent~mi:rat" [)yt1llaIllanda bir 'lihY~ll~ h:llrck~tidir. Ciln'ku amelivenln boyl,e oldugu mof;::?;k.u.rk~~§bes'indte:n de a~!k\tl anl«~dmtlkit3d]~; Delne:k Id.dlimiz3:rnanla ha.laibeye Y[IZ tllDtmU§ ,!e cemaa:th:l lhtiyacul.il ceva!? veteme;:o:lmlLl§ ve ne [Beede Su h an lkind. Abd{ilh(l[l'!fidi devrirud:~ ~ni§ bill.' mmir ve ihva ~nlr~'k-era ge'n;;eklle§tiril,.' mi§tlT. N][ekim. 0 rsrlhten ~lekizy]l iSncc carnii gesen 'Lirnlu jjJit1ti C1i:1I1'1el.1.l:Hoare notlannda ... '!".; ruFbe ya;nrnclu bulunan ki.i.~;Cikallude (

f~mtnde

Iii. bersber
Ne

Kon~vrl1i:n vefat
0
l:Il:l1~:t:I

yah 61.3/1 214'dur. Turbe de, ~W'1. olma]'Luk~ 'belli yLl :in§:!!. edtl~'rek Ma'~1Llloo'de:~jye[irii tlll'lM~ ohna.hdu:.

ve min tamftndianl~ edildj@ ~Min obrak brhtmlCYcn Q:e, Ma'mtir~~clek] i'ie§id.i ra;dllfid~f 8~:ras]rida bu guilnkll, ~ekli.lli a!ldlgl m.uhakkaktlr. Ma':mClD'"B'n:rin km:ey cephesil"lideki ebad frukliLklan bunun a.pk delilerintiendir. Ori:jri:n:3il ~~Id'inde"kart pl§.l'J.b, r~k Vill f~mh kubbe~i ilJe Mllya'd aki d~~r Sd~uklu nl!esddl~erinde gJJro:iJji.!mu.1!5ii':ell:ik[el)eehip old:~ntl s dli§Gndugu.mil~ bu meseid'in, r~, terne] uzrt.r1lbi;:[ugl:il dllv:n~~l'la in§3. edildigi bl1a~r~l1icleyiz, Nirekim [l,Jgl~ orgii sil'llremi duvarlann ~idi yerlerinde bl..l.gliirl de var]l!~n't y:er . yer 5ur:durmektedir. MlI)['~b!ijrrulde kaJrnJtdan gijriilen 9ni OO!!tn"leLe.ljl
"1TIesdd.li~n
112

\lG kunet ve ferahlsk vaedi." i~d~:siltde ](oll'!i'la, ill)"
Z!!UrI:an. MJil'Lan,

~)iI..I.IUIrlILiI!"

(Mevleviiel: Beldesi

Ozede soyleye'cck olursak Ma'mure •.fed~ :Fls~rlLkmazisl i~eri5jnde bOyiikv:e :ku'!iuk 't~m.ir ve rooUlel' gfirn"tii§tur. Yakl~lk

~rLlz Yllda gtjrdL1~U teb~ddlilin~'~ [arn.lI'Oi\!~.,d,~ir e~im~zd!l;: ~aZl f{jtQgrafhu' bui'lJrII!'t1::likradu. Bunlsr, Y:.:I,palarldegl~~khklen, bl!'" 6i~Ltde de ols~~ takip e'~t'i'ltilikol:1lyla§tlfln~k~ed.Lr,
$O~

SOiiill\ll~

EHmi::deki tari:bf fotcrgntflarLia. clildl,~Hitl;lh::i I$ekeIli hi.!' kenu dOl, camill1 bit~igill1dc> f[1~r~k aln~. dlLI~ d L'Oplak 6nii!iJ dikclorrgen bix meHitllH J;ne\fCLl.dD~tt;tidir, 'f"Plfitr.l darna yakl11 yuIroJ.'l_kisunlarmda g<l'ye'[ k'ti~iik ve dikdonsen §€"kiil,ule me:nfeder blJJi]~nT1~<ikc~th:r. Ehu3.smm, esash IJlITdrB[ ve t;ll,diiaUI 1..!graml~ olmakla bC':!:":r'ibe-t, va~di,Yll:lcrde i'ld. ge~eil zaviye !l.l;ek~m ola'bilec.egini ifooe ermek is[eti:z. Dama ~~aklll}luk:>cldik te ver 3~a!.nl{u~Lik ve dikci5rrgl!l'L,l§Lkbilclafi

oon

S'adr~dclifl Ko:ne'i1.~'ntnMewlaml'nm ,[al."Llja'daki d/)~d~r1 arasinda f;;!i'kh ve rI.l.U.!i-I:IllSlla bir 'lett vardir, On~e!,eri uzskran l!'Zl!Iga h:.J~l~YB:n WJru~me! sel"mla~n:lfIla'[';gid~rt:k yakm.iB~mRY!, c1iy~loau tl1ilnl:,l,nn~(:If"
[ltJn.i Arabi'nin Anadolu'dakl en gu~I[l J.nunu::s:lil, fllufC::;$si:r ve I11,UiCvvitt ulan Sadreddin Konevi, 'bltEun·! S~fl'yl.: mensuptur, Tevhi.d ve Ke-L:un i[im'lerh;tde yeni y~k~ll~LIl;lI!ii:nn olarak dikkar ~e:ke,;, !iahibi Sohbet ve med]&I'eri hee [urlii g6'['u~:e :a~lkl her rGrdii ciu.§ill"LCenin rahsthkla kon!J~uldlJlgu, mU1§!ld'lgl bir .!i!;:rbcs ige sahip idi. H ~di~ d ilmh"ll daha m:t:'ln {}nern v,eunesiyLe tamnmi!tlT.
:Me'v[<!n:l!.ly::1 )'3klr:J.l~L.. Ml.'lvlana:nm dah'l ~agh~mda iken J;efi~~ narnanm onun kildumaslnt !tlrL!;L ~fm~sini sag~aYll.c:akderecededir,
I I

ve b[lln dlUl'vanoo:til

halufige-cde:nebih:1l g~ni~bir oblunro.Gr,. a~m:a go([~ bu f.otogr<ift:a l~hriy~si1j'lf: birlik~f' im:'lt~d~'L, XIX. 'BSI:r S'onlanndaki v:82i.yeti g6f(.H~ ffiL!kri:oi.!dh:,Bu mekan, g~llljmih~ kadar gd,emenli§dr., B:ugu:r'l y~ri, al~lk iJV lu durumundade;
YOlp!I~Jr pllJjl[I~, TLl:rki)'e An:If:mr Demegi Kon)'B Sll besi CiH'l.fil1.~an w 1963 vrlmda da tamir ,~rddlmu~,[ir;Camiln ~--3ti:!lllldaki kiremirler clegi§tiriln'li§j SIva ·"i'eb;.l~EI:t1~ ~~~ri, y:1!?IJ Ilill§; tLJioon:in kuaLarak byoo18I\

g'O.fLJI,<:'lu.hQyuk ba~C:f1S~, tic

btl

luekfln"

oUI['ljjltali.

vc

Sade, asude ve huzurluhir ortsmm tettaffu£ ed.ildi.gl i:uIb~ vt Jl1Bl~"lUres:i,Konva'mn mnmtm~ ziy~It'e-1:verledndendic '[Hi"!!.ve tefekk.u:rtariNnlUde onemli yeri ohm Sffldred!dil'!l ~liLe"rnl n ma'mlire1 vrikflyc kayudanna gore. on~deri bir :zav1ve olarak l:iInmml{jur. BU:Z§:'1riyeye clair fii:i'Ptllfirl bi4li verecek yeterl i be ~ge b!Jlunmanl'alhadl:r. Kapi (i!k~rindeki Sei~uklu kilfibeiindtl, [~kbeile k{l!liphaneninY11p1h§11ldan b:<li'!!leciilrt'lekl:!l:dlr. l317 n899y~!mda yap]lai!lr-.imir ve ihya ~m,;li.yc.1eril1le dsir kL~bede ise, cami ve tUi:rbenin. adl. ge:~mek~dif.
~.dll'l.1.. t;;[l§lyi'JtD

rnenaer sUvele.ri, orijinaiire5ine u.ygun ol<lrOlk y~nid:e'n y,apurdl.p, Y'e::rle§'[trilml~ri,L.Halk rarahndan kUl,:u~.1)n "$eyh Sadreddiin Konevt CamiI YaPl1lTnc8,Onarma ve Ya~8ittua De:rI:l.e~", bu OtU:lt'n:Ili.Ma'I1'Jifil"el"llin her turia bskrm vt: 0'F1a.rit1il.i§~'riyleii~ilifiliime~~d.tr" C<lITiIlJiieJbtll:;rrKl a ki rek minaresi de: tOimir ettirirn.lIi§tir,

8ivluy:a ev,

~adlrV:!lBlr

g~s,ilh<lllle ve

hela

yaptmhlfU§i

[€,k §e:refeU olan

Bu bilgiledfll~'lgmda
[l,:Lrtdl;L~U

Mamme 2004 y II eyl~[ a1H~.daci',l bo~'a! hadana, ah§-apb:~)llan, tavan, ttJJba~"I ~enl£, :lL'Ydml.atn:l't~tsuma ~l.er.inde geni§ ~aptfl ouansn d !Ie k18me1'1l wcdid g6rmu%tiir. .

l1!ev'i:Ma'fi'illln~5,[':nilil daha ran~t hirg6runtim ka11'lnm~1:'Hm rernin etmi.§Ih':.

Cevl'~~ind~ yapuan yeni i.s[iml~k ve dili:enlenlC

~a.lt§l"It!llan, Ko·

Menalob" Of! belirdldigi gibi Boca C]han) Q,gh.ln~ ::m.,ghiln3 kavlJ§u!'[<Ji'I 'Sadrcddln I(Qnevl'yc by kOIJi~gt'mba.gl~ladl. Once kabul etrneven, ama l:mlrlar u~~ri:ne blJuym yltr~e§'en~eyh Sadreddin btl kon~lh, bif :zaviye d1Jlrurnllr:ta gctirere:k etnllfinda:idlere t,,'hsls ettl, KQj1::t~m u'Ygll!11 'h~ts~[orLunu k:Gruphan.e haline getirerek, kltaplaru» bumya oogt~la~1lp., v:<!ik(ett~ Q[t'lrUl':tU['I somma k~dsl" bu l~vly€:dt:: ya§E:Y.lr<1k, gorn~ \1',1;: d.Q§uncelerini y,~ydl. Vcfu.tml1;f1kib~i: eurbesi da burada i~~~ c~H~i: Bi:;_;;m,e:s.eidi'l1 de, bu y!~larda Y:il.pdan li!l.veier sirasmda Mao mure d~.kl y.e'rifli a~d~ du§uncesindeyiz {6H H.; 1274 M.).

~u bmsate varm.::1b~yu::M a "lTIure'nin buj.'e:rde, Boca Cihan'm k:Ql'1ag'l me\'cuttu.. "'lReg:[libu'l-

114

11.5

'Konya'daki tek kliblJeli, bl::!::planh Ss.l'!iukl~c 1'I'l~:!ieidle.[hi~ ben" ;:~digtfle k~ni oldugumm: n').fsddi, bl{'f;ok lEiiI'E!,1h:, 't~'drt e tevsi.' ame~ v liyd,eri i.~e~f§id~ degi~ikl ik ~(:HX."!Jg.r(jy~ruk gi] Ii ~il'tiUjiG kadar ~e:lmi:§tir<
V ..siYI.::Line u~'gLJ:1iJ. olarak

HakimtLf1, TLilik Tarih &',;umml[!'i!lYln1. An~~<I, l%7, 199'4-

r-IlJART. G!till ..m~~ Mt:::vh:=vikr BeldM-Si KnfJ)m; li::ml: 1 E,'I!r. ~21. hrnCllbld, 1976.

'I,;:.....Nc::tih U:-el,

TercOlJlllll. 10m

m!~d:ald turbeei bllgiDn OIl':onun vfj.lliy!2:tine IHu .... §~kiLd~cl~l'.On:ill aAk bl'ljii elanlar ve !>1lygl dw,'ln:tail',. rQr~hl!illi cI.varllfl.agikrtiJJlll:"ie}~lsmdukl.mi iAii n, ba§l:a.ng'l~ n~k;ta:n S:.d.reddin Konevi'nirl. ti:irh::::sialan geni~ ve htiytilk bh' m~zarLtk luevdafla geit:ni,§ durLlrnda idi.. KonY:il1uneski §ehir pl.§.llIafinda g5ruldijgi'1 uter,(l gayet genii alana sahi"f) o~=,U'lbu [a:rrnt me:aq:hkttl hil'S'uk unlil ~h.siyc:::t medf~Dn buluruuakta idi, Ka~\llal\ar l
BA'iRA.M, Dr. Wuh.il: "Sfll:lm'd·D1I.\ Kmm'i"i' de tlicc Nito;lnf':d·Dil~ Mnhmoo\m
kid;:! uple~ma.~". S.'O.re..I'L :&:I~b~'I\fII~L Fa.kiilll.tSI Derg.,.KoI1L~~, 1~ah (.lU51-15),

~~.de murre-V:lIZl gCiru.ntil'D.11u.; u~rl.;iJf~lk ve

Tetkiklii!J] EMrirrfi5'!;i D~~I.!iL,~naflbLill. 19M ([VliS5" 10

KEKllK, Nih1!t; Sttlr.t.~dLlinK!J.f\cvj Dw~[hrKn;il1d~ in~

n, t;:"t:ll:r vi:

Ahl~k" i!Um

KE"KU.tK, NihBt"; S~dre.ddil'l F\Qnevi Fdsefe-~iOO!gAl'I:[IJh.KM!;l8lore llball; ~mn~ul. 195i, KOMAN, M, M.esud: "~'1h 5.:Id["t.'"lkL~,,·i KoI1l£\I'i Ml;l.sct&l Mtc., ~n~;]! v~~'O, lIlt l632, 163{l.). {
ti:ONYAU,
VI::

~)'h Cill"iii:~dn.KOny.'l

tt.l",dlim Hfl~kL: AbiJelcri VIi!' Kictl~lcfi il~ l«(lI'I.ya T<lIilh.i~ elli K.lJfI.'!.'I Y

H:!Imrn.e"'i,

K[!I[lya,

19M. Kii~ph"l'Ies~

Uo.TIFi:

TeZikire·j Utlt'ii! jnkim Miil~::m.Der~:l:lJt1Gt,13~4.

LOKMAN DI!IJE; Me.n§L.'b-.lMel,llliim~ KOIi'PI Ml::vlEnaM~Thti~:l~ N'I1: liS!!, (v'; H a, vel.)
MEHM!EDEMiN nt::Dt:·; !-\e@aiblJl'I.Miiill.f!bb: IKQ(ijp~IIiD"l~i! No::!499KU]I.y.II

cAM.i: i'4e:rll!1B~-ii'I.OIti T'CocfimO!sj, C)iv> Urnl
Dergi.si. wk., 19'89,

~:;;'d~6i, t~tllf:lhulll89'

Mev]!"";;!! Mi.i:tc.~ll~t:i:;i;u

CAN, MIi~t:Jf:b: ·S:jI.dm;ldin Kont:'I'L;h.LfIEserleri ve KattlpMrJosi". nVm..;l· n9},

s,0, Sll:l~llIl:
J

6z6NDER, Yffi. DnlO' Ck. HaS<ltl: '!S;1dr~ddin Kot1lii!d: M.aimu~~i!Il.LrI Ml'iII!frl

fllAKi, A:I:IfI:l~(; hiib:rLn MenkLbcleri: 'l'a'rlri~1i[i: 5n,t~~lbllll91l
~I~[

U,"Ill. ~,e"" Pro~ T<'I~11lY<l:.lCl. Hilm.y;::t
F1!ki:ill:C~i.

Te~~kkil~jj S.O. Sl"~iJk De:rgifii, Qq.k, 19.69 (Iv/mil. "j
MIlUlsi

[tIS) ,.

EROiN; Ofimal1~ '"SR-dN!ddi~ A.l-Qunflwi V>l;! !::~rh::d", LO,&Itl'bl:yat Enstilili;Li ~rkt'i'~i Mec.lsi8.nbll!l. I 95-.(!,. {UI6J.91).

SA PJ Al:'lDULLAll~ Ce"s.J:N=~(:tUl.Bldl1'1{e\icDilil'l"e~'il'n.Nihllyeb.~ ~cn~Mt,;I§n:a Lhtis;l~l«(l'ruphllne~i.No, 1656, (~.: 150). Mt ..Ulna .... Err13flli.J:akiler. e
YallCJ.,

..siPI~H"SAlAR. FJil'lI"ldlJilll - Ahmat b
1'~l~bil1.

TC~ciJI'T1JIoU1 1 001 TIi1J1L't'l\'l~r~ !03, :Lsum:bul, ~

fAROQHt. &Liralwa; "Vilbf A.dJi'ltfli~Ha'l~lJn Ill. Slxttc:tll'h Ccrill:lJrKo~'IIa (Th;:: ZlI~Iy.: oI)f&tlret:ldll1.1Ktilrll!viJ", Jou.ril'!!I1 af ili~EI;:.QDiji;lmli;; I'IIi'II:1 ~t::l~ I-Hno!)' of ~h..e Ori~f1t, ~I.: XVII, (l"-dLl 2./1 '15· ]6$).

~n,

(IRi.sM~h Tent.

Te~~"TfW!~i. ~v~bIH

Menfub;

Kon}'8

M~l,i'lilIm Mi"L;;:~5!i lh.t~s KihQpl"1{1!l@L Nfl:

4005,
U!1M.nTI

Fh~lIZA!NFER, P:roKll Mm;tiln:! CeJMedcllii.:, Ct=~~: d P Mi:Ih ~ti.tn B:,bmil!1liJymJ; 48.6. bt.afibul, 1~O. .
l.1j!8~, (lV/13,m. IsC;1I1],gI_

[lI; fi.lridLlrl

N~A;! U!ILIK. ,

UZUJK,I~d!lrL :N~jk F.nLh[l~'!I'~ KarnlililfLE~leti \!:;!h!titm FlhrilTi;Wkdlar MUdtl.rlIlRnN~~~i~p., Do~~ t[oiI- ~~i.• Anl1!rll, l-QSS,

GQ]_.GUK, Pmf. Dr. $t:t8{t:dJrlif,l: "S;;(dreddin. Km:u:.r.", OOU'rN'ARL1, AbilLllb51d; MevM"[I;!!I'tl8:r1
SQIiIHI.

.'

su Sd4IlI~ i:k:rl':', Ocilr , -,

~.O.Sd~-\Jk.D!;!:rg[!.~,OCilk, 1959,
~iil'l'lIl1,

UZUNI?OS'fALCI, Dt~. !Jr, Mmrnmt "~e)'i1 S;'ldmkli~ Kom:\1'r.in Vmine'ti": (IV /j. M5). VEWD CElEl'li: CIrri!! Not De{oori; No, 6708
KQl:1Iyti

,

EPS1.

Mevlevmk. il'il~).iip IdtakvL, ..

M::,·Il1Rn En!5ithlisii, F Ntlfill Udnl

GOLPINAR.L!, Alxl:Blb:[lktMe~'I~a ~l{ll~iJn, I[lk.l~arkit~beYi, btafibu~ 1959. n
OOLPINAR~I, AbrliliWiki~ MIli."l~ Mikt:~i~fI1j).lm Karall(f,iu, 1.l.V,MnlH Eiririm

117

Beyheklm

SeL~uHU]bal!kent:i. Konya'rnn. [anH"I:.ml§ b.!.~he'kilnidir- A:nl ~d~ "Ekme]iidd~n" olup, mei!ilegiflrlcn dolaYl oI'Ekmelriiddin Ti!bi[J" dive
ammu§l1r. Tlpilmmdek"i bllgi ve te.eriibes:inin ge~ligi hasm tedavisinde ba~:lInhdoktorluk h:a:yan sebebrlyle §chirde bulunanmeslektaglan arasinda 0, j'ba§heki.m" anhamrun8 gelen "&'Yh~ki'm" ohm:'.k §ohret bulmll~[Ur. Onun hakkmda ellmisde maalesef ~(1tkas bilgi bulunmaktaduKdnv:a'fim s~kin rabipli:.rind.£u oldugunu biuymuz, MevHi.Ra lie .'ilk sd~ g5!n~mu§lerdir. MeYlaD<I~ gerek. kendisi, gerekse yakU'llan rahatslZl<l~tt~l zaman ona ba§vururlardl. T1P ve rasavvuf Him.lerine: V:iklf ve ft§ina bir insandr. Hem "hekim", hem de ~'hak1m" idi.
MevleviHllin tanmml§ ka)lnakisnndau olan Slpeb.155Wr Feridun endan, r.rZamal'mi<daup sahru~rida eli, mm:?;f:ri bu!wnmuyan ve biiU1n tab~n hocas~sa"llandokror" olarak Qvgii tle 'b~hseder.Ardmdan da onun Mevlana ile ilk t.ml§malan simsmda aralannda ge~en.
§U

iki

menkLbeyi nakleden
nBir seferinde, arkad~lardan Qnsekiti i~in bir mli~hile ihtiV~ has.ll

8
',~

;g

~

~
;l!!;

ve Harretm n1i.ir.ldujldu1ar:'

uldu. Z:lm::mmd, up sahasmda eS,i bumeri bukmmayan 'lie bu.tun l~jbipJ~ri'l hoctUl Sf,I)Jlafl :MeVk1fltl Ekmclliddin Tt1bib orada Wi. OI'lS'ti!ki~ j;rJ~mi} iM~ 1111 1a~k l....dOlirnaig{IT r-l'tl-ll'edcri ~{Aoohlc::dl'l rluul'.a~lafll'l m h a \'all!!;jn gddi. A:rMdt'IJlanrt Q iJikl ipniilArelO ~ikJiTldikl-eril'li g'6rd~1.I-IelTlet1 in~tUll ,M,larl biJ' larbfl ~'l~[lp,bft' flWll!ede 'lepstni i~ri, ir mitddei s~ra B ~(Irklt!!t:lro (i:latruaUC'l"lC); (Bir iey ~kll4.S'i!lrl!ar·df'ni. 0 e.'iv!l'l11 Stl"aM ka!hl t'e giin b£tW'1cay.tl kada-r oorullJ Jurdr;., Sema'dan sonn:i:, IJamtmlD ~ui vt' !llUf1 lJir .'iire QiFaM otll,rdu" DrlJpfl jur1,ra, bWflli!rdu. bu'( g!l!tirip km:Mar, kell~[ (Ie bwdan )"Cdi, Met,'l8Ra EkmeMddm &11xri ~llnct[hfml~l Ml1'I:{;nM geltb w {eryodLl bt~&1YIP: 'fy Hf~davcndigdtJ flejsine tIL1sll b6)'~~bir MSJ;[ile blil!lJullm' dedi, Huhl~a bu Kadar hareket ve hamama ragmen §Imdli :~~llng bir zarar gelmedi, SercAi 1'11ilaCIvine esklden oiduj:u gib.lydi. Bflt6n tabipler her biri.l'ldcti inkPir z·(innadanm bellerinden t;.6zd~~lef

Ek1ndl.'it4j91 ~.okRi~teldiJisder gi)ll"Il§ . .wmm kilrkJM krrm.Qt biT I$.korku ~'iJI¥ dt1 mnUl·r1.a atmiill. Bir an smwa MIWr6i'1d .Ha(f,€t~7i. EJ.:mclii.ddin'in klliag.rM ~j:di bir ~ilj s:bJ'iedl, EkmeUiddin lwm:n ~~ JWJ~P e!bisekl'i wrip ~l[i. Cdebi ,Hfisd.mr?ddin Hatl,L:lr'eri E'km:.djj:dd.in'dttl~ 'MeioIlbn~ .5eni'fl klth~gutCl ne .suyledi, J3.1l jec:d.~ iJ!'e b« lla1in sebebi ne iail" dry!!!: .!:'Drdlt. EkmClIii:dwk 'Bu kadm.lll:ra ~w gil~el f:!,lbiseb~e T~nln~rlf'J'iilit't g(k[t

"Yin!:! Ekl"ll1.eIIWin Tabrb,tt1:01 Mk1edlllm~£jr, 0 tmlaim14 ki. bif seJcrinde t:alilUi 5ulidn Rukrt~lftl: "rap!tChir (fifjiik.i Fanlkf) ha"lflamak gerekir" bUY1l1du. OrtW1 bu b!~ynlft~ i.i:~ine, bli ilAcm h1~fun mi,u~rlan~ [ert!h,~ §I.'yreri lUnll: jerbde" .stlil'mtcL.. JMctn ha~rklnd!j ~tn. !!Vir.! lhl!i'Jn Mpdan, Dri~ t'f' Q~)~rteri kilptlll [)kJufl~h~lde, tXf ki~e matun )'dlmwk/a ~l Or~U~Q.lffl- f!acrli htivrlan.mllSl bitiru:t, fum biT MIesiPulm HwiauemligJr I-i"trredefl g6Ji~ndl. Hi~Utrurw ~im, diniOpWkte:li . sonre, bdki Jadaf", §etefii?f~diri'l' rimidi ik pau(elliri ku~wk &ir ~m!tZ'k, kap ilc i.imme lw_yd~l.m. Hit il(i/ar f'lmedi ve: !IE" Ekme~u~dil'l F!.fe.ndi! I~imiv irylf bj~f ejJema sakm~Lur k!. ok)WWl panreilh" D~, OM ~ a1mtl1:" de:iip faemen ka)·hu~dll'.
rtte bu tevkalide hatlerL, hlkmcdi s6z1cri uu:rin~ bu mi.isber llim adamr, Mc\'l.:1na'y3 baglamr. Ka.Yl:laklarda "Ebnelildclln TnhipMtievve.d eVNr:lhGti\,5.l1f" diye arulcb~ma .gOreaslen NanclvlUlI!'rnt. . lnra cia Konya/ya !,relip yerle§l'I\i§ otr:n.ahdlr- Kon~'iS.·rll:Lrn ~kent oh,I~lJml.n'I,o'C M.e\ti~tm'l1m da burads b
bullll'l.u~unnn

timli1~ nt.ml gelip bulundum, 811 hllrektirn 114 d(l!gru degifdi, dry" i~'ntden ge~~i, 0 arnl.a kiUliITli son ~'::i,! ~1!:liIltdu.V~ ~na.hojpgardi4~n, haUm d~[j. Tam lnt slraJ4 MevUh~:cz J la:;::Fetleri klllaguTm; "Aldnma, Jl1~unme 've mall.ci:t.p ~~lTIa, rulll!lm!~wn ~!bise.si a~lJ't fC"l1il'l bile bitml YCIl1ftnrtdt.1 i~ibfIn yoktttJ, D!~raoian )'Dgmur elbisesitlin mfll iitban Otc;rM[l~. Ci(J~ka: "lV!ah SLtll'l jekilkrinize ve arnel!eritliZf b-akm£il~,kalbin~e ve ni)'c:[~t:nu:~ bak.al':. " C~~j~ elbise sf"nin!~ lumtlSl!'l, sen ~lbi~ fie w..mmna'J buyu.rd.u,. lJe-n (,I ki, iOOJ~lb-l memftlll'i~)'J!c"!:itldel't elbi'H!ic'f,[ iukrane o.fa-rak kat\lJljc.,.-~ \lerdim." dedi, Ekmduddin M)laIW b-!d~nd!~ mfuMeJ~(! ~«s!'£1elbise giymedi".

"Si-ilr[!rl Veled. HQ.~re!!er~(Tann lnum ruhUflU kIH!dsm) riv.a:'if£ etri Jd; Bir gf4'nbabal1'l1!'1 Triedre ..lesinde M~1i!&1.a Ebndilddm T~bib O!'I&rn1!!~, : ik: mtil'lt!lnr,fa m(!~IDildl.ik. Bimenbire btlbam. kamelan i~ffi girdl, milbcuek ba,tm tlinfl1.c J.:iJyati uc yWV.i"n1C himtr~t1,ebakJJl~ "Bahaeddm, bona ~uk 9Jk lx~k," buyrndll, BeiIt: "Acaba k'Jame! gitn1lnde dl:!.m'ltbarek j'({{lln~] br:ryle gdrecek mi:rimrf' deniul. Ekm.clwlditl: "Val1aJli, bei'lim mal1crm jtryledir; He-r kim bu d'!~J1Jl.It,!a bfr d411. MevMna.'!i1!1"L y{jz:a'.i:rtu giir-uT:'ir;:', k!)I.nnle{ gUJiUiinac Mc"L:ll'ld ui1Wl bwul'l .stryl!l1ild saptma ~ftl(ll9 QU~r.·'dedi. Babtll'n )tmn renm sayr..'1lde b.ai)~lu.nllcakla'f ve bititn )li~(umi~:<':11 enle:r gri1 Ce~cnl1e'HI 'in )itti.nfi. hi~ g~}mLe;ler~kk-rd~~t, bj,!yUrdl~Ve:; it B ir rarfl!Il1 "
l

Hrltfftieri ~lku

VIZ

mm bir :<:.{[vkk~ L'Va!lohl, d11n)'m1lfl b(f~ii:n d.okoorf(In

~decck ki, bhim bu medresemit tanunnryUr /wrap Dl.acok~~r;!tILl( oradal1
ge~~:rl,k.hltkiNH'ffi ceheftl'lt~l1.e- grl1'Jley~c"(~Jd!?td~r, " d~:1f i'Mu~ eui. Nite.kim
Im)'!lImuf~u,!.r;

etldleri bliNOktu[.

~iif;

Mevlana Llt:dohm EkmelUddin arajlnda ge~n §li h:auml<lfl d", Efh\ki~t1~n: "Zoma~m: Ef1~n~n'u,Hom Ekmduddin Tab.ibbcir gUn Me Lma fUrl ;!I)larf'lrn~ gdnll~n,Mf't.,Ulna f) gUn Qeleb.i HK~i1.nl.edrJin'in alfUtde fdl. .
l22

"C;ok gUzelsiil, bed g·Otk'llil1l iTah_ Nil!. mUI,h~ 0 gijze ki, ~oI!l'un)'ll:vinfi ganl" ,
Lt

Smill u{iiinu ~J"t-"lllajli narit1dlr &'fIin adm!

~lCen

kulttaa nt

mllt~t.

r'

123

Yi11C V~looH[.I~,rul!gri b~M'lilrul1 iJ"r1ti I~ak~"'b(l~ d.e' b!{}'H¥mU§U~f: .sii:r~ "ML'l:JilIa,~~l'Ul1 ~r b ~a:tarmCl rn:a;thn:f o.~l1 ~)'G, &if ~t[.:rn k,m~e:yi ce'!Cf1t1t'1in ci.[qi yaJ,;rn~t""

:!nl~aml~~]. h1:SflfllIk tar~htl"r~'Iln:ftd~!!'yc~tirdi~ bu ulu §ahstyedn #S¥~ kavu~m::Js,~in !.?:lincie'r! geie:n her u:Jrlo .yareye b~~,'!i'uruyord~.'8101 gOuQ'lden ~flbave ~1rpml§ I (l:l1yl<,l. , gi).ITt'[uem takdirine miLzh<1l r ol!.Ji¥ordu • Meviiin~, dU['61l'll!l:1I'll:! bili:ym, ]-[\'lIkk'lfi vasil olacagrm hiscs,edi'Y0,r, ~kmeliiddin;i['l ~:!Ibalarmd<!in dfl gtirevh1.i yapmadakt gcl1i'rederincle:n dolaj'l mernnun obLll1E'1r.,ona te~ekkliir ,~d,iyordu.

~~ll qtlUll

b~tseJtUnU

"B~r1I.'l'{,a M~i1oo E~m~lfidd~I! TabiS, H~~dltft (A!klhi'tlhrne~ et(tin) Q {~m.m Lfr~b~t[u!t }wh'm 1J't:' bit'ywd~ri!'C~l D¥~r.:!mtki hiU):e ecUpd~di ki~ Eski ....C ~imdij;d fil!J~{)flm' :s~~ birligi II'!;'"MI rsmja Htl~'md&finden (s:eleim mum ' iiztrim o1.suN.) $om'a bit' pey~(ll'Jiber ~~! ,,,'t' bu t&! flIium.kkn ob~j, bu, Mki·ka!:.€!l. !bn'i~ ~1:(fcak41."ittkadll'lda. irWer. BI~!1far. dun)'t1~ yi~l bin Si1ill! lbn.i Sirw !,.If lla'",t Sirioii!J;ll(libi, Ms:v1ti,11d'!'I:m uzcr!nl? hir kimi'i&lni:rt
~rt(ljlIC(l~r'ili

gwerek ar[1yo~d!J.
, I,

Ama, "g6~" 2a'm.::InI l~r an blras

dian"

Y"~ la:tt.yorclu. Ra:h3J[SL!li~

I~g~m&mn; "-Va'§-~allkll" dl)\~ gfui~~
ml~barek ~a[~dnl" €s'li~." ~

I,ile bi{J!1kl1~1n ,mWl

me3inde krlmr k,!md~m' ikmr ~i. ~JCjlw.!:tlfiIe isood.igl' MiW1&w.'mn

Biiyuk ¥JIhsi.yecler, mIUIIm1~· k~iiei:,saba.h··a~ 3iyar-etirll~ gden:: , k hem t1rerledrte du~ef!lg.orev'l verine g\Eltir1yorl.flt, hem de hast;iJhglfl .&~'yr]ntfa.kipederek,yap11masl gere ken i~ leri katar la§nnyo:rlardt.
Jill bi1yukha:S~Elmn ted<'J'i.I'i:s.iyk b~r. ::1111 doktor Ekme:iUlJddi.n ve Doktor Gallanoor m~uI o luyo.rlan.h.. S!k sik rnuayene ve wntl:olc: geli1!orlarcl.I .. Nabm'lii o'i,9uYGl'larr'j yfj:1: ve bedenindekt beltrtiler! gOl~mli.yorI8r, yspilil1l1l5~ gereken obM mijd,dl~lelil'rcle hkJihjt'!Juyo:rlru:JI. Her lki {l:nliJ raMp kendilenne ernl3lriftt ve ,emniyet edtl~il bu buy Uk i:1hsiyeti :ilag]~i~:l'lawbrru: kavu§twrnnak i~h'l. ellerlnden gelen h£Pr~a:re ve te..daviy~ ba§'VlJJ!ru~oda[cl.l,

Yine bir gun EkmeUiddin'in vanmda biT [,lazuli ok'lPforia:rdl .. Bu
gm::e1.dll! klljy'tndu.~ll
.sl:.ltf![i
~IJ

bey~i.i§itti:

e~ekgibi a~~ keltr",

"Gilgsam~11 i~incl.a fs~ t~bJ ~btl-:SIX cl-unyaya gclll1ij Q)lle bir dfib~in '!mr ki, Ebu Ali Sil1a '1TI1,~ lmL]mak In!5JLSI~~1.d.ci. bl~ i~f:rindeki biT

BLH'IlJn iizerine Ekmeluddrn biil" fet)'(11~ k:opardl V~; lONe 5ii.Yl!erse Htidavtr!diga,'~ yal~r1'j ~lnki~1i1![:1~nJfgif<Jb Mefi1btof!an onan I~ b l~l'I~~ hanmm.m.pn [Ul~!G·J'lCJI!irldlr. Uaili haktm de f) fl.(j:l';-JI'e.rt.ir:, Qunkl\! ~ .'iOy~ .~1I;v;l~, y1!ffiJlli{git~-e!Uj W lilmiZ cemd CIl'!W1 i~m kahul,tJIl~tir".

bit arnya geli~r ve clegeilcnd:il1ue

batak

~lroUlclan kij_ttiph<l:rLey,~~ektlerek yapl.yodardL &litt~er,e, Ibulgu !I:tra d"[f ki!t::!i~lat.lloo~vUI'arak mil ti3.~3lltda. bu[uo:uyo:rbJ!rdi, Boy[ec:e h:astl'lIEgt~"I sebebi, &~y['i ve [!c:ldavisi hnsusunda go:rUJ§ ve io§birl:igi. yaplyorh.l'l"dl, YaptlkLaribt(ldem ve visirelerin Nflb:mu kontrol [lJitlnda bulunduruvorlar, gerekli ih~y'l;;m ha~ull j'orl<J![lh, Rutan I:n[ruarnm~1e1] M;evlitn:a'nm hast<l1!jl. i~'fe do.gru bfr g~lt§me g05t~m'li.yor. dU[,!JJIw!J] er gun biraz dah:agG.~!e~iy(lrd.!l.I" h
Mevl,al"IJ;'l\iall. ~~irldicliLl.fumunu bjkHrme~ini, kendileriue yardlmc! olmasuu isternelerine ragm.en ,pyie bir an getdi. ki, bu lsrekleri !kabul ;gt\!D':m~di,ibelli ki, sev~il~ye SVLliJHi:;]riUl ::::anl:IDl y ..kl:il§lj'mdu.

Me"l~,n::)'n!!'l Him ve 11'fan solrbetlerine devam eden Doktor El.m.el.npdlnl OJ1un gblli.~Uefe i§leyeIli flkirlc.ri'Lll, yilksekm.lil:sajhmnl hay,8!una 1Jyglllla'll~n bur musbet ilim i:u:.hl1mdn·, Mt:;vl:iin~'nurL madde, tabi.ar1 kSii1l3[Vemii:~b~t ilin:l~e:re dair ge[3i~ bilgl \Ie izahrl1ln onu bu. bHyukumina adamma d'ah:i.l dOl~'akla§tlrmL§:nr.
!llq [kar~lllk:h £t'llgi" :S~YiII'lie :trt:;;I1;:ll'k devsm e ~ni~ r. ti

tak,dirk~'dd(

dllry~ul:!ln. bkollXlil: bOj'1J

H.bn~tuddifl bu defaki. t::dl<3.[sl:il:bg~n:L',"1 qok ,eiclrh oldugm'IIU

M~1!'l~n;il, son ha:s.~;''1JI:~hflda s onu yartllld::'L bulrnu;mr. Dokeor d
~'L(~f,I}:ten

So-nunda tabioler b.iir ~w: bulam.adU:ar. Me'il'§n:a'ru.n, ebedi'lIolc.uluga. huuru%'UUIIBk ta oloogll,IJ,1,l anl-at1llail'.

II

125

o Allah
~mrirken.
iI:Zl'1:'ebu

dO$liJ bu IUlJlil'idif' bi.l~ bta~IJCtBtldakil.(!re

i1:1hi bHgilel'

anl:urnaya ~['IJh~,yo!"-dI.l, 1'<!k"illll,r~r 5 Ct'ma:!i~n;~l-~jhir 671 (17 Amllk (173) Pant'" gU:r1fin~ f,,~ih.::t,yil(..... t!.Lm.... trlan gUl'Ie§i., el1edi ;j1~lne dO~KI!k Hk! ~

destek.; memuraremalaemdalsteklermm ~l'l,:dfl(: gelm.esi gib[ halkin ~11tt¥a~bmlLla da ceiffip vererek, fayO~lI oLm]lva [leva m t't[iii, igitl he'L'kes [~n~f1rfl.dan&evilip~ ~::I'r'11u:dl.
Mevlf[rLa'li~LW" E!kmeliilddin
BllIllIl::\'lrda~i

I
..

mll r ~.If:mi n l1(kLlni!a.

k:lvoo1dll.

il~ de gfr.;rerdl~LLli ktl),dooe}. $ayle :k i,
MevHinOll'r.un

Siprh~'ElIi'df. Thbip Ekrt'l.CluddIft'in M~vi~l1I.lI'ya 01:1l1 hi!lynlnl~1m; [nlilbabbel, hI~riln~t 'VI;: t(!:d Imiy~till~" cenase ItH~r8Simii'ldeki. hit harua
ceL'll3.z.e f1l1:u(lsimil"lC,
0

l-:lIbib'I(':~onclcrd.i~i n'I!Clkr.!JJptal" 'I;'an..Iu. .~ g{h.de:[I ge~ir1[Il:H~i raman claha iyi an~a~Lll[ ki ~ E~m.·~.~ucl.difl Tabip, !.ev:re~i genii, hann s!lIydarL, s6:sn turulan, anusu ;:. yeri.tl.!l: genrilen devlet y6netidl!2ri lle .,lskm \I'e sttak gor[}§mcl~ri ola.n~ ~ (brill/,f! .sU'l.[l]He yalm do::;tbJkbn bulu I] 3r1 , sevilen u:nli1 bir ~B~.'lSiYCUl'l'. 'Sj. '$ sanrlar Nitek~m. M.12'11I§.na mekrubunun

gune kadar ,gori1imedik k<ll~b'.3lhkta cemaar klmhr. Oayr·i MusHro!!er bile g&~t:ll§lm i~edsinde' ~tirak e.d~der, OU:£n~11 1:8ir:<lihndan bu mubarek zirLIl ceni'l!!e.g.][Ld~· h[;!J:
bul ntunak :L~in.lttrnya ~rt;~ltI.i§. bil."l€fCC iI;I;o;aljQn.Ul'll ruu.oorek ,"en.llz~sini

bi:ri[,[1:! :'l:mrl~.da ba§'ltL3nl~t~.'l". §'Ll

e.tJ~!1L de (~l:vorlardl .. Tabursnc ek 00:§[l1TI ·ul:lma~!mldO!nll1msaHaya g~lebildi. Ade~ oldugu ~lbi cenaae ~(~r'l:'\?Iisi :l:~[ one IiLk:llrak biT Se&eddin Kone'V:['~erula~n: ~'~ev!;'J't·ril::J.su1t,ml bUYlI:r" dive'rek oeu i_1l'I~TnN~dave~etti, Btlimqdu~rafi T~bip EklMlidd~bli1lut)d:u.gu yen!en ~s_ini. yfi~~e!te[ck gfuevliy.e ~5yle sen ~,k~t£! bultunur. 'IG6m: Terbry~mi raklniZiTCa ~.ryl].~rin ~cT~ek liu!~4m; Me!lk:l:na Ha!(re~kri.Jdi. D da ~fU~ " Eblll?~ud.dir'l/in Mevl.OIHl1'Va olsn klr::.k her sevin Ln'll'rUl'lciedir
'lie'

'IMal'ifet dmi:<:inin il1,dierf, yU!li:p ge~en h~k!m!e~ p~i~Jui hekimle1 riv'.1f1c;l; UsEWllUk Cal.iflld!~JMJ rnedbir EjMlC'Lm.'w~ .«(lI'FUliJun .e}Sit R'i. Rahmtm, cU!a)'r:7I H((J,: 'l42'D.in Ekme~ 'nErt milHM diJku!rtp ~,t d~r.stln. A!1ahyi~c-digi~li &:im .flsinj '.Do.fn~ )'{JWa, oniara. rdm.el olarak vrmlijn RognE)'olda~~efi b~~anr:a:ltn .5r1le:rifld~ryunQIIp .gitsin, di!.ek1.erint!, alnud gtlnimtnl.ert:: ~lar-a
kavu§l.m~n, M,dmmrned
1l0)'1~ hakki)'\fll'"

Bt:Iifa.deden sonra Mevlfiin:.t mektubuna ~.o'Yledevam etmeku~d:i[. ~!SdamJumt!a'Ull,!i:rl'Hli (l.imaklL'i)'U .• B~l)'Qkkm de, ')11i1hm::dqjlken de dti)'~ rUmUijI2:. UdNfia1"111W;'; b!.( d!;!.l1C~J~ uJtt§lllllkw .. Allah irual1 !:'ISinG!vcr-alii en ha~,rh 'lfl'~.I1r. si~1I! Wl'Stf!mrup kmu~tWrm.::llani1I.z1

ba£hh~h i~te boyleslne

~eyh Sad[edd~n 11aJm:il2-1ktldrrmak iize:re:olii.! ge~ er..

~'Ki11'~-id iyiWde b

arun:scl,

Gurll'l!lyor ki B%hekilll EJi:I'I!'H.::lfllddiIl Mcvlfbnat 'run MyuklU~Q.ne t tile elitine, ul ~lugu!);!liildela tOOUl'l bile kOI1iOl:;!SIIl::l ran olmayacak dereeede OTl~ derin muh~bbcri, :hti rmeti, iIrnn~ ve l;e£iimiye:f'i olan hi!' W1rLlshet itiul ,:u.lamKlIr.
S~'91klLllanl'l ba§.ken[i elan 'Koll~'a'daki np kkU1te5i we hElst~mele:rdc up mesl£~jru;: bu,yL.tk h.ii!~tl(!rdc bulutIDlli§ ve "ba§llekim!i.k" ro~kam:lf'l~. g~dl'l1mi~bir h~nk tabiplk
[~]erke5kl oldU.!u gibi bnll:rassa.Mevllna'nm ]§ine kCl\§.~ICh,Dev~et y.line~~iler~l1i<1l:' i:l.<.I·t!l' sayLiIlI ~hsiyel·~er.e elan yabrill~[:L ve dosdugu kcooi.Sln€: bjr ~('il:ii~ bllllnll<ts1 i¢1 ~vlill11da bulUillanL:a:I1t1bUJ :!lm~l1l bi1yilk ol'iud~ ye:rirte geime~in] si;lgl:anh. Tlcarer hayarmda t~vik,

iki difl)'ada da fyi!ik!e a~~~hJn. Diierim,,'!KiQi! belli. kcndikendlne anacsa, ben de ouu ZatliIud~ anamn. Kim bent ma:hvl.i anarsa. ben de onuma hm la ananm. Kim benl blr toplulukta ansrsa, ben. (Jill;] 0 eoplulakcan d<Lh.~ h,al'tl:It hi!' D?plulwkra:llfl::mm, Her §eyihes~plaY{ln benirn: f yilige mYkaf<llv~ririll:L KD[~ihJ~ugj~~brun, d.tv§.lllooan. ektigi her w:m:tz rohum biter: di.hi!i b her hi'l}rir 6.dal'lt 6t))lii'IIt:l1l.t, mey,,€: verlr," Mevl§na/'ll.1'I1 satulan bu §e.kilde devsm ermekte ve :Ekmcluddi:n Tablp'ten ban §:eyLeri ya;plhl'l.3.SLI'I] dilemekf~clk muir Nirnile :ilgiiibir
i:§in }'iilpdm1'l.SL ix;jn Muinliddil'l Pe:rvme'yetinliCi. olup, soyleme:>ini rica

~~krA="'ir.
127

S
,~

~ ,~ 3d L rfleyd~U1ia,glt l.ir,

~

Sultan 'klro" Ekrneluddin.'-i, 41 heyit!ik hlr k~s~dey~~ mli~tu[:. B~ ~ kll!Sidel'llil'1,~mII .l2be}IL~ "Muve~h"'cllr, Ya.rlli, bu beyidenfi N§l[ldaK~ "ilk h;trlleri."· valli Ylln'El. }'a_j:1 hrsa, "Ek'rnduJ'din M~lc}lledl!!!-NaJu;:~w(lllr' Me\'I.~n;;l~~I~son derec.0dc ml!,\ll ve son den::cede saY,lJlh OidUgm'ili,

d.~ }I~U al.dl~~ buaenel kum,lJQ;::l!l,!,onda hattl, nebart vc handesi m()itill~r bu.¥u.k bir lIYlilmi~el'i$inde roih,!,<'Ibl 51.~~li.l'fo,t'dl.l.
idt .Ra_ITli:ler~ln

i
"

~ "Fiht M~ Fit. "'den de auhvoruz. Ml.!vlanoa'uIJl blliund!J!u &el'l'ia' medi~Lc:~ine- ~d~f; 0 1l1hi:ltiisti'~l'ak h.llin.deiEl(eY2: alltdl. Doktor Eb:H~luddin, i~:fthl.}':lI;[J k.l.l,iIkLl~c:: up il..in!J.l~rln.d!l btHtlm V' saYgJ c]uYGl,;lgu linl{. 'l1'Lutefekld:r Ibn·i.Sini{y<3 haY['ilIJldlr. S~ silk ondail bahk!cicr. T up i:hniill,oekiye'rln! li'llereR aola nr, Onun bu rnkdu
dilt'l.llB[lUl

~

SG'L~ukLu Koll'ya&,'nm "Devlet-han MahaUe~.i'''ncle bulunau ve (I =' nm~nki ifadeyle ~'BegI-h;,"lkifmli diye amlan 'bumabedh'lj, nefls ve ~ 'nmhre§e[n m~.l1l'ai:abuadsn yiJ.2: yi~ kadar OI1!Ge sokGlerc'k BerlUn'deki ~. Bergal'['j.a. MiJ:z£slfLd.e gotiiri1i'rL'll!§l;;i:ir, Me:ocidil'l. eJh§~p ·Imp]. ve pencere ~ ~:lI.I.:l:1rthnda son dereeede senath ol<ilrok yflpfIMI~Itl.Uzcd nanr, h.e,I:ld£...si ~ !Ie fl:eb:iul ;s;(}sioile' hem ltd ir, iii :::E

ve hUlriner dUlygUl~:ilfl, ]bn...:iSi 11:1'[l,IJ,l "Kanan"

i~;;IfILime§hlil.r eserinl1 bir

"~e]'h,jya:;:I"I1:a:>~1'I:1 d~ se~laml~tut.
M~sddi .~ Tuib~Sl Kcmya'd" onun admL ta.§lVIUll mshalle ve ~':Bcyhekim. Mescldi" d]yt: ~1'ltlan'lm: m,e;scici buhlllllmflkmda.r. Sel;;uklu dt~nell"lii tek kubhGH msh a lIe hIlcscidlerinifi Ozellik lerini ra§~. Zamanla ve bi Ihass:aKariiDuanagulian d0Viinde raMI' gilrdHgu alnla§umtl k:radu.
V~

Mifibcdin ibtiy~c.:lnl ka.r~:ll<1m:il:k (j,ICl::fekuJlJlan va.bflarm ~eDlgin geUderi, g6rcvli.h:ri:ni en iyi §ekild~ yi1li~m~l giibi her l:ilrH~ iiuiyacmi!! da hoi '001 !C(,-'Vapvcri:yorou. Vakrl'1an art:L51F!da KO["lya bedestenl cl'lunde i'le'ki'Zader "seki", Heeaclhan'da bir bot'g, Yahtan (B.lJ!zl.uk) ofILllfILde.,. OUf;1ba ye.riooe, 'terng~~'ta bire r. arsa, :tn:tesddm b]iti~ijindek~bir e'\l'.in af!l{!l~i,:F:aiLih donemiudeki havrrlil.i(d~ ge~mlilk(f:dir~ &vhekim meseidi bu gLin de :m;§bOOi:ikgillevine de'i~j'm Nrn~lhrclir. Se[~·L;lkiul.a1i donemi Konyast'ntn unlU simasi, me§ht:!f b"i~:!i'bubi EkmeW.dditi Nahcuv:ilin'i, yediyiiz '1'111 a~lkln samandu mescidlnin
\l€:

odasmdakl sade

mu ~el,l13.:!:i rurb~i:l'D.deebedi

IlIyk:uslJIil'Ldlld.ll':.

Mesc [din ~cphesi kesme il.'lI§i:iI!l:;,. ve tl:,l!~lao.rgu ile YO'lip:t.!:mI.§tu;[: K.:rpi 'Pell.c~rt'lefifiill sdvelerri mermerdendis Slirsl~fIieLerilr'lrde 9'11ikIJJU!8n1ldi~

kalntlttlnndan afil~lm :oIkt~du.
Ku'2ey ,eep.ncae bulunso bpld:a~'l:g~l"mC'lce:t sajd:'! ve solda iki odn go liE ~:arp:;u:, 52.Jlclak:i oda,[l'I!e~cidi yaptmlil"L i::1nln he:kim, EkfileHlddin'in tlurbesidii:" Mcscidi gih] tY.!'0e8inin higbi:r yerinde rna a te$"f Mr ki'ribe
g8rulfl'l£"rn.>G.:k(Cdi~

Ruhu §:ad ola, Hlsmet ihsan ede,

ve gay~ecle::'[in.in lfIukMatll'lt Mevli.'bol bol

Ka.ynakla.J"
1MII:I,

EfUt:J, AI:nm:d; Merlakt.bu'I~Ari~n '(AAiI~ti'mrMenUld.erib ({, n). ~ev.: T:lIll5llJ H(lJe'l~n YnY1r!l:orn, 50~h~~nbu1.19'7].
GOL~}INARU, f\hdri;rlhlikl: Mfvlll.llIaGlblhxl-dtrli b]kt~~~Ki(j)bevi.isrnlil~!.I1. 1959

Odalaty'l btJ!un.du[:t1 gif.i§ten b'ir kapl i]e rlleSl;;idi.trI. i~'i[iL~ .g~~ili'C','MI)e\ pL~fihdll!'. Uterini ge.nii ve ylikrek 'Oil ku hoe oruri:.t(ubbo£l,. tiLI!la[a:rm ah~nkli i§rgi1[e'r~ylc re§kiJ ve tesls edill'lu~rir. Merl.:e~]nileld d:lif{~;'Yi, hen.d'esi ve nebati, hattl mozaytk su~le:r bez.ell1i.§tir. Son derecede huzurlu bu mMx: d. in. en m.llhl'C~e:m yer[ mi['M'al:)! ldl. 'Bif'birirnclenrre:001 :rrengire:nk S~lgullu ~tnilc::riile bci!ldi ldl, Konya"daki d'ig'er Sel~lIklu rn,I;:8eudluh,d.e g6irdi.l~timilz tarrds, ild y::.HU sOUJll,c;c.li,. k.'I1VI>1'IH1Sl istelik(iJt clQlif'L1llJ.l,8i[mll~ ve or;e'lrfC berduru ' :h,'lIttl u~zyinadl

06LPINARU.

A1::d.i1ilbakL Me,\ilbrr\W SlJnm M(!1,(k:Villkjirnabp ~t~bcv., i:m.ftbul, Ib:rahh'I'IJ akke H

'953
KONYAU,

Abid~kri .~ Kitill~l~ri He :K'!JRY'I "Thrihi~Y~rkl ~l[ii~
Me,lturllkrr:
\;!:'lrill'::n.'i'1::

iB:'J~)mevi,Kon~1l,1~64'. MEVL~NA CElALEDD1N;
F~rniLl~;

H8.11dn'lsn: AMlilbi1k.L,
Y{lflll(:l,

Gt'11rllnllrh, IUlbMp vc Ab. I(it81Je~·1<:'tl.lnm,lblJl. l%3

stPEH5.A:LA.R.
100~. T;;=lIfjd~~r!

Me".'lllilIl ve Ernr.f~~d~'k3le[i (R.isaI('); Cl'!v.: T.3N.ill

No.. 1M. l:!;tillUilbul, i

g)n·

CemelAH Dede

MwJdmlI:'mn ialast old. KiyJooileng~ adaMi. Mev[cv:Uj'lr}in Merag'dllid termdldJO'i !liIg' 1M) .ranif,i" Hlln~ ctimert, misafirperwr ki§i. .HaM sa)gt ile amla:n ~e:n, ,Idtifed ,~aMl,,~t.

Mevl'all,t1nm havatmda Yf2:'ri, olan Unto ~altlSivederd.en birldit K:iml~ ve hayao. hakklnda razla bU~bize u]~maTIn§~r.Sahib Ahm~ DIlld.e'nifIL verdigi.bs:a bilgiY'e! g05(e Cemel Ali [)f'de,Mevl}in.a'ya son
dereeede s~vgt ve :!i<'lygJ. duy:m bir ~i dIup" OWl ya§:m.da ikcn ~ve:r:aUn· Nchr'de:nblkip~ Karsmen yolu i[e ltonya'ya gelenl.crden., Me"il.1;na'nm

da bulundufL:L Bal:rneddin ~led,'Ln blU~sini ahil o~a[gJkyoUarn du~(:n d Ali Dede, bu kli!dlll bi8le ile Konya'ya yerl~iif.
Mevlilna'mn lalas; oldugu ve k~uk &en onu deve :il1ttlM bindirerek e,lj1endiJrdl!i ~in 1'devel:l anH.amILl.1gele~ce'md!' likalnrri aldtW. W)rlenilir. bu §ekilde :ar:ulmasaru. dusOn, demek gibi sevin<; @nlerinde, deve surerine g1:rer'tk,"devev taklidinde Ollunlar yapmas.l.nns:n ileri geldi~i de r:iv:lyet eclilir.
OnUfI

8 km mesafudeki until mesire yeri, cennetten hit kO§e: clan Mernm.'dadu:.

Olllal

.Ali Dede'ron

adll11

ebedilettiron. yapd.ar I[Opl'1Jlu~" §fhre

Sel~uldu glinlerinden ben tertemiz havast, gilrill glirLilskan ~a~l, §LfLl~ml5i\:i'.ijloen nr:naklarl ye§tlin butOn conlanrun bir arads
123

~eyredilme~hti 5a~laY'''I1Irtlbi [ c~m ~tii.~. lUa'i':ha~ gI11'l.U§ ill1J~'-ii h~e OC~~'i!ct I'iit,gan, [rarr'a ve rUffin .El. gon.{lenll:'i1 .s.e~klL1 annagf;mlar aNI inda ~'t:r al::li11 "Kamertddhl" vc "Kamenidtkvre" adlyl(;1 lin yap1l;)I§ kavsrlan lle t;)llirlilln~ Merarn, ba~w Mevl:5f1:flJ o.l:til:Ulk ib:tre balun gu~dhk t::lbiat ~~ddtlrlm ve kendine ~~kegelmiitit. Yfl~llardarl ben nice fujlkJar 'l!'e~irllCr cennetren bir kn§:e: olarak tav!iif j;rtDkl~rt Mernm'lIl mrifi WI' ve in 1!I:f1l kendmden g(:~iren g;liteUild.cri kat§lSLlld-agbn(i lIe:rinii dolduran yilksr:k d\lygulsr vc aldrklan ilham1:;tn f(HSral)<III1l. d6kerek., hirbiriti.len gUi!d §iirlcr tere nnum Ntlli~~e'rdir,
MLT3m'm Joyulmaz giizellUk1eri kar§lSmda Evhl":iI yelebi ck eng-in ha}~ranhki' de1iin l'Bkc:lir dUY<I:!uleruile yll:klu sanrlannds ~u i:fudeye yer

:$ricunaktadlr.

H\!1n de yed:iyi.'izYLldan h~rl.

Cemel Ali Declt;lnin adun t~.L~'an yap.liar top1ulugu ~lllnHml~ rdan
me;rd,ma g~lrni§tir:

Mesddi
}'izmeI i~in yapliBIlt

Cemel Ali Dede'nin adnu ya~;jlmn yaptlar mpluh@U'ldil!1 harb ilk yapmm 'IMescid·' oldugulIIl!] dU§tlnuyoI'Uz.

Kh:abcsi buh:ltlrnadlg'L llrirt hang! I:ar:i'hte veeklrnm
yaptml~h!l. k,es:in Ohl'111k hi[inewJ.!ITI.ekredir;
6rgiliO rek

tarafindan

verir: "Pe~e i Se~rirlin kale ar,kasmdaki 'BarnUlllrl,emt!sircs.i', Kmm 'Sudak Bail', lUjInbu,!JU]'i '!lCcJiCrn~ten /alkl bCl.h\~ '!If gliJiswn; M(llt~t'dltm 'hpoze'.i; TWri:eIH '~ah,.l C.Jum ..bagi' tlil bu Konyinm 'Meftim' Mf'ji~:lrnin)'ilftnula WI'~im~fi!ilkbile de-gikiir," (Se~~llaH1aJ1'J:£!" 111123) •
}"'dfGIMda.mU'1'1i1'1

kU:bbe He ortGliiI bulunan mescid, ~nyaJdl[l ha~ka benzerlerl bulunan, S.els,uklu aonemirrin mahalle 1l1l':sddt.erine gUZie1 bir ornckrir. K~P,lS!, kii~i.ik oll,lP1Irule}fincl.cdir. zarif m:iibet!ifl.,vaktiyle ncfls ~inaf1"lf!: :ifisiU oldugum.l tasavvur elrigimiz
iSOY1J.HlfflJUi'§,

Oreri,[ugla

Y~lpl'mll'lida ta§ temel

u:;:eril1~ tugla 6rgLikrinde

ku1iamld1W b1.il

i§te bOyle ine giizd me irelik alan Merarn'daki MI;!... . l!nruJ .giinl rin hirmrinden g-uzd vI:! unutulamar h:ii:t1rtlbnnl. [:a~~yilnsemtinden bi.ri. de nul"! yaktn ~evtC 'ilTLde omur g.ec;inne.:o::evk, §:1ns ve naslbi,nc eri§mi~ 01311. Cemel Al1.Doo~'niIll<idm!ya~atan ~<lpll.f.lrdl'l':, Her zevk-i selim sa'h.ibi insan gib,[ 0 da tabian ~{)k sever. '(iice AUah'm i[l~;;lnlarm Ini.ldulugu i~in hrr hsh gihl d.6§ed~i ve blr mi:safir odasr gibi :si:i!)lecl i~i

mihraln, aradan gecen uzun Yillarm sonunda bu gl!ln:Hiklerind.en sade vc murevazi bir gorunilirn aIMl§nr. Tfirbe veme:sddi gunurnuz,e ~e.~i.di onanmlar g(irerek gelmi§'Eir.
klilLll§

13111t893'dle 86.700
buiUllrnakbldu.

sarfiyte onanm yapllrugln::t dair belgeler

Bdylec.e, hem gOfiu,Uerini di]lllendirid~IL, hem de bntul'll bu S\I;1I'r'SLiI: guo:ellikleh hmdilerine b~h§ederl Cenab-i Hakk'a ~[lkred'c:rlerl 6krederlf!:r, ziheder1c rdi. ~e, "Ali H~<1" di.~~e :uulan .de: Ct"m~1All D·dc'dtr.
~~1~11I:l

tabii gUzelliklerkl dolu mesireliklerd~ zam:an

UI'L\Rll

gezirlr:iye ,r;OOu-l<lt.

Ktlnya ESki Eserleri Sevenler Demeg,i uarmndalll 1961 )"I1rnda da esash §eklide: ananlml~~lrr. S~s..'l;i2,sakin, bakrmh vetemis bir ortama sahiptiJ.

B11Iil~hi lutfun f.m:,kInda. ve idrakinde ohm ~&nlfilerlerlnden bllisi !.I Ali Deae ", msruf ve malum I§kabl}'ia ve clost1~nnm son d€tff:l(!de iltifa'r ~[[~i ve yaz mCViltlllll.i

Mera,m'du. b~h~eletin ormSlnchii hit e'!l'yaparak daha sonra mcsc.~d .V(" I:abbctl t,§"!y{!,, mekrep, ha.ma~n.cia llave cdllce btr ko§e ~e~rru§nr. Call dosdana, ~fiiild<l§li'1rm! burada a,glrlamt§'tlr, Vcfat edince burava g6mtll t11~r:iii'. $imcli'lc rdc ziytlm[~ilerii1i, burada
gL~lf~ltl

maddt imldin alIib] brr ki§i oldu~u aIlil{]:§~'lroakrradu. CORk1), Meram'm tarihl Turut semrindeki acilyla amlan bill ~1'[if mescidi, kendis! yapurmqnr, Hakk'a yuruyunc:c rnescidlnln oomufda yer alan bilryl:lrk bir ]hdma11e vaktiyle evi elan melrnna demed:ilel;t;:kiizetine. 'ZanI bil' r'llrbe inp. edinu,itir, Mamurerun

TGibe Cetnei AU Dede'nln

134

rlbbeni1iii~ri bc~~k tonozla 8n1JilOdih:. Kap~i gl.1llcydedir. Uli lama kapalr, K:U:l:ty l.':ephesLp.e:tl.!:::e relidit. Kc:mle 1rL§llilrdan yapdrnl§: di~r hs;tmlar gibiku:iitydelci IPcn~ere1icepheai de m~,rente I uzerine kismen . lu~la ole ill§a ediimi§m, T uglll o1:'gl1niin [rert Tien.gJillrcnkDle~~ Sel~tJk~l] ~irllll':ri ile be:zcnmi§slI:: de gUnumtizde. maulesef pek alii hlnu~ d.unnndadu:.

orrlimlen "S~hil" Irm;il~I" g~~e.ri Bu. lShflri p~'IIreye afri. bEllr. K'lI:Z~Lngilne~r dogrulru unda dikdortgcn planh ~ID1

bir gu~liLk ~Qmdaki

gorev yap,a,n~eyhletd~ n ldl.
V,ak,dlan Zru1l3nill belinm iltti~'(!j;.larU1i.kR'l1d~m'alkuzer,e illlve edilen ~'",ptlarla geni§ bir ahm i sahip ohm mamurenin gilrevml ~efme gerirrnea i)in sengin geli.di vakiflsra sahlp oktugu :llfLlill.§llnlIaln'Eldu·. Me'k,ti~bin C'l~retrneninc, me ,dd.inima:rmna, vakfm yone:ri.tisine. l<arago:z De~rm~ni'nin gellrlerinden belli bi[ paym a¥r1khg~i!'ll belgclerden

Mescid ile ti1ibe arn lI111t biri§!k oldu~u, bur~nlaki Iki kemer ve :5U'ttIl'l ba~l!gl!i1dan fin Ta§i.lrnakmdu.
Sel~iJ. ~iirbelerinde go:riil,~1'iJ genel o:Edl,igiVle bir de "rnahzen" ktsnu tl'ulunm.aikradlf. Ce&edl~r Y('ndnndaki bu kl.5ln1d(l,dJ.f. Bl.1raya ku:ze~' cephentn e"§ijind,eki merdivenle inile'bIlir. TG:r'bede yedi adet sanduka rnevcuttur, Bunlardan buyLik olanml Cemel Ali Ded.e '}'C', d~rler.lllin deise e§ille ve .,...,kml;arrna ai'[ oldugu, tahmin roiimehedir.. Hi~ birindc bu nokrsra aydmlatacak herlmng;l bir kir:3ibe, mevcur dell!dir. Bu sandukalar d~'P-ldl,l§lk I!UIvll oncesine kad:.u mavi, )'c~ill/c rurkua'l 'renkle:riydi son derecede nefts ~inilede ·Li~li.'i idi.

ogreniyom:. Zfiviyede kalan vei'a Mernrn\n 0 mdma doyulrruu ~'azmcvsimindeki gfi.rel1iklcl'indenfuydnLanmak it;in gc~id sure misafir oian dervi§'ierill n1[jl;';i~larlll1 kalll'I<JI~k~ rahat ve hUlllilaMl ternin ermek t.izere b.~:ka degirmenle:cden de genr &agl;Jmh'!{omu .. Z~.vi'fe;nii.n hi'd~igindlek:ialtl, yed] oda, Inut(~k, ahir, onbe§ di5ntirnliJJk g~n]§ bah~enh'li m!l5'lllAart, i50"Y(~· L:konnmJk y.onden son dereecde ooentIikuruIui. Y"l"d'lmla~m:!l ve dayalu§rna muesscsesi ohm 'I. ~kdliarmca kaf§llarurordu .. lMyk!c ' diviyeni1'1l. her tUFliJJ (h[iyacl,l::im.s~ye yok: ohn.adaIl; en. !'fi ~{:kild(" bllr~I,I,ana.biliyordu. Bu arui bir ara S:aclreddirt Konevi Ev'kaftjna
ge~'l.i§lir. ¥Uiytllall' bOYl.lniL:l munraeam olar k i§teyt!n bu gelir.guder mti;e:s;s~~esit'lde zam",u"Ila 9C§Hh i:!J~.$akbld8il"orraya ~lkrn.'l.§m; Ge,li:r ka:ynald~tl kurtlma~'~ ba~iaymca; burndaki hinl1e'der de ab:'1ulI§ILU'.

Turbenin yamna.;JI bir de L1mektep" \Ie"hamam'm bulilnd'~
helg,elerde: ge.~iriyur:s~,cia, gi.ittihn:uze bdar geleme'nlL~lel:dLr>

tanh

U\-ive
Dede'nln keudine :air y,apllli1l:'lIL"Li.Mlli bu gunKll, [fir'l:iesininycrinde bulunan evinin [e§:ki~ ,ettigiuL (9Jhmin ed'uyoruz..Sonrn, vamna rek kubbe~ ZB~ifih'rescidiit1f'1 ettirmi§til!.
51J llyn yak~nrna biJr d.~ 2il 'IIiyeya!pJI1'l1~t!r. YUZ1jfIUar ~ fica gelengiditn M:L!vle'l.ci derlli§le'r.i'nin 1l11safit k.ald~gl yer olarak tflnmml§tlr. 8uradJa, d(1z~nll.!l1enedebl, tasavvuft lfl~c'Ii;s,~et, evvel zarnan ~il1deki M~c:am an 'LDf!liUub'ilil.l hatltalarmd.u:u:hr.. Nice ulu :~h, rniiqid burnoolci i1illl ve irian yuk!n kOl'UI§ma:lsfiflda h;,llhnilwa ve ir§adiyle me~ul clDlllIJ§l::loorr.. Mcvlilna'[nn oJUuS\l~tM1 Vel.edli.n oglu Emir Adil o,glu Celebi Mebmed'tn soyunda gelen Celebi Abclulkerifll die burada

Aradsn ge!1en usnnyillann sonunda "rnekrep", MaJ1rLriPedevredillr, 5QOO~lJmibcdel ile "jandarma [)ah'e;i''' airnak ijzere sanlu:. "Zfi;l;'iVI.'! "si, Hey'et-i Vekile karan ggnl~nce Mevlana DergahA §erifi!nin ahSlba§uH olan lizainlE'ddin<;elebi'Yi!, sag o]dugu 1l1uddets:e kl.1ilbnmak uzere rerk olunur; Hatldye k Bsl.tilHe O'l1be~ ool'l.i1mu bulan gcni~ bah~~si de be~ru~ Lira bedel Ueistirnlak edilmi§tir.

Cemel Ali Dooe ManZlllm~s[, Mevlan-a Cdaleddin'in M,er£lm;d.aki umuulmu hatnalanna da sahnc ve §ahid. o'mu~Ulr" M~'ili.&n:a, ~yalku'ilil:1'l. He y~~Trt, cenne t'ren b:ir k8§t Q].an bll '!:11Ibi~n[l[son dettcede c8mert ve~i1yon::sio:de gi:':i:in:ti~'e~\kardl" ({tsa v.eya uaun surc le Meram'da b'l:u-ak, duUere destan bu Irlcsi:reHkte fPl'J.taL:5Jem:Iiyfte ~ b~~ )15!§;::uxit. Niea ihretli ve hikmedi, sohbet ve hamalann yetil, Meum olarak
131

ka yda geI\.:1l1iir(rMer8lu/:<:I olan 00 ilgi VI.:: ihi.trJ1, .Z:illman~:::Ji burada daha u:il.~n &'jr~ h~m~ imidnulII verecek ·e~·V~ kenaklati:tt i.I.\§3edilm~,lj,j_f1i i,1;i:l_riam1illf, h BtlnlElr r.)rH':(;" Turnt S!tH1Eln.cieJd bemal AHDtdt!. mfllrtucesi.lti ruerkes ed~lLnili§, z;liC[lliinlai;e§itli semr ve YDr~h:re de yayih.n'I~'I:Ir, Nitekiltl

SAH I H AHM~D DE.DE: M.er.tl!Vi!er T :lIl'i:liJ 'MctmualifL':1~v1J,tihI1.M~~~I:!~"'{t), JI:u.: IJ«.. Dr, ~m illrIll, [Mabl'{'a)'ml:m.l<lJ[b~ M~~ba...,_.C:Ihk. t~ronhul, 1003. SAKI'B DEllE: SefiM·j NetlSc;-i Mo=dl;:;,rt'(lin: \'l!hhh"t'(! M:tI'b:'l~:iI, MI'lo~r. UYAR,. Vel t S~brl; r1l!SJil!ii
KOYIJ'n~l!I
~ii2<:

na.t

Dcf~!.!J']~~; i:C)fly;!

'Bi,y\iii:~chirlOC ld.iycsi A.1t hm

V'O:KiJtilpb:'!lnd.

sohbetlerln Y<lTlls!rn sema' ayink·ri'nin d~ it:m ve i[ilI e(Hld!~.gil lUflen b b8i~HI ge len n~ek~n elan unlu "DedeBat~" da, hemen btl dvm:d;achr. "T~k1;e Bagm" di.y~ de 3'1:-ui ~n:h. Mesdd bu SEbt:lpl~ "'TeMe .Bab Me.sci..d'i"
:;!Ollll

da

f.lhul§t1I'.

Cli!~l~lAll Dede'mn §~ll1nli tdiyil:z.yU~' ~bl:l1:ii.lrcd[r ~§artna.kt:;,l y olan mamurenia bul.lJindu~~ sohl, eski d,onem[erddd Mer~lItIi;itl olduk,\-a hartkedi yer!eti:I1Jail bi:ri idt. Elli Vu~ or:u:::e:sill!E!: kadar burada ~§itli i§leJle: rn~glli. olaa d ukldiJ,I:;u: nsevcuttu ..I'Dede ~Pln'a, "Q¥lw! Km~a1dt'!rl"l''LEl,Cemel Ali Dede, mescid 'lie :z:avives;ine YBlhn1lg!; UnlUi KQ~'cegiz '\I'e Derc'nin yohJ. Uzt'l'".indebuh~n.tl§!~, buradfl ~]n:rl bit ~itad mefkel!m Olll~r'lla:SHll SOlgbml§tl .. Bti[:!I!3~. ~'TIj~U[Car~l,S:t." di¥C emhrdi.
San
}'6i.<l),ll

sebe bi'lle

!iefllt btl ric;I!r] or,:eHigini

~9crisindc (:k;~i§cn sosvo-ekenonuk

ka'1bed.ere k, j.5,kin, se~h, ~8llde hi!.'

hfly:3Jt ve §<utlal.'

Mt:nrm Mahallesi. bEllini. ~1:m~~tlI. Marnure, me'YI!!vilige m.uhip vera raensup olanlann yan.LS.lrlli, Konya'y~, Mc'It'.iiina D~Ir,;{i.hl.l'rll ve ye~ilHkler deoil:i tinlii M~rrl1lln mesirel1gini. ~inl~ye geletuer1n ~o.hlwr ~trngi l1'le~hl]r riy.E1retye lidir_ hir
i

. Sel~ukh.i glilnlt!rlnln, MevlanahatlIabnwll tal1ltmn~ sil:u~b[mda11 alan ~ern~1 ~n Dede, l,mu,l1llma:;:bir ~~ ve.l~~p~ ho§ hir. yM bltJlmnlk ~bedt)'ete g~fir.lU~t(1[. Yed] Bsm:lan berl, bill.ye§iU ik aresmdaki :§slidc
rn\::](~f!d:,],

onun.deD.aOObfma@Hi tlnlt~hna!ttl.elGrini. d:in'l!~.yeT~1t: ebedi uyklJ;Sunda u~'lJmfilkL"".d~I',Ruhu ~M elsun, Kaynakl:ar'
KO'I'>lYAU, Il?mhim ll{lklli
1(r}1l'i'!I

Tl!lrihi: Y-e~li Kui1l·::I&i;!.JmC'lI'i" Kotl''''tl, 1964, t:::1J'J1:ya, Gj~~'en M,nbJ!8~1, Ank1!r:ll, 1911.

6N DER.

M~!'Elne[; MI:'I'lirl:)~ul
Hj!Sll~! }t;..o.ilYil di!':'~i, V

OzQNDEI\.

{tkiiid bils~n}:](H%UeU~r Of'sch;«Qnytl, 1990,

A.,med Eflaki

MevUt~a'J\H n )'omng€si Olalll Ma'llPieq)llm,iin ut1hl .ri~. Ulu Ani C€klJ..ijye~Pt )..ruan ~k §t1h.u, Ay,m ~~piil admrn. kbmwmL b~i. MqhuT l-IIMellll~:1!bu',kATifin "'in ,aza-n_
Arronrn:ni ve kmmagrafya He me;§glll oidugu 'lie bu ~b.ndaki anl§tl:rm.alan ile tanmdlgl io;:in, 'IliEfli.kf' dive arulan bu finlG. ilim ve ganHI ;'l.darmnll"Lestl adr, ~! hmed -Semsed.din'~ dir. A hulundugu

M.evlln:l!/nm torunn Ulu ArifCelebi'ye hagh, onun him.ll~'es.i~de il$"illlr'el.Ar,ijl"4 ve ·'H"akttj UnV"anlanylli'l dij tmmnml§ muhrerern o.i'f i;;1:h1iiy.anil'.

'I Me'll~~,q1tm~ul' ~ t~Kll:mhtb ool:.dcn, Me ..lfum'yn ·mmt5UP oIatlkrr"e~.Medt;,,.ij'·~ Onll.t'! Helck'l! yQ,rlh1L~Qint!""n senra pomm.1l :ge~idell o~~u Sulr'lfI Vel~'e im5sOlp ~denlcr~ "el ·Veicdi"; Qn:da soma ;prn;t:.niim Qbl'iJLllu AruCelebi'~:~ b~i'!l:n'lanlm da "elArHi" UnV3ru.m. OIl!ml§ '''''';; irnzalanndBi bunu Imllaflm~'iiot!r!;k UII.!. Arif~lebi'njTl ildncJ oglill )).h ..z:ill"iffriiddin Elllior Ad!1 'bamnlll]~lamn:.

Gdeba'y.;;; g&~ll~

bi!@19yi~nhl;u I~,

"d"Adi~"

~ekHnde

Elumla1l1 SQl'lraki vIU~!'tl8 vc alm~r.I lannr gc:reglj[)~e b!ilrun Me- v IIZ'\"N!;:r., ii:!illil,lI"lH'l kudnma d.e!l'ul, Mg:rLlllIlln dogrlJV1! yi:ii!~ Pir Hru:oot·~ Me\'lal'l:R'ya menrohLFtI~rl \~'r'~'1ln ~rlhIe:ml2k "MI:!:'I'liinif]~yanensap" al!lrnJUU1:R gelen ...e. gelli~ bir kapsama 53mp ohm ""dr M~'lilc:,,'i''' jjiilvl1mm terrihle, ~e-l' verdi;? .... her zaman btl iln\';Ull makl:lLd, muvafik 'l't: e
l'lulll;'4;~r

t;utm!.l~l::i'L"1·hlr"

Iil:den h!'lld ..

5 "Top:raga memlslllP 0.1<'11'1 I::~in; "Belllli.k:t~n kUlfi[l.RI!f'lHl~, l1'Inllt:V1Iz:t ~hls." unlannna be Ik:elim.e. releklerie mem~ll, 9f'~i.di iljn!~Cfr~ m~hlmr, t::ll'lll:ut~l~ bir kl!ji. old!.lg!.l giirlli:iI:'I'I)ij3Jl[L~[m:lD.ti H~\I'arulJmdftin dnlay! Onl!.!l IUilp olarlil,!.: Wlrilnu~ri.t. DeJa tiUYlLlhHl rnkdir,ru.yr:anllk: ve sa)'gt"l'1 dH Uad~ cJt::r"

143

Ka'~II1i::likltl'r(l~aun dogum }'J.:l'i we Yl~1 .hakkmda <Ji~I~ bL~~~'il~i o bu lunrasma kradir, Eml'l.iln la beraber, d!olavh y~lI:anlall 'e{hfiJ~,t!r111U b~IIf::r)e r;Oi'G atulfl, 'fciM.a~1k o!tJI:i,lk 12kJb.! 29 L }t~la:rI.EIfa!loda ch.lnyaya g~M~ kablJ,l~dil:bHir.
Adlm bilemedigimiz bah:l51lr'iDlJ,~-e'li'I1I£im:e tieVi]ip $D;yLlat1l, Jnnorou A Dcvl~d:'r1irl baJ~ehti Sara!('d.avefal[ eden bIT [UU..l'i:m::fC'rtcrl §ahsiyl;:t oldugl..l s61~l.e:nili:r.Cqirti iliMlte"~e v~k~t~ <Ifni zamanda tasavvufa bagll bir
in:>anclll".

'bir eve ye:rlt§rni§ti:r, Orada, Ulill AriI CeLcbi lle drudmrrml u kanld F!1i.~
sohbetler yaplll:rd],

ITnutuhnas giin

vegeceler ge~rillni§llr,

'\i'Ifi

Ifl~\i.lu A.rif Celebi~yle \lktig1 bu yolellhdiklrda, bLlh1r.lIi<l j ran U A2i~rbaycft.n"dak~ k:iJyve ~.eh~d~Tde, fu·t>OI.t bl:1lduk~:iI:8i ttatlan da grirmey-d.·~lunal etmea, Gtllaula hUg!. a]l§ v~f1i~ind:ElbU!UflU.r. OC{m'f~'da blllnmeven, bulunmavan §irnh hillk] V'C malsemeleu sann alarak
Bualaem brq_jlm:l ilc' ~~itli i]d<e;k11:' yapa~m~, halstal:arr techwi edcrdi,

getiri:mi,.

OldlJk~ .. ref:J~ oldug~ ve la'jo'l'l'lli til c$C;rlerin 'rer <IIld!i<1 it kii;(dp'hru"J.~ b brrakugl d'S. ens da.iTriv'£iyt!l:k:l" arasmda.d![f..
A51]1~fl Det,~·[KlpC;ak'radll'A IMlnya'Y3
ii1()IU~

Omnil bu memln eve mahared sc'bebiylQ, U~UArtf c.o~ebi,()oo:rl:1) "Hoc.c:i
Attar" diye,bahsedcrdL

~e~~I(ftdk

T,mmm:B~ Me-vle.'\i't kaynaklanncl£!f! S!.Ikip De~e, Ef1:ak1'nil1., gll.le~ btr t\~TCniliTh gdrdtlguni:'i; Bedreddtn Teb:rizl '!i'~ Nl.'u,(:lyyucldirl, Csndt admdaki bilginkrcien hI11Y;,jJ" fizik i'E" asrrolo] i re[~IJ,trilli ol:li'Endiglni, p~n AbdUi'l.mii'miI11 Tokiiidi'dcll ~k fBydala:t1d.~Jlu kem:lisi. eserlnde
anl81tLf'.

Olamfi

Omwn.U! drll':LY'~'llellll..kba

ilim1e;:rme vakfedeni Mevlevtlmgill yaydma:1>I,

EAiik:i, TIle§glIliyet alam ohm kim~'a i1m i;!lebeMylle, IQ l!arn:miar ~k itib.uh bir me:;;iekolaa "strarhk" da }rapml§tLr, Bu fuel bayatlndan ayn olara k, S:I!ll:i.tp hu iUl nduglcl mfrsbet ve ledJ1[]]-,(Iil:imlerin nhln ve gi;'I'J:11flndeki muhreva tle M~'i,l.~an1t. Turb~s,i'nde "Mtmevi' ..h~rl'hk yapolll!ti:r. MevlalUl, Ce1M,eddill'in Gnlia e-*ri Me5OJevi·i ~el:if'i dunya ve Ahirnr .thm!eri i~e terh ve izBh ederek, ermfmnd8rkilel'e, 0 ula Ptr'ln 'yU!~k ogred vc rn.~l>:lI!jI[Inm tilIliltlna go.!'e'llin.l.L Y~rlne gr;::tinli§:tir. S[IJitan 'Ve!eCl~irl,bOyi:ik oW 111 Ulu Ari:fCelehi, ron. derecede [~kdlBto&:l bir milaca s,ahrptir. Mfvh,vlligiya¥,mak. etk.i.suni 'lie sunrlaum iiieni§lem1ck; Yi!:fii-yerierde §uooler ~~m<lk Uzcl',e bi;r;~~)k 'yer!;! yoklllUJkial" y:llpl:t'[I~,nF" Anadolu'd:uki :seYiilhade'rininyan~s~n! .hal, Tebrla ve I1hanhl.ar'tm merkeel clan Su1rt<ll'1i~l~l(;adi'lr uml1ri:U~U[,
Onuu bu onernli yokul'blk ve giri~im'ledl'rl.n ~o:Qlll1id:a yann'ldB Efltlki'yi g.5ruycmJz,

gi:iJ~Ienme~i,~lIbdl1;!rin.in a:m:nml vesuurlanrun gen~Iemes1 19n bit~o!k. yol;~1.1lukhu;cla bulunan !..JIu hif 'Ce lebi ''f!]!LI SOil derecede gilv.Cl:r'lilli. ,b~"Il!Tl~§ elan Ahmed Etlak']',761Yll~ Recep aym:m sonunda (1j H<lzh:.m 136] PO!O!arte~]) havara goz]e:rLfiI"i yJ.Lmmu~[Ur. Mevirtl1l.a "fiimesfnfu d~.gu5undil bulunaa Sipeh.sll§rq~,U:ln1lJln kabrilnill ¥fltnl1li:ll dem.ecliJmi§dr, TGll'lbe~i
DiJlll;'lyad:aki evi gibi, ebedt i.&l:irnharrgam, dill MevU!:ua TUirrbe~rnin
)'<1 biJimdadrr.

Mev]:maDe:~tu'l"lJn dQ.gu:mnda vcr a]m~ 01:11':1. bbri.nm y~.rIlJ.ld:a ba§~brlfil.n sandusalan dabulumu:mkmdlll'.BunlBtrb bil'likte bir ttirbenin i'iilnde y:Bt:maktarltr. EYVl3Jnt=3!rIlrLdaOld~fi1JJ tabrmin etti~miz (iirr1:1e, ti1§ temel uzcrine mgla o:rgulil dMwl'larLa lfll.§a Milmi§tG[I'", Giinilmuze u['tusn,,'~ dogti dl!..l:VBflL yL1bk olarak g.ehniili[; Ye:r yef onanrnlar gOrmil§tilr.

... EtU.lki, Mevl~Ila.'lia lba~llll~I.J enun 1lIile' IHraftQCl. sayglSl, sevgis.t Ulu
Ari{Cdebfy~ mensCibiyetl sebeb~yle Mevl~rul. Turbe~i'nirt Y"ItU:rIlndaki

6rgiilu 8'3ndlula.ml1yJ3gel~bil.en bu rufbe~ XIIl 500:l!!natilrih~elImeiktOOir.
Ad.l g~e'l1 duverlarda, bel]i hit seviyeden sonr a tUglii ijrg-ri~erie,

Biz.~, klilzc)' ve ba til. dhlivai!anmn

blr kt5m~ ve i:~eri_iind~ki r,ugla

145

geom.etrik kol'll&:lO~i~Olllu ~ini sijslem~ ve bunlarla 'ya:plhm§ M ..hll
ya:!:1kahn u ~i!tn g5rui

mekted ir.

Tiirbe gi.lntln'i.~de, De!:"~ ill. dJ~llI'ld3r19Cv~leyel1 g;ijloo.~~'~hdooir, Ef1~H'nin mezar ta§~. MevllflnoliJill1u:.esine bldU!rdm!~~l[. Uze[ln(l~ §lil. Turkge anlamd a ki A[;]p~a ki~oo yazlhd[r:

.Batl kouulan z8fl1rantndfr de~il de daha sonra y,a:i1dl~; sik s~k ~TlI veriLdi~ uzun surede t.incak (\l~l!!'Iln:la:nBbi1digi i~un yeT yer yanll§I~. noks:arLl;,u:, bfl§~kllkhl'C' bulunmakradu, Bu sebeple dah a d~kk~dk~ okunmahdu

Bununla bersbcr Me:t"l§:kibll~l.Arifin, M!!'vl.evUik Tarihi't1illl bn~ta
geJel"l'ilnlf( k~Yl:'lakl!iriniloi'i.[i(in. Ve[[H~i bi~il~Tden

iek ~lmli,Rmll'rlelfe 1l'lCtzhal' QJmU§ !Ye AIl~h WTIi2{!ndan b~~!t.rI1:nl~~ Dian, An! It: men.mp bulumm Ej'lala, Jfdrya~ ai!mi§ bir )'11£ 'Iff;eirolm Sl)Jil~U Pa~~ne:Rgi(nii~g~iC'i diffiyackm e.bt:.di Jil,~tdag(~W, Ajlal'. tm!f ranmerme
as]'f:,Url,

"Allah Bahd'iT. Biij'!'tk bilgfu, JIf'jI~.eyi g:e~nC'e Mip haber

~k YOL'lliifuydala.1r cdd~ ed~IIl'JJi;:k cedfr.
lle:rel1j .~rn~N!l1m (!jS~,

buy{.1.kol~ocl~

VI:';

EIT§ri1':5i1i. ,v~ bagql~!,","

A~jtd.an.~~s:en phy]1 br OOYllrlcatil1:be I ev Ilallne g:eln:~tir~ au ev, daha sonra ,K",dmhanh Topha~ HocOle{endi'ye' ge~m~ti]'<c Turbenin haknnun lUlJTI yt[ail' bu ailL::yetin~ getiITIJi~Jir. Bu alanda 1965 YUUIDti 'j!iLpi~~n is:funJakler :3ln1sm{h~d~rleri gj'bj by ev die orradsn kaldmlarsk lurt:.e orr~yct 'l;ckaJnlnllD§ ve ~l:,\'rc:: 'lii!lbahs:esi" durumuna geli:iril:!ni~tir. Me-vi!f'vilel'l:e ol.'u':'m.li bil' ziy~.!:et yer] olsrak hilifliegelen tiirbe; Y8Jkiiyll': "thya Gcc~i" cier:dit,1i'i p~z,an,pazill'tes'~~l peT'§embe'l'"i, 'C:!!1Cl~ar%l oogiayan ~k§~rnlard.:Jiiki derv~ O\lmfil1dan ozel o]a~k zi.ya;re,t edma::dL SumaC' hCl:llert ~'iJk~ndaki Me"vl~n~ De:rgllhl'nda:n geltird~kleri ka:[ldi~t. Eflilk,'nin b8i§ucun dOl U!IIa:oo:liI'i:i"IarciL 'E-seri~jIMenalkLbu'[.·Arifto?' (Arifl.eri~Menkl,bekri)
On;un uautu Irna: 'e~ri:d]r: Far!l.~~li'dIT. Ulu Arif Cdeb~ 'nin :,}t?;~·usu ve vasiyen U:crine yazl"tl§uf. Oer-ek Kenya'dEJ ViCger{~k$e seyeih~rd~ri:nde 101'c!u!ti. i§il"t'W Ve }'a§<ld~ Mevle:vrlLk1e i~gili_dTIetn!i h.ailmfllil1; edindLgi biigileri 61ellle alarnk btl d~g.erli eserini ormya k(l¥n1:IJ~Ulr.

Mt!n1'i:kiJbu'l·ArifLlI (Arlflern.l1 Menklbelf'd). em boi~mdldn i"!1~~V<JI111 Suh,allli'l~Ulema,. Bahaeddin VeL~d'e; lkineisi, Burhinli;'!.ddin·t Tirl'l'lil.fyej U~u:rn::O:sil, Hazrct ..i Ml::'!oI'l~:h~ ~l:Medd~n'ej C D5rd.ilndisii; $ernseddiwL 'It:bri:rl:I~'~l.[\:§I:ndsi, Knn~,.uh SeiahacldLn Z!fTkilbfye., AJnnel:SI, Ah:i:Ttirko~lll Hlis~meddin"e yedincisi. Sl!,lmn Veh::d'e~Sekleincl, lHIiI Arif Cdr;:hiye; Dckusuncuau, Emir Abid
geln~i§'tE:r., BI£Jncisi,

C::e~.eb:i"ye; OllUL1JC:U~1.I d'<l. Qll!~al!l[1I ~oc'Ukbml.1, halifelerinin, sH!S~l(l:l1'~nin ~~lkl~nm<lliimElve unurulmaa hanralanna :3iitrir.

:;!:i.kir
V~

BoLl onemH esere dair do~u 'lfC bl!Ltl iJlklilerinde ~e§idi terctime incelemeler yapllmlt§ur. C~vitU~rd.en baalan ya:rmLb~mJ.~nr. T~Hll ~evirile'ri

Beklr Dede'nm o~l(] De£vi~ Abdlllba,ki Dede tarafmden L212 (17'97) [~:ril1l:iTilJrb;:'i!~e'l,lID, u.trnn Ill, Sclim'in em.n iJ!Zl2:rirt~ t~li:na:mlaniiln1iti:r. S Geni§lf!'nierekYdipllml;§: bk rer'C.u:nl1lc~sid~r. Gevn:·k.·z.~cleH~'if~zHasan'm 1215 {lBOO} YIJ:~l,da fama.mlad~~ rork~(:: ge'llirni. (Millet K.utuphancsi. Pertev Paja KlcSmi NQ~51 I).

arasrndakl, Zahll h.Arirni.!'l ,803 (.1400) }']hnd a Turk~eye y!;Bptl~1 eseti "Mahze1'lwliEsdi .•" adnn t<'!~l.!. (Ayasofya Kli[ilpila:rl,esi No" 34S6). Ye:[:I]k~ptMeYlevih<lne~~ geyhi Seyid Ebu

bert}' aem ilIya, j] 8 (1319j )ld mda ba§I.:;i.[. Zaman Z'ElIl'lan ;1it;i \l't:rtlerek, s.on!f:tl U':k-rnr devam edllerek, oeuealu Yi~ :so:n1:1 7;4 {HS3)
U:t:urutrnblll.t

146

Mev!e'liiHkt~.£ie oklu~u kadar Z<lJll:Bll:1;ln~fiyo.klThb;ul'd, SO'1iyOJ ek:onomrik hay.an hakkmda da onernli. bHgi v,~ n1Hlcer.yaUeri I"erir.

M:ahmu.d Mesne'l'Ihm ktsa l;evirHeFind!elldir,

Yerrikapl Mevl,c'iiih§li.~;s·i §eybi Ahmffi Ke'mal Dede'nin II1Clrtll.HU ~vE.risi ~Si1tC1:ymaf'liyye KUi:ulphml~si,H3Lel[ Efendl Kisnu ililve. No: 82}; He.n1Lecli;1lln'h Cdaleddin Muhammed'ln. ktsaltarsk yapt~~I. ve ~'S(l\l":@IklJb(j'~~Mf.n~bb"adun \I'erd~i rercumesi, Der'vi§ S~[l:lli~iH;]]I1H (0: 050 (1543}tantfir:td2r1, soura d~ 997 (l:589) YI.hnd~ D~rvi~
rnrd~i!Lda['l ~p~l:ao ~~vi[i'!eTlbu

kryrll'let:!i I:t:eritl!

141

Me!1albbu·~.Artnn" unl,Q.'ise},)rah v~ iJi:m. adanu Fi!'a:f1.!i~2 C]emen~
Huart tarafiudan ,..Los Sa:ir!Jts des Derviches Tbnrneurs" (Donen ' IXrvij,erin VeWeri) MIVla Fran:I,~!!alla te]'JI:um~edi1mi§n" MOoon::(umil'l b:ll:n ilav,l'l!::riI1l1n de yer ,:lIlr:ll~es'erik] (iTt balindedJir. Uk dldi 1918 ~ijeri tse 192.2 Ylll,ilcia yayllll:9n<J,bilmi~tk (Pari!;, Ernest Lero ux , 4;.
K(linyi;l~tNaci Fikrl!!:l[ Bi'l~,t<Hk, Cl-Huart'm f'r.nlslzclly:a YB:pn~l Tu['k§e~~tireriilk. Kofl,ya, Halevi 'P;YJ.n. orgamolan KO.l'l,ya Dergisi'nde l 9:],9·194 2 1f1[1an'BrMmdaki ~id{ ~YIItI:r,dta, ~se~fi !:i~uncU
ren:i1I:rHesini

Ai1k

Oiro1

Mriyri

n4~i N'!4ffl g

e,lt:di

01 dhml.4 ~~~

~ui. ~ ,thad il~

c:anmfe'--.'lir stme:ge I.1b ~nudiim",Wd:i
J§h nice ~trhME!'i'tlbilet:netem 'r::! &ede'l1l

Af!'IikYi ~eJll!"r ri1l1!'ne~'i ana ~lleJi D;!tr..~ oolildrr ~.
rene ,~legemc-i' nihan Yilsu!a :{Indam Qk DdHseMrn ~!Mi E)' nke h~lrn f}d~m,i tik (Ii: !m!du derni

bol,i:iUlune bd\u teftiks en:ni§tir. Efl5ki'n,in btl kay.llak eserlnin T ij[:k~e'y~' son terc i±[flesi Prof. DI:. Tamin Y:'UICl tamflndaJuYllllllara'k, "',A uif!1[;l ri n Meo,klbel~rii) ad, ¥lill lki cllr halmde laVLnlandUlI~(n (M!lli E,gltim Ve-k~:le!ti; MUli: ~i.lt~,m

N~15e'It)iM plduder kendu,i hiJ"nl eylcdi
Kime:m.e nepi'li ~btln kllmruh f:j :n'i:!l(I1Un Demu-r.! od kaynaJiT I§k anI 'I~
f:j'!edL A~k i~ MIlsA kel1m !~k, lie J~aMnnl

&snevi. Allbro, 1.95J~19J4,t9M·l'966; Turk Tarrh K!llfLlmJ:.111l B!;l;s:u.n~'I'i, Anbr:al 1959,.1961;. HGmYlet Ylll.~w:tal:'l: 0. Ydken M~~baa:l1,i:lirafVbu~J 5 1973).
Va,YUll, Tiirk Tarih Kicmmu
gOr!{i]

lXi)1ie-sille" brtil'(Ik al§kaY8iIi'HiZhar O:inJ.'l £s~'riTl '~":hibfE{l~M, her ~rb[!Jbl gIDi. _!iirlcr de Y:iuml~m1l';BLlLiLlardarn T tii,'k~!e don tanesi bJ_~ ge!ebilmi§.ti:I". Tahntideri de yaplb:'iIU-§llli'. 5u Tijrk~e gateHeri" Kili.:sli ltitlt ."'Il! VeI.ec'l Gelebi rarnfiru:iJm!l'3.yi'illanatl ,jDiviftnl"'l Turk ..i Sllhan VdcdtiTI ::;rJlnLIIQ~ ek olarak ba.!i~ll'.Ll!!l1r. (Rbi:: istanbul, 1341~ ~f.;117·119). A. Gulp.m4!rh: MevLa:na'dan 50111011 M.evlevtli:k, istanbul

j~'kiie H'a~MmNi bab.i kl&n eyieJi
. Maksudln Efidk['ntl'l Wi nazar ,"Ie bttgan
,K~ c;;ih~n Mt:tI'UiIl~ vir.cll'i:mlilikn try{tJ',i tb·~

1953" sf.: 469A72} ,",cEN{lr&:.l zh.ik {IDAY, BeUeren, 1961, sf.; 21}].. U 196) t:na:6J.ndL!ln yet1Li ha[f1!~Ile yayl[llarliln~nf. _
dli~mu:d(;"ti hakkm(la

_ A~agld2lki!renl'lnu:f[\h'lri
bit

OllUiO

fiL:ir vereeekdr

nusralaea

'fiJ![l~lyin'l

lues duygu ve

L Her klmti' kim Mr n!"k~ijl 5tl~mE1'.Ykd.i GOnliu~dL HaM cancla nwkmt~try,!.ed{
Scudi m:aJ'e~:am ,buidu: hidayet cam:

.n.
Zihi ~Ier' ki godrt dn! g6.rler
Ana benZeT _gUzel gbmiedi gorler
~ar ,i~~11gi!mrl{~Til'll o
~t:l,I't!ue

Cmuru al &j!km ada MTic.!ID ~lecL: ~k bigi kimJl1 ~di hifw!i)lfl.

Slfo.rn~ f~ ide", :(dnm gjltfe1NiIi!"kinl diler i"se kl!ur ci'lliNda
149

Kl1t:1n '~epk4:ru!i bi:;:i rlrye hi;,ie-r
Bilj~l~ gl~'ir~in1itan~ ma'!am

i'-f.D.

:sDzE"N, M~lli~!'Arn!dIoI~I'd;t EYI"'I[ITIP.LTi.ir~le~".A~oll,1.A.rn~1JmJ;.l18n MuffiJrl~k F:lk(ll~~~i, bt"an'lni!, 1%8 (U16~·,HO),
"XVI,

DcJgisll

Ka~md.a'~ikdre kmi1~.M:tlll'!"
.Feda OOlm
(rnll

Olilm 'tIl J),'}r-iumCl: DoI1'i~~I~,b; Ahm~t :EiUkl Ded~n: '"H!rk Dili ATII.~tl."[]]]111Rrt lllk~~V
'B.cILt:lL::[l.196t'del'l Avn1msim, Turk Tar:lh K!i.!lr~l!ku BlI~I!D(i!.... A'rltil'ilrli, L962. (215i.
310) •

'UZ:LUK, ]?,roWr, 1': N!ii'k:,

iO"'YdMl'vlevi ~11!rl:cI!'iTldcrJ .. l!t1aki il:=&c'nin oog,

Clll1 ~r gfini(j!~

Aj'ajl [~rr'ltlna

M~ulll yi2~~t

Cof:rn~'iI Diln~';ll:1Dergi$.i,

YAZ,ICI! Do~. Dr- To1 hiiJ:n: "'Et1:11kt, Mt:o::HaiH Arifirr!'j ~,k:i Ik(a Vaal.", Tanh,
XIIMB-~H.

Anm olrligiflC' bin bin ltJI'Ilkrlf.

Ana ge['~~· )~.<:!et l'1~'('e)'il{f~ Sa.;; lie illtmi d'iltdu aJ~en ,Acc:'bdir k!lwrul:.S ~trftirU 5ii~~f" DI~kdi kwj!fd~ro! ~i¥ihli1
Sat'et" On!

YA1lCI.I,>-I'Of. T:l!.l~il.l: A:ri~erln Mcnklkll!n, Mfl t!:Ja:iUil, tstllnl:HJI. 1973.

n, II): l-ICirri~~

Y~fI[!lfln: ~a.VdkE:1'I

~:aJ~r ht:m :l'ru;tu;!a,t b~ldu1t

Ce!.ebiA:rifeE~ki:

NtJjip i!w r ,Can! gaybi o~lat,

Ra~~iIkLar
C.6LPlKARlJ.

Ahd~lbtik~; M~ ...I~iflllU:Iti.~dl!'b' jL1k:tlll~:KlrJre'l'i,l~rnn6!li 1959" A,htI~lioold: M-ev lilrts'dM Solt~ M,evli1'vtUk, Illkd:lp Kitribevi,

_

l"'t:l~~I. I 9:)3.,

OO.I...PINARlI;

GOLPINARtI, Ab.:li!iookJ: M~".I3m. Mf.i~~~lYalltiL!v~ K8E:aI~ILl: !'.Hlli EE,ir[tn &k;mll~ Y~riGI.1"urkT:iln~ KlJrumu B~LlJ1Il:!'I'j. Ankiu::! 19, h (11/105,11,)),122.125),
I<i:lt~pban~~i, cd075, (y.: N

KIT,>\!}.TTOMAUA siLStU.j BENJ AOEM~ Kofi'l'8 Mi:!\lI~tN:1M(i~~~ i461
'!'e

j1i1[15i'1~

S:A.D~DiN .l'r:1JZHET. MEHM"ED rERio~1\On~'il V~liI}~i li{lIikI.'{.lIL Vilti)'et MII~bll13!i1, ~ll'l'(d, 19'Z6, K .

HElTI;~tL:,

150

1.51

~on.soz

Butfin duny.aya ~etecek kadar YUEeve ulvl 5ireti ve me$~jkmn sah~bidir"ICun.ku ilham V'C hareket kaynagl ]lah:tdi:r. Am;~cll§haddi;r, Hed~fi. fizik, I_.§]k, aaman ve 'me-kin oteslair.
~dfiny8insam"d:[[;
1

Mevhlna!oo_§I'b~lna

'Y(iceMev]~~ ulu Me,v].a'lla'Yl, hiltun I~mruilar3 ve m.ckinlara bir luruf olarak gdndermi§rlr. 0 bOylf'.sine bUyfik bir d avet~idir; &rylf'".sine muhtesem M~kaPlh kOfDJ!.irn sahfbidir. Herkesi oraya (fa,gu:m bY: a~k
e]yisidir. bUyO"k Hsk ve hakibt destu: ilim, filiI' ve ~nOI adamldl:r:
j

Bu yoUa Yll'ti~mi§, bu )!OMB y.a§03:£mi ve bu bu yoUa ya§iuml§ttt.. Sir

Hil!" insamn kalbini ktrmamn, Kabe~y] M!.1az!am~'yl YWo::ffi:aktan ~ok daha bUiyUk gOnah old:ugu, o]~u!lunft koyamk gijnOn~r yapIDay:l, fethermevi, kazann'layt" QflM'mayl veavdmlatman §iitr edinm~ bir buyuk Turk mUtefek.kir ve mytaS~vvlrldu. 0, 6mruniin blin:in. sa.fhalannda. buna tnanmq, boyle
6mek ve onder insandrr,
153
ya§am.1§,

M1iUU'ItJ:Sl

!lflroll d.em!noz!.L~ hlmblu""IlH d:zibe . .im::' kaplll!l_l cia

O]lun

devran vc seyral1 cmacye koynlan ke~~bd:I~i$3IiO!ll!un J e''tT:l.fmda vc ~~O!rilLl:ge~inde yemlanl.ar 0.3 bu id(:l~Ie giOnrliil ve ikrar '\I'emri~ yiic~ §~hsi.'lciterdir. AYTI' yo.~'lInve')o'ontin yokuli!!ru:lr[l~,
cU::IJLt'i:d;:t

Onlana dokuduklan gOntilsecdde:ltninl'enklerl :1\§kliBi. s~vgtyie \"li.:!' l1a~~W ile OOramml(1!T. Motiflli!ri lse in~"milk, olg'l,ilf1ll'iLlk, limit ve murluluklan :!lirng~hrde'f.

'fa:rh ::suyul'D.onUlkalab:ahk

olu.[. Mev 15na '11][1 D11ilyonlarciiI s.e\l'gilis~i

yari ve yl.'\'crl ve gOrl'lllcl:il~lan OIn:1LU§t1Jr. Simdilerde bUJmllvon kcr~ ntil~IOflbrra 1118i~lml'fir. Akil ve g(]nlll go~ll :a~lk olanlar ona hiil.vn~n oluyorbT. Simdt bur@n dtiny.B Me\'~na'¥iiI k~uyor.. UI.1.1§ahs1vacl.cr, ~i.n~ bc~deI; Esas varhldarI 'lie sstl biUnme:si g!!mk.en y&nl~ti sUYlmii!lt1ndadu, I§te o[Jemli alan onlann bu hemen gfif(inrne~'en varhklanna il~gfill edipi valof QI:abilrnehir;
Bit a.~k, sey~" ~a'lg1, guzell!ik\'c oojg6rCi bynagu o~anMevlilla~mn Sisrel'll 'IJ~ yo:rungesinde ycr alan 6mek ~~hsiy(nlel:i. taarmak, lnsam

ona daha dayakml~~tlra~aktl'r.
haY1'itindm i~tni§,
~l}nk,

CUl1ku onlar Mevlana'nm. ~b~i
L§l~yl~ :i}rdmlallm.l\lardilI.

OI'lUf'I rengi.yle boyanln1§1

Biz bu nOldicle gtallcrl!! kaph giil~rdan

GiJrillen g~l]fklcr

size, hir gill demerl SUI1IDfI,y<'l onlardan, bulunan kusudar lse h~zd.endk

Kusurian baftjlarnak i.ie biiyi1kl~rin §inmclandu' Zaten, 'IQru02.l'liimilzde. Haec'a gitmek u~ere yola ~lkan nkb: kanJ!'H1:aald\J~ulllU1U p(!~nen :lIriccmi§tik. ~ijnkQ. !IBilJlTh'rgUlelin urufnu

r;a'n!;
olsa"

Ata&!ar ka~, d~i*TmU1'"ekkep

H:Jyi["l~rfefuoLa, efendim.

154

,

Bu kitap, Mevl~na'mn atraflndaki yOrOngede yer alan yuce varhktann tarunrm i~in yaz1ldl. Hernen belirte:limki.Mevla.na.mnl§lgllla. guzelligine, cazibesirile kapl!lp, O'nun 98vresinde, 1~lgln etrahnda d6nOp dola~an kel.ebekler misali devran eden yakm sir dostlan, elbetileki sadece bunl:ar da~ildi·r ve elbeUaki bukadarctk degillerdir. Bizderr, Mevlana'nm g6nul dostlanna dair rnahdud sayfada, slmrll muhtevA va seviyede bir eser istenildigi i~in, bu kadarla y,etinmek dururnunda oldu~umuzu belirtmek isteriz.
sayrsrm da "Dokuz" olarak belirlemeyi

8u yergeveyi goz Onunde buhmdurarak sunacaqrrmz sahsiyetletln uygun gorduk. QunkO "Dokuz" ve katlan, be~in yllilk TOrk KOItOrve Tefekkur(j'noo makbul ve muteber rakam otarak bilinir. Nitekim Mevlana.'nm hayatmda ve Mevievi Tarinl'nde de "Dokuz'un katr alan "Onsekiz" rakarm, mubarek ve muazzez sayl elarak kabul edilmi~tir. "Nezr-i MevlAna" oldu~unu biliyoruz.

ISBN: 975-585~519·X

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful