HOOfDSTliIK

"

O'versm,aak"vallt: n,i,e~tie twist'e:n t
IPOp,llllIllailre ,eulltulur',
'1. "'''''.'''. .t¥JlJ~W;r-.".'''+'''. '."". ~~~!I!ol.... Io'W'!I!' D.'.~..",.. ,,· -.," "",fIj;"..' ..•.".".' 'l."""

kwaliiteiit ,en ,goede :smlaalk

Inlle:iding Over smaak vab niette twisten, dat wOldt ons at vanjongs af'aanmet depaplepel ingegp~en., In dlepf'aktijikterenwea~ snel dat dats'JPr-eekwoord eenwaarbeid isa~s een k.oo"lekan iemandnog zogoed denkente k.en.n,eD en begr.ijp€n~ maar als het over :smaakg~iar.top' het ge'bied van :tu.ns,t en (popitUllaifle:), c1l1'[tuu:r.l~omJ,e :s~eeds weer vaol' enverwachte 'fe..aass.ingen te staan, Smaak Hjlct een hoogst'iindividnele aange~ :~e:g~-e:id ~ez-i:jn~ en.e[k~discussie da3ilio,verkan uHc:indleUjk dan OQ!k nergenstee Ieiden ...Toch doom. we niets anders dan eindeloos onz~ smaken ¥€rgeHj~~n en elkaar vo~. uu:r bestriiden overwa.t nu ec'hil:goedoigFWoont'e v :s]ech~:voa[woorden is" Denk maar eens aan feestjes en andere soclale gelegenhedea, maar evengced aan de ,opinie'paginats in de tmnt.e:n en. aan de kunst~ eD.lculruu.r~secties en recensierubdeken van. deftige en :minder deliigetijdscbriien. B~ijlCbaaris, bet bepaald niet :&Il~noeg om. c.ul:tuur gewoon leuk on,eicker.a:miusant. of m.~eressant 'tewD.den. :Nee.
t

om. de ,een.of andere reden.is hetv.anhetg,loots.t:e belang ,a,a.tw,c ;geZtl'w,enH.jictoteen
€:D
'JL' ,ui&,ilJ;ti L~LIJ.lJlgol:iilI

eenjuist waa:r,deO()rd~e~overeen cultuurproaud kli)',w' , .... n . Jiil'1f'1 ""'~,,,,;JI.,.,t--e-j[':'1>"i~lt·· '~'n " ,,,,,,~,~" :o-p" .... ,]·'I"n-, minet \1", het .....,.d,ll~'0" 'm;",a 'n· ..,....,~'e·~ In, v,o';>""'n-di"'~'r'~'n; ~e:d.uideUjk. temaken waar we staan in deversminende dlisrussies~ zodat ,aaaro'Ver geen enkrilmisv,eni.taod Jean bestaan, ln 'I(~l. g~van.e:n wo:rd.t debasis V',an deze discussies: ;gevorm.d.door d,e~;egenSiteJ]ing:tusSifU 'hoge cui1mur"~ die v,er,on,<ie:r.stce:M wOldt zjnnjj:g en. waard!l!Voi1De zijnt ,en '(lage culltuur"~ (Ue soms :missdlie:l1 wel1ekke~ o:nltspa:nn,en.d ismaer ons niet veel 'verde:r bliengt. nat is, ens lmmers oak Oil> school mtge'br-e:i.d duidelljk gemaakt biji val<k~. a:l:smuztek Nederlands en vreemde talen, Zo ibegdjipt iedereen d\at je weI. een hoek van Co:upems op jebnekenlijst Inag zetben~ .maar geen Bo:uquetreeks~ bookie Qfwi[d,:w"es;t'Strip ..Dat is pn~des detaak van het Qn.de__rwijls:. OI1_S kennis t'elaten. mal!en met dewat lastigere ~hoge'cult1t.lU!r~ dezete ler:eD.w;aar.der-en..M:aar 7.:,0, en. is lnlen. zi,cn de afg-e[orpe'll decennia steedsmeer g~a'Da;Ma,g~n~ is dat eigenl1.,lcwel z,()van~elfspreke:nd?' Bestaat e'recht 210·0 grootvemchil tussen bo:ge en ~agecu1)tuur als ODS altiid isvoorgehouden. em,waarin:z:it ~m.dat ve:rsicbU dal1.precies:? :61l. als ,([a.t niet :ZD d.uid:eltjk is, Wl€ bepaalt dan eigenUjkw.at'we] e:nwat met geed jjs~' er een Als ·cu].tu.m:Ue eH.te·is. die did: doet;j.wie beheren daar dan prede$~ne'? Uit enderzoek naar oil seortvragen bUlkt oa.t e'r een duh.lelijlke' :samenhang is tussen ~~pede s,maak' voerbepaalde genf1esin demedlla of,c.wtuurproQ\uoten in het algemeen en bevoIkimgsgroepen in. de :s'am,en~.eft~ng. Da:tbe~ekenit dat d,€fgeli:jke discussies veel minder onsclnddigzij.n dan bet spr,eetw-oord!ov,e.r sm....aak niet te twlstetl~ ens vall wil dosn grel.oven",
UiI,' .. ', .
J ,IJ&.IU\,..,., , ,ilei.ailJ ,iIL.I:lILiiJjl .&~. :: 1_ , ".,~, ~-"'L' L " J L J , - - , - .' . L~~~." LJ
0'

ju'is:t€inb~'.rp.retatievan

IA

- _- " ,IA,iliJLIU

c

.,&,'"

;lLilJ

'_' UU\iLJI~

"u_-

J!!I,,;, '.' __ .

,d··:

f

j

t

Met is €viment oat deze w~sc~nss;ies· voor de 6lm:~en .elevisiewe'tenschap biJJuls:t znnder relevant :zi,j:n. Wa:n~ 1denwe direct 'hoe opb.et :nivelUI wn. de media 'z~]f hirer v@@"~al i.m:pli.clet,e w,aardeQ@(d~ten (rver' cU:~mU'r£undj,o:neren. In, de' eet:sit~eplaatsl be" keft :het hiela:udi,<>vJ~uelemedJ:a. m.edia dJu.sdie nag alu',[a maJk. m_,ge'rwGfid.en aange~ch.l'levendanbet G~dl'ukte'woord. :In. de nveedep,laatsDes'taat:de inh.oud,dl@ deze mledi,atot ODS brmg:e'Rva'k-e'f uit amusement, ~erwiJI aa!DJ in£b:nna:H.edilewe in [de 'wQo'rd, en. beeld o:ntv.ange't'J.oo.k ,alweer niet zelden een :~a8ere'waa:lide,word!t: 'tDeg~~.@nddan die ,a:lk(fmstigva'nd.e ge~chlieVt1!Il~rs. Het :zalb~jlkenIQa,t:d,c' onde'rliggen:" ,1em,O:b,evell voor dtt soo'rtaJ. dan met bewust gebanlee:rdJ.e ,argumentmla:ngniet al1djiduits:[uit'E:t'iJJdimh.oud@H:~k.van, ,aardziln} 'In dit 'boofid:sru.'k: zwlett eerst d.e verscllm@nd.e argum,@nlt@n Q([d@'n,beschort[wd w die' in de [00<1"d,erUjldenva:nuh: versehillende theoretisehe Sitr-ominge:n :n.aQ'[Yur,en :z~ij.l11 g,"E!b:r,a,cnt t~g~n de opkomst [en QrU:w:ltkeUng~a:n de'massacuiJtuur. Zowel de [inksgeo:ri.ellteeld,eaI1aly~e VaJfl de f'r,ankfutl~r g,cbulea1s de ,onDservanevevis:ie van, [tie'e:U,1ii,ibe:npas~erendaarbtjaer'eme,. VervO:lg~rn5 beseheuwen we de rn.eerpo·, sUif'fe' a._mlyses dieva.maf de 'jaren ~",orut de hoek van deCmwal $"tu.dies ::z;i'j:n versehenen, 'en werpen we [fen nadere bllk oJ) [deth.eodeenvan 1eE'.n den'ke'r (Be daar Rauw m:eev:erwan:t ls"te welen PJe'rre Bourdieu, Na [oonbesp.mkina: Will de lcri't~lek die er in de afgelopell de(:ennia.va:nu].t: vle:~sdli1l.ende:I:n:valsboelien op ,deid.eeen van.Bouedieu ~is~f1b:nnu~,e€[d~ komen we dan 'wte!_ndeU,k tut een :aantaI6Jnen. die in bUD. onderlinge' sam.e:rmang: de basls zoudenlbunn.en ',"I(il[H.llen you,r,oon. :zi:nvoUe foofl2etting,an. de discussieover smaak in 'O'UZl€' poetmedeme eIDtulur:

Deseheidmg tussenhoge en lage cultuur en de ¥if;-rh,o.udmgMlseu 'behl.el:sgee:n s[1ta.ti;sdl--\t umverseel en.eeu:wiggegeven.. Discussles over het oadetscb.~i.d in'~aU" 'teU:daartussen, en de construetie farn een strlidesch.eidmgms:seD. hoge eu ~age eul'tuur~ i:s feite:lij:k. pas lets va:n de la31~steeeru.wen. :Met Bam.€!: doer de opkinms;t van, de massarnedia in d,e Ieopvan ,(I,evtldg,e eeuw~,in he'tlde'~z.~g deels :dsgevolg''ian d€ 'en ind:lllstdele revol,uUe built [de diSttESiie hiet1ov"erhro:g op. De'vers~~elti,ildnl'~g~Qt:€~ re gl)oepen mensen dlie kunnen l.@z;~n :schrijlven, en div;e,(rsetocbnologisthe 'UIten
t

'viDcting~n.leidentnt nieuwemedia engenres :gerlchtQ,peen gtiQ:I'~t:pulilek. De op~
li()cD'ls,tvan, de :po,pulail!eJlottm.llji~tle:kJ ·nJeuwe b[a.d.~n en boeken 'vol misdaad erl pomografle, doen de na:agri.jz.en wat 'bt.e:rvan ,.je~lnv~,oed 0'1" de mas:sa~, n hoe de :18 e cultuar v,and@;:bog@f€kila~s:sen daanarri. gemjwaar,u, tm blijve:m. De di:sruss!le i:sge'"

d.€basisg~legd veor een linkse ktU:i,etop deoptomst vanmass3).media. en massacultuar doer die I:9dJe-ee'~~e :socio~QQ8:Kad :MaO:'.. E:s" se:nUeelinditvierbanJd is :ii.i,fi, j,dee dat de ~OCrv~nbou"~·dat is d.e cu1tu:uf'in de brede ....
d,oo,r de,und.e·r~'boilfwiJ da.twU 7!~Sg@'D.~e ·ecofio:mi:scheve[hG't~di~ng~nm 'maatsdlJa'"ij ... anc!laal'd;a:t de d de V zinvan het woord .....in. ~aaJ.t~tenstanti€! ahijd, wo:rd,t:bepaa't.d i

boren, ln dieseltde peri.od,ewonlt

dominante cuJj,mttt aldid de eultuur is 'van (teod,Qmlnante grcoopen in de'maa'tsrna'p:pit, de ;gICte'pen di.ehet ge~d 'en de P·fOO.u.cH~midd.e~t!nl'n'han.d,€nnJebbe:n. Hoewel :

Man zelf rich nooiterg heeft verdiept in ,cutrum, werden decultur,ele impticaties "' _11.. d , .3.. k van. ZlJlnVlSle' op d" maatswappt'J ···-d·-J·· oop van '.'e aoste eeuw ver,uer'UItgew;er~t :_,e m oe d '. .' .' . .. . ~D"" "~, . "1:_ . '.. ~t....., . . ..:Ii . ., A·'..1 , 'OOt em groep van oorspron;g _'ui~~eSOCIaJic wetenschappers onaer Wle'~,ucOm(!lo, Horkheimer en B'eflljamin~die be:kendwerden cnder de mam ,Pr,ankfuder Sch.ule. Zij ttac.hHenJ,VQo:rtlulrdj,u.remd op het~d~cht~g:oed v,~n M;a,[X, te he:gd:jpen wa:tmet 111'· .~'il.. ..l! (L'!:'111 - ..l! • .r , d' 'f"k' ·_j11~ ,~.\i ".' name deni ,e meuwe ,eJlectrO:nl!!9Ol,e' meaia l}lJJ:m" r,iWjO mw'wD_"e1r1li ". O~ td,eVlS1.e). voor desastreuze effecten hadden op deontWikkeling van de culmur, De redenering, was ongev,eeIals va,lgt., Volgens de Prankfurters iseen van de' 1.Qgiscbe, zo met onvermijidelijike kenmerken vaneen laat-bpitaBstische' mutscha,ppi'j'i' ,dat ()ol{,de'medja steeds, cnm_mercie~ ler worden en zilch daarom weI moeten riehten ap het :Q:;roots:!t :mog~liji~' pulbliek .• , lees; de gr,no~steg~ene ,ddeI~ Dat gebeurt deordat boodschapl die in allerlei '. . steE!.8 o:pm'~u.w 'WO\[Q,t Ultgl!2~nlu,en",ereems 'Vat], ,', e 'd.(),mi:nan,~ .d '. __.:III '. if ,. vermen envananes

de

..,jJ

I

sbdSle~v,annonnen en waarden volgens welke de meerderheid v,an de mensen de samenlevill:g: als gdleld en bun eigen plaats en rel daarin begrlipen. D'it ~stelse1is gebaseerd lOP ideeen (in het Vloorr,deel) van de dominante groepen, dus kapitalisUscbe' en misschien ookwel W€$,t.ers1e'" wine en patriar", chale normen en'\lm,a:rden. Maar daar vah steeds moeilllj~er doorbeen te prikkeo omdat er weinig anderste zien is:: de maSSil.cultu.1)1J' in het algemeen.en de rnassa:med'ial. nhet bilj:zoude'r~V:eMl'Oi[den l1dtdndeUjk, tcteen eenhefdswo:n:twaaru:i:t wo-r i de coesument gem wl!1'lu!Hjike, k,euze meer te 'makeo ,",alt.H,et gevoEg is dat de coherente Vllofstellingvan zaken die hi'e:ruit naar voren komt:. dan ook logi:sch of''natuurlijk lijlct.,M,aal' dat Is ll;et alleen maar emdat de' massa haar zicht op de ~echtej rea]jteitv~don:!n heeft, 'en dug: ineen 'vals beWllstzijn' 1leeft. Om dit valse bewustzijin in stand te houden worden we' in de media overs,telpt met spelletjes en soaps, die oppervlakkig;vermaak b~.ed\en,2:0 wordtons zkht op waar het ecbt om gaat 'vett~oebeld, en wG:r,dit de, massa a(ge1 eidvan wa;t zijie'ig~nli:fk Z!QU moeten d),oen:in opstmd ltomentegen aldie onzln, en Z(" de ,o.ngeJiJke machtsverhoud:mgen. w:a,awan :ze'selfde dupe is, inde~echte' weeeld gam verand.eren. 'Wa:t er nu geooUrt is preeies bet omgekeerde:. d,oordat mensen ~:savon,d:s,moo van hun werk thuiskomen en rich alleee neg maar overgeven am de einde1,oze televhde .. streom, worden, ;z,eallemaal tot'~mdimensio,nale mensen' (zoals Herbert: Marcu.~ se, een van de meest vooraanstaande veItegenwoo,rdijeIs van de Frankfurter Schule~ bet noemde], en, 'WiUen ~e'o:p den dnur ooknietmeet',danCllp:pe'fV[akk.igver~ '1._ ~D" . .~ ";l'anK'~U:t... , ~ maoli... It ts d ~ s: '","-_11,· "iI,.,_. fu' uncne van de med ,. in, e ogenvan 'lK:' 'F 1,_£:' ~ ters: ., '.us ..l,_ Jle1I.1i:JL~J~' ae mecia, ,. d het volk b!ftmd. en spelen gevell., 'waardoo,r nlemand ga..art twi:jf~leI1l,aan de 'Wiijze w,a,aropde maats,chap'pi'j is ingericht en waardeor alles bU,j:fit zeals hetis,,';! Ook vanuit de ,an...der'eZJljde van bet pOlitieke spectrum, de oe;-onservatief:'Ube-1'ale hoek" bestaat een lange'traditie van. kntiek op en wantrouwen jegens populaire adtuuz, De kride.k vanuitdeae hoek beeft ecbter een volstrekt teil~gl!:s:telde:basi~: h~e'f''i;il10rmtjms,t het geloof'in de onwenseli.jkheid, dan wel de onmoogeUjlkb.eid om de' massa 'tot een iets boge'l' culturee] besef'te brengen, het 'u:i:tgangs,:punt van bet W2U'1,trouwen 'regen de ma.6sac.Ul1u.tl1'~ De cooseIVane'vle'n die'vrerheffiD~lvan d€ massa ,ak oawenselljkzien, beargumen.teren dit sbmdpunt "I'Om,atvan.rut Ide Idee da,t als, veel mensen lltIID een bepaa1lde,culltuurui'tm;g heuden, dit de schepper ervan w'el
te Ideelogie: het aamenhangende
j l

.e

t:,.."

WeI kennen '~de~n. OV~I' de waaIdevo:le elementen van bijiyuJ<rbeeld da arbe:id~rscu1!mu:r (voara1 j:nlliin;g@1and! 'met 've:___rteg,et1WOQrdlgers, als Hoggan) en ;z;oge:naJamdc' jf:olk ,eu.Jture", b;~t~cr1ijk eulmur v31lbe:t: volk. de gewOlne mensen (,vQo~,~l Ame:r:Lk~. hl metbijvoo[bee~d Whitman) al eel) Iangere haidHie.
'M:aar
'CI' ,-.0 '.'

eenm~i

" I, ",.:1"" ~fi ~-~~ ms er ,t'- -~ _e e 't.._~ ~":e~ g vaH~Ue oc"t(orns;t 'Van. Uem3:5S3JCu.Ur--': _~~ee= uosm , -,'Vi- eenacenne -__ ;~I=c -iP-----=--, __ --- ~ ---="_ur

Is ,~Iae:i:,u11,p\' ----;t::I---~---

='1,."II~

~l't!-cenlfenomeen.

de. ~'rst,~, 'bree.d E~:ta,:g.efi. e:n (o'h€:~ent~ :il(:ad~m~.sche waallderiTi;Q veor zo,we.'~ .11 e -.o,_~, ~:~"I -, uoor m assare ,-,' ,',be1:"-'~",-. ,gecon.suw,ee-r':d-," 'e 'I:_~: ,ee '1;- ,'.: e,~ ~',- ':-~', - .. ,--, d .u[--eer,:d]J-: .,--'-I~·. r pu .I.et'l;.en c e ,e: ,".'-- r e 3,tS:001'il.. massa 8rlEp:m :-,- -e:, e cu .11'uU kom.t wn. bet Britse C~turnl SwdruesJ De st[omingklo:mt: in de uia:ren ',,0 onder leidma 01.....]· S:'"""",,,,,'rt· ,G_l~11 ""n" .~~ '.]""1- m- - id dels UII'htlie- zroeid tot bon 'iI.""II".M ...·..·d··':ctf~ " ...... . H,_",,' I ~~'" ~i", "tOa demi -ib -":::iLU_G!_:,., .. $J~'ill. Y~ll:rr.~!J.:·_' dOl '" '~II' I"M - "',~ .. "".. .::ill •• 1sene ."~oc~p~Ule,fiet '~$nezc(l OfiUtl~ (ue: ~e term massaCili'mut;, met ,31-" acaoemi-. m Ie d sche maar Q ok a.Hedaagse fl:e~Ueve (;onn.otaties die ,eraa:n k]@v·etl vem:ngt do 0;(" d:@ "t - ,"'. popwalir'C .,':c'W,!i..UU[,(Uw. unr d' te n1:C. per se .~ ....' .. ,llCI~,_'OIlA. _'):c"" .1) WO,Ij .d',-It" gC'nitilt_ii3L....., -,...",'1,' •• 'I,~,. " .' .' It .'" ....., coor L .... 'v '11. ze " . I --.." k· ·t· term . ' "I~t ,."" 'riM .411':"" "·~.;:.-1 ',t,.;!I!,,, arm niet 'l;]- '-I,P ... ~l- .."',..:__.y~ 'O' Air -""~'= n..f\ni tl'l1,~if ,i,,," end"" ge. m em oJ! ""'1'fji ensen 1~'~,1-;.r.~ U~~~.......!~="''1!7 ~~~~. maar inv,e:l":$dliUende o'P,zkh~e:nOO:.k: mln ,ofmeer ~:a:n votk. is, het Uhga:n.,g~lpuntva:n deze visieis d3.t: mediaccnsumptiegeen pas;sieve besigheld ,. " ..-, f" d .Ji '" d'.US' b,~ - '1,_, ' :~S'I aafjtus:t m em aOI~' proce:.s:va:n· :ecOOentlg"1 .~ van Ot;;te~[ns: gle'V'ecQ~an een boedseha p..Datllillijktal uit het felt dat verschillende ,~-r.oe~n mensen aarliivob;tl'ekt: 'U~:t:eenl()iPCndevormen van. 'lage cu];~.u'u["de voor.keur. gevea, VOO[ cdtici Yin lage
'-,1'-

0.'

J

I, ' -,

I

,'Ii:;',l'U_I.' t,

·ya.~·,I.

I

Jlj~,'I.. '~ _. ," ,

.'

~

~

I, _

~'_-'~"'I:I"""'~':-'

tl.:~

-

.1~.:(!iI'>· I~

,:,:I! •

j,

I

".

Ii'

II .

e

.

""';'.;>t ~.~"I-~~o~ ~_~

i

!~~~

~~._;__

U,

F I!r.!J _.

/~J

_._'Ift

_=,=,~~l!'.l~'

iO! ~,,,~I

~

~·~_!!,;"-'=~~~=

........ ~,~ Ii

';'''''1

I~

I ~=~.II!"'r:~_

,=

,c~druu'[mag bet dan zozjjn. dat b~jvoodJeeldi ales' '""a't:er op ~elevis,k~' komt, zeker bi,j' de cemmereiele zenders, meer 'v,an hetz:;e'lfcle is, maar 'loot' de kijkersz:el£ de' grate massa's, 'bUjkt dat. ,aUenninst het geval te zri:n~Ni,el. VOOr niets 'z;rjn :i ui~t: de commerde:ten ZOg;esp~t8t. p de' Idikdjfen;,j als een 'programma niet aanliiba,~wordter door n
'\¥e laulJ~ 'nlet
• I~

de ta,J'kers direct massaal overO'.~scha'k<ddnaar een aader kanaaL B,ovendien z~tun

voer elk programrna zemaar de te'~msffie31an. andees gezegd:' nietalle genres en. kanalen, en ,ze][s ni~t, aUe' media :ziJfi "1001' aUe gt,Dt!pen k__jjken 'even Li1!~£~ ressant, Z-oweten 'we <lUangdatmannen in :grotere getale 'van :"leu,ws,h.ouden~'~er, ... ;';"~'.'. --I' ,···'I"·~·~"I'~ WII ~ VIQUWen

d Ul~.ae1..1
'k

..J.el-','!'· -, Ilii,.f!' _~

d-"'~ --~'~ -',t:' "-.- e ~aa[l,UQ\lI --e ,-.e-.- akt a' ,~,- .·~<"t- -~,erS,h,el,IU 'h--I!-,- - ~~L"'4en maas ,:aan.n een ,lioeU.21ep ,e ·•..nd '\iF'~-I-';':e- • o .-e glron ~an el:g,en
11 - --•. -. -

•... .• charme .,ZlilIl.va,n ,soops. Hetnubliek Olle:rsC(.!.et , ,.' lil_S, een, , meer ',,geca,[n1,ee.r. ·~d:I·:·'·', ",,:,~ ,'"e ,pu '.' H~,1l nd '., ·};"d-t'·d-"·'

''''~r;i'i!JI~~t'~L5I~.....IIIi.I,. "U'V , ....... UJ[,

Die' keuzes 'v'etaudel"en Bogal door de tijd" en verschdlen vaak sterk ,afllankeH~k van plaats, en Il)Jllstandighed,en,! :w& alleen per individu maar ook b~j gmtere groo-, 'pe ... ~'" hbliik ,t h·e."k-"11.._.:1 ." V,;]!II, .,. aues' .. ,'1."", ~~~ 'h hbe ,,+ ..ae secraie ' · .' I'J" C,~OC~U 1~',lJ..: .. ._', ~"l _']l,Ii.gL'U[,i]!g mensen U .. ~ I~'ema~n +- ne _:. eenmet .:1 --:_-1 positie, dus de plaaes, rel en functie vsn e'en ind'~vidu' in de samerileving en zl~n'Of
haar perceptie dJaarvan..Lo zou men kunnen ,zeggen. dat fI,et:~ogisch :is da:t mannen m.eer naarhetnieuws ki~ke_nl'omdat diteen geu[e,is datmet name P3t over de' pu·, 'bUeke sfeer waarin zU zich voorn.!I;melijk 'bewegen~ tenvijl vrouweo ill soaps '''''eel

meer raakv,t~akken kunnen v,~n.den,met het eigen leven. al w:as het rnaa;r O1mdat de' "., - .. un v,envaCrfJ~e en CD.,"vaanl&-,~eue,n bi . ~.'. ·d-etranmonere '~I 'rOl[pitllL,o,riI.CU,~ .' ~d-,'....b ..J-. _::IPneu: I ,t.. ~di··,j.ii. ' .. ' <i, - '_"",.'. van 'b~' ..~ .. -, .~- -'~.- take '. ~~ 'VO(U"a ~ in. depdv.e"sf:ccl' ligggn" ,E:n ZlO is :het:lo,g~gch. dat ~nefi in de westeese cul,e

tu~ur'walk, voeral in die media gejnte.resseerd, zijn die' zich. explkJet up ben, richten, .. , ._, .',"" m d mamsrream - 2 n ee . -.for a;·)~I ,~'I"~..' :d:~"~:.' ~,'nag, '- 1-'td-l.. '.'. ~r~~~,' .. d!- ,~. ~·rt·~'~. teen :'\Lom rait' ze .~'".. a t !I;.]!J stet onuerveegen.WOO[[i_,g~d~i ·d·- a~ ,"~., - ,,~,.-,.~ -' , -.'.,;
m
"1

iL";;,

I '.

n .• ~,·,·,

I~

I"

,I

media"

" ') r. "" "._t.. " .•, ~ _L,_ 'I!UtgangspUnil~ waatruee 'I der mfer,. semnnsnscne cemmumcaneweteasenap,:0[1~_ pers in de Cultural Slil:uU.e,s·,trad:Lt~e begin [aren ~'8 zkh omet hemieuwde belal1og'· "I" . n" .",ill. er, ')~... ' '11- .~:'. • ).1-' .', -I' --'. il'-"j· ...... '·ll+i;I~ ~ nerr en.,oe .-.~-... ~"... . kt1-~IH' '~.. -~"]-. --,---,:.~ s t:eWJIDI;i,IO,P ervormen van ,poPn;],;auecW,UJ!kUf ilUJUlie -t 'w zun, zo W'-'-Shunr:-:ltoris c_~_ V14;.-,-·.c" dat:~,is,h:--:be ~_ag!--"-"l,t'----~e !V'lIo;uwen~en[-.sl~ ~- de laaeste (:ultutnlJi~ a_~~_~~~e ~- -- ~_~_g_~ e_ 4!L __ =-Ilti~d --~-b-- --~-----~-~ elkmedi "'~" .. '. , ,~.,.I.,,....l,.ii J~I 'd:~:~' . . ~', -:" de .~~.-~;_' .. '" . '~·'de.~. .~ Vi dngen van eA. meeium ,_,(),r,wen.ae Iuuuen" aeen-, z~'Jn1",J.mnlerS·.~:e mccsli,erguisc '~'i"~'1i.-J:,,~·C.l····_·- ,DOUque I.r'ees :.ji7c"':~I_"--: .' ll],og,ene naam nee·.k·!'·~:..: '. ~·]·'tk··! 'd' ~-'~.;, " , . dJuscunl! en, 'D' -..~ .-, .-.-,'1- '. ek 11,Hj11t:'iKJe.s, '-.-:- ~- .' ,d'l- ,- ., . ,ni3i.uwell.~5..,[,ageD" en als t:e~ev~siocr~tid'roop~rn dat een :progralm.ma of 8,e~ule' ,Qi:1Uhet 'versoapen' 'is\! dan. is .fi:"ll,t" alles be'h,""] V"e< I complim ent, I-![!! d,j~~ suiver teev ..'mlii!ll'. """'f' h-'e'~L.~n V"O'I~lw'On' ,'1II]]-'e""' gig, a__ W"",,.., iIiJ ~,,~y" __ 'per' de£imitie, lee,nla;ere cu1turele. smaa:'k;dan ma'nn.en?' or :komt :het slclc'hts door' '-h t':,,~, 'I~]~ 'il.." l.~ . · ... .. t '\ra_n ,1;.,etLeU~~,t: nlaJ!Lnen. i3L_S gcvo: g V3_D,,~iUfi'Ill 'il.. ~ ,,,"'ii ,~j,(i:t ;-Jgenl'se'n ~~,e're ttlaa;l;Sulapper. :
"C.'~~;I;:','" "I .1>C;~"

:Ma;a,[ aJs smaak iets t~ :m.ak~[l b~(;l:ft €t socia~evedH)ud:inBen.tus.seD'S!l'Oepen. W 1;-': nsen Y4n SI~3i3,_-·t,.uus .. O~lll\.nOOb~~ '~I ~ -,:.- '1] 'J'D-";~r-- 3~;t..lt.. 'D''t~:.-,s pr«.e.__ h-,~'~' 'iJ,. . mensen, A"" ;-'FI~ t ne 'd' .-.-.- :::~'I'.,·-.--• = j,t· -h' ,ec~e:m4j:li_" ~,_s,an m __:~.~ '_ n ··a._,urecies ,.,.e,i. u

C", ,

'-,e

,j'l,.._~

I

r;

,

,iI:I_,

_ I!w.

6,Q~ "-~I,~"

V.,IIIIA,..,,;'" _

~._"

I

.

,.'

"Q

, __ 1:[11.

H_:

I.

~~

.iKT..,

_

,I.

1,!IJ. . '_;g,~_~'''I~

~~ .. ~ ..'

l1t::!r,l.

'_'

!\",,,-,~

Ii'i'~ie osUies,~een. dominant:e I()l :hebben ,glC'Speeld, bij am:e ,gezam.enUjke de6ni~ p
tin:(lfva:nwat p'[oc.le5,g,oede' (en dus oak s'lechte) smaa:k is?

.lemand die de rela,tie'ws:se:-n sociaal·ma;ats:ch;a~np. ~e:lijk'eMsiti:een c:u1turele' :s:maak. r~J . r'lor.'l cds een, van de leer:s,t:en dwepgra,v,end h.eef1: ui~gewerlct;t is de ,frans-e' sociuilloo,g P.iene Bo:urdieu, hl de loop 'wn. de'~ar.en·6,c, deed bi~ grootsdlaUg onder:zoek :naa'["de 'ver·'

H~5:

schillen in smaakop aUerlej terrelnen van cultuur en 'leve:llss.tijl van d~versebevelkings groepen in bet t:oell'malige li'ra.rlkdft. Op :~Q~d. 'hj~Mn. kwa;m :l:1ijl de contot elusie dat het soci:a~e milieu '~rin, we opgro.eien. een doo~,sla~ende [ol,s,peeb: :in onze' Idoocn over wal goede en, s:~echte smaak is. la, ontwikltejen, tindelien dj_t~, '.. 'I!..,~ ld "J"" I'",W d Ji..i., k opgroete'l1. to, een :iit!iX:;l_ersmueu :~n'o'Vel"lNe:u1:gen,!e meeraerneia . ..l een Vl)or~J!wr vnor de massa ..ofvolkscnltuur W~r ze in hun jeugdven,dt he tmees t door omnngd
.:I' ,r;;'-k I Jeugu wo,ruen. 'vu," d'e".,~

,gen deb te afllttrekke~ san de vo,unen V~Ul ,cuiituu:r die hen <100:1 uders en (lrwge·· o vina; met d.e paplepe~ wo~den .i'llgeg()il~n~albeh:eft dat in. hun geval dus veoral '~Uist ~hoge~ cultuur; cWwur die we tr~d'~ti.onee:~ :algem.ecnhogerwaarderen .. mhet DatbUjld bov-end1.cll. niet aUee:n opte g,(ian 11001" culmur :m de'bepedd~'zin ~n her woord, du:ss1oorten en genn~;5vanmedia en n~uz.~ek!, boeken en 'tonee't De 10vloed van het mjlieu strekt zi.ch.uit 'tiOt: aUelile;i.3:spectenvao (ldwur in. bet algemeen, utteenlopeml V3n. f.a.vodet veedsel en dra'nJkjes[ot VrC)l"Jr:eureuin klledillg en imic'hting vanher huis ..Die wI.schUlende' 'voo:rkellIre'nbUjk;e;r1 oolin hog,emate me~ebt samen te hangen, :Zoise~elgeuU.jk s,p.r,akewn 'y,e'rscb,illemde ljr~styh~s met duideliJk ~aJne1kaar gerelateerde vocrkeurenveor elc,ftl.eDlefivan cultuur die ~n beginsel weinig,ID.e't elkaar te make]], Hjk'eille hebben. De :anal~e ''Ia'D ,BolUrdi.cu ma,akl dan ook enomstoteliik du~delijk dat smaak, hoe ''Ua.'liuu.:rUjk· en '~hoo8:s~pel'"
1 •. voor OIlS, ge'!toe,vaa''k'on 'k''J.1:J,ll;.t, d : ' .... 1..... aus . 1'...' m noge :ma~e . 11·.~ a:ange~ee[(l!,en met'. : aeboren .C',_, • is daneok se ;,,'.. ,- er . uS, , il\Ulue· .aan,ge _oren, o.~.va,)) ,na"·W·,..- ,meegegeven is, 'H·et is nan OO~_geen WOll·d··"41-·1'~·:"·~re
~• '·k'!.1lj'· SOOiild!',,~ ul,(l:
,--c -..:-.c,c-.-,-,-.,,··,--:
1 ,~ ..

," "d-.,l '1.,1, " ' "."]' "k- er nau'we~IIIIl.l:i~U 5,] .3,•. , ' " ,11 .. ··~· un d 1}:I:Oe;:e',re,1 :m~; ne ,(to. " ,"), :(,I,@l]iJoi,las'S@ U ,I: " te

i',

ren tdt de ,hJJgg_te socia.J,e' lagea beter scoren ap' echoel. 'Wal weopsehoel

voorgeochote]d

predesdie 'VOm:u.~ll, n.jlen en genres die we tot de hos g-er:e cultuurr.erkenen:fiteram:itt in plaats van BQuqu.etreeks~'b~eg (:en. dus Hevel: boeken dan film en t:eievisid,h klass:~ekem~tek in plaats van rap of b~p'b,0'P" De 'kennis v,an,hogere ,cuJJwur werkt zo min ofmeerals een V\o:rmVii,n 'kapita;a~,:netals flnancieel kapitaal kun je l:i:ette g-eld.e maken, ziJnitlYtood deen \!ioelen in allerlei (nnstandi:ghedenIIl het soeiale leven, Daarom sp:r-eekt 'BoW",weu w,el van ~cultureel
l¥'!rii'lr "]~' JM.1,~, .'1141'1", •

:djfn imrners,

bijgen

dat "hogere' cultuur Inherentheter is dan ~~a;gere.l ultuur, Volgenshem staatde c waarde van een cullwumitiing n.oo~t vO:lkom.en en. ¥oor a]J.tij:O, 'y:as[~ :m:ailr :is ~lhi.j:daf::. hank~niik",an de nonn.en"e;n·w,a.ard.en die men erep Ieslaar, en zaa:ls 'we. :a~,~genll van de :persoon ofgroep die dial deet, HaBe 'i::iU'ltiUiLu'heeft alleen maar meer a.anzie.1l omdat deze huger wordt g~waa,rdreerd door mensen op hogere ~maa:tsc:ba"p'Pe;Ujke' :posities" die daardcor ook rneer maelrt hehben em te everheersen in discussies ever wait goedeen slechte smeak is a15 bet Ow cultuurgaat, Ster~J"tru_Dg, atis vold :g,ens Bou:rdie,u, nu juiist de fun ctievan 'hoge' cultuue het: biedt de hogere t::mid .• den),kla:sse dern.ogeHjkheid zkh teo Qtlde~sclleldenvan de'~agere kIDasseu. Met ,gaa.t 'hen niet eens zezeer nm de :ln110IUclvan de eulmrele ~strQmiDgefi Q:fgenre~ WJeze ~Z() hogeUJk zeggente waarderen, maar :predes; om het OInders.cheldend ¥,e:rrnogen. '('),aa.wan" m.ogeli~kh,eid die hetben Ib~edtzkh Vain de:grot'! massa te 'onde~rschel'" d€ den. Het ulagnum 'opus, vall Beurdieuhees dan cokniet vQQrni~tsDLstfnd.~o.tI~'4 ,on.~ derscheld, wan!' dat is naar zij'l1I,idee de' 'mtieme Ihn.cilie '(lui cJiI:tum: net deelt mensen duideUjk 'zirnthaa'r' in in 'Vi!';r.schiiUende groepen, Die bevecb~e'n veortdurend

.' ndI -.·h· .' ,. ,e:pl..U]lt'.• 'e, .... ,..:I,~. 'b·.. Jell: :~s:'..1Il$ :In ~et "h' . ee'f'I!·l1J.et Z'()"en ...t: is .1.et CnK:la. ']:Ill ,Dc.I'Urw}~1UIS_eioo;Q:. H' ,", d" . ., 'I!- ge . "..

~ii. ..... C~!I\a,a;1'S . ..' positie

..:.. '~~~.AIuoo,t d .. ' ult ·''I·~I en, ,]:nv~,\Ial!i',3. '. ,~,eculture '-Iesmaae van ee'.. .. ··d'· . '. .... a~ ,er~elg€ule .. an er op 'I] 1 ~ . '~.

dell" kertem: d:ilens~,evt\lllsst~U3Jft@,dGen als infer.i,eu~j en de eigen smaak te plJ;'esen~ t:e:r~n,~l:5,nherent beter dan die' 'Van de ander; i -

Zobezien ,is bet 00]( vclkomen begrijpelijk datwe' er zoveel voor over b,e'bben. om steeds 'QPJi!i~u.w mee te doen in, a,t~edeidlS~1.U;S,~esever ,ourl,tu.ur~ at ispreries de' D marrier waaf:\Opwe dmdel!ijik ,m~bD, el tot de cue. culturele greep en.niet tot de' anw dere te behoren: daardecrgeven 'Weonszelfeen :5ociaJa~~·cul:turele :id,ent~:te:~t"ni:et. al'~II'" .."" .. '" ;1'- ,- "1'''-'--'''- . ld m 00 .voo.r onszlf! .'. 'T!, ····'k", .. ·,'·,·, ":]f.' &~,mHi;S(:~ne'n nog W;e, , k .... :•.... ~,eel1l oor ue res, '\I'3U l{[Iie v werec:u maar ~an8dlke.r: je g~i, daa!fm'ieejie ~,fkeer aan van, 3nde,[e ,cu'h1!lrele strolning:en .. Dat
.lIi,-'.-' ''l.. •. -~--.----'-, -] UC'"

:maal:ste.3ispec1t:lsvolee'lls

titeit ontstaat door verschil Anders gezegd: je wordt je pas bewu stvan je eigen identite,~t d~r deze -~[eni'~;~ati~,tQt:di,e~na~d~ren, En hoe k~n,i~da,t-a~de-;~, j doen danjle tee'onderseheiden in de Idedi.ng die [e dr.,aagt, de popidolen waa rv an, Ie

Beurdteu no-g,hei: be~angdfkste~z,~ker als het om Uefhe.bbers '!!ranhoge'fe c!mtuu[' gaat;: ze wiWlen dOO(F het mia,nen van b~~, ,goed_e smaall:::vootal dmd~~i.Jk maken dat ze n~:ettot Idle. gJtl01tCt domme en passieve massa behoren, ,1:deraJ,"

t~

:fan 'bent" of die'nhns die ~e@~zien .he.b~of de tv-series die [e vo~gt:r'
Van sulbc::u'ftu're
J,i/j

111

naar :smaakctliltu fen

'1<,' U, v~t.ter -J

~l" <, ideee '. ,r;:anUe'c:erungen te piaatsen .. I ,[I, - 'I••, 'OO~ bii ,QU_t' d reus ,J .. eeen we I.'CCIl aanta] II 'I., . ·k '. .~11 B-

,ren: ,d'. ,Le'" ",. '., ~ .,reug. u-l.J uJer ,~I • '00< ..,a~:enlg,e-. nuance m aan, ,I}e'l'~ n' ..I~',I., C:JWI,I.ol!-!l~.. ern;aat,or., Alb" --.' c-t'~·· L".: ~..ilf;---k- ,.-t ,- --,".,e,.--'-- ,£'-"" "b'l"',:a,'da' ., •• 1,..,.,....,., ".~J
--,c,-,.- '~'-

ditverband zijn er twee punten die met name aandacbt verdlenen.Jn de' eerste plaats hebben veellateretheorettcl (ni,et:in. de laatsteplaats vanui~ het cccs) erop gewezen dat Beurdieu wel erg een'z.i:~d~g e nadnJil: legt OIP klasse 31-8 aUe.SVierklad

Bet z111n. dltsoort Qnm1kkeJingeu die .kcnme,diu!'.nd, .:z~j:nvOOitde periode vanaf de tweede nelf1:: van de [aren '60" Enhet Is dwdeHjk dat vooral de tdevrsie hl ditpwc:es een cruciale rol ~heeftgespeeld; dent: in. N'ede!rla:nd tionale cldt1ll:nen veranderde,

ge\l'(le~-d"dan realiseren we ails dat, de perlode d~:red daarna gekernnerkt: wordt door de' ernancipatle van grate g~-.oep~n 'win debevolking bugs de 20juist genoemde' UJ·nen- Denkaan de' tweede feminffistjscihEi' ID'.-ollf de Biac]c;;Powe.rbeweoioo de e.. ' emanclpa dev3n trad~'tiftoee1c(}Il'fe~s:~()nele arneaen in dewestersewereld ~n de.. in·, ="_"_ __ stroom wn. nieuwe gGd!$di~nstlFn andere landen, w,aa:rdoO!l: ookdeaard vanna'~it
-_', '.' ,', "',"' • -IB, _.1.'" .• -" 'c_ • • 0 .. _. -

'w~r.kelrn,jkh~idte zijn" Duide~iilkjsibii'jvoorbee:ld datt ook gender een uiterst be'~ang:· rjJk:ernl speeJt hi] de v1('jJ~l~ing3'O smaak, preeies de reden waarom fem.inistiscll,e' V onderzoekers zich overher .hoe en waamm, daarvan ,g;ingf'n~ui8fn., Het,ze~njie! g:eld.t: vOO'~tnis~he ldentiteit, lreUgi,e'U~e():verm~ging. nauo:na]e ofr.'egiomlle identie ~elt:Jen zn 'zijin. r nag YJ'elwilt )(jenmer'ken te noemen die van :invloed zij:n Cl,P del leu, e z@,van :m,ense:n voor :roedo. . due 'tap,rocucteu en d e w~:rze'Wa,atop ze d·' g:em~en" c ".' lie b HI., '-H'- t t· .. de pun '1"'"van .kritiek (,14, elg~ --ll~ :Ul-,~~~~J'-,e:ngu.(," .]', . ,- , ~h t·eers ··1 IS '. ~·~l'·gt· ,',,e'~weeae " .Kr.J. Ie,,, dat ". enl _"Il~ •.. 'lh"iJ"-"-,'I van, ·c ". e, " da.t het tulwr-e.le vc'Jd, tii,den-s~maar vooral direct na het 'onaerzoek waa'£op Bou:rdi .. en ~iiin ideei,tl baseerde 'ffinhoge mate i_n, lllewegi:DS; is ge:komen;. Herinneren 'We ens ,evc:rl dDJthet onderzoek VJ,n Bourdieu rond bet mid~en vsn de jareu 1160 i:;u~t·,
I '.

le smaak bij bern '~nlaatste LllStan.tie alti,jd door de sociaa]-ec:onQtn.:Wscl1e' Qmg~g V~Hl eenieder wordr bepaald, Dat nu bJijlkt een iets te povie' ¥ersimpe'~in,g van de

III

'_

_.

'. __

'

_

...

_ ....

_

..,._

... '_.

'~_"~~

•.

_ •.

,'

_'-'-,

'"t

__

~

__

'

,_,

__

.. ~ __ ,," __

••

_~._~,",

__

.•

,-,~

~.~b_

',",

I--'~'-"'r"'\

,'.

_",-'_,

\."._

'_"_,,",'_'

"

__

alii~nal aan de ontz:lJ1HtlIg en de 'veriross,~ng;' die d~.a'ro,pvDlsde~waardOO'[' 001< ~:p()o, , ulaire .,eU1 ....') II~t""r'" U~ an ere :lUI en...... ,.:.8,e',e Jngen '.'... d'.e- .-",.,·c ·._l .. ,~",·-" "loor: een ·····1·:· uile en el ··d":·'"c,-.·· In. sam,leU.I,e!VlnS, pu .," !UUf '~I' nde : age-meen pubUe:k. t:oe,ganke~i,'ik werd, He~gev'Olg is,dat de traditlonele canon, van. hoge cultuur dan, eok O'panede~ ~er~
'.c"'C .",

reinen mdj,caam ter disc,\lSsle :is:kamcn. te :staan.Wa.lenwc'het

eens oyer wat we gez'au'l:f!nlijl(, obj:ec.tief baschcuwden
'1'.

red.eUik ,3)1s :hoog;t'cpumt.en 'V3'n de
bier
VDO![:nog

Q\oze (westeJ'se, Ned.e:rlanilse) ,cu~ttlur~ DU a-peen.S bUjk\f;1:l die zo neultr,a~d :Ujlkend.e ,<,,~ ·1' . te aet .( ..... van:a. er _,el. un e ,CIIJL'I.,e.rt rden we 0115 er moe la!fCcfil oo:r.'.l!JeJ~ll g;eJ,ug,en 1'.'1:' ,'IC]I':., ,]'~ ~b·:I·~d'·L·c.,\{]·,I~.'~I·,c. 'Z'CC 0.:' ' women '~' ';~'I:'":=:,,",,,~.,,d··="·-I:·'C·,·~ te ""'0 van '~~s.~ dat wa t we tot darn toe zagen als de hoogtepunten ''!'an d,en'l:e.r.,~Ii1!t r~ u ill 'h08~ mate wer~J:!'n 'Vii'Ul" 'OO(I',en V everblanke mannen uit de betere klassen 'Waren" Enb(")venm.en wel erg w,e81er~~en besef dathet gev.olgbad dat we d:e,laa't:sle deeene .:\....~.....,: GO.. SI~eIl.::'U.S, "'T~ .... ek 'II,"i',;,'I ," ,; nea opeens rneer l""o:~~p.rlilsYl!nml!arsm A·f1::."~I...,II"C".·'cl.-.. "7, "..:iI Amcrilrn: .-,n_~~ ,n._Zle en ""mJy,·'~-ime __
e ,,~.,l .......• -..
,'!" •.

I'

. 'I'." :'. legel.J~em,JI_. 'W'],1 "'. , .. '1'- ';•.nn xarnuas er ." .,'. er.~n.·~~~et ,_ ont d e,l\~en.""r. .. -1'··'·,".. ' ''''d"'.'.'-' stteman -de as: A" . - "II ii"J,... " . .J._--." m N·"~·.J' land m--' :.gfOre ~
'

,

,

.-.C

Bet zal d,uid~li:lik~~jn dat zolets ~]~ oiltu~eel:ka:pi,taa'~an ook een, problematisch d begrip wordt: kennia die hetin de'ene subcultuur go ed dom: .kuD, je In.een andere . beter VOO1' '~e2elfloudenizo is, k:e:nnis; WI:" de ho,ge 'CUhUUT' :~an,g altiljd en overal niet m eer te l"'''m1itl·,io'' ,'·)·l" s,.n~'''''TIi. ,..... 1.....n , 'po ..... pulair cul 'h" ';'I''''''''')' L",n:j'ii-'" .. ,~. -F~c,jl•.~ '~\t>::r:nl'~~ k 0: ·n-1'i'i1n>]·"''"".01'" ",~_,,-,I\.~.,
, ...~. ,

subcul:t,u._:renFneteigenu.iMg1JIIgspunb~'n. en ujliingsv()ntl,en.~ elge:n.:1~f~~tyle5 meen die, Daardeor wurd~ de smaak 'van mensen seeeds meer .~[b;all,ikeHikvan descciale grrep (of doelgroep, om bet it:l 'm.ar~etinBf.er.m.efltelzegge;n) waartoe' men beheort,

teerd ',..,....· . ' ..'n:.nIn '!Ifi' ~n.,.n I(~,..al"")' .lW'IUl "-"'J~J~' __ . d -,.r100,.··.1l' eek ·.,.ojI""d-·'~''''i''''~~"",e~a", _.~~iI:,y.~~.~: i'~;h··u-'[,n.."lirJIl.'l']I,u"',~""'w('r· t, 'n""'·.. I'Ui .. Jue·. aver: wat hoge o·f]a,gtS cultuur en goede ofslechte smaak :~s:t neoit m-eu' deselfde zul~enzii,n. Sterker nog, die ene unifottt UtC' eneendlmenslcnale 'massilJcu!]tuUJi", 2;0 d:h~' . ,001. I.)\.~,~lon dc"v I sit~ . 'n iii.1 . '.oit, 'L~.~!f . 'd~- f,IagrtU~n te ~'" ." ·,II.~, Sit'~. ·d··.. 'm,eer p,JiJii\t,tsvoc cen '. l·)er:._~ ,~,t"aiLe. '. ,eer,~'e'll ,m:aa_M.~, !il ..... ..... '.. ', L '.' _0,[
"'''',£'-111' _'-' ~ .. ,V,.!ll ?tiljli'l!.ll'1 1_...... ._1 I ~~t~l"" __ !lJ.I'_ .·.~I

f."Cgetmaal op, da(: QIJ1'Ze Iiteratuur nog alti~d e[_g ·wile is:" Inde ziu da:t 'Cor i!lu.we~ijks n ige.k:lcurdemensen in, veerkomen t(!n~jjl 'we toc_h,allang een mw:tlculiJturc'le samenl '1''IiJ.':. .vormen . 2.0' zien 'we dat va:Ft3]f de' j,aren ",'0 ,geern CW1UU't'Uruti:n.g. Ineer. (>:nt,)iltTIillr:M@ifl onlei"· lig, tdi:i ft, Ge!ii'o~g daarvan is; dat de constructle van een nieuwe, algeDlJeen ge.aQcep.
. 011";1 ~-lf.Ii,I.iI;o ~. I, ,.,J.iI

_c·

I~.:'

~ 1:,..

'!'~A __

Ii·

..'!I.I' ..

_,~~'~~~\_~'I!iII

e

,...

".

_:<

I'

'.'

.

.V3.~ po,plW.!!iI~re 'oo~ruurt lenu
.".~I .'
..

'~ '" ~ s()ms;~en Jl'oeu vait1!pa:st\.oro.e:nen a~ Zl:tl"fll)1'WOfue:n : " '" .. g;eZ]len,.A,"l d at met zo ZlOU .,'n,a. die rmmers 'b' ter n.oOlt i'" asn d'e stu diie . van, F·"l m,'.S" Z~J h . J ..'.e . ,. . .I. 't·'e·'·l"~":~iau.r;";l-'" Jla',I.p;.~"~ .... ,',., '1..;.",," ']"FI'fiI'''''[]' ~ sch .... iL'i, .... ~F>''''',A''"' ~Cif ,....,...... ' ". ... 1,1 . ... ·.',L''''~''' .......... "',',.' Oat werd aileen n.ag:maar erg€.r in de laatste dec--:e.nnia 'Y,~n. d.e',20s.te ee.u.w.:pre:i ., ZOO~.'d'· , ". ders '!i'.an. c.u ,IUUiC:· n "meula·u:.hllo:gen. .', .. ~_,J." ,meeJ[,,:s,n.gell1\uLppen, .' ..~...:Il"',..,"~"'..... . . . "' ' . 'i'~·.;' ., eies .." .ils ·_.e • ,zen letS .. '.. ··I't· " " , e S,~~S '.' -F1·,'i·'n··' :_--,eIJ:!!lg,e_~es u~~ dh--n -n ""1 ..e.'~oge EU I "'""iiI,.1·-, 'r ...''0 _., ·n·' n e[l!'p,_~e'b,~'wt aU-"l' _ag~I'.;lootutLt ZI" ". ~.ngell 00 'k'_de_;e(L'Wa~c.· .:I 'I'.
-

,.,.,;; J!i;Q~. ,'-"I .' =

...:;:~,'U'",~"

.,.;;"""

'III

.'~_

-

~

Y.~."",

.,

.... , . _ ,IL,I!.o!..~,'U' " ,J!;;!R',~'L~.Q!ld" ..

-

I,.;; " , _, 1' ..........,~ , .&'~,J_.. , ,., = ";111

..

~- .. -

..

~ . .-....:.'

....

,

. , .. ' ...

"_.'"

.- 'II

':.

·-11

_.:.-

, I -.,

i

-I··

:.

1·1._ .. I'

..

_·1

c • .-

~.

I· - _.:-.'

i,

1'·- 0,

.

,_. .-...,

.

1-·

-,

-"

.,_"-:.

-I

-,

. -.- "1

Q!'P1

loI,",

'C"'

'

gers daa.'rvans~ds Ole:eri:za.ppen,'

.'-'.~h, en, 1i.III.SII.'C t·.res _e.nm,e,[U!en .nl '. .'. 'I· .', '. '_", .'·~d",.' ,_,'I,,.i., , d:'· .',' :'loge ..c- ·ti- '. ",If", ,~: ' c,u,·1u', ,. , ,;;v'.' ,- ,·d··· .. .,...:1 . '. 1(1'. ·d.:.IC' ',rec~am,CVlCre~,sp,['ce,l'i,l; .rn,en ,e In ",',k""~" ',' """,I]"_,' .',c.'·, .. ,,c',' :.-,,)_ 00.. we~,over U .uGl,c~nS1!lmers ".
I, ' .•.•

tUl';i$en

de v~fschillende:s;ubo!:llIW.Fen;,W'aard.oor

''1'''''1,1 ~ -=:.+s:

t..''''':::llt \i'~ .~,'l .. c ,1M"!'. .ervol, gens ee:n video 'vaneen. :fiilm,w:nKieslowski en een van. friends., p:a)t I1!Qg; sn~l~a:n~-:s een m:aaoDiQ:tlschc winkelvo~:thet a,¥ondeten .tcnz!ij :i,e:v,ana~'Ondeel'Sl no@: ever.t.
.an
,~-:,,'C'

ga'bb~r.M:aa:r :sb~eds'm~~i' m~nsenma!ken deel uitvan, :meer dan 'eel] ~taste' culm .. res~,en verwi:sselle.n,die' da,geHJk'S" of per u~r: Ga :maarna: 'je loop,1:lUI. n.a he~ korpen
el ',I' '\I --(' 11"1"111.,'''''' .It'! 1,,;_ ,-"h'" lq Ul;'! ._ 'i.. IJ ·d e tt __ ::.~;-=:.".:.. d--=:. '.... f7'" ~"·";I·II:'·I· C, i~:-'·I,,-:.,is b-""· .. -=:. polln.t"~'enect' if:::.' eliJ'Q Il..IlnnenfO(l,[ eeDl'I.i[O:!!.:CL,

Hdv,ersc:hil hi dat j'c'V~U1!.de m.eest,e subcuhur,en zoaJs we die in d!e~3ren '60 en i7oi(e'nden~ nos: :24 UUT petr dag decll,.dtmaakt~:~ie wis punk orkakker~ sldnh.ead of

101

weer ·te.rug:~. do en. we deze keer 'Ih.a:is cuUnair en een ~nt:ervi.ew· et een "housem ema' wmrdl:,g,ev:olgd dooreen redameveer Oininic
ii

:su:shi g~at den '\Pooreen concert van Pavarotti ofeen wedstdjd. 'van Aja'x, 'W3.atYOOr je je weke:~iJks:e' tal chi-avondhebt .afge,z:e8,d.Wle' denkt dat een defg-eUjke venuen·.· gi_t~gVail U£es:l}fles slechtsis vcerbehouden aan de ·ba.ppy few. boeft· slechts een "f-'!' 'b J'I' "11 d S'-'I..' .. jjUW~metvan 'M·a:"E'rJ't~t0' ,"~J','e,e open te slaan: na een amik ."(lVer," e ,',(uotse nut,.,d' , ,-e~ ,,' ne

Het 'res~dtaa,t is,een c,ultunr waarin :zQrwel aan de' zenders- als aan de ontva:nge.[;s", :kaJn:t: Voo[,~.~envolstrekt on veren.is'bta:re· elemeneen 'Worden geknip:t: en Be~:tdCJI: o~ ~ .p:roduden. die. ~~l'mooiUjk:e~' d:u:i:deli,:i'k: te endeeseheiden hoki:es te plaa~~em·ziJJIL in. He~ is een c~:d.tuurwaarin hog~ en lage crtillJ.tuurvoUllen. vcortdurend door elkaar heen lo~e~~en waarvan we·ens dus met oochtmQgen :afVtagen boe die zmalyti.s·ch, ~'Ii~= ~~.t.. ~d .. ,- ,. U id 'ill'~"k ~ d ,-, ..J k d ,. DOg van ~il:at' te sul!el.- 'en.ZiJJrn.Bet :~s Uie;~[i.·'iJa't',e oPQwstvan ' , oe n~eiJjfwe media di.t praces a!l1.eennog'rn:aar' vetsnelt en vetstetkt ~d_lee',ll.al 'ViI'tl:wegC' die mteractieve :m,o,g~Hjkheden vall die media en. het di~gitalekara.ktet 'Van. de data, w,aa:rdoar. on·· derscheid 'z()~:ds ie tussen senders en onl.\~ntlers.; steeds meer vervaagt d
t

M,i!!af zijn er

danhelemaalgeen verscbillen meer
noch in
'10'1 men

tussen

He a:ruj,er~i~d.~,? ~elfs :a'h; een :d,gide scheiding tussen hoge en ]~g:e culniur steeds En lastiaer te maken valt, 'Was dat o.ndersicheid. da;nhelem:aal :I:l.e;['s~nsQP geoo,see:rd:?' Z03_h~we· a~ z;.agen is; de idee 'van, Beurdieu dat smaak een dlrudeli:i~k::e relatie :bee,ft
.. n

cultuar te cnderscheiden,

inheed ,e:tlelz:ijds~, och in rol en '~unc.n

de diverse

'V'(lIf1l1,en.

van

'1' :PQilu.Uenogwe:'~I""kh"·,d .. , . ,,,'f...]'·· .. . 'd'" ~,~) neen " In.eli. SoC~a,Le •. ", , ' "I d'" egellilJ", 'au; " b'".aar.wfli· iUl.eU~nonSciUlJr 'b"" a,]1:., " goo d' "~e!

realiseren datklasse hmg met de enjjge.bepalernde facror is,•.maar ,dat gender" ~miti· ti.t£~.t"nationale euretigi1eme identiteit enzovoorss, ook een;bela.ngri.f~e' :],01 spelen, B()·vefidirtl~ bHlken derge:~i.jlkefa,ct()n'~D:~Ildepr,aktiJk. an dan rdet~~t al vaak eensterk !s:tu de' :[iQ~.le pelen •.U'ib~ind:eHtk kunnen ze toch nooit d.winjgend. beparen s ~enwal~e CU_hu_Icl.e' veorkeuren zullen. ~ziJn, ~vnsscllien mod;e:rn. 'we' zecek de verschillen 'En criteria veor he~beoerdelen 'V,aJO cultuur wat preciezer analyseren, Iehn :Fl~'ke :~leeft, v.an:ui t de' ujJtg.angpwlt~rn. v,a'Jl 'Cultura~. Studies 'voottootdurend 01" de iDZi.cl:lJten 'van Bourdi,eu..g~t_n,eb:t de relaties mssen de di.verS('j· vO:U:tUIlll en fimeties van h.oge' en !age cultuur 113J1!lwkemri_ger o:ntlede,Il.;s 'Zij:n.:5 t:e,lins lS' dat te hceft te maken met uiteenlopende cnl.w.rete waarden, een 'verscbm,end~ltoon van belevlng en waarde:r..ing waarrnee men lUUU cu~tu1!lrhljkl:, De d.Qrn,inaQ'te estb.eUek van de Cfldmrel'e ,eUte staat daarbi] f.eg:etlO\let depopulaire estbedek 'van de "glewane" mensen. In. de dovoaml g',ewaardee'[d. om haar vorrn- en $t~jI,.;de· men~,en~.en de reiat)}edaarvan tot andere kurnstwtf:k~n,. Zo is een s:chHdeIij van. Rembrandt of een symfonie' 'van Beethovenhr.iillJja_nt emhaae :i·nh.Oilldl" :baa'f'tedt,. :ni'Gk; ..haar ori ,0"" tm'[Ia~Utei:t:jhaar vemi.euwend.e of uniete plaats in de context van de . ,. ~Jlllnstgeschf,edenis., In de popUill_a:ire le5t_'hetie~:van, de massa is Clll];tUllJJf oo:ral boeiv d .ars .'.Ie a 's .•[teet..zmvo lworduJt ervaren, UditM; "J. ze.gg~:: re Ie'Yant en Co die al d .I~ ~ en ~ ,WO!I J.unc:hO<I1,.ee.J'
.

bog',e cm:tu.ur vec~ meer gewaardeerd wnrdt

]age 00 Will r '\1"001'"3._[ futl.(;ti.cu:ilc~,ekwaUtet'teo. be~d~., at n

om haar

foune]le

kwafi~(iite~.tetwijl

:m:i.na:nt-e· sthetiek e

wordt cultuur

'~I

1109'

:~e en~litie'k.:e aerie. ~El'n kunnen SfO~P o:~rd5 erg "zinvol zi:in¥oar wauwen! door2)0 dat ze allerlei scenario's schilderen omlle kunnen Oim;gaan. et problemen en :stm," m
,iI.ties

bitlis. ereeren. 'Z:(I~:S,eok Iapm,uzi.ek: voor zw,artejongerenin bo.g~mate,rUnf:;lio:ne:e:~. in dezin dar het een 'uittngsvQt m is:'van sod~~eomvr'cdceneen kanaMvoor ,culIture·, in de relationele .s,fe~r"'~,n a~leda;g.,

m de conte,xt van. het. das~lijks leven, In die zin kunnen dezelfde 'We:iken gewaardeerd worden omdat ze de kamerzo :l.lt~~()p:fJei.U'en, :zo,':n p:lezi~:riF s,(ee:[ in of

Om deze redenheeft Kim S·chl',Bder'vtoorgesteld de kYlmHleit vaneen kunstwerk of QtIJ:kttee:~produdte beschcawen langs dri.e dim'el1's:i,es.,(l, De eerste, de esthetlsche dlmeD_sie" komt in hoge mate evereen met watbi.erooven. de' dumil]'DJttte esIh,eti,ek werd genoemd ..:De'lweeih!. de: ethische di:rn,en.sic', ,~lr,eeft 'WZtee,[ betrek,Diet: 'k:i:n,g de vorm-en s~'~j~ik::e:nim,e~rk;cn. vooral op bet ~und:i,Q'nC'ren. ervatl:: wat O,~' maar doen mensen ermee, Wa!t hebben ze eraan.wat ~iJn de eHeden ervan?' :D~t omt k dus voor ,een.deel overeen met depepulalre esfheti!ek maar Is breder, orndar het oak meer algemeen ma3Isc~happeUiik,e consequenitl,es in de anary,s:e,ootrekt. Terwi [l het 'WeernJet g,aat O~'er:het: gey,oels:matige ~direct lmc'bam,eUjke effi:c;t;, en da.t: 'is dan ook de derde, de e.xblische dime,nsLe: :het fys:ie.ke p'~e'ZjCIof'd.e lenlotles die eultuue kaa opwelkcll' Elke verm V,ijJll. ruIWl!!U, elk kunstwerk (If ~I_k;e' voorsieUinig kan 'OJ) ,!:d!edrie de dimensles beeordeeld worden, ,al zal hogere (uhw:mr vooral o.P deeerstc dhnensie en lage {uhuur\!oo~~] op de laatste 'scoren' ..M'a,ar darbetekent dusniet dat lage cultuur geeD.ofmi:nderkwaU~e:it: hee_f~:j,h.etheeft alleen o'Y'eJvre,g,etl,d, andere kw,aU~eiteni die' hOfi:;ere culnmr vaak 'weer mist, Bovendien wocd~,steeds meer .i~'lg,e-

zien dal het van be-fang is om look ~ag:£cultuur niet steeds al te gemakke'Umk allis ethiseh inferieur '0 fes the ti:s ch oninteressant af Ice: doen .•maa'r ookmeer: ~J]aa:r e nud arooces, de' vfrswmern hierblnnen te z~ken7 en ""'I"'·I,·,.ersele """Il ~~J . .fil..,.Z'~ Uim, ...,.....,'~ ~O"U- h '''!!·b,'I:,.~··~~ii\'~I-· 'I"-y.~,.,..",U~,~ _-,.-_":' .,·ut!.I~Lt Y1!,~,~,U,:.~""I~'nQi~n d' '0'·11" het. uitgangspunt dat ,e:en, ultuurproducr pas 'Waa~dekri:iig:t in relatie met hetpu .. c bliek, Het kan Immers geen. g-;egeven, i'inber:;el1lteW!aarde b.e'bben. omdat het letter"·"11. ' 'L.~ k ,••, dl d .d ,~.ll ., 'n~ U d-·' . . l' '.. 'b ., '0" 1lJ.i\::pas:luCte~iU.S"I:.fi.:n]'gt_oot~_e-_.e();)Uetl_ng~1l'[l e~_A:e 'l:~IDVl:!Jtieletoesc_,-.ouwer" omdat die decoderlngen gte~k!llit:eern.ope1ii!~ is, her o11lJ.z~nn~,g:m over ,jd.e'waarde 'Of o betekenis van 'ceo Ic:ulhlundt~nie te spre.ken; wie Qat toch doet uach!t sleehts z~jn dec;ooedn:g~ en daannee zij11,enlhirele normen enwaarden, .ab!:nawur\liljk' 'vooir te
'''::'''''':f'u.,..,.!It te U,~ "'!R;;iII!W., )'~
J

E,en :pun:t:is,b:i;~ ~1alles wele,sse'nliee~::de idee' dat een cultu:ul]l(rOOlUd een objec,·, d
~!\'1ii-:;~i

",;j.J;!;'~]"""'nc.
i~

"

I~I,;I,

,'r!!Ift,I.'~\;=

,!I,;i~,

''''"' !l,~ :mJ~_1I,;;;

11;:_

'!I"'!'I;.-', 'r!"II;:!!!,_:,

,Ci,II,;""

_ JO"'_ ~-~

.;1,

:s:t:eUe.nen Z1Qsan anderen op te leggeD. In. de pr.akl'lJk 'bU:j'klt dat dan eok :n'Duit hele. :nlaalt;e lukken: de waarder.in~\'ooir allerlei vormen van. kUliS~,o." cultuutve[an.deirt t d.oo~r ,ctijd. heen 'eu wisselt OQk weerper plaats, En bovendienis zijui~ieir!;.dc:ni:k d

'ben; Oat het desalntettcmin uiterst zirmigls om het da3JJ'steeds maar 'weer over ~:e~ :~u~'blbenll IDoge' in dh 'hoofdstI,ik d:u1deHjk 2:ij"o gew()rden,. 'W~arde:oordeb~fl::djn immers allesbehalve zulver :indi.vId:lleelt. ma:u:' worden :~:n, hoge mate bet~'t1'lo-ed.door
c·IIV'"~"""'~."'u~:,~·u-'r,ecl-n, .f~;I"'·"tlo·r~- .d','ll'a. t'Pl"I"ln' weer "'!'fh·-c·''''nl'~·aI-'']''·I'II.'va _. '~~.:iii".li.U... .,m-,-ai[]-'III\iI··~I·'ntr is ancWI~. __" lK-lt.m. _.',.'1\[''''' n ~l.v"-J _I... ~', :jng~dd:lt. Qmg;ekeerd is bet dus ook 7:0' da,l de '~itkO'ms,ten 'van discussies ,over ad.·,
a ~_IIIRtil.JIJ
"i., _
,i\r.

,hel hebben ever de waarde 'van,een schildcri.:jl~ fen, stu~km:uz:i,ek o;flee:~tv·:pro.gra:m.· ma, moeien W~ er dus direct brij zeggen QI\itet. dewaar.de ;'vootwie"we h~t dan he:b·,

V(JOf

tedereen weer anders: zoveel toesehouwers, zoveel w~ardeoo:rdeten. Als we'

I~;'-''_il.

'I

!\r.,L"'~I!!i....,

,

_ I...... ._ 1

1[' . I ~

!\.;...J.....

1'

'!Ai;"

'_ iIiL

11

;;!! .... QQ_

,,'-I'

u __ ~

.

,.:l!

:110
~ I~ 'I "h· If. ~.LU!_r , · ,".llIV,OC ne nun ,!.. :=1,,:

d ebbe n' ]'1, ..', I!)~Wl_p noe

r

,

;t. CU.d,U.U :Z.ICI.lI n __ ok:- ill 0, ~ , I', I·I ;..:, me'-" : '-lit r, I," ". ,_1", _er er omtwik""e~, ::-.,fl ne-it' ni[~ gtliih~, ~
\l3,n

o m het beie[d van de aandeelhouders

m:iniste'[' van
',Z'-J,'k';' "en - 0 ra

verde ,', een ccmmerdele zender of da t 'van!de
all -, '"It -:,1'1 -'.-,,'d .'--_ me 3. teen "eg.e

,',-f

(;U':l'~-" ,<"1-,-e On.l.~ ll\l\.,e sngen- (!JUS, "",, sindeliik -11'1 ,,_11 ,lure - -i''''_~"'·'I,.il·'"I-~'·-'' ',,' .::"".-';, uitein ,e~llllir., ierna ill.
r-

0 c'i~r..8

he '''''':k''''I-'~1,,' -- '.' ~I' .]"'.C 1 'I ~i"" .:;·...1- ",,:-,~'L, envon .. 'I ueg","n~n -,:1 ~"" .1"'"..... ;"".",,.'I'l;~ ~'n'' lCh;::.,'!'-h O[pe"u:S aairr~, UI_a'!,'lir.I'!..~.K. 'i'~,vn )'r"a ~I,:-,T':'-.-"" ' u~~ U.I,~~;;o~.t _ .~e.. va.nll~U andere sociaal-eultnrele posities tot andere levensstijlen komen met een ,Sin" dere :srnaa'kvoorC~l~tuur: Ook voor hen g.t;l':ldtdat wat Zl'j prefereren vanr hen geens", ins, " ege: '~~,. e _f';.!\;;e~~"S -,C/'''';:''-I; IJ'~J ~!iHlr::_ an 1.JI.f! "=J,;~'e:SI!,~S~en ueJ"eone-f e!.l~n ~t"'-' Z~""_ '1,-;:. ;Q,f'b.~tc·!'''ni·''I-c:-:'! "oze !i."O<~.!~_JJ '\5,11]':-: - et"'i]'iF-- ,fI'-,e' me ~:'~:""s' '-I4-ji.,":II~.-',-- d,'·=-,-,:d'.I.=-·i!::_rc 1ij"'-'-' _oar '1 Vl-··'----", -,' van d,Ieeigen en rureie identiteit V'l,. rt '- slt mris ruet a~"cell. iets !!.!I;e_,o.rnurI,g zan " - ."- ·1-"-1~--··-;11~ ~.elll je~l, J'v,!\lU. ell nmr .IIS ..\-~c~I]:-, .- rets
"~eni'·1""W·d·l., -·h· ':~~''''''' en ." J~c _~c n.~.~.~Iil . __
.f ~ j" .
1;,

nen die wek~llj ks in :;;chouwhurg ofconcerfzaal

zitten of da:gft'Uii~5 serieuee kr~n.

\f"li~~III!:!o'n -~~~ ~M

':"~·-'·k'. " ,~-: ,:""::,-.-> '1,,-,' '-.':, I:' '''. ;'::' .' ;':'~",-,. ',,""'-' ,IHli.I:,. '-,". U1.diet 'l!.!!l~IZlOr.l ~eegnJpeni!' ',:' erne .. e g[ro,mlng_en!, _ genres '.:': en, mtlng.en" d.:'-f'b'" mnen nin '1_, ,:t. '~,:'": -',_ -. de - '~I· ·b,-·· " ':;". :-. -',er, encrzijdsvacr het ;gr'ote publiek, anderziids voor speeifieke groepen daarbinneu, Dat g,e·ld voor dE.Z:~ 1: weten schap hi her b~jzoi1df:r (~:rn \'"'001 h~~lev~s:i'e~ missehien '[log welwlilee,r dan ~roorfiilt:ti;wete~ns(b,-d.p'pet:s)l~ om.dat audlovisuele prIOOU(I:(!:ti. ·~~'fj,a:ld. - ., Al h -,," ,t')· S' <::hUS h ,",'-l-:-b" - -, '-1-'-"" -. ~'I'~ , ornua~, ,.--Id: '-,' - - . -,,---.met,t, '1.l!C'' ~,.oogs"c.··t-... ~ -. •. •.•}~J'~enJ]_nnt;!n onze ClluLuur,.-.'-", ',oll,-_--"t.ze VJ.l1ul.1!. .an __ '. .meer ~·.r~'j' traditionele :kll.m.stzln:nig edis;dp:~i esrninder goed ofonvolledig te analyseren z~jn,;. n entoch grote en diverse publieken aan zichweten '~ebinden.Dver smaak kan dU8~ zeker ,:,1 cor <'0":['~' "'-0""'1" t '["1"""''''' sen' no ""i:'~'';s~~,~\_,,._. worden !lJI, l V':"'~"I'1'ii'(!' O!~",t,\\;,il'~'~ u, ,••!i... ~ ..I'
-".c ,- ,-, ,',Hi, •

cultuur "1'' ' w ..~: """ !':i~,,,, '''''~L''''"' W 2;;<.;·-I:f, ' J'1i·",fI-' .~'i!I,.. (1- . ~'I~JlIigrlJI,:S ,tta -k en !Ii an .,·i!·~ ,J,:'-,lrnl en i;','-"' )- _" .• iik ~ d:.t 'B' I is n: ,., H , -··IC~.I,~. nu ,Ilt~s:~ een 'V" _an ee bel , ~e,e ,I.!:il,ewetle.l1, - c:h--~apom, I~ - rel :"n betek Jenl.;:<j;'1_an de l ,c,d-':!I!ld-"::liJ' ;'" ,"":':' ee :ro"en uete ",."ev ,1",:" 'i.!!.~ ."lee~ _:;L£,se I;:fli~", ,iltMil' '-1]-':" ge~lee~!, n '.", - ,c'" , .-' sc n1!e~,I_ac;u~_,'U!:r ais .-";:-].,c,.].,_,, e .spe
"'-'!""""'
I

voor

,~..... I"I!......
I'

;~"",...iiI'""iI!'·'l,r!'l~~ ,0IY11S,_, ... ~, I~ ,_",,~~ ••• 'JIll
I-'~~~'I":-',.=_1 -I
'II ~

,,J

'-~'~

"-""

: )ii~

"'~I'-:_·

~,_~,

.;',

~I"~~' ,":

"1~1;',"~

i

.~'I

,'"'-~f ",'

',1;1,,'

II~

I

"1

I,'-i-'~

:''=''':1

1·.l!V;I·~::'I·I,-·.II'-':~'I'

_., '-It.

e -~

, ~-.'!Ii

-

i

L. -" ._,\"_I~,

'!..II"

. - '_ "l,~

·':"UUJl"

, , " ,l~'!._.~,J ~

.. .,

.....

,

-

!II'

"I,~"!"_",~J

I~~

, ~~

l

",']I! ~

__

iIJ,"

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful