You are on page 1of 22

SINDHEN

MANGKELING mangkel, ora kaya wong lagi pegel. Gelaning gela, ora kaya diblenjani tresna. Ora perduli bagus apa elek, ora perduli pinter apa bodho, Kabeh sami mawon. Jas bukak iket blangkon, sama jugak sami mawon. Mengkono uga Anjasmara. Mripate kelop-kelop, nyawang eternit sing ana ndhuwure peturone. Jane arep nyawang usuk, ning kaling-kalingan eternit. Dadi sing disawang mung eternit. Kang gambarane endah edi, kaya ukir-ukiran. Dhek wingi yen disawang katon edi peni, ning saiki kok ora. Dhek emben sawangane nggemesake ati, ning saiki kok mboseni. Anjasmara melek ora turu nanging atine bingung uleng-ulengan. Kepiye anggone ora, nduwe pacar siji wae nglungani ati. "Njas Anjas, aja ndongang-ndongong kaya sapi ompong. Kae kanca-kanca wis padha nglumpuk. Tangiya, aja ngglethak ana dhipan wae," swarane Sumani keprungu saka walike lawang kamar. "Sapa....?" pitakone Anjas sakena-ne. "Kae pacarmu barang wis dha ngenteni ana ndhapa," Sumani nerangake. Krungu wangsulane Sumani ngono mau, Anjasmara gregah tangi. Pacare teka, edan ane. Perlu diaturake ing kene sing jenenge Anjasmara kuwi dudu Anjasmara ari mami jaman Menakjingga lan Damarwulan. Yen jaman Menakjingga, Anjasmara kuwi ayu kinyis-kinyis, eseme pait madu. Ning yen Anjasmara jaman komputer iki eseme ya nggregetake, ning yen sing nyawang kuwi wanita. Mula ora maido sakploke dheweke nggabung Orkes Campursari "Nyidham Sari" akeh wanita sing kapiluyu nyawang tukang ngendhang siji iki. Tujune dheweke wis dikondhangake pacaran karo penyanyine, sing jenenge Wulandari. Mula akeh wanita penontone campursari sing padha ngeses. Bejamu Lan, Wulan. Duwe pacar wae kok dhe-gus, gedhe tur bagus. Ya wis begjane Wulandari, nduwe hyang wae baguse setengah mati tur dhasare tunggal sak kuliahan, ing Sekolah Tinggi Seni Indonesia ing kutha Sala. Ya ora maido, sing jenenge Wulandari kuwi ayune tumpuk undhung. Baut njoged, pinter nyanyi campursari. Ya ora maido yen Anjasmara gandrung lan gandheng karo Wulandari. Tumbu entuk tutup. Sing lanang bagus, sing putri ayu. Sing lanang tukang ngendhang sing putri baut nembang. Mula bareng Sumani mbengoki, Anjasmara tangi gregah, nguceg-uceg mripate, banjur mudhun saka peturon. Nyedhaki Sumani karo takon bisik-bisik, "Wulandari melu mapag mrene?" Sumani mangsuli alon: "Mrene congormu kuwi. Wulandari ya neng desa Purwantara kana, karo bojone. Apa gunane ngenteni kowe, jaka tukang ngendhang, entuke job mung kala-kala. Luwih becik karo bojone sing anggota DPR. Blanjane tetep. Ora kaya kowe Njas, panji klathung, blanjane wae durung, yen turu njingkrung." "Lha kok kowe kandha pacarku mrene?" celathune Anjasmoro karo mrengut. "Lha pacarmu kuwi pira?" Sumani njegeges. "Kae....Nanik ya teka. Jare pacarmu serep?" "Edan kowe," tembunge Anjasmara karo njotos lengene Sumani. "Nik....Nanik, iki lho Anjas lagi tangi. Gereten metu." Sumani mbengok "Mas piye, kendharaane wis siap?" pitakone Nanik karo marani kamare Anjasmara. "Wis beres," wansulane Anjasmara alon. "Beres beres, paling sing golek kendharaan ya aku," Sumani melu nyaut senajan ora ditakoni. "Ngono-ngono rak uga kanggo kepentingan kanca dhewe ta mas?" celathune Nanik karo tumuju kamare Anjas. "He, aja mlebu kamar dhisik, bocahe isih arep kathokan," pembengoke Sumani. "Diangkrik, kana padha metuwa nyang kendaraan wae, tak dandan dhisik," celathune Anjasmara karo mlebu kamar maneh. Kanca-kancane padha munggah kendharaan. Tujuwane arep tanggapan menyang Purwantara, dhaerah kang mapan ana sawetane Wonogiri. "Bangku sandhinge Nanik aja dienggoni lo, sudah dipesan. Mau dipakai Anjas," Sumani mbengok karo ngguyu. Liyanene melu ngguyu. Nanik mung mesem manis. Anjasmara ora isan-isin trus lungguh sandhinge Nanik. "Kanca-kanca, minangka kancane Nanik aku matur nuwun dene dhek wingi wis padha rawuh ngestreni slametan neng Nanik," swarane Sumani ing sela-selane swara mesin kendharaan. Nanik mencep, liyane ngguyu nyekakak, merga ngerti yen Sumani tukang gojeg. Anjas nyikut Nanik karo celathu, "Ora sah digagas, ben muni sak unine cangkeme." "Lha dhek emben kuwi Nanik rak syukuran, merga Anjas karo Wulan wis putus. Lha calone Anjas rak kembali ke Nanik," Sumani isih nrocos karo ngguyu. Liyane padha ngguyu ger-geran. Jan jane Nanik kuwi ora nganakake syukuran. Kuwi mung guyone Sumani wae.

Sakdalan-dalan kanca-kanca Campursari padha cekakakan. Mung Anjas sing kelangan guyu. Dheweke mung mesam-mesem cilik nadyan semu kepeksa. "Nik...mengko aja nyanyi "Wuyung" Utawa "Weke Sapa", ndhak Anjas ora bisa ngendhang," tembunge Sumani karo isih mbebeda. Anjas nyikut bangkekane Nanik karo kandha lirih, "Ora sah kok tanggapi. Mengko yen kesel rak meneng dhewe cangkeme kuwi." Lagi mingkem lambene Anjas, hand phone sing ana kanthongane muni. Nanik sing ngandhani. "Tilpun mas." Anjasmara meneng wae terus ngrogoh sak-e, HP ditempelake kupinge. Nanik meneng tanggap sasmita. "Halo, okey boss, bener aku tiga-tiga," Anjas mangsuli liwat HP ne. "Anu....piye boss? Iki aku ana perjalanan. Nyang Purwantara dhaerah Wonogiri. Bener, aku bareng-bareng njagong nyang omahe Wulandari." Meneng sedhela sajaKe ngrungokake sing nilpun. Let sedhela wis sumaur: "Iki aku jejer dhik Nanik. Iya...tidak ada rahasia. Lha terus leh nangkep kapan? Yen cathetanku wis komplit boss, taksimpen ana disket, taktengeri RHS. Iya, isih ana kantor. Wis ya bengi iki mengko bubar main Campursari aku bali, tak njujug omahmu boss." HP dipateni terus dikanthongi. Sumani sing lungguhe ora adoh mbengok, "Edan Njas, lunga nyang Purwantara, sambene ndhempel pacare, isih ketambahan ditilpun boss-e. Mesthi entuk job sing penting". Anjas meneng wae karo mesem. Nanik sing nrenjel takon: "Ana apata mas, boss-e?" "Biasa, kabar gaweyan. Aku dikon bali, penting," jawabe Anjasmara. "Lha kok isih semaya?" pitakone Nanik. "Wis kadhung jejer cah ayu kok dipisahke. Ya emoh ta?" wangsulane Anjas nggodha. Sing digodha njiwit lengene Anjas. Jane ya lara, ning wong sing njiwit bocah ayu ya nggleges wae. "Tutugna leh jiwit-jiwitan," pambengoke Sumani. "Kancane uyel-uyelan kaya ngene, kono mat-matan sakepenake dhewe," Krungu celathune Sumani mau kabeh dha ngguyu mak gerr, nanging Anjas karo Nanik meneng wae. Nanik nutupi pipine sing abang merga isin, Anjas isih gawang-gawang swarane boss-e mau. Kabar seneng nanging uga gela. Seneng merga boss-e ngabari, yen Rudy Pancadnyana, anggota DPR calone Wulandari, saiki wis ditangkep polisi, jalaran nylewengake dhuwit APBN. Sing mbongkar pokale Rudy kuwi klebu Anjasmara sing uga wartawan ing kutha Sala. Malah laporan penting ana disket-e Anjas ing kantor. Mula yen dina iki mengko boss-e nemokake diskete, ora wurunga Rudy ora bisa endha maneh. Durung yen ketambahan interogasine polisi. Sing dibingungake Anjasmara, nasibe sing repot. Yen Rudy ditangkep polisi, mangka bengi iki uga dheweke kudu menyang Purwantara nglamar Wulandari, wis mesthi gagal, ora sida. Sing untung Anjas. Nanging kabeh wong padha mangerti menawa ditangkepe Rudy, merga laporan ing korane Anjas. Pikire wong-wong mesthi iki trekahe Anjas anggone berjuang ngrebut Wulandari. Paling ora, wong sak Orkes "Nyidham Sari" padha mangerti persaingan Anjas karo Rudy rebutan sindhen Campursari. Durung pikiran liya. Yen dheweke balen karo Wulandari, lha njur Nanik piye? Loro-lorone sindhen Campursari. Ayune padha, padha dene leh ulengulengan. Anjas ngeses-ngeses karo gedrug-gedrug. "Ana apa ta mas?" pitakone Nanik alon, karo mesem. Anjas mung mengo karo nggleges:"Pipimu kuwi lho, yen mesem dhekik nggregetne," celathune sakecekele wae timbang ora mangsuli. "Ah.... mas Anjas," Nanik mbales karo njiwit lengen. Sing dijiwit isih bingung.*
Dening:Andjar Any/ Panjebar Semangat-12/2006

BU GURU
YEN ing kampungku ana jeneng Bu Guru, sing dimaksud mesthi Bu Warsini garwane Pak Marno. Bu Warsini ora dadi guru, nanging dadi bojone Pak Marno sing dadi guru SD. Malah Bu Ratmi, Bu Jamilah sing ngasta dadi guru wae ora diundang tau Guru. Undang-undangane ya mung Bu Ratmi, Bu Jamilah ngono wae. Semono uga Bu Tarmi lan Bu Kasmi sing kakunge uga ngasta dadi Guru, undang-undangane ya ora Bu Guru, nanging mung Bu Tarmi lan Bu kasmi ngono wae. Dadi yen ana wong ngomong Bu Guru, sing dikarepke mesthi Bu Warsini iku.

Mangka jaman saiki anak lima iku ya wis kepetung akeh.Amarga ing kampungku sing dadi guru dhisik dhewe ya mung Pak Marno sing saiki wis pensiun iku. Mula ora mokal yen anggone nglairake rada rekasa. amarga isih kepengin duwe anak lanang. nanging rasane ora kaya yen duwe anak lanang dhewe. Pak Ketua RW. bab iku ditakokake marang Bu Guru. Diinfus nganti ngentekake pirangpirang botol. Yen manut istilahe Pak Wisnu. Nanging sakbubare kuwi. Bu Bidan ora saguh nangani. Pak!" "Ora-ora! Aku ora arep meksa. Bu Warsini isih tetep diundang Bu Guru. Ning aku aja mbokpeksa melu ka-be tenan lho. ora mriksakake ya sakkarepmu-. Wong anakmu ya wis lima ngono... endi sing ngerti karo wong tuwa? Mara pendhak bakda wae sok-sok ora?!" "Embuh gemati embuh ora.Sidane Bu Guru dhaftarake melu kabe temenan. pendhak dintenipun dipundhobeli.. kowe rak ya duwe anak lanang ta? Senajan mung anak mantu. Bu Guru wis ora nyadhong jatahe pil kabe maneh. ora gelem melu ka-be. endhog.. Malah wis telung sasi dheweke ora ngaton ing omahe Bu Bidan.. Malah kober ora eling barang. akibate mboktanggung dhewe. Balik anak-anake. nek ngono aku ngalah. mbok wis trima. Nalika semana.." "Lha trus piye. anake lima wadon kabeh.. Mula Pak Marno tansah ngandhani marang garwane iku. Sidane bojone direpa-repa. mengko njupuka pil wae! Mbokpangan pile ya kena. ngono lho karepku!" "Dadi saben sasi mengko aku nyadhong jatah pil?" "Ha iya! Bu Bidan rak ngira yen kowe wis melu ka-be tenan.. Bu! Dospundi malih?! Nanging Bu Bidan ora arep ndedawa crita.. kabeh padha nganjurake melu ka-be. kok dikon ka-be. Wong dieman kok ora kena. malah batine . pak! Bisa dipamerke marang liyan gilo iki anakku sing lanang sing nggantheng.ngaten ta?" Bu Bidan mlenggong semu maido. melua ka-be.:' Bu Guru mencep krungu tembunge sing lanang mengkono iku. nanging mung ditumpuk ing laci mejane. kuwi ya anakmu.. Tujune isih bisa dislametake." "Ya wis. Nyatane sajerone ngandheg sangang sasi Bu Guru mung mriksakake kaping pindho. Kesupen mboten nedha pil tigang dinten. Mula nalika pertemuan PKK. aku iki ora malangi kekarepanmu duwe anak lanarg. Ya gene garwane Pak Marno iku ora njaluk jatah maneh. Kowe melu ka-be temenan kanthi kesadharan. kula kebobolan malih. Nganti Pak Marno judheg.." "Ya beda Pak." "Wong kemutan-kemutan sampun tigang ndinten kok. Mengko yen wis padha duwe jodho.. pendhak sasi sowan nggawa gula teh. menawi kesupen mboten dhahar pil ka-be. ora arep meksa. ya Bu Warsini iku? Critane Bu Guru iku ora duwe anak lanang. parandene bubar nglairake meksa katon nglentrih tanpa daya amarga kentekan tenaga. nanging aja mbangkang dhawuhe pemerintah ngono kuwi. lha kok ngandheg malih.. "0.. isih oleh-oleh bandeng. rak ya padha wae ta. Njur apa critane Bu Guru. "Bu Guru kok sakmenika mboten mendhet jatahipun pil kabe?" Karo klimputan Bu Guru wangsulan setengah bisik-bisik. Saben sasi nyadhong jatah pil ka-be ing omahe Bu Bidan.. ora ya kena! Ning ketoke rak wis melu kabe.priksa karepmu. supaya melu ka-be. Nanging pil cadhongan iku ora tau dipangan. Parmanto anak angkate Pak dhe Sastro kae. Nyatane nganti wektu nem sasi Bu Guru durung katon ngandheg maneh. Kudune kowe kuwi wis leren ora nglairake. aku malah seneng. apadene pak Bayan. Senajan Pak Marno wis pensiun. amarga mung dhokter sing keconggah nangani.." "Bedane nggon ngendi? Apa yen anak mantu kuwi ora gemati? Akeh lho Bu contone. pokoke aku gemang!" "Mengko dhisik ta." "Wooo.. Ngapunten Bu Bidan. Pak Marno ganti pekewuh saben-saben diparani perangkat kelurahan iku.´ "Wegah! Wegah tenan aku pak! Wong diaturi aku iki isih kepengin duwe anak lanang.. ka-be iku yen dijawakake dadi keluwarga rinancang. Nanging Bu Guru kipa-kipa ora gelem. Ya mung rada akeh . senajan Pak Ketua RT. anak mantu kok karo anak leh mbrejelke dhewe. Sidane Bu Guru digawa menyang rumah sakit.... ngerti karo wong tuwa apa ora. mangka mengko yen mulih isih ninggali dhuwit. Nanging mung ethok-ethokan. nek ora oleh mbangkang?" "Dhaftarna ka-be nyang Bu Bidan.. "Kula rumiyin rak sampun matur. anak mantu utawa anak angkat kuwi malah luwih ngerti marang wong tuwa! Coba kae. "Ya manuta pemerintah ta Bu. alah Bu. Mula Bu Bidan meneng-meneng mbatin marang Bu Guru. Bu Bidan ngira Bu Guru iku wis melu kabe temenan.." Aja maneh kok Pak Marno sing bojone Bu Guru. Nanging Bu Guru tetep mbeguguk nguthawaton. ah pokoke aku isih kepengin duwe anak lanang!´ "Ya uwis yen ora kena takkandhani..

Mripate kethap-kethip. Temenan. sajake kongkonane Ndari anake wadon. Ibuu. kabeh wis dienggo. "Hus. Kala mangsane padha diece dening anak-anake. kok wangsulane kaya ngono " Sauntara iku ana nom-noman mudhun saka sepedha motor.. Gandheng anakku nenem wis wadon kabeh." ngendikane dhokter ngandhani. "Wong ditakoni apik-apik.' wong kula kepengine anak estri kok!" "Sebabe?" "Ha inggih.. Malah Pak Marno sing pinter dhewe mbebeda. "Putra njenengan estri. ngarep-arep putu lanang.ngalahi rembug. Putune Bu Guru wis umur telung taun. kowe kuwi durung ngrasakake duwe putu. Kosok baline Bu Guru sing mbrabak arep nangis. Nanging batine tetep kepengin duwe anak wadon.. athuka dheweke rak melu ka-be temenan. anake Ndari sing nomer loro iki metu lanang bakale. Bareng jabang bayi lair. Mbak Ndari babaran!" "Hah. Senajan wadon.* Dening:Nurmin/ Panjebar Semangat-05/2006 SAWIJINING WENGI ING MALIOBORO Jam sanga kurang seprapat.. Bune?" kandhane Pak Marno. sakala Bu Guru lunjak-lunjak karo nangis ngguguk. ngono lho!" "Ha-ha-haa. Umur nem taun sampun saged dipunkengken. sirku anakmu kuwi tak suwun metua lanang. Sidane kanthi kesadharan dheweke njaluk disteril pisan. jebul malah wadon maneh. Ibu ki aneh! Wong kula sing arep diparingi momongan. Malah nganti kepara nglalekake marang anak-anak liyane.bbarepe Bu Guru iku .. Bu Guru dikroyok anak-anake lan bojone. Mula pepenginane iku dikandhakake marang Ndari sing cekel gawe dadi guru SD. Bu Guru gegetun. rasakna!" Yen wis ngrembug prekara putu. Ngertia yen anake iku bakal metu wadon maneh. anak nenem wadon kabeh. "Yen manut ramalanku. Kaningaya temen uripku! Kepengin duwe anak lanang ora klakon. ewadene kok kaya ora ana dina gothang." "Ah. clana jeans kluwus ning resik. Senajan mung arep ngamen. "Nyaosi priksa.. Geguyonan ngono iku dadi kerep kedadeyan. ora ana eleke yen nyandhang pantes.. Arul wis cepak-cepak arep mangkat. Kowe nadhzar apa. coba mbesuk yen wis diundang Mbah kakung. anak lanang ya duwe. Ndari rumangsa lega dene anake mbarep metu wadon temenan. kok njenengan sing nyuwun! "Witikna. mesthi niliki putune. Bu Guru lagi pasrah marang panguasane Sing Maha Kuwasa sing nakdirake dheweke ora duwe anak lanang. anak estri menika umumipun mboten nakal. mesthi wis mara niliki." ature anake ragil. jebul metu wadon. lan sepatu loakan merk Nike olehe tuku ing pasar Beringharjo. Idhep-idhep kanggo ngajeni wong sing . Sing dikandhani ora wangsulan. "Aku wis trima kok Ndhuk ora diparingi anak lanang! Ning mugamuga wae anakmu mbarep iki mbesuk metu lanang. Seminggu wae ora weruh putune. Saiki pepenginane duwe anak lanang genti malih dadi kepengin duwe putu lanang. "Ibu ki jare ora seneng putu wadon.. Ndari nglairake. Lagi iki pepenginane duwe putu lanang kelakon. lanang pa wadon?" "Jaler!´ Krunqu anake Ndari lanang. "Embuh Pak.wragad sing kudu diwetokake. rasane beda momong anak karo momong putu. lanang ya ben!" wangsulane Bu Guru nyenthe-nyenthe. Pak Marno barang sok melu nimbrung rembug.. Klambi kothakkothak lengen dawa. amarga anake mbarep wis omah-omah taun kepungkur. Bu!" Ndari . ora nggagas putu lanang! Wedok ya ben.. Bu Guru wis bisa mupus. jalaran rumangsa dibebeda dening bojone.lumrah ta nek njur kepengin putu lanang?" "Nggih mugi-mugi kadumugen kepengin panjenengan. nanging wis kebacut. Mlebu ngomah langsung kandha.Yen anak lanang?" "Nanging ora kaya nek anak wadon duwe. Wong wadon iku gemati banget marang putune iku. ora ethokethokan kaya dhek emben. banjur mrembet-mrembet tekan ngendi-endi.

gengsimu kuwi mbok wis ora usah diingu. golek rejeki. Nanging arep kepiye maneh?! Urip iki angel... Mlebu plataran kantor disingkang-singkang Satpam. gumantung karo karakter lagune. Sauntara kuwi.." Herman unjal ambagan abot. Malioboro pancen ora tau turu. Embuh apa sing digoleki . "Padhakna pegawe wae . Awit racake wong sing padha jajan. "Dak kira nek cuti. nganti watuk-watuk. Bening kaya kristal. menyang warung lesehan liyane. Ning yakuwi. Saka rumangsane. penere lesehan. awit gaweyan iku pancen wis rada suwe dilakoni bareng. ajining dhirine dadi ilang babar pisan. yen ngerti kowe sing dikuliahake adoh-adoh. Entuk nemlikur ewu wolung atus. Herman nyawang mengalor. Arul mara nyedhaki. kaya adat sabene. Rina-wengi tansah dadi papan jujugane uwong. nalika sawijining wengi Arul ngetokne uneg-unege. nolak rejeki. kelingan marang nasibe dhewe. lumayan. mesthi liyane nyoba nglelipur. nggawa ganda amrik kembang sedhep malem. Cuti ya sesuk ora sarapan. "Bener kandhamu.. Setengah jam candhake. sinambi ngetung pengasilane "Wah. Kaya kere sing nyadhong kawelasan. Ora maido. "Ya ditrimak-trimakna wae dhisik. Herman sing nyanyi. Mbokmenawa merga rumangsa senasib. Jam setengah siji." pratelane Herman. Arul menggok menyang sawenehe warung Hik pinggir dalan. Saweneh ana sing dodolan. jebul mung dadi tukang mbarang?" "Lha witikna arep kepiye maneh? Wong awake dhewe olehe usaha ya wis ora kurang-kurang. Yen lagune mbutuhake vokal Tenor. Satemene asile mono lumayan. Yen mung saderma kanggo mangan wae turah. kentir marang gagasane dhewe-dhewe. Lampulampu merkuri kang jejer-jejer ing sadawaning Malioboro katon putih kencar-kencar. Lagi wae manyuk lawangan. mengkono panglocitane batine. Anggone nyanyi gentenan. Angin wengi semilir. ya wis dilakoni. dheweke weruh Herman. pendhak wengi lan parak esuk. senajan wis lingsir wengi. adol swara sake warung lesehan sing siji. wong niyat jajan mono mesthine saka ngomah ya wis sangu dhuwit kepara turah. Gengsine minangka sarjana S1 sok-sok ora bisa narimakake. ki? Apa ora eman-eman? Ora ilok lho. Tekan palang sepur wetan Pasar Kembang. banjur nginguk menjaba. poncot kidul Malioboro. nalika dheweke mangkat lan mulih ngamen. Pancen rodha nasibe awake dhewe iki saiki lagi neng ngisor. tur mlindhes telek lencung sisan. Arul ngomong lirih karo ngempakne rokok. dadak dilabuhi nyanyi karo jengkeng utawa timpuh ing ngarepe wong-wong kang lagi mangan. Arul njupuk gitar sing gumlethak ing peturon.. Nanging Arul babar pisan ora nggagas kabeh mau. Rada suwe wong loro banjur mung padha meneng-menengan. Arul mung meneng wae. Herman mung nggleges. "Malioboro pancen lahan subur. Dadine ambune ya blarengan. Yen sing siji atine lagi susah. Rampung dandan. Lan weteng sing mlilit ora bisa wareg yen saderma dipakani gengsi.. sing blasteran Jawa-Ambon iku. "Mulih saiki. kerep ana perang campuh ing atine Arul.dingameni. Her." cluluke Herman." . Herman nyekakak saambane lambene. Nyatane nganti seprene ya tetep durung ana asile ..?" Arul ngguwang tegesane sing meh nylomot driji. saweneh maneh ana sing jajan lan ngenggar-enggar ati. Mobil lan motor thariktharik ngebaki parkiran. kancane ngamen lagi lungguh jegang ing bangku pojok karo ngadhep kopi.. warung-warung lesehan wis akeh sing digelar. nanging kendharaan panggah liwat pating sliri. ning kepeksa mung padha dadi panji klanthung. Padha-padha lulusan S-1. nyaut waton muni. ora ana sing menehi kurang saka limang atus rupiyah. sing kumel-kumel diwenehake Arul. Arul lan Herman wis katon jengkeng sinambi genjrang-genjreng. Wong loro wis apal karo bageyane dhewe-dhewe." Arul lungguh karo nyaut sega kucing rong wungkus. Her . Nanging senajan mengkono. Rodhane lagi neng ngisor." "Ngonoa apa ya sajege awake dhewe arep dadi kaya ngene?" Arul nyedhot rokoke jero. Dene yen lagune mbutuhake vokal Bariton. yen kanggo golek dhuwit sewu-rong ewu wae. Malah umume sewu munggah. Ing ngarep pertokoan kang tutup jam sanga mau. wong loro leren ing ngarep benteng Vredeburg. "Oalah Rul. wis apal karo kelakuwanekancane sitok iku. Wong nyatane ijazahmu ya ora bisa nggolek pangan wae. Dheweke menyat saka anggone lungguh. Mengko rak ya tiba titi mangsane rodhane mubeng mendhuwur. Dhuwit banjur dibagi loro. kok. Arul sing nyanyi. ndadak ndlosor kaya ula. banjur jumahgkah metu saka omah. Pancen wonq loro iku anggone memitran rakete ngungkuli sedulur. Lakune tumungkul. "Apa wong tuwamu neng Ambon ya wis marem." cluluke Herman sing dadi Bendahara. Mbulan satampah lan lintang-lintang abyor madhangi langit. "Isih akeh sing dha jajan. Rul. mecaki trotoar dawa sing wis rong taun iki ajeg diliwati. dene sing rada anyar disaki dhewe." Arul sing lagi sumpeg atihe. apa operasi maneh.

Herman kuwi wiwit biyen watake ora malih. suwe-suwe banjur nukulake wiji-wiji tresna ing atine bocah sakarone. Arum banjur ngenalake kancane. Pantesa mono dheweke kepengin ngrangkul priya ing ngarepe iku." ujug-ujug si sleyer abang sing jenenge Ayu iku cluluk.. Kenang-kenangan nalika kerusuhah Mei 1998 kepungkur. mripate ijo. "Ya ampun. ayam goreng."Arul mesem. Kerep diskusi.."Iki rak Herman.. "Lha awakmu dhewe piye..srawung.. "Dawa critane. Soale iki mau wong loro wis rencana arep mulih. kancaku pengin weruh sing jeneng Malioboro. sinambi ngadhep roti bakar lan susu segar.. Tur mboseni. "Ngawur . Nalika teka titi wancine wisudha."Ya ayo . ora wani mblakakake pangrasane marang Arum. Yen mau anggone ngamen saka lor mengidul. Kejaba drijine keju. kaya kepaten obor. Mung emane. Dadi iki Mas Arul sing kerep mbokcritakne kae? Sing jaremu "cool" tur "smart" . Siji lan sijine padha dene ora ngerti kabare. Arum trenyuh banget.. dene Arul repot anggone mider-mider golek gaweyan. Nanging sajake pancen dudu jodhone." Arum nggegem tangane Arul kebak empat. Bubar iku banjur padha repot karo urusane dhewe-dhewe. sumelang yen kleru. jebul nasibe ala banget. marang Arul lan Herman. "Dadi nganti seprene awakmu isih nganggur. Sauntara Herman lan Ayu lagi ketungkul .. yen priya sing meneng-meneng wiwit biyen tansah dikagumi.nindakake tugas kampus bareng. banjur nglelipur lan nggedhekake atine. senajan rada anyel.. Bareng anggone mlaku tekan kidule toko Dynasti. Wusanane terus plas.. Tanpa sraba-sraba.. awit kekarone padha dene aktif ing Senat Mahasiswa..! Kapan olehku crita?! Senengane ngarang .. Nanging biyen wae ora kelakon. "Mbak. roti bakar kalih susu segar. kalih malih ..?" Arum takon ngati-ati sawise Arul mungkasi critane. Saiki ganti saka kidul mengalor.. ta? Play Boy-ne Fakultas Hukum sing biyen pas dhemo sirahe bocor dipopor tentara kae ta?" Herman mringis karo nggrayahi tilas jahitan sepuluh senti ing sirahe.. ing warung-warung lesehan sing manggon ing iring wetane dalan Malioboro. Sumelang yen dikira ora ngilo githok. Rul . Kahanan mengkono iku lumaku terus. iya . tekan Sea Food. njiwit bangkekane kancane. "Iki lho.. Herman ngetutake ing mburine. Arul sing minder merga kahanane sing kesrakat. Mbokmenawa mung durung ketemu dalane wae. "Kluyuran . beda karo kancakancane lanang liyane iku. debat lan... mesem.! Homosex-mu kumat ya. apa maneh saiki sawise adoh? "Sabar.. sing banjur nimbangi kanthi nggegem kenceng tangane Arul... dumadakan Herman ngruwes bokonge Arul seru.?!" Arul ngulati karo njengkerutake alis.. Ooo . Nalika Arul lagi wae siap-siap arep nyanyi. Herman langsung menggok. blas ora ana kabare?" bacute karo mandeng manther praupane Arul. Sumelang yen nganti nggepok pangrasane. Arum iku satemene kancasaangkatane Arul. Aku ngerti banget yen awakmu iku pinter. bocah wadon iku aba marang bakule. Mula kanggo nyambung urip. "Arum .! tanpa maelu Arul sing plenggang-plenggong... Arul nglirik papan sing dibisikake Herman. Saben weruh prawan. Kamangka pacare sing fotone tansah dislempitake ing dhompet iku ya ayu . Arul kepeksa melu nginthil ing mburine.! Padhakna pe-es-ka wae . Arum repot karo urusane minangka pegawe anyar. merga kapribadene kang apik. Ana bocah wadon loro lagi lungguh ing lesehan. iki kancaku. dumadakan gitare direbut cewek sing lungguhe ngungkuri dalan. Rul? Kok nganti rong taun punjul. kegawa awake kang sayah. Sauntara Arum dhewe sing tinitah wadon. Mripate nganti kaca-kaca.. "Wedhus . Mula mumpung ana prei. Saking kagete. Saka bakul gudheg.!" Arum mecucu. Rada tidha-tidha. nganti bocah sakarone lulus. ing warung lesehan sing manggon ing iring kulon.." Arum mesam-mesem. nganti bocahe njomblak karo misuh-misuh. Arul grenengan dhewe ing batin. ora ana sing kliwatan. Malah kanca raket banget. ya kepeksa pendhak wengi dadi kalong neng Malioboro.. Idhep-idhep karo bernostalgia. banjur padha janji bakal tetep terus sesambungan lan kabar-kinabaran. ndhelikake atine kang getir.. banjur dakjak mrene sisan. Rul . Wong loro nlusur wiwit saka lesehan cedhake Gedhung Agung mengalor.:" Herman ngomong lirih ing sandhing kupinge Arul... wengi kluyuran neng kene?! Jarene awakmu kerja neng Batam?! Arul nyalami cewek lencir mripate bening iku.. jaman isih kuliah biyen.. Sing diceluk jenenge mung mesem karo mbalang liring. kok." "Aku wis ngerti.. Kenalke. Her . Babar pisan dheweke ora ngira. Arum . Rum. Lor-kulon arah jam sepuluh.!" "Ssstt . mung bisa ngenteni.!" Arul menyat karo nyangking gitare.. ora wani ndhisiki. Mula ora jeneng aneh yen merga saka kerepe ketemu lan. "He'eh.! Lha kok tengah. tur tipikal pekerja keras..." Arum munggel cepet.. !" Arum klejingan. Ayu jelih-jelih karo ngguyu kemekelen.. Anggone layang-layangan mung lumaku watara telung sasinan. O. Kancane sing nganggo sleyer abang nyekikik. Tangane kemawe. mripate uga wis mbliyut. Ana kangen sumembul saka pletik-pletik sorot mripate. Arul mung mlongo.

Rampung nggone maca. Adimulya tgl: 22 Oktober 2005 Wassalam Hadi Sumarto. Warisane mbah Buyut. Cara kuwe mau wis dadi budaya ing padesan. Mbuh apa sing digunem. Dening:A. "Ya nang Hotel kene nggonku nginep. Lengkap Er Te Er We lan nomer HP-ne. Aku isih bujangan: Padha karo kowe lagi ngumbara golet pangan. cara ndesa diwei jeneng tuwa. Inyong ora ngira blas arep bisa ketemu maning karo kowe padha. Wis Pirang dasa warsa ora bisa sesambungan. Sulastri digondhol mobil. amarga rumangsa dibutuhake dening liyan. nembe niliki alamat sing ngirimi. aja bingung inyong nganggo jeneng tuwa. Sawijining bengi ana tamu nemoni Kang Karmo. Gira-giru inyong terusgawe surat kiye. Lumayan nek mbecak nganti puluhan dina. Kalah cacak menang cacak amplop dibukak. Padha-padha kelangan lacak. padha ngguyu cekikikan. Nalikane sepasarane dadi penganten. mung kaya uwuh kang ora kanggo. sajak gayeng banget. Apa sing dicritakena Kang Karmo kebukten. Ora kaya saiki. Embuh padha ngrembug apa. nemoni. Assalamu 'alaikum wr. Mula saiki kowe. Tujune kowe duwe ada-ada nulis nang Surat Pembaca nang Suara Merdeka. Terus marani. nyatane bisa nyukupi keluwargane sing nang desa. Ngenteni bojone sekang BRI lagi njukut pensiunan dirasa suwe kaya nganteni matenge liwetan. luhe olihe ndrojos kaya kali banjir. Wengine mrambat sangsaya tuwa. marakake dheweke kelingan jaman isih kuliah biyen. Ngetut mburi Pak Anton.kojah ngethuprus. Mung keprungu guyone ger-geran Sulastri diceluk. Bareng wis genah surat mau kanggo Mas Sutrisno. Gombale ditingkesi". nekketemu dadisemanger. Pak Anton butuh rewang. Mbok menawa bocah-bocah sing nang paran padha bisa prei.. Mula kanggo ngormati sing paring jeneng. "Menyang endi lungane wektu-wektu kang manis iku . Ning dudu Suhadi Tukang Cukur sing asring nulis nang Panjebar Semangat. Mesthi baen Sulastri bingung. "Kaya kiye Las. Melu Kang Karmo sing wis suwe urip nang kana. Kelingan marang wektu-wektu kepungkur kang endah lan kebak semangat urip. Durung tau kenal karo jeneng mau. pas inyong maca nang nggone kanca. Kaya mung semene dhingin kabar sekang Kakang. sawise nang ndesa jeneng mau tek lestarekaken. Pikirane temlawung kelingan lelakon dhek semana.Adi/ Panjebar Semangat-03/2006 NGLARI SEDULUR RASA kangene maring Kakang sinarawedi ora kena disayuti. Gampang nek wis padha ketemu baen. Ora ketang mung dadi tukang becak. Mula Sulastri gawe surat maring salah sawijining Surat Kabar ing rubrik Surat Pembaca. Sing tek suwun sliramu sagotrah muga tansah pinaringan rahayu tan ana rubedaning urip. Lumantar layang iki inyong mung kirim kabar kewarasane wong sekeluwarga. Sisan omahku. Lungguh adhep-adhepan sinambi omong-omongan karo Arum ngene iki. Saben nem sasi sepisan tilik ngomah. Sulastri ngumbara maring Jakarta. Ora dadi gawene Kang Karmo maning. Sing mangsude wara-wara nggoleti Kakange sinarawedi sing jenenge Suhadi. Nyepet-nyepeti mripate sinq nyawang. wb. Niliki amplop sekang Pak Anton. Kowe tugase mung ngladeni aku. Rampung terus metu. Mung beda carane. . Isih padha kumpul. Omonge Kang Karmo. Tek arep-arep kowe maring nggone inyong Badan dina pindhone. Mesthi baen Sulastri atine bombong banget. Sedhela-sedhela . ya Bapake bocah-bocah. Sulastri kepencut. Jenenge Hadi Sumarto.???!!!". Sulastri pikirane dadi goreh kok mlebu plataran Hotel? Apa Pak Anton sing duwe Hotel? Sulastri mung manut apa sing dikarepaken calon bendarane mau. Saking senenge arep ketemu karo Kakange sing bisa ngentas dheweke sekang jejember. Limang dina tumekaning dina Lebaran taun siki dheweke tampa surat pos. Rumangsa yen uripe ana gunane. Arul unjal ambegan landhung.. Arul nggresah sajroning ati. nginthil melu Kang Karmo. Angin kang midid wiwit krasa adhem ing kulit. Kejaba sekang kuwe. Kemliwer kaya casset vidio. wengi siki ndherek sisan. Sekang critane Kang Karmo. Kang Karmo mesem." kandhane Pak Anton sawise mlebu kamar. Neng kene ora bisa ngomong pirang pirang. Mlebu kamar ningkesi gombalane. Awal taun sewidak lima.

"Kamar kula pundi Pak?" Ujare Sulastri. Malah ngglongsor ngrukebi sikile Suhadi. mikat Sulastri. Ora rila. Kena diarani metu sekang kandhang baya. Sulastri wis cumbu. Pak Jiman lan bojone atine melu trenyuh bareng dicritani apa anane Sulastri. Krungu critamu nggone kesasar ing panggonan iki aku dadi krasa ngawak. Sulastri ora bisa kumecap. malah ditukokaken sandhangan kon milih dhewek. "Mas Di. Mula yen kowe gelem leren. tetangisan. siki umbaring esem lan renyahing guyone." Lastri ethok-ethok ora ngerti. Nglegena kaya bligo. Mbok kepenak. Isih ana manungsa sing duwe welas maring sepadha-padha. Sorene Sulastri dijak mubeng kota Jakarta. Nek Ibu mung trima sewane kamar lan enteke nggonmu maem. Bu Wasri ora bisa menging. Tekan asrama Sulastri dititipakan nang nggone Pak Jiman. Nang kene nek kowe pinter ngladeni tamune. Akhiring sasi September taun nem lima. Apa omonge Anton mleset satus wolung puluh drajat. Metu mlebu mobil dibukakaken lawange. Pak Anton isih turu. Mung dikaya nganakaken baen lomane ora karuwan. Arep ditinggal eman ngganthenge. melu aku mangan ora mangan. Dijukut nang tase. Awake Sulastri mrinding. Mula tamune padha marem." Krungu jawaban sing keri mau. Sing bisa nylametaken jiwane Bung Karno jere Kolonel Untung. "Dereng Bu.. Mula liggare sekang warunge Bu Warsi rumangsa padha kelangan. Lah wong teka nang warung ngonoan kok dijak "ngono" ra gelem.. Anggone nglakoni urip ngana kuwe wis krasan. keturon. sawise gawe wedang klangenane. Wis ngerti gaweyane ndhuk?" pitakone Bu Wasri. Dilendhoti kaya ora ngrewes. adhem ayem baen. Pindho ping telu tekane mung andon medang. Sing ketiban pulung Pratu Sutrisno. Sing ora ngerti ya nganggep bojone. Ora mung kuwe. Jane kersane primen sih? Nek wong penginyongan biasane mbokan cablaka. Kanca-kancane sing dipamiti padha rerangkulan. Kelingan amplop sing diwehi nang Pak Anton. Sulasti mung nurut apa karepe. Geger anane kabar Dewan Jendral njongkeng kelanggahane Bung Karno. Sing kaya ngana kuwe dadi pikirane Sulastri. kaya tawon weruh kembang. Bener apa sing dikandhakaken Bu Wasri. Sing jenenge sradhadhu bujangan. Ora ngertiya mung trima dadi wadon simpenan. Kanthi pawadan arep dipet bojo dening Mas Suhadi. Apa maning sing nggawa Lastri sawijining aparat. Tinimbang kerja nang sawah. Apa maning Anton kandha jere arep dinikah barang." Kojahe Bu Wasri terus ninggalaken Sulastri. Sing maune krasa ngajok kejlomprong. mlebu maring kandhang macan. Wong sakloron netrane dadi mata yuyunen. Arep cara apa diadhepi. Karo nangis sesengrukan. mripate Sulastri mlolo kamitenggengen. weruh cah wadon klimis. Wis pirang-pirang sore Sulastri bingung ngadhepi tamune sing nyalawadi. Keduten kabeh. Apa maning Jakarta. Senadyan kala-kala sok padha rebutan bener.. Ngerti-ngerti wis parak esuk. Jere nek wis nyawang dheweke atine w's tentrem njur pamit bali. Wengi candhake. Wengi kuwe barang sing paling pengaji wis dimamah dening Pak Anton. "Iki kamarmu ndhuk. Maeme nang restoran. Peturone uga barengan. Jebul priya kuwe bodhone kaya kebo. Seminggu ngladeni Pak Anton nek embret matun apa tandur mbok menawa nganti pirang-pirang wulanan. Apa dheweke Suhadi wantah apa sawijining Malaikat kang ngeja wantah? "Primen dhik Lastri kok meneng baen". Nganti ora emut. Lan wis dililani dening Kakang sinarawedi ya Mas Suhadi. bisa nekakaken rejekine. Awake krasa adhem. buktine Anton lan Kang Karmo sing isih sedesa baen kolu ngedol awake. kowe kebanjiran dhuwit. "Okh.perkarane mung merga kowe ki sedhaerah karo aku." pandheseke Lastri. Sepisanan teka mung kenalan. Bu Warsi wis paham maring aparat sing sok teka ing warung istimewane. Mula nggone Pak Jiman tamune remaja gilir gumanti. Apa abot ninggal papan iki? Kepenak? Krungu jawaban mau. Yen dhong salah paham Sulastri trima ngalah. Amplop dibukak. Kabeh nduweni karep padha. Nggoleti kunci lawang ora ketemu. Malah nek ditari pamit lunga. Senajan Anton lunga. Dipilalahi nolak langganane. Lumakuning dina terus mrambat miturut garising kodrat. Akhire dheweke malah dipasrahaken maring Bu Wasri sawijining germo klethekan. Arep minggat. Sebanjure kon melu rewang-rewang bareng Pak Jiman. Dhasare wis tengah wengi tur sapa sing arep bisa disambat." Krungu jawaban mau. "Ya kiye bareng. upahe mung pirang rupiah. Mung lumah-lumah olih upah. Nganti olih seminggu urip nang Hotel. Jebul awak sakojur tanpa awer-awer. Sulastri bayune kaya dilolosi. Witing tresna jalaran saka kulina kuwe parikan sing lumrah ana jagading katresnan. Terus tangi reresik awak senadyan isih krasa lungkrah. Sulastri arep nanting apa karepe. Sebanjure dadi jatukramane. Ing cipta ora mudheng. Sidane wengi iku uga Sulastri pamit karo Bu Warsi. Jakarta kinemulan mendhung angendanu. pegawe sipil bageyan masak ya anak buahe Suhadi. "Kepenak kok ndhuk. Bareng weruh isine. Njenengan deneng gawe bingungku Mas. Ora liya mung pasrah. Sulastri ngebrukaken awake nang peturon. . Awak kesel dadi ireng kenang srengenge. Arep budi keprimen. tangane terus diglandhang digawa mlebu kamare.

Ing rubrik Sing Lucu. Ana perkara dirembug. Dening:Hadi Sumarto / Panjebar Semangat-02/2006 NGEDOL SING ORA DIDUWENI (déning: Adinda AS. Lha wong bareng tekan kana isih dipencar-pencar. Sawise dianakaken penelitian utawa skrining. Terus diwaca. Ketone dadi bangsa sing bringas. Liwat HP Sulastri ngabari Kakange. Bola-bali tak starter. Cara lakon nang pakeliran wayang purwa wis ngancik gagat raina. Semana uga tamune kaya laron metu sekang lenge. "Alhamdulillah Jeng. Sing dadi korban putra putrine Ade Irma Nasution. Kol Untung minangka begundhale. S. Kaya dhewek kiye mbok wis patbelas abad. Pokoke holopis kuntul baris. Kantor iku mapan ing kutha Sala adohé rong jam laku darat saka omahku. Merjaya para Jendral antarane Jendral A. Palembang. Saploke kuwe sesambungane pedhot dhot. gawe casset vidione buyar. dene Kakange neng Aceh. Ana wong mlebu kok dijorna baen. Yen karo anak putu dadi semanger mbokan Jeng. mesthine ora kudu nganggo kekejeman. ora ngerti marang pri kamanungsan. Lumayan nggo sangu pensiun Sutrisno melu kridit Angdes olih telu. Ora ketang mung gawe wedang. Kap mesin mobil tak bukak nyoba ndeleng mesin mobil ngadhat iki sing sejatiné aku ora paham thèthèk-mbengèk mesin mobil. Tur langsung dingendikani Nabi SAW. Ya ayo ngesuk diperlokaken sowan." Rencana sing wis mateng bisa kaleksanan. Sapa sira sapa ingsun. Ing omahe Suhadi wis katon regeng. Karodene bocah-bocah urung padha teka. pancen mboseni. Bangsa Indonesia sing kewentar ramah. Nanging kabar mau mung sakedheping netra. asu gede menang kerahe. Badan rong dinane. nanging mesin mobilku rèwèl ora gelem urip." Swarane bojone sing nembe teka sekang BRI. Sing methuk pating brubul. Lakune rombongan tamu terus dipandu liwat HP. Jebul Mas Hadi senadyan pengarang cilik. Mobil angdes mlebu plataran. Gotong royong kudu diwiwiti sekang keluwarga." Ujare Lastri wis ora sranta. "Kiye Mas layang sekang Mas Suhadi teka. Ana urusan administrative. Dina keng diarep-arep wis tekan. Parman lan liya-liyane ana nem. Mula wiwit awan wong saomah padha rerigen gotong royong. Wong sing ora ngerti apa-apa melu nandhang sengsara. sing mun ngerti Kanjeng Nabi ana ing Al Qur'an. Sing lanang ngresiki Angdese mbok nganti mogok nang dalan. Jane nek dhewek kit ganu ngerti asmane sepuhe. Sakwisé tak . Yani. kaya dene wong nunggu tekane besan. Yen tresna Nabi SAW. Wis tekan titi mangsane. Alaming Lelembut. Rasa kangen kababar kanthi suka pari suka ketemuning Kakang karo adhi sinarawedi. mbokmenawa isih ana rasa curiga. wis bisa ketemu ya Jeng. Lebarane mbok wis kari pirang dina maning. ning karyane kadhang kala bisa nembus blabar kawate Redaksi Panjebar Semangat. Lan pesen Mbakyune ora susah repot-repot masak. Nunggu adhi sinarawedi kang wis patang dasa warsa ora ketemu. Dipencarpencar ana sing nang Aceh. Tinutup kanthi wecaning lakon pinanggih tata tentrem rahayu kang tinemu. "Deneng nglamun Jeng. Ya sekang peristiwa mau Pasukan Cakrabirawa khusus TNI/AD Yon I melu dadi korban. Siji Kapten Piere Tendean pengawale Jendral AH Nasution sing lolos saka wengise PKI. pungkasane sing ora ana tandha-tandha kelibat. Wong nunggu kuwe. dalah anak putu. adoh saka laku gendhak sikara. Primen sebanjure Jeng. Jebule sing gawe ontran-ortran mau Partai Komunis Indonesia. "Aku setuju ning aja ngesuk lah." "Mbok dhewek wis kangen Mas. siki diregedi dening teror Bom.) ÉSUK-ÉSUK aku wis sumadya mangkat menyang kantor pusat perusahaan jroning 30 taun aku nyambut gawé ing kana lan telung taun iki aku wis nglakoni pènsiun. Sing arep kedhayohan uga padha rerigen. Sulastri ora sabar mbradhat nggapyuk ngrangkul Kakange. nganti ana sing nemahi pralaya. Mahanani urip ayem tentrem. Ana bat repot disangga bebarengan. Sing mandan sering tah Sing Lucu. Hp-ne terus moni. Mbok padha eling lha wong Pamane Kanjeng Nabi SAW baen tumekaning mati ya ora gelem Iman. Ana paribasan perek kebo gupak kecepretan. Senadyan tilas saradhadhu suprandene mripate kaca-kaca maca layang mau. Gawe papan cintrakaning liyan. Bojone Sulastri tiba neng Kalimantan. Urun rembug bab wayang kulit lan cercak. Sumrambah neng lingkungan jembare tekan saindenging Nuswantara. Pokoke tekane wis sangu pangan secukupe. Untung Komandan Yon I Kawal Kehormatan Resimen Cakrabirawa. Ora banjur dolanen BOM ing sadhengah papan. dipindhah. mlesat ngirid balane se Kompi.Wis sebenere wong Kol." Ora sranta layang disaut. yen sowane Badan rong dinane. Sulastri karo anake wadon masak-masak. Kalimantan.

éwasemono padha diparingi pangan déning Gusti Allah. Tetéla nunggang bis umum ya kepénak angler uga.gèdhèg gumun. Riwayatmuuu. Ana sawenèh panumpang sing keplok. Werna-werna patrapé. nanging pamrihé siji. Tak deleng driji-drijiné methik kawat gitar kanthi luwes. Kanggo ngawèkani awèté mobil pribadi biasané nem wulan sepisan dak lebokaké ing bèngkèl lengganan. Akèh pambarang (=pengamen) nggawa alat musik kanthi solah bawa dhéwé . Sapandurat wong-wong padha kagèt banjur padha ngguyu bareng. Dhèwèké main wirama kroncong. ³Bengawaaan Sooloooo«. Krungu kojahé kondèktur mau akèh wong sing banjur ngguyu gleges. pak. Ucapané banter mèmper swara ah. Pindhahé chord-chord C-C7-F-G7-C ya mapan apik. Bisa urip sedhéla. aah«« Mbok menawa intro lagu anggitané dhéwé. Aku kagèt banget. lan iya padha ora duwé lumbung kanggo nandho pangan. Tak deleng kondektur nyawang aku karo mèsem. endi ana kulawarga sing dumadakan lara kudu mlebu RS. Nanging wektuné nikah. akèh para panumpang sing gèdhèg . Aku dhéwé mung lungguh meneng ngungun. Rumpakaning chord-chord iku diambali bola-bali.dhéwé. ³Mboten. Ana sing gèdhèg . sing cetha ragadé adoh luwih murah yèn katandhingaké nggawa mobil pribadi dhéwé.´ panjlèntréhé kondèktur bis sing sajaké wis raket. Nanging pétungan ragad. Kowé rak luwih aji ketimbang karo manuk-manuk mau !´ Lha.gèdhèg. seprapat jam sadurungé tekan kutha Sala. Piyambaké bisu tuli gawan bayi. ana priya pambarang umur udakara 40 taun munggah bis. oh. . Aku rumangsa éntuk piwulang sing becik banget saka kedadèn sing mentas waé tak adhepi. Ing nggon . bayaré gedhé bareng wis tuwa pènsiun malah kebak was-sumelang lan kekuwatiran ? Genéya? Ya embuh«« Wusanané aku tetep budhal nunggang bis umum sing akèh liwat ing ngarep omahku. tak coba nguripaké mesin manèh. Saka lambéné kanthi semangat menga amba nanging durung ana sing ngerti dhèwèké arep nyanyi apa. Nyandhang penganggoné rapi lan resik ora kaya pambarang umumé sing kummel lan nglomprot. Kanthi ngungun aku nglebokaké dhuwit sèket èwu rupiah ing njeroné kothak cilik sing diideraké pambarang bisu mau. Tak rungokaké mainé resik. Aku sing seneng main kroncong ora ngerti pambarang iku arep main lagu apa. batinku. awit wiwit sepisanan mung main chord babar pisan tanpa melodi. Aku iki sing mbiyèn duwé pangkat dhuwur. Endi ana mobil sing kudu diservice abot.. Ana sing lagi nyanyi sabait rong bait langsung wis narik dhuwit. iniiiii«««´ keprungu swarané wong nyanyi. uh. Dhuwit pènsiun saben wulané mung cukup kanggo ragad urip saben dinané kanthi prasaja. ngiwa nengen dhèwèké atur pakurmatan panumpang bis tanpa pocapan apa-apa kejaba ing lambéné mèsem ngujiwat. Begjané anakku loro-loroné wis rampung kuliahé. Kedadéyan ngéné iki pancèn wis suwé tak kuwatiraké. Wiwit aku pènsiun akèh bab-bab sing nggawé was sumelang jroning uripku. Manuk-manuk kuwi ora padha nyebar lan ora padha derep. aku minangka wong tuwa rak kudu sumadya sakabèhé««. Sakwisé rong menit luwih pambarang iku mung ngucap swara iku sing babar pisan tanpa wirama ora jumbuh karo gitaré. ya iku. lan iya padha ora duwé lumbung kanggo nandho pangan. Pramila bisu saèstu. Aku ngungun sakwetara wektu. ³Tiyang punika pambarang bisu««´ cluluké pak kondèktur bis. Kanthi trapsila mbungkuk mengarep . Punika pedamelané saben dinten kanggé pagesangan éstri lan anakipun setunggal. Lan isih akèh manèh kekuwatiran lan rasa sumelang sing ngreridu pikiranku ! Kanca-kanca pènsiunan sak nasib ana sing ngayem-ayemi kanthi nuding sabda tama: ³Coba delengen manuk gagak. Priya bisu iku mau dumadakan njerit banter lan gitaré ditabuh sora gawé mengkorogé githoké sing padha krungu. èh. Nanging ya akèh sesawangan sing lagi saiki aku ngerti. Ing sawijining terminal cilik. nanging mandheg manéh sakwisé ana swara gemlothak banter nggawé kagètku. Priya pambarang iku wiwit nabuh gitaré. ih. Jebul swarané salah siji panumpang ing satengahé petikané gitar pambarang sing wis mingkem lambéné tanpa swara. Kebeneran pambarang sing ana ndhuwur bis mung dhèwèkan. Aku dadi yakin lan faham sabdatama pitutur luhur sing nyebutaké: ³Manuk gagak kuwi ora padha nyebar lan ora padha derep. Banjur dhèwèké njenggèlèkaké rainé wiwit nyanyi. Swarané bening merdu. Ana sing pidato dawa sadurungé nyanyi ana sing mung terus nabuh gitaré karo sirahé manthuk-manthuk tanpa swara. ³Wah iki mung akal-akalan waé !´ ujaré salah siji panumpang cubriya karo ngguyu nyekikik. gitaré sidhem. Mèh telung menit pambarang iku main gitar karo tumungkul sirahé. Priya pambarang bisu banjur ngideraké kothak karton. Utawa ana prakara sing mbutuhaké dhuwit akèh. yaiku kepéngin ngrebut kawigatèné wong-wong supaya gelem mènèhi dhuwit rècèhé. Nunggang ing bis umum sing pancèné kudu suk-sukan kahanan sing arang tak lakoni sadurungé. Atur pakurmatan manèh. telung tahun sakwisé pènsiun durung tau tak lebokaké bèngkèl.uthak-uthik kana-kéné. Ngadeg ing tengah-tengah bis.nggon ajeg ana waé klompok pambarang munggah lan mudhun.

Wong nyanyi mung ah. karepé teka. bakul-bakul sing pating sliwer. kagèt aku meruhi awakku dhéwé jroning pengilon. dalan aspalan katon ireng sajak kemebul kena dayaning srengéngé mangsa ketiga. Gusti Allah Maha Adil. gagé aku nyandak anduk. sepuré ya mesthi telat lé teka. tuku tikèt terus langsung munggah sepur rasah ngentèni sepuré teka kaya adat biasané. Bathinku ngapokaké Sari. turu waé ing susuhé ya ora bakal éntuk pangan sapuluk-puluka.45 stasiun Lempuyangan. kapitayan lan ikhtiar ! Wong bisu mbarang dodol swarané bisa nguripi anak bojoné. Seminggu kepungkur. Ésuk-èsuk ngéné énaké ngopi karo ngudud. sajak kuciwa. gagé aku menyang kampus. umpel-umpelan. Dina jemuwah bareng karo plethèking srengéngé saka sisih wétan. blaik.. salahé sapa rada lelet. wah aku kuatir mengko ana apa-apa nèng ndalan. Bali saka stasiun ora langsung njujug kosé Sari. Ora lali karo nggondhol bungkus rokok. Apa manèh sanajan ta iki nèng jogja meksa tetep krasa adem rasané. Motor wis siap. siré dhèkné arep mulih dina kuwi uga. krasa ana tangan alus njawil pundhakku tengen saka mburi. Aku saiki yakin ora perlu sumelang manèh. aku ngalem bagusku. ngadhep kopi karo ngobrol.. Sakwisé mripatku loro bener-bener melèk. 12 juli 2003. aku mudhun saka bis kanthi jumangkah ènthèng. Mula dina kuwi lèhku ngeterké tuku tikèt ya wayah jam rolas kurang seprapat. mlotot odol. Kenapa aku kudu sumelang lan tansah kuwatir ?? Saktekané terminal Sala.. ning rumangsaku kaya nduwèni pangaribawa kang narik kawigatènané mahasiswa padha jajan nèng kono. nanging lèrèn sedhéla nèng angkringan pojok gelanggang adat biasané angkringan bukak jam papat soré ning ora kanggo angkringan gaul iki. biasa kaya padatan. Aku nunggoni sangareping lokèt karo maca jadwal. Dina setu kang panas ngenthang-ngenthang. Kaya adat biasané lé menyang lan tuku tikèt rada ngèri.géné nèk nyandhang rapi ngéné ya kethok bagus´. lagi kèthok paling wong papat kalebu aku sing wis padha nonkrong. gandha parfum krasa maknyus nyogok irung.sreetttt´. ³Hi.. Cekikikan dhéwé. ³Mas tumben jam segini dah nyampe kampus ?´. karepé gati arep ngeterké Sari nggolèk tikèt sepur. ³Sreeetttt. akèh tukangé ngamén. Gusti mesthi bakal maringi sing kita butuhaké angger disuwun kanthi donga. petugasé kandha yèn sepur pasundan ntas waé mangkat durung ana rong menit lewat. uh. kuwi pas dhèwèké meksa mulih bengi dhéwé. Kebeneran. Sumpek. Apa manèh iki mlaku bengi. Kahanan bonbin durung ramé. kantin Sastra sing panggonané biasa. Mesthi dudu ³swara merduné´ pambarang bisu mau. Tekan kampus isih jam pitu. Kondèktur sapa aruh aku karo mèsèm grapyak. ndodok tenguk-tenguk ndhisik karo udud. para maos rak wis mangerténi kaya ngapa kahanané sepur kelas ekonomi. Wah pokoké semrawut. kamangka sing arep ditumpaki kereta kelas ekonomi. Jam setengah enem ésuk. kamangka lehku kansénan jam setengah wolu.´ Nanging mesthi waé nèk manuk gagak mau tetep meneng. pak ? Sèket èwu regi ingkang pantes sanget.. Wédhang kopi panas wis sumadya.. ³Weit.. Aku mung mèsem manthuk. Jan-jané setengah enem tumrapku isih ésuk banget. Rampung markirké motor. motor takplayoké ngidul terus mangétan setithik njujug ing Lempuyangan. kamangka kudu dina iki uga dhèwèké wis tekan Tasik wong jaré ana acara keluarga. wong biasané.. satengahing lalu-lintas jogja sing padhet. LEMPUYANGAN Setya Amrih Prasaja Jam 11. Bocahé langsung njujug warung Telkom sing ana sandhingé lokèt karcis. Akèh copeté barang. awit wis kulina.. Durung suwi iki Sari kelangan barang. sakperlu rembugan kepiyé beciké. isih katon kebul-kebul ngana kaé. oh! Nanging piwulang sing prayoga saka dhèwèké.éwasemono padha diparingi pangan déning Gusti Allah. . Èsemé katon kecut. Barang wis tekan ngarep lokèt karcis Sari langsung njaluk tikèt menyang Tasik. Jebul disemayani tikèt jam setengah sepuluh bengi. ana kansèn karo dosen.hi. Jan-jané aku ora tegel ngeculké Sari mulih bengi. ³Wah bapak kepranan laguné pambarang bisu tuli wau nggih. Dhèwèké ngedol sing ora diduwèni kok ya bisa urip. aku wis tangi. rega tikèt lan sepur sarta jurusané. Bakulé ya ana sing lagi lekas nata dagangané.´ ucapé kondèktur mau ngguyoni.´. sing tak jujug ora liya ya Bonbin. èh.

karo nyilih manèh... Bathinku misuh-misuh ning ora kumecap. rambuté dawa semanak semedulur.´ Wangsulanku rada gagap.³Wah iya no´. lumayan ora pati umpel-umpelan kaya gerbong liyané. karo nuduhké bungkusan rokok Mild. mbuh padha ilang menyang ngendi buku-buku kuwi.. Kamangka nèk cara Jawa tetembungan basa kramaku ki durung jangkep.Sakwisé wedhang kopi taksruput sing pungkasan nganti sak ampasé katut gawé garis sakduwur lambé. ³Mas. Jejerku persis cah nom-noman bagus warnané. arep menyang Bandung. Karo ngulungké rokok aku ngajak tetepungan. Jam 09. Mbuh aku dhéwé ra pati ngematké tulisan sing kapampang.´. Nganti bola-bali lèhku maca.. Krunguku sih jaréné padha dicolongi mahasiswané. Akh luwèh. Suwi-suwi saya gayèng lèhku ngobrol karo dhèwèké. ning nèk cara Indonesia kok katon lucu. Mbok menawa iki sing kepindhoné aku numpak sepur kelas ekonomi manèh. istirahata.´ Wangsulanku rada ngèyèl. Ana pitakonan sing gawé kagèt nggonku ngalamun iki mau. tetembungan Jawa campur aduk kaliyan tembung Indonesia. Ora krasa lakuné sepur wis setengah dalan. sepur sing ditunggu-tunggu mak kluwer siji mbaka siji gerbongé mlebu stasiun. Makjenggirat aku tangi kagèt. pating sliwer calon penumpang ngétan ngulon nggolèk papan sing kepénak nggo lungguh ngentèni sepuré teka. aku nggolèki warta saka mading sakngarepé kantor jurusan. Jam 21.. Oh ya tegesé campursari para maos rak nggih sampun pirsa ta. ehm coba aku wis lulus. jelas sinerat jroning katalog. untuk bergabung pada Lembaga Kajian Naskah Jawa.. Ning tetep ora keduman lungguhan. Tanpa dikomando puluhan calon penumpang sing saka mau ngentèni sajak ora sranta. Akh mbuh. kamangka punika wonten. ngétan-ngulon aku nggolèk gerbong sing isih sela... ³Dicari Sarjana Sastra Jawa IPK min. dah lama ya nunggu ?´. Bubar konsultasi kang kurang luwih ora krasa nganti ana rong jam. makasih´. 12 juli 2003. ³Rokok mas ?´. Sak jroning kantor sejatiné aku rada tambah gagap. Genéya ana sing masang lowongan kaya mangkono. Sajroning gerbong ramé banget ana sing ngomong cara sunda ya ora sithik sing ngomong cara Jawa. ³Oh.. Ngalor ngidul nggonku angon ilat adol omongan -. Ora sakwetara suwi. Kampus. Sepuré lèrèn rada suwi ing stasiun apa ta kaé.02 WIB. Kahanané katon ramé. ³Ada. Wangsulané cekak. Aku ngrogoh sak. Kayané ora mung sepisan kuwi olèhku nggolèki buku ning ora tau ana. Wangsulané petugas perpustakaan sakwisé maca daftar katalog sing takulungké. Aku seméndhé pinggiring kursi. wong jaré jurusan sastra Jawa rak kuduné anèng kono nggo sarana gladen wawan rembug cara Jawa antarané mahasiswa lan dosen.. gagé aku lungguh. Aku munggah gerbong watara jam sepuluh kurang seprapat.30 WIB. Sidané bisa mlebu gerbong. mengko takkèi ngerti nèk wis teka Ciawi´. Jam 07. ³Punten ak. Bareng tekan stasiun Banjar lagi ana lungguhan sing kosong. jenengé wawan saka Batu Malang.. Lempunyangan.. Bocahé seneng banget musik lan ngeband dadi ora mokal nèk sadalan-dalan sing dirembug mung kahanan musik karo band.. aku njujug kantor jurusan sing wektu kuwi wis bukak ning isih katon sepi tur kosong. mripatku kaya-kaya mak pencorong melèk amba. Tangané Sari dakkanthi. Mangkono kandhané. Karo ngentèni tekané dosenku. 3. . Aku gagé menyat Sari takgugah. barang weruh aku ongap-angop saka mau. ³Wah lha dos pundi ta bu. ³Mas rong jam manèh nèk gak telat sampéyan teka Ciawi. pakulitané putih katon saka cahyané kang suminar meksa gawé blèrèng mripatku sing ketutup kaca mata ribèn.. Wah awak krasa pènuk rasané pirang jam waé aku ngadeg karo nyangga awakké Sari sing lumayan abot. ³Bukunya ngga ada je mas´. Bocahé pahen.´. Jebul dosen pembimbingku wis ana jejerku. Sari dakkanthi sacedhakku. Wangsulanku cekak karo ngajak lungguh bocah wadon sing njawil pundhakku mau.. cara campursari baé sing gampang tur padha penaké. wong mripat iki rasané kaya kari setengah watt. Kepiyé lèhku matur apa nganggo cara Jawa apa Indonesia. Ciawi.. padha pating sliwer rebut papan colong playu. Karo ngetutké bu dosen mlebu kantor.Bu. krasa nèk sikilkku kepidhak tukang ngamèn sing liwat ngarepku. Mlongo aku maca lowongan gawéan kang surasané mbutuhké Sarjana Sastra Jawa. Diutamakan Keahlian Filologi. Rampung konsultasi aku nyelakké sedéla menyang perpustakaan sakperlu mbalèkake buku.nggih sampun sakwetawis.00 WIB. Gemrudug swarané rèl kaya swarané bledèg ing mangsa udan. 13 Juli 2003 Wawan njawil pundhakku aweh ngerti yèn wis tekan Ciawi.

³Ki Sungut. bakal ora tinemu nalar ginayuh ing rasa tumraping jalma lumrah kang sebangsa karo dhèwèké. Wangsulanku cekak. pitakoné Sari karo ngucek-ucek mripat. Kang diceluk ora metu. Jebul lèhku adoh-adoh saka lempuyangan tekan Ciawi mung teka langsung lunga. melu nglesot. Tumrap Giman mung siji kang Gaib. Adem sing krasa saya nambah wetengku luwé. njur lungguh sacedhaku. kumecap omong ya sakperluné waé. ya kuwi bangsaning manungsa kang tinakdir minangka titahing Gusthi kang paling sampurna tinimbang tumitah liyané. GAIB Setya Amrih Prasaja ³Aku naté takon karo sapadha-padhaning urip. Apa ta sejatining urip kuwi. ana wigati apa cah bagus´. Aku coba golek pitakonan bab apa sebabé kok saka lempuyangan nganti tekan ciawi kéné Sari ora akèh tembungé alias mèndhel kémawon. ³Ki«ki«. malah katon wicaksana. Pambengoké Giman ing ngisor dapurané pring pinggir désa wanci surup srengéngé. mbuh kuwi bangsané manungsa. tumrap Giman ora kalebu barang kang gaib. ³Ciawi´. Ora liya ya dapuran pring pinggir kali wétan désa. Mula jan-jané ora jeneng mokal yèn Giman duwé pangudarasa kaya mangkono. bok menawa pancèn wis dadi garising takdir dèning Gusthi. kepiyé cak-cakané lan paran sebabé cakraning kala gumlinding kaya wis dadi padatané. Ya pancén kaya Sungut gegambaraning naga wong cina kaé. tur ora bisa kanyana kapan ning duwur. Angin adem krasa manjing balung sungsumku mapag tekaku ésuk kuwi ing Ciawi tanah Pasundan. awit tumraping Giman ora ana kang mokal. suwé taksabani panggonmu dunung kok tansah sepi-sepi. mung èloké kabèh sarwa putih. ning tetep baé aku menyang. mung semiliring samirana antarané gegodhongan gawé kemresek. Sepur kang tak jaluk ngintirké lakuku bali menyang lempuyangan wis teka. Sari njawil bakulé sing lagi sibuk ngladeni. kalebu barang kang gaib. nganti tekan bangsaning jim pripayangan. tur praupané ya ora medèni. ³Mang bubur nyak´. Giman ganti takon. nglèsèh sakcedhaké Giman. kok Giman bisa kaya mangkono kuwi ya mbuh. duwé brèngos kang dawa nglawér klangsrah lemah. mung pingin mastekaké Sari tekan panggonané kanthi slamet. karo ngentèni rada awan. aku Giman ki. Gagé aku nyandhak lawangé gerbong. Gaib kuwi barang kang kasat netra tur angèl ginayuh déning panggulawenthahing manah. Awit manungsa pinaringan cipta. Nanging kenangapa.´. Lan sebab mula bukané. Sawetara ana telung jam karo tengak-tenguk ngentèni tekané sepur menyang lempuyangan manèh. Jebul kang saka mau dicelak-celuké Giman. persis kaya Sunguting ula naga. kok nggoné golèk kanca mesthi nglurug panggonan sing kondang angker tur singup ing désané. Kang ditakoni ya semono uga. . Awit tekaku ora dadi senènging penggalihé wong tuwané Sari sakloron. Sakwisé weteng krasa anget lan wareg. njanur gunung teka anèng papan dununganku. Soré kuwi. Bok menawa. ³Ora ki. kapan anèng ngisor´. Ngalor ngidul isih bengak-bengok. Wondéné pancèn bener kahanan sing kudu daktampa kaya mangkono. Makbedunduk. rasa lan karsa. Mula pawongan mau pinaraban ki Sungut karo Giman. sampéyan menyang ngendi baé ?´. amarga dhèwèké durung nyumurupi kaya ngapa lan kepiyé wewujudan sejatiné. Aku pamitan karo wawan banjur medhun saka gerbong. lambéku kaku ora bisa kumecap njaluk pamit karo kursi stasiun. kaya padatan yèn wanciné bosen nèng ngomah. mung pawongan sepuh rikmané dawa kinucir siji. awit manungsa dikeparengaké daya cipta kang tinemu ing rasa lan kinarya ing karsa. Kayata bangsaning jim. Giman mesthi golèk kanca wawan rembug lan gegojègan.. Jan-jané aku aku wis krasa lan ngerti yèn tekaku ngancani Sari mulih ora bakal dadi atiné wong tuwané loro. ya kuwi Allah kang Maha Gaib. ana pawongan sepuh nganthi teken samar-samar metu saka sela-selaning dapuran pring. ³Whè lha nak Giman. yèn Giman dadi salah sawijining titah kang dikeparengaké nyumurupi kahanan titahing Gusthi kang liya lan béda alam kuwi. rèl lan kahanan ing stasiun Ciawi sing sepi nglangut. tangané loro nglumpukké godhong garing kanggo sarap lungguhan. pangudarasaning Giman kang kaya mangkono. mbok menawa tumraping kang Paijo. Ora kaya swasaning atiku sing gemrejeg-grejeg kaya lakuning kreta sakduwuring rel kang panas antarané Ciawi ± Lempuyangan. Giman bengak-bengok karo ngubengi pinggiring kali kang mili satengahing dapuran pring. awit saka dawaning jènggot kuwi mau. kowé nèng ndi ki !!?´. Dadi kaya jim kuwi. wong Giman bisa nyumurupi lan grasakaké anané. ya kapeksa aku mulih Jogja dina kuwi uga. Tegesé. Kang pinaringan cipta. malah bisa dadi kanca wawan rembug jaré.³Dah nyampe mana ?´.

Kuwi bedané aku karo kowé. Banjur ana wigati apa. Giman gagé menyat ninggalké panggonan papringan kang saya katon singup tur peteng. yèn kowé pingin luwih ngerti bab gaibing gaib. mung baé béda alam. Rencana sakawit arep langsung mbacutké laku. saka kabèh kang sumebar. nèng papan kaya ngéné kok ya akèh bangsaning ki Sungut ya. dadi ora jeneng mokal wewujudanku kang alus ora kasat ing netrané jalma manungsa akèh. mung merga saka kersaning Allah. Giman isih lungguh sila ora obah saka panggonané sakawit. ora ana samubarang kang gaib. Giman nggolèk panggonan kang rada akéh suketé kanggo nyèlèhké bokong karo ngrogoh sak nyumet udud. Banjur awèh wangsulan.´ Batiné Giman karo lambéné komat-kamit muji Asmaning Gusti ora lèrèn-lerèn. ponakanku ngalas roban kana kaé lagi duwé gawé mantu.³Anu nak Giman. kang dadi pikiranmu cah bagus. ³Wah-wah. mung keprungu kemrosaking papringan pinggir kali. ³O«o«jebul kuwi ta. isih pirang jam manèh ketug puncak´. Ajeng lan Ayu nggolèk panggonan ngaso dhéwé-dhéwé. astha sedhakep nyikep tongkat ngarep dhadha kuwi. Sabar. lèhé ngaso sak ududan baé ya cah. ana kang pingin taksuwunaké pirsa karo sampéyan. jebul aku arep ketekan dayoh kowé ta nak Giman. mesthi baé padha kapok munggah gunung. ya saka piyambaké kuwi aku diparingi ngerti prakara kang koktakokaké marang aku. muga-muga danyangé kono ora nggiri goda. pedhut putih dadi kemul nambahi adem kang krasa njarem ning balung sungsum. Pitakonané Giman karo nyedot udud superé. ³Nah cah bagus. ³Coba yèn cah-cah kaé bisa ngerti kaya kang takweruhi. Yèn kowé cinipta ing alam wadag. déné kok kowé bisa nyumurupi anané aku ora liya. Bengoké Sabar kang wis rada apal marang kahanan ing gunung kono. nanging gandèng rinasa saya adem. binareng tekaning samirana. dhèwèké meneng sedéla karo jenggirat tangi nggoné lenggah. mbuh kepiyé kaya-kaya ana samirana kang nyèrèt-nyèrèt sandanganku. batiné isih ngira-ngira apa kang sinamun sajroning pangucapé ki Sungut kuwi mau. mengko olehé ngaso neng pos telu bae ya´. aku lan kowé iki. kahanan saya peteng. anané jim tumraping kancaku pancèn gaib. njalukana pirsa karo Kang Maha Gaib. oh ya siji manèh welingku. Krungu tembungé ki Sungut. ³Kurang luwih rong jaman manéh. Ganti dina. sajak ana sungkawa ing atimu cah bagus ?´. rombongan kuwi pada lèrèn ngeculké rasa kesel.´ Atiné krasa rada marem. aku lagi ngiring mantèné. ³ Anu ki Sungut. sejatiné pada-pada dadi titahing Gusti. apa iya kabèh kuwi mau bakal mbadar pitakonan kang tansah ngglayut angen-angenku. tegesé kowé nduwèni badan kasar. lan ora sembarangan wong pinaringan nikmating gusti kaya kang kokduwèni kuwi´. Sakwisé ngliwati kebonan tèh kang ijo. Giman lan kanca-kancané mbacutké nggoné mlaku SAJRONING ANGKRINGAN Setya Amrih Prasaja . mung bédané katon isih nomnom´. Pangudarasané Giman kang sakawit mau meruhi kahanan liya sak kiwa tengené. mung baé dhèwèké meneng. kejaba mung Allah Kang Maha Gaib. Kahanan ing pos loro katon saya peteng. takonana karo sapada-pada titahing Gusti kang sumebar ing marcapada iki´. Awit wis dadi garising takdir. ³Aku kudu nggolèki ngerti saka sapada-padaning titah. Mangkono Giman mulai awèh pitakonan. ³Bar. Sampéyan kuwi rak kalebu bangsané jim ta. Giman lunga camping bareng kanca-kancané. kamangka. Giman mung ndoplong karo mantuk. kok sajak ngemu bingung praupanmu. njur kenangapa. Ki Sungut ora mbacutaké aturé. ³Man. akhiré Sabar awèh préntah supaya gawé geni kanggo ngopi apa nggodhok mie. Ntas iki mau. Bubar sakecapan. marang pawongan sepuh kang lenggah sila. Lan wektu iki uga aku njaluk pamit. ya kuwi kang nitahaké kowé kalawan aku kalebu jinising sétan lan malaikat´. ³Mula yèn kowé wis ngerti. ateges klebu sato kéwan lan tetuwuhan . atis.´ Sabar awéh wangsulan karo mbenahi taliné sepatu. awit lungaku iki mau dadi pitakonané kang lagi nduwé gawé. kok aku bisa nyumurupi anané sampéyan´. Sak ilangé ki Sungut. déné Budi. wayahé wis ngancik madyaning ratri. ana bocah lima kang loro wèdhok. Pedhut mulai tambah tumurun saka puncaking arga. Kang tianakonan mung mèsem karo monthak-manthuk. ki Sungut maklap ilang saka pandulu. ing alamku kana akèh manungsa kang ngarani sampéyan kuwi barang kang gaib tur kebak wewadiné uga nyalawadi. déné aku iki ana ing alam pangangen-angen. ki Sungut banjur mbacutké nggoné ngendika. kamangka aku dipasrahi dadi wakiling mantèn wedhok. bareng keprungu adan isya saka langgar kulon kali. mula sinebut badan alus. Kuatir mengko kanca-kancané pada mlayu sipat kuping yèn dikandhani sakiwa tengené akèh wewujudan anèh.

nanging kok ya tetep dilakoni. Alasané ya warna-warna. madya. ³Pak.. Lukman unjal napas. Rektor no 212/2000.tok... Asih. turunkan SPP. Lukman maringi idi. Lukman kang ora kaya adat biasané..kringggg. Sing dibutuhké bangsa iki dudu mahasiswa sing kebak duwité nanging ya kebak utekké tegesé pinter. sapa waé waton bisa lolos ujian masuk perguruan tinggi negeri (UMPTN). Lukman mung gèdhak-gèdhèk sajak gumun²wong sejatiné kuwi ora becik ditindhakaké...K.. Terus arep ditutup saka ngendi sekabèhing biaya kuwi. ³Piyé buné. Acong. Wusanané pikir duwé pikir.´ Prof. kang padha nggolèk beneré dhéwé ngutak-atik salahing liyan---lali marang jejibahan kang sinanggul ana pundhaké kiwa lan tengen. karo kekarepané bocah-bocah kuwi. ³kringgg. kang ginelar ngebaki spanduk-spanduk lan lambé-lambé teles. pambengoké swara saka jroning kantor. ditimbali kok mung mèndel ora awèh wangsulan´. asthané kiwa nyangking layang kabar kang pepak isi warta cacad-cinacad antarané èlit politik siji lan sijiné.. hidup rakyat indonesia.³Aku ya sarujuk.!!!. guru..tok. Wangsulané Prof. Prof. Msc kuwi. lan Ucok kang arep gawé urun rembug karo pihak Rektorat. ³tok. ³Yèn aku dadi njenengan pak. dokter. Prof.... perluné bisa éntuk tinggalan bunga saben sasiné. rembug duwé rembug..´ grenengé Prof. aku lagi mangertèni jebul ora ènthèng dadi pimpinan kuwi´. Ana wong papat. sebab mangertèni yèn kwitansi beasiswané tinulis sasi maret-april ning nyatané lagi bisa dicairké sasi juli-agustus.. nduwèni hak ngangsu kawruh ana kampus negeri ora perduli kuwi anaké tukang bécak. sing miturut para mahasiswa dianggep mblènjani amanat pendidikan. ³Njenegan ki ana apa ta pak. Sing angka loro duwit bèasiswa tumrap mahasiswa ditangguh mudhunké. Lukman sajroning bathin karo nyawang spanduk-spanduk kang pating slebar ngebaki panyawang saka waliké jendéla kantor. ³Masuk !!!´. gawé kasarujukan bareng. Prof.kringg. Ya kuwi kang sinebut ing pasal 31 UUD 1945. . rakyat bersatu tak dapat dikalahkan´. Pitakoné bu Asti sajak gumun nyawang solah bawané Prof. nguntapké lungané Fajar. Ingatasé piyambaké mangerteni kahanan keuangan universitas kang minim---ditambah manéh akeh fasilitas-fasilitas kampus kang perlu ditambah lan dandani. siji wadon sing telu lanang maju nyedhaki barisaning satpam kang jaga siaga tata. Kepiyé manèh ?. Lukman njaluk uruné rembug bu Asti garwané. Sakwisé nampa masukan lan anthuk kasarujukan saka senat universitas. ora mban cindé mban ciladan. siji. Bebasan wong ngerti yèn tumindhak maling kuwi nistha ning tetep dilakoni baé. ³Kéné lho buné. Mula jeneng ora mokal yèn akèh mahasiswa kang padha bingung. pejabat apadené presiden.Dr. Pisan pindho pambengoké. ³Dina iki. rumangsa yèn dhéwéke kaya nemu kahanan kang siji lan sijiné rinasa padha imbang abot lan entengé. Lukman mung mèsem mireng pitakonan garwané kang kaya mangkono.´ Lan sakpanunggalané. negara nduweni kewajiban minterké rakyaté ora pilih-pilih. nanging kepiyé manèh. Lukman katon saya biru pasuryané nalika pirsa saka satpam yèn para mahasiswané kang padha nggelar démo dina kuwi kepéngin ketemu lan ngajak rerembugan kepiyé lan apa kang dadi sebab mula bukané SPP bisa saya mlejit larangé. lan wusana. tetep ora ana wangsulan saka Prof. kamangka subsidi pendidikan saka pamaréntah pusat tumrap universitas wis kalong malah disetop. luwih becik nggolèk dalan tengahé baé´. Lukman. Wong cilik kaya awaké dhéwé klebu aku iki mung padha dadi gedibal sandal politik lan ancik-ancik nggoné padha arep nggayuh kamulyaning diri pribadiné. sakwisé satpamé kantor matur ngarsané saka purwa. puluhan nganti atusan mahasiswa kang padha démo katon wis ora sranta selak kepéngin ketemu karo tetungguling birokrat kampus ya Prof. ³Hidup mahasiswa. ³Urusi pendidikan murah bagi rakyat. ngobong awak. Bab anané démo kang perluné nggolèk warta alasané biaya SPP tumrapé mahasiswa anyar kok malah diundhaki.. ³Dalan tengah kepiyé sing dadi panemumu buné´. Pitakonané Prof. sajaké padha nggenahaké.. Wektu semana uga sakjabaning kantor. Yel-yel tansah kumandang ambata rubuh ngebaki kahanan lan sesawangan.. kampus ini kampus rakyat bukan kampus konglomerat. Lukman Prasetya.. Ana rong prakara kang dadi hasil kebijakané ya kuwi . Mula jeneng ora mokal yèn bocah-bocah sing kuduné padha anteng sinau malah banjur ngusang-usung spanduk.. bengak-bengok . sing wektu kuwi lagi sedeku saja tenanan nggoné Maos tuntutané mahasiswa ngenani S. galo unjugan kendel wis cumawis ana méja makan´. SPP tumrap mahasiswa anyar diundhaké 50%. Prof.!!!. Alon swarané bu Asti maringi pirsa kang garwa. amrih bisa disowanaké ana kantor Rektorat. lenggah cedhakku kéné´... aku kudu kepiyé saiki ?¶. Lukman karo nganthi bu Asti lenggah sakcedhakké.

Lukman.. Kula nggih prihatos nyumurupi laré-laré punika bengak-bengok salebeting barisan demo. ingkang badhé ngundhuh menawi kuliah awis niku mangké sinten. Panci leres nak mas. Bu Asti tansah mènèhi semangat tumrap garwané kakung. gawé jeneng ala tumrapé Birokrasi kampus. Aku uga diparingi ngerti. Lan S. jaré modèrn tur modèl malah rumangsaku saya lèhé deksura ora ngerti hakekaté wong nyandhang. Lukman kang kaya mangkono kuwi mau. iketé wulung. lan nang ngendi yèn arep mlayoaké aspirasiné. Aku banjur kèlingan marang apa kang wus dingendikakaké dening mbah Sastra. punika lho ingkang tansah nak mas ènget. menawi badhé kuliah mawon kedah ngukur boboting arta dédé kapinterané laré. Ya ing papan kono kuwi aku ketemu piyambaké. kowé kabéh nggawaa aspirasi kuwi langsung ana ngarsané wakil-wakil rakyat kang ana gedung DPR.K. Mbah Sastra iki sanajan wis sepuh ing yuswa.. rak kathah ingkang namung anak-anaké tani. madya lan wusana apa anané´. kuwi wektu iki.K. aku lagi ngadem ana ing salah sawijining angkringan pojok gelanggang. ngudi bab kabusanan. Nanging tetep baé kaya setu kepungkur Prof.. uggah-unggahan SPP kuwi mau. iki nganti mudhun ya ana sebab lan musababé ya kuwi anané UU pendidikan anyar sing dadi rujukan S. pawongané wis sepuh udakara ngancik yuswa 80-an. Bengi kuwi béda. ngagem surjan lurik soklat sing wis katon lusuh ngana kaé. ngendikané mbah Sastra marang aku . nanging ya isih wikan ing samubarangé. laré-laré ingkang sinau wonten pawiyatan luhur negeri mliginipun. Mula simbah sing wis tua ngaten mung saged nuturi amrih nak mas ènget kalih punapa ingkang dados kewajiban sinau wonten papan ngriki. lha malah kojur ta.. wis dirembug lan dirapataké ana ing Senat Universitas. Gumun kula malah wonten ngriku. awit saka ananing S. kanthi ngajak rembugan uga maringana pirsa. . ³Dadi panemumu. ³Paling-paling mengko njenengan ditimbali ana ing rapat Senat.K. Kamangka sakngertosé simbah. dina kang wis ditemtoaké antarané Prof.. kuwi.´ Aturé Prof. Lukman apa anané lan blak-blakané sakngarepe mahasiswa. Wong njenengan ki rak mung nyèndikani dhawuh saka nduwur ta pak´. aspirasi kang ana kuwi takbalikake satengahing mahasiswa amrihé mahasiswa lan masyarakat mau mangerteni bab mula bukané ana S.³Ya dalan tengah. Kaya arep ambruk-ambruka ruang Senat Universitas mangerteni apa kang diaturké Prof. Lukman. ³ning ya ra papa tinimbang nyandhang cara saiki sing ora mbejaji. Amarga S. mataku ora kedhép nyawang pawongan sepuh kuwi. cobi mang penggalih nggih nak mas.K. dhéwéke durung bisa ngotak-atik apa manèh nyabut anané S. bakulé angkringan ya mung doplang-doplong karo udud ngentèni pelanggané. nanging ya ora setithik sing nduwèni béda pamanggih²malah nganggep yèn tumindhaké Prof. Nalika semana.K. kelebu kampusé njenengan. tuk kringet sing saben dinané mili nelesi agemané tiyang sepuh kekalih. Nanging ora nyamping mung katokan modhèl silat. ³Dadi bèn mahasiswa lan masyarakat ngerti saknyatané kaya ngapa. kamangka tumraping mahasiswa kados nak mas niku lagi gedhégedhené duwé kekarepan.K kuwi mau panjenengan tapak asmani. Segané kucing isih katon numpuk akèh. iki mau bisa baé dicabut waton ana perubahan utawa peninjauan kembali bab anané UU pendidikan kang surasané ndadekaké Perguruan Tinggi Negeri nduwèni status BHMN. dudu malah njenengan sing ketiban sampur. Dina Senin. Lukman ora bisa maringi kejelasan. Dikti ngenani otonomi kampus. Rektor kuwi metu. buruh.´. kang uga nduwèni kalodhangan ngurusi keuangan dhéwé. Wangsulané bu Asti kanthi ngunjal ambegan lirih. kepiyé carané njenengan ora dioyak-oyak karo aliansi mahasiswa bab anané S. bab kahanan kang lagi tak rasakké sajroning aku neruské sinau ana ing pawiyatan luhur. Karo nyawiské unjugan bu Asti mbacutké nggoné ngendikan. ora kaya padatan biasané. nawu eluh sajroning donga saben-saben wengi. ´Wah simbah iki deksura surjanan ya iketan barang kok ora ngagem nyamping´. Lukman. Kang surasané ngowahi status Perguruan Tinggi Negeri kang minangka instansi pendidikan utuh dadi Badan Hukum Milik Negara (BHMN). Pasuryané gawé adem sapa baé kang nyawang. Jagongan bareng wong loro.. jer basuki mawa béya. lagi duwur-duwuré nduwèni idealismé. awit pamaréntah pusat duwé kekarepan arep nyuda subsidi pendidikan tumrap kampus kang wis di-BHMN-ke kuwi. yèn S. Bathinku. ³Ya bèn terang diaturké purwa. Rak nggih tiyangé sepuh laré sing ajeng kuliah ta. Boten wonten ingkang nglepataken tumindhak ingkang mekaten. karo nyruput wedhang jahé. Ana anggota sing sarujuk karo gegayuhan lan kawicaksanané Prof. wis kudu golèk dana déné ora ngendelké subsidi saka pamaréntah´. utawa gampangé atur otonomi kampus. gedhe-gedhené bisa uga dadi sebab lèngsèré njenengan saka kursi Rektorat´. ³Kuduné.K..ahk luwèh.. Awit dianggep yèn kampus-kampus kuwi.K. Bu Asti mèsem karo mantuk tanda yèn sarujuk karo apa kang diaturké Prof. nanging kedahipun rak mawi larasing manah kanthi menggalih ingkang prayogi. niku rak mahasiswa ta. Lukman karo wong papat wakilé sing padha démo setu kepungkur---mbacutké rembugan. Langkunglangkung masyarakat. ³Nak mas. kapan negara niki saged dados negara ingkang maju lan pinter. saking tiyang sepuh setunggal lan setunggalipun menawi pun kempalaken rak saged ugi sinebat masyarakat. Lajeng negara.

Tangis bungah mesthiné! ³Matur nuwun. NAZAR UTAMA Dening: Adinda AS SAWIJINING mujizat. Awit saking peparinganipun nikmat pinter saged sinau wonten ngriku´. ora dadi. Dirungokaké swara musik sing diputer kanthi cara play back song sing wis muni wiwit bojoné mlebu kamar musik iki. Gusti. kepénak. ning ya ra papa muga-muga aku bisa ngerti apa kang dingendikakaké simbah. sikilé kiwa uga dicoba njangkah rasané ènthèng. ´Nuwun sèwu mbah. sirahé ndangak lan tangaé loro nadhah mendhuwur. Nganti sawijiné dina. Jalaran main musik nganggo keyboard iku driji tangan kiwa kanggo main achord lan driji tangan tengen kanggo melody. aku énthuk kabar ibuné kancaku mlebu Rumah Sakit. Sanadyan mangkono kanca-kancané padha nyengkuyung pak Utama tetep bisa ngiringi yèn kancakanca sing rata-rata wis pènsiunan. Akèh-akèhé nyanyi lagu-lagu keroncong. pak Utama gegancangan ngudhah-udhah tumpukan naskah lagu-lagu sing durung rampung garapané musik nalika dhéwéké isih waras. nalika tangané kiwa pak Utama bisa diobah-obahaké kanthi lemes sawisé limang taun kaganggu amarga kena stroke. Nambahi èndahing sesawangan kutha Yoja wayah bengi. Nadyan limang taun ora naté nyénggol. yaiku: ³Hidupku Miliku-Mu´. bener-bener éndah lan nuju prana lagu lan musik sing dianggit dhéwéké iku kaya sing dikarepaké! ³Matur nuwun. tengah wengi dhéwéké nglilir saka anggoné turu dirasakaké driji-drijiné dadi lemas ora nyengkerem manèh. Sakaroné tangis-tangisan. Kawula énggal ngleksanani nazar kula!´ mengkono aturé pak Utama jroning donga muji syukur kanthi patrap jèngkèng. ³Mencari Kasih Tuhan´ lan ³Ajarilah Aku Bersyukur´. lan sakpinunggalané sanajan ta boten sakedhik ingkang putrané tiyang gadhah lan kecukupan. Kamangka ratu-ratuning wengi lagi katon ndadari sisih wétan kaé nyurutke cahyaning sasangka. nanging mainé keyboard ya isih éndah yèn dirongokaké. Tetéla tangan lan sikilé sing setengah lumpuh limang taun suwéné wis pulih kaya tangan lan sikilé tengen! Gegancangan pak Utama mlebu kamar musik lan nyoba main sawenèhé lagu-lagu nganggo salah sijiné keyboard duweké. Kagawa saka rasa gedhé kebungahané lan kélingan nazar sing naté diucapaké. mengko mundhak diarani bocah sing ora nduwé tata krama. Mesthi Gusti ingkang kersa nuntun kawula!´ aturé pak Utama kalegan kebak rasa syukur. Sakwisé tak aturaké karo mbah Sastra.´ aturé sakaroné bebarengan. Sasuwéné iku uga dhéwéké ora bisa main musik keyboard salah sijiné alat musik sing disenengi dhéwé. Adat biasané yèn simbah wis ngendikan. Gusti sampun marengaken kasembadan donga lan panyuwun kula. Dipilih telung lagu rohani sing kober diripta jroning tahun kapindho nalika pak Utama rong tahun bubar keserang stroke. mung aturé simbah mau durung tuntas jé. Mbah Sastra katon mung mèsem nglilani lungaku. Maklum nadyan ora seniman musik nanging pak Utama 20 taun luwih nlatèni keyboard sing limang taun pungkasan iki dijaraké njamur ora tau disénggol. Banjur ngrangkul kakungé raket. angèl nggoné arep nyetop. Nanging kepiyé manèh Hand Phone-ku muni.´ Sisihané gawok ngadhepi kasunyatan iki. Nadyan nganggo wektu sing ora sepira suwéné. Gusti. multipad lan song MIDI. bareng-bareng program mau kanggo ngiringi wong nyanyi. Tangan lan sikilé kiwa diobah-obahaké kanthi luwes lan trengginas kanggo mbuktèkaké omongané. parak pajar musik lagu Hidupku Milik-Mu bisa rampung. ³Lan wiwit tengah wengi mau lagu rohani iki wis tak garap rampung. Sajroning angkringan. Bareng nyoba dirungokaké lagu sak wutuhé atiné pak Utama ngrasa trenyuh . Banjur diobah-obahaké niru obahé driji yen lagi main keyboard kok ya luwes. Matur nuwun. Ing mripaté mili luh rasa syukur lan trenyuh . ³Matur nuwun. Nanging pak Utama kurang marem.guru. pamitan terus bablas. . Kanthi bombongé ati pak Utama nyoba gawé aransemené lagu ³Hidupku Milik-Mu´ kanthi methode multi track record. bakul. Bojoné kasengsem ngrungokaké. Nadyan main mung nganggo tangan siji awit pak Utama sregep nggawé program musik dhéwé yèn dirungokaké ora béda kaya wong main musik salumprahé. Gusti. gagé aku mbayar. gawat jaré. Kanthi nggawé style. Sawetara driji tangan kiwa diobah-obahaké terus. ³Bu. Lagu kuwi biyèn tau dicoba nggawé musiké kanthi tangan siji. kepareng kula munggel pangandikan simbah´. aku wis waras!´ pambengoké pak Utama nalika bojoné nginguk dhéwéké ing kamar musik. Njaluk digawèkaké kancakancané ya ora kebeneran.

Limang tahun kepungkur nalika nunggoni kakungé ngathang-athang tanpa daya ing RS jalaran serangan stroke setaun sadurungé pènsiun. Supaya ora panas. nanging bojoné ngejaraké waé nalika pak Utama tuku keyboard merk pinunjul type pungkasan akehé telung unit. nuwuhaké kawigatèn gedhé saka masyarakat. Akeh uga tangga teparo ngumpul ing kono nguntabaké mangkaté rombongan ngluwari ujar iku. bocah-bocah sing manggon ing panti main musik band sing manut panemuné pak Utama apik banget. Bayaré pak Utama nyambut gawé ing BUMN luwih déning cukup kanggo ngragadi bojo siji lan anaké loro sing wis ngrampungaké kuliahé. Aku mung mrihatinaké kewarasané bapak. Nanging dhéwéké ora tau nampa sak sèn-sèna. Pak Utama jroning nunggu dawa ing pangarep arep pulihé tangan lan sikilé kiwa kanthi sawenèhé terapi nanging durung keturutan.´ mengkono aturé Iwan nyengkuyung tékadé mertuwané. digawé rencana-kerja. Bu Utama serujuk. Kajagia mboten ngantos kesayahen!´ Esuk-ésuk rombongan cilik wis sumadiya ing ngarep omahé pak Utama. ³Aku kepéngin dikancani Marga jroné ngluwari nazarku mengko.´ ³Ora ngono. Spandoek mori warna pink tinulis ³NAZAR UTAMA´ kapasang ing kiwa tengené awak mobil pic-up iku. Dhéwéké pancèn dudu seniman musik. Kakunge mbiyen priya sing dinamis. Kayakayané adicara nguntabaké tindaké pejabat waé! . Ora liya iku kanggo nyukupi pepénginan lan kesenangané sing gedhé ing bab seni musik! Malah jalaran kawigatèné sing gedhé. Ubarampé sound system.Bojoné ngadhepi prastawa iku minangka mujizat. Bapak ora perlu kesel-kesel. sing manut kanca-kancané Marga mau unik ya narik kawigatèn«« Mobil pic-up silihan pamané Marga disulap dadi panggung cilik ing bak mburi sing tinarbuka. Kerep pak Utama nglimbang-nglimbang yèn pinuju thenguk-thenguk ing kamar musiké. malah nyanggupi arep mbiyantu mengko nèk ana angèl-angèlé bojone Marga sing pengusaha sibuk lan kinurmatan ing kiwa tengené.´ wangsulané bapaké. Karo mèsem pak dokter matur: ³Mboten masalah. malah kegedhèen gumantungé mring liyan. Ingkang perlu kedah dipun jagi. Bojoné pak Utama nyengkuyung kabèh kersané kakungé. Nanging Bambang adiné Marga sing nyambut gawé ing Banjarmasin nélpon ora bisa bali awit lagi ana penataran dines ing kantoré. Kanca-kancané Marga. kebeneran dina iku Minggu. Sidané Marga lan Iwan bojoné karo anaké sing isih TK teka ing Yogya. Marga kuwi putri pambarepé sing wis omah-omah manggon ing Pontianak mèlu bojoné. ³NAZAR UTAMA´ . bisa pedhot-pedhot. Edy lan Atok sing kebeneran manggoné sakutha. Mesthi nuwuhaké controversi. Telung dina kabèh répot nyamektakaké samubarang kabutuhan. Kebeneran Marga ya seneng musik mliginé main keyboard. Bapak mesthi kuwalahen ngadhepi kabèh iki. Pitungpuluhlima yuta rupiah dak kira cukup nggo tuku alat-alat musik prasaja bisa kasumbangaké panti asuhan. Dhéwéké kepranan nalika ndeleng acara TV. pak Utama arep ngamèn seminggu suwéné lan olèh-olèhané arep disumbangaké sawijining panti asuhan bocah yatim piatu. sing nembé nglakoni ngluwari nazar. dumadakan dadi pawongan sing ora kwawa tumindak akèh. Nèk bapak kesel rak bisa lèrèn ngaso. Putusan gumathok. dipasang payung motha antik gedhé. speaker loro gedhé-gedhé ngebaki panggung cilik iki. Saka kersané pak Utama dhéwé alat musik sing digawa keyboard loro sing ditata sap loro kanggo main solo organ. ³Iku bener.´ ³Mesthiné prakteké ngluwari nazar iki rak ora terus-terusan. Sawenèhé barang-barang pangrengga gawéané Edy lan Atok dipasang uga nambah asriné panggung-mobil iki.´ Marga usul. ³Iki kedadéyan luar biasa. awit honoré didumaké grup musiké sing kabèh karyawan andhané. Nganti kawetu nazar: Samangsané mengko pinaringan waras sikil lan tangané lan bisa main musik manèh. Jatah dhuwit blanja ora tau kurang. Nanging ing kéné sing baku dhéwé iku anggoné ngamen minangka nazar pokoké. Wong sing ora ngerti mesthi ngarani iku mobil hias sing arep mèlu karnaval! Sedina sadurung ngluwari nazar. karepé nazar sing dilakoni pak Utama Sejati jenengé bapaké Marga. Jroning rembug kluwarga iku isih ana rembug usul lan pendapat ³Nék bapak butuh dana kanggo nyumbang panti asuhan. Marga lan ibuné meksa bapaké kontrol dokter langganan. aku sanggup nyawisaké. Kowé ngetutaké saka kadohan ya bisa. Kedadéyan bab sing dikuwatirake iku numusi. Sing perlu gunggungé pitung dina. kanthi senenging ati mbiyantu laku ngluwari nazar iki. Dhéwéké kerep ngruntuhaké luh mesakaké kakungé. pak. kowé ndhelik waé jroning mobil. Bu Utama ngerti nalika pak Utama nyritakaké iki kabèh. pak Utama wis naté rekaman ing studio record. aktif.´ ujaré pak Utama. seneng-aten. saben bapak sayah kedah ngaso.´ ³Nek kowé isin nngamping-ampingi bapak.

Bocahbocah sing mauné ramé brisik. Dina kapindho sangsaya regeng. Pak Utama kaget nalika nyumurupi wong-wong pada mepet nyedhaki panggung mobil ing tangané sumelip lembaran dhuwit. Malah ana stasiun TV ibu kota lengkap karo crew lan pirantiné njaluk palilah pak Utama kanggo ngrekam lan nyiaraké ngluwari nazar iki kanthi cara live. Siska ngaturaké panuwun marang masyarakat sing wis akèh paring panyangkuyung. ombènombèn lan woh-wohan kanggo sanguné kabèh rombongan. Krungu musik lan lagu mau akèh ibu-ibu sing ora bisa ngempet metuné luh. Bagas. rock lan dangdut. Keprungu lagu ³Mencari Kasih Tuhan´ dibacutaké lagu ³Hidupku Milik-Mu´ sing dikidungaké pak Utama kanthi kebak pangrasa. blangkon mondholan. Jam setengah papat sorè rombongan ngrampungaké ngamèn dina kapisan. Trenyuh««. Kabèh padha ngrungokaké kanthi jinem. mula wong-wong sing krungu cengkoké Siska padha lenggak-lenggok. Ing omah ngétung oleholehané ngamèn dina kapisan rombongan rumangsa surprise sawisé ngitung oleh dhuwit rong yuta patangatus patangpuluh èwu rupiah. upamané pasar. Yèn disawang kaya rombongan sing arep lunga picnic waé! ³Sadèrèngipun bidhal mainaken setunggal kalih lagu rumiyin. Mburi dhéwé mobil Kijang INOVA. Ana wong sing mung mesem-mèsem nyecengès. Ndadèkaké sangsaya nges lan anget! Jam 12 awan rombongan ngamèn ngaso mangan awan. Sangu sing digawa saka ngomah luwih déné cukup. utamané lagu ³Hidupku Milik-Mu´ Saperangan gedhé lagu-lagu sing dimainaké pak Utama lagu rohani anggitané dhéwé. tanpa keris. Tumindaké rombongan ngamèn iki banget nuwuhaké kawigatèn masyarakat sing gedhé.priya nom-noman ponakané pak Utama mahasiswa semester pungkasan Institute Seni jurusan musik nggabung Edy lan Atok. goyanggoyang ing sakupenging panggung mobil. Nanging ibuné Marga ora mèlu kanthi pawadan nyawis-nyawisaké ubarampé kanggo ngamèn dina sapituruté. ngayahi tugas mandu acara lan ngrangkep nyanyi. Kajelasaké uga pikolehé ngamén nazar kabèh arep disumbangaké panti asuhan. Akèh wong sing ngrekam gambar nganggo handycam. Kabèh padha mèlu nyanyi karo keplok-keplok bungah. Dhasaré Siska tau dadi solist grup dangdut. Siska kuwi sawijining announcer wanita professional sing dijarag diséwa. njaluk kasanggupané . sapèrangan lagi mbukak dompeté. kairingan lagu mars ³Maju Tak Gentar´. Kekaroné tugas minangka tehnisi ngrangkep scurity. Sing padha nonton umumé serujuk lagu-lagu sing dimainaké lan dikidungaké pak Utama iku pancèn éndah. Malah kanthi swara tuwané pak Utama sing rada serak-serak iku malah muwuhi trep nalika dhéwé ngidungaké lagu ³Hidupku Milik-Mu´ asipat pasrah nanging melancholis. Lagu rohani sing lagi sepisan iki kakidungaké déning pangriptané dhéwé. Ndeleng glagat iki Atok tumuli metu saka mobil kanthi trengginas ngideraké kotak kubus saka karton sing pancèn wis kasediyakaké kanggo piranti ngamen iki! ³Matur nuwun. pusat belanja terminal lan liya-liyané. Underané panggonan sing akeh ngumpulé publik. Sawisé lagu kuwi ranmpung keplok-kepplok lan asesurak ngregengaké swasana ésuk iku. Nanging akèh uga sing katarik kanti mènèhi dhuwit cukup akèh sing dilebokaké ing kotak kubus sing sregep diideraké Edy lan Atok. Benginé nalika pak Utama ngaso ing omah bubar nglaksanakaké ngluwari nazar dina katelu. Saka speaker ing panggung mobil kaprungu swaran ulem wanita. ora percaya nèk iku ngluwari nazar. Ing mburiné jeep Taft di tumpangi Edy lan Atok sing wis ancang-ancang pirang-pirang dina sadurungé. Sing nggumunaké ing antarané ana dhuwit receh logam. rombongan ngamèn budhal. Lagu dangdut sing nyanyi Siska saka njeron mobil. pak!´ usulé wong-wong ngombyongi pak Utama. Banjur keprungu swarané musik keyboard sing dimainaké pak Utama. ana tamu loro teka nemoni pak Utama. bareng krungu lagu rohani iki dikumandhangaké kabèh padha meneng anteng tanpa swara. Swarané pak Utama sing wis 60 taun luwih iku ora merdu nanging swarané abot endhek. 50 rupiah 50 iji lan 100 rupiah 100 iji. Tamu mau manager hotel gedhe dhewe sak kutha Yogja. Mesthi waé pak Utama ora kabotan ora merga mengko bakal diwènèhi honor akèh. mall. kawigaten lan partisipasi sajrone pak Utama ngluwari nazar iki pitung dina suwéné. swarané Siska sing lungguh jèjèré supir mobil panggung. Kanggo selingan kala-kala lagu pop. pak Utama wis lenggah ing kursi sangisoré payung kanthi ageman adat: surjan Ngayogjakarta. sing numpak Marga karo bojo lan anaké. akal-akalané wong bèn bisa ngeruk dhuwit akèh.Ngarep dhéwé panggung mobil. Rombongan ngamèn pindah saka papan siji lan sijiné. Ngarepaké jam setengah sepuluh. snack. Nyuwun donga pangèstu kabèh lumaku lancar lan rahayu. Njeron mobil INOVA dikebaki werna-werna pangan. Dilagokaké kanthi intro lan interlude musik aransemen sing rinipta nalika wengi sepisan pak Utama pinaringan kewarasan. bapak-ibu««´ aturé pak Utama groyok ora kuwat nahan tangisé.

Tansah keprungu pesene bojone sadurunge tinggal donya. Mula pancen enak dadi wong sugih! ³Kula nuwun. Kala wingi kula tumbas langkung alus mung selawe ewu. Dheweke ngira wong wadon iku sawijining sales sing mlebu metu saben omah nawakake dagangan. makaping-kaping nyiaraké lagu ³Hidupku Milik-Mu´ lan lagu-lagu rohani anggitané Kakanda jeneng samarané Utama Sejati. nanging kok ya gelem tanpa nganyang! Atiné Marga sangsaya prihatin manèh nalika ana penjalukan kontrak kerja saka perusahaan studio rekaman musik sing pinunjul ing Negara iki. Sabeneré Marga prihatin mikir kawarasané bapaké sing wis tau kena stroke sepisan. bu!!´ Warsih kaget. ³Kula badhe nyade kain batik punika. sapunika bapak ibu nembe tindak. Kosokbaliné pak Utama ngadhepi iki malah sangsaya semangat.«««. Pindah ing teras ngarep nggejojor ing kursi males. Durung jam sewelas awan. ³Wah. Pak Utama nyanggupi paling cepet sawisé dina pungkasan ngluwari nazar. nyambutgawe ing Yogya.´ wangsulane Warsih. Marga nawakaké honor gedhé sing fantastic karepé wong hotel bèn mundur. anaké.´ sumaure tamune karo nginguk dalan ngarep omah. Dene mas Didiet putrane mbarep bu Dirjo mangkat kuliah esuk-esuk mau. Kain bathik cap-capan kasar dawane paling karotengah meter. Nyoba nyetel TV ing ruwang tengah.´ . Ah. nggadang-nggadang anake wadon sabisa-bisane sekolah saora-orane lulus SMU. lagi sedhela bosen.. Dheweke kepeksa ninggalake kutha Wonosari asline. pancen laras temenan. abot-abote kepengin nyekolahake anake wadon siji ben bisa nutugake sekolah sawise tamat SMP mengko. lan kabèh urusan kapasrahaké Marga. Warsih nderek keluargane pak Dirdjo wis rong taun iki. Sawetara iku salah siji stasiun TV ibu-kota. Mumpung lagi dadi ³panguwasa tunggal´ ing omah loji gedhe iki. njenggelek. ngrembug ngenani gedhéné honor. Raine pucet kumel ngemu wewayangan urip kebak susah.) WARSIH esuk iku dhewekan ing omah. Karo ngrungokake radio cilik siaran Radio Retjo Buntung. mripate melek merem lan lambene comuk-camuk. Nitik nyandhang penganggone wanita sepantaran bu Dirjo mau ngatonake wong kecingkrangan. bu. Kula bade nyuwun tulung«. ³Kersa penjenengan punapa?´ pitakone Warsih karo namatake tas plastik sing dicangking tamune. Ora kaya Warsih dhewe sekolahe mung tekan kelas 1 SMP medhot.´ ujare wanita mau sawise dilungguhake Warsih ing kursi teras cedak kursi males.pak Utama sak rombongané pentas ing hotelé. Rasane kaya ³nyonya boss besar´ wae.´ ature wanita mau karo ngetokake barang saka tas sing digawa... NJALUK TULUNG (dening: Adinda AS. ³Punika dipun sade pinten?´ pitakone Warsih sawise kain bathik dibukak-bukak kanggo pantes-pantes. kabeh gawean ngomah kuwajibane Warsih wis rampungan. supaya sisa-sisa umurku ing ngalam donya iki bener-bener migunani mring pepadha. Sugeng siyang. Dhéwéké merlokaké ngajari Marga lan Siska duet minangka backing vocal nalika Pak Utama ngidungaké lagu ³Hidupku Milik-Mu´. Warsih mbedek tamune iki ngira yen dheweke sing nduwe omah gedhe iku. Sawenèhing alamat panti asuhsan lan uga panti jompo dicatet sing ing wayahé mengko bakal di tekani lan diwènèhi sumbangan. ³Seket ewu. Ngereti-ngerti ana pawongan wanita setengah umur nyedhaki dheweke. dina iku bisa tumindak apa wae. Marga sing diangkat dadi ³manager´. Meja cilik ing sisihe ana segelas wedang kopi panas lan sepiring pacitan. ³Gusti Allah maringi rajeki bocah-bocah yatim piatu lan para jompo iku liwat tanganku sing wis tua iki bakal tak lakoni amanah iki kanthi sabecik-beciké. nanging katon satètès waspa ing mripaté mili ing pipiné sing wiwit kriput. Pak Dirdjo karo garwane wiwit wingi tindak Semarang kondangan adine mantu putrane putri. ³Kula betah kaliyan ibu kemawon. Kanthi kuwatir Marga ngudarasa karo Iwan bojoné: ³Apa klakon ing yuswané bapak sing 60 taun luwih bar kena stroke iki malah dadi selebriti?´ Iwan bojonè mung ngguyu nggleges. Kain punika taksih enggal!´ ³Mosok kain kasar ngene regane seket ewu. bu. ³Kula kepareng matur. Kula piyambakan wonten griya.´ ujaré Utama kanthi rai bungah. bu««.

Bisa tuku ali-ali emas limang gram nggo ijole ali-aline sing wis diedol ndek bojone mlebu panti-usada marga kacilakan. ³Ana apa kok sajak kesusu-susu. Krungu tembung ³tim´ Warsih banjur kelingan angger ana siaran acara MINTA TOLONG ing TV RCTI dheweke karo bu Dirjo mesthi nonton. bisa enggal-enggal nukokake speda Palupi anake wadon. mbak?´ pitakone Didiet kiaro isih ngremet-ngremet kain bathik kasar mau.´ critane Didiet. . Warsih kaget ing dhadhane tuwuh pangarep-arep. ³Aku tak metu ndisik. Penjenengan nengga kemawon wonten ngajengan. Bisa tuku busana Muslim sing nganggo renda-renda endah««« Wah. Ngladekake dhahar awan cepet-cepet metu lungguh ing kursi teras. let sedhela banjur ana wong sing nyedhaki menehi dhuwit akeh minangka piwalese wong sing wis gelem tetulung. Kain bathik sing bar dituku rongatus ewu rupiah mau wis ora digantekake maneh. bu. bu?´ ujare tamune ndheseg. ³Ketoke kowe kapusan. ³Jam pira kedadeyane. ³Bu Harto RT sebelah ya kapusan mbak. Kanthi gegambaran kabeh mau ndadekake raine Warsih bingar. Warsih nggregel. lambene tansah mesem seneng. ³Dos pundi kersa mundhut kain kula. Setengah jam Didiet wis bali. ora ana wong mlaku. Dhuwit rong atus ewu.«. ³Nek seket ewu kok kawisen. Warsih uga mlebu njero ngomah. Kepeksa golek pangupa jiwa dhewe merga ditinggal sing lanang mati. Wingenane tanggane kancaku ya diapusi model kaya iku. ³Rejeki´. Ing atine thukul pengangen-angen. Nembe ngetingal sak jam utawi kalih jam mangke«« Menawi penjenengan kersa mundhut kain nika. mas´ wangsulane Warsih wiwit bingung. batine. Banjur nyedhaki tamune maneh sing isih lungguh ing teras. bu?´ ³Mboten«. Terus menyat nyedhak lawang pager noleh ngiwa nengen nyawang dalan gedhe.´ wangsulane tamune lirih sajak keweden. mboten. kok«. ³Betah kula ngge tumbas regine obat seket ewu. Dirantos.´ ³Ketoke pikirane mbak Warsih kok ora jenjem. Kula betah arta seket ewu rupiah kangge nebus resep obat anak kula. Didiet bali saka kuliah. Mengko nek entuk dhuwit ³rejeki´ akeh kaya ing tv kae dhuwit eketan ewon sabengket. Tim«´ ³Tim punapa?´ ³Ah. barang ora mbejaji.´ sumaure tamune karo tolah-toleh mengarep maneh. mbak? Ana sing dienteni?´ ´Mboten kok. Utange karo lik Sadiyem limang atus ewu bisa dilunasi.´ ujare wanita mau karo bola-bali nginguk dalan ngarep omah. Dhuwur-dhuwure pengaji rongpuluh ewu wis apik! Warsih lungguh ing kursi teras. bu««´ ujare Warsih. ³ memgkono ujare tamu wadon mau karo pamitan. mengkono ujare wong mau sing ora liya salah sijine ³tim´. ³Nggih mboten ketingal. Warsih metu tekan lawang pager noleh ngiwa nengen. uga jam tangan sing didama-dama wiwit palupi isih kelas-6 SD. ³Nggih kula purun. Bubar mangan Didiet metu ing teras ngaruh-aruhi Warsih. separo bayare sewulan ilang muspra. Kula warandha katilar pejah.´ gemremenge tamune karo ringkes-ringkes barange. mas Didiet««. Lungguhe ketok ora jenjem.´ ³Nggih sampun nek penjenengan mboten kersa. lho ««. Lare kula sakit. mbak. kula tak mendhet arta rumiyin. Nggih punika rejekine tiyang sing remen tetulung kados ibu punika. Dheweke menyat ninggalake tamune. Kalih yuta mawon penjenengan taksih bathi kathah. Wonten ingkang ditengga. ³Kalih jaman.. Omonga mbok menawa butuh pitulunganku.Punika. Bali maneh lungguh kursi ing teras. Warsih sanalika lemes dedes. sapunika reginipun ««kalih atus ewu!´ ³Lho piye. Dhuwit blanjane sewulan sing telung dina kepungkur diparingi bu Dirjo di jupuk separo banjur diwenehake tamune mau. apese limang yuta rupiah! Wah.´ kandhane Warsih karo mlebu ngomah. ³Kenging punapa kok sajak bingung. Nasibe tamune iku kaya aku wae. Mula dheweke waleh nyritakake kabeh kedadeyan mau. isih akeh maneh rancangan nanjakake dhuwit limang yuta mau. ta? Durung-durung kok wis mundak tikel papat. melas nyawang Warsih sing isih lungguh dheleg-dheleg ing kursi teras. Mangke nek tim dateng rak lajeng kepanggih..´ panganyange Warsih. ³Matur nuwun. Didiet wadul karo bapake.´ Karo mas Didiet Warsih rumangsa wis cedhak. Warsih niteni ing acara tv MINTA TOLONG sawise nuku barang sing didol. kaya patrape mbakyu-adi. Sorene pak lan bu Dirjo kondur. Tim««. Menawi ibu saged mbiyantu kula«. ³Sekedhap. Durung nganti sejam sawise kuwi. Warsih mung manthuk-manthuk mesem seneng. Mau baline tamu ngalor apa ngidul?´ Didiet ngetokake speda motore mlaku mengalor kaya sing dikandhake Warsih.³Menawi mboten kepepet kain punika mboten kula sade.´ ujare Didiet karo nyawang Warsih sing isih ngetokake rai sumringah bungah.

³Matur sembah nuwun bapak-ibu««.´ ³Kain kaya ngene iki sepuluh ewu wae ora payu. Warsih sing dikandhani mung tumungkul.. melu-melu ethok-ethok dadi paraga ³minta tolong´ ³Ya suk mben maneh sing luwih ngati-ati. Mumpung akeh wong seneng nonton acara tv. mripate mbrebes mili. mung kanggo hiburan pamirsa.´ ature Warsih karo nangis sesenggukan. Saiki pancen akeh wong julig. Lha kowe tetulung kagawa kepengin entuk rejeki limang yuta.´ ngendikane pak Dirjo sabubare dhahar bengi.´ ujare bu Dirjo njereng-njereng kain batik pengaji rong atus ewu mau karo ngguyu cekikan. Awake dhewe kudu ngati-ati.³Jaman saiki akeh wong apus-apus. nanging ya bisa wae diatur kaya sinetron. . Dhuwitmu sing kapusan mau mengko ben diijoli ibu««. ³Wong niyate tetulung rak tanpa pamrih. Tontonan ing tv kae bisa pancen gambaran lelakon wong tetulung tanpa pamrih.