ntv ALEKTiGE, cmts

ctuts . Yontem sorunu,
~. .'~ .... I~ DOL U.M: Tarih boyunca A,. E ski gorus
i

1 s, diyalekrigin.

k azant d-19l an 1amrar, 1
I,.,

B ~ Y eni gorii~~

II~ BOLUM.: Diyalektigin yasalari.
A.

B

'..

Birinci yasa : Hareket, kInC! ·,·t.... nluk... I" '" ~yasa : B-,U ,-U~,U ~
I

'1

C.

t).~tincii yasa : Celisme.
s

C.
..::II!!

Dcrdimcil yasa : Devrim.
I. I

D,.

Tarihte diya ektik, .
,

III..'BOLUM, r Yontern .olarak

diyalektik,

A., Yontemin esasr.
B~ y.ontemin uygulanisi. IV<t BOLUM: Diyalektigin degeri~

A.. Mantik ve diyalektik. , B ~ , Maddecilik ve diyalektik ..

C. Diyalektige itirazlar,
SONU(;: Bilimin simfsal niteligi.
-,__

Cam E~OGL'U "'. 'i,..!d gore " "111 ~you·_ di ,0 a oze I .. B GlSlt sag, _Uj1'Jlt~la ... « a k lm volu biIr.·lllr)) ~ D'.' I'ayls~)r la o 1 yOl)~ tern (metot) ~.all~m"alarinln geregi yoktur. Ornegin 'bir ge)f hem beyaz, hem, de kara olamaz, Boylesi saglam diisjmcenin kurallari ordh d ....,.. Oturup b 1 uzeta d a d mr.·, ,'l~ b asmc a " er anam b 1 oun .ari gorur ~ O' ,':U11 ar ~., Ak1: '; rmde ~ kafa vormak anlamsizdrr. .. .' uana aunoan ]'1 '. bi yJ 1 once yon em 50... .. B-"1" Ilirnse]ill d·' ,.. IIU9,Ul'lCe ise, da] b d [(1 'In unu ustiine egilme)T' gerekli gormus ve bugiin bize pel< «tabii- goriinen ~agduyunuIl kurallartm hirer hirer saptamistrr. Ne var ki ilk ~aglarda bilirnlerin gelismemis olmasma kosut [paralel) olarak, ditsunce yontemi kaba bir rnantik cercevesinl asarnarmstir. Bugtin «sagduyu» dedigimiz, iste bu kaba mantiktan baska hi .: ~:ey deg'il.. orr. Maddi Ihtlyaclarm itisi zamanla bilimlerde lTIU,aZZam bir hamleye )"01 ,a~ancaJ'dusilncenln hapsedildigi yontemin zorlannns olma, 11',> ~ ' 'U zorramanm sere:f· H egere artttr, ',anayl ., devrirmyle 11' .'. "S d .' ~ j S1. ta bii drr. Bu zorl 1 ',' birlikte dunyaya gelen bu buyuk AIIUaD feylesofu, devrimin eanavarca tukettigi bilimsel buluslarm onundeki en biiyiik engele sal .. dirrmsnr. Hegel, metafizik diisimceye, yani Aristo mantrgina haddini bildiren ilk diisiintirdiir. Boylece XIX, yuzyilm basmda eski bir kelimenin yeni 'bir an,.. Iamkazandigms g'oruyontz, Diyalektik, basit bir tartisma sanati ol~ o ',' ".-.,kt .' cucmis, c;.a,g:as d usuncenm,'. ana htar 0 acagi gun 1 (' umut''''. ud' '. .." mas an '....'k ran ·1· . .v,'~, eli - . ·r la 'beklemektedir, Btl donttsiimti Marx-Engels• Ikilisinin dehasi sa,g,layacaktir _ '
'I' ~

-

-'1'

.....

, ..

c

I'

. Apacik ortadadir ki gelisme bu· iki du~tintir,de son bulmamis aksine, orilarm ~rttlgl verimli tohurnlar her gecen giin daha gUC1il 've .degerli eserlere yo,} acrmstrr, Bugiin diinyanm ucte bir] marks .. cidrr. Az gelismls dunya diisiintirlerinin onernli bir ktsrm I{UrWl1 1a... rirn (nazariye, teori) Marx'a yaslamtsiardir. Batinm asgari bilimsel huviyeti olan her toplumbilimcisi ise 111,ark~111g1n bilyiik onemini . im etme k':te', rr, , d" ~ ties I·

.,'

.

Fakat Herakleitos dahi cagimn dusiince srmrlarim asamarmsnr. dolu'da. ni Ne var ki -son yillarda. Ornegin.harcamrstrr.b.. yani hareketin zrtlar arasmdaki etki . C. zrtlann birliginden dogdugunu gormiis: fakat en onemli husuSlt. cendi devrinde diyalektigi en iyi anlayan adam olmustur.olmadigr ortadadir ~ Ttir kiye' de diyalektik bir mechuldur.zIemci clan . diyalektigin celisme yasasmi gozden kacirrmstrr.c . Or. cekten de Hegel'e kadar insan diisiincesi bir tilr'lu. Ger.kendine dusen gorevi yerine getirebilir.aglardaki anlannyla gercek bir feylesoftu . Bilim. A~.tepki iliskisinden dogdugun. M. . olan siireklt doniisiim yasasmi bulmustur... Bunun nedeni.Itim-l<aJln'l savasi vermektedir.f denemis' er ve sonra degersizligine hiikmedip bir kenara rm itmislerdir? Durumun bu . Bize bu cikarlar diizeninin -oztinti gosterecek ell gii~m-ti silah diyalektik yontemdir.1k' : all ye:I 0 ld ugunu SOY'1'. n' .grennli~l~r. Herseyin surek . men YOUl'). Diyalektigin ilk kasifi Herakleitos'tur.aglda~ diyalektigin ilk yasasi. «Aym rrmakte.. toplumsal kuruluslarr. kisacasr maddi ve manevi varhgtyla.ir Q._. aym zaman d a 9. memleketimizde "U 51~SU$ duvarmm te.. . bir seyin ayru zamanda kendi ziddnu tasiyabilecegini kabul edememistir. sanki bu yol gostericinin pesinden giderek milyonlarca in san..' 1 negm. bir parcasi haline geldigi emperyalizmin Icinde: .~tigi-nive sonsuz bir siirec Iialinde aktigim gormustur. =e - I.1t. Titrkiye bugiin.. devrim yoluyla diinyanm cehres ~ d~gi~tirmeye koyulmamislardtr. hie olmazsa top! umbilim alanmda diyalektik yonteme iltifat edilmemis olmasim nasal acrklayabiliriz? Acaba bilim adamlarmuz bu yontemi o. Eski' gO.iki kez yrkamlamaz» sozil onundur. ancak bu cerceve icmde .en'u uyor Ah gin. Ternel gercek budur.. gozleme deger veren bir bilim adami olmasidrr. BOLUM: Tarih boyunca diyalektigin kazandigt anlamlar.U Hal boyle iken Tiirkiye'de..· ~:. Efes'te yasarms alan bu bUyii!c dustintir. sanki bu yontemin l~lgrnda sayistz buluslar yapilmarms. Bu incelernenin amaci bilinclen menin yotemini saptamaktrr.O. iktisadi. Cok iyi bir g~o.rii. ~. Savasi kazanmak icna bilirnsel arastrrmalar ve eylem yoIuyla bilinclenmek gerekmektedir.Herakleitos. rnelinde yatan kirli cikarlar gortilmeye baslanrmst r. Sanki yiiz yildrr diisiince tarihine bu kavram girmemis.u gorememistir. 0 <. 500 yillarmda Ana .Cem EROGL. Karanhga gomulmek istenisinin temel nedeni iste budur.. Bu ozelltkleri sayesinde Herakleitos... Ii olarak degi. bu yolda epey caba . sivaseti.

alist) olarak gormesi.u diistinceyi ytkmak icin . Bir zamanlarm gereekleri bulma aracr.~' gerce kl erm O'ZUD_e k marmzi sag ayan ell d " ~ ... diistince kurallanrun dar kaltbina hapsetmislerdir. " . yalrnzca tartisma sana ti de gil~ ay n I zamanda esyamn oziine.ame d ·~ ~'. Bu anlayism yerlesmesinde sayisiz dti. 'GoriildiigU gibi bu gortis. 9.lafa bogarak tisttinltik saglama» «mugalata» olarak nitelendirilebilecek bu anlam uzun zaman yasamis. arasurma yontemi olarak. Tabiat diyalektigini kesfeden odur.. )-111e rti.n di 1 ktik d'e··.t: aeger 1" anahtar1..u. t :e .. c j I. dir.agda:~ anlayisa yaklasmaktadir.. Boylece ortaya yine kiiciimseyici bir anlam cikrmstir. j. J .. 1 I . supheli oncullerden hareket edip t. !Ii N I .I •.~ karl Hegel'e kadar btl kelime. 1-'" .uta rIl dusimrne sa.· uusuncemn~. ~. erllne {<an..a . ta olan felsefede go·k<. Hegel'i etkileyen bu diisuniir.itmisler ve ta XIX. Gercegin ozuni. 'U su landigi tartisma kurallarrmn tumilne diyalektik adi verilmistir. N'e var ki Eflatun hem idealist+hem de temelde ~~~ metarizik bir dusiiniir~. '.. ~ till. donusrnustur.. «Karsidakini . Etimoloji baknnmdan diyalektik.. k· curai I" 1ari . oze hie bakilmadan yalruzca bicirnde birtakim oyunlarla.i donuk (rnetafizik) bir kavrarnlar biitunu (ide . Ondan sonra gelen diisuntirler tab iati bir kenara .. -h u~eyJ. ~ 1 ..a. Zamarnnda revac . Ternel . Ba~k:a bir 1e .. Bu Y1lI{lCl anlama Sofistler asagrlayic bir YOIl eklemislerdir. A~ag yu. Bunlarm ilki Zenon'dur. giicunu bilimden alan ~. yiizyila kadar diyalektigi. tartrsma yoluyla gerceklere varmay kabul etmisti.a sanati» karst1Ig1 olarak kullamlrmstir. Ona gore diya lektik...DtYAL.L1.EICTiGE cmts Kendinden SOnF'a gelen dirsiintirler incelendikce Herakleitos'un lJliylik~Ugii daha iyi anlasilmaktadrr.Eflalun Ia birlikte yeni bit asamaya giriyoruz.'lyae .U~ nuriin etkisi olmustur. ozelllkle siyasette basari saglamak isteyenlere 'konusma dersleri 'verirlerdi ~ Boylece diyalektik.kullandigi tartisma yontemine diyalektik adim vermistir. demis.0 k~ra: es I-} e Eflat ~un. '. Sokrates'in gorii~'ijl1:e"«idealist» varhk kuramim e [Iiyo r .· ·~ f. ·f1 arnaci 'h herseyur tari~f" varrna k Iste b tarirtere varrnekk icm 1..gda~diyalektikle arasmda ucurumlar acmistir. dikl " AVIS ·t'0tIS' Iitik»..:l • U -' 'U '. tartisma demektir.' ~l. tutarl ']. Sokrates'Ie birlikte diyalektik yeniden olumlu bir anlam kazaruyor Eski Yunanistan'in bu ~i111ti (ltit?iiIlurU. «dusimme ve tartis 11..' .a.ii~tti..es '.~yani kavrarnlara ve hepsinin kaynagi alan «iyiliks kavramma varmamizi miimkiin kilan yonterndir.i·1'. Bu okulun iiyeleri kent kent dclasrrIar.. kalabaliklari aldatrna aract dururnuna dU$ni. hatta gunumuze dek gelmistir..:r. natma diyalektik admi verrnistir.

rmyia diiyaie . . Bu bakimdan Eflatuncu s... Descartes dlyalektigi daha eok kotii anlammda. Bu arada.. Bu bakimdan ~agda~ anlalekti k d .oyJece.. FalcBt 15uyuk. lam nda kullandrklarmi goriiyoruz. gunurnuz rnantiginm temelini atan Hegel yiiklenecektlr.unya d k"" 19 "1~al~lZ~111n.e kuraJnll111 egemen giiclerin emrine girmekten kurtaramamtstir. Hegel diyalektiginitr lcot~i so. . hem de duygulardan dustincelere yukselme yontemi olarak gdriryor.diyalektigi. Bununla beraber Hegelci felsefenin dayandigr ternel varsayimlar bugim yikilnnsttr. ashnda sonu gorunmeyen ClO]?lil. ebeligi» yerine kullanrmstrr. ..~. rnanttk kelimesi diyalektige tercih cdtliyor.diya.~ogUI1Iugu bakimmdan dii~iiniirlerill..nr. tarzi» dedigi Aristo maritigma en :gii~lii darbeyi Indirmistir. rekir. Kant Ida. ozelllkle Sofistlerin etkisiyle bu kelime asagtlayici bir anlam ytiklenmistir.. I :.a)!lI1TI..286 Eskicagm genel manzarasi budur..rnistir.I. . Ilerde anlaulecak olan diyalektigin yasalarim 0 kesfetmis. kli catisma . diya ....degil «Tanrr-drr. Yalrnz onun en yiice kavrami «iyilik» .. ~ Boylece diyalektik.~vraya bilmesi muk'" t nrmest " '811S1Z B' u gorevi. Kant dahi k1asik mantigm celisrneztik ilkesine siki sikiya baghdir.. dolayisi yla kendi kendiyle catisma halin. diyalektigin hareket yasasmi kesfeden Herakleitos'tur. . Ortacagda bu tutum degismermstir. .lektik ancak gortintuler (. 'C. dusunrne ve tarnsma sanati an ..aS~ ge. yine d.e'di B~tl surex .. ({ metafizik diit~iillce.. kelime haline geliyor. sihhatli diisuncenin kurallarmr toplayan bilgi dah oluyor.~ . son.bakimmdan devrenin en onemli feylesofu. Cizdigi rnuhtesern semaya gore dimyada hersey kendi ziddmi tasrr. yanl «laf. enomenler) diyar 11111 sanatidir..ll. I . Resmi feylesofu oldugu Prusya Devleti'ni yiicelrmek lcin kendi kendini i111car e rmis. Ronensans'tan Itibaren ise.. aym gorii~te .iilU surecinin 1830 )TI. Ermis Augustin. lektigin babasrdrr. yuce Prusya kirall glnlJln varhgmda 'son buldugunu iddia et. ¢ag~111n bu cok gi. y~ . .~ eni gorU§" Y 1770 .k ~11ag'l d ir ~ dii di ~· """ 1. Ona gore .~.'al Flegel tsrarla btl. derece dinamik olmast gereken diyalektik dusimce tL1 ucu guclere silah olrnustur.1831 yillari a asmda yasarms bulunan Hegel ~agda~..us diyalektig:i hem ta rtrsma sanati.a:g boyunca diyalektikle rnantik es anlamlr iki. hareketin uydugu ternel yasalari ararms ve bulrnustur... lmda. Konumuz .gl.. (. Gerceklerin ozunde (numenlerde) yeri yoktur. B. B.i~lli dusiintirti.

. .trlar. -.. mantrkciya gore dlyalektikci odur» (1) diyen eski basit . Bu bakrmdan ona Yak m.llftY'l gerektiriyordu.J:lden. Hegel de. I . .. .1..1 __ - _ • _ I __ ''0 . . Baska bir deyisle yeryiizunde meydana gelmis. Fakat tek-olaylarm hepsindeki antitezler.'.'"1 ~l dina ml·k b".. Hareketin temelinde celisme yattrgina gore.-.dunyada varhgmi gormiis tur.r egel .sur .rmsnr.. an Ne var ki bu katkrnrn gerceklesrnesi Karl Marx adh baska bir de. . tiim olumsuzluklar ve.e..sori~cu olarak aciklamalariuda «Tanrt» kabilinden bilimde yerl 01mamasi gereken muglak kavramlar kullanrmstrr.. ~ b-' _:"ir Ies t~ . var '. Marx'ta ise butun.· ~ yarattrgr b· xtusunurdur. Sistemi anlamak icin soyut .lr .anut e t.-1-. ..OYL1:It. .' N.uzeyue i Iencngi zaman .1895) de yardrmiyla.·.t~. ..." "I 0' l.oga11 1848'd~ otuz yasma basan Marx. bu '!-d!l'" yarn· S.. tezi alum" suzlastrran antitezden ise baslamalarr tabii idi.... < insanlararasi .I{. bi r" .. Brittin bu .b-"· . tik orgtistinli 'de aeikca goruyordu. - ..J' J.et4~ek." Y'-Y" a~ar'd i. Marx ve Hegel.. ancak b'iitiin i\=illde iacelendikleri zarnan bir anlam kazal1.. · ~ d" .. Cag 1D Herakleltos'u diyebiliriz. l:Jare1 1.. yor I. hareket etmislerdir.utun f"·k. rnisti .itirazlara ragmen. tur. Koyu bir idealist olmasma ragl11e11. «Hukukcuya gore avukat ne ise.'~ . 1 H ege 1.. enm k~b '"~ ... ..Ul~'.] toplumsa 'i. .~ t!5o .g. 'i" . Ornegin.~ ou :'U mmsemrs. odur.._ :~ :~ rr l~lln~v 3 1rm''e' · b ..Fakat cikis noktasinda da ... Hicbir bilimsel nedene dayanmadan idealis t bir varhk kurami be .:ve yoldashk eden Friedrich -Engels'in (1820' . ... .. nr d ' • . .:-l\tUI1U~.llncey. t ! . . '.. ya olumsuzlugun biltunudur. . {e .. •• I . · ~·~ B" kez pattak k veren 1991 t.de "d. gercegi olumsuzlugun butiinunde artki ~.. r..erlt11n gin' olrnasmm tabii bir SO'llUClJ: olarak maddeci felsefeyi benimse. a .. gercek..rem b:'\J. Bu butuntin "LIJ.. Feuerbach' a kadar mekanis ". I df de mce 00" b 1 daki .1. Dolayisiyla temel gercek..DIYiiLEKTiGE I1U ctnts 287 1111dur. " '~"U}~.orti~ti yikmis.iliskileri SOYLlt kavramlarla (kategorilerle) incelemek "e' orada yine maddi unsurlara inmek gerekii '. tarfhtir. ikisi I de. B t t urnun ."'l ddenl esasi .buyiik hir ~tiriik~ii ( vardrr .:-:.Cagdas diyalektigin dogusunun kisa oyktlsii budur.·U aranar '~1oiumsuzlasmarnn aym zamanda bir soyutlama oldugu gorulilr. ' 1 1818 .' ott _.aF. mae. :.. S GTI:1n. Hayan boyunca ona arkadashk .ili~ kiler malla rarasi iliski ler haline donusiir. ...(metafizik) bir bicimde gelismis olan maddeci felsefeye en onemli katkrda bulun . diyalektik hareketin g. .j. somut olaylarur ttimiidtlr.·B nunla bareber Feuerbach'm xendisini hapsettigi kaba man .. "if!. 0 yillarda ilk •T 1 ~. Marx da gercegln bluID:SUZu 11iteligi. Hegel'111 diyalektige yapngi hlzmetler sonsuzdur.iil. "..v Feuer' -'b. oacn .

.{U$unur-u b 1 . . diyalektik yontem bilimlerin genel yontemi durumundadrr.hallolmaktadir..eylesof. Bitkiler. Iste diyalektik dusuricenin temel amaci budur. ~I ~ f 4 AI B. asi yani celisrnelerin ~5ziiJmesiJ' yine Insanlarm eserl olacaktir.' H I1-d .. tarihi harekete getiren gercek celismelerdir .. kileri saptamaktir. yalektik. 'I'abiatiyle bu ~o\zliJmeler de tarihsel butimde yer almaktadir. I 4 . .{onu~l·arara yo rmus ve b II !ugraslarm SOllUCU olarak diyalektik harekette dort genel yasa butur. tin belirmebicimlerini incelemek ve bunlar arasmdaki zorunlu Ills .. k'b mi 1~ ·t 1• " h -} 111n_nlU~. her bilimm konusu kendi alamndaki hareke .irinci yasa : Hareket. dunyarun ttimiiyle d d kb de . arkeoloji alamnda. x·· ~ gosterir. I •• ~. yani bilill9Iennleleridil\.nleSlllce·a. Bu catismalar olumsuzlugun olumsuzlanmasr. Organik dUzeyde ise bu gereek apacik ortadadir . daha kolay anlasihr . surek 1 1-" 0. ... evrende herseyin akip gittigini gormiistii. Bunlarm esaSl SIDlf causmasadrr . Gercekten de.. I Daha bundan 2500 'y!l onoe Efes'te yasayan . Bunun en dogru tarifini Engels vermistir : . diyalektik artrk tamamen bugunku alllarrum kazan yor. ·· d urrnauan yas 1an"'! ignn. yasalari. Gercekten rle. .egtstm .l~. I __ IIiO DOL'UM: Diyalektigin . Bunun . Devrimin 'de ilk sarti .geI nsmesmm tarnamen b .Iara..~. ugunu soyieye'c'ag_'I ld biliriz.adt devrimdir. donuk sagduyuyu asan basit bir gozlem dahi bize.'11' 1" --111m' erm ge 1 nsmesme b ""'} O.hir . · dO'f161.o: . yani tez-antitez savasmm bir sentezde son bulmasiyla .. kahntilarm tahlilinden bunlarm yaslari kesinlikle cikanlmaktadrr. '~i- d' k f ..w. ege-ien.. salarmr inceleyen bllimdir» (2)'~ Bu tarifin l~..dadiyalektigin ... Bilirn. Burada.·lr90.lgln.ROtiLU Ian olan olumsuzluklar (antitezler). insanlarin temel celismeyi gormeleri..gl~l."Ur_1A k ~ ICl b 1 Em1aras iste uzayaeak ve hatta degismelere ugrayabilecektir. Ornegin bugim. Buna karsihk. giriste bahsedilen susus surIarmm diyalektigin cevresinde nicin orlild·ugti. hayvanlar. duran tasm dahi brr surec i~inde oldugunu ispat etmistir..n1 .-" I' Marx-Engels ikilisiyle.erl.erin ge.. insanlar durin ad all U U 4 ~ . di. «dis diinyada ve insan dustincesindeki hareketin geneI ya .-·l~llU __ 1 -. _~~I·_'-Llr 1· '"1· '. • U' ~.. toplumsal dfizeyin temel ozelliklerinden birine dikkati cekmek gerekir. Simdi. hoi! __ I di' -.288 Cem E. 0 da insanlarm tarihlerini kendilerfyapttklaridi Dolayisiyla sentezin kurul . HerakIeitos.b .

~ y.edirler Keza.- . '_:.etln gene. B· . tin rnaddenin temel bir . maz b ir ~e-11.nr. omrun '~k 0 1acagt asi "'k-""d _ isa . r: cetsiz . ~lm surec idirr .(: - B.. g'o. .nlasa' d a ... lstanhuJ" Lincoln B. Nitekim basic sagduyu dahl canli varhkta tarn hare-. herseyin esasmm hareket oldugu ortaya cikrnis bulunuyor. belirli bir bicirnde hareket halinde. ..~.a dan h :c r . -..... :. Ona gore Ina isk . '_ ... Hareket gecicidir ve sonunda yine harekets ~zlige donu. m • Ii' U 4 ...ibaret oldugu ispat. I_i.orill'lUr bir hareket deg.i~. hareketln maddenin varhk bicimi oldugunu soyleyen Engels'le.. ca ou bilir. zaman-mekan biriminiu maddenin bir . "it... kisacasr enerjinin titresimlerden. Bilim bunun sayisiz orneklerini getirmekte kusur etrnemistir.--~r~' -Btlna karsihk.b Iuna .ra· :. alan maddedir. ryice tarnmac Igll111Z. uyuyan msan VS. .ARNET1 r Einstein! 19. : .:_a~. kild h 1" Ud" . ~. zeytin agaci yavas olusur. Tabiatiyle bu uzunluk-kisaIlk insan omrilne goredlr.. 111 ou . h er~e~r du...inste "t.289 dogmakta...e. I~lgln".are~· ket etrnektedir. + .. hareket Inzryla ters oranuhdir. 1zik mantik bu basit gercegi .[ e var k"IJ 'meta:t·. esyanm evriminin nedeni Ic-degi. ismm.: !O::. . tkin. bedenimizi olusturan hucreler aym durumdadrr.all b' gorusumuz k ab. . Insam katmadan seyleri "~ve u arada inb sani objektif olarak tarif etmek istiyorsak.~ ipek bocegi Inzh olusur lC1S8.. tt£! savruk. h .. .U· . I yasasma b ooyun egrnrtr. Yine de ortada bir gercek apacik duruyor: hareketsiz varhk "I d lk mr' 'I N D"'" yo kturv Dunya sta til c d.izdi Temel'1 k e..re1-:. 11 .·arelc. dolayisiyla uzun yasar..a·g·ag:d a. • - •• . '0 hareket bicimi degisince ·v~ Iik da nitelik degistirfr. I.z Ie 'g. Ancal< birinden otekine hareket bi~imi de gi!}:ir. Tabiatta (3) gortilen bu stsrekli hareket basibos.. Yani zaman mlktar .ozelligi oldugunu soyleyen Einstein birlesiyorlar.Oysa ..lanrmstrr ~xHareket »ten ne kastedildiglni iyice anlamak icin herhalde Einstein'm kurammdan yararlanabilir'iz (3)~ Bilindigi gibi Bins . yani bicimlerini bildirmeliyiz.rm. Her varhk. uremekte ve olmekt. 1m 'rllg'U1 .o. dUd E. BoyIeee..ikli. 0 -Jat" .egu c marnuc bl o'gu::dur. Bona karsi111(.. yonsiiz Yaymlari.ultrg! oldugunu ileri stirmustur.cd a.bir nitelik degi~ikligi adrm vermektedir.. 1 ... ~Elektrnnlarm delice raksr tun . .dahi anlarnaktan acizdir..._ Dogan KUl'clc. -u.. J a. .."" "'i . msan.. isxem I"_' agac.. Jcura our . Diyalektige gore ise. ~1 .ci yasa : B tt ttinl uk I I . yasar.. gunluktur . '. 1 . '=' it u' i I.. tein. degisme hizmin azligt 0 seyin yasama sii resini arttracakttr. h IZ1 omrsa tum f. . kendilerine ozgu '0 an hareket htzlarrm. Dolayistyla. t·u·~r·l~'·cim Ierde f akat sas _ bi .... Ornegin. ketsizligi omiime yormaktadir ~Baska bir deyisle. . hareke ..' d sa.59..IF "...a. . 11 0-· ~ secektir. ..' . Eoren.gine .

. Ca. yontem olarak incelendigi zaman bu tlkenin onerni daha iyi kavranacaktir. Eu ziddi zaten Icinde tasimaktadtr . tek olgu. daima tezi 'v'e kendini 'yok eden bir sentez dogurrnakla cozumler.. her ikisinin inkar yoluyla gerceklesmeleridir. tl~iill~~ . . yani yaraticr hareketin kaynagid: r Her yerde hersey kendi ziddma doniismektedir.aya11hlicreyi kesfetrneleri ve gelisim yasalarmi ortaya lcoymalaridir.da olanlar dahi bunun kaynagmi bulatruyorlardi . XIX .k ve Tazlhse] Maddecilik. Sentez. Ama bu cocuk araba altmda kahp oltirseDekani. hayvan ve insanlarda evrimfn gun. Herakleitos'u durduran ZIOI·]uk da btl olmustu.yasasma gore" dtinya zincirlerne siirecler kansurnherseyi. g. eelrsrne yasasirun kesfl olmustur . Burada Inkardan kasrt yokolma ve yok . Yasim doldurup adam olan cocuk diyalektik olaJak yokolmustur. hem de gerceklesmeleridif'.. etkiler . tezle antltezin hem inkarr.. Belki de diyalektigin basta gelen yasa81. ciisti ise. Bu buluslar sayesmde dtinyanm bir biitiin oldugu... ytizytlda yapilan li~ buyuk bulus bu ternel bagnnhhk du. Bu ortadan kaldrrma diyalektik bir bicimde olmahdar. son derece onemli bir hamledir. 193'7" yihnda yaymlanan DiY'alektik Maddecili. ~~lglna cikarilmasrdir. etmedir.l~ olarak yokedili . I" Art]lc tabli goriinmeye baslayan bu dusunce tarzi ashnda.. Ikincisi.290 degildir. dolayrsiyla stirekli hareketin 18.durumdadrr.da9 diyalektige esas ozelligini veren. tirrler arasmda kesin cizgiler olmadtgr ve klasik mantigm yarattigi sert bolimmelerin suni ol(lugu ortaya cikti.Yani hersey tutarh bir birtiin halindedir. 0 gune dek dtisunurler zitlarm birlik halinde olabilecegine ihtimal vererniyorlar. Daha dogrusu. Dolayisiyla hersey kendi kendiyle savas halindedir.. enerjinin donli~ij_mli]ltin kesfidir . Bunlarin ilk Schwarm ve Schleiden adh bilginlerin ·YS$. simcesine yol acrmstir.. ~ J" Her gercegin ozti catrsan zrtlardir. I '. bud rr. Diyalektik. adh kitabmda Stalin'in belirttigi gibi. Aksine. ancak bu butnn yalektigin ikinci dir . daima olgular birttlntintln parcasr ve stirekll akism bir amdrr (4) ~ . Zaten tek tek olaylar i~ind·e incelendikleri zaman anlam kazamrlar Di.rkln. Ozdeki bu cansma diyalektik hareketin. Teze karst yiirtittiigti savast antitez. list diizeyde.

~· .e :: olmaktadrr. degisikligin temelin .diyalektik hareketi sartlandrrirlar.'e. Oyle -olsaydi yeryiizilnde hicbir yenilik olrnazdt. d 'J. Fakat bunlarm temel nedeni toplumun Dziinq. Bu dl~ miidahaleler .. .e~ g. Ornegin 19. Ornek yumurtanm gelismesidir. .~ olsaydi.J • ~ d ~. . civciv olur.. hem de i.. her mernlekette ~devrimle sonuclanmannstrr. vs . ( 5) . sartlari olmadan bu celisme etkin olamamaktadir.an.d the dialectial methG'd~ Londoli1~ Lawrence and ·Wishart" 1952.17 devrimine yol acan birinci diinya harbidir."'. d .mis olur .« devrrn 1 · er» (yani~ nitenl ~ 1".Lln. l 'U . ~ • . Belirli sartlar altmda yumurra civciv haline gele. fakat hicbir sekilde y·arataQ1azla. Tavuk hem nitelik degistirmis bir civcivdir. durmak yO(-1LJ1Ima~ bilmeyen bir yarancidir. en iyi sartlar dahl bundan bir civciv cikaramazdi (5)~ J. (lvlao Tse Tu g~ On. bu gerc.etkenler de burada rol oynarlar.. Ikinctler ise yaratrcidrrlar. vs.·i Do):'dUncU yasa: . de bir celisme olmasi ve bunun bir nitelik donusumune yol acmasidir. civcivler buyuk. yazdigi bir de nemede Mao <. disardan gelmedir. alt-yapismda yatar. SOl 92· 93".e Tung.. Yumurtanm yertnde bir ta.1Ylnu:dc:eCORNlF·0 R''TH . rek yokolur. Yine de belirli 1S1 nem. iii '. fa. - dogarlar.' onunc kendi icmuz I. J. .~inde YUlTIUrtaYl tastr ~Yanl sentezin icinde hem tez hem de antitez vardrr .. Fakat tek yumurta bircck yumurtaya. Yine belirti sartlar icinde (sure. iklim. Ev'rim salt bir nicelik artist 01. Onemli olan.rialisJlf . du-B. Hergtin goztimiizim .Celisme iisttine. Bu yokedilis . Iste dis etkenlerle ic etkenler arasmdaki fark burada iyice belirmekte oil"~ Birinciler sartlayici. Dis . Consredietian}. +• .M" ate.a gore cocuklar biiyiik cocuk. Aynr sekilde toplumda devrimler dis etkenlerden Devrtm. Bunlarm yavas veya hizh olmasi pek onemli degildir. . de ve k di dcl .. 1917 devrimi Rus toplumur un temel celismelerinden frskirrmstrr. "" " k nareketm b' b asxa k T amatta ve top Iumua gordugumuz surexn~..Fakat harb.e carpici bir ornek verir. (_.r... tek civciv (yumurtalar yoluyla) bircok civcive donus :11ij~tijr~Bu donustimun temeli yumurtanm Icindekr celismedir...) civciv kendini olumsuzlayip tavuk olur.kat hicbir zaman erginlerle tavuklar meydana gelmezdi. . Oysa dunya. 1 ..'egl~melerl )'. hareketi b ~ tt btr ozeIligi de tekdtize bir evrim niteliginde olmayisidrr. Yumurta burada tezdir...kendi biinyesine yabanc dir.

bu. hizh. Cern ERflGLU 'l!J.. ge§erlidir. Ornegin l' 1'" oir '1 t b enrn bi 1Std a ('h arejk ett)' ve 1~1ll!{.' .halleden bir .. Devrimcrligi.. emperyalizmin dimyaya yayihsim bilrneden Tiirkiye'yi anlamak imkansizdu-. ~ Aslinda ~OgLl zaman hepsi birden rol oynamaktadir (~J.o.n~e tutulmasi gerektigini belirrmekte yarar vardir. .r " cetm ar . ~ .degindiktell sonra diyalektik yasalarm inS8l11 topluluklarmda behrme blctmlertnt Inceleyebilrriz. (l. 'l'. D~ Tarjhte dlyalektlk. Bu 4~ siirecin temelinde de 1t9· biiyiik celisme yatmaktadrr. Madde veya harekette meydana . sert.Bu onemli meseleye kisaca '.url Btl savas.. uzun bir evrimden gecerek bugunku du "'U111ca geldikleri ve halen bir evrim icinde bulunduklarr.hart J.~_ r baska ( ni telik far ki) maddenin OILlhi sumuna yol acmaktadrr.snge s . evrimleri boyunca u:~temel cliyalektdk .Ai ~92 . Insamn yarattigi her arac bir devrtm iirii. Bunlarm bfrincisi insanla tabiat arasmda. Yasamak fcin insan tabiatla cebelIesir. Dolayistyla. arada insan topluluklarr i~in de. Buttinluk yasasrl11l~ daima goz6nij.esermc d e rzah._tIll ao t. yani toplumsal i~ sirasmda ortaya ~Jtk. Law- .Uslll.on j . yumusak.' a (hnare keti -b' b k bl ~ i) . renee and Wis. Tabiattaki duzenler gibi in. 0 maddenin niteliginjn dontisumiine 3f01 acar.Mattdce -CORNFt)RTH. 1': d P nrte '1"k . Tlkin. ikinci celisme eski iiretim iliskileriyle yeni uretirn giicleri ara(6) .ie(J1 lXt8lhorJ.' ihi E. K][saca ya salarmi inceledigimiz diyalek tik. buluslarla c. '.ettlgl gitn.an cattsmadu-. VS~ olmasi onemli degildir.l~ clI· .111 Tabi '0. Insanlar. 952 s...:a~'11 orcirm: karrs tmlan iI{i ayrr madde ..I'~~~ al.j'~ 'U~ . u~ . bilimsel olarak ispat edilmis ve herkesin bildigi bir gercektir. yada hareket bicimi' arasmdaki farklardrr..Ie k.. Ornegin.gUc'u.c. ya hareket miktarr.D'ii ortaya crkarrr. Iya.0. 84~ j J L01id.1 masm d all genr.ziiille' ~~tiztile surup gitmektedir. 18'11 dontisiimtin yavas.stirec icmde bulunmuslardir. karsistna cikan zorluklan cia birer hirer yener Her zafer yenl bir urettm .tegismesi 0. bir celismeyi .lliid. Gercekten de tabiattaki tiim nitelik farklari ya kimyasal yapr.gelen niceliksel bir artts veya eksilis.. sanlarm yaratnklan duzenler Ide hir' tun') olarak incelennrelidir: . tabia tin btltun boItimleri icin. Insanlarm hayvanlardan farklilasarak gelistikleri. 1lItlt(!'r'ia.ud the ~iiale'. tabiatta her turlu niteliksel degisimin altmda biro madde veya hareket degisimi vatmaktadir.t. diyalektigin genel hareket yasasma uydugumuz apacik ortadadir .

Ier ve SQS)r. .. diger catisrnalarda. a 111. btl sefer. uretirnle tilketim arasmdaki mesafeyi artmyor. a bu topluluklar arasmdaki Iarkhlasmamn nasil ortaya ~...timle tuketimin ahenkli yiirumesi. ilk is bolttmu iII< smiflara yol a. -11~~ +.. 1963 I t5. Boylece.r~ yeni bir tiretim. Simdi. uygar ]JglU esigine ge lrni t_· k . Bunun sonucu olarak isgiictl yetersizligi duyulmaya bas1dB d 1 " . ilk is-bolumuylc ilk coban kablleleri ortaya cikn.. " :. si. .gul olabiliyordu... Paris. E·}. stek olrnaktadrr. tr retim iliskileri buna uyuyor ve ikinci buyuk ..0 ~. sim iki taraf da insan topluluklarrdir. iancu. Kendini sadece el sanatlarma hasreden bir toplulugun belirme . "dona tIl an iiretim gucleri hizla gelismeye basladilar. Bu itt. Yell] iktisadi yapinm icabi olan .'· 0 . Tabiatla savaslarmi yiiriiten insanlar.8) Georgea Politzer j~ Principe« e. Uretim bicimi siirekli olar.'OJ1.. insanhgin burun gelismesini aci klar ( 7 ) • 1. .Uciincu onemli celisme.....' navrarusiar yertermt a 1rrausunce lar.is boliimiiyle zanaatkarlar smifi doguyor. ~ + Tabiatla aramizdaki ilk celisme b:ir yana brrakilacak olursa.. Editioas socii- ales. Btl da devrim yoluyla hallolur. h.nla bu kostegi de devrirn yoluyla kaldirip yeni bir orgiitlenrneye giderler. liimiiyle birlikte tuccarlar beliriyor. Uretim orgirtu yeni iiretim bicimine lrC-). ." ... BoyIeee. uretim iliskileri durrnadan kendilerini buna uydurmak durumundadrrlar.utniT'es. tarihte ilk defa ola .. ~". U~iinCli i~ b5-.r'ktlglL1.I incelemek gerekiyor.' msan I'1'.. ~I ~. . ~.at. temel diyalektik siirec ve yalmzca btl ti~ii.la.sir -~o9L1Upkc Ie· h anne getirildi..ien':t.er uretrme 1 · vd' .'O~pSl. Bu simf. Fakat bazr hayvanlar evcillesip iiretim g~iictihaline gelince. bazi insanlarm da oturup bunlara bakrnast gerekti.. yani iire.l~.. El sall. i\.. Biriken bu serrnaye kapitalizrnin temel kaynagidtr. de 'p.9n11~.ak gelistigine gore. Sermayedar (. yarattiklari tiretim guclerinden . Kendilerine uygun bu yeni iliskilerl .. giictl olarak beliriyor.. bir1 akim insanlarm aracihk yapmasmi zorunlu kihyor..k ~ik 1 top 1urnsa I d '". 2~6 '~ 221.93 smdadir. zenginligini artirdikca sermaye birikimine yo] actyor. yararlanmak icin aralarmda gorev dagmnu yapmak zorunda kalnuslarchr.nsa. • Tarim ve haycancilrk hizla gelisiyor . Iktisadi hayatm diizeni.'. suracan savas ] ar dogou..v ve bahkcihkla herkes mes . efendiler-koleler cati smas y . rak uretime katrlmayan bir struf sahneye cikiyor (8).h~losophie.2.. toplumsal uretim giicleri ve uretilTI Iliskilerinin yarattigr yeni iktisadi temelle eski iist-yapi arasmdadrr.

. tiretim siirecinde benzer yerler .'.atll~l11. Me»r .. .lg1111 saptamak l' ve geJi"1' sme surec Ie] . ayrn zamancd a bitr orr _11m '. Diyalektik yontemde esas alan" esya ve olaylart gecmis ve ge~ lecekleri bakirmndan incelemektir... degildir..294 'haline gelen tuccarlar. 1t ~1 astmp b e I.ne den1 '. 'en ge Idi I :~~. <]1k armask tir ~ K urnlegln~ bi e 1mayi mceteyecegmnzr d'~~' 1'im.in yasa arr hirer ilke olarak karsmuza ~.. yonterncdiir.=1 -.' akat. teph msal hayatm baslica .u.e almacak temel celisme. '1 d .l l~J. Bununla beraber brr isci.....isgal eden insan topIuluklarrdrr.e mce 1erne k l~ln:d e b uiunau kl art ]aarek~ mr '..i "''' - I 4'" t ... .. bahsedecek.a acrktrr. toplumlar incelenirken g-c)zontt . 'U" "'"' 0 . "'" . Maddi hayat sartlari yalmzca para. 0 4 ..:·' di iyare k tlgl evrenr de ki naresketm yasa 1-annr arastr~ .gore.' i '1 "1 F tk di '1 l' "'11. 0'. Dolayisiyla.1 kapirallst-proleter '(patrol1-i~l" ~i) cansmasi biclmini alaeaktrr XX~ yiizytlda ise. eri Id k : g.-.' d ~ sa 1 \:.. ~oyle kt: olaylari anlamak istiyor .: 0 \J.d ya ektik.sartlari benzer olacaktrr..:Ul-1Un . yam yasacd Ik~ art d _ uevrrm I e-rl.. I'k .on 1ari b bru t un 191n.e d·"~· t..arasmdaki celismedir. Diyalektik yasalarm toplumlarda belirme bicirnlerinin gene! semasr budur.r Ii b· tf c " 1 . k 1L ran bi bill -..r.A. ..~ ·· . . d' ~ In :erne'1 ~e. S011ra belki arrnut ve benzeri baska meyvalarla kar~~ ... tornurcugun-cicek. !iV.. tadmdan. t i".. B' .1'(1 .!'" diye !yl1tTI~_- \ diyalektik. metafizik bir davrams olur.gil gibi..' usunen a d~am dur Y" 'almzca varotan durumu tasvir etmekle yetinmek donuk.lr ur-e so k tacagtz t ve rsmuz bi ntece 1 0'-' ysa d rya1e k C... 'VSI olusma<Ii ~'!f 'I .1 ii . rmi.. ortaya Ok oymax ZOI'un~a. .. yi m imse 1'~" yontemr d ir.]ka. ornegin bir burjuvadan Fazla kazanabilir.n-. . renginden vs. bu insanlarm maddi hayat . . 1 . Srmflar. d6'. . 0 Ilara k mcere d.. den onemli olan «tophrmsal islev» (sosyal fonksiyon) dir. H atta en ~ b' l'.ir. .~'.diin_yan~n bir kismt devrirn yoluyla bu savasi sonuclandirnus ve kapitalizmi tasfiye ederek snnfsrz bir toplum kurma yolllna gi['r'pJ~. irretim gueleri Ile.. tl hangi t 1'..u9me.. Bilimlerin amact kendi ilgi alanlarmda cereyan eden olaylarin uyduklari hareket kurallarmi saptamaktnv Diyalektigin de zaten genel amacs budur. Dolayisiyla birbirlermden azami ol~ti~ doe yararlanmalarr tabiidir. sune " tafizige .'~ .YIZ<l Dlya] 1:.. III~ BOLUM ': Yonten1 olarak C. Garti dii.. .. Hersey . kar gayesiyle yattrrmlarnn genisletecekler ve giderek cagdas anlarmnda isci sm frm yaratacaklardar. tikci: ham elmanm-elimjzdekt elma. Yani tarlhsel hareketi ortaya . d T Ie'kttk::~· zamanrn aru.aSl. elmamn niteltklerint siralayacak. Boylece. L1.....0 . Yontem bakimmdan ele aldigirruz zarnan diyalektig. iiretim ili§l~itleri. c· ..

..4\. Yapacaklarrrmzi bes madde halinde srralayabiliriz : 1. inceleyip. verilerine dayandrrmak zorundayiz. Ne var ki..gildir~ 0·)' esyayi iyice gozlemenin ve incelemenin yoludur» (10)~ I /' Diyalekrigm yasalanru ogrenip.Bunlars arastrrmalarimi~ln. a. metafizikten kurtulahm derken skolasfige dti~m. Onlar sapmalari. 161~ .Diyalektik . kitabi nasal inceleyecegimizi dusimelim. Iisme ilkesi ortaktir . . icinde bulunduklari hareket bicirnleri bakmnndan tamamen ·degi~iktirler. yine Politzerden yararlanarak. varolan butun ~eli. geldikleri toplumsal simflarr sapaltmda yatan.2·~ Kahramanlari tarnak. dindeki {( iyas» usulilne ozek nerek. . Di¥ALEL<'TiCE ctnts .rehberlerdfr. Genel yay .SL11:1arlnot etmek. Yahn olarak kitabi go. arastrrmalarumzr aydmlatan ve siirekli olarak gozonu][ld. 3. Bu fark.. genel hareket yasasrna uymakla beraber. tutarsizliklari onleyCJ1. boyleee elma agacma kadar varacaktir.diye. 1789 Fransiz devrimi de devrim olmasma devrimdirler ama. «olusum siirecini yaratan hareketin yasalarim bul'" maktrr» (9) ~ B~ Yo'utemin uygulamsi . .Her ufak arastirma alarunm dahi kendine ozgli yasalari vardir Bunlar genel yasalara uyarlar diye ozelliklerini ayrmtilarma kadar arastrrrnaktan kacmarnayiz.rinlizj somutlasnrmak icin. a. 15. salann gorevi ayrrdrr. sadece tophrmIa tabiat arasmda degildir. Tabii siireclerle toplumsal siirecler.ynl zamanda.rnegin. Ib·id~~ s. . temeli. nitelikleri farkhdir . 29·5· sim inceleyecek. tiimdengelim yoluyla tabiatm ve toplumun yasalarim ''iil.~. btl yasalar son derece genel rnahiyette birtakim kurallardtr.ne ahp icindekiieri <dizmek ve dikkat ceken Ul1.zonii. luruz. Zira onun icin esas olan. ya. . diyalektik yontemin ilkeleri olduklarmi biliyoruz. I Butun bu s. Tavuk da..oyledikI~.karsamaya ugrasmak ciddiyetten uzak bir davrams olur .. A]~si halde. Ortaya cikan snnflar tablosunun tsu. (9) (10) siralamak. Evrensel ce..ti. Biiyiik markscr Georo ges Politzer'in de derligi gibi ': «Dlyalektik. B..e bulunmasi gereken .. .hareket yasalarmm.~llleleri bir tutamayiz.. esyayi incelemeden tarnmanm ve aciklamanm yolu de. bir.

Hatta yontemin uygulamsmi madde madde saptamayi denemistir. Bunlar ayrrntilardan IJ.an sonsuz bir siirec Icinde gorulecek. Bunlari soylece ozetleyebiliriz : 1.~t1!i iktisad ~al t= yapiyi (tiretim faktorleri.art Ltd. Olaylar yalm olarak incelenecek.'a dikk.. arastirmalanrmzm bflimse niteligi 0 olcude artar. 8~ 0] aylar ~ stirekli olarak yeni IIItellkler.. Yapilarma bakilarak.aym 111 hususlara dikkati cekmistir.. La. Oze varrldikca tum temel ilintiler belirmeye baslayacaktir .~ce and . kendi toplumunun evriminde isgal ettigi yeri saptamak. mak.. 4. 7. . masimn nedenlerini srralayrp yazari ovmek veya yermek. Da·vid G UE~T Leetu res on Ma. baglarup Iliskiler biitunti icinde incele- Evrimleri. 1 farkh olusudur. '" Loudon.~ . celismelerinin buttinu olarak ere almacak.. 5~. ~ .egilimler ortaya '~11{arllacal{.at.. dil k Bura. yeni ili~'kiler ortaya crka . ayni tiir olaylari be irleyen diisimce kahplarrdir. 10~ Bazi olaylarm tekrarlandigr gorillecektir.. 5. diizenli bir yap] haline getirmede.nist 'Vish. Kavramlar..I arastirma yontermyte Arastrrrna dagimk olgulardan . olgularm icindeki catisik '. Kitabm belli bir tarihte ve belli bir bicirnde yazrlmis 01. e'l rnesi· gere_. yani gelisirn hareketleri incelenecek. Lenin de. Baska bir deyisle. 4. . diyalektik yontem hakkmdakibircok yazilarmda . insan bilgisinin gorimtiiden oze. 9'.'e . Phiillo~ophy)).111SUS" anlatnn ( II ) yonteminin .. Tek olaylarm btitimle jjiskileri bulunacak. cevhere varrnasi yolundadir. en yararli aracmnz kavramlardir. daha list bir diizeyde -olmaktadrr (11) ~ t Lenin'in gosterdigi yolla arastirrlan olaylari. ~ 1963~ s..Qziinil ne olcude belirtebilirlerse. Bu sonsuz siirec.. bicimleri ve iliskileri') b ul- Yazarm idealoji sini ortaya cikarmak.ell I d ·1 . 4(). Bu eskiye doniis bir gOriintiiden ibarettir.vrreJ. oF 2~ Bunlar cevrelerine necekler. 6~ En ufak ayrmtilarm dahi siirecleri incelenecek .. Her bir olgu. 4l.kadar sryrrhr ve isin ·. 3.. Tekrar.

:" .I 4 . A~'. oldugu cikarilm a" alidrr ..iIi I kttk aan tk _lyae " 1-.. Bu soylenenlerden Aristo mantrginm «yanhs. . "lr.nzettl et I lr~ se 1 bi}'iI Y J' r E _" Q " '.. felsefe acrsmdan bu savranu degerlendirmek ve karsilastigi irirazlari gozden gecirmek herhalde yararh olur.' ~ Iik aares etm oze 1 b~ d rumuysa.tgm db" 'lr ~e... Evrene tse egriler hakimdir. I I 'I '. i ] .. formel mantrk da diyalekti. 'B. diisf . Mantik alanmda diyalektigin.. Tarih boyunca diyalektigin kazandigi turhi anlamlari.. 1 1 a .d r Q! Biblioth e que .e ] a sec on. e. '<".OLUM: Diyalektigl 1 degeri.'1 >1 ' Z a. . . sk istedigirniz k -.. RX . du C ap:i ta 1. :··_... Metafizik. yacagrdir.~. rnetafizik gortisle carpisttgmr biliyoruz.'. ki ilk sage uyumuza h ..' PI h-_ ier anov un devi '.~B ~ sunun '1 bera b. Ise esas 018'D.arr ve Icinde dogru oldugu ve bu simrlari asan meselelere uygulanarna-. 1 narek etsizlij nasi Ilk" eymuyie h .. I - ( 12 ) Karl }. . Bu.f". xurai 1 tedir. . yani Aristo mantigi genis olciide iJd .':e .. Hele yillarca klasik egitim. .. ' .DtY~ALE1·1tGE crats t hareket eder.. tepki gostermemlze sasmamak gerekIr. S'-' 0'·iyremes ts . dai kahplarma sikrstmldrgnmz dii~Ul1tiltirse. Oeuv res..e~l....akim oild ugunr d an.3 j' e di tion ill· 558._ . diyalekrik hareketiri yasalarmi ve yontem olarak diyale . '.96. ~D.alanlara uygundur.... nt.) ~ 'Edi t ions GaIHnla. ilk nazarda.. t. arastrricmrn kafasmda uydurdugu kuramsal bir sema gibi gorunebilir. g...g'ergegi kavrama yolunda fotograftan sinemaya geci. lV.' . Euklides' yalmzca insamn ufak boyutlanna gore dogrudur... Trpkr Euklides geornetrisi gibi.gin 03-Tle ozel bir durumudur. . AlllatllD. iik usunce 1 .~.igi inceled Ikten t sonra.:IA . n cal'ub' rna.r~e~ m ' yle .ag .u. Riemann ve benzeri bilim adamlari daha genis kapsamh bir geometri kurmak geregini duyrmrslardrr. 1·· an da" ·:.i. Ancak.iyalekttk d'~ . Newton'un yanhs bir kuram yarattigt soylenemez. -.. Ayru sekilde..~.. Bilindigi Iizere bu bilirn ancak diiz .·e ]'" 1 ..'1' armm 1 asi lcesm oiara k. esas olarak.. de» s 1. M(_ -t uc ve d·. kI asi ". Oysa. drrgamamtz olagmdir. d: ~'1 rr ausunceyi~~r.da. tc ' iflasr b rrme ('" 1asti]k ca. maddealn hareketint soyut bir biclmde yansrtmaktrr. gerceklerin hareketini tiim olarak ifade edebilrnek icin soyutlama kacimlmazdir (12). I~ Extra i1:8 de Ia p ostfaee d. Einstein ondan «daha dogru» dur.a b go runtulerc den siyrtr p gerce 1·1ere ya k~ k oa . Bir benzetme yapacak olursak.e In Pleia. b e. yontem olarak rnetafizikten diyalektige geGi.'-' Iemande s...

tam bir mans ecic ir. _ 'I I .arID. Marx~. . ~ 1 ~e-n. 1 ~s. toolnml ropmrruari mceier 1 ill esas tutmustur.. ·1 z..Dtyalektige itir.. Birincisine gore. yapilan U9 onemli itirazi inceleyecegiz.~~.etisinin ozti incelenmelidir ).1 e. diyalektigin biitiinliik ilkesini.SOllll1. . dii~tiJ. evrim daima olumsuzlanma yoluyla olduguna gore markscihk (1&ancak inkar edilerek asilacaknr.geli. '-. Bu bakrmdan bir kat daha tarihci 'oldu~ gibi.crlarm dedigi gibi o. dd idi I _ . 74 .]gu1ar].. M~ E.1 :... rnaddenin yasama tarzt. f dil ~ l< 1-' rotogra f'~tarm b I-I" bi zaman be. 75" .. Gercekten de.i3 .~leri stirmemektedir Aksille~ asa~gld. OIILln varhk bicimidir.cendmde durdurrnakla. Hicbir ciddi marksci.1r icinde.. yanhs olarmyacagun .H- . (T. Diyalektigin ozunun hareket oJdugunu biliyoruz. diyalelctigi maddecilikten aytrrna11..e. iI'~ ~. B urad a. basks bir deyimle canlanmasi demektir.!!.. gore : «hareket.nIamda -H 1 d e tarinse I goruse b X..gi ortadadir : I' / (13) FJtieQ]don ENGELS.n'lmlfia. ancak bunlarm gercekligini kabul ederek ise girisebiliriz.ce.ll: u . gereek insanhk tarihinin tumii seklinde anlarmsnr. diyalektige Itrraz olarak ileri sirriilen bu -gQrii~ aslmda tamamen marksci bir tutumurt belirtisidir.a siralayacagmnz nedenlerle ogretinin . bagsarur. Dolaytsiyla. aym zamanda bazi kisnnlari yanhs diye atilacaknr .iIlk ve D.azlar. 'C.' Hegel'in aksine. Yani statik 'bit" olgunun tarih (zaman) ieirrde ve dtizenll bir siirece gore dinamik ihale getirilmesi.l'1 toplumlari.eg:e. Fakat En.iyalektik~ Dikkcat euuece k 0 1ursa smema.ta.- iO ' . belli bir straya gore ve yine belli bir lnzla gosterflmesidir. Diiliri"iS oo:utevers. hem de seridi olusturan tek tek fotograflarm varhgrm inkar etmek (Idealizrn) yahut bundan siiphe et..rra 0..ksi ~ :S10e.gels~in bilimsel .ari"hi k di B u a. . j C'OstllS:~ P.greti yalmzca zenginlemekle kalmiyacak../"..abilir.l1D imkansizligi ortaya cikiyor. 1. ogr~tinin bazi 1{lS1111= larmm Y'. cry ~ . Meselenin o.zii Iste burada yatmaktadir. Markscrhgm bir 'him -d lim olarak tarihe verdigi biiy uk onermn srrri budur U - - - II' i ~ V!P ' .gii tutarsizlik bir yana 'blraklllp ogr. en azmdan garip bir tutumdur ~ B:ilim ancak maddecl ol. orllegl.B. marks.t tarll 0. diget bir anlamda cia tarihcidir. H-ege I''m a.. !Ii: I Ai ih ". ~ incelerken.. (13) Boylece. mek (agnostisizm ""bilinemezcilik}.arastirrnalarmda.~ Maddec..~. ». 19~. Hem sinerna oynatmak. Fakat Marx.Za scie1fClei 'E·dfutions ris.

~maddecillgin_ diyalektik olrna. anlayisi gelisecektirv (Madgercege yeni yasalave 2. pmm etkin oldu8:u 'bir~o'k Orne·k vardir. tam aksine.sasmakgerekirdi. Ileri siiriilen ii. sma imkan yoktur.digf yol.me yenilikler ekleneeektir."Diyalekti ge gore. Demek 1{1.ll]lk ~n.i~. ( . .LEKTiG·E ctats 299 1~ Bilimler ilerledikee maddecilik deel go:rU~.ill'iy A.ey~ uygu . oak tarlhsel evrtm i..Q:gru.in d. bugtin pekala mutlak d'O~rtl olabilir. ..yapi tarafmdan meydana getlrlld. Diisiince zaten dis diinyanm.i"~in:i rddia etmek yanhs oldugu gibi markscrhga aykmdir.alt . Ortaya . Gag'da~llgl zaten esnekliginden gelmektedir.d'e.bilimlerden ayrilamaz). MarksS.rniicadele ve celisme biittinit icinde. eninde sonunda daima galip gelen ikttsadi gereksinimin ~iz. Bahis konusu 'elan..sekillendireceklerdir . ({dogru» gihi mutlak kavramlara bel baglamak..U~"tinc. Dti~uncJe yasalarr maddeye uygulanamaz.oin18 degildir. rayan bir fikirler ve yontemler biitiintldiir. Bu itirszm ortaya atilrnasmm esas nedeni rnarkscihgin yanhs anlasilmastdrr.giin .oIa11 8l1ni bir ayrimdir. .. .~jn. Evrendeki temel hareket daha iyi anlasrlacak varmak icin yeni yollar bulunacaktir. Tarihsel hareketin '"ilimi olan tarihsel maddecilik de buna UYlIP degisecektir.yapmm tist~nlttgti yasasl yanltstir... Markscihgm soyledigi sundan ibarettir: Ustyapiyla alt ~yapr arasmda surekli bir etki ~tepkt iliskis! vardrr ~Durmadan beliren btl karsihkh . Ashnda.lum hayatmda iktisadi temel list.~ dunyayi anlamaya ve degistirmeye ·Y... Bu bir celismedir. ancak basit Aristo mantigma ya . 3. bu ayrim da forrnel manngm belirtisi .A·ksd olsaydi.te.. Ianmastdrr. Hal-boyle iken.. madde yasalarnnn d.i3. Zaman] hesaba katrnadan «yanhs». yani maddi olaylarm insan kafasmda yansimasmdan Ibarettir. . ~ .y·a-. Teknigin V6 "bilin. · rasrr bir harekettir ~ijgreti.. top. Yani diyalektigin rl kesfedileoek ve yon.cin gelismesiyle insanlar gittikce kendi itarihlerini dileklerine gore. ortak yasalara boyan egiyorlar diye sasmak gariptir. Markscihk bir d. Bu itiraz pek hafiftir ve aslmda rneselenin hie anlasilmarms 01= dugunu gosterir. Oysa ust .r~ Fakat gelecekte yanhs olahilecek bir sey. ikinci Itiraza gore.giincii itiraz cok yaygmdi }. y .. anl bugUnkii haliyle: bu.yapiya egemendir. dti~unce yasalarmm rnaddeye uygulanmas: degil.au 1an. iste 0' za~nan. ' ·d·u.m. Toplumda herseyin mekanik olarak Iktisadi alt .

n . Dolayisiyla bilimin de.' .11 '. bellt snnflara hlzmet eden ara"~larm' . cahsmalarmm sadece bir takrm toplumsal reform' onerileriyle sonuclanmas lIla yol acrmstrr ~ .. Bu dururnun ( 14 ) ( 15 ) ~. b dur. Ashnda bu duruma sasmamak gerekir. SONU'C: Bilimtn sirnfsal niteligi.. LoudoJl. 11 OZU.. Kendisini yaratan uretim bici. I" sia ze bill r .{ ~ " Iarr. 'I) (15) I' -. ~.. salt bir iktisadi yasalar sisterni olamaz.. markscthk. bu yasalar da zaten alt . Duriistliikle belgeleri topladrktan ve sagduyuyla dusilndiikten sonra gerceklere v. I ~ ierhe. "btl .Jl our. Hal 'boyle iken. Fabian tarihcileri Sydney ve Beatrice Webb}. kendilerini mikrososyolojik arastrrrnalara hapsetmek pahasina da olsa. Toplumsalarastrrmalarda yontemin onerni arttk iyice belirmisti :. m '" ISe . bilimsel bit tutum olmaktan cikrmsttr. hareketin yoneldigi yeni toplumsal duzenin ancak biittinii i9111. Pf1ltl Ltd.yapi kururnudur ..aS'QIl. ~ 'b'" 1-':11 II' . Ona gore \ .~rllIlr demek. BUimler daima. .. ~ yapr ~l= • Nitekim En.rt Ml'\RCUSE Re. BlI hususta belki en giizel ornek Webb'lerin durumudur. «Devrimci hareketin salt iktisadi amaclara yonelmesi diyalektik . • \. genis sentezlerden kacimp.. buc iI~ .ooru$€.'Ingiltere'de kapitalizmin dogu~unu Incelerken. hicbir' zaman.gortise aykrrrdrr.~ralJlnmll etkisiyle kabul edilmislerdir. efendilerin hizmetinde olmasma sasmamak gerekir . Fakat bilimsel bir yonteme sahip olmama.amak gerekir ki. Ierle karsilasnnslardir.. eo. Zira iktisadi arnaclar. Bilirn bir iist ..g~ls" iist ~yapmm etkisine ~olyle bir ornek ve riyor: miras yasalarr. • '.1kl111~ tir.' B" gensimmmcnn 1.. zenginligin dagrhmmi etkilemekle iktisadi temeli etkilemis DIU! lar ~ Ama UITLlt'UfJ. belirli egemen srmflarm elindedir. karst .. Ozellikle Amerikan bilim adamlarmm 9Q. diyalektigi niein hisrmla reddettikierl sorulabilir.. 1 .de anlam ve varhk kazamrIar. peka"'~]1a i'- ust '!' .'. 239. a~agl yukari Kapital'in dayandmldrgi belge .. Routledge and ~ega.. 4H'l ~ aim I~e~volutiQn.. kendi yonunden. bau ve dogu toplumbilimcilerinin ayrt yontemler kullanmalarma sasilabilir... s. (14) Lenin de. Arnerika'daki bu tutumun nedeni bizdeki susus duvarmm nedenle: lyle birdir. POL[TZER j s.gunun. her uretim bicimiuirr ipleri.rninin ihtiyaclarma cevap veri '" Bilindigi gibi. 194] 1.

Ge. hicbir' zaman kabul etmeyecektir. Ozellikie gecis halindeki toplumlarda. 11 kanaat getirmistir? Tabii ki hayi . «Fakat bir smrf olarak burjuvazi.arl iigytiz yrllik bir gecmisi vardrr. r ~ (J.~aga gelince hizla bilirnsel kesiflerde bulunmaya baslarmstrr. Buraya. sadece ve sadece.. Bugiinkii Turkiye.» (16) 11~ .dl~buyuk bilimsel kesifler orada ve 0 zaman yapil acakt 1 I Dururn boyle iken h@tla «bilirnsel tarafsizhk stan bahsetmek. Yalntz dikkat edilirse btl iddia egemen snuflarin iddiasidrr. Miispet ilimIerde .kahm miicadelesi icindedir. bilimin \: karlarm ustunde oldugunu iddia etmek guluncttir. biraz .Ur 'isen guc erm 1 "". memleketimiz.&ST.'. kendi ctkarlarma dokunan birtakim arasttrrnalarr.kendi icinde de )rij.a.gorulen uyams. Acaba buyukbabalarirmzm aniden beyni mi btiyumustiir? Yoksa irrsanhk diisunup tasimp. kapitalizmin son safhasi olan emperyalizmle bir o~ilm.o..U~Ul1.gl"yul{.riitmektedir ~Bu hengamede bilim de" ya bir tarafa. .rc~l( bundan ibarettir..el kural.6) G[r. ozellikle gecls Italindeki toplurn· f'l d k :. ani den..gi gibi. 0 egernen sirnflar . 1arcd' a. carpict buldugumuz bir ornek almakla yetinecegiz. bircok hi. Yine rin bilime vardrr.301 Istisnalari lim adami bilir. egemen 'smmaroan b:lr<. . C. Bilindi. du ~". soyledlklerimize canh bir '(}r~llek olma durnmundadir ~ Basta da isaret ettigimiz gibi. tabiat bilimlerinin a:~a.da dua ettikten S011ra. Kendisi de emperyalizmin etkisine girdigine gore" bu savast.Misir'da . ya oteki tarafa hizmet etmektedir. Insanhk belirlt bir .~lgda~ kapitaiizm eski . bilirn..1 " kuramuu. bilimlerin yararl . yarimn giicti olarak beliren yeni smiflara hizmeti secede gen. ge I" yani sosyalizmi kabul edebilir. s. ta ) devrim yoluyla yikihsla -1 olacaktir.dogsay. ~Ut - . dogum halindeki kapitalizmin ihtiyacma bir cevaptir. t·. andtrrci bulacaklari tek karst cikis.dizginlerini ellerinde tutanlade egemen olmalarrdir ~ · Tarihl bunun sayisiz delillerini vermistir. Biraz 'qn.ki. toplumun . eylem duzeyinde (yani gercek hayat . sel ciddiyetlerine bakmadan gonul rahathgiyla yasaklamaktadrrlar .(bunun temeli objektif toplumsal eylem olmasina ragmen) kuram alanmda bu.ce belirttigimiz gibi. karst cikist.·gln..

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful