You are on page 1of 40

ÁÑÈÑÁ ÃÉÁ ÔÏÍ ÂÁÓÊÏ ÊÁÑÁÔÆÁ ÊÁÉ ÔÏÍÔÏÑ ÓÉÌÏÂÓÊÉ

ÅÄÙ ÊÁÉ ÔÙÑÁ ÅÐÁÍÁÐÁÔÑÉÓÌÏÓ ÔÙÍ ÐÏËÉÔÉÊÙÍ ÐÑÏÓÖÕÃÙÍ

ÌÁÊÅÄÏÍÉÊÏ ÅÍÇÌÅÑÙÔÉÊÏ ÄÅËÔÉÏ

ÁÐÏÓÔÏË ÐÅÔÊÏÂ ÔÅÑÆÉÅÂ

Ï ¹ëéïò ôïõ ¸íéôóå ÂÜñíôáñ

ÔÅÕ×ÏÓ 10, ÉÏÕÍÉÏÓ 2005

LOZA

ÐÅÑÉÅ×ÏÌÅÍÁ
•Ôá ÐáéäéÜ ÖõãÜäåò............................................... 2
•ÂÜóêï ÊáñáôæÜ..................................................... 5
•Ç ÓõíÝíôåõîç ôïõ Óßìïöóêé.................................6
•Ôï ÌåôÝùñï ÂÞìá ôçò ÍÅÔ................................... 7
•ÄéÜëïãïò................................................................ 8
•ÄéáäñïìÞ óôï Âßôóé............................................. 10
•Ãíùñßæïíôáò ôç Èåóóáëïíßêç........................... 11
•¼ëãá ÐáíôæéÜñïâá ÓôÜíêïâá............................ 12
•ÃéÜííå ÓáíôÜíóêé................................................ 12
•ÊáôáóêÞíùóç óôï ÊáúìáêôóáëÜí..................... 13
•ÌáêåäïíéêÞ Êßíçóç ÂáëêáíéêÞò Åõçìåñßáò
ÏõñÜíéï Ôüîï....................................................... 14
•Ðñïò: “ÏõñÜíéï Ôüîï-Å.Å.Å.”............................... 15
•Áðïóôüë ÐÝôêïâ Ôåñæßåâ................................... 16
•Ç Loza óå ÐïëéôéêÞ ÅêäÞëùóç óôç
Èåóóáëïíßêç....................................................... 21
•Ôï Êõðñïìáêåäïíéêü.......................................... 22
•ÄéÜëåîç: Ôï Ìáêåäïíéêü ÆÞôçìá
êáé ç ÁñéóôåñÜ.................................................... 23
•Íüôéá ÂáëêÜíéá: ÌáêåäïíéêÞ ÓáëÜôá”
Ìåéïíïôéêþí ÐñïâëçìÜôùí............................... 25
•Åëåõèåñßá ôçò ¸êöñáóçò.................................. 26
•Äéêáßùìá óå Äßêáéç Äßêç................................... 26
•Åëåõèåñßá ôïõ Óõíåôáéñßæåóèáé ôùí
Ìáêåäïíéêþí ÌåéïíïôÞôùí............................... 27
•Ïé Ìáêåäüíåò ôçò Áëâáíßáò.............................. 28
•Ç 24ç ÓõíÜíôçóç óôï Ôñíâï.............................. 29
•101 ×ñüíéá ºëéíôåí..............................................29
•ÃéÜííå ÓáíôÜíóêé 90 ×ñüíéá áðü ôç
Äïëïöïíßá ôïõ.................................................... 29
•Ðüóá Âéâëßá ÖÜãáôå ÓÞìåñá............................. 30
•Óôáõñüëåîï......................................................... 30
•ÌÜèåôå üôé.......................................................... 30
•Áðü ôçí Éóôïñßá óáí ...ÁíÝêäïôï....................... 30
•Ç ÊáôÜóôáóç ôçò ÌáêåäïíéêÞò Ãëþóóáò
óôçí ÅëëÜäá........................................................... 31
•Ìáêåäüíåò êáé ¢ëëåò ÌåéïíïôéêÝò ÏìÜäåò...... 33
•Ïé “¢ëëåò” Ãëþóóåò ôçò ÅëëÜäáò..................... 34
•ÅíóôÜóåéò ãéá ôï “¼÷é” ôïõ Ðñùôïäéêåßïõ
óôç “ÓôÝãç Ìáêåäïíéêïý Ðïëéôéóìïý”...............35
•Êüëíôá êáé Óïýñâá..............................................36
ÕÐÅÕÈÕÍÏÓ ÔÏÕ ÌÁÊÅÄÏÍÉÊÏÕ
ÅÍÇÌÅÑÙÔÉÊÏÕ ÄÅËÔÉÏÕ

“LOZA”
ÍÉÊÏÓ ÓÁÊÅËËÁÑÉÏÓ
Äéåõèýíåôáé áðü ÓõíôáêôéêÞ ÅðéôñïðÞ
ôçë.: 6944-65.66.72
e-mail:lozadeltio@yahoo.gr
Ôá åíõðüãñáöá Üñèñá
åêöñÜæïõí ìüíï ôïõò óõíôÜêôåò ôïõò.

-1

VIVA
MAKENTONIA
¼÷é ìïíÜ÷á ôï üíïìá
¼÷é ìïíÜ÷á áîéïðñÝðåéá
Ìáêåäïíéêüôçôá, óáí ôçí áãêáëéÜ ôçò ìÜíáò ìáò
Êßôêá ôïõ ÂáñäÜñç ëÜìðåéò óôï ðáãêüóìéï âÜæï!
Áíáãíùñßóôçêå ç Äçìïêñáôßá ôçò
Ìáêåäïíßáò áðü ôçí õðåñäýíáìç êáé ïé
åèíéêéóôÝò óõìðáôñéþôåò ìáò îÝ÷áóáí ôçí
«øõ÷Þ» ôïõò. ÊÜðïéïé æïýíå óôï ðáñåëèüí êáé
åéñùíåýïíôáé: «Ïé óëÜâïé ðþò ãßíïíôáé
Ìáêåäüíåò;». ÁëÞèåéá, ðþò ïé ßäéïé
(Ôïõñêüöùíïé, ÌéêñáóéÜôåò, ÊáñáìáíëÞäåò,
ÌðáöñáëÞäåò, Èñáêéþôåò, Áñâáíßôåò,
Ãêáãêáïýæçäåò, Áèßããáíïé, ÂëÜ÷ïé, ÓëÜâïé ôçò
Ìáêåäïíßáò, ôçò Çðåßñïõ ê.ë.ð.) Ýãéíáí
öáíáôéêïß Åëëçíïìáêåäüíåò; ÁíÜèåìá üìùò áí
ïé ðáððïýäåò ôùí ðåñéóóüôåñùí Þîåñáí ðñïò ôá
ðïý ðÝöôåé ç Èåóóáëïíßêç... Ìá ãéá ðïéá
Ìáêåäïíßá èá ìéëïýóáí óÞìåñá, áí
åõäïêéìïýóå ç åðáíÜóôáóç ôïõ ºëéíôåí;
Õðïêñßíïíôáé êáé üóïé Íüôéïé áãÜðçóáí
îáöíéêÜ ôïí «ÁÑÇ ÔÏÍ ÌÁÊÅÄÏÍÁ».
ÓðáñÜãìáôá áëëïöýëùí ìå óõíäåôéêü êñßêï ôç
ñùìéïóýíç -ôç ãëþóóá ôïõ åõáããåëßïõ ðïõ ôïõò
åîåëëÞíéóå, ôé ó÷Ýóç Ý÷ïõí ìå ôïõò õðåñáóðéóôÝò
ôçò ×áéñþíåéáò; Áðïëáýóáìå ôç óõíÝíôåõîç ôïõ
Óßìïöóêé (15-4-05) êáé êáôáíïïýìå ãéáôß ëåßðåé
ï äéÜëïãïò óôçí éóôïñßá.
Èõìßæïõìå óôçí åëëçíéêÞ äéðëùìáôßá üôé ôá
ó÷ïëéêÜ âéâëßá áíáöÝñïõí ôá Ìðßôïëá
ÌïíáóôÞñé, ôçí Éóôáìðïýë Êùíóôáíôéíïýðïëç,
ôï Ðëüâíôéâ Öéëéððïýðïëç. Íá, ëïéðüí, ãéáôß
Óüëïõí, Âüíôåí, ËÝñéí êáé íá, ç áíÜãêç ãéá
áìïéâáßï óåâáóìü ôçò ðáñÜäïóçò ìå äßãëùóóåò
ðéíáêßäåò óôïõò äñüìïõò. Ïé åèíéêÜ Ìáêåäüíåò
ôçò ÅëëÜäáò Ý÷ïõí êé áõôïß ëüãï óôéò
äéáðñáãìáôåýóåéò: ÁÍÁÃÍÙÑÉÓÇ ÌÅ ÏËÁ ÔÁ
ÅÕÑÙÐÁÚÊÁ ÓÔÁÍÔÁÑÔÓ. Ï Ðáñèåíþíáò ôïõ
ðïëõðïëéôéóìïý áðáéôåß áðü ôï åëëçíéêü êñÜôïò
íá äåé ôçí ðñáãìáôéêüôçôá êáé íá õðïãñÜøåé ìéá
ÄÉÊÁÉÇ ÓÕÌÖÙÍÉÁ. ÌïíÜ÷á ôüôå
äéáóöáëßæåôáé ôï «óõìâüëáéï åìðéóôïóýíçò».
“Ù ýøéóôç åõãÝíåéá”, ðüóï øçëÜ óôÝêåóáé,
üôáí ôéìÜò ôï åëåýèåñï ðíåýìá êáé îåóêåðÜæåéò
ôïõò îåðåóìÝíïõò áñéóôïêñÜôåò.
Âßâá ñåðïýìðëéêá, âßâá Ìáêåäüíåò!
Ç óýíôáîç

2 - LOZA

ΠΟΛΙΤΙΚΟΙ ΠΡΟΣΦΥΓΕΣ

ÔÁ ÐÁÉÄÉÁ ÖÕÃÁÄÅÓ
Decata Begalci
ÐÝôñïò Ã. Âüôóçò
Ìéá ãõíáßêá âáäßæåé ìå âÞìá ôá÷ý ðñïò ôï
íåêñïôáöåßï ôïõ ÷ùñéïý. Åßíáé ãýñù óôá ðåíÞíôá êáé ï
âçìáôéóìüò ôçò åßíáé óôáèåñüò êáé áðïöáóéóôéêüò.
Öáßíåôáé íá îÝñåé ôá êáôáôüðéá. Áêïëïõèïýí ìå ôïí ßäéï
ñõèìü êáé áðïöáóéóôéêüôçôá äýï Üíôñåò, óå áðüóôáóç ï
Ýíáò áðü ôïí Üëëïí, ìÜëëïí ìåãáëýôåñïé óå çëéêßá. Ç
ãõíáßêá áíïßãåé ôç óéäåñÝíéá ðüñôá, êïéôÜæåé äåîéÜ
áñéóôåñÜ, ðñïóðáèþíôáò êÜôé íá áíáãíùñßóåé Þ íá
ðñïóáíáôïëéóôåß êáé âáäßæåé ìå óéãïõñéÜ ðñïò ôï êÝíôñï.
¼ôáí öôÜíåé ðåñßðïõ åêåß óôñÝöåôáé ðñïò ôá äåîéÜ,
åðéâñáäýíåé ôï âçìáôéóìü ôçò êáé áñ÷ßæåé íá êïéôÜæåé
ðñïóåêôéêÜ ðñïò ôï Ýäáöïò óáí íá åß÷å êÜôé ÷Üóåé.
Áêïëïõèïýí ïé äýï Üíôñåò áêïëïõèþíôáò ôçí ßäéá
ðïñåßá. ÎáöíéêÜ óõíåéäçôïðïéïýí üôé êáé ïé ôñåéò
âñßóêïíôáé óôï ßäéï ìÝñïò áöïý åßíáé óå áðüóôáóç
áíáðíïÞò. ØÜ÷íïõí êáé ïé ôñåéò êÜôé áíÜìåóá óôéò
ãêñßæåò áíïñèùìÝíåò ôáöüðëáêåò. ÊïéôÜ÷ôçêáí
êáôÜìáôá. Ôá âëÝììáôá ôùí äýï Üëëùí êÜôé èýìéæáí óôïí
êáèÝíá êáé ç óêÝøç çëÝêôñéóå êáé ôïõò ôñåéò. Ç ãõíáßêá
ðñïöÝñåé ôç ëÝîç «ìÜéêá ìé» (ç ìÜíá ìïõ). Ôï ßäéï
åðáíáëáìâÜíïõí êáé ïé äýï Üíôñåò êáé ôáõôü÷ñïíá ìå
äÜêñõá óôá ìÜôéá, ìå êñáõãÝò, ëõãìïýò êáé áíáöéëçôÜ ïé
Üíôñåò öùíÜæïõí ôo üíïìá «ÉÜíá» êáé ç ãõíáßêá ôá
ïíüìáôá «ËÜæå», «ËÝêóï». ÁãêáëéÜæïíôáé êáé ïé ôñåéò
êáé ðÝöôïõí ðÜíù óå êÜôé ðáñá÷ùìÝíåò ðëÜêåò ðïõ
Ýäåé÷íáí ðùò Þôáí ôÜöïò. ÔñáíôÜæïíôáé ôá ôñßá êïñìéÜ
ðÜíù áðü ôïí ôÜöï. Ïé üñèéåò ãêñßæåò ðëÜêåò ðïõ
óçìÜäåõáí ôç èÝóç ôáöþí ëåò êáé áöõðíßóôçêáí áðü
Ýíá ìáêñï÷ñüíéï ëÞèáñãï, ãéáôß öáßíïíôáí ðùò üëåò
ýøùíáí ôï áíÜóôçìá ôïõò ãéá íá ðáñáôçñÞóïõí êáé íá
êáôáëÜâïõí ôé óõìâáßíåé ìå ôï êïõâÜñé ôùí ôñéþí
áôüìùí, ðïõ ðüôå Ýêëáéãáí ãïåñÜ êáé åêóôüìéæáí
êïõâÝíôåò óå ôñåéò äéáöïñåôéêÝò ãëþóóåò êáé ðüôå
êïéôÜæïíôáí á÷üñôáãá.
Åß÷áìå áêïýóåé üôé èá Ýñ÷ïíôáí óôï ÷ùñéü ìáò
ôá ðáéäéÜ ôùí öõãÜäùí êáé ôïõ ðáéäïìáæþìáôïò.
ÊÜðïéïé ôï åß÷áí áêïýóåé óôç ôçëåüñáóç êáé
ìåñéêïß ôï åðéâåâáéþíáíå êáèþò ôï åß÷áí
äéáâÜóåé óôéò åöçìåñßäåò êáé üôé äå èá Ýñ÷ïíôáí
ìüíï óôï ÷ùñéü ìáò áëëÜ óå üëç ôç Ìáêåäïíßá.
Ìåñéêïß ó÷ïëßáóáí ôçí åßäçóç ëÝãïíôáò, «ôé èÝëïõí íá'
ñèïõí, íá éäïýí ôá ÷Üëéá ìáò; ÊáëÜ äåí åßíáé âïëåìÝíïé

åêåß ðïõ âñßóêïíôáé;» ¢ëëïé åßðáí ðùò, «åðéâïõëåýïíôáé
ôéò ðåñéïõóßåò ìáò, ðïõ âÝâáéá Þôáí êÜðïôå ôùí ãoíéþí
ôïõò, áëëÜ åìÜò ìáò ôéò Ýäùóå ôï êñÜôïò, Ý÷ïõìå ôá
÷áñôéÜ, Ý÷ïõìå ôïõò ôßôëïõò. Ìåñéêïß åîáãñéþèçêáí
ãéáôß Ýãñáöáí ìåñéêÝò åöçìåñßäåò ðùò «Þôáí
áõôïíïìéóôÝò êáé èÝëïõí ôçí Ìáêåäïíßá ìáò. Èá
öôéÜîïõí ëÝåé Ýíá êñÜôïò ìå ôá Óêüðéá». «Íáé»,
ó÷ïëßáóáí ïé ðéï øý÷ñáéìïé «èá êáôÝâïõí ìå
åëéêüðôåñá, èá ôç öïñôþóïõí ó' áõôÜ êáé èá ôç
ìåôáêéíÞóïõí âïñåéüôåñá. ÁöÞóôå ôá ðáéäéÜ íá
'ñèïõí êáé íá éäïýí ðïõ ôïõò áöáëïêüøáíå, üóá
ãåííÞèçêáí åäþ, ðïõ Ýæçóáí ïé ãïíåßò ôïõò, ðïõ åßíáé ïé
ôÜöïé ôùí ðñïãüíùí ôïõò êáé ðùò ôÝëïò ðÜíôùí åßíáé ï
ôüðïò êáôáãùãÞò ôïõò. Ï íüóôïò âñå Üíèñùðïé, äåí
Ý÷åôå áêïýóåé ôßðïôá ãé' áõôüí; Äåí ôïí áéóèáíèÞêáôå
üôáí îåíéôåõôÞêáôå; ÅîÜëëïõ ôá ðåñéóóüôåñá åßíáé
óõããåíåßò ìáò. Äåí Ý÷åôå ïýôå êáí ôç ðåñéÝñãåéá íá
ôïõò äåßôå, íá ôïõò áêïýóåôå; Êáé ìç öáíôáóôåßôå üôé èá
'ñèïõí ôßðïôá ðáéäéÜ, ïé ðåñéóóüôåñïé èá' íáé
ðåíçíôÜñçäåò êáé ðÜíù. Ìç îå÷íÜôå ðùò ôï '48
ñçìÜîáìå».
¸ãéíáí êáé îáíÜãéíáí êïõâÝíôåò óôï êáöåíåßï ôïõ
÷ùñéïý. Ìåñéêïß ðÞñáí êáé ãñÜììáôá, Üëëïé
ôçëåöùíÞèçêáí êáé ç åßäçóç ðïõ óôçí áñ÷Þ ìáò ôÜñáîå,
áðáëýíèçêå êé Üñ÷éóáí íá ôç ó÷ïëéÜæïõí èåôéêÜ. ÅîÜëëïõ
ðáéäéÜ äéêÜ ìáò åßíáé, óõããåíåßò ìáò, îáäÝëöéá ìáò êáé
ìåñéêÜ áäÝëöéá ìáò» êáôÝëçîáí ó÷åäüí üëïé. ÐñïôÜèçêå
áêüìá íá ôïõò áðïäå÷ôïýìå «êáé ãéáôß ü÷é, äéêïß ìáò
Üíèñùðïé åßíáé». Ìå ôá ôçëåöùíÞìáôá êáé ôçí
áëëçëïãñáößá ïé åéäÞóåéò åìðëïõôßóôçêáí. ÌÜèáìå üôé
èá Ýñèïõí ðáéäéÜ áðü äéÜöïñåò ÷þñåò, áêüìá êáé áðü
ôçí Áõóôñáëßá êáé ôïí ÊáíáäÜ. Ïé íåüôåñïé ñùôïýóáí,
ðùò åßíáé äõíáôü áðü ôï ìéêñü ìáò ÷ùñéü íá õðÜñ÷ïõí
Üíèñùðïé ó' üëï ôïí êüóìï. «Ôï ÷ùñéü ìáò ç ÓÝôéíá, ï
Óêïðüò üðùò ëÝãåôáé óÞìåñá», åßðáí ïé
ìåãáëýôåñïé êáé ðéï åíçìåñùìÝíïé «Þôáí ìåãÜëï
÷ùñéü. Åß÷å ðåñßðïõ 2000 êáôïßêïõò ìáæß ìå ôç
ÐáðáäéÜ, ôá Êáëýâéá êáé ôïõò Üëëïõò ïéêéóìïýò
ôïõ ÊáúìáêôóáëÜí. ¼ëá åäþ ôá ãýñù âïóêïôüðéá Þôáí
÷ùñÜöéá êé üëá óðáñìÝíá ìå âñßæá. ×éëéÜäåò
ãéäïðñüâáôá êáé ãåëÜäéá áðáó÷ïëïýóáí ôïõò

LOZA -

ΠΟΛΙΤΙΚΟΙ ΠΡΟΣΦΥΓΕΣ

óõã÷ùñéáíïýò ìáò. Ôï êáëïêáßñé Ýâáæáí êáé äýï
êïéíïôéêïýò áãñïöýëáêåò ãéá íá ìç ãßíïíôáé æçìéÝò óôá
÷ùñÜöéá. Äåí êáëëéåñãïýóáí êÜèå ÷ñüíï ôá ÷ùñÜöéá.
¼ôáí êáëëéåñãïýóáí ôï ðñïóÞëéï, ôï áíôÞëéï Ýìåíå ãéá
âïóêÞ êé ôï áíôßèåôï Ýêáíáí ôçí Üëëç ÷ñïíéÜ. ¼ëïé ïé
óõã÷ùñéáíïß ìáò åß÷áí ÷ùñÜöéá êáé ìáíôñéÜ êáé óôï
ðñïóÞëéï êáé óôï áíôÞëéï.
Ôï ãåãïíüò ôçò áíáìåíüìåíçò åðßóêåøçò æùíôÜíåõå
ôéò óõæçôÞóåéò ãýñù áðü ôï ÷ùñéü ìáò, ôçí éóôïñßá ôïõ
êáé ôéò ìíÞìåò ìáò.
Ç ìÝñá ðïõ èá Ýñ÷ïíôáí ôá «ðáéäéÜ» Þôáí ôïõ èåñéíïý
Áç-Íéêüëá óôéò 20 ôïõ ÌÜç, ìÝñá ðïõ Ý÷ïõìå êáé ôï ìéêñü
ìáò ðáíçãýñé.
Óôï ìéêñü åêêëçóÜêé ôïõ Áç-Íéêüëá Üñ÷éóáí íá
ìðáßíïõí äåéëÜ -äåéëÜ êé Ýíáò -Ýíáò, åíþ åß÷å áñ÷ßóåé ç
Èåßá Ëåéôïõñãßá. Ìðáßíïíôáò êïßôáæáí êáôÜìáôá ðéüôåñï
ôïõò áíèñþðïõò áð' üôé ôéò åéêüíåò ôùí áãßùí. ºóùò
åëðßæáíå ðùò êÜðïéï âëÝììá êÜôé èá ôïõò èýìéæå Þ ðùò
ìðïñåß íá áíáãíþñéæáí êÜðïéïí. Ìå óåâáóìü êáé êÜðùò
áìÞ÷áíá Üíáâáí ôá êåñéÜ óôá ìáíïõÜëéá, Ýêáíáí ôïí
óôáõñü ôïõò, êÜðïéïé öéëïýóáí ôéò åéêüíåò êé ßóùò
Ýêáíáí êÜðïéá ðáñÜêëçóç Þ åõ÷Þ. ÃñÞãïñá ãÝìéóå ôï
åêêëçóÜêé êé Ýôóé ïé ðåñéóóüôåñïé Ýìåéíáí áð' Ýîù.
Ðïëëïß Þôáí åîïðëéóìÝíïé ìå öùôïãñáöéêÝò ìç÷áíÝò êáé
âéíôåïêÜìåñåò.
ÔñáðÝæéá óôñþèçêáí óôçí áõëÞ ôïõ Áç-Íéêüëá êáé
óåñâéñßóôçêáí ãéá üëïõò êáé éäéáßôåñá ãéá ôïõò
öéëïîåíïýìåíïõò. Ìå ìåãÜëç ðñïèõìßá ðåñéðïéÞèçêáí
ôïõò åðéóêÝðôåò, ðïõ ðïëëïß åß÷áí öéëïîåíçèåß óôïõò
îåíþíåò ôïõ Áç-Íéêüëá üôáí Þôáí ìéêñÜ ðáéäéÜ. ¹ôáí êáé
ìåñéêïß áð' áõôïýò ðïõ èõìüíôáí ôï ãÝñï ÔÜíáò, áõôüò
ðïõ ôïõò ðñüóå÷å üôáí ïé ãïíåßò ôïõò äïýëåõáí óå
÷ùñÜöéá êïíôÜ óôïí Áç-Íéêüëá ôüôå ðïõ áõôïß Þôáí
ìéêñÜ ðáéäéÜ.
Áðü ðïëý ðáëéÜ ï Áç-Íéêüëáò åß÷å îåíþíá ðïõ
öéëïîåíïýóå ðåñáóôéêïýò êé üóïõò åß÷áí äïõëåéÝò
ôñéãýñù êáé éäéáßôåñá üôáí îáöíéêÜ Ýðéáíå êÜðïéá
íåñïðïíôÞ. Ôá Ýóïäá ôïõ Áç-Íéêüëá Þôáí ðÜíôá áðü
åèåëïíôéêÝò ðñïóöïñÝò êáé áõôü óõíå÷éæüôáí ìÝ÷ñé
óÞìåñá.

Óåññáßïò

Öëùñéíéþôçò

3

Ôá «ðáéäéÜ» åß÷áí ìïéñáóôåß ðáñÝåò ðáñÝåò, üëá
ó÷åäüí åß÷áí âñåé óõããåíåßò ôïõò, êïõâÝíôéáæáí,
öùôïãñÜöéæáí êáé âéíôåïóêïðïýóáí. Äåí Ýëåéðáí êáé
óêçíÝò óõãêéíçôéêÝò üôáí êÜðïéá ãñéïýëá Ýâñéóêå êÜðïéá
åããüíéá ôçò Þ äéóÝããïíá ôçò. ÌåñéêÜ áðü ôá «ðáéäéÜ»
äõóêïëåýïíôáí íá óõíåííïçèïýí áöïý äåí Þîåñáí
åëëçíéêÜ êé åß÷áí ëçóìïíÞóåé ôç ìçôñéêÞ ôïõò ãëþóóá.
¸ôóé ôá «ðáéäéÜ» áðü Ñïõìáíßá, Ôóå÷ßá, Ïõããáñßá, ÊáíáäÜ,
Áõóôñáëßá êáé Üëëåò ÷þñåò, äýóêïëá áñèñþíáíå
êïõâÝíôåò êáé ç óõììåôï÷Þ ôïõò ðåñéïñéæüôáíå óå
ìåñéêÜ ïíüìáôá ìåéäéÜìáôá, êéíÞóåéò ôïõ êåöáëéïý êáé
ìåñéêÝò öïñÝò öþíáæáí äéåñìçíåßò. ÁðïëÜìâáíáí ôá
öáãçôÜ ôçò éäéáßôåñçò ðáôñßäáò ôïõò êáé äÞëùíáí
åõ÷áñéóôçìÝíïé, áí êáé ïé ìçôñéÝò ðáôñßäåò óå Üëëåò
ãåýóåéò ôïõò åß÷áí óõíçèßóåé.
¼ôáí áðïöÜãáíå ìðÞêáíå óôá ðïýëìáí êáé
êáôåõèýíèçêáí ãéá ôï ÷ùñéü. Óêüñðéóáí óôï
÷ùñéü öùôïãñÜöéæáí, âéíôåïóêïðïýóáí ôá
÷áëÜóìáôá, ðïõ Þôáí ßóùò ôï óðßôé ôïõò, åíþ
ìåñéêïß Ýðáéñíáí ìáæß ôïõò ìéá ðÝôñá Þ Ýíá
êåñáìßäé áðü ôá åñåßðéá. Ôï ÷ùñéü æùíôÜíåõå.
Ìéá ðáñÝá, ìåôÜ áðü äéêÞ ìïõ ðñüóêëçóç, Þñèå óôï
óðßôé ìïõ ãéá Ýíá êÝñáóìá (íá ñáêßá) êáé êáèßóáìå óôç
âåñÜíôá. Ôïõò ñþôçóá ôé èá Þèåëáí íá ôïõò êåñÜóù.
Ìåñéêïß æÞôçóáí êáöÝ, ïé ðåñéóóüôåñïé üìùò
ðñïôßìçóáí ôï íôüðéï ñáêß.
Ìå ñùôïýóáí äéÜöïñá êé óå üóá ìðïñïýóá
áíôáðïêñéíüìïõí, ãéáôß åß÷áìå ôçí ßäéá ðåñßðïõ çëéêßá êé
Ýôóé åãþ äå ãíþñéæá ôïõò öõãÜäåò ÷ùñéáíïýò ìáò êé
áõôïß äåí Þîåñáí üóïõò åß÷áìå áðïìåßíåé. ÕðÞñ÷áí üìùò
ïéêïãÝíåéåò ðïõ Þôáí ìïéñáóìÝíåò êé Ýôóé âñßóêáìå
êïéíÜ óçìåßá åíäéáöÝñïíôïò. Ìïõ Ýêáíå åíôýðùóç ðùò
åß÷áí ïñéóìÝíåò åéêüíåò ðïõ ôïõò åß÷áí ìåßíåé
áíåîßôçëåò óôç ìíÞìç ôïõò áí êáé åß÷áí ðåñÜóåé ðåíÞíôá
÷ñüíéá. ¹îåñáí ôï ÊáúìáêôóáëÜí, ôç Âßóéìá êáé üëá
ó÷åäüí ôá âïõíÜ ãýñù áðü ôï ÷ùñéü. Èõìüíôáí ôï
ðïôÜìé êáé ìåñéêïß áíáæçôïýóáí ïñéóìÝíá äÝíôñá Þ
ìåãÜëåò ðÝôñåò áðü ÷áëáæßá ðïõ Þôáí óêüñðéåò óôï
÷ùñéü. Ç áôìüóöáéñá Þôáí åíáëëáóóüìåíç áðü
óõãêßíçóç óå ãÝëéï.
Ìå ðßåæáí ðïëëÝò
öïñÝò ìå ëåðôïìÝñåéåò
ðïõ äåí Þîåñá, üðùò ðïý
Þôáí ôá ÷ùñÜöéá ôïõò,
ðüóá æþá åß÷áí, ðïéï Þôáí
ôï óðßôé ôïõò êáé Üëëá
ôÝôïéá. Ôïõò èýìéæá üôé
Þìïõí óõíïìÞëéêïò ôïõò êáé
ü,ôé èõìïýíôáé ðñéí ôïí
Åìöýëéï, ôá ßäéá ðåñßðïõ
èõìÜìáé êé åãþ.
Î á ö í é ê Ü
áêïýóôçêáí ðåñßåñãåò
öùíÝò áðü ôï íåêñïôáöåßï
ôïõ ÷ùñéïý ìáò ðïõ åßíáé
êïíôÜ óôï óðßôé ìïõ. ¢ëëïôå
áêïõãüíôïõóáí óáí
êñáõãÝò áðåëðéóßáò êé
Üëëïôå óáí êëÜìáôá. Äåí
ìðïñïýóáìå íá
êáôáëÜâïõìå ôé ìðïñåß íá
óõìâáßíåé. Áðü ðåñéÝñãåéá
Êïæáíßôçò

4 - LOZA
êáé öüâï ìç óõìâáßíåé êÜôé êáêü óå êÜðïéïí, ïñéóìÝíïé
óçêþèçêáí êáé êáôåõèýíèçêáí ðñïò ôï íåêñïôáöåßï êáé
óå ëßãï åðÝóôñåøáí ìáæß ìå ôñßá Üôïìá, ìéá ãõíáßêá êáé
äýï Üíôñåò ðïõ âÜäéæáí áãêáëéáóìÝíïé, óõíÝ÷åéá
Üëëáæáí èÝóç, ðñïóðáèïýóáí íá áñèñþóïõí
êïõâÝíôåò, ïé óõ÷íïß üìùò ëõãìïß äå ôïõò åðÝôñåðáí.
Êáèßóáíå ìáæß ìáò óôç âåñÜíôá êáé æÞôçóáí íåñü.
Ôá Üôïìá áõôÜ ôá åß÷á éäåß óôïí Áç-Íéêüëá êáé ôþñá
ðïõ ôá êïßôáæá ðéï ðñïóåêôéêÜ ðáñáôÞñçóá üôé Ýìïéáæáí
áñêåôÜ êáé ôï ðéï ðåñßåñãï Þôáí üôé äåí ìðïñïýóáí íá
óõíåííïçèïýí ìåôáîý ôïõò êáé áíáãêáóôéêÜ ìéëïýóáí
ìÝóù äéåñìçíÝùí. Åõôõ÷þò ðïõ ôá «ðáéäéÜ» Þôáí áðü
ðïëëÝò ÷þñåò êé Ýôóé êáëýðôáíå Ýíá åõñý öÜóìá
ãëùóóþí.
Óôç âåñÜíôá ôïõ óðéôéïý ìïõ, ìåôÜ áðü ìéá ðñïóùñéíÞ
áíáóôÜôùóç, Üñ÷éóå íá îåôõëßãåôáé ç éóôïñßá ôïõò, ðïõ
ðéï ðïëëÜ êáôáëáâáßíáìå áðü ôç ãëþóóá ôïõ óþìáôïò
ôïõò ðáñÜ áðü üóá ìáò ìåôÝöåñáí ïé äéåñìçíåßò. Ï
ËÝêóïò, ðïõ Þôáí ï ìåãáëýôåñïò, âïçèïýóå ìå ôá
ìáêåäïíéêÜ ìáò, ðïõ ôá Þîåñå áñêåôÜ êáëÜ áöïý
óôç Ôóå÷ïóëïâáêßá ôïõò Ýêáíáí ìáèÞìáôá ôçò
ãëþóóáò ìáò.
Ïé ìíÞìåò ãéá ôï ÷ùñéü êáé ôùí ôñéþí Üñ÷éæáí áðü ôç
êçäåßá êáé ôï ìíÞìá ôçò ìÜíáò ôïõò êáé óôáìáôïýóáí
åêåß ðÜëé.
Ç ìçôÝñá ôïõò ðÝèáíå óôç ãÝííá åíüò ðáéäéïý üôáí ç
ÉÜíá Þôáí ôåóóÜñùí åôþí, ï ËÝêóïò ïêôþ êáé ï ËÜæïò
Ýîé. Ç ÉÜíá, ðïõ åßíáé ôþñá ãéáôñüò, åîçãïýóå ðùò ç
ìçôÝñá ôïõò ðéèáíüôåñï íá ðÝèáíå áðü ôï íåêñü
Ýìâñõï ðïõ êõïöïñïýóå êáé ðùò ðñÝðåé íá Þôáí
åîáéôßáò ôïõ áßìáôüò ôçò, ðñÜãìá ðïõ åß÷å äéáðéóôþóåé
êáé óôïí åáõôü ôçò. ÊçäÝøáíå ôç ìÜíá ôïõò êé áðüìåéíáí
ìå ôç ãéáãéÜ ôïõò, ìéá êáé ï ðáôÝñáò ôïõò Þôáí áíôÜñôçò
êé Üöçóå ôá êüêáëá ôïõ óôï Âßôóé. Ôá ôñßá ðáéäéÜ
êáèçìåñéíÜ ðÞãáéíáí ãéá ìÞíåò óôï ìíÞìá ôçò ìÜíáò
ôïõò, Ýôóé ðïõ ôïõò åß÷å ãßíåé ðáé÷íßäé ãé' áõôü ðïôÝ äå
îÝ÷áóáí ôç èÝóç ôïõ ôÜöïõ.
Êé Þñèå ôï ðáéäïìÜæùìá ðïõ ãéíüôáí óôéò «åëåýèåñåò
ðåñéï÷Ýò», ðïõ Ýëåãå ôüôå ï Äçìïêñáôéêüò Óôñáôüò, áðü
ôïõò áíôÜñôåò, åíþ óôéò õðüëïéðåò ðåñéï÷Ýò, ðïõ
êõñßáñ÷ïò Þôáí ï Åèíéêüò Óôñáôüò, áðü ôç ÂáóéëéêÞ
Ðñüíïéá. Óå ìéá öïõñíéÜ êáé ôá ôñßá ðáéäéÜ äüèçêáí áðü
ôç ãéáãéÜ, ãéáôß êáèþò ðßóôåõå êáé ç ßäéá èá Þôáí
áóöáëÝóôåñá, áöïý äå èá êéíäýíåõáí áðü ôéò
âáñâáñüôçôåò ôïõ åìöõëßïõ êáé åðéðëÝïí ôçò
õðïó÷Ýèçêáí ðùò èá ôá öñüíôéæáí êáé èá ôá óðïýäáæáí.
Ôá ôñßá áäÝëöéá ó' üëç ôç äéáäñïìÞ ìÝ÷ñé ôá óýíïñá
Þôáí ìáæß êáé ðïëëÝò öïñÝò ìåôÝöåñáí áãêáëéÜ ôç ìéêñÞ
ÉÜíá. Óôá óýíïñá ôïõò õðïäÝ÷èçêå åéäéêÞ áðïóôïëÞ áðü
ôéò ÓïóéáëéóôéêÝò Äçìïêñáôßåò êé Ýãéíå Ýíáò ðñþôïò
äéá÷ùñéóìüò. ¸ôóé áñ÷éêÜ ÷þñéóáí ôá áãüñéá áðü ôá
êïñßôóéá. Ç ÉÜíá ïäçãÞèçêå ôåëéêÜ óôçí Ïõããáñßá, üðïõ
öéëïîåíÞèçêå áñ÷éêÜ óå ðáéäïðüëåéò. Óôá ìÝóá ôçò
äåêáåôßáò ôïõ '50 ñùôÞóáí ôá ðáéäéÜ áí åß÷áí óõããåíåßò
óå Üëëåò óïóéáëéóôéêÝò ðïõ èá ìðïñïýóáí íá ðÜíå. Ç
ÉÜíá ïýôå Þîåñå áí åß÷å êáé ðïõ ìðïñåß íá Þôáí ïé
óõããåíåßò ôçò, Ýìåéíå óôá «áæÞôçôá» êáé ôüôå
ðñïóöÝñèçêå, ìéá ïõããñéêÞ ïéêïãÝíåéá íá ôçí
õéïèåôÞóåé. Ç ïéêïãÝíåéá Þôáí Üôåêíç êé Ýôóé ç ÉÜíá, ðïõ
ìåôïíïìÜóôçêå óå ¸ìá, Ýãéíå ìÝëïò ôçò ïéêïãÝíåéáò
üðïõ êáé áíáôñÜöçêå óáí ðñáãìáôéêü ôïõò ðáéäß.
Óðïýäáóå ãéáôñüò êé Ýêáíå äéêÞ ôçò ïéêïãÝíåéá. ÐïôÝ

ΠΟΛΙΤΙΚΟΙ ΠΡΟΣΦΥΓΕΣ

üìùò äåí îÝ÷áóå ôï ìíÞìá ôçò ìÜíáò ôçò êáé ôá äõï ôçò
áäÝëöéá. ¼ôáí äéÜâáóå ôçí ðñüóêëçóç ðïõ Ýêáíáí ôá
«ðáéäéÜ öõãÜäåò», íá åðéóêåöèïýí ôïí ôüðï ôïõò,
áíôáðïêñßèçêå. Óôá óýíïñá äåí åß÷å ðñüâëçìá, áöïý ôï
äéáâáôÞñéü ôçò Þôáí ïõããñéêü üðùò êáé ôï
ïíïìáôåðþíõìü ôçò.
Ï ËÜæïò Ýôõ÷å êáôÜ ôç äéáäñïìÞ íá áññùóôÞóåé áðü
ìáãïõëÜäåò êáé ðáñÝìåéíå óå êÜðïéï íïóïêïìåßï ôçò
Ãéïõãêïóëáâßáò êé Ýôóé áðï÷ùñßóôçêå áðü ôï ËÝêóï.
¼ôáí Ýãéíå êáëÜ ôïí ðÞãáí óôç Ñïõìáíßá áð' üðïõ üôáí
ôåëåßùóå ôï ãõìíÜóéï êáôÜöåñå íá îåíéôåõôåß óôïí
ÊáíáäÜ. Åêåß ðïëéôïãñáöÞèçêå ùò Êáíáäüò ìå ôï
ïíïìáôåðþíõìï Ôæùí ËÜæï.
¸ãéíå Ýíáò ðïëý êáëüò ìç÷áíéêüò áõôïêéíÞôùí,
ðñüêïøå êé Ýêáíå ïéêïãÝíåéá. ¹ôáí Üôåêíïò êáé ôïõ
åßðáí ðùò áõôü ïöåéëüôáí óôéò ìáãïõëÜäåò ôçò
äéáäñïìÞò ôïõ óôç Ãéïõãêïóëáâßá. ¼ôáí ðëçñïöïñÞèçêå
ôç êßíçóç ôùí «ðáéäéþí» íá åðéóêåöèïýí ôïí ôüðï ôïõò
ìå ìåãÜëç ÷áñÜ äÞëùóå óõììåôï÷Þ êáé íÜôïò ôþñá ìáæß
ìå ôá áäÝëöéá ôïõ, ðñÜãìá ðïõ ôï åß÷å ðÜíôá êñõöÞ
åëðßäá öõëáãìÝíç ìÝóá ôïõ.
Ï ËÝêóïò âñÝèçêå óôçí Ôóå÷ïóëïâáêßá ìáæß
ìå åëëçíüðïõëá, Þôáí ï ðéï ìåãÜëïò, áõôüò
èõìüôáí ôï üíïìÜ ôïõ, ôï åðßèåôï ôïõ êé Ýôóé ôá
äéáôÞñçóå. Èõìüôáí áêüìá êáé ôï üíïìá ôïõ
÷ùñéïý êáé ôï åß÷å äçëþóåé óáí ôüðï ãÝííçóçò
ôïõ üôáí ðïëéôïãñáöÞèçêå óôçí Ôóå÷ïóëïâáêßá.
ÐïôÝ äåí åß÷å ðåñÜóåé áðü ôï ìõáëü ôïõ üôé ôï íá
îÝñåéò ôï üíïìÜ óïõ êáé ôïí ôüðï êáôáãùãÞò óïõ
ìðïñåß íá äçìéïõñãåß ðñïâëÞìáôá. ¸ôóé ïé
ðñïîåíéêÝò áñ÷Ýò åß÷áí ôçí Üðïøç üôé äåí õðÞñ÷å ÷ùñéü
ìå ôÝôïéá ïíïìáóßá óôçí ÅëëÜäá, ìéá êáé åß÷å áëëÜîåé
üíïìá ôï ÷ùñéü. Ìå ÷ßëéá æüñéá ðÞñå âßæá, áëëÜ êé
áõôü äåí ôïí áðÜëëáîå áð' ôçí ôáëáéðùñßá, áöïý
ôïí êñÜôçóáí þñåò óôá óýíïñá ãéá íá ôóåêÜñïõí
ôá óôïé÷åßá ôïõ.
Ï Þëéïò Ýãåñíå ðñïò ôç Äýóç êáé ôá ôñßá áäÝñöéá
êáèéóìÝíá êïíôÜ - êïíôÜ óáí ìéá ìÜæá Üñ÷éóáí íá ëÝíå ôá
äéêÜ ôïõò. Ìéëïýóáí ãéá ôá ðáéäéÜ ôïõò, ôá óðßôéá ôïõò êáé
ôç æùÞ ôïõò. Ç ìáãéÜôéêç ìÝñá äçìéïýñãçóå Ýíá
êáôÜëëçëï óêçíéêü ôçò åõôõ÷éóìÝíçò êáé åíôåëþò
áðñüóìåíçò óõíÜíôçóçò. ÓÞìåñá, ïé ôñåéò ôïõò æïýóáí
êÜôé ðïõ ïýôå ìðïñïýóáí íá öáíôáóôïýí Þ êáé áêüìá íá
ïíåéñåõôïýí.
¹ñèáí ôá «ðáéäéÜ» êáé ôá ðåñéóóüôåñá äåí åßäáí êÜôé
áðü áõôÜ ðïõ èõìüíôïõóáí. Ôá ìüíá áíáëëïßùôá Þôáí ïé
åêêëçóßåò, ôï íåêñïôáöåßï êáé ôá ãýñù âïõíÜ. ÌåñéêÜ
Ýöõãáí ðéêñáìÝíá êáé áçäéáóìÝíá áðü ôç
óõìðåñéöïñÜ êÜðïéùí öåñìÝíùí êáôïßêùí êáé
íÝùí éäéïêôçôþí, ðïõ äåí ôïõò Üöçóáí íá ìðïýíå
óôá óðßôéá ôïõò, óôï ÷ùñéü ðïõ ãåííÞèçêáí. Ìáò
áðï÷áéñÝôçóáí ìå ôçí õðüó÷åóç ðÜëé íá îáíÜñèïõí.
Ôïõò âëÝðáìå íá áíåâáßíïõí óôá ðïýëìáí
íéþèïíôáò åíï÷Ýò ðïõ åìåßò ìðïñïýóáìå íá
æïýìå óôïí ôüðï ìáò êé áõôïß åß÷áí ìåôáôñáðåß óå
îÝíïõò åðéóêÝðôåò ôçò éäéáßôåñçò ðáôñßäáò ôïõò.
Äçìïóéåýèçêå óôï info-3ÏÑÁ áñ.10, ÖÅÂÑ.-ÌÁÑÔ. 2003
www.florina.org

LOZA -

ΜΝΗΜΕΣ

ÂÜóêï ÊáñáôæÜ
ÂÉÏÃÑÁÖÉÊÏ ÓÇÌÅÉÙÌÁ

Ï ÂÜóêï ÊáñáôæÜ ãåííÞèçêå óôéò 21 ÌáÀïõ
1923 óôï Äåíäñï÷þñé, ÊáóôïñéÜò. ÐÞãáéíå óôï
ãõìíÜóéï ôçò ÊáóôïñéÜò áëëÜ ìåôÜ ôçí ôñßôç ôÜîç ç
ìåôáîéêÞ äéêôáôïñßá ôïí åìðüäéóå íá óõíå÷ßóåé. Ôï
1941 ìðáßíåé åíåñãÜ óôï êßíçìá ôïõ
Åèíéêïáðåëåõèåñùôéêïý áãþíá êáôÜ ôùí
êáôáêôçôþí. Áñãüôåñá äïýëåøå óáí óôÝëå÷ïò ôçò
ÅÐÏÍ. ÌåôÜ ôïí ðüëåìï ôåëåéþíåé ôï ãõìíÜóéï óôï
ÂåëéãñÜäé üðïõ ãéá ëßãï öïßôçóå ÍïìéêÜ. Ðáßñíåé ìÝñïò
óôïí Åìöýëéï ðüëåìï.
Áðü ôá ôÝëç ôïõ 1949 âñßóêåôáé óôçí ÔáóêÝíäç üðïõ
ôåëåßùóå Ðïëõôå÷íåßï êáé ðïëéôéêÝò åðéóôÞìåò.
Äïýëåøå ùò ìç÷áíéêüò ìç÷áíïëüãïò êáé óõíôÜêôçò
ôïðéêþí åíôýðùí. Åêåß ôï 1961 âãÞêå ç ðïéçôéêÞ ôïõ
óõëëïãÞ óôá óëáâïìáêåäüvéêá êáé åëëçíéêÜ ìå ôïí ôßôëï
«ÐïéÞìáôá». ÌåôÜöñáóå ìáæß ìå ôïí Êþóôá Ãêïëößíï ôï
«Ãëõêï÷Üñáìá» ôïõ Êüóôá ÑÜôóéí ðïõ åêäüèçêå ôï 1961
êáé ðïõ åßíáé ç ðñþôç ìåôÜöñáóç ôïõ ÑÜôóéí óå ìéá îÝíç
ãëþóóá ãåíéêÜ.
Áðü ôï 1963 ï ÂÜóêï ÊáñáôæÜ Ý÷åé åãêáôáóôáèåß óôá
Óêüðéá ôçò Ãéïõãêïóëáâßáò. ¸÷åé ìåôáöñÜóåé áðü ôá
ãéïõãêïóëÜâéêá óôá åëëçíéêÜ 15 ôüìïõò ðïßçóç
êáé ðåæïãñáößá êáé äõï ôüìïõò «ÁõôïâéïãñáöéêÝò
áöçãÞóåéò» ôïõ Ôßôï. Óôá ãéïõãêïóëáâéêÜ
ìåôÜöñáóå ôçí «ÁëçèéíÞ áðïëïãßá ôïõ ÓùêñÜôç»
êáé «Ôï çìåñïëüãéï ôçò Ðçíåëüðçò» ôïõ Ê.
ÂÜñíáëç, åðßóçò ÌõñéâÞëç êáé ðïßçóç ðïëëþí
óýã÷ñïíùí ÅëëÞíùí ðïéçôþí.
ÌáêñéÜ áðü ôç ãåíÝôåéñÜ ôïõ, åßíáé ðïëý öõóéêü, ôï
èÝìá ôçò íïóôáëãßáò êáé ôïõ ðüíïõ íá áðç÷åß óôá
ðïéÞìáôÜ ôïõ. Ðéóôåýïõìå ðùò Þ ìéêñÞ ôïýôç óõëëïãÞ
ôïõ ÂÜóêïõ ÊáñáôæÜ èá óõãêéíÞóåé ü÷é ìüíï ôïõò
óõíáãùíéóôÝò ôïõ, Üëëá êáé ðïëëïýò Üëëïõò
áíáãíþóôåò. Ôá ðïéÞìáôá åßíáé ãñáììÝíá óôïõò ôüðïõò
ôçò ðñïóöõãéÜò êáé ôçò îåíçôåéÜò ôïõ ðïéçôÞ.
ÁõôÜ ôá åëÜ÷éóôá áðü ôçí ðïëõôÜñá÷ç æùÞ ôïõ ðïõ
åßíáé ãñáììÝíá óôçí åéóáãùãÞ ôçò ðïéçôéêÞò ôïõ óõëëïãÞò
“Ôï Ìýñùìá ôçò Áéùíéüôçôáò”, Åêäüóåéò “ÄÉÖÑÏÓ”.
Ï ÂÜóêï, ï öéëëÝëçíáò, ðïõ ôïõ áðáãüñåøå ôï
åëëçíéêü êñÜôïò íá ðåèÜíåé óôçí ÊáóôïñéÜ, ðÝèáíå óôçí

5

“ÌÁÓ ÎÅÑÉÆÙÓÁÍ”
Ìáò îåñßæùóáí èýåëëåò ôñïìá÷ôéêÝò
êáé Üãñéïé áãÝñçäåò
ü÷é ãéáôß äåí åß÷áìå ñßæåò âáèéÝò
áëëÜ ãéáôß ÷ñüíéá ìáíéáóìÝíá
êáôñáêýëéóáí ðÜíù-ìáò.
Êáé ïé ñßæåò
ù ïé ñßæåò-ìáò áðüìåéíáí åêåß
óôïí ôüðï-ìáò ôïí Üìïéñï
óôçí ðáôéñêÞ-ìáò ãç
ìïíá÷éáóìÝíåò èëéâåñÜ
ãåìÜôåò ÷õìïýò
ãéá áéþíåò ðïëëïýò.
Áðü ôçí ðïéçôéêÞ óõëëïãÞ
”Ôï ìýñùìá ôçò Áéùíéüôçôáò”,
ôïõ ÂÜóêï ÊáñáôæÜ

ðüëç Óêüðéá ôï 2005 ìå ôï êáçìü ôçò åðéóôñïöÞò óôç
ãåíÝèëåéá ãç.
ºóá-ßóá, ðïõ ðñüëáâå ìéá öïñÜ, ðïõ ôïí Üöçóáí íá
‘ñèåé, íá ðÜåé óôï Ãåíôß-ÊïõëÝ, üðïõ Þôáí öõëáêéóìÝíïò ï
áäåëöüò ôïõ, ï ÔÜóêï ÊáñáôæÜ êáé ôïí åêôÝëåóáí ïé
Ãåñìáíïß ôï 1942. ¸øáîå êáé âñÞêå ôá êüêêáëá ôïõ
ÔÜóêï, ðïõ âñßóêïíôáé ìáæß ìå Üëëïõò åêôåëåóìÝíïõò
áãùíéóôÝò áðü ôéò êáôï÷éêÝò äõíÜìåéò, óôá íåêñïôáöåßá
ôçò “Åõáããåëßóôñéáò”.
Ôï ÂÜóêï, ôïí ãíùñßóáìå óôç Óôñïýããá, óôéò äéåèíåßò
âñáäéÝò ðïßçóçò, ðïõ ãßíïíôáé êÜèå ÷ñüíï. Ôï ãñáðôü ôïõ
Ýñãï åßíáé ðëïýóéï.
Ç “loza” äå èá óå îå÷Üóåé. Ãéá ôï Ýñãï óïõ èá
ãñÜöïõìå ãéá ÷ñüíéá.

6 - LOZA

ΤΗΛΕΟΠΤΙΚΑ

Ç óõíÝíôåõîç
ôïõ Óßìïöóêé
(1924-1998)
Ìáêåäüíáò Éóôïñéêüò

Óôéò 15 Áðñéëßïõ ðñïâëÞèçêå óõíÝíôåõîç ôïõ
áåßìíçóôïõ Ôüíôïñ Óßìïöóêé, éóôïñéêïý ôçò Äçìïêñáôßáò
ôçò Ìáêåäïíßáò ðïõ êáôáãüôáí áðü ôçí ðåñéï÷Þ ôçò
Áîéïýðïëçò (ôï ÷ùñéü ÐçãÞ - IZVOR). Ï Óßìïöóêé åßíáé
ãíùóôüò ãéá ôá éóôïñéêÜ ðïíÞìáôÜ ôïõ êáé óõíÝâáëå óôç
«äéáìüñöùóç ôçò ìáêåäïíéêÞò óõíåßäçóçò êáé
éäåïëïãßáò», üðùò ðñïëüãçóå ï äçìïóéïãñÜöïò Ð.
Óáââßäçò. Ôá ðéï ãíùóôÜ âéâëßá ôïõ åßíáé: “ÊáôïéêÞóéìá
ìÝñç óôçí ÁéãáéáêÞ Ìáêåäïíßá” (2 ôüìïé).
Åìåßò óôåêüìáóôå óôç óõíÝíôåõîç ðïõ åß÷å ôá
ðáñáêÜôù ÷áñáêôçñéóôéêÜ:
1) Äüèçêå óôï óðßôé ôïõ óôá Óêüðéá ôï 1996 êáé
óôçí ïõóßá Þôáí ìéá öéëéêÞ êïõâÝíôá óôï ôñáðÝæé ôïõ
öáãçôïý, üðïõ äåóðüæåé ç áðëüôçôá åíüò ðíåõìáôéêïý
áíèñþðïõ.
2) ¾óôåñá áðü åííÝá ÷ñüíéá âãÞêå óôïí áÝñá
êáé ï óõìðáèÞò äçìïóéïãñÜöïò ðñïÝâëåøå ðùò áêüìç
êáé ôþñá èá õðÜñîïõí áíôéäñÜóåéò.
3) Ðñéí ôçí ðñïâïëÞ ôçò Ýíáò «åéäéêüò» (ôï
ìáíôÝøáôå, ï Êùöüò...) ðñïåôïßìáóå ôï Ýäáöïò êáé ãéá
ìéóÞ þñá ðÝôõ÷å ôï áêáôüñèùôï: íá ìçí ðåé ôßðïôá ôï
ïõóéáóôéêü, õðåñáìýíèçêå áðëþò ôçò ðïëéôéêÞò ôçò Í.Ä.
4) Óôç óõíÝ÷åéá (45´ ðåñßðïõ) ðñïâëÞèçêå
êïììÜôé-êïììÜôé ç «óõíÝíôåõîç» (ðéèáíüôáôá
ëïãïêñéìÝíç) êáé ôç ó÷ïëßáæáí äõï-ôñåéò
ðáíåðéóôçìéáêïß áðü ôï Á.Ð.È. Áõôü äåïíôïëïãéêÜ Þôáí
áðáñÜäåêôï, êáèþò äåí õðÞñ÷å Ýíáò ôïõëÜ÷éóôïí
«óõíÞãïñïò» íá õðåñáóðßóåé ôéò èÝóåéò ôïõ íåêñïý
Óßìïöóêé. Ùóôüóï, äåí áíôéêñïýóèçêáí ïé èÝóåéò ôïõ
Ìáêåäüíá éóôïñéêïý, áõôü ðïõ åðé÷åéñÞèçêå Þôáí Ýíáò
«áíôáñôïðüëåìïò» ðÜíù óå ïñéóìÝíåò ëÝîåéò êáé ôï
Âáôåñëü ôùí êáèçãçôþí îåêßíçóå áðü ôçí áñ÷áßá
Ìáêåäïíßá.
ÓõãêåêñéìÝíá:
Á) Ï Óßìïöóêé áìöéóâÞôçóå ôçí åëëçíéêüôçôá ôùí

áñ÷áßùí Ìáêåäüíùí êé Ýäùóå óôïé÷åßá Üãíùóôá óôï
åëëçíéêü êïéíü. ÁðÜíôçóç ó÷åäüí äåí õðÞñîå.
Â) Óôï ìåóáéùíéêü êïììÜôé ç ðïëåìéêÞ Ýðåóå óôïí
ÓáìïõÞë, üðïõ ï ÓöÝôáò ðáñáôÞñçóå üôé ðïõèåíÜ ïé
ðçãÝò äåí áíáöÝñïíôáé óå ìáêåäïíéêü êñÜôïò. ÐñÜãìáôé
ïé âõæáíôéíÝò ðçãÝò ìéëÜíå ãéá Ñùìáßïõò êáé ñùìáúêü
êñÜôïò, ðïõèåíÜ äåí óõíáíôþíôáé ïé «Ìáêåäüíåò».
ÓõìðëçñùìáôéêÜ, ïýôå êé ïé «¸ëëçíåò» áíáöÝñïíôáé, ïé äå
ÓÝñâïé áðïêáëïýíôáé Ôñéâáëëïß, ïé Âïýëãáñïé Ìïéóïß Þ
Óêýèåò Þ êáé Ïýííïé. Ïé óýã÷ñïíïé éóôïñéêïß èåùñïýí ôïí
êïìéôüðïõëï ÓáìïõÞë ü÷é Âïýëãáñï áëëÜ êéíçìáôßá êáé
üôé ï éäåïëïãéêüò áãþíáò ìå ôïí Âáóßëåéï Þôáí ãéá ôï
èñüíï óôçí Êùíóôáíôéíïýðïëç. Ðñïò áõôü óõíçãïñåß
ôüóï ç ôéìùñßá ôçò ôýöëùóçò, üóï êáé ï ôßôëïò «ÔóÜñïò
ôùí Ñùìáßùí» ðïõ äéåêäéêÞèçêå.
Ã) Óôï ôåëåõôáßï ìÝñïò ôçò óõíÝíôåõîçò (éóôïñßá ôçò
íåüôåñçò Ìáêåäïíßáò) ÷Üèçêå... ç ìðÜëá, üôáí ï
Óßìïöóêé ìßëçóå ãéá ôéò åèíïêáèÜñóåéò ôùí Ìáêåäüíùí.
ÊÜôé øÝëëéóå Ýíáò êáèçãçôÞò ãéá âïõëãáñéêü ºëéíôåí êáé
ü÷é ãéá ìáêåäïíéêÞ åðáíÜóôáóç êáé ðáíôåëþò áðÝöõãå
íá áíáëýóåé ôéò äéþîåéò ôïõ åëëçíéêïý êñÜôïõò áðü ôï
1913 Ýùò ôï 1949.
ÐÜíôùò ç óõíÝíôåõîç Þôáí Ýíá èáññáëÝï âÞìá áðü
ôçí êñáôéêÞ ôçëåüñáóç êáé ï ê. Óáââßäçò ðáñáôÞñçóå üôé
«Ý÷åé óðïõäáßá ðñÜãìáôá».
Íôüìðñïò ÃéÜííçò

LOZA -

ΤΗΛΕΟΠΤΙΚΑ

7

Ôï ìåôÝùñï âÞìá
ôçò ÍÅÔ

Áõôü ôï óðßôé äåí êáôáóôñÜöçêå óôçí ºìâñï áðü ôïõò Ôïýñêïõò,
áëëÜ óôçí ÊáóôïñéÜ áðü ôçí ðïëéôéêÞ ôïõ Üðáñô÷Üéíô ôùí åëëçíéêþí êõâåñíÞóåùí...

"ÍôïêéìáíôÝñ ôçò ÍÅÔ
ðñïêáëåß áíôéäñÜóåéò"
(ÁðïãåõìáôéíÞ 29/3/05)

ÔåëéêÜ ìåôáäüèçêå óôá êñõöÜ ôçí
ðåñáóìÝíç ÊõñéáêÞ (27/3) áðü ôç ÍÅÔ
ôï ïäïéðïñéêü ôçò ÌÜãéáò Ôóüêëç ãéá ôç Öëþñéíá.
ËÝìå «óôá êñõöÜ» ãéáôß äåí õðÞñîå êáìéÜ äçìüóéá
áíáããåëßá ôçò ìåôÜäïóçò êáé äåí äüèçêå êáìéÜ åðßóçìç
åîÞãçóç óôçí áñ÷éêÞ ìáôáßùóç ôçò ðñïâïëÞò ðïõ åß÷å
ïñéóôåß óôéò 20/3. ¼ëá ôá ðñïãñÜììáôá ôçò ðåñáóìÝíçò
ÊõñéáêÞò óå åöçìåñßäåò êáé ðåñéïäéêÜ ðñüâëåðáí ãéá
åêåßíç ôçí þñá (8 ôï âñÜäõ) ôç ìåôÜäïóç ìéáò ìïõóéêÞò
åêðïìðÞò óå åðáíÜëçøç. Êáé îáöíéêÜ ðñïâëÞèçêå áõôÞ ç
êïììÝíç åêðïìðÞ ôçò óåéñÜò «Ôáîéäåýïíôáò óôçí
ÅëëÜäá» (öùôïãñáößá-óêçíïèåóßá ×ñüíçò
Ðå÷ëéâáíßäçò). Áò ìçí åðéêáëåóôïýí ïé áñìüäéïé ôç âïëéêÞ
åîÞãçóç üôé üëá áõôÜ ôá ôçëåïðôéêÜ ðñïãñÜììáôá
ôõðþíïíôáé ðïëý íùñßôåñá áðü ôçí ÔåôÜñôç, ìÝñá ðïõ
êáèþò öáßíåôáé áðïöáóßóôçêå -ìåôÜ áðü
áìöéôáëáíôåýóåéò- íá ìçí ëïãïêñéèåß ôåëéêÜ ç «Öëþñéíá»
ôçò Ôóüêëç. Ôï ßäéï «ëÜèïò» óôï ðñüãñáììá âñéóêüôáí
ìÝ÷ñé ôï áðüãåõìá ôçò ÊõñéáêÞò áêüìá êáé óôçí
éóôïóåëßäá êáé ôï ôåëåôÝîô ôïõ êáíáëéïý, ôá ïðïßá
åíçìåñþíïíôáé üëï ôï 24ùñï. Áðëþò ïé õðåýèõíïé ôçò
ÍÅÔ (êáé ôçò êõâÝñíçóçò;) ðñïôßìçóáí íá ìçí
ïëïêëçñþóïõí ôç ëïãïêñéôéêÞ ôïõò ðáñÝìâáóç, áëëÜ
öñüíôéóáí ôáõôü÷ñïíá êáé íá ìç ãßíåé ãíùóôü üôé èá
ìåôáäïèåß, êñßíïíôáò -öáßíåôáé- üôé üóï ëéãüôåñïé ôç
äïõí ôüóï ôï êáëýôåñï.
ÊáçìÝíç ÌÜãéá Ôóüêëç! Åðß Ýîé ÷ñüíéá ãõñßæåé üëï ôïí
êüóìï ìå ôïõò óõíåñãÜôåò ôçò êáé ìåôáöÝñåé åéêüíåò
ôçò êáèçìåñéíüôçôáò óôá êáëïãõñéóìÝíá ïäïéðïñéêÜ
ôçò. ÐïôÝ äåí óõíÜíôçóå êáìéÜ áíôßäñáóç áðü ôï êáíÜëé
ðïõ óõíåñãÜæåôáé. Êáé ôþñá óêüíôáøå óôç ÷éïíéóìÝíç
Öëþñéíá!
Ôï ôáìðïý, ëïéðüí, êáëÜ êñáôåß. Êáé ôé åßíáé áõôü ðïõ
ðñïêÜëåóå ôüóï ôñüìï óôïõò åëåãêôÝò ôçò ôçëåïðôéêÞò
ìáò åíçìÝñùóçò; Ç ó÷åäüí õðáéíéêôéêÞ áíáöïñÜ óå äõï
æçôÞìáôá ðáóßãíùóôá ãéá üóïõò Ý÷ïõí ðåñÜóåé Ýóôù êáé
öåõãáëÝá áðü ôéò ðåñéï÷Ýò áõôÝò ôçò ÄõôéêÞò
Ìáêåäïíßáò. Ôï ðñþôï åßíáé ç âßáéç êáôáóôïëÞ ôçò
íôüðéáò «ìáêåäïíßôéêçò» ãëþóóáò ìÝ÷ñé ôç äåêáåôßá
ôïõ '80. Êáé ôï äåýôåñï åßíáé ç ýðáñîç ðïëéôéêþí
ðñïóöýãùí ôïõ åìöõëßïõ ðïëÝìïõ ðïõ äåí Ý÷ïõí ôï

äéêáßùìá ïýôå êáí íá åðéóêåöôïýí ôá ÷ùñéÜ ðïõ
ãåííÞèçêáí, ìüíï êáé ìüíï åðåéäÞ ôá ÷ùñéÜ áõôÜ åßíáé
ãñáììÝíá ìå ôçí ðáëéÜ óëÜâéêç ïíïìáóßá ôïõò óôá
ôáîéäéùôéêÜ Ýããñáöá ôùí ðñïóöýãùí.
Ç áíáöïñÜ, ëïéðüí, ìéáò ãéáãéÜò áðü ôï Ìðïýöé
(ìå ôï óõìðÜèéï, Áêñßôá åííïïýóáìå) üôé
ðáëéüôåñá Ýäåñíáí ôïõò êáôïßêïõò ðïõ ìéëïýóáí
«ìáêåäïíéêÜ» êáé ôï áðëü ó÷üëéï ãéá ôá
«ôñáãïýäéá ÷ùñßò ëüãéá» ôçò ðåñéï÷Þò, ìáæß ìå
ôçí ðßêñá åíüò áíèñþðïõ ðïõ èõìÞèçêå ôïõò
«áðáãïñåõìÝíïõò» ðñüóöõãåò, ðñïêÜëåóå ôá
ëïãïêñéôéêÜ áíáêëáóôéêÜ åíüò ìç÷áíéóìïý ðïõ Ý÷åé
óõíçèßóåé íá áðïöåýãåé ôá äýóêïëá èÝìáôá.
Ç áñ÷éêÞ ìáôáßùóç ïöåßëåôáé óôï ëüìðé ôùí
åðáããåëìáôéþí åèíéêïöñüíùí ðïõ îåóçêþèçêå Þäç ìå
ôç ìåôÜäïóç ôïõ ôñÝéëåñ ôçò åêðïìðÞò. Áðü ôçí Üëëç, ç
õðüèåóç Ýöôáóå Ýùò ôçí ÅðéôñïðÞ Áíèñùðßíùí
ÄéêáéùìÜôùí ôïõ ÏÇÅ, üðïõ äéáâÜóôçêå ó÷åôéêÞ
äéáìáñôõñßá ôïõ åëëçíéêïý ôìÞìáôïò ôïõ EBLUL
(Åõñùðáúêü Ãñáöåßï ãéá ôéò Ëéãüôåñï ÄéáäïìÝíåò
Ãëþóóåò). Ôï êüóôïò ôçò áðáãüñåõóçò èá Þôáí
äõóâÜóôáêôï.
ÌÝíåé üìùò ç ïõóßá ôçò õðüèåóçò. Åóôù êáé ì' áõôü
ôï èëéâåñü ôñüðï, îáíáèõìÞèçêå ç ÁèÞíá üôé õðÜñ÷ïõí
áêüìá êÜðïéåò åêêñåìüôçôåò óôçí ðåñéï÷Þ ôçò
Öëþñéíáò ðïõ èá 'ðñåðå íá ðÜøïõí íá áíôéìåôùðßæïíôáé
ìå ôéò åìöõëéïðïëåìéêÝò øõ÷þóåéò. Ç íôüðéá ãëþóóá èá
ðñÝðåé åðéôÝëïõò íá ðÜøåé íá áíôéìåôùðßæåôáé ùò äåßãìá
åëáôôùìÝíçò óõíåßäçóçò êáé íá áíáãíùñéóôåß ùò
ðëïýôïò ôçò ðåñéï÷Þò, íá ìðåé óôá ó÷ïëåßá êáé óôçí
êáèçìåñéíÞ æùÞ ÷ùñßò äéáêñßóåéò. ÐñÝðåé åðßóçò íá
áñèåß áõôÞ ç áðáñÜäåêôç áðáãüñåõóç åéóüäïõ óôç
÷þñá ðïõ éó÷ýåé ãéá ôïõò ðïëéôéêïýò ðñüóöõãåò áõôÞò
ôçò «åéäéêÞò» êáôçãïñßáò. Ôï ðñüâëçìá ôï áíáãíùñßæåé
áêüìá êáé ï óçìåñéíüò õðïõñãüò Åîùôåñéêþí ðïõ
åìðüäéóå ìå ôçí ðáñÝìâáóÞ ôïõ ôï êáëïêáßñé ôïõ 2003
ôçí áðëÞ åðßóêåøç áõôþí ôùí áíèñþðùí óôçí ÅëëÜäá.

8 - LOZA

ΔΙΑΛΟΓΟΣ ΣΤΟΝ ΤΥΠΟ

ΔΙΑΛΟΓΟς

Ãçãåíåßò Ìáêåäüíåò
¸ôóé áðïêáëåß åáõôüí ï ê. ×áñÜëáìðïò-ÌÜñêïò
Äßíôóéïò, Áííüâåñï, Ãåñìáíßá:
«Ãéá íá áðïöåõ÷èïýí áôåëÝóöïñá óõëëáëçôÞñéá êáé
ãñáöéêÝò õðåñâïëÝò áðü èåñìüáéìïõò ðáñáóõñìÝíïõò Þ
áêñïäåîéïýò êáëïèåëçôÝò, èá ðñÝðåé, åðéôÝëïõò, íá
áêïõóôåß êáé ç öùíÞ ôùí ãçãåíþí Ìáêåäüíùí ó' áõôüí ôïí
ôüðï. Ïé äå óõãêåíôñùìÝíïé óôéò äçìüóéåò óõíÜîåéò ôùí
ÊáñáôæáöÝñç êáé Âïñßäç óôç Èåóóáëïíßêç ìðïñåß íá åßíáé
êÜôïéêïé ôçò Ìáêåäïíßáò, Ìáêåäüíåò üìùò äåí åßíáé. Ç
êáôåõèåßáí êáôáãùãÞ áðü ôïí ÌÝãá ÁëÝîáíäñï äåí
åíäéáöÝñåé ôïõò ðåñéóóüôåñïõò áðü åìÜò, ìÞôå ìáò
åããßæïõí ïé öáíôáóéþóåéò êáé ôõ÷üí øåõäáéóèÞóåéò ðåñß
áíùôåñüôçôáò ôïõ åëëçíéêïý ãÝíïõò Ýíáíôé ôùí âüñåéùí
ãåéôüíùí ôïõ. Ìáò åíäéáöÝñåé, üìùò, óöüäñá ç
åéñçíéêÞ óõíýðáñîç ìå ôïõò Ìáêåäüíåò êáôïßêïõò
ôçò ãåéôïíéêÞò Äçìïêñáôßáò êáé ôçò Ìáêåäïíßáò ôïõ
Ðéñßíá, ìå ôïõò ïðïßïõò ìïéñáæüìáóôå äçìïôéêïýò
÷ïñïýò, êïéíÝò ðáñáäüóåéò, ìÝ÷ñé êáé ôçí ßäéá
ãëþóóá, ãéá üóïõò ôçí ìéëïýí áêüìç. Ï õðïôéèÝìåíïò
áëõôñùôéóìüò, ðïõ ðñïóÜðôïõí ïé êïíäõëïöüñïé ôïõ
åëëçíéêïý óïâéíéóìïý óôçí áðü Ñùóßá, Êßíá êáé ÇÐÁ ðéá õðü
ôï üíïìá ”Äçìïêñáôßá ôçò Ìáêåäïíßáò” áíåãíùñéóìÝíç
ãåßôïíá, èá êáèßóôáôï Üíåõ áíôéêåéìÝíïõ, åÜí ïé ÷þñåò ôçò
ÂáëêáíéêÞò, ðëçí ôçò Ôïõñêßáò, ðñïÝâáéíáí óôçí ßäñõóç
ìéáò ÂáëêáíéêÞò Óõíïìïóðïíäßáò êáôÜ ôï üñáìá ôïõ
ðåöùôéóìÝíïõ ÑÞãá Öåñáßïõ. ÁëëÜ áõôü äåí ôï åðéèõìïýí
üóïé áðïêïìßæïõí ïöÝëç áðü ôçí ýðáñîç óõíüñùí êáé
åèíéêþí áíôáãùíéóìþí óôçí ðåñéï÷Þ ìáò».
“Å” 18/11/2004

Ãçãåíåßò Ìáêåäüíåò
ÁðáíôÜ ï ê. ÄçìÞôñéïò Êïõãéïõìôæüãëïõ, ÊáâÜëá:
«Óôçí åðéóôïëÞ ôïõ áõôïáðïêáëïýìåíïõ ãçãåíÞ
Ìáêåäüíá ê. ×áñÜëáìðïõ-ÌÜñêïõ Äßíôóéïõ ôçò 18çò
Íïåìâñßïõ, ðïõ ìéëÜ áðáîéùôéêÜ ãéá ”ôïõò êáôïßêïõò ôçò
Ìáêåäïíßáò Ý÷ù íá áðáíôÞóù ôá åîÞò: åßìáé ðñüóöõãáò 4çò
ãåíéÜò, ìå ðáððïýäåò ðïõ Þñèáí áðü ôïí Ðüíôï, ôçí
Êáððáäïêßá êáé ôçí Áí. ÈñÜêç óôç Ìáêåäïíßá. ÃåííÞèçêá êáé
ìåãÜëùóá óôçí ÊáâÜëá, üðïõ óêïðåýù íá óõíå÷ßóù íá
äçìéïõñãþ. Óðïýäáóá Éóôïñßá-Áñ÷áéïëïãßá óôç
Èåóóáëïíßêç êáé óõììåôåß÷á óå 15 áíáóêáöÝò óå
ïëüêëçñç ôç Ìáêåäïíßá ðñéí äéïñéóôþ óôç Ì. Åêðáßäåõóç.
Ôá ðáñáðÜíù ìå êáèéóôïýí ðïëý ðåñéóóüôåñï Ìáêåäüíá
áðü ôïí ê. Äßíôóéï, ï ïðïßïò âéþíåé ôçí ðñáãìáôéêüôçôá ôïõ
Áííüâåñïõ. Êáé ü÷é, äåí åßìáé ïýôå ”áêñïäåîéüò” ïýôå
”èåñìüáéìïò”. ÐñÝðåé, åðéôÝëïõò, êÜðïéïé íá ìÜèïõí íá
îå÷ùñßæïõí ôçí Ýííïéá ôïõ ðáôñéùôéóìïý áðü áõôÞí ôïõ
åèíéêéóìïý».
“Å” 13/12/2004

ÊáâÜëáò ðñüóöõãáò áíáãíþóôçò ÄçìÞôñéïò
Êïõãéïõìôæüãëïõ, ìåôÜ áðü óýíôïìç ðáñÜèåóç ôïõ
âéïãñáöéêïý ôïõ, ÷ñçóéìïðïéþíôáò ðïóïôéêÜ êñéôÞñéá
êáôáãùãÞò, êáèéóôÜ ôïí åáõôü ôïõ ðïëý ðåñéóóüôåñï
Ìáêåäüíá áð' åìÝ, ðïõ ôõã÷Üíù íôüðéïò. Äåí ðñùôïôõðåß
Üëëùóôå áðü ôï 1912 êáé åíôåýèåí óõóôçìáôéêÜ
áìöéóâçôåßôáé ôï ”åèíéêü” êáé ”ðáôñéùôéêü” öñüíçìá ôùí
ãçãåíþí êáé ôÝëïò, ç ßäéá ç õðüóôáóÞ ìáò. Ç
åðé÷åéñçìáôïëïãßá ôïõ üìùò åßíáé ðñÜãìáôé ðñùôüôõðç,
äéüôé åìðëÝêåé ôüðïõò óðïõäþí, óõììåôï÷Þ óå
áñ÷áéïëïãéêÝò áíáóêáöÝò êáé ôï åðÜããåëìÜ ôïõ. Ïìïëïãþ
üôé äåí Ý÷ù óõììåôÜó÷åé óå áíáóêáöÝò, áëëÜ,
áðïöåýãïíôáò ôç öñáóôéêÞ áíôéäéêßá, èá óõíéóôïýóá óôïí
åðéóôïëïãñÜöï íá åíôñõöÞóåé ðåñéóóüôåñï óôçí
åèíïëïãßá. ºóùò ôüôå áíôéëçöèåß ãéáôß ôõã÷Üíåé ìç
Ìáêåäþí».
“Å” 23/12/2004

ÌáêåäïíéêÜ

Äéáöùíåß ï ê. Ãåþñãéïò Á. ÂëÜ÷ïò, Herberg,
Ãåñìáíßá:
«Äåí óõìöùíþ ìå ôç ÷ñÞóç ôïõ ïñéóìïý ”ãçãåíåßò
Ìáêåäüíåò” ôïõ êõñßïõ ×.Ì. Äßíôóéïõ ôçò 18çò Íïåìâñßïõ
2004. Óõìöùíþ ìå ôçí åðéóôïëÞ ôïõ êõñßïõ
Êïõãéïõìôæüãëïõ ôçò 13çò Äåêåìâñßïõ 2004, áëëÜ áò ìïõ
åðéôñáðåß íá åêöñÜóù áíôéññÞóåéò ãéá äýï ëüãïõò: 1) Ç
ðñïóùðéêÞ ðáñáôÞñçóç ôïõ ê. Êïõãéïõìôæüãëïõ üôé ï
óõìðáôñéþôçò ìáò ê. Äßíôóéïò ”âéþíåé ôçí ðñáãìáôéêüôçôá
ôïõ Áíüâåñïõ” äåí åðéôñÝðåôáé íá ðáñïõóéÜæåôáé óáí
ìÝôñï áîéïëüãçóçò ãéá ôï ðïéïò áðü ôïõò äýï åßíáé
ðåñéóóüôåñï Ìáêåäüíáò. Áöïý åßíáé êáèçãçôÞò Éóôïñßáò
ãíùñßæåé üôé ðñÝðåé íá øÜîåé íá âñåé ôïõò ëüãïõò ðïõ
õðï÷ñÝùóáí ôïí ê. Äßíôóéï íá æåé êáé ü÷é íá âéþíåé, üðùò
ðéóôåýù, ôçí ðñáãìáôéêüôçôá ôïõ Áíüâåñïõ. Åëðßæù êáé
åý÷ïìáé üôé ôï ìÜèçìá Éóôïñßáò ðïõ äéäÜóêåé èá Ý÷åé âÜèïò
êáé äåí èá óôáìáôÜ óôçí åðéöÜíåéá. 2) Ìå ôçí ðáñáðÜíù
äÞëùóÞ ôïõ, ìåéþíåé, êáé äåí ôï Ý÷åé áíÜãêç, ôï õðÝñï÷ï
âéïãñáöéêü ôïõ óçìåßùìá, ãéá ôï ïðïßï áîßæïõí
óõã÷áñçôÞñéá».
“Å” 24-12-2004

Ãçãåíåßò

ÁðáíôÜ ï ê. ×áñÜëáìðïò-ÌÜñêïò Äßíôóéïò,
Áííüâåñï, Ãåñìáíßá:
«Óå áðáíôçôéêÞ åðéóôïëÞ ôïõ óôéò 13 Äåêåìâñßïõ ï åê

Ïé åðéóôïëÝò äçìïóéåýèçêáí óôçí åöçìåñßäá
«Åëåõèåñïôõðßá».

LOZA -

ΔΙΑΛΟΓΟΣ ΣΤΟΝ ΤΥΠΟ

9

ΔΙΑΛΟΓΟς
Ìáêåäïíßá
Ðëçñïöïñåß ï ê. ÃéÜííçò Ðïýíéïò, ÇñÜêëåéá Óåññþí:
«1) Ìáò åßíáé ãíùóôü üôé áðü ôï Ìåóáßùíá ç
Ìáêåäïíßá Ýðáõóå íá åßíáé ”ìßá êáé åëëçíéêÞ”, üôé
óôçí áðïãñáöÞ ôïõ 1904-1905 ïé óëáâüöùíïé Þôáí ðåñßðïõ
ðåíôáðëÜóéïé áðü ôïõò åëëçíüöùíïõò êáé ìå ôïõò Âáëêáíéêïýò ÐïëÝìïõò ç ÅëëÜäá ðÞñå ôï 51%. Óôéò ”íÝåò ÷þñåò”
åöáñìüóôçêå ç ðïëéôéêÞ ôçò ”áöïìïßùóçò” êé åãêáôáóôÜèçêáí 850.000 ðñüóöõãåò áðü ÈñÜêç êáé Ì. Áóßá.
2) Ïé ðñüóöõãåò Ìáêåäüíåò ðñùôáãùíßóôçóáí
êáôÜ ôïõ áõôïðñïóäéïñéóìïý ôùí ”Óêïðéáíþí”, ïé
ïðïßïé æïýíå óôï ÷þñï ôçò Ìáêåäïíßáò 1.400 ÷ñüíéá
ðåñéóóüôåñá áðü áõôïýò êáé ðïëÝìçóáí óôï ºëéíôåí
ãéá ”Áõôüíïìç Ìáêåäïíßá”. Áðü ôï 1903 êáôáãñÜöïíôáé
óõíåéäçôïðïéçìÝíïé, óëáâéêÞò êáôáãùãÞò Ìáêåäüíåò, ðïõ
áãùíßóôçêáí êáé êáôÜ ôùí ÂïõëãÜñùí. Ãéá ôçí åèíïãÝíåóç ïé
«ÌÁÊÅÄÏÍÉÊÅÓ ÕÐÏÈÅÓÅÉÓ» ôïõ Ìéóßñêïö, åêäüóåéò
Ðåôóßâá.
3) Óôç ìÜ÷ç êáôÜ ôïõ åîçíôÜ÷ñïíïõ óõíôáãìáôéêïý
ïíüìáôïò åðéóôñáôåýèçêå áäüêéìá ï Ì. ÁëÝîáíäñïò. Áò
óêåöôïýìå ôï óåíÜñéï ïé Éôáëïß íá ðñïóöýãïõí óôïí Ì.
Êùíóôáíôßíï, ôïí ðáôÝñá ôçò ñùìéïóýíçò, ãéá íá ìáò
áðïêüøïõí áðü ôçí êëçñïíïìéÜ ôçò. Ç ìÞôñá ôùí
íåïåëëÞíùí ðçãÜæåé áðü ôï Romanus < Ñùìáßïò <
Ñùìéüò, åîïý «Ñùìáíßá» êáé Ñïõìáíßá. Ðáñüìïéá, ç
êëçñïíïìéÜ ôçò áñ÷áßáò Ìáêåäïíßáò åßíáé ïéêïõìåíéêÞ êáé
äåí åßíáé Ýîõðíï íá ìáò êáêïöáßíåôáé, åíþ Üëëïôå
êïëáêåõôÞêáìå ìå ôïõò ”ÊáëÜò”.
4) Ï ðåñéâüçôïò «áëõôñùôéóìüò ôùí Óêïðéáíþí» äåí
ðïëõäéáöÝñåé áðü ôéò åêäçëþóåéò ôùí Ðïíôßùí. ¼ìùò ç
áðáãüñåõóç åðéóôñïöÞò, áêüìç êáé áðëÞò
åðßóêåøçò ôùí èõìÜôùí ôïõ åìöõëßïõ óôéò
ãåíÝôåéñÝò ôïõò, äåí ôéìÜ ôç äçìïêñáôßá ìáò.
5) ¼óïé óõíÝëëçíåò ðéóôåýïõí óôçí Åõñþðç êáé
äåí ðáßæïõí ñùìáßéêï èÝáôñï (âëÝðå óõíïìéëßåò
óôïí ÏÇÅ ãéá ”Âüñåéá Þ ¢íù Þ ÍÝá Ìáêåäïíßá”, ßóùò
êáé äéðëÞ ïíïìáóßá) èÝôïõí ùò ðñïôåñáéüôçôá ôçí
”ÏñéóôéêÞ Óõìöùíßá” ãéá íá óôáèåñïðïéçèåß ôï ôçò ”ÅëëÜäïò
ðñüöñáãìá” ìå ôçí åõñùðáúêÞ âïÞèåéÜ ìáò. Êáé áðü ôçí
ðëåõñÜ ôùí ãåéôüíùí ìáò èá äïõëÝøåé ôï öéëüôéìï (êáé ç
áíÜãêç) êáé üôé èá êáôåâåß ôï 33,7% áðü ôï ÂïõêåöÜëá. Áíôß
ëïéðüí, ãéá ìáêåäïíéêÝò óÜñéóåò áò ìéìçèïýìå ôçí ðïëéôéêÞ
ôùí ÇÐÁ óôç Ä. Ãåñìáíßá ìåôÜ ôïí ðüëåìï»
“Å” 23/12/2004

Ç áíáäçìïóßåõóç áðü ôçí «Åëåõèåñïôõðßá» óôïí
«ÐáñáôçñçôÞ» Óåññþí ðåñßëçøçò ôçò åðéóôïëÞò ôïõ
ÃéÜííç Ðïýíéïõ ðñïêÜëåóå ðïéêßëåò áíôéäñÜóåéò.
ÐáñïõóéÜæïõìå ðáñáêÜôù áðïóðÜóìáôá áðü ôï äéÜëïãï
ðïõ Ýãéíå óôçí åöçìåñßäá ôùí Óåññþí.

Ðñüóöõãåò êáé «áöïìïßùóç»

«Ï ÃéÜííçò Ðïýíéïò åßíáé ãíùóôüò üðùò êáé ïé áðüøåéò
ôïõ. Óôï ÷èåóéíü öýëëï ôïõ “ÐáñáôçñçôÞ” öéëïîåíÞèçêå
óõíïðôéêÜ êåßìåíü ôïõ, ðåñß Ìáêåäïíßáò êáé Ì.

ÁëåîÜíäñïõ.
Èá ìåßíù ìüíïí óôï óçìåßï ðïõ áíáöÝñåé üôé 850 ÷éë.
¸ëëçíåò ðñüóöõãåò áðü ôçí ÈñÜêç êáé ôçí ÌéêñÜ Áóßá
åãêáôáóôÜèçêáí óôçí Ìáêåäïíßá. Õðïóôçñßæåé ëïéðüí üôé ç
åãêáôÜóôáóç áõôÞ Ýãéíå óôá ðëáßóéá ôçò ðïëéôéêÞò
”áöïìïßùóçò” ôïõ ðëçèõóìïý.
Ðñïöáíþò ôïõ äéáöåýãåé üôé ìå ôçí áíôáëëáãÞ ìåôáîý
ÅëëÜäáò êáé Ôïõñêßáò Ýöõãáí áðü ôçí Ìáêåäïíßá ðåñß ôéò
350 ÷éë. Ôïýñêïé, ïé ïðïßïé êáôåß÷áí ôï 80% ôçò ãçò êáé
ìÜëéóôá ôéò ðëÝïí åýöïñåò åêôÜóåéò, ðÜìðïëëá ôóéöëßêéá,
ïëüêëçñïõò ìá÷áëÜäåò ê.ë.ð.
Ïé ðñüóöõãåò ðïõ Þñèáí áêñéâþò ìå ôçí áíôáëëáãÞ
ðÞñáí ìÝñïò ôçò ðåñéïõóßáò. ÅÜí èåëÞóåé êáíåßò íá
ðñïóìåôñÞóåé ôï ôé Üöçóáí ïé ðñüóöõãåò êáé ôé ðÞñáí áðü
ôïõò Ôïýñêïõò óôçí Ìáêåäïíßá åßíáé 10 ðñïò 1.
ÁõôÜ ôá ëßãá ãéá íá ìçí äçìéïõñãïýíôáé ëáíèáóìÝíåò
åíôõðþóåéò ìå ôá ðåñß ”áöïìïßùóçò” êëð.
É.Í.» 29/12/04

«ÄéÜëïãïò ãéá ôç Ìáêåäïíßá»

«Ùò èáõìáóôÞò ôïõ ÁñéóôïôÝëç êáé ü÷é ôïõ
äïñõêôÞôïñá óõíå÷ßæù ôï äéÜëïãï, ÷ùñßò ðñïêáôáëÞøåéò
êé åãùéóôéêÝò ðñïóäïêßåò. ¼ìùò ç åðéêïéíùíßá ðñïáðáéôåß
åëåõèåñßá, êñéôéêÞ åðß ôçò ïõóßáò êáé ôï áðïôÝëåóìá íá
ïäçãåß óôïí áãþíá ãéá ôï Äßêáéï.
ÐáñáðÝìðù ëïéðüí óôçí Éóôïñßá ô Ëõêåßïõ óåë. 49:
”ÐáñÜëëçëá üìùò äçìéïõñãåßôáé êáé ôï ðñüâëçìá
ôçò áöïìïßùóçò ôùí ÍÝùí ×ùñþí...” êáé ç ðïëéôéêÞ
ðïõ åöÜñìïóå ôï åëëçíéêü êñÜôïò, Üñ÷éóå íá
êáôáãñÜöåôáé áðü ôïõò íÝïõò ðáíåðéóôçìéáêïýò ìáò ê.á.
åñåõíçôÝò. ÁëëÜ êáé ï D. Dakin ðïõ áìöéóâçôåß ôçí
åñìçíåßá, äÝ÷åôáé ôïõ áñéèìïýò ôïõ ÊÜíôóåö: 228.702
åëëçíüöùíïé, Ýíáíôé 1.181.336 óëáâüöùíùí (åðß
ôïõñêïêñáôßáò) êáé ç áíáëïãßá óõíåðÜãåôáé ôçí áðüöáíóç:
¹ ”äéêáéþíåôáé” ï ÖáëìåñÜéåñ Þ üíôùò Ý÷åé óõíôåëåóôåß ç
”áöïìïßùóç” - åèíïêÜèáñóç óôçí ÅëëçíéêÞ Ìáêåäïíßá.
ÕðÜñ÷åé ôÝëïò, ç (âáëêáíéêÞ) ëïãéêÞ, ãéáôß ïé ”õðåñÜñéèìïé”
ðñüóöõãåò óôç Ìáêåäïíßá êáé ü÷é óôá ôóéöëßêéá ôçò
Èåóóáëßáò, ãéáôß ðñïóöõãïìÜíá ç Èåóóáëïíßêç êáé ü÷é ç
ÁèÞíá Þ ç ÐÜôñá;
ÁõôÜ ãéá ôçí éóôïñßá êé áò ìïõ åðéôñáðåß íá îåöýãù êé
åãþ ãéá íá äïýìå óýã÷ñïíá ðñïâëÞìáôá ôùí
óõìðáôñéùôþí ìáò. ÓõíôÜóóïìáé ìå üóïõò ðáëåýïõí ãéá
ôéò ðñïóöõãéêÝò åêêñåìüôçôåò, áëëÜ äåí åßíáé óùóôü íá
ðëçñþíïõí ôá óðáóìÝíá Üëëïé öïõêáñÜäåò.
Ãéá íá ðÜñåé ôßôëï êõñéüôçôïò ï íôüðéïò ôçò Êåñêßíçò,
ôïõ Ìåãáëï÷ùñßïõ, ôçò Óêïôïýóóáò ê.ë.ð., ðñÝðåé íá
êáôáâÜëåé óôïí «ÁíôáëëÜîéìï ÌðÝç» 850.000 äñ÷. ãéá
íïßêéá(!) óõí (1)Ýíá åêáôïììýñéï ãéá ôçí áãïñÜ(!) ôïõ
ïéêïðÝäïõ ðïõ êáôÝ÷åé ”ðÜððïõ ðñïò ðÜððïõ”, óõí ïé
÷ñïíïâüñåò äéáäéêáóßåò óôçí ÊôçìáôéêÞ Õðçñåóßá, äéüôé,
öáßíåôáé ï êáôáêôçôÞò åñ÷üìåíïò áðü ôçí Áóßá,
êïõâáëïýóå óôçí ðëÜôç ôïõ áêßíçôá êáé ðåñéïõóßåò.
Ïñßóôå êé ç åéñùíåßá, ïñéóìÝíïé íá Ý÷ïõí äýï ðáôñßäåò,
ìßá ôç ”÷áìÝíç” êé Üëëç ìßá ôç Ìáêåäïíßá êáé êÜðïéïé Üëëïé áðü ôç ”ÖÜñìá ôùí Æþùí”- äõóôõ÷þò êáìßá.
”Ðáôñßäá”, êáôÜ ôç ñÞóç ôïõ Åìßñ Êïõóôïõñßôóá,
”åßíáé ôï óðßôé ðïõ ãåííÞèçêá, ôï ìÝñïò ðïõ ç ìÜíá
ìïõ Üðëùíå ôá ñïý÷á óôéò áêáêßåò íá óôåãíþóïõí”.
ÊÁËÇ ×ÑÏÍÉÁ - ÃÉÁÍÍÇÓ ÐÏÕÍÉÏÓ - ÇÑÁÊËÅÉÁ» 5/1/05

10 - LOZA

Η ΕΠΙΣΤΡΟΦΗ...

ÄÉÁÄÑÏÌÇ
ÓÔÏ ÂÉÔÓÉ

Ìáêåäüíåò ðïëéôéêïß ðñüóöõãåò áðü ôç Äçì. ôçò
Ìáêåäïíßáò ãéá íá ðÜíå óôá ÷ùñéÜ ôïõò ðÝñáóáí ôçí
«ÉåñÜ ÅîÝôáóç» ôïõ åëëçíéêïý «Ðñïîåíåßïõ» óôá Óêüðéá
ðñïöáíþò õðü ôçí êáèïäÞãçóç ôçò ÁèÞíáò. Óôï áßôçìá
36 áôüìùí íá åðéóêåöôïýí ôçí ÅëëÜäá, ôïõò
åéðþèçêå íá äéáëÝîïõí ôïõò 18 ðïõ èá ðÜíå. Ïé
åîçãÞóåéò ðïõ äüèçêáí áðü ôï «Ðñïîåíåßï» åßíáé ðùò
ëüãù ôùí Ïëõìðéáêþí Áãþíùí äåí äßíïíôáé âßæåò. Ìá
ðáëéÜ Ýëåãáí üôé ìå ôçí ÏëõìðéÜäá èá Ýñèåé ðïëýò
êüóìïò ãåãïíüò ðïõ èá åßíáé êáëü ãéá ôïí ôïõñéóìü.
ÖõóéêÜ áõôÝò ïé áðáíôÞóåéò áðü ôïõò Åõñùðáßïõò
¸ëëçíåò äåí åßíáé áëÞèåéá, ï ðñáãìáôéêüò ëüãïò åßíáé
Üëëïò. Ôï åëëçíéêü êñÜôïò äåí ôïõò áöÞíåé íá ðÜíå óôá
ìÝñç ðïõ ãåííÞèçêáí åí Ýôåé 2004, ïýôå êáí óáí
ôïõñßóôåò. Ôï 1906 ï Áìåñéêáíüò ðåñéçãçôÞò
¢ëìðåñô Óüíéóåí Ýëåãå ãéá ôïõò ¸ëëçíåò «Áõôïß
åßíáé, ìüíï êáô' üíïìá, ïé áðüãïíïé ôïõ ÓùêñÜôç,
ôïõ ÐåñéêëÞ, ôïõ Óüëùíá êáé ï åêëåêôüò ëáüò ôïõ
ÌðÜéñïí» («ÁíáìíÞóåéò åíüò Ìáêåäüíá áíôÜñôç»,
åêäüóåéò Ðåôóßâá, ÁèÞíá 2004, óåë. 210).
ÔåëéêÜ ç åëëçíéêÞ “ÃêåóôÜðï” óôá Óêüðéá Ýäùóå ôéò 18
âßæåò êáé óôá óýíïñá ïé åëëçíéêÝò áñ÷Ýò ôïõò
ôáëáéðþñçóáí üðùò ðÜíôá. Áöïý ðÝñáóáí ôá óýíïñá
ðÞãáí óå îåíïäï÷åßï ôçò ÄñïóïðçãÞò (ÌðåëêáìÝíç)
Öëþñéíáò. ÅðéóêÝöèçêáí ôï ÷ùñÜöé üðïõ åßíáé
èáììÝíá 700-1200 Üôïìá áðü ôçí åðï÷Þ ôïõ
Åìöõëßïõ êáé âñßóêåôáé Ýîù áðü ôï ÷ùñéü ÓêïðéÜ,
êáèþò ðçãáßíåéò ãéá Öëþñéíá, äåîéÜ áðÝíáíôé áðü
ìéá ðïëõôåëÞ âßëá. Ôï ÷ùñÜöé åßíáé áêáëëéÝñãçôï áëëÜ
áêüìç äåí Ý÷åé ðáñá÷ùñçèåß ãéá íá åßíáé Ýíáò ÷þñïò ôçò
éóôïñßáò ìáò, ßóùò ãéáôß åêåß åßíáé èáììÝíïé ðïëëïß
Ìáêåäüíåò. Ìå äÜêñõá óôá ìÜôéá ïé ðñþçí áíôÜñôåò
ôïõ ÄÓÅ êáé ôá ðáéäéÜ ðïõ Ýöõãáí óôç äéÜñêåéá ôïõ
Åìöõëßïõ Ýêëáøáí êáé Üöçóáí ëßãá ëïõëïýäéá.
ÁíåâÞêáìå ãéá íá èáõìÜóïõìå ôá êáôáðñÜóéíá âïõíÜ
ôïõ Âéôóßïõ áëëÜ êáé íá äéçãçèïýí ïé ðáëéüôåñïé ôéò ìÜ÷åò
ðïõ Ýäùóáí ìå ôïõò ìïíáñ÷ïöáóßóôåò ðñéí ðåíÞíôá

ôüóá ÷ñüíéá. ¢íáøáí êåñÜêéá ðÜíù óôïõò âñÜ÷ïõò,
êïíôÜ óôçí ÐñåêïðÜíá ãéá íá áíáðáõôåß ç øõ÷Þ ôùí
óêïôùìÝíùí. ¼ìùò ôá áíÝêäïôá, ôá ðáñáäïóéáêÜ êáé
ðáñôéæÜíéêá ìáêåäïíéêÜ ôñáãïýäéá äåí Ýëåéøáí êáèüëïõ
óôç äéáäñïìÞ. Óå ìéá áðü ôéò âñýóåò ðïõ óôáìáôÞóáìå
ðÜíù óôï äñüìï ðñþôåò ïé ãõíáßêåò óôÞóáí ôï ÷ïñü êáé
ôï ôñáãïýäé. ÔñáãïõäÞèçêå ôï Ìðïýêéôå, ôï Ìðéëìðéë ìüìå, ôï ÐáñôéæÜí íôá üíôáì íá Âßôóï
Ðëáíßíá. ÔñáâÞ÷ôçêáí ðïëëÝò öùôïãñáößåò, ¼ìùò ôï
ìíçìåßï ôùí ìïíáñ÷ïöáóéóôþí áðÝíáíôé áðü ôçí
áåñïðïñéêÞ âÜóç ôïõ Âéôóßïõ õðÜñ÷åé áêüìá ãéá íá
ðçãáßíïõí ïé áðüãïíïé áõôþí ðïõ åßíáé ç «×ñõóÞ ÁõãÞ»
êáé ïé ïìïúäåÜôåò ôïõò.
Ï Ìáêåäüíáò êáðåôÜí ÃáñÝöçò (øåõäþíõìï),
ðïõ Þôáí ôáãìáôÜñ÷çò åêåßíç ôçí åðï÷Þ,
åîçãïýóå üðùò êé Üëëïé óáí ôï ÌÞôóï áðü ôï
ÌðÜôóïñ, ðïõ ôá ðüäéá ôïõ åßíáé ãåìÜôá óöáßñåò.
¼ëïé åß÷áí íá ðïýíå ðïëëÜ ìå ëüãéá, ìå ôñáãïýäé, ìå
êëÜìá. Óôéò óõæçôÞóåéò ðïõ êÜíáìå ìÝóá óôï
îåíïäï÷åßï Ýãéíáí åéóçãÞóåéò áðü áñêåôïýò ìåôáîý
áõôþí êáé ï Áñã. ÊïâÜôóçò. ÅðéóêåöôÞêáìå ôï ÷ùñéü
×áëÜñá. Åßäáíå ôïõò óõããåíåßò ôïõò, Þðéáí êáöÝ,
óõãêéíçèÞêáíå, åðéóêÝöèçêáí ôï íåêñïôáöåßï ôïõ
÷ùñéïý, üðïõ åßíáé èáììÝíïé ïé ãïíåßò ôïõò, ôá áäÝëöéá
ôïõò, ïé ÷ùñéáíïß ôïõò. Åßäáìå ôçí ðáëéÜ åêêëçóßá ðïõ ôçí
áöÞíïõí íá êáôáóôñÝöåôáé áëëÜ êáé ôç íåüôåñç üðïõ
öáßíåôáé êáèáñÜ ðùò ðáñåíÝâç äåýôåñï ÷Ýñé ãéá íá
óâÞóåé ôçí ðáëéÜ ãñáöÞ êáé íá ìðïõí åëëçíéêÜ ãñÜììáôá.
Óôïõò ôïß÷ïõò ôïõ ÷ùñéïý áêüìç öáßíïíôáé
ãñáììÝíá ìå ìðïãéÜ ôá óõíèÞìáôá áðü åêåßíç ôçí
ðåñßïäï, ÄÓÅ, ÊÊÅ, ÅÐÏÍ, ÍÏÖ êáé äéÜöïñá Üëëá
üðùò «ÅÌÐÑÏÓ...». Óôç ìéêñÞ ðëáôåßá ôïõ ÷ùñéïý ï
ðëáíüäéïò ðùëçôÞò áðü ôç öõëÞ ôùí Ñïì ìå ôï íôÜôóïõí
åß÷å âÜëåé áðü ôï ìåãÜöùíï ìáêåäïíéêÜ ôñáãïýäéá, ðïõ
áêïýãïíôáí ó÷åäüí ó' üëï ôï ÷ùñéü, ãéá íá ðïõëÞóåé ôï
åìðüñåõìÜ ôïõ. ¸ôóé âñÞêáìå ôçí åõêáéñßá íá
îáíá÷ïñÝøïõìå•

LOZA

ΜΑΚΕΔΟΝΙΚΗ ΜΝΗΜΗ

- 11

ÃÍÙÑÉÆÏÍÔÁÓ
ΓΝΩΡΙΖΟΝΤΑΣ
ÔÇ
ΤΗ
ÈÅÓÓÁËÏÍÉÊÇ
ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ

Óå ðñùôüôõðç îåíÜãçóç ðïõ ïñãÜíùóå ç ïìÜäá
Èåóóáëïíßêçò ôçò åöçìåñßäáò «Åðï÷Þ» óôéò 14 Äåêåìâñßïõ 2003 óõììåôåß÷áìå êé åìåßò ïé Ìáêåäüíåò, Íßêïò,
ÃéÜííçò, ÐÜíôï. Óôï ôñßùñï «ãíùñßæïíôáò ôçí ðüëç ìáò»
îåêéíþíôáò áðü ôï, áíåðéèýìçôï ãéá ìáò ôïõò Ìáêåäüíåò, Üãáëìá ôïõ Åë. ÂåíéæÝëïõ, ðåñÜóáìå ôç ñùìáúêÞ
áãïñÜ êáé öôÜíïíôáò óôçí Ïëýìðïõ êïíôÜ óôçí åêêëçóßá
ôùí Áãßùí Áðïóôüëùí, ðñüóèåóá ðùò êÜðïõ åêåß, óôçí
Ïëýìðïõ 2, Þôáí êÜðïôå Ýíá êáðíïìÜãáæï ðïõ åß÷å
÷ñçóéìïðïéçèåß óáí öõëáêÞ ìéáò êáé êÜðïôå ãÝìéæáí ïé
öõëáêÝò ìå êïììïõíéóôÝò êáé Ìáêåäüíåò. Åêåß óõãêåêñéìÝíá åß÷å öõëáêéóôåß ï ÊõñéÜêïò ÐõëÜçò áðü ôï Îõíü
Íåñü ãéá ôÝóóåñéò ìÞíåò. ÁöÝèçêå åëåýèåñïò óôéò 29
Äåêåìâñßïõ 1945. Åêåß åß÷å öõëáêéóôåß óôïí åìöýëéï êáé ç
ãõíáßêá ôïõ ìåãáëýôåñïõ áäåëöïý ôïõ Åõãåíßá (åß÷áí
ðáíôñåõôåß ôï 1925), ðïõ êÜôù áðü öñéêôÜ âáóáíéóôÞñéá
ðÝèáíå óôç öõëáêÞ (ÊõñéÜêïò ÐõëÜçò «ÌíÞìåò-Âéþìáôá Óôï÷áóìïß», ÁèÞíá, ÃåíÜñçò 1990, ó. 9, 232).
Óôç óõìâïëÞ ôùí ïäþí Ðôïëåìáßùí êáé Óõããñïý
óêïôþèçêå ï Áóâåóôï÷ùñßôçò ÔÜóïò Ôïýóçò óôá
ãåãïíüôá ôïõ 1936.
Ç ïäüò ºùíïò Äñáãïýìç ëÝãåôáé Ýôóé áðü 1930, åíþ
ðñéí ïíïìáæüôáí Ì. ÁëåîÜíäñïõ (Êþóôáò ÔïìáíÜò,
«Äñüìïé êáé ãåéôïíéÝò ôçò Èåóóáëïíßêçò, ìÝ÷ñé ôï 1944»,
åêäüóåéò Íçóßäåò, ó. 83).
Êáôåâáßíïíôáò ôçí Åãíáôßá óôç óõìâïëÞ ôùí ïäþí
ËÝïíôïò Óïöïý êáé ÖñÜãêùí õðÜñ÷åé ôï óçìåñéíü
Ùäåßï. Ï îåíáãüò åîÞãçóå ðùò êÜðïôå áõôÞ Þôáí ç
KåíôñéêÞ ÏèùìáíéêÞ ÔñÜðåæá ðïõ áíáôéíÜ÷ôçêå ìå
äõíáìßäá áðü ôçí áíáñ÷éêÞ ïìÜäá «ÐëÞñùìá» Þ
«ÃêåìéôæÞäåò», óôéò 29 Áðñéëßïõ 1903, çìÝñá ÔåôÜñôç. Ôá
åêñçêôéêÜ ôá áãüñáóå ç ïñãÜíùóç ìå ÷ñÞìáôá
ðïõ åß÷å ðÜñåé áðü ôïí Ãêüôóå ÍôÝëôóåâ. Åäþ
ðñüóèåóá êé åãþ ðùò ç åíÝñãåéá åß÷å ãßíåé áðü Ýíá
åíïéêéáæüìåíï õðïôßèåôáé ìðáêÜëéêï (ó.62 Ã. ÌÝãáò). Óôç
ìçíéÜôéêç áíáñ÷éêÞ åöçìåñßäá «ÄéáäñïìÞ Åëåõèåñßáò»,
óôï ôåý÷ïò Óåðô.-Ïêô. 2003, äçìïóéåýèçêå ôï áíáëõôéêü
Üñèñï «Æá Ãêåìéôæßåôå» ðïõ óáí ðçãÞ åß÷å ôá âéâëßá
ôïõ Ã. ÌÝãá «Ïé ÂáñêÜñçäåò ôçò Èåóóáëïíßêçò», åêä.
Ôï÷áëßá êáé Ê. Ìïóêþö «Éóôïñßá ôïõ êéíÞìáôïò ôçò
åñãáôéêÞò ôÜîçò», åêä. Êáóôáíéþôç. Íá ðñïóèÝóïõìå
åìåßò ëßãá ìüíï ãéá ôïí Pavel Satev «ðïõ ùò íåáñüò
áíáñ÷éêüò ãåìéôæÞò ôï 1903 åß÷å óõììåôÜó÷åé
óôçí áíáôßíáîç ôïõ ãáëëéêïý ðëïßïõ Quadalkivir
óôï ëéìÜíé ôçò Èåóóáëïíßêçò êáé åîïñßóôçêå áðü
ôïõò Ïèùìáíïýò óôç Æá÷Üñá. ÌåôÜ ôç ÷ïñÞãçóç
áìíçóôßáò áðü ôïõò Íåüôïõñêïõò áíá÷þñçóå ãéá

Ï ôÜöïò ôïõ ÐÜâåë ÓÜôåâ óôç Ìðßôïëá.

ôéò ÂñõîÝëëåò üðïõ óðïýäáóå íïìéêÜ», áñãüôåñá
Ýãéíå «ìÝëïò ôçò åèíéêï-åðáíáóôáôéêÞò ðôÝñõãáò
ôçò VMRO (ÅíùìÝíçò)», «óõíåëÞöèç áðü ôç
âïõëãáñéêÞ áóôõíïìßá ôïí ÍïÝìâñéï ôïõ 1941 êáé
êáôáäéêÜóôçêå óå êÜèåéñîç 15 åôþí. ÌåôÜ ôç
óõíèçêïëüãçóç ôçò Âïõëãáñßáò åãêáôáóôÜèçêå óôç
óåñâéêÞ Ìáêåäïíßá». Óå Üñèñï ôïõ óôç Nova
Makedonija, óôéò 17-12-1944,
ìå ôïí ôßôëï
«Ìáêåäïíéêü êñÜôïò, Ýèíïò êáé êïõëôïýñá»
áíáöÝñåé: «...ÓÞìåñá Ý÷ïõìå ìáêåäïíéêü êñÜôïò êáé
ìáêåäïíéêÞ ëüãéá ãëþóóá. Êáé ì' áõôü Þäç
áíáðôýóóåôáé ç ìáêåäïíéêÞ åèíüôçôá - ôï Ýèíïò, ôï
íåþôåñï áðü üëá ôá Üëëá Ýèíç óôá ÂáëêÜíéá. ¼ìùò ì'
áõôü äåí ïëïêëçñþíåôáé ç ìáêåäïíéêÞ åèíéêÞ åîÝëéîç.
¼÷é, äéüôé ìå ôá äýï ðáñáðÜíù åðéôåýãìáôá ï
ìáêåäïíéêüò ëáüò óôçí åëåõèåñßá êáé ôçí éóïôéìßá ðïõ
êáëåßôáé íá æÞóåé, ðñÝðåé íá êáôáâÜëåé áêüìç
ìåãáëýôåñåò ðñïóðÜèåéåò ãéá íá äçìéïõñãÞóåé ôçí
ðñùôüôõðç - åèíéêÞ ôïõ êïõëôïýñá. Áõôü èá ãßíåé êáé
ìðïñåß íá ãßíåé, áí üëïé ïé êáëïß, Ýíôéìïé êáé ôáëáíôïý÷ïé
ãéïé ôçò Ìáêåäïíßáò, ÷ùñßò äéÜêñéóç öýëïõ, èñçóêåßáò
êáé åèíüôçôáò, êáôáðéáóôïýí ìå ôç äïõëåéÜ êáé óôï
ðïëéôéóôéêü ðåäßï, áîéïðïéþíôáò êáé äéåõñýíïíôáò ôéò
äõíÜìåéò ôïõò, ãéá íá áíáðôõ÷èåß êáé íá áíõøùèåß ç
ìáêåäïíéêÞ åèíéêÞ ëïãïôå÷íßá, ç æùãñáöéêÞ, ç ìïõóéêÞ, ç
áñ÷éôåêôïíéêÞ êëð. ...ÐïôÝ ç åèíéêÞ óõíåßäçóç ôïõ
ìáêåäïíéêïý ëáïý äåí Þôáí ôüóï øçëÜ áíåâáóìÝíç. ÐïôÝ
ç öéëïðáôñßá äåí Þôáí ôüóï ìåãÜëç üóï óÞìåñá...». Ï
íïìéêüò ÐÜâåë ÓÜôåö äéåôÝëåóå «Õðïõñãüò
Äéêáéïóýíçò óôçí ðñþôç êõâÝñíçóç» ëüãù üìùò
«ôçò äéáöùíßáò ôïõ óôï ãëùóóéêü... áðïëýèçêå
áðü ôç èÝóç ôïõ Õðïõñãïý Äéêáéïóýíçò êáôÜ ôïí
êõâåñíçôéêü áíáó÷çìáôéóìü ôçò 13çò Éáíïõáñßïõ
1947 êáé óõíôáîéïäïôÞèçêå (Óðõñßäùí ÓöÝôáò «Ç
äéáìüñöùóç ôçò óëáâïìáêåäïíéêÞò ôáõôüôçôáò», åêä.
ÂÜíéáò, ó. 184, 193). ÐÝèáíå ôï 1951 êáé ï ôÜöïò ôïõ

12 - LOZA
âñßóêåôáé óôï íåêñïôáöåßï ôçò Ìðßôïëá.
ÖôÜíïíôáò óôç óçìåñéíÞ ðëáôåßá Åëåõèåñßáò,
óôçí áñ÷Þ ôçò ïäü ÂåíéæÝëïõ åêåß üðïõ óôéò 11/7/1908
áêïýóôçêå óå äÝêá ãëþóóåò ôï ìÞíõìá ôçò
åðáíÜóôáóçò ôùí Íåïôïýñêùí ãéá éóüôçôá, åëåõèåñßá
êáé äéêáéïóýíç (Êþóôáò ÔïìáíÜò «Ïé ðëáôåßåò ôçò
Èåóóáëïíßêçò ìÝ÷ñé ôï 1944», åêä. Íçóßäåò, ó. 67). Ç
ðëáôåßá ïíïìÜóôçêå Åëåõèåñßáò ìåôÜ ôï ×ïõñéÝô. Åäþ
ó' áõôÞ ôçí ðëáôåßá åß÷å âãÜëåé ëüãï ï Íôéìßôáñ
ÂëÜ÷ùö ðïõ Þôáí «êáèçãçôÞò ÷çìåßáò, Ýíáò áðü
ôïõò çãÝôåò ôïõ ìáêåäïíéêïý åðáíáóôáôéêïý
êéíÞìáôïò... õðÞñîå Ýíáò áðü ôïõò éäñõôÝò ôçò
ÏìïóðïíäéáêÞò Äçìïêñáôßáò ôçò Ãéïõãêïóëáâßáò.
¸ðáéîå óçìáíôéêü ñüëï óôç äçìéïõñãßá ôçò ËáúêÞò
Äçìïêñáôßáò ôçò Ìáêåäïíßáò. ÅêëÝ÷èçêå
âïõëåõôÞò ôïõ ïèùìáíéêïý êïéíïâïõëßïõ». Ç
ÖåíôåñáóéÜí éäñýèçêå ôïí Éïýëç ôïõ 1909 (ÁâñÜáì
Ìðåíáñüãéá «Ç ðñþôç óôáäéïäñïìßá ôïõ åëëçíéêïý
ðñïëåôáñéÜôïõ», åêä. Êïììïýíá, 1986, ó. 25). Ï
êéëêéóéþôçò Íô. ÂëÜ÷ùö óõíäÝèçêå ìå ôç
Öåíôåñáóéüí ôï 1910 (ÊÌÅ «Ç óïóéáëéóôéêÞ ïñãÜíùóç
Öåíôåñáóéüí Èåóóáëïíßêçò 1909-1918, åêä. Óýã÷ñïíç
Åðï÷Þ, ÁèÞíá 1989, ó. 40, 64-65). Óôçí ðïëõåèíéêÞ
Èåóóáëïíßêç åß÷å äñÜóåé êáé ï ÃéÜííå ÓáíôÜíóêé. Ôï 1915
áíÜìåóá óôá Üëëá óõíèÞìáôá ôùí Âåíéæåëéêþí
Þôáí «ÊÜôù ïé ÓáíäÜóêçäåò! ÊÜôù ïé áéñåôéêïß!
Ìáýñï óôïõò óïóéáëéóôÝò».

ÏËÃÁ ÐÁÍÔÆÉÁÑÏÂÁ
ÓÔÁÌÊÏÂÁ
(1904 - 2003)
Ç
¼ ë ã á
ÐáíôæéÜñïâá
ÓôÜìêïâá, êüñç ôïõ
âïåâüäá ÌÞôñå
ÂëÜ÷ùö, ðÝèáíå
óôéò 8 Äåêåìâñßïõ
2003 -óå ìåãÜëç
çëéêßá- óôï ÷ùñéü
Ðïóôßâéóôá
(Pozdivi{ta),
×áëÜñá, ôçò
ÊáóôïñéÜò. Ç ¼ëãá
ðÝñáóå üëç ôç æùÞ
ôçò óôï ÷ùñéü, üðïõ
æïýóå ìå ôïí êÞðï
ôçò. «Ç æùÞ åßíáé
üìïñöç ìå ôá
ëïõëïýäéá» Ýëåãå,
êáèþò ôá áãáðïýóå
üðùò êáé ï ðáôÝñáò
ôçò, åéäéêÜ ôï íÝâåí ðïõ ôï öïñïýóå ï ìðáìðÜò ôçò.
¼ôáí óêïôþèçêå ï ðáôÝñáò ôçò, ç ¼ëãá Þôáí ðïëý
ìéêñÞ, ßóùò äýï ÷ñïíþí. ¸íáò áäåëöüò ôçò ¼ëãáò ðïõ
Þôáí ìåãáëýôåñüò ôçò, Ýæçóå êáé óðïýäáóå óôç
Âïõëãáñßá, áëëÜ óêïôþèçêå áðü ôïõò âåñ÷ïâéóôÝò. Ôï
1942 ç âïõëãáñéêÞ êõâÝñíçóç ôçí êÜëåóå íá ðÜåé óôç
Âïõëãáñßá, áëëÜ ç ìðÜìðù áñíÞèçêå. Ï ðáôÝñáò ôçò,
ÌÞôñå ÂëÜ÷ùö (
-1907) Þôáí Ìáêåäüíáò êé ü÷é
ÂëÜ÷ïò. Ôï üíïìá ÂëÜ÷ùö ôï ðÞñå ãéáôß ìéêñüò
âïóêïýóå ðñüâáôá, ôï ðñáãìáôéêü ôïõ åðßèåôï
Þôáí ÐáíôæéÜñùö.

ΜΑΚΕΔΟΝΙΚΗ ΜΝΗΜΗ

ÃÉÁÍÍÅ ÓÁÍÔÁÍÓÊÉ

28
ÌÁÚÏÕ1872
1872- 22
- 22
ÁÐÑÉËÉÏÕ
1915
28 ΜΑΪΟΥ
ΑΠΡΙΛΙΟΥ
1915

Ó ô é ò
18/4/04,
ç ì Ý ñ á
ÊõñéáêÞ,
ãéïñôÜóôçêå
äßðëá óôï
ìïíáóôÞñé
ôïõ Ñüæåí
óôç Ìáêåäïíßá ôïõ Ðéñßí (íüôéá Âïõëãáñßá) ç åðÝôåéïò
ôïõ èáíÜôïõ ôïõ ÃéÜííå ÓáíôÜíóêé ðïõ äïëïöïíÞèçêå
ó' áõôÜ ôá âïõíÜ óå çëéêßá 43 åôþí. Ï ôÜöïò ôïõ
âñßóêåôáé äßðëá óôçí åêêëçóßá ôïõ Ñüæåíóêé
ìïíÜóôéñ. ÖÝôïò åêôüò áðü ôéò ïìéëßåò ðïõ ãßíïíôáé åêåß
ðÜíù ôåëÝóôçêå êáé ìíçìüóõíï áðü ôïí ðáðÜÍéêüäçìï ÔóáñêíéÜ ðïõ ðáñáâñÝèçêå ìå
áíôéðñïóùðåßá áðü ôçí ÅãêÝéôóêá Ìáêåíôüíéá êáé ìßëçóå
êáé áðü ôçí åîÝäñá.
Ôï 1990 óôç Âïõëãáñßá ìåôÜ ôçí ðôþóç ôïõ
áíôéäçìïêñáôéêïý (ôïõëÜ÷éóôïí ãéá ôéò ìåéïíüôçôåò)
êáèåóôþôïò ôïõ Ô. Æßöêùö, éäñýèçêå ç ïñãÜíùóç ôùí
Ìáêåäüíùí óôç ÷þñá áõôÞ, ìå ôçí ïíïìáóßá ÏÌÏ
ÉËÉÍÔÅÍ. Óôçí åðÝôåéï ôïõ èáíÜôïõ ôïõ ÃéÜííå ÓáíôÜíóêé
Üñ÷éóáí íá ðçãáßíïõí óôï ìïíáóôÞñé Ñüæåí ÷éëéÜäåò
Üíèñùðïé. ¸ôóé ôï 1990 Þôáí ðåñßðïõ 15.000 êáé ôïí
åðüìåíï ÷ñüíï 5.000. Ôï 1992 Þôáí Ýíáò ðáñüìïéïò
áñéèìüò ðáñÜ ôïí êáêü êáéñü, áëëÜ ç áóôõíïìßá êáé
óôñáôüò, áêüìá êáé åéäéêÝò äõíÜìåéò ìå ôáíêò Ýäåéñáí
ôïí êüóìï. Ôï 1993 ôïí êüóìï ðïõ ðÞãáéíå óôïí ôÜöï ôïõ
ÓáíôÜíóêé ôïõò óôáìÜôçóáí ðñéí áíÝâïõí, êïíôÜ óôï
÷ùñéü ËïæÝíéôóá. ¸äåéñáí ðåñßðïõ ôñéáêüóéïõò
áíèñþðïõò ìå ãêëïðò êáé ìå êëùôóéÝò. Ãé' áõôÞ ôçí
áíôéäçìïêñáôéêÞ óõìðåñéöïñÜ ôùí ôÜ÷áôåò
äçìïêñáôþí, ïé Ìáêåäüíåò äéáìáñôõñÞèçêáí óôï
Óôñáóâïýñãï, üðïõ ðÝôõ÷áí íßêç, êáé Ýôóé áðü ôï 1998
Üñ÷éóáí íá ðçãáßíïõí ðåñéóóüôåñïé ðñïò ôï ìïíáóôÞñé
Ñüæåí. Ôï 2002 ðáñáâñÝèçêå óôçí åðÝôåéï êáé ï
ÁëåîÜíôáñ Ðüðïöóêé.
Ï ÃéÜííå ÓáíôÜíóêé äåí Þôáí ÂëÜ÷ïò üðùò éó÷õñßæåôáé
ï éóôïñéêüò ÊùóôÞò Ìïóêþö óôï âéâëßï ôïõ
«Èåóóáëïíßêç-ÔïìÞ ôçò ìåôáðñáôéêÞò ðüëçò», Ôüìïò Á´,
äåýôåñç Ýêäïóç áíáèåùñçìÝíç, Óôï÷áóôÞò, óåë. 146 êáé
313 êáé óôá «ÅéóáãùãéêÜ óôçí éóôïñßá ôïõ êéíÞìáôïò ôçò
åñãáôéêÞò ôÜîçò», ôñßôç Ýêäïóç, Êáóôáíéþôçò, ÁèÞíá
1988. Áðëþò êáôáãüôáí áðü ôï ÷ùñéü ÂëÜ÷é ôçò
Ìáêåäïíßáò ôïõ Ðéñßí•

ΦΥΣΙΟΛΑΤΡΙΑ

LOZA -

13

ÊÁÔÁÓÊÇÍÙÓÇ ÓÔÏ
ÊÁÚÌÁÊÔÓÁËÁÍ
Ï Óýëëïãïò «Ößëïé ôïõ ÊáúìêáôóáëÜí» åãêñßèçêå áð'
ôá äéêáóôÞñéá ôï 1989. Êáé ðñéí ôçí ÝãêñéóÞ ôïõ áðü ôï
ðñùôïäéêåßï ëåéôïõñãïýóå êÜèå êáëïêáßñé ôçí
êáôáóêÞíùóç ðÜíù óôï âïõíü. Ï óýëëïãïò áñ÷éêÜ
åß÷å êáôáèÝóåé ôçí ïíïìáóßá «Ïé ößëïé ôïõ
âïõíïý» êáé áñ÷éêÜ äåí åãêñéíüôáí. Áõôü üìùò äåí ôïõò
ðôïïýóå íá ëåéôïõñãïýí êáé áðü ôüôå äéïñãáíþíïõí
áõôÞ ôç äéáöïñåôéêÞ ìïñöÞ ôïõñéóìïý. ¼ôáí Üëëáîáí
ôçí ïíïìáóßá ôïõ óõëëüãïõ áìÝóùò åãêñßèçêå.
Ç êáôáóêÞíùóç áñ÷ßæåé êÜèå ÷ñüíï ôçí 1ç
Áõãïýóôïõ êáé äéáñêåß 15 ìÝñåò. Ç ôåëåõôáßá ìÝñá
óõíïäåýåôáé áðü åêäçëþóåéò. Áð' ôçí ðñïçãïýìåíç
ìÝñá ðñïåôïéìÜæïíôáé ôá êáæÜíéá ìå ôç âñáóôÞ ãßäá ðïõ
èá ìïéñáóôåß äùñåÜí ôçí ÊõñéáêÞ. Óôï ÷þñï ôçò
êáôáóêÞíùóçò öÝôïò åß÷å áíèñþðïõò üëùí ôùí çëéêéþí
êáé ôùí öýëùí. Åêåß ìðáßíåé öùôéóìüò, õðÜñ÷ïõí âñýóåò
êáé ôïõáëÝôåò. Ïé öùôéÝò ãýñù áðü ôéò óêçíÝò åßíáé
áíáììÝíåò üëç ôçí çìÝñá, éäßùò üìùò åßíáé áðáñáßôçôåò
ôá áðïãåýìáôá êáé ôá âñÜäéá. Ç èåñìïêñáóßá ðÝöôåé
ðïëý ôï âñÜäõ êé áí äåí åßíáé êÜðïéïò åîïðëéóìÝíïò ìå
êáëÞ óêçíÞ, áíôßóôïé÷ï óëßðéíãê ìðáíãê äýóêïëá ôá
âãÜæåé ðÝñá. Áîßæåé üìùò íá áãíáíôÝøåéò ôçí åéêüíá ôïõ
ïõñáíïý ìå ôá ÷éëéÜäåò áóôÝñéá. Áõôüò ï ïõñáíüò åßíáé
áíýðáñêôïò óå ìåãÜëåò áëëÜ êáé óå ìéêñÝò ðüëåéò. Ï
êáèáñüò áÝñáò ôïõ âïõíïý óå áðïæçìéþíåé ãéá ôï êñýï
ðïõ èá áéóèáíèåßò ôï âñÜäõ. Ìéá êáëÞ ðáñÝá, ìå ôç
öùôéÜ, ôï øÞóéìï êñåÜôùí áëëÜ êáé ðéðåñéþí (ðéðÝñêé)
óôç ó÷Üñá, ìáæß ìå êáëü êñáóß êáé ôóßðïõñï (ñáêßá) áëëÜ
êáé ôç ìïõóéêÞ åßíáé áðáñáßôçôá ãéá íá êÜíåéò
åíáëëáêôéêÝò öèçíÝò äéáêïðÝò. Óôï ÷þñï ôçò
êáôáóêÞíùóçò Üêïõãåò äéÜöïñåò ìïõóéêÝò. ÖõóéêÜ
åìåßò ðñïôéìïýóáìå åêåß ðïõ åß÷å ìáêåäïíéêü ôñáãïýäé.
Ðéï ðïëý áêïýãïíôáí ôá ôñáãïýäéá ìå ôï Íßêï
ÌðïôóöÜñç («ÏÉ ÂÏÑÅÉÏÉ»). Äåí Þôáí ëßãåò ïé ðáñÝåò ðïõ
åß÷áí ôéò óêçíÝò ôïõò ìáêñéÜ áð' ôï ÷þñï ðïõ Ý÷åé
äéáìïñöþóåé ï óýëëïãïò êáé æïýóáí ìÝóá óôç öýóç.
Åðßóçò ìðïñïýóåò íá êÜíåéò éððáóßá áí Þèåëåò. ¼ëç ç
ðåñéï÷Þ åßíáé ãåìÜôç áðü ðáíýøçëåò êáé åêáôïíôÜäùí
åôþí ïîéÝò. Ï ÷þñïò ôçò êáôáóêÞíùóçò âñßóêåôáé
ðåñíþíôáò ôï ÷ùñéü ÊåñáóéÜ, ðçãáßíïíôáò ðÜíù ãéá ôï
÷éïíïäñïìéêü êÝíôñï.
Ôçí ôåëåõôáßá ìÝñá, ÊõñéáêÞ 15 Áõãïýóôïõ, ç
ìáêåäïíéêÞ ïñ÷Þóôñá áðü ôï ìåóçìÝñé êáé ìåôÜ Ýðáéæå

êáé ôñáãïõäïýóå äéÜöïñïõò óêïðïýò, ü÷é ìüíï
ìáêåäïíéêïýò, ãéá íá ÷ïñÝøåé ï êüóìïò. Ðéï ðñéí ôï
ðáéäéêü ôìÞìá ôçò ÊáñõäéÜò ÷üñåøå ìáêåäïíéêïýò
÷ïñïýò. Ç äéáìïíÞ åßíáé äùñåÜí áëëÜ êáëü íá äßíåôáé ìéá
ïéêïíïìéêÞ åíßó÷õóç áðü êüóìï (åèåëïíôéêÜ) ãéá íá
êáëýðôïíôáé êÜðïéá Ýîïäá, ãéáôß öÝôïò ï óýëëïãïò åß÷å
ìïíÜ÷á ìéá ìéêñÞ åðé÷ïñÞãçóç áðü ôï ÄÞìï ¸äåóóáò. Ï
êüóìïò Þôáí êé áðü ôï ÄÞìï Áñéäáßáò êé áð' üëï ôï íïìü
ÐÝëëáò. Ç íïìáñ÷ßá ôé êÜíåé; Áõôïß äåí åßíáé
ðïëßôåò ôçò;

14 - LOZA

ΝΕΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΡΙΔΑΙΑ

ÌáêåäïíéêÞ Êßíçóç ÂáëêáíéêÞò Åõçìåñßáò
ÏõñÜíéï Ôüîï
ÖåâñïõÜñéïò 2005
Åíçìåñùôéêü Äåëôßï

Ôïí Éïýíéï ôïõ 2003 ç ôüôå êõâÝñíçóç îåêßíçóå ôç
äéáäéêáóßá ðáñá÷þñçóçò ôùí êôçìÜôùí ôùí Ìáêåäüíùí
ðïëéôéêþí ðñïóöýãùí ó' áõôïýò ðïõ ôá êáôÝ÷ïõí,
áíåîáñôÞôùò óõããÝíåéáò Þ êáôáãùãÞò. Ç äéáäéêáóßá
îåêßíçóå âÜóåé ôïõ íüìïõ 3147/2003 (ÖÅÊ Á
135/5.6.2003). Ï íüìïò áõôüò äåí áíÝöåñå
ðáñá÷þñçóç ðåñéïõóéþí ðïëéôéêþí ðñïóöýãùí,
áëëÜ «åêôÜóåùí ãéá ôçí áðïêáôÜóôáóç
áêôçìüíùí...». Ôï ãåãïíüò üìùò üôé áõôüò
áöïñïýìå ìüíï ôéò âüñåéåò ðáñáìåèüñéåò
ðåñéï÷Ýò, äåß÷íåé üôé ìïíáäéêüò óôü÷ïò ôïõ íüìïõ
Þôáí ïé äçìåõìÝíåò ðåñéïõóßåò ôùí Ìáêåäüíùí. Ï
íüìïò ðñïâëÝðåé ãéá ôçí ðáñá÷þñçóç êáôáâïëÞ
ôéìÞìáôïò ßóïõ ìå ôï Ýíá ôñßôï ôçò áãïñáßáò áîßáò ôçò
Ýêôáóçò êáé åß÷å êáôáëçêôéêÞ çìåñïìçíßá õðïâïëÞò
áßôçóçò ôïí Éïýíéï ôïõ 2004. Ôá ÷ñÞìáôá èá êáôáôßèåíôáé
åíôüêùò óôïí Åéäéêü Ëïãáñéáóìü «Äçìüóéï ÊåöÜëáéï
äçìïóßùí åðåíäýóåùí ãéá ÷ïñçãÞóåéò äáíåßùí êáé
áíÝãåñóç êôéñßùí Õðïõñãåßïõ Ãåùñãßáò, êáèþò êáé
åêôÝëåóç ðñïãñáììÜôùí åðïéêéóìïý áíáäáóìïý».
ÄçëáäÞ ãéá áðïêáôÜóôáóç ôùí ëåãüìåíùí
«Ñùóïðüíôéùí Ðáëéííïóôïýíôùí».
Ïé áñìüäéåò õðçñåóßåò ôùí Äéåõèýíóåùí ÐïëéôéêÞò
Ãçò ôùí ðáñáìåèüñéùí Íïìáñ÷éþí ðñïþèçóáí ôç
äéáäéêáóßá åðéëåêôéêÜ êáôÜ ðåñéï÷Ýò. ¸ôóé ç äéáäéêáóßá
ðñï÷þñçóå óôçí ðåñéï÷Þ ôçò ÐÝëëáò (ðÜíù áðü 4.000
áéôÞóåéò), ôçò ÃïõìÝíéóóáò, ôùí Ðñåóðþí ê.á., åíþ óå
Üëëåò ðåñéï÷Ýò äåí åíçìåñþèçêáí ïé åíäéáöåñüìåíïé.
ÕðÜñ÷ïõí ðëçñïöïñßåò üôé èá äïèåß ðáñÜôáóç.
Ðéèáíüôáôá ôï Ýêáíáí ôìçìáôéêÜ ãéá íá äïýíå ðéèáíÝò
áíôéäñÜóåéò.
Ôï 1996 ç ÐïëéôéêÞ Ãñáììáôåßá ôïõ «ÏõñÜíéïõ
Ôüîïõ» Ýêáíå Ýñåõíá ãéá ôçí áêýñùóç ôùí
ðáñÜíïìùí êáé áíôéóõíôáãìáôéêþí äçìåýóåùí
ìÝóù ôùí Áíþôáôùí Äéêáóôçñßùí ôçò ÷þñáò êáé
ôçí ðñïóöõãÞ óôá åõñùðáúêÜ äéêáóôÞñéá. Ôï
êáëïêáßñé ôïõ '96 Ýãéíáí êáé äýï ðñïêáôáñêôéêÝò
óõíáíôÞóåéò ìå ôïõò Ìáêåäüíåò öõãÜäåò óôá Ìðßôïëá
êáé ôá Óêüðéá. Ôï öèéíüðùñï, üìùò, ç óçìåñéíÞ çãåóßá
ôïõ «ÏõñÜíéïõ Ôüîïõ - Å.Å.Å.» ìåôÜ ôïí åêëïãéêü äéáóõñìü
ôïõ Óåðôåìâñßïõ ìå ôçí ÏÁÊÊÅ, áðáßôçóå
ðñáîéêïðçìáôéêÜ ôçí áíôéêáôÜóôáóç ôïõ Êåíôñéêïý
Óõìâïõëßïõ êáé ôçò Ãñáììáôåßáò. Ç íåïåêëåãåßóá

Ï ðáðá-ÔóáñêíéÜò óôç ÌáêåäïíéêÞ åêêëçóßá óôï Óïýìðïôóêï

ÐïëéôéêÞ Ãñáììáôåßá ïõäÝðïôå åíçìÝñùóå ôá ìÝëç êáé
ôï ëáü ãéá ôç óõíÝ÷åéá ðïõ Ýäùóå óôï æÞôçìá.
Ôï êáëïêáßñé ôïõ 2003 ç ôüôå êõâÝñíçóç áíáêïßíùóå
ôçí ðñüèåóÞ ôçò íá åðéôñÝøåé ôçí åëåýèåñç åßóïäï ôùí
Ìáêåäüíùí ðïëéôéêþí ðñïóöýãùí «ãéá Ýíá 20Þìåñï» êáé
üôé ó÷åäéÜæåé ôïí åëåýèåñï åðáíáðáôñéóìü ôïõò. Áõôü
ìåôáöÝñèçêå êõñßùò óôçí ÊåíôñïäõôéêÞ Ìáêåäïíßá
ìÝóù ôïõ Õö. Åîùôåñéêþí Á. ËïâÝñäïõ, ôïõ âïõëåõôÞ
ÐÁÓÏÊ Ã. ËéÜíç êáé ôçò çãåóßáò ôïõ «ÏõñÜíéïõ Ôüîïõ Å.Å.Ó.». Ç ðñáãìáôéêüôçôá üìùò áðïäåéêíýåé üôé
óõíåéäçôÜ åîáðÜôçóáí ôïõò Ìáêåäüíåò.
á. ÅÜí Þèåëáí ðñáãìáôéêÜ íá åðéôñÝøïõí ôçí
åëåýèåñç åðßóêåøç, äåí åß÷áí ðáñÜ íá äþóïõí åíôïëÞ
óôçí Ðñåóâåßá ôçò ÅëëÜäáò óôá Óêüðéá íá ÷ïñçãåß âßæá
÷ùñßò ðåñéïñéóìïýò. Áõôïß, üìùò, óõíåéäçôÜ äéÝäùóáí
ôç äÞèåí ðñüèåóÞ ôïõò (ðñïó÷åäéáóìÝíç äéáññïÞ ìÝóù
äçìïóéïãñÜöùí), Ýôóé þóôå íá åêäçëùèïýí

Óôá óýíïñá, óôç Íßêç ìå ôïõò Ìáêåäüíåò ðïëéôéêïýò ðñüóöõãåò,
ðïõ äåí ôïõò åðéôñÜðçêå ç åßóïäïò óôá ðáôñïãïíéêÜ åäÜöç

LOZA -

ΝΕΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΡΙΔΑΙΑ

áíôéäñÜóåéò, êõñßùò áðü ôïí ÷þñï ôçò ÍÝáò
Äçìïêñáôßáò, ãéá íá ìðïñïýí íá ñßîïõí ôçí åõèýíç ôçò
ðïëéôéêÞò ôïõò ó' Üëëïõò. ÊáôÜ ôçí åðßóêåøç ôùí
ðñïóöýãùí ìÜëéóôá, äýï ìÝëç ôçò Ð.Ã. ôïõ «ÏõñÜíéïõ
Ôüîïõ - Å.Å.Ó. (Ðáñßóçò - ÂáóéëåéÜäçò) ðñïóðÜèçóáí íá
áðïôñÝøïõí ôçí ïìÜäá ôùí 200 ðåñßðïõ Ìáêåäüíùí íá
ìåôáâåß áðü ôçí ¸äåóóá óôçí Áñéäáßá, ëÝãïíôÜò ôïõò üôé
èá óõíáíôÞóïõí ïñãáíùìÝíïõò ôñáìðïýêïõò. Ïé
Ìáêåäüíåò äåí ðåéèÜñ÷çóáí êáé ü÷é ìüíï äåí
óõíÜíôçóáí ôñáìðïýêïõò, áëëÜ äåí Üêïõóáí ïýôå ìéá
å÷èñéêÞ êïõâÝíôá áðü êáíÝíáí. ÃëÝíôçóáí ìÜëéóôá ìå
ìáêåäïíéêÜ ôñáãïýäéá ðáñïõóßá ðïëëþí Üëëùí.
â. Áí ç êõâÝñíçóç åß÷å ðñüèåóç íá åðéôñÝøåé ôïí
åðáíáðáôñéóìü, áóöáëþò èá Þôáí áíáãêáóìÝíç íá ôïõò
åðéóôñÝøåé êáé ôéò ðåñéïõóßåò. ¼ìùò ðñéí äéáäþóåé ìå ôá
öåñÝöùíÜ ôçò ôç äÞèåí ðñüèåóÞ ôçò ãéá
åðáíáðáôñéóìü, øÞöéóå ôïí íüìï 3147 êáé Üñ÷éóå ôïí
Éïýíéï ôïõ 2003 ôç äéáäéêáóßá ðáñá÷þñçóçò ôùí
êôçìÜôùí ôïõò óå Üëëïõò, ìå áíôßôéìï ôï 1/3 ôçò áîßáò
ôïõò. Åßíáé äõíáôüí íá îåðïõëïýóå ôá ïéêüðåäÜ ôïõò óôï
1/3 ôçò áîßáò ôïõò åíþ èá Þôáí áíáãêáóìÝíç ìåôÜ íá
ðáñá÷ùñÞóåé ó' áõôïýò ïéêüðåäá ßóçò áîßáò Þ íá ôïõò
áðïæçìéþóåé ìå ïëüêëçñç ôçí ðñáãìáôéêÞ ôïõò áîßá; Åßíáé
ïëïöÜíåñï ðùò ü÷é. Äåí Þôáí áðëÜ áðÜôç, áëëÜ óýííåöï
êáðíïý ãéá íá ðåñÜóåé ôï îåðïýëçìá.
Ôï ÐÁÓÏÊ óå óõíåñãáóßá ìå ôçí çãåóßá ôïõ Ïõñ.
Ôüîïõ Å.Å.Ó. åîáðÜôçóå ôïõò Ìáêåäüíåò êáé Ýêëåøå ôéò
øÞöïõò ôïõò óôéò íïìáñ÷éáêÝò åêëïãÝò ôïõ Ïêôùâñßïõ
2002 êáé óôéò âïõëåõôéêÝò ôïõ Ìáñôßïõ 2004. ÊÜôé
áíÜëïãï Ýêáíå ï Ã. ËéÜíçò êáé óôéò ðñïçãïýìåíåò
âïõëåõôéêÝò åêëïãÝò. Ôï ÐÁÓÏÊ áõôü ðïõ äåí Ýêáíå
20 ÷ñüíéá, õðïó÷Ýèçêå íá ôï êÜíåé ìåôÜ ôéò
åêëïãÝò, ôéò ïðïßåò Þôáí óßãïõñï üôé èá ÷Üóåé.

15

Ðñïò:
«ÏõñÜíéï Ôüîï
- Å.Å.Ó.»

Áîéüôéìïé óõíáãùíéóôÝò
Åßìáóôå ìéá ïìÜäá íôüðéùí Ìáêåäüíùí ôçò åðáñ÷ßáò
Áëìùðßáò êáé áðåõèõíüìáóôå óå óáò ãéá Ýíá ðïëý
óçìáíôéêü ðñüâëçìá. ÁöïñÜ ôïõò íôüðéïõò Ìáêåäüíåò
ôçò ðåñéï÷Þò ìáò, ãéáôß áðü üóï îÝñïõìå, áó÷ïëåßóôå êáé
áãùíßæåóôå ãéá ôá äéêáéþìáôá ôùí Ìáêåäüíùí.
Ôçí Üíïéîç ôïõ 2003 Þñèáíå óôá ÷ùñéÜ ìáò
åêðñüóùðïé ôçò Íïìáñ÷ßáò ÐÝëëáò êáé ìáò æÞôçóáí íá
êÜíïõìå áéôÞóåéò ãéá íá ìáò ðáñá÷ùñÞóïõí ïéêüðåäá êáé
áãñïôåìÜ÷éá ðïõ áíÞêïõí óôïõò Ìáêåäüíåò ðïëéôéêïýò
ðñüóöõãåò êáé Üëëåò êïéíü÷ñçóôåò åêôÜóåéò ðïõ áíÞêáí
óôïõò ðñïãüíïõò ìáò. Áõôü èá ãßíåé ìå ðëçñùìÞ ôïõ
åíüò ôñßôïõ ôçò áîßáò ôïõò Þ óå Üëëåò ðåñéðôþóåéò
ïëüêëçñçò ôçò áîßáò ôïõò (Íüìïò 3147/2003). Áðü ôçí
Üëëç ìÜèáìå üôé ï ßäéïò íüìïò åðáíáöÝñåé óå éó÷ý ôïí
íüìï 1540/1985, âÜóåé ôïõ ïðïßïõ åðéóôñÜöçêáí ïé
ðåñéïõóßåò óôïõò ðïëéôéêïýò ðñüóöõãåò ðïõ
åðÝóôñåøáí Þ èá åðéóôñÝøïõí óôï ìÝëëïí.
Ìå áõôü ôïí ôñüðï ìáò âÜæïõí íá ðÜñïõìå ôá
êôÞìáôá ôùí ïìïãåíþí ìáò êáé êáôÜ óõíÝðåéá íá
ìáëþóïõìå ìáæß ôïõò, áëëÜ êáé íá ôá ðëçñþóïõìå êéüëáò
ôá êôÞìáôá ôùí ðñïãüíùí ìáò. ÅðåéäÞ äåí Ý÷ïõìå êÜðïéï
óõíäéêáëéóôéêü üñãáíï ðïõ èá åñåõíÞóåé ôï æÞôçìá êáé
èá ìáò äéáöùôßóåé ãéá ôï ôé ðñÝðåé íá êÜíïõìå,
èåùñïýìå ùò ôïí ðéï áñìüäéï öïñÝá ðïõ èá åíåñãÞóåé
êáé èá ìáò êáèïäçãÞóåé, ôï êüììá «ÏõñÜíéï Ôüîï - Å.Å.Ó.»
êáé ôçí åöçìåñßäá «Ëüæá». Ðéóôåýïõìå, âÝâáéá, ðùò Þäç
Ý÷åôå åñåõíÞóåé ôï èÝìá êáé Ý÷åôå êÜíåé ôéò êáôÜëëçëåò
åíÝñãåéåò, áëëÜ åìåßò äåí Ý÷ïõìå åíçìåñùèåß.
Áêïýóáìå ìÜëéóôá üôé Ý÷åé ðñïóâÜëåé áõôüí ôïí íüìï
óôï Óõìâïýëéï ôçò Åðéêñáôåßáò.
Óáò ðáñáêáëïýìå íá ìáò åíçìåñþóåôå üóï ãßíåôáé
ãñçãïñüôåñá, ìÝóù åêðñïóþðùí êáé ôçò åöçìåñßäáò
óáò, ðñéí íá ðñï÷ùñÞóïõí ïé äéáäéêáóßåò ðëçñùìþí êáé
ðáñá÷ùñÞóåùí. Óáò åõ÷áñéóôïýìå åê ôùí ðñïôÝñùí.
Áñéäáßá 29-1-2005

Óôç Íßêç (Öëþñéíá) ôï 2003
×áéñüìáóôå ãéá ôçí åðáíåìöÜíéóç ôùí óõíôñüöùí, ìáò ðñïâëçìáôßæåé üìùò ôï ðÜèïò.

Ãéá ôçí Êßíçóç
Ðñßôóêáò ×ñÞóôïò

16 - LOZA

ΜΑΚΕΔΟΝΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ

ÁÐÏÓÔÏË
ÐÅÔÊÏÂ ÔÅÑÆÉÅÂ
APOSTOL PETKOV TERZIEV

ÁÐÏÓÔÏË ÐÁÔÑÉÙÔÇÓ
ÁÐÏÓÔÏË ×ÁÚÍÔÏÕÊÏÓ - ÁÑÌÁÔÏËÏÓ
ÁÐÏÓÔÏË ÈÑÕËÏÓ
ÁÐÏÓÔÏË ÌÁÊÅÄÏÍÁÓ ÑÏÌÐÅÍ ÔÙÍ ÄÁÓÙÍ
ÁÐÏÓÔÏË ÇÃÅÌÏÍÁÓ ÔÏÕ ÂÁËÔÏÕ (ÔÙÍ ÃÉÁÍÍÉÔÓÙÍ)
ÁÐÏÓÔÏË Ï ÇËÉÏÓ ÔÏÕ ÅÍÉÔÓÅ - ÂÁÑÄÁÑ
êáé ðïëëïß Üëëïé áêüìá åðéèåôéêïß ðñïóäéïñéóìïß!
Ðïéïò Þôáí ôåëéêÜ ï Áðïóôüë;
ÃåííÞèçêå ôï 1870 óôï ÷ùñéü ÌðïÞìéôóáBojmica (Áîéïýðïëç) ôçò ðåñéï÷Þò ÃïõìÝíéóóáò. Ï
Áðïóôüë üôáí Þôáí áêüìá ðáéäß åß÷å äþóåé óçìÜäéá ôçò
áãùíéóôéêÞò ôïõ øõ÷Þò üôáí åñ÷üôáí óå óýãêñïõóç ìå
ðáéäéÜ ïèùìáíéêþí ïéêïãåíåéþí. Ï ìåãáëýôåñïò
áäåëöüò ôïõ, ï ÌÞôñå, áðü êáéñü ðïëåìïýóå óôá
âïõíÜ êáé Þôáí Þäç ãíùóôüò ùò ï «Áñìáôïëüò ôïõ
ÐÜéêïõ». ÊáôÜ äéáóôÞìáôá åñ÷üôáí óôï ÷ùñéü ãéá íá
áíôáìþóåé ôïõò óõããåíåßò êáé ôïõò ößëïõò ôïõ. Ó' áõôÝò
ôéò óðÜíéåò êáé áíáðÜíôå÷åò óõíáíôÞóåéò ï Áðïóôüë
åõ÷áñéóôéüôáí áðü ôéò äéçãÞóåéò ôçò åëåýèåñçò
êëÝöôéêçò æùÞò óôï âïõíü, ìá ðåñéóóüôåñï ãéá ôéò
ìÜ÷åò ðïõ Ýäéíáí ôá ðáëéêÜñéá êáé ï áäåëöüò ôïõ óôï
ÐÜéêï ìå ôïõò Ôïýñêïõò. Óôï äéÜóôçìá ìéáò ìéêñÞò
áíÜðáõëáò ôïõ ÌÞôñå óôçí ÌðïÞìéôóá ï Áðïóôüë
áðïöáóéóôéêÜ åðÝëåîå íá áêïëïõèÞóåé ôïí áäåëöü ôïõ
óôï âïõíü.
- Áêüìá åßóáé ìéêñüò. ¼ôáí ìåãáëþóåéò èá óå ðÜñù óôçí
ïìÜäá ìáò, ëÝåé ï ÌÞôñå.
ÌåôÜ áðü êÜðïéï äéÜóôçìá åñãÜóôçêå óáí
êáíôéíéÝñçò óôç óéäçñïäñïìéêÞ ãñáììÞ Èåóóáëïíßêçò Óêïðßùí Ý÷ïíôáò ðÜíôá óáí êñõöÞ ôïõ åðéèõìßá ìéá ìÝñá
íá ãßíåé áíôÜñôçò. ¸íá ðñùß óôï êáöåíåßï ôïõ óôáèìïý
ôïõ Ðïëýêáóôñïõ ìðÞêáí äýï ÏóìáíëÞäåò (Ôïýñêïé
óôñáôéþôåò) áðü ôï êïíôéíü ïñåéíü ÷ùñéü.
- ÎõðíÞóáôå áöÝíôåò; ÐåñÜóôå, êáèßóôå, êáèßóôå, ôïõò
õðïäÝ÷ôçêå ï ÐÝôñå.
Áöïý êáèßóáíå Ýíáò áðü áõôïýò áíáóôÝíáîå êáé
åßðå:
- ¸é, ößëå äþóáìå ôÝëïò ó' åêåßíïõò ôïõò ðñïêëçôéêïýò
áíôÜñôåò óôï âïõíü. Ìå ôçí ðñþôç ôïõò êáèáñßóáìå...
Åêåßíç ôç óôéãìÞ ï Áðïóôüë ìðÞêå ãéá íá ìáæÝøåé
ôïõò êáöÝäåò. ´¼ôáí Üêïõóå ôá ëüãéá ôùí Ôïýñêùí

Ýöõãå ç ãç áð' ôá ðüäéá ôïõ. Êáèþò Ýóôñéâå ôï ôóéãÜñï
ôïõ ï Ôïýñêïò óõíÝ÷éóå íá ëÝåé:
- Áðü áõôïýò ïé äéêïß ìáò öïâüíôïõóáí êáé äåí
ìðïñïýóáí íá áíÝâïõí óôï âïõíü. ÐÝöôáí óôéò åíÝäñåò
ôùí áíôáñôþí êáé ôïõò ðéÜíáíå...
- Óõããíþìç áöÝíôç, ðëçóßáóå ï Áðïóôüë. Åßðáôå üôé
ìÝ÷ñé êáé ôïí ôåëåõôáßï ôïõò óêïôþóáôå. Ðüôå Ýãéíå
áõôü áöÝíôç;
Ï Ôïýñêïò ôïí êïßôáîå Üãñéá.
- Ãéáôß ñùôÜò; ôïõ ëÝåé. ÌÞðùò åß÷åò êé åóý êáíÝíáí äéêü
óïõ áíôÜñôç åêåß åðÜíù;
Ï íåáñüò óõãêñÜôçóå ôçí øõ÷ñáéìßá ôïõ êáé
óõíÝ÷éóå íá ôïí êïéôÜåé óôá ìÜôéá.
- ¼÷é áöÝíôç. Ôçí ðåñáóìÝíç ÷ñïíéÜ êÜðïéïé Üãíùóôïé
Üíèñùðïé ìáò êëÝøáíå äõï ìïó÷Üñéá. Áêïýóáìå üôé Þôáí
ïé áíôÜñôåò êáé üôé êñýâïíôáí óôï ÐÜéêï.
- Á, áõôü åßíáé å! Å, äåí èá óáò îáíáêëÝøïõíå. ¼ëç ç
áíôÜñôéêç ïìÜäá ôïõ ÌÞôñå êáôáóôñÜöçêå êáé ï
ÌÞôñå óêïôþèçêå. Ïé äéêïß ìáò ìåôáöÝñáíå ôï
êåöÜëé ôïõ óôçí ÃêïõìÝíôæá.
Ï Áðïóôüë Ýíïéùóå ìéá ìá÷áéñéÜ íá ôïõ óêßæåé ôçí
êáñäéÜ êáé ãñÞãïñá âãÞêå Ýîù óôçí áõëÞ êïíôÜ óôïí
ößëï ôïõ ÌÜñêï ï ïðïßïò äïýëåõå ìáæß ôïõ.
- Ôåëåéþóáìå ôç äïõëåéÜ ìáò åäþ ÌÜñêï. Áýñéï îåêéíÜìå
ãéá ôçí ÌðïÞìéôóá.
Ï ÌÜñêïò îáöíéÜóôçêå, áðüñçóå.
- Ãéáôß, ôé Ýãéíå Áðïóôüë;
- Êáé ôé äåí Ýãéíå. Ïé Ôïýñêïé äéáëýóáíå ôçí ôóÝôá (ïìÜäá)
ôïõ ÌÞôñå. Óêïôþóáí êáé ôïí ßäéï êáé ôï êåöÜëé ôïõ, ôï
ãõñíïýóáí óôçí ÃêïõìÝíôæá óáí áðüäåéîç. Áõôü Ýãéíå!
- ÈåÝ ìïõ... êáé ôé óêÝöôåóáé íá êÜíåéò;
Ï Áðïóôüë Ýêáôóå óôï ÷üñôï êáé êÜëõøå ôï êåöÜëé

LOZA -

ΜΑΚΕΔΟΝΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ

ôïõ ìå ôá ÷Ýñéá.
- Ôé èá êÜíù; Èá ðÜñù ôï äñüìï ôïõ áäåëöïý ìïõ, èá
äéáëýóù üëïõò ôïõò Ôïýñêïõò, üóïõò Ý÷ïõí ôï êåöÜëé
ôïõò ðÜíù óôïõò þìïõò ôïõò. ¢ìá èÝëåéò ìðïñåßò íá
'ñèåßò êé åóý ìáæß ìïõ. Èá ìáæÝøïõìå êé Üëëïõò
óõíôñüöïõò êáé èá áíåâïýìå óôï âïõíü. Äåí ðñüêåéôáé
íá ìåßíù Üëëï åäþ. ¼ôé Ýãéíå ìÝ÷ñé ôþñá Ýãéíå. Áðü åäþ
êáé ðÝñá ðáßñíù Üëëï äñüìï.
Ï Áðïóôüë áãêÜëéáóå ôïí ößëï ôïõ êáé ôïí ößëçóå.
- Áýñéï ðñùß îåêéíÜìå!
- Íáé! Áýñéï ðñùß îåêéíÜìå!
Óôçí ÌðïÞìéôóá ï Áðïóôüë ðïýëçóå ìÝñïò áð'
ôá õðÜñ÷ïíôÜ ôïõ êáé áãüñáóå üðëá. Ìå ôïõò
óõíôñüöïõò ôïõ: ÔÜíï, ÌÜñêï, ÉâÜíôóï
Êáñáóïýëç êáé Óðýñï ÉâÜíïâ, áðü ôï ÷ùñéü
Êáñáóïýëå (Ðïëýêáóôñï), êáé ôïí ËÜæáñ ÍôÝëåâ,
áð' ôï ÷ùñéü Ïñåüâéôóá (Ðåõêüäáóïò),
ðåñéêýêëùóáí ôï ÷ùñéü ÌðïÞìéôóá åîáöáíßæïíôáò êáé
äéþêïíôáò üëïõò ôïõò Ôïýñêïõò ãéá ôï êáêü ðïõ Ýêáíáí
óôç ÷ñéóôéáíéêÞ êïéíüôçôá êáé ãéá ôïí èÜíáôï ôïõ
áäåëöïý ôïõ ÌÞôñå.
Ôï 1897 ï ÍôÜìå Ãêñïýåâ åðéóêÝöôçêå ìåñéêÜ
÷ùñéÜ ôçò ÌðïÞìéôóáò äéáìçíýïíôáò óôïõò ÷ùñéêïýò
êáé êáëþíôáò ôïõò óå åðáíáóôáôéêÞ äñÜóç. Åêåß Üêïõóå
êé Ýìáèå ãéá ôïí Áðïóôüë êáé ãéá ôéò êéíÞóåéò ôçò
áíôÜñôéêçò ïìÜäáò ôïõ êáé êÜëåóå ôïí óþöñïíá êáé
óõíåôü ÓôÜíáô Íôüíôóåâ.
- ¢êïõóá üôé óôï ÐÜéêï äñá êÜðïéïò Áðïóôüë âïúâüäáò ï
ïðïßïò ãéá áñêåôü êáéñü ôþñá ðïëåìÜåé ôïõò Ôïýñêïõò.
ÌÞðùò ìðïñåßôå íá ôïí åíçìåñþóåôå ãéá ôç ëáúêÞ
áðåëåõèåñùôéêÞ õðüèåóç, ôÝôïéïé èáññáëÝïé áãùíéóôÝò
ìáò åßíáé áðáñáßôçôïé.
Ï ÓôÜíáô ãíþñéæå ðñïóùðéêÜ ôïí Áðïóôüë êáé
ðßóôåõå üôé èá ôïí ðåßóåé íá ðñïó÷ùñÞóåé óôï
áðåëåõèåñùôéêü êßíçìá. Ðáñ' üëá áõôÜ ï Áðïóôüë óôçí
áñ÷Þ Þôáí äýóðéóôïò óôçí ðñüôáóç ôïõ ÓôÜíáô. Ï
ÓôÜíáô åðÝìåíå êáé ðáñáêÜëåóå ôïí Áðïóôüë ëÝãïíôÜò
ôïõ üôé ç ïñãÜíùóç ôïí ÷ñåéÜæåôáé. ÔåëéêÜ ìåôÜ áðü
êáéñü äÝ÷èçêå êáé õðïó÷Ýèçêå õðáêïÞ êáé óõíÝðåéá
óôïõò êáíüíåò ôçò áðåëåõèåñùôéêÞò ïñãÜíùóçò.
Ìáæß ìå ôïí ÉâÜíôóï Êáñáóïýëç ï Áðïóôüë
äçìéïõñãåß åðáíáóôáôéêÞ ïìÜäá üðïõ åêôüò
áðü ôïõò äéêïýò ôïõ Üíäñåò ðñïó÷ùñïýí ï
Ìé÷áÞë Ðüðåôï, ï Áíôüí Êüóåôï, ï
ÍôÞìçôáñ ÔóáâëÜñïâ êáé ï ÁôáíÜò
Êáñáíôïýðêïâ. Åðßóçò áñãüôåñá óôçí
ôóÝôá ôïõ Áðïóôüë ìðáßíåé êáé ï Áñãßñ
Ìáíáóßåâ, äÜóêáëïò áðü ôç ÃåõãåëÞ.
Ôïí ðñþôï êáéñü áðïöåýãáíå ôéò
óõãêñïýóåéò ìå ôïýñêéêá áóêÝñéá. Ðñþôï
ôïõò ìÝëçìá áõôüí ôïí êáéñü åßíáé íá
äçìéïõñãÞóïõí éó÷õñïýò ðõñÞíåò áðü
Ýìðéóôïõò áíèñþðïõò êáé íá ïñãáíþóïõí
ôïí êüóìï óôá ÷ùñéÜ. Ôï ðñþôï ìåãÜëï
÷ôýðçìá ãßíåôáé ôï 1897 óôï ÷ùñéü
Ãêñìðüâôóé (Grbovsci ) üôáí ôõ÷áßá ìéá
ìéêñÞ ïìÜäá ôïõ Áðïóôüë Ýñ÷åôáé óå åðáöÞ
ìå Ýíá ôïýñêéêï ëü÷ï ï ïðïßïò áðü ôç
Èåóóáëïíßêç ðÞãáéíå óôç ÃïõìÝíéóóá. Ïé
áðþëåéåò ôùí Ôïýñêùí Þôáí ìåãÜëåò åíþ

17

áðü ôçí ðëåõñÜ ôùí Ìáêåäüíùí äåí õðÞñîå êáíÝíáò
óêïôùìÝíïò.
ÁõôÞ ç ìÜ÷ç Þôáí êáèïñéóôéêÞ êáé áíÝâáóå ôï çèéêü
ü÷é ìüíï ôùí ðïëåìéóôþí áëëÜ êáé üëùí ôùí êáôïßêùí
ôçò ðåñéï÷Þò ôçò ÃïõìÝíéóóáò. Áðü ôüôå êáé ìÝ÷ñé ôçí
ðåñßïäï ôïõ ×ïõñéÝô, ôï 1908, ï Áðïóôüë ìå ôçí ôóÝôá
ôïõ äßíïõí áìÝôñçôåò ìÜ÷åò êáé íéêïýí ôïí ôïõñêéêü
óôñáôü.
Ï Áðïóôüë Þôáí ìåëá÷ñéíüò ìå åðéâëçôéêü
ðáñÜóôçìá, ìå ìáêñéÜ ìáëëéÜ êáé ìïõóôÜêé. Ç æùÞ ôïõ
Þôáí ãåìÜôç áðü çñùéóìïýò. Ìå ðåñßåñãç ðáéäéêÞ
áöÝëåéá åîéóôïñïýóå öïâåñÜ ðåñéóôáôéêÜ áðü ôéò
ìÜ÷åò ôïõ, óå äýï áðü ôéò ïðïßåò ìüíïí áõôüò
äéáóþèçêå áðü üëç ôçí ôóÝôá. «Óôéò 8 Äåêåìâñßïõ ôïõ
1903 ï ôïýñêéêïò óôñáôüò ðåñéêýêëùóå ôïí Áðïóôüë êáé
ôïí Áñãýñç óôç Ãïñãüðç êïíôÜ óôçí ÃêïõìÝíôæá, ÷ùñßò
üìùò íá êáôáöÝñïõí íá åîïíôþóïõí áõôïýò ôïõò äýï
áôñüìçôïõò êé åðéäÝîéïõò ðïëåìéóôÝò.
Åðßóçò óýìöùíá ìå Ýêèåóç ôïõ ÊïñïìçëÜ
(Ðñïîåíåßï Èåóóáëïíßêçò, 2 Éïõíßïõ 1904) ìÝ÷ñé ôéò
áñ÷Ýò Éïõíßïõ ôá áêüëïõèá óþìáôá äñïýóáí óýìöùíá
ìå ôï íÝï ðñüãñáììá óôï óáíôæÜêé Èåóóáëïíßêçò: 1) ôï
êáëÜ ïñãáíùìÝíï óþìá ôïõ Áðïóôüë, ðïõ áñéèìïýóå
150 Üíäñåò, äñïýóå óôéò ðåñéï÷Ýò ôçò ÍÜïõóáò,
ÌðïÝìéôóáò, ¼óóéáíçò (Áñ÷Üããåëïò) êáé ôùí ðïôáìþí
Áîéïý êáé Ìïãëåíßôóá». (Dakin,.., ó. 220).
ÅëÜ÷éóôïé Ìáêåäüíåò åðáíáóôÜôåò åß÷áí áíÜëïãç
äüîá êáé öÞìç óôïí êüóìï áëëÜ êáé óôçí Üñ÷ïõóá ôÜîç
ãé' áõôü êáé óùóôÜ ç ëáúêÞ ìïýóá ôïí ïíüìáóå ï
«¹ëéïò ôùí Ãéáííéôóþí». Ðïëý óõ÷íÜ Ýãñáöå êáé
Ýóôåëíå åðéóôïëÝò óôïõò êáúìáêÜìçäåò, ôïõò
ôóéöëéêÜäåò, ôïõ ìðÝçäåò, ôïõò áãÜäåò êáé ôïõò
áîéùìáôïý÷ïõò, óáí ðñïåéäïðïßçóç íá
óõìðåñéöÝñïíôáé ìå êáëü êáé åéñçíéêü ôñüðï óôïõò
öôù÷ïýò Ìáêåäüíåò ÷ùñéêïýò êáé íá óÝâïíôáé ôïõò
íüìïõò, óå áíôßèåôç ðåñßðôùóç èá ôïõò ôéìùñïýóå
áõóôçñÜ. ¼ôáí áêïõãüôáí ôï üíïìá Áðïóôüë ïé ìðÝçäåò
êáé ïé áãÜäåò ôñÝ÷áíå íá êñõöôïýí áðü áõôüí. Óôá
äçìïôéêÜ ôñáãïýäéá êáé óôéò ìáñôõñßåò áíáöåñüôáí óáí
ï ðñïóôÜôçò ôùí öôù÷þí.
Ãýñù áðü ôç æùÞ êáé ôï Ýñãï ôïõ ìåãÜëïõ

Ç ôóÝôá ôïõ Âïåâüäá Áðïóôüë

18 - LOZA

ΜΑΚΕΔΟΝΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ

÷ñåéÜæåôáé ãéá Üëëá [äõóáíÜãíùóôåò ëÝîåéò]
ðïëý-ðïëý, êáé êïßôá äÜóêáëå [åóÝíá; áõôÜ;]
ìüíï. Åìåßò ðéóôåýïõìå üôé èá ìáò áêïýóåéò.
Óå ÷áéñåôÜ ï Áðïóôüë âïúâüäáò
¸ãñáøå ï Êüôóïò»

Ï Áðïóôüë ìå ôïõò êïìÞôåò ôïõ

óëáâüöùíïõ Ìáêåäüíá åðáíáóôÜôç åíÜíôéá óôçí
ôïõñêéêÞ óêëáâéÜ èá ðáñáèÝóïõìå ìéá áðü ôéò äõï
åðéóôïëÝò ðïõ äçìïóéåýôçêå óôï ðåñéïäéêü ºóôùñ, ôï
ÍïÝìâñéï ôïõ 1998, ìå ôßôëï «ÓëáâéêÜ êåßìåíá óå
åëëçíéêÞ ãñáöÞ. Äýï åðéóôïëÝò ôïõ êïìéôáôæÞ Áðïóôüë
Ðåôêüö», êáèþò åðßóçò êáé Ýíá áðü ôá ðïëëÜ äçìïôéêÜ
ôñáãïýäéá ðïõ ôïõ áöéÝñùóå ï ëáüò ôçò ìáêåäïíéêÞò
ãçò.
Ç ÅÐÉÓÔÏËÇ
«Ãéá ôïí êýñéï ÃéÜãêï Ìßóéï, äÜóêáëï óôá ÃéáííéôóÜ
8.6.1906
Êýñéå,
Áêïýìå áðü ðïëëÝò ìåñéÝò üôé Ý÷åéò áíïßîåé ôï óôüìá
óïõ ðïëý êáé ðáñÞããåéëåò áñéóôåñÜ êáé äåîéÜ äéÜöïñåò
äïõëåéÝò. Áõôü äå èá [óïõ âãåé óå êáëü;]. Íá öÝñåóáé
÷ñéóôéáíéêÜ óå üëïõò, åßôå óôïõò ÃñáéêïìÜíïõò åßôå
óôïõò Âïýëãáñïõò. Ãé' áõôÝò ôéò äïõëåéÝò óïõ èá äþóåéò
5 (ðÝíôå ëßñåò) âïÞèåéá êáé [ìåôÜ áðü ôéò åîåôÜóåéò] íá
ìçí ðáôÞóåéò óôï ÐáæÜñ [...] äÜóêáë[ïò] åííÝá äçíÜñéá [;]
èá ðëçñþóåéò ôï ãñçãïñüôåñï. Åóý óáí äÜóêáëïò
ðñÝðåé íá öÝñåóáé äéáöïñåôéêÜ êáé íá ìçí
ìåãáëïðéÜíåóáé ãéáôß áõôïß ïé Üíèñùðïé ðïõ
ìåãáëïðéÜíïíôáé ãñÞãïñá ðÝöôïõí. Áí èÝëåéò íá ôï ðåéò
êáé óôï äåóðüôç, áëëÜ êáé áõôüò äåí èá ñùôÞóåé. Åóý íá
êëåßóåéò ôï óôüìá óïõ êáé íá äþóåéò ðÝíôå ëßñåò
âïÞèåéá [áêïëïõèåß ìéá ïëüêëçñç óåéñÜ äõóáíÜãíùóôç],
ãéáôß èá óå êÜíïõìå ÷ßëéá êïììÜôéá êáé íá ôï ðåéò êáé óôï
äåóðüôç. Áðü ôï ÐáæÜñ ìåôÜ ôéò åîåôÜóåéò íá óçêùèåßò
êáé íá öýãåéò êáé íá ìçí îáíáÝñèåéò ìÝ÷ñé ôçí Üëëç
÷ñïíéÜ. Áí Ý÷åéò ìõáëü Üêïõ, áí ü÷é, îÝñåéò åóý. Áõôü ðïõ
óïõ ãñÜöïõìå, áõôü êáé íá êÜíåéò, êáé áí èÝëåéò íá
êÜíåéò ôï ãéíÜôé óïõ, ôüôå èá ðëçñþóåéò ðïëëÜ, ðÜñá
ðïëëÜ ãéá ôï óôñáôü. ÓÞêù êáé öýãå áðü ôï ÐáæÜñ. Êáé
êÜôé áêüìá: åóý óáí äÜóêáëïò íá êïéôÜò ôï ó÷ïëåßï êáé
ôá ðáéäéÜ êáé íá ìçí ìðëÝêåóáé óå [áêïëïõèïýí ìåñéêÝò
äõóáíÜãíùóôåò ëÝîåéò]. Ïé Üíèñùðïé óôï ÐáæÜñ íá
óêÝöôïíôáé êáé íá êïéôÜíå ôéò äïõëåéÝò ôïõò
[äõóáíÜãíùóôï] äåí Ý÷ïõí ìõáëü íá ôïõò äþóåéò. Åóý íá
êñáôÜò ôï ìõáëü óïõ ãéá ôïí åáõôü óïõ, ôï ìõáëü óïõ

Ï èñýëïò êáé ç öÞìç ôïõ ïíüìáôüò ôïõ êáé
ôçò öïâåñÞò ðáñïõóßáò ôïõò óôçí ðåñéï÷Þ
ôïõ ÂÜëôïõ ôùí Ãéáííéôóþí êáé ôïõ âïõíïý
ÐÜéêïõ, åß÷å öèÜóåé ôüóï ìáêñéÜ, ìÝ÷ñé ôï
áðüñèçôï ðáëÜôé ôçò ÕøçëÞò Ðýëçò, óôïí
óïõëôÜíï Áìðíôïýë ×áìßô. Èåùñþíôáò ôïí óáí
ôïí âáóéêü êáèïäçãçôÞ ôïõ áöõðíéæüìåíïõ
ìáêåäïíéêïý ëáïý ôùí Ãéáííéôóþí ï óïõëôÜíïò
èÝëçóå íá äåé ðñïóùðéêÜ ôïí ïðëáñ÷çãü ðïõ
áíáóôÜôùóå ôïõò Ïèùìáíïýò ôçò ðåñéï÷Þò
ôïõ êáé íá ôïí óõíåôßóåé äßíïíôÜò ôïõ ÷ñõóü êáé
ðëïýôç.
Ôïí Ïêôþâñç ôïõ 1906 ï Áðïóôüë Ýëáâå
åðéóôïëÞ áðü ôïí ößëï ôïõ Ãéáííéôóéþôç ÁôóÞ
ìðÝç ðïõ ôïí ðëçñïöïñïýóå üôé áðü ôçí
Êùíóôáíôéíïýðïëç Ýöèáóå áðåóôáëìÝíïò ôïõ
óïõëôÜíïõ ãéá íá óõíáíôçèåß ìáæß ôïõ, ìå ìéá óýíôïìç
åðéóôïëÞ ðïõ Ýãñáöå: «Åî ïíüìáôïò ôçò áõôïý
åîï÷üôçôáò, åðéèõìþ íá óõæçôÞóù ìáæß óáò. Íá
óõíáíôçèïýìå üðïõ åóåßò åðéèõìåßôå óôï âïõíü Þ óôïí
ÂÜëôï». Ï Áðïóôüë ìåôÜ áðü ðïëý óêÝøç êáé ìå ôéò
óõìâïõëÝò ôïõ Áìåñéêáíïý äçìïóéïãñÜöïõ ¢ëìðåñô
Óüíéóåí ï ïðïßïò åêåßíåò ôéò ìÝñåò Þôáí
öéëïîåíïýìåíüò ôïõ óôçí êáëýâá ôïõ, óõìöþíçóå êáé
ìåôÜ áðü ìåñéêÝò ìÝñåò ðåñßìåíå ôïí áðåóôáëìÝíï ôïõ
óïõëôÜíïõ óôï áñ÷çãåßï ôïõ óôïí ÂÜëôï. Óôçí áñ÷Þ ç
óõæÞôçóç áíáöåñüôáí óå ãåíéêÝò ðëçñïöïñßåò. ÌåôÜ
áðü ëßãï ï óåÀ÷çò ðÝñáóå óôçí ïõóßá ôçò åðßóêåøÞò ôïõ.
- Ï óïõëôÜíïò óå ðñïóêáëåß ãéá Ýíá ìÞíá íá åßóôå
öéëïîåíïýìåíüò ôïõ óôçí Êùíóôáíôéíïýðïëç. Ç
åîï÷üôçôÜ ôïõ óáò áíáãíùñßæåé, ìå óåâáóìü óôçí
ýðáñîÞ óáò, óôçí ðïëåìéêÞ óáò éêáíüôçôá êáé
êáèïäçãçôÞ ôïõ ëáïý. ÊáôÜ ôç äéÜñêåéá ôçò ðáñáìïíÞò
óáò óôçí Ðüëç èá ìðïñåßôå íá Ý÷åôå åðáöÞ ìå ôïõò
áíèñþðïõò óáò ìå åéäéêïýò áããåëéïöüñïõò. Èá óáò
õðïäå÷èïýí ìå üëåò ôéò âáóéëéêÝò ôéìÝò.
Ï Áðïóôüë Üêïõóå ðïëý ðñïóåêôéêÜ ôéò ðñïôÜóåéò
ôïõ óïõëôÜíïõ. ¼ôáí ôåëåßùóå ï áðåóôáëìÝíïò, ï
ïðëáñ÷çãüò íåõñéêÜ Üëëáîå èÝóç.
- Åêôéìþ ôá ëüãéá óïõ êáé ôçí ðñüóêëçóç ôïõ óïõëôÜíïõ,
üìùò äåí ìðïñþ íá ôç äå÷èþ. Ç èÝóç ìïõ åßíáé åäþ
áíÜìåóá óôïõò óõíôñüöïõò ìïõ êáé ôïí ëáü.
Ï óåÀ÷çò äåí îáöíéÜóôçêå áðü ôçí áðÜíôçóÞ ôïõ.
- Ï óïõëôÜíïò óïõ õðüó÷åôáé 20.000 ëßñåò åÜí
áðáñíçèåßò ôçí åðáíáóôáôéêÞ ðáñÜíïìç äñÜóç
óïõ êáé áðïìáêñõíèåßò êÜðïõ óôçí Åõñþðç.
- Áíôß ãéá ëßñåò êáëýôåñá ï óïõëôÜíïò íá äþóåé
ôçí åëåõèåñßá óôïí ëáü. Ôüôå ü÷é ìüíï åãþ áëëÜ üëïé
ìïõ ïé óýíôñïöïé èá åãêáôáëåßøïõìå ôçí ðáñÜíïìç
äñÜóç ìáò, áðÜíôçóå ï ïðëáñ÷çãüò.
- Ðïéïò åßíáé ï å÷èñüò óáò;
- Ç êáêÞ ïèùìáíéêÞ äéïßêçóç!
- Ôüôå ãéáôß óêïôþíåôå áíèñþðïõò;
- Áèþïõò áíèñþðïõò äåí óêïôþíïõìå. ÊáôáäéêÜæïõìå
óå èÜíáôï ìüíï áõôïýò ðïõ óöÜëáíå áðÝíáíôé óôïí
åèíéêü ìáò áãþíá, ÷ùñßò äéÜêñéóç óå ðßóôç êáé

LOZA -

ΜΑΚΕΔΟΝΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ

åèíéêüôçôá.
- Äåí öïâÜóôå üôé ç êõâÝñíçóç ìðïñåß íá óôåßëåé ìåãÜëï
áñéèìü óôñáôéùôþí åíáíôßïí óáò; Ó' áõôÞ ôçí ðåñßðôùóç
ôé èá êÜíåôå;
- Èá áãùíéóôïýìå ìÝ÷ñé êáé ôïí ôåëåõôáßï, áðÜíôçóå ï
Áðïóôüë.
ÌåôÜ áðü áõôü ï áðåóôáëìÝíïò ÊåìÜë ìðÝçò
(ðñüêåéôáé ãéá ôïí ìåôÝðåéôá ãíùóôü ìáò ÌïõóôáöÜ
ÊåìÜë [Áôáôïýñê], ï ïðïßïò ãåííÞèçêå óôç Èåóóáëïíßêç)
æÞôçóå áðü ôïí Áðïóôüë íá äþóåé åããñÜöùò ôçí
ÜñíçóÞ ôïõ óôçí ðñüóêëçóç ôïõ óïõëôÜíïõ.
ÓÔÏ ÂÁËÔÏ
Ï Áðïóôüë óôï ÂÜëôï åß÷å êáôáóêåõÜóåé êáìéÜ
åéêïóáñéÜ êáëýâåò ìå ðñïäéáãñáöÝò êáôïéêßáò áëëÜ êáé
ãéá ìÜ÷ç ìå ôïí ïèùìáíéêü óôñáôü. Ç ìåãáëýôåñç êáé
óôáèåñüôåñç êáëýâá Þôáí ç «Êïñôóïýöêá» üðïõ
Þôáí ôï áñ÷çãåßï ôïõ ïðëáñ÷çãïý êáé ïé Ôïýñêïé
ôçí áðïêáëïýóáí «Ôóáìëß ÊïëéìðÜóé» (äçë.
ÔæáìÝíéá, åðåéäÞ Þôáí ç ìïíáäéêÞ ðïõ óôá
ðáñÜèõñá õðÞñ÷áí ôæÜìéá. Ôï ìÝãåèüò ôçò Þôáí 60
ôåôñáãùíéêÜ ìÝôñá, ìå ìåãÜëï ìðáëêüíé üðïõ ïé íÝïé
áíôÜñôåò ìÜèáéíáí ôç ÷ñÞóç ôùí üðëùí êé Üëëåò öïñÝò
îåêïõñÜæïíôáí Þ øÜñåõáí.
Ó' áõôÝò ôéò êáëýâåò Þôáí ôáêôïðïéçìÝíï êáé
ïëüêëçñï ôï íïéêïêõñéü ôçò ôóÝôáò (ïìÜäáò áíôáñôþí)
ìå ÷ïéñïóôÜóéá, êïôÝôóéá êáé Üëëá. Åðßóçò ïé êáëýâåò
åß÷áí ï÷õñþìáôá êáé ôÜöñïõò áðü ÷þìá ðïõ Þôáí
áäéáðÝñáóôá áðü ôéò óöáßñåò. ¢ëëåò êáëýâåò
÷ñçóéìïðïéïýíôáí êáé óáí áðïèçêåõôéêïß ÷þñïé ãéá
ðïëåìïöüäéá, áëåýñé, ôõñß êáé Üëëá åßäç ðñþôçò áíÜãêçò.
ÔÝëïò õðÞñ÷áí êáëýâåò áðïìáêñõóìÝíåò ðåñßðïõ Ýíá
÷éëéüìåôñï ìáêñéÜ êáé ÷ñçóéìïðïéïýíôáí óáí
ðáñáôçñçôÞñéá êáé öõëÜêéá ãéá ôï ÂÜëôï.
Ç æùÞ óôï ÂÜëôï åß÷å êáé ôéò èåôéêÝò êáé ôéò áñíçôéêÝò
ôéò ðëåõñÝò. Ôá èåôéêÜ Þôáí ç ðïëýðëåõñç ðñïóôáóßá
ðïõ ðáñåß÷å. Ïé Ôïýñêïé ðïëëÝò öïñÝò åðé÷åéñïýóáí ìå

Óôç ìÝóç ï Áðïóôüë íåêñüò

19

ôéò ðëÜâåò ôïõò íá åéóÝëèïõí óôá ìõóôéêÜ áíôÜñôéêá
ðåñÜóìáôá ìÝóá óôá êáëÜìéá, áëëÜ áõôü Þôáí
áêáôüñèùôï. Áð' ôçí Üëëç ðëåõñÜ ï áÝñáò ôïõ ÂÜëôïõ
Þôáí ìïëõóìÝíïò áðü ôá áÝñéá ðïõ áíáäõüôáí ìÝóá áðü
ôç ëÜóðç êáé ìýñéæå Üó÷çìá, ç õãñáóßá Þôáí áíõðüöïñç éäéáßôåñá ôá êáëïêáßñéá- êáé ôï ÷åéñüôåñï Þôáí üôé áõôü
äçìéïõñãïýóå åóôßåò êïõíïõðéþí ìå áðïôÝëåóìá ôçí
åîÜðëùóç ôçò åëïíïóßáò. ¼ìùò ï ÂÜëôïò Þôáí êáé Ýíá
êáëü êñçóöýãåôï ãéá ôïõò ðëçãùìÝíïõò áíôÜñôåò.
ÌÝóá óôá êáëÜìéá ôïõ ðïõ ðïëëÝò öïñÝò îåðåñíïýóáí
êáé ôá ôÝóóåñá ìÝôñá ýøïò, äçìéïõñãþíôáò éäáíéêÞ
ðáñáëëáãÞ êáé ôüðï áíÜññùóçò ôñáõìáôéóìÝíùí
áíôáñôþí.
Åäþ óôï ÂÜëôï ôùí Ãéáííéôóþí ï Ãêüôóå
ÍôÝëôóåâ, ï Íôßìï ×áôæçíôÞìïâ êáé ï Ðïëùíüò
äçìïóéïãñÜöïò Êëßìåí, ìå ôç âïÞèåéá ôïõ
Áðïóôüë ôïðïèÝôçóáí ôõðïãñáöåßï ãéá ôçí
åêôýðùóç åðáíáóôáôéêþí åíôýðùí.
Ôï 1904 ï Áðïóôüë äÝ÷ôçêå ìåñéêïýò êïíôéíïýò êáé
ìáêñéíïýò ößëïõò êáé óõíôñüöïõò. Êáô' áñ÷Þí ôïí
Áðñßëéï ôïí åðéóêÝöôçêå ï ÍôÜìå Ãêñïýåâ, üôáí óôç
äéÜñêåéá ôçò åðáíÜóôáóçò åðéèåùñïýóå ôá äéÜöïñá
åðáíáóôáôéêÜ êÝíôñá. Áñãüôåñá, ôï ßäéï êáëïêáßñé, ôïí
åðéóêÝöôçêáí ï ×ñßóôï ÔóåñíïðÝåâ, ï Ëïýêá Éâáíüâ áðü
ôá ÂïäåíÜ, êáèþò êáé ï Ãêéüñôóå Ðåôñüâ. Åðßóçò ôïí
åðéóêÝöôçêå ï Ìðüñéò ÓáñÜöïâ. Ìå ôïí ßäéï ôñüðï
üðùò êáé ï Áðïóôüë Üñ÷éóáí íá êáôáóêåõÜæïõí êáëýâåò
êáé ïé ïðëáñ÷çãïß Ëïýêá Éâáíüâ êáé ï Ôïíôüñôóåôï áðü
ôçí Üíïéîç ôïõ 1904.
Ï Áðïóôüë êáôÜ ôç äéÜñêåéá ôïõ ×ïõñéÝô (Óýíôáãìá,
óçìáôïäïôåß ôçí åðáíÜóôáóç ôùí Íåïôïýñêùí ôï 1908
êáé ôçí áìíçóôßá ðïõ äüèçêå óôïõò åðáíáóôÜôåò ôçò
Ìáêåäïíßáò) êáôåâáßíåé óôç Èåóóáëïíßêç ìå ôïí ÃéÜíå
ÓáíôÜíóêé êáé áñãüôåñá åðéóêÝðôïíôáé ôç ÂÜñíá ôçò
Âïõëãáñßáò.
Ôï êáëïêáßñé ôïõ 1910 åíþ âñéóêüôáí óôç ÂÜñíá ìå
ðñùôïâïõëßá ôïõ ×ñßóôï ÔóåñíïðÝåâ êáé ôïõ Ìé÷áÞë
ÔóÜêùâ óõãêáëåßôáé óõíäéÜóêåøç ïðëáñ÷çãþí êáé
áðïöáóßæåôáé ç áíáäéïñãÜíùóç ôçò ÅóùôåñéêÞò
ÌáêåäïíéêÞò ÏñãÜíùóçò,
áõôÞ ôç öïñÜ üìùò óôç âÜóç ôùí
éäåþí ãéá áõôüíïìç Ìáêåäïíßá
ìÝóá óôç íÝá äïìÞ ôïõ
ïèùìáíéêïý êñÜôïõò. Áðüöáóç
ôçò óõíäéÜóêåøçò Þôáí íá
óôáëèåß ç ðñþôç äïêéìáóôéêÞ
ïìÜäá óôç Ìáêåäïíßá, ìå
áñ÷çãïýò ôïí Áðïóôüë êáé ôïí
ÔÜíï Íéêüëïâ. ¼ìùò ëüãù ôùí
äýóêïëùí óõíèçêþí ðïõ æïýóå
åêåßíç ôçí åðï÷Þ ï ìáêåäïíéêüò
ëáüò, ìåôÜ áðü ìéá áéìáôçñÞ êáé
ðñïðÜíôùí áðïôõ÷çìÝíç
åðáíÜóôáóç, ìå ôßðïôå äåí Þèåëå
íá óõíå÷ßóåé, ìå áðïôÝëåóìá ïé
äõï ïðëáñ÷çãïß íá åðéóôñÝøïõí
Üðñáãïé.
Ç ìåãÜëç åðéèõìßá ôïõ
Áðïóôüë Þôáí íá åðéóôñÝøåé ðßóù
óôçí ðáôñßäá ôïõ, óôçí ðåñéï÷Þ
ôùí Ãéáííéôóþí. ¸ôóé ëïéðüí ôï

20 - LOZA

ΜΑΚΕΔΟΝΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ

1911 ìáæß ìå ôïí ÂëÜ÷ï Ãêéüñãêé ÌïõôóéôÜíé (ðïõ
åß÷å ôï øåõäþíõìï ÊáóÜðôóå) áðïöáóßæïõí íá
åðéóôñÝøïõí. Ìå ôçí ÜöéîÞ ôïõò üìùò óôï ÷ùñéü
ÊñïõóÜñé-Kru{ari (ÁìðåëéÝò), óôéò 2 Áõãïýóôïõ
ôïõ 1911, êÜôù áðü áíåîé÷íßáóôåò óõíèÞêåò ï
Áðïóôüë, ï Ãêéüñêé ÌïõôóéôÜíé êáé ï Âáóßë
Ðïýöêáôá äïëïöïíÞèçêáí.
ÕðÜñ÷ïõí ðïëëÝò áðüøåéò ãéá ôç äïëïöïíßá ôïõ
Áðïóôüë. Ìéá áð' áõôÝò áíáöÝñåé üôé ç äïëïöïíßá ôïõò
Ýãéíå ôç óôéãìÞ ðïõ êÜèéóáí íá öÜíå, áðü äéêïýò ôïõò
áíèñþðïõò, åíþ Üëëç ëÝåé üôé äïëïöïíÞèçêáí êáôÜ ôçí
þñá ðïõ êïéìüôáí. Óýìöùíá ìå áöçãÞóåéò áíèñþðùí
ìåãÜëçò çëéêßáò ðïõ ãíþñéæáí ôï ðåñéóôáôéêü, ï Áðïóôüë
ðñïäüèçêå áðü ôïí Ìåôüíôé ÔóéöôÝãéïâ áðü ôï ÐÜæáñ
ðïõ Þôáí ðáëáéüôåñá óõíåñãÜôçò ôïõ êáé ôï 1911
åîáãïñÜóôçêå áðü ôçí áíôÜñôéêç ÅëëçíéêÞ ÏñãÜíùóç óå
óõíåñãáóßá ìå ôéò ôïõñêéêÝò áñ÷Ýò êáèþò åßíáé ãíùóôü
üôé ïé äýï ðëåõñÝò óõíåñãÜæïíôáí ãéá ôçí åîüíôùóç ôçò
íôüðéáò ìáêåäïíéêÞò áíôßóôáóçò.

Douglas Dakin
“Ðåñß óõíåñãáóßáò ÅëëÞíùí êáé Ôïýñêùí”
Ï ËÜìðñïò ÊïñïìçëÜò ãåíéêüò ðñüîåíïò
Èåóóáëïíßêçò, «ðßóôåõå áêëüíçôá üôé ïé ¸ëëçíåò Ýðñåðå
íá óõíäñÜìïõí ôïõò Ôïýñêïõò óôï Ýñãï ôçò áíÜó÷åóçò
ôùí ÂïõëãÜñùí, êáé ìÜëéóôá íá åðùìéóôïýí ïé ßäéïé ôï
êýñéï âÜñïò áõôÞò ôçò áðïóôïëÞò», ó. 268.
«Ï ×áôæçíßêïò, ìåóïëÜâçóå óôïí áñ÷çãü ôçò
áóôõíïìßáò Íïõñß ìðÝç, þóôå ï ÌáæáñÜêçò íá
ðñïóôáôåõôåß ü÷é ìüíï áðü ôçí ôïõñêéêÞ áóôõíïìßá áëëÜ
êáé áðü ôéò óõììïñößåò ôùí êïìéôáôæÞäùí ðïõ
êáñáäïêïýóáí. Ãéá ôéò õðçñåóßåò ôïõ áõôÝò, ðïõ äåí
Þôáí êáé ïé ôåëåõôáßåò ï Íïõñß ìðÝçò öéëïäùñÞèçêå áðü

ôï åëëçíéêü ðñïîåíåßï ìå äýï ëßñåò ôï ìÞíá». Åßíáé
ãåãïíüò üôé ó÷åäüí ðáíôïý ïé Ôïýñêïé âïÞèçóáí ôïõò
¸ëëçíåò, ó. 284.
«ÅðéðëÝïí ôá óþìáôá üöåéëáí ìå êÜèå ìÝóï íá
ðñïóåôáéñéóôïýí Áëâáíïýò (ðïõ óõíÞèùò áíôéìåôþðéæáí
å÷èñéêÜ ôïõò ÓëÜâïõò êáé öéëéêÜ ôïõò ¸ëëçíåò)», ó. 289.
«Ï ëï÷áãüò Gastoldi, ï Éôáëüò áîéùìáôéêüò ôçò
÷ùñïöõëáêÞò, áíÝöåñå üôé ï Êáíôñß ìðÝçò, äéïéêçôÞò
ôçò ÷ùñïöõëáêÞò óôç Öëþñéíá, âñéóêüôáí
ïëïêëçñùôéêÜ êÜôù áðü ôçí åðéññïÞ ôïõ ¸ëëçíá
ìçôñïðïëßôç êáé üôé üôáí ïé åîáñ÷éêïß æçôïýóáí
ðñïóôáóßá, ôïõò óõìâïýëåõå áðëþò íá ãßíïõí
ðáôñéáñ÷éêïß», ó. 307.
«Ïé Ôïýñêïé åß÷áí ðïëý ðåñéóóüôåñåò óõìðëïêÝò ìå
ôá åîáñ÷éêÜ ðáñÜ ìå ôá åëëçíéêÜ óþìáôá. ÅðéðëÝïí,
óôïõò ¸ëëçíåò ðïõ áé÷ìáëùôßæïíôáí åðéâÜëëïíôáí
óõíÞèùò ðïëý åëáöñüôåñåò ðïéíÝò áð' üôé óôïõò
êïìéôáôæÞäåò», ó. 319.
«Ï Ôïýñêïò äéïéêçôÞò ôçò ÂÝñïéáò Áóß ìðÝçò Ýóôåéëå
óôïí ÐáðáôæáíåôÝá ôïí ×áëßë ìðÝç ìå åðéóôïëÞ, ìå ôçí
ïðïßá ôïõ ðáñá÷ùñïýóå äýíáìç 50 Ôïýñêùí ãéá íá
åðéôåèåß åíáíôßïí ôùí êïìéôáôæÞäùí óôç ëßìíç», ó. 370,
371.
ÌåôÜ áðü ôï öáãçôü óôï óðßôé ôïõ ÉâÜí Ãê'ðïâ
(Åíôåñüðïõëïò) üôáí ï Áðïóôüë êáé ïé óýíôñïöïß ôïõ
êïéìüíôïõóáí âáèéÜ, åðåéäÞ ôïõò Ýâáëáí êÜðïéï
õðíùôéêü óôï êñáóß ðïõ Þðéáí, ôïõò Ýóöáîáí ìå
ôóåêïýñé êáé áñãüôåñá ôïõò ìåôÝöåñáí óôï ÷ùñéü êáé
ôïõò ðáñÝäùóáí óôïõò Ôïýñêïõò. Áõôïß áêïëïýèçóáí
ôç óõìöùíßá ðïõ åß÷áí êÜíåé êáé Ýñéîáí ìåñéêÝò
ôïõöåêéÝò óôïí áÝñá ãéá íá öáíåß üôé Ýãéíå ìÜ÷ç êáé ìåôÜ
ôïõ Ýêïøáí ôï êåöÜëé. Ðáñ' üëá áõôÜ áðïìÝíåé óôïõò
éóôïñéêïýò íá îåêáèáñßóïõí áõôÞ ôç ìõóôÞñéá
äïëïöïíßá.
ÐÜíôï

Ìáêåäïíéêü Äçìïôéêü Ôñáãïýäé

(Äéáóþèçêå äéá óôüìáôïò ÁôáíÜò ÌÝëéïâ áðü ôï ÷ùñéü ÊïõöÜëïâï -ÊïõöÜëéá- Èåóóáëïíßêçò).
Ôï âáèý üíåéñï ôïõ Ðïóôüë

ÍôëÜìðïê óé óïí Ðïóôüë óðáë

Dlabok si son Postol Spal

Óå âáèý üíåéñï Ýðåóåò âïåâüäá
Ðïóôüë
êáé ðïëý Üó÷çìï üíåéñï åßäåò
Íùñßò ôï ðñùß ï âïåâüäáò Â'íôï*
ðõñïâüëçóå
Ðïóôüëå ôñïìåñÝ âïåâüäá
Ãéáôß åßóáé ôüóï ÷ëùìüò;
×ëùìüò êáé ù÷ñüò;
ÌÞðùò ôï üðëï óïõ êïõñÜóôçêå
Þ ôï óðáèß óïõ âÜñõíå
ïýôå ôï üðëï ìïõ êïõñÜóôçêå
ïýôå ôï óðáèß ìïõ âÜñõíå
÷èåò ôï âñÜäõ åßäá üíåéñï
ìáýñï óêõëß ìå äÜãêùóå
áð' ôçí êáñäéÜ ìïõ ìáýñï áßìá Ýóôáîå

ÍôëÜìðéê óïí óé óðáë Ðïóôüë
âïúâüíôá
Á ìíüãêïõ ëïò óïí óé óïíïýâáë
Íá ïýôñï ñÜíï Â'íôï âïúâüíôá
íôïýìáóå
Ðïóôüëå óôñÜóåí âïúâüíôï
Æüóôï óé ôüëêïõ ðïôóñíÝë;
ÐïôóñíÝë ïýóôå ðïôÝìíåë;
ÍôÜëé ôé ðïýóêá üìñæíá
Éëß ôé óáìðßá ïôÝæíá,
Íßôïõ ìé ðïýóêá üìñæíá,
Íßôïõ ìé óáìðßá üôåæíá
Óíüóôé óáì óïí óïíïýâáë
Ôóñíï ìé êïýôóå éÜðíá
Ïíô óñôóå ìé ôóñíá êñâ ðñéêÜðá

Dlabik son si spal Postol
vojvoda
A mnogu lo{son si sonuval
Na utro rano V'ndo vojvoda
duma{e
Postole stra{en vojvodo
Zo{to si tolku pocrnel?
Pocrnel u{te potemnel?
Dali ti pu{ka omrzna,
Ili ti sabja ote`na.
Nitu mi pu{ka omrzna,
Nitu mi sabja ote`na
Sno{ti s'm son sonuval
Crno mi ku~e uapna
Od srce mi crna krv prikapa.

*Óýìöùíá ìå áöçãÞóåéò ÷ùñéêþí, ìåôÜ ôïí èÜíáôï ôïõ Áðïóôüë ôï 1911 ï Â'íôï ï ïðïßïò Þôáí ðáëéüôåñïò
óõíåñãÜôçò êáé ößëïò ôïõ Áðïóôüë ðÞãå óôï ÷ùñéü ÊñïõóÜñá êáé ôéìþñçóå ôïõò äïëïöüíïõò.

LOZA

ΠΟΛΙΤΙΚΗ

- 21

Ç Loza óå ÐïëéôéêÞ ÅêäÞëùóç
óôç Èåóóáëïíßêç
Ç Éóôïñßá Åßíáé ÄéêÞ Ìáò
ÃñÜöåôáé Áðü Ôïõò Ëáïýò
Ç Ðñüïäïò Ôçò Êïéíùíßáò
Äåí ÓôáìáôÜ Ìå ÅãêëÞìáôá
Óáëâáäüñ ÁëéÝíôå
Ôïí Áýãïõóôï ôïõ 1913 ìå ôç ÓõíèÞêç ôïõ
Âïõêïõñåóôßïõ ôï 51% ôïõ åäÜöïõò ôçò
Ìáêåäïíßáò ôï ðÞñå ç ÅëëÜäá, ôï 39% ç Óåñâßá
êáé ôï 10% ç Âïõëãáñßá (Ê. Âáêáëüðïõëïò, Ôï
Ìáêåäïíéêü ÆÞôçìá, åêäüóåéò ÐáñáôçñçôÞò,
Èåóóáëïíßêç 1989, ó. 10). Ôï 49% ôïõ åäÜöïõò üðùò
õðïóôçñßæåôáé êáé åßíáé áðïäåêôü áðü üëïõò äåí áíÞêåé
óôçí ÅëëÜäá. Ãéáôß äåí ìðïñåß íá Ý÷åé áõôü ôï üíïìá ç
ðåñéï÷Þ áõôÞ áëëÜ êáé ï êüóìïò ðïõ Ýôóé
áõôïðñïóäéïñßæåôáé åäþ êáé åêáôü ôüóá ÷ñüíéá;
Óýíèåôï üíïìá åßíáé êáé ôï «Äçìïêñáôßá ôçò
Ìáêåäïíßáò» ðïõ ðñïóäéïñßæåé ôï ÷þñï åêåßíï êáé åßíáé
öáíåñü ðùò áíáöÝñåôáé åêåß, ïýôå óôçí ÅëëÜäá, ïýôå
óôç Âïõëãáñßá. Ç ßäéá ç Âïõëãáñßá ðïõ êáôÝ÷åé ôç
Ìáêåäïíßá ôïõ Ðéñßí äåí Ý÷åé ðñüâëçìá, ç ÅëëÜäá ãéáôß íá
Ý÷åé ðñüâëçìá; ÅÜí Þôáí óêÝôï Ìáêåäïíßá ôï üíïìá ôçò
ãåéôïíéêÞò ÷þñáò ìðïñïýóå íá äçìéïõñãÞóåé óýã÷õóç.
Ôï óõíôáãìáôéêü ôçò üíïìá ôïõ 1991 ôçí áíáöÝñåé óáí
REPUBLIKA MAKEDONJA åßíáé óáöÝò ðþò åßíáé Üëëï ç
Ìáêåäïíßá ðïõ áíÞêåé óôçí ÅëëÜäá. ÁëëÜ êáé ôï óýíôáãìÜ
ôïõò ôïõ 1944 ìåôÜ áðü Ýíá áðü ôá ðéï Ýíäïîá
ðáñôéæÜíéêá êéíÞìáôá óôá ÂáëêÜíéá êáé óôçí Åõñþðç
ïíüìáóáí ôç ÷þñá ôïõò «ËáúêÞ Äçìïêñáôßá ôçò
Ìáêåäïíßáò» êáé êáôüðéí «ÓïóéáëéóôéêÞ Äçìïêñáôßá ôçò
Ìáêåäïíßáò».
Ç Äçì. ôçò Ìáêåäïíßáò åßíáé ç ðéï äçìïêñáôéêÞ ÷þñá
ôùí Âáëêáíßùí óôá ìåéïíïôéêÜ æçôÞìáôá, ìå ÷åéñüôåñç
ôçí ÅëëÜäá. Óôçí Áëâáíßá áíáãíùñßæïõí ôçí åëëçíéêÞ êáé
ìáêåäïíéêÞ ãëþóóá êáé ôéò äéäÜóêïõí óôéò áíôßóôïé÷åò
ìåéïíüôçôåò. Ç Âïõëãáñßá áíáãíùñßæåé ôï 10% ôùí
êáôïßêùí ôçò ðïõ ìéëÜí ôçí ôïõñêéêÞ, áëëÜ äåí
áíáãíùñßæåé ôç ìáêåäïíéêÞ åèíüôçôá ðïõ äñá ìå ôéò
ðïëéôéêÝò ôçò ïñãáíþóåéò. Óôç Äçì. ôçò Ìáêåäïíßáò ç
ðïëõÜñéèìç ìåéïíüôçôá ôùí Áëâáíþí áíáãíùñßæåôáé óáí
áëâáíéêÞ êé ü÷é áëâáíüöùíç. Óýìöùíá ìå ôçí áðïãñáöÞ
ôïõ 1991 áëëÜ êáé ôçí ðñüóöáôç áðïôåëåß ôï 1/4 ôïõ
ðëçèõóìïý. Áíáãíùñßæïíôáé ìåéïíüôçôåò Âïýëãáñùí,
ÓÝñâùí, Ôïýñêùí, ÂëÜ÷ùí, Ñïì êáé ÅëëÞíùí ðïõ óôéò
áðïãñáöÝò ôïõ 1961, '71, '81, '91 äåí
îåðÝñáóáí ôïõò 836 (ÌáñéëÝíá Êüððá, Ìéá Åýèñáõóôç
Äçìïêñáôßá, åêäüóåéò ÐáðáæÞóç, ó. 164).
¼ôáí ìéëïýí óôçí ÅëëÜäá ãéá ðïëõÜñéèìç åëëçíéêÞ

ìåéïíüôçôá áíáöÝñïíôáé óôïõò Ìáêåäüíåò ðïëéôéêïýò
ðñüóöõãåò ôïõ Åìöõëßïõ ðïõ Þôáí ¸ëëçíåò ðïëßôåò êáé
ôïõò áöáéñÝèçêå ç åëëçíéêÞ éèáãÝíåéá áðü ôï åëëçíéêü
êñÜôïò. Óôï åëëçíéêü ðñïîåíåßï óôá Óêüðéá üôáí ðÜíå ïé
ðïëßôåò ãéá âßæá ôïõò äßíïíôáé äõï äéáöïñåôéêÜ Ýíôõðá.
Óôïõò ðïëßôåò ðïõ êáôÜãïíôáé áðü ôçí ÅëëÜäá ôïõò
äßíåôáé Ýíá Ýíôõðï ðïõ áí ãñÜøïõí ìáêåäïíéêÞ
åèíüôçôá Þ ôï ÷ùñéü ôïõò ìå ôï ðáëéü ôïõ üíïìá, ôïõò
áðáãïñåýåôáé ç åßóïäïò óôçí ÅëëÜäá. Áí ãñÜøïõí
åëëçíéêÞ åèíéêüôçôá èá ÷ñçóéìïðïéçèïýí ìåôÜ áðü
÷ñüíéá ãéá Üëëåò óêïðéìüôçôåò.
Ðñüóöáôá óôç ãåéôïíéêÞ ÷þñá êáôüðéí êÜðïéïõ
áíáãêáßïõ áñéèìïý õðïãñáöþí Ýãéíå äçìïøÞöéóìá ãéá
íá ìçí ðåñÜóåé ç äéÜôáîç ôçò Óõìöùíßáò ôçò Ï÷ñßäáò
ôïõ 2001, ðåñß åíüò ó÷åäßïõ ðáñüìïéïõ ìå ôï «ó÷Ýäéï
Êáðïäßóôñéáò» . Ëüãù ôïõ üôé äåí ðñïóÞëèå ôï 50% ôùí
øçöïöüñùí åíåñãïðïéåßôáé ç äéÜôáîç ôçò Óõìöùíßáò
ôçò Ï÷ñßäáò. Ëßãåò ìÝñåò ðñéí ôï äçìïøÞöéóìá ç
ÁìåñéêÞ áíáãíþñéóå ôç ÷þñá ìå ôï üíïìÜ ôçò êáé
äéêáéïëïãÞèçêå üôé ôï Ýêáíå ùò âïÞèåéá þóôå íá ìçí
á÷ñçóôåõèåß ç äéÜôáîç ôçò Ï÷ñßäáò. Åßôå
áíáãíùñßæïíôáí, åßôå ü÷é ôï ðéï ðéèáíü Þôáí íá ìçí
õðÞñ÷å ðñïóÝëåõóç ôïõ êüóìïõ óôéò êÜëðåò.
Ç óôÜóç ôçò åëëçíéêÞò áñéóôåñÜò
Ç ÊÅÄÁ óå áíáêïßíùóÞ ôçò ôçí áðïêáëåß «Ðñþçí
ÃéïõãêïóëáâéêÞ Äçìïêñáôßá ôçò Ìáêåäïíßáò», áëëïý
«ÖÕÑÏÌ» êáé ðïõèåíÜ ìå ôï óõíôáãìáôéêü ôçò üíïìá. Ç
ÊïììïõíéóôéêÞ ÁíáíÝùóç «õðïóôçñßæåé ìéá óýíèåôç
ïíïìáóßá ôçò ÃéïõãêïóëáâéêÞò Äçìïêñáôßáò ôçò
Ìáêåäïíßáò ìå ãåùãñáöéêü ðñïóäéïñéóìü ÷ùñßò
áëõôñùôéêÝò êáé åèíéêéóôéêÝò åðéäéþîåéò êáé áðü ôéò äõï
ðëåõñÝò ôùí óõíüñùí» («Åðï÷Þ», 14-11-2004).
Óå ðïëëÝò áñéóôåñÝò äõíÜìåéò îåíßæåé ç áðüöáóç
ôùí Áìåñéêáíþí ãéá ôçí áíáãíþñéóç ëüãù ôïõ
éìðåñéáëéóìïý ôùí ÇÐÁ. ÐñÜãìáôé åßíáé ç êýñéá
éìðåñéáëéóôéêÞ ÷þñá ôïõ êüóìïõ, ìÞðùò üìùò êáé ç
ÅëëÜäá äåí åßíáé ç ðéï éìðåñéáëéóôéêÞ ÷þñá ôùí
Âáëêáíßùí; Ï ÐÜãêáëïò åß÷å æçôÞóåé íá «äçìéïõñãçèåß
õãåéïíïìéêÞ æþíç» óôá íüôéá óýíïñá ôçò «FYROM» ôï
äéÜóôçìá ðïõ ãéíüôáí å÷èñïðñáîßåò óôá âüñåéá ôçò Äçì.

22 - LOZA
ôçò Ìáêåäïíßáò. Ç ÅëëÜäá ôïõ ÁíäñÝá ÐáðáíäñÝïõ åß÷å
åðéâÜëëåé ïéêïíïìéêü åìðÜñãêï ôï 1994. ÁðïôÝëåóìá
áõôïý ôïõ ïéêïíïìéêïý ðïëÝìïõ Þôáí íá õðïãñáöåß ç
ÌåôáâáôéêÞ Óõìöùíßá ôïõ 1995 ðïõ Ýëçîå ôï
ÓåðôÝìâñéï ôïõ 2002. Ì' áõôÞí Üëëáîå ç åðßóçìç óçìáßá
ôïõ êñÜôïõò êáé êÜðïéá Üñèñá ôïõ óõíôÜãìáôïò. ¼ëç
áõôÞ ç öáóáñßá ãéá ôï üíïìá ãßíåôáé áðü ôá åèíéêéóôéêÜ
åëëçíéêÜ êüììáôá ðïõ ôá âñßóêïõí ó' áõôü ôï èÝìá, ü÷é
ìüíï ÐÁÓÏÊ êáé ÍÄ áëëÜ êé Üëëåò áêñáßåò åèíéêéóôéêÝò
ïìÜäåò, ãéá íá ìçí áíáãíùñéóôïýí ôá åãêëÞìáôá, ïé
åèíïêáèÜñóåéò, ïé åîïñßåò, ïé ïñêùìïóßåò óôç
Ìáêåäïíßá (ðïõ áíÞêåé óôçí ÅëëÜäá).
Ôï 1969 ç ôüôå ÉóñáçëéíÞ ðñùèõðïõñãüò
Ãêüëíôá ÌÝéñ éó÷õñïæüôáí ðùò «äåí õðÜñ÷ïõí
Ðáëáéóôßíéïé». Ï ÁñáöÜô êáé ç ÏÁÐ äéÝëõóáí áõôü
ôï øÝìá ãéá ðÜíôá («ÅñãáôéêÞ Áëëçëåããýç», Íï
645, 11/2004). Ç Ôïõñêßá äåí áíáãíùñßæåé ôçí
êïõñäéêÞ åèíüôçôá, üìùò áõôÞ õðÜñ÷åé. ÕðÜñ÷åé êáé
óôçí ÅëëÜäá, áí êáé áðïäåêáôéóìÝíç óå ìåãÜëï âáèìü, ç
ìáêåäïíéêÞ åèíüôçôá ðïõ üìùò áãíïåßôáé,
óõêïöáíôåßôå, êáôáôñÝ÷åôáé.
Áõôïðñïóäéïñéæüìáóôå óáí Ìáêåíôüíôóé. Óßãïõñá
åßíáé ðéï ëïãéêü áõôü ðáñÜ íá äéáëÝîïõìå ôá ðåíÞíôá
ßóùò ïíüìáôá ìå ôá ïðïßá ðÞãáí íá ìáò âáðôßóïõí
êÜðïéïé. Åäþ óôçí ÅëëÜäá ï åèíéêéóìüò åßíáé ôüóï
äéáðáñáôáîéáêüò ðïõ ü÷é ìüíï äåí áíáãíùñßæåé
ìåéïíïôéêÝò åèíüôçôåò (ìáêåäïíéêÞ, ôïõñêéêÞ) áëëÜ ïýôå
êáí ìåéïíïôéêÝò ãëþóóåò. Ðñéí ëßãï êáéñü Ýêëåéóå
åðéëåêôéêÜ ï ìïíáäéêüò åñáóéôå÷íéêüò
ñáäéïöùíéêüò óôáèìüò ðïõ Ýâáæå ìáêåäïíéêÜ
ôñáãïýäéá ìå ôï ðñüó÷çìá üôé äåí õðÜñ÷åé Üäåéá
(ëåò êé ïé Üëëïé Ý÷ïõí). Ôá ÌÌÅ, éäéùôéêÜ êáé êñáôéêÜ,
äåí ðñïâÜëëïõí áõôÜ ôá ôñáãïýäéá ðïõ äåí åßíáé
åëëçíéêÜ áëëÜ óôç ãëþóóá ìáò, áí êáé áõôÜ ôá ôñáãïýäéá
áêïýãïíôáé óôá ãëÝíôéá óå Öëþñéíá, ÊáóôïñéÜ, ¸äåóóá,
Êéëêßò, ÐôïëåìáÀäá, Çìáèßá, ÷ùñéÜ ôçò Èåóóáëïíßêçò.
ÁëëÜ ôé íá ðåñéìÝíåéò áðü áõôïýò üôáí êé ï áñéóôåñüò
óôáèìüò ôïõ ÊÊÅ óáìðïôÜñåé ôéò ìåéïíïôéêÝò ãëþóóåò;
Ç ïìéëßá áõôÞ áðïôÝëåóå ðáñÝìâáóç ôïõ
åêðñïóþðïõ ôçò «ËÏÆÁ» óå åêäÞëùóç ôçò ÄÅÁ
(ÄéåèíéóôéêÞ ÅñãáôéêÞ ÁñéóôåñÜ) óå áßèïõóá ôïõ
ÅÊÈ, ôçí ÐáñáóêåõÞ 19 Íïåìâñßïõ 2004, ìå èÝìá
«Ôï Ìáêåäïíéêü ÆÞôçìá êáé ç ÁñéóôåñÜ».

ΠΟΛΙΤΙΚΗ

Ôï Êõðñïìáêåäïíéêü

Äåí îÝñù ãéáôß óõãêñáôÞèçêá üôáí ôüóï êáéñü
áíÝâáéíå ôï áßìá óôï êåöÜëé ìå ôá çñùéêÜ áíôééìðåñéáëéóôéêÜ «ü÷é» ôùí áñéóôåñþí åèíéêéóôþí, áëëÜ
åêåßíç ç öùôïãñáößá ìå ôçí ôáìðÝëá «Åèíéêüöñïíá
Óùìáôåßá Ðýëáò-Ç Ìáêåäïíßá» ìïõ Ýäùóå ìéá éäÝá.
Ìåôáîý ôùí åðé÷åéñçìÜôùí ôùí õðïóôçñéêôþí ôïõ «ü÷é»
óôï äçìïøÞöéóìá áíáöÝñèçêáí ç áðüêëéóç áðü ôï
êïéíïôéêü êåêôçìÝíï, ç ìç åðéóôñïöÞ üëùí ôùí
ðñïóöýãùí, ïé ÷áìÝíåò ðåñéïõóßåò ê.ëð. Ç ÅëëÜäá,
ëïéðüí, ÷þñá üðïõ üëá áõôÜ èá Ýðñåðå íá åßíáé
äåäïìÝíá Ý÷åé áöáéñÝóåé ôçí õðçêïüôçôá, äåí åðéôñÝðåé
ü÷é ìüíï ôç ìüíéìç åðéóôñïöÞ áëëÜ ïýôå ôçí áðëÞ
åðßóêåøç, åíþ äåí áðïäßäåé ïýôå ôéò ðåñéïõóßåò ïýôå
êáíåíüò åßäïõò áðïæçìßùóç óå Üôïìá ðïõ Ýöõãáí êáôÜ
ôç äéÜñêåéá Þ ìåôÜ ôï ôÝëïò ôïõ Åìöõëßïõ áðü ðåñéï÷Ýò
ôçò åëëçíéêÞò Ìáêåäïíßáò (êÜðïéá áð´ áõôÜ ìÜëéóôá óå
âñåöéêÞ çëéêßá), Þ áêüìç êáé óôá ðáéäéÜ áõôþí ôùí
áíèñþðùí. ÁíáöÝñïìáé ðñïöáíþò óôïõò åèíéêÜ
Ìáêåäüíåò (Þ Óëáâïìáêåäüíåò, áí èÝëåôå) ðïëéôéêïýò
ðñüóöõãåò, ðïõ åîáéñÝèçêáí áðü ôçí Üñóç ôùí
óõíåðåéþí ôïõ Åìöõëßïõ. Ôï üôé ç óõíôñéðôéêÞ
ðëåéïøçößá üóùí ðñïùèïýóáí ôï «ü÷é» äåí
áíáãíùñßæïõí êáí áõôü ôï æÞôçìá Þ áðëþò êÜíïõí ôçí
ðÜðéá (üðùò êáé óôï èÝìá äéäáóêáëßáò ôçò
«áðáãïñåõìÝíçò» ãëþóóáò) åßíáé áðëþò áêüìç ìéá
Ýíäåéîç ôçò åðéëåêôéêÞò áìíçóßáò ðïõ êáëëéåñãåß ï
åèíéêéóìüò, ðïõ èåùñåß ëßãï-ðïëý ðáñáêáôéáíÜ ôá
áíèñþðéíá äéêáéþìáôá ôùí «ìç ÅëëÞíùí ôï ãÝíïò».
ÃéÜííçò ÃêëáñíÝôáôæçò
ÕÃ. Ðñïöáíþò äåí áðïäßäù ôï ÷áñáêôçñéóìü ôïõ
áñéóôåñïý åèíéêéóìïý óå Üôïìá êáé ïñãáíþóåéò ðïõ
åîÝöñáóáí Ýíá áêáôáíüçôï -ãéá ìÝíá- äéåèíéóôéêü «ü÷é»
óôï äçìïøÞöéóìá.
Äçìïóéåýèçêå óôçí åöçìåñßäá “Åðï÷Þ” óôéò
09/05/2004.

LOZA -

ΠΟΛΙΤΙΚΗ

23

ÄéÜëåîç:
Ôï Ìáêåäïíéêü ÆÞôçìá
Êáé Ç ÁñéóôåñÜ
Êé áí áêüìç ïé èõóßåò ìáò
åßíáé âáñéÝò, íéêçôÝò èá âãïýìå!
Íáæßì ×éêìÝô
¸íá áð' ôá ëßãá êáëÜ Üñèñá ãéá ôï Ìáêåäïíéêü áõôü
ôï ÷ñïíéêü äéÜóôçìá Þôáí êé áõôü ôçò åöçìåñßäáò ôçò
ÄÅÁ «ÅñãáôéêÞ ÁñéóôåñÜ» ðïõ êõêëïöüñçóå óôéò 17
Íïåìâñßïõ 2004. Áêüìç êáé óôá Ýíôõðá ôçò ÁñéóôåñÜò ôá
Üñèñá ãéá ôï Ìáêåäïíéêü äåß÷íïõí Ýëëåéøç ãíþóçò ôçò
éóôïñßáò ôïõ Ìáêåäïíéêïý æçôÞìáôïò êáé äåí ìðáßíïõí
åðß ôçò ïõóßáò áðü äéåèíéóôéêÞ Üðïøç. «ÊÜèå Ýèíïò Ý÷åé
äéêáßùìá óôçí áõôïäéÜèåóç êáé óôïí áõôïðñïóäéïñéóìü»
ëÝåé ï êåíôñéêüò ôßôëïò ôçò åöçìåñßäáò «ÅñãáôéêÞ
ÁñéóôåñÜ».
ÅðåéäÞ ìßëçóå ãéá ôïí áôïìéêü áõôïðñïóäéïñéóìü ç
ÄÁÓÅ, ôþñá ÏÁÓÅ, ôï 1990 óôçí Êïðåã÷Üãç ç ÁñéóôåñÜ
èá ðñÝðåé íá ðåé ôï áíôßèåôï; ÅðåéäÞ ïé ÇÐÁ ìßëçóáí ãéá
Äçìïêñáôßá ôçò Ìáêåäïíßáò êáé ôçí áíáãíùñßæïõí ìå ôï
óõíôáãìáôéêü ôçò üíïìá åðéôñÝðåôáé êÜðïéïé áðü ôçí
ÁñéóôåñÜ íá ôçí áðïêáëïýí ÐÃÄÌ Þ Óêüðéá ê.ô.ë.; ÄçëáäÞ
áí ìéëÜò ì' Ýíáí ðïõ åßíáé áð' ôç Óôñïýìéôóá, ôá Ìðßôïëá
Þ ôçí Ï÷ñßäá èá ôïí ðåéò Óêïðéáíü; ÁõôÞ ç ÷þñá Þôáí ç
ôåëåõôáßá ðïõ áðïó÷ßóèçêå áð' ôç Ãéïõãêïóëáâßá ìå
åéñçíéêü ôñüðï. Óôï óýíôáãìÜ ôïõò, ðïõ øçößóôçêå ôï
1991, áõôïðñïóäéïñßóôçêáí óáí Ñåðïýìðëéêá
Ìáêåíôüíéá. ÁëëÜ åßíáé ìüíï ó' áõôü ôï óýíôáãìá ôï
üíïìá;
Ôï 1944, óôéò 2 Áõãïýóôïõ, üôáí óõãêñïôÞèçêå óáí
êñÜôïò ìÝóá óôá ðëáßóéá ôçò Ãéïõãêïóëáâßáò ôï
óýíôáãìÜ ôçò áíáöåñüôáí óáí ËáúêÞ Äçìïêñáôßá ôçò
Ìáêåäïíßáò êáé êáôüðéí ôï 1963 ÓïóéáëéóôéêÞ
Äçìïêñáôßá ôçò Ìáêåäïíßáò (Ðñüóöõãåò óôá
âáëêÜíéá - åêäüóåéò “ÐáôÜêç” ó. 43) êáé ôï Ýèíïò
ìáêåäïíéêü. Ï ðñþôïò ðñüåäñïò Þôáí ï Metodija
Andonov-Cento. Ï ÍôéìéôÜñ ÂëÜ÷ïâ åêôÝëåóå
÷ñÝç áíôéðñïÝäñïõ óôç Ãéïõãêïóëáâßá. ¹ôáí áðü
ôïõò éäñõôÝò ôçò ËáúêÞò Äçìïêñáôßáò ôçò Ìáêåäïíßáò.
Ãé' áõôü åîÜëëïõ áãùíßóôçêáí ìáæß ìå ôïí Ôßôï êáé ôïí
ÔÝìðï. Ãéá íá áíáãíùñéóôïýí óáí éóüôéìï Ýèíïò êáé íá
õëïðïéçèåß ï óôü÷ïò ôïõ ºëéíôåí ãéá ìáêåäïíéêü êñÜôïò.
Ôï 1903 ç åðáíÜóôáóç åãêáèßäñõóå ìéá ðñïóùñéíÞ
êõâÝñíçóç êáé áíáêçñý÷èçêå äçìïêñáôßá ÷ùñßò âáóéëéÜ,
íôüðéï Þ îÝíï, áëëÜ êõâÝñíçóç ìå ðñüåäñï ôïí ÍôÜìéáí
Ãêñïýåâ. Ç åöÞìåñç áõôÞ äçìïêñáôßá óôï Êñïýóåâï ìå
ðÜíù áðü ÷ßëéïõò åðáíáóôÜôåò óêïôùìÝíïõò, ðÝñáí ôùí
Üïðëùí ðïëéôþí ê.ë.ð. åìðíÝåé áêüìç êáé óÞìåñá ôïí
êüóìï óôç ãåéôïíéêÞ ÷þñá üðïõ ìðïñåß óôçí åðÝôåéü ôïõ

íá ìáæåõôïýí Ýùò êáé åêáôü ÷éëéÜäåò Üíèñùðïé
åèåëïíôéêÜ êé ü÷é êáôáíáãêáóôéêÜ, üðùò Ýãéíå óôá
åèíéêéóôéêÜ óõëëáëçôÞñéá óôéò áñ÷Ýò ôïõ '90 óôç
Èåóóáëïíßêç.
Åßíáé ãåëïßá ôá åðé÷åéñÞìáôá ðùò åìöáíßóôçêå
ìáêåäïíéêü Ýèíïò ìåôÜ ôï 1944. Ôüôå åìöáíßóôçêå ôï
êñÜôïò, ìå êõâÝñíçóç, åðßóçìç ìáêåäïíéêÞ ãëþóóá,
éíóôéôïýôá, ðáíåðéóôÞìéï, ðïßçóç, èÝáôñï ê.ô.ë. ¼ðùò
Ý÷åé ôï äéêáßùìá êÜðïéïò íá åßíáé Üèåïò Ýôóé êé Ýíáò
Üëëïò Ý÷åé ôï äéêáßùìá íá ðéóôåýåé êáé ìÜëéóôá üðïõ
èÝëåé. ¼ðùò ìðïñåß êÜðïéïò áí èÝëåé íá ìçí áíÞêåé ó' Ýíá
Ýèíïò Ýôóé êáé èá ðñÝðåé íá Ý÷åé ôï äéêáßùìá íá áíÞêåé
êáé ìÜëéóôá üðïõ ðñïóùðéêÜ èÝëåé. Èá ìðïñïýóáí íá
óâçóôïýí ôá Ýèíç åèåëïíôéêÜ êáé èá ðÜñåé êáéñü áêüìá,
ü÷é üìùò ìå åèíïêáèÜñóåéò, ñåôóéíüëáäá, åîïñßåò,
ðëýóç åãêåöÜëïõ óôá ó÷ïëåßá ê.ô.ë.
Ðñéí 111 ÷ñüíéá, óôéò 23 Ïêôùâñßïõ ôïõ 1893, óôç
Èåóóáëïíßêç, óôï âéâëéïðùëåßï ôïõ ÉâÜí Íéêüëùö, ìéá
ðáñÝá äéáíïïõìÝíùí áðïöÜóéóå ôçí ßäñõóç ìéáò
åðáíáóôáôéêÞò ïñãÜíùóçò ðïõ èá ðïëåìïýóå ôçí
ïèùìáíéêÞ ôõñáííßá. ÁíÜìåóÜ ôïõò îå÷þñéæáí ï ÍôáìéÜí
Ãêñïýåö, êáèçãçôÞò, ï ÉâÜí Íéêüëùö, ï ÔáôÜñôóåö,
öõóéêüò êáé ãéáôñüò, ï Ãêüôóå ÍôÝëôóåö, äÜóêáëïò áð'
ôï Êéëêßò ê.Ü., ßäñõóáí ôçí ÅÌÅÏ (ÅóùôåñéêÞ ÌáêåäïíéêÞ
ÅðáíáóôáôéêÞ ÏñãÜíùóç, ÂÌÑÏ) êáé óáí âáóéêü óýíèçìÜ
ôïõò åß÷áí «Ç Ìáêåäïíßá óôïõò Ìáêåäüíåò».
ÌåôÜ áðü äýï ÷ñüíéá, ôï 1895, ç Âïõëãáñßá ßäñõóå ôç
Âåñ÷üâåí ÊïìéôÝô, ãéá íá åëÝãîåé ôçí áõèåíôéêÞ ÅÌÅÏ. Ïé
äýï ôÜóåéò ðïëëÝò öïñÝò Þôáí óå ñÞîç, éäßùò ìåôÜ ôçí
áðïôõ÷ßá ôçò åðáíÜóôáóçò ôïõ ºëéíôåí êé áêüìç
ðåñéóóüôåñï ìåôÜ ôï 1913. Ïé Âåñ÷ïâéóôÝò èÝëáí ôç
Ìáêåäïíßá óôç Âïõëãáñßá, åíþ ïé ÔóåíôñáëéóôÝò èÝëáí
ôç Ìáêåäïíßá óôïõò Ìáêåäüíåò êáé ìÜëéóôá ü÷é ìïíÜ÷á
óôïõò åèíéêÜ Ìáêåäüíåò. Ç äéáêÞñõîç ôïõ
Êñïýóïâïõ áðåõèõíüôáí «÷ùñßò äéáêñßóåéò
èñçóêåßáò, åèíéêüôçôáò, öýëïõ êáé ðåðïéèÞóåùí». Ó' Üëëï óçìåßï ëÝåé: «Äåí óçêþóáìå ôá üðëá
åíáíôßïí ôïõ åéñçíéêïý, åñãáôéêïý êáé ôßìéïõ
ôïõñêéêïý ëáïý». Ç åðáíÜóôáóç ôïõ ºëéíôåí èá åß÷å
Üëëç ðïñåßá, ðïñåßá íßêçò áí äåí Þôáí ïé Ìáêåäüíåò
ïñèüäïîïé, áí ôï Ðáôñéáñ÷åßï êáé ôá öåñÝöùíÜ ôïõ,
üðùò ï ÊáñáâáããÝëçò ôçò ÊáóôïñéÜò, äåí Þôáí
÷áöéÝäåò ôïõ ïèùìáíéêïý êñÜôïõò. Ï ÊáñáâáããÝëçò

24 - LOZA
ìåôÜ ðÞãå óôç Ì. Áóßá üðïõ óõíÝâáëå êé åêåß óôï ìßóïò
ôïõ ôïõñêéêïý ìå ôïí åëëçíéêü ëáü ðïõ åß÷å óáí
áðïôÝëåóìá ôïí îåñéæùìü 1.500.000 ÅëëÞíùí áðü ôç Ì.
Áóßá, Ðüíôï ê.ô.ë.
Ï Êñóôå Ìéóßñêùö ãåííçìÝíïò ôï 1874 óôçí ÐÝëëá,
äéáíïïýìåíïò ôçò åðï÷Þò ôïõ, ôï 1903 Ýãñáøå ôï âéâëßï
«Ãéá ôéò ìáêåäïíéêÝò õðïèÝóåéò» φ(za makedonckite
raboti), üðïõ áíáöÝñåôáé êáèáñÜ: «ÐñÝðåé ï
ìáêåäïíéêüò ëáüò íá áíáãíùñéóôåß åðßóçìá óå
üëá ôá Ýããñáöá êáé ðéóôïðïéçôéêÜ, íá åéóá÷èåß ôï
üíïìá Ìáêåäüíáò ãéá êÜèå Üôïìï óëáâéêÞò
êáôáãùãÞò ðïõ æåé óôç Ìáêåäïíßá... Ïé
Ìáêåäüíåò Üñ÷éóáí íá äéåñåõíïýí âáèýôåñá ôï
èÝìá ôçò åèíéêüôçôÜò ôïõò êáé ôùí óõìöåñüíôùí
ôïõò êáé êáôÝëçîáí üôé äåí Þôáí ïýôå ÓÝñâïé, ïýôå
Âïýëãáñïé, üôé ôá ìüíá óõìöÝñïíôá ðïõ ôïõò
áöïñïýóáí Þôáí áõôÜ ôçò Ìáêåäïíßáò ôá ïðïßá
óå ôßðïôá äåí åß÷áí íá êÜíïõí ìå óåñâéêÜ,
âïõëãáñéêÜ Þ åëëçíéêÜ óõìöÝñïíôá» (ó. 37, 113).
ÌåôÜ ôçí åðáíÜóôáóç ôïõ ºëéíôåí Üñ÷éóáí íá
Ýñ÷ïíôáé óôç Ìáêåäïíßá ïé ÌåëÜäåò, óôñáôéùôéêïß êáé
ôõ÷ïäéùêôéêÜ óôïé÷åßá ãéá íá êÜíïõí áõôÜ ðïõ Ýêáíáí ïé
ÓÝñâïé åèíéêéóôÝò óôç ÓñåìðñÝíéôóá åíáíôßïí áèþùí
áíèñþðùí. Ç óöáãÞ óôç Æáãïñßôóáíç, óôï ÆÝëåíéôò êáé
äåí åßíáé ìüíï áõôÜ ôá ÷ùñéÜ óôá ïðïßá åðéôÝèçêáí óå
ãÜìïõò. Áðü åêåßíç ôçí ðåñßïäï Ý÷åé ôéò ñßæåò ôïõ ï
åèíéêéóìüò óôç Èåóóáëïíßêç êé ü÷é áðü ôá åèíéêéóôéêÜ
óõëëáëçôÞñéá Þ ôç ×ïýíôá Þ ôï ÌåôáîÜ Þ ôïõò
ôñéåøéëßôåò (3Å) êáé ôï ðïãêñüì êáôÜ ôùí Åâñáßùí áð' ôç
ÃêåóôÜðï.
Ç êáôÜóôáóç óôç Ìáêåäïíßá çñÝìçóå ìüíï üôáí
äüèçêáí ßóá äéêáéþìáôá óôéò åèíüôçôåò ôï 1908 ìå ôï
êßíçìá ôùí Íåüôïõñêùí. ÁëëÜ áõôÞ ç ðåñßïäïò Þôáí
âñá÷åßá êáé ôï 1912-13 ìå ôïõò Âáëêáíéêïýò ðïëÝìïõò
îáíÜñ÷éóáí ïé åèíïêáèÜñóåéò. Ôï 1913 ïé óöáãÝò áðü
ôïí åëëçíéêü óôñáôü Üñ÷éóáí ü÷é áðü ôç ÄõôéêÞ
Ìáêåäïíßá áëëÜ áðü ôç ãåíÝôåéñá ôïõ Íôéìßôáñ ÂëÜ÷ùö,
ôï Êéëêßò, êáé óô' áíáôïëéêÜ ôçò Ìáêåäïíßáò. Ç êáôåîï÷Þí
ìáêåäïíéêÞ ðüëç, ôï Êéëêßò ðïõ ß÷íïò ÅëëÞíùí äåí
õðÞñ÷å, äåí Ý÷åé êáìéÜ ó÷Ýóç ìå ôï óÞìåñá.
Ìå ôç ÓõíèÞêç ôïõ Âïõêïõñåóôßïõ, ôï 1913, ç ÅëëÜäá
ðÞñå ôï 51% ôïõ åäÜöïõò ôçò Ìáêåäïíßáò, ç Óåñâßá ôï
39% êáé ç Âïõëãáñßá ôï 10%. Óôç Âïõëãáñßá ôï íüôéï
ôìÞìá ôçò ïíïìÜæåôáé Ìáêåäïíßá ôïõ Ðéñßí êáé äåí Ý÷åé
ðñüâëçìá íá ïíïìÜæåôáé ç ãåéôïíéêÞ ÷þñá Äçìïêñáôßá
ôçò Ìáêåäïíßáò, ãéáôß ç ÅëëÜäá Ý÷åé ðñüâëçìá; Ç Áëâáíßá
áíáãíùñßæåé ìáêåäïíéêÞ ìåéïíüôçôá óôï Ýäáöüò ôçò,
õðÜñ÷ïõí ó÷ïëåßá -ü÷é âÝâáéá ó' üëá ôá ÷ùñéÜ- ðïõ
äéäÜóêåôáé ç ÌáêåäïíéêÞ üðùò êáé ó' Üëëá ìÝñç
õðÜñ÷ïõí ãéá ôçí åëëçíéêÞ ìåéïíüôçôá, ãéáôß ç ÅëëÜäá äåí
áíáãíùñßæåé ìåéïíüôçôåò åèíéêÝò êáé ãëùóóéêÝò; ¼ôáí
áíáöÝñïíôáé óôç ìåéïíüôçôá óôç ÈñÜêç ôçí ïíïìÜæïõí
ìïõóïõëìáíéêÞ êé ü÷é ôïõñêéêÞ, áëëÜ ôïõò áðáíôÜíå ðùò
ôÜ÷áôåò ðëçèáßíïõí åíþ áíôéèÝôùò óôçí Ôïõñêßá Ý÷åé
óõññéêíùèåß ç åëëçíéêÞ ìåéïíüôçôá. Áöïý äåí Ý÷åé
ó÷Ýóç åèíïôéêÞ ôüôå ãéáôß áõôÝò ïé óõó÷åôßóåéò áíôéðáñáèÝóåéò;
ÌåôÜ ôï 1913 Üñ÷éóáí ïé åèåëïíôéêÝò Þ âßáéåò
áíôáëëáãÝò ôùí ðëçèõóìþí ð.÷. ÓõíèÞêç ôïõ Íåúãß. Ç
ÅÌÅÏ îáíÜ äñá ìå äéÜöïñåò çãåóßåò. ÊÜôù áð' áõôÞ ôçí
ðßåóç, áëëÜ êé åðåéäÞ ôï íåïúäñõèÝí ÊÊÅ Þôáí ðéï
äéåèíéóôéêü áíáãíùñßæåé ôç ìáêåäïíéêÞ ìåéïíüôçôá êáé

ΠΟΛΙΤΙΚΗ

ìÜëéóôá ìéëïýóå êáôÜ äéáóôÞìáôá Ýùò êáé ãéá
áõôïäéÜèåóç ôùí Ìáêåäüíùí. Óôçí Êáôï÷Þ éäñýåôáé ôï
ÓÍÏÖ (Óëáâïìáêåäïíéêü Ëáúêü Áðåëåõèåñùôéêü
ÌÝôùðï), óôïí Åìöýëéï ôï ÍÏÖ (Ëáúêü Áðåëåõèåñùôéêü
ÌÝôùðï), ãéá ôéò ãõíáßêåò ôï ÁÖÆ (Áíôéöáóéóôéêü
ÌÝôùðï Ãõíáéêþí) ðïõ óôÝëå÷üò ôïõ Þôáí ç Ìßñêá
Ãêßíïâá (ìÝëïò ôïõ ÊÊÅ), ãéá ôç íåïëáßá ç ÍÏÌÓ (ËáúêÞ
ÁðåëåõèåñùôéêÞ ¸íùóç ÍÝùí Ìáêåäïíßáò) êáé ç åðßóçò
ç ÊÏÅÌ (ÊïììïõíéóôéêÞ ÏñãÜíùóç ÁéãáéáôéêÞò
Ìáêåäïíßáò. Ôï 1952 éäñýåôáé óôçí Ðïëùíßá ç ïñãÜíùóç
«ºëéíôåí» êáé óôéò áíáôïëéêÝò ÷þñåò ç ÌáêåäïíéêÞ
ãëþóóá äéäÜóêåôáé ðëÜé óôá ÅëëçíéêÜ êáé öèÜíïõìå
óÞìåñá óôï ÊÊÅ ðïõ åêöñÜæåôáé äéá óôüìáôïò ÊáíÝëëç
ðùò åßìáóôå áíýðáñêôïé.
Αυτή η εισήγηση διαβάστηκε σε εκδήλωση της
ΔΕΑ σε αίθουσα του ΕΚΘ (Εργατικού Κέντρου
Θεσσαλονίκης) με θέμα «Το Μακεδονικό ζήτημα
και η Αριστερά», στις 19 Νοεμβρίου 2004, από τον
εκπρόσωπο της «ΛΟ3Α». Κεντρικός ομιλητής της
εκδήλωσης ήταν ο Παναγιώτης Λίλλης που
ανέλυσε το θέμα από ιστορική άποψη αλλά και το
πώς βλέπει η ΔΕΑ το θέμα τώρα, που φυσικά το
βλέπει από διεθνιστική άποψη. Ακολούθησε η
συζήτηση όπου οι ομιλητές στάθηκαν στον
αντιφασιστικό αγώνα των Μακεδόνων της
Γιουγκοσλαβίας ενάντια στους Βούλγαρους
φασίστες.

LOZA -

ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ

25

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΠΑΡΑΤΗΡΗΤΗΡΙΟ ΤΩΝ ΣΥΜΦΩΝΙΩΝ ΤΟΥ ΕΛΣΙΝΚΙ (ΕΠΣΕ)
ΕΛΛΗΝIΚΗ ΟΜΑΔΑ ΓIΑ ΤΑ ΔIΚΑIΩΜΑΤΑ ΤΩΝ ΜΕΙΟΝΟΤΗΤΩΝ (ΕΟΔΜ)
Τ.Θ. 60820, 15304 Γλυκά Νερά, Τηλ. 347.22.59, Fax: 601.87.60,
e-mail: officce@greekhelsinki.gr ιστοσελίδα: http://www.greekhelsinki.gr/
ÄÞëùóç ðñïò ôç Óõíåäñßá Åñãáóßáò ãéá ôéò «ÅèíéêÝò
Ìåéïíüôçôåò» ôçò ÓõíÜíôçóçò 2001 ãéá ôçí Åðéóêüðçóç ôçò
Õëïðïßçóçò ôùí Óõìöùíéþí ôïõ ÏÁÓÅ
21 Óåðôåìâñßïõ 2001

Íüôéá ÂáëêÜíéá:
Ìéá “ÌáêåäïíéêÞ ÓáëÜôá”
Ìåéïíïôéêþí ÐñïâëçìÜôùí
Ôï ÅÐÓÅ êáé ç ÅÏÄÌ áó÷ïëïýíôáé ìå ôçí Ýñåõíá ãéá ôá
ìåéïíïôéêÜ äéêáéþìáôá óôá ÂáëêÜíéá êáé ôçí õðåñÜóðéóÞ
ôïõò ìÝóá áðü ôï ÊÝíôñï Ôåêìçñßùóçò êáé
Ðëçñïöüñçóçò ãéá ôéò Ìåéïíüôçôåò óôçí Åõñþðç ÍïôéïáíáôïëéêÞ Åõñþðç (CÅDÉÌÅ-SÅ) ðïõ Ý÷ïõí éäñýóåé.
Ôï CÅDÉÌÅ-SÅ åßíáé éäñõôéêü ìÝëïò ôçò Êïéíïðñáîßáò
Ìåéïíïôéêþí Ðçãþí (COMIR), ç ïðïßá Ý÷åé åõñùðáúêÞ
åìâÝëåéá.
.....
Êáëïäå÷üìáóôå åðïìÝíùò åðßóçò ôç
äçìéïõñãßá ðáñüìïéïõ Õðïõñãåßïõ ÌåéïíïôÞôùí
áðü ôç íÝá áëâáíéêÞ êõâÝñíçóç êáé ôï äéïñéóìïý
õðïõñãïý áðü ôçí åëëçíéêÞ ìåéïíïôéêÞ êïéíüôçôá.
Åëðßæïõìå ðùò èá äïèåß óå áõôü ôï õðïõñãåßï ðáñüìïéá
ìå ôï ãéïõãêïóëáâéêü åëåõèåñßá êéíÞóåùí, þóôå íá
âïçèÞóåé íá åêóõã÷ñïíéóôåß ç ìåéïíïôéêÞ ðïëéôéêÞ ôçò
Áëâáíßáò, îåêéíþíôáò ìå ôï óåâáóìü ôçò (åëëçíéêÞò
Þ ìáêåäïíéêÞò) ìåéïíïôéêÞò ôáõôüôçôáò óå
ïëüêëçñç ôç ÷þñá, êáé ü÷é ìüíï óôéò ëåãüìåíåò
«ðáñáäïóéáêÝò ìåéïíïôéêÝò ðåñéï÷Ýò».
¼óï èåôéêÞ êáé áí åßíáé ç óõììåôï÷Þ ìåéïíïôÞôùí
óôçí êõâÝñíçóç, äåí åðáñêåß ãéá íá áðïóïâÞóåé êñßóåéò
ðïõ ó÷åôßæïíôáé ìå ìåéïíüôçôåò, üôáí åßíáé Üêáñðåò ïé
ðñïóðÜèåéåò ôùí ìåéïíïôéêþí õðïõñãþí íá
åêðñïóùðÞóïõí êáôÜ ôïí êáëýôåñï ôñüðï ôá
óõìöÝñïíôá ôùí åêëïãÝùí ôïõò. Ç ðñüóöáôç êñßóç óôç
Ìáêåäïíßá åßíáé ÷áñáêôçñéóôéêÞ. Êáëïäå÷üìáóôå ôéò
ñõèìßóåéò ôçò Óõìöùíßáò-Ðëáéóßïõ ðïõ åßíáé ðñïò
Ýãêñéóç áðü ôï Êïéíïâïýëéï, ëõðïýìáóôå üìùò
âáèýôáôá ãéá ôï üôé ÷ñåéÜóôçêå íá õðÜñîåé âßáéç
óýãêñïõóç ðñéí èåóìïèåôçèïýí ôÝôïéåò áðáñáßôçôåò
áëëáãÝò. Êáôáíïïýìå åðßóçò êáé óõììåñéæüìáóôå
ðñïâëçìáôéóìïýò ðïõ åîÝöñáóáí ïé Üëëåò ìåéïíïôéêÝò
êïéíüôçôåò (ÑïìÜ, ÓÝñâïé êáé Ôïýñêïé) üôé Ýìåéíáí åêôüò
ôçò íÝáò óõìöùíßáò, ðáñÜ ôéò Ýììåóåò ñõèìßóåéò, ðoõ
Ìáêåäüíåò êáé Áëâáíïß èá ìðïñïýóáí íá éó÷õñéóôïýí
üôé áöïñïýí êáé Üëëåò ìåéïíüôçôåò,
Ìáò ðñïâëçìáôßæåé åðßóçò ôï ãåãïíüò üôé, óôçí áñ÷Þ
ôçò êñßóçò, åßäáìå óôç Ìáêåäïíßá, ãéá ìéá áêüìç öïñÜ,
ôçí áðáãüñåõóç åíüò âïõëãáñéêïý óùìáôåßïõ, ôïõ
"Radkï", áðü ôï Óõíôáãìáôéêü ÄéêáóôÞñéï ôï ÌÜñôéï
2001. Ôï åðé÷åßñçìá ôçò áðåéëÞò ãéá ôçí áóöÜëåéá ôçò
÷þñáò, ðïõ ÷ñçóéìïðïéÞèçêå, Þôáí ðáñüìïéï ìå åêåßíï

ðïõ åß÷å ÷ñçóéìïðïéÞóåé êáôÜ êáéñïýò ï áíôßóôïé÷ïò
âïõëãáñéêüò öïñÝáò ãéá íá äéáëýóåé ðïëëÜ ìáêåäïíéêÜ
óùìáôåßá êáé ðïëéôéêÝò ïñãáíþóåéò, ìå ðéï ðñüóöáôï
ðáñÜäåéãìá åêåßíï ôçò ÏÌÏ "Ilinden" - ÑIRIN ôï
2000. Ç ßäéá ïñãÜíùóç Ý÷åé åðßóçò êáôáããåßëåé üôé, êáôÜ
ôï Ýôïò 2001, üðùò êáé ôá ðåñéóóüôåñá ðñïçãïýìåíá
÷ñüíéá, ç áóôõíïìßá åìðüäéóå Þ/êáé êáôÝãñáøå ìå
âéíôåïêÜìåñåò ôéò ðñïóðÜèåéÝò ôïõò íá
ðñáãìáôïðïéÞóïõí åðåôåéáêÝò åêäçëþóåéò ãéá
ãåãïíüôá óçìáíôéêÜ ãé' áõôïýò (4 ÌáÀïõ, 29 Éïõëßïõ
êáé 12 Óåðôåìâñßïõ 2001), ðáñáâéÜæïíôáò ôçí
åëåõèåñßá ôïõ óõíÝñ÷åóèáé Þ/êáé åêöïâßæïíôÜò ôïõò. Ç
áðáãüñåõóç ôçò ëåéôïõñãßáò óùìáôåßùí åßíáé ï
óõíçèÝóôåñïò ôñüðïò ìå ôïí ïðïßï ôá êñÜôç óå áõôÞ
ôçí ðåñéï÷Þ äåß÷íïõí üôé äåí áíáãíùñßæïõí ôéò
áíôßóôïé÷åò ìåéïíüôçôåò.
Óôçí ÅëëÜäá, åðßóçò, ôï ÌÜñôéï 2000, ôá
äéêáóôÞñéá áñíÞèçêáí ôç óýóôáóç ôïõ
ìáêåäïíéêïý ðïëéôéóôéêïý óùìáôåßïõ «Ñïõóáëß»
óôá ÊïõöÜëéá Èåóóáëïíßêçò, óêïðüò ôïõ ïðïßïõ
åßíáé «ç áíÜäåéîç êáé ðñïâïëÞ ðáñáäïóéáêþí áîéþí ôçò
ôïðéêÞò êïõëôïýñáò». Áêüìá ÷åéñüôåñá, ôñßá ÷ñüíéá ìåôÜ
ôçí êáôáäßêç ôçò ÅëëÜäáò, ôïí Éïýëéï 1998, áðü ôï
Åõñùðáúêü ÄéêáóôÞñéï Áíèñþðéíùí ÄéêáéùìÜôùí, ãéá ôçí
ÜñíçóÞ ôçò íá åãêñßíåé ôç óýóôáóç ôçò «ÓôÝãçò
Ìáêåäïíéêïý Ðïëéôéóìïý», ôï óùìáôåßï áõôü
óõíå÷ßæåé íá ìçí ìðïñåß íá óõóôáèåß. ¼ëïé ïé ôïðéêïß
äéêçãüñïé áñíïýíôáé -ìåñéêïß ìå áðïóôñïöÞ ðïõ Ý÷ïõìå
ôåêìçñéþóåé- íá áíáëÜâïõí ôçí õðüèåóç. Ôï äéêáóôÞñéï
Ý÷åé åðßóçò áñíçèåß íá äéïñßóåé óõíÞãïñï, ðáñÜ ôç
ãñáðôÞ ãíùìÜôåõóç ôïõ Óõíçãüñïõ ôïõ Ðïëßôç üôé
õðÜñ÷ïõí «'åðáñêÞ [óôïé÷åßá] ãéá ôçí åîáãùãÞ ôïõ
óõìðåñÜóìáôïò üôé 'äåí åõñßóêåôáé äéêçãüñïò'». Áöïý ç
ÅëëÜäá áíÝöåñå óôçí ÅðéôñïðÞ Õðïõñãþí ôïõ
Óõìâïõëßïõ ôçò Åõñþðçò üôé Ý÷åé äïèåß åíôïëÞ óôá
äéêáóôÞñéá íá åêôåëÝóïõí ôçí áðüöáóç, êáé áöïý áõôü
ôï ôåëåõôáßï åîÝöñáóå ôçí éêáíïðïßçóÞ ôïõ ãéá ôï üôé ç
ÅëëÜäá åêðëÞñùóå ôéò õðï÷ñåþóåéò ôçò, èá
óõìâïõëåýáìå ôçí ÅðéôñïðÞ Õðïõñãþí íá åðáíåîåôÜóåé
ôéò äéáäéêáóßåò ôçò êáé íá åìðëÝêåé ôïõò åíÜãïíôåò
ðñïôïý åêöñÜæåé ôÝôïéá éêáíïðïßçóç óå ìåëëïíôéêÝò
õðïèÝóåéò•

26 - LOZA
ÄÇËÙÓÇ ÃÉÁ ÔÇÍ ÅËËÁÄÁ
ÓÔÇ ÓÕÍÏÄÏ ÕËÏÐÏÉÇÓÇÓ 2000 ÔÏÕ ÏÁÓÅ
18 Ïêôùâñßïõ 2000

Åëåõèåñßá ôçò ¸êöñáóçò

ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ

ÄÇËÙÓÇ ÃÉÁ ÔÇÍ ÅËËÁÄÁ
ÓÔÇ ÓÕÍÏÄÏ ÅÐÉÓÊÏÐÇÓÇÓ
ÔÇÓ ÕËÏÐÏÉÇÓÇÓ ÔÙÍ ÓÕÌÖÙÍÉÙÍ
ÔÏÕ ÏÁÓÅ ÔÏ 2000
18 Ïêôùâñßïõ 2000

Äéêáßùìá óå Äßêáéç Äßêç[1]

Áðü ôéò ÷þñåò ìå ìáêñü÷ñïíç äçìïêñáôéêÞ
ðáñÜäïóç, ç ÅëëÜäá åßíáé äõóôõ÷þò åêåßíç ìå ôï
ëéãüôåñï óåâáóìü ôçò åëåõèåñßáò ôïõ ôýðïõ,
üðùò öáßíåôáé êáé áðü Ýêèåóç ôïõ 2000 ôçò
äéåèíïýò ïñãÜíùóçò Freedom House. Óôçí
êëßìáêá 0 [ðëÞñçò åëåõèåñßá], 100 [êáìéÜ
åëåõèåñßá], ç ÅëëÜäá âáèìïëïãåßôáé ìå 30 ðïõ
åßíáé ç ÷åéñüôåñç âáèìïëïãßá ãéá åëåýèåñç
÷þñá: áðü ôï 31 áñ÷ßæïõí ïé ìåñéêÜ åëåýèåñåò
÷þñåò (êáé áðü ôï 61 ïé áíåëåýèåñåò).
Êáëýôåñç åðßäïóç áðü ôçí ÅëëÜäá Ý÷ïõí áêüìá
êáé ó÷åäüí üëåò ïé íÝåò äçìïêñáôßåò ôçò
ÊåíôñéêÞò Åõñþðçò êáé ôçò ÂáëôéêÞò. Óôï ÷þñï
ôïõ ÏÁÓÅ, ìüíï ïé ðåñéóóüôåñåò (áëëÜ ü÷é üëåò)
âáëêáíéêÝò êáé ðñþçí óïâéåôéêÝò ÷þñåò åßíáé óå
÷åéñüôåñç ìïßñá.
.....
ÕðÜñ÷ïõí åðßóçò áíáöïñÝò óôçí áðáãüñåõóç åíüò ñáäéïöùíéêïý óôáèìïý, óå ìßá
ðåñßðôùóç ëïãïêñéóßáò âéâëßïõ êáé óå ìßá
áðáãüñåõóç óõíáõëßáò áëëçëåããýçò ðñïò ôéò
äõíÜìåéò ôçò áíôéðïëßôåõóçò óôç Óåñâßá
ðáñáìïíÝò ôùí ðñüóöáôùí êñßóéìùí åêëïãþí óå
áõôÞ ôç ÷þñá. Åðéðñüóèåôá, õðÜñ÷ïõí
ðåñéðôþóåéò äçìïóéïãñÜöùí ðïõ
ðáñåíï÷ëÞèçêáí áðü ü÷ëïõò áíåíü÷ëçôïõò áðü
ôçí áóôõíïìéêÞ ðáñïõóßá, êáèþò êáé Ìáêåäüíùí
êáé Ôïýñêùí äçìïóéïãñÜöùí êáé óõããñáöÝùí
óôïõò ïðïßïõò áðáãïñåýèçêå ç åßóïäïò óôçí
ÅëëÜäá Þ óå ìéá ïñéóìÝíç ìåéïíïôéêÞ ðåñéï÷Þ
ðïõ óõíå÷ßæåé íá èåùñåßôáé «åðéôçñïýìåíç æþíç».
Åëðßæïõìå åéëéêñéíÜ üôé ïé åëëçíéêÝò áñ÷Ýò
ôåëéêÜ èá áðïìáêñõíèïýí áðü ôéò áíåëåýèåñåò
ðñáêôéêÝò ôùí ðïéíéêþí êáôáäéêþí ãéá
äõóöÞìçóç êáé ôçò áíï÷Þò Þ ôçò äéÜðñáîçò
ðáñåíü÷ëçóçò óå âÜñïò äçìïóéïãñÜöùí ôéò
áðüøåéò ôùí ïðïßùí èåùñïýí äõóÜñåóôåò Þ
åðéêñéôéêÝò ãéá ôéò ðïëéôéêÝò ôïõ êñÜôïõò•

Óôéò 26/9/2000, ôï Åõñùðáúêü ÄéêáóôÞñéï
Áíèñþðéíùí ÄéêáéùìÜôùí åîÝäùóå ôçí áêüëïõèç
áðüöáóç:
Ôï êüììá ôçò ìáêåäïíéêÞò ìåéïíüôçôáò ÏõñÜíéï Ôüîï, óå
ìßá õðüèåóç ãíùóôÞ óôá öüñá ôïõ ÏÁÓÅ, õðÝóôç ëåçëáóßá
ôùí ãñáöåßùí ôïõ ôï 1995. ÄéêáóôéêÜ óõìâïýëéá, äýï öïñÝò
ôï ôåëåõôáßï äùäåêÜìçíï, áíáßñåóáí ôéò êáôçãïñßåò ðïõ
åß÷áí õðïâëçèåß åéò âÜñïò öåñüìåíùí ùò äñáóôþí Þ
õðïêéíçôþí åêåßíçò ôçò ðïôáðÞò ðñÜîçò, êáé áñíÞèçêáí
ìÜëéóôá áêüìá êáé íá åðéôñÝøïõí íá åêäéêáóôåß ç õðüèåóç
óå äçìüóéá äßêç. Óýìöùíá ìå ôïõò äéêáóôÝò, ïé åðßóêïðïé,
éåñåßò, äÞìáñ÷ïé êáé Üëëïé äéêáéïëïãçìÝíá Ýêáíáí
åìðñçóôéêÝò êáé óõêïöáíôéêÝò äçëþóåéò, åíáíôßïí ôùí
çãåôþí ôïõ ÏõñÜíéïõ Ôüîïõ, ðñÜãìá ðïõ ïäÞãçóå ôïí ü÷ëï
íá ëåçëáôÞóåé ôá ãñáöåßá ôïõ êüììáôïò, åðåéäÞ, üðùò
õðïóôÞñéîáí ïé äéêáóôÝò, üëïé ôïõò äéêáßùò Ýíéùóáí íá
ðñïêáëïýíôáé áðü ìßá ðéíáêßäá êüììáôïò óôç ìáêåäïíéêÞ
ãëþóóá.
ÄåäïìÝíïõ üôé ïé ðïëëáðëÝò ó÷åôéêÝò åêêëÞóåéò, ðïõ
Ýêáíáí óôçí ÅëëÜäá ÌÊÏ Þ ç ECRI ðñïò ôéò áñ÷Ýò,
áãíïÞèçêáí ðáíôåëþò, êÜíïõìå Ýêêëçóç åäþ ðñïò ôïí ÏÁÓÅ
êáé ôá óõììåôÝ÷ïíôá êñÜôç íá áóêÞóïõí ðßåóç óôçí ÅëëÜäá
íá óåâáóôåß ôï äéêáßùìá ôùí ìåôáíáóôþí êáé ôùí
ìåéïíïôÞôùí óå äßêáéç äßêç êáé óå ßóç ìåôá÷åßñéóç ìå áõôÞ
ôùí ìåëþí ôçò åëëçíéêÞò åèíüôçôáò.
[1] Ãéá ëåðôïìåñÞ Ýêèåóç âë: IHF/ÅÐÓÅ/ÅÏÄÌ «¸êèåóç
ðñïò ôç ÓõíÜíôçóç ãéá ôçí Åðéóêüðçóç ôçò Õëïðïßçóçò ôùí
Óõìöùíéþí ôïõ ÏÁÓÅ ãéá ÈÝìáôá Áíèñþðéíçò ÄéÜóôáóçò:
ÅëëÜäá» Âáñóïâßá 17-27 Ïêôùâñßïõ 2000•

LOZA -

ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ

27

ÄÇËÙÓÇ ÃÉÁ ÔÇ ÂÏÕËÃÁÑÉÁ ÊÁÉ ÔÇÍ ÅËËÁÄÁ
ÓÔÇ ÓÕÍÏÄÏ ÕËÏÐÏÉÇÓÇÓ 2000 ÔÏÕ ÏÁÓÅ

20 Οκτωβρίου 2000

Óôçí ðüëç Ãêüôóå ÍôÝëôóåâ

Åëåõèåñßá ôïõ Óõíåôáéñßæåóèáé ôùí Ìáêåäïíéêþí ÌåéïíïôÞôùí

Ôï Åëëçíéêü ÐáñáôçñçôÞñéï ôùí Óõìöùíéþí ôïõ
Åëóßíêé êáé ç ÅëëçíéêÞ ÏìÜäá ãéá ôá Äéêáéþìáôá ôùí
ÌåéïíïôÞôùí åñãÜæïíôáé åðß ÷ñüíéá ãéá ôá áíèñþðéíá
äéêáéþìáôá êáé óõãêåêñéìÝíá ãéá ôá äéêáéþìáôá ôùí
ìåéïíïôÞôùí óôç ÍïôéïáíáôïëéêÞ Åõñþðç. Ïé áêüëïõèïé
ðñïâëçìáôéóìïß áíôáíáêëïýí ôï ó÷åôéêü Ýñãï ôïõò, áëëÜ
åðßóçò êáé ôéò áðüøåéò ôçò Äéåèíïýò Ïìïóðïíäßáò
Åëóßíêé, ôçò ÂïõëãáñéêÞò ÅðéôñïðÞò Åëóßíêé, êáé ôçò
ÅðéôñïðÞò Åëóßíêé ãéá ôá Áíèñþðéíá Äéêáéþìáôá ôçò
Äçìïêñáôßáò ôçò Ìáêåäïíßáò[1].
Óôéò 29 Öåâñïõáñßïõ 2000, ôï Óõíôáãìáôéêü
ÄéêáóôÞñéï ôçò Âïõëãáñßáò êÞñõîå
áíôéóõíôáãìáôéêü ôï ðïëéôéêü êüììá OMO
«Ilinden» PIRIN. ÁõôÞ ç áðüöáóç ðáñáâéÜæåé ôï
äéêáßùìá óôçí åëåõèåñßá ôïõ óõíåôáéñßæåóèáé êáé ôï
äéêáßùìá óôçí åëåõèåñßá áðü äéáêñßóåéò êáé èá
ìðïñïýóå íá ïäçãÞóåé óå ðñáêôéêÞ áðáãüñåõóç ôïõ
êüììáôïò, óå óôÝñçóç ôçò èÝóçò ôïõ ùò íïìéêïý
ðñïóþðïõ, óå êáôÜó÷åóç ôçò ðåñéïõóßáò ôïõ êáé óå
áäõíáìßá óõììåôï÷Þò óôéò åêëïãÝò.
Óôï Óõíôáãìáôéêü ÄéêáóôÞñéï ðñéí Ýíá ÷ñüíï ìßá
ïìÜäá âïõëåõôþí, êõñßùò áðü ôï Âïõëãáñéêü
Óïóéáëéóôéêü Êüììá (ðñþçí êïììïõíéóôÝò) õðÝâáëå
áßôçóç ìáæß ìå áñêåôïýò ìç êïììïõíéóôÝò åèíéêéóôÝò
âïõëåõôÝò. Ç áßôçóç æçôïýóå áðü ôï äéêáóôÞñéï íá
êçñýîåé ôï êüììá áíôéóõíôáãìáôéêü, éó÷õñéæüìåíç áðåéëÞ
ãéá ôçí åèíéêÞ áóöÜëåéá ôçò Âïõëãáñßáò. Ôï õðïõñãéêü
óõìâïýëéï êáé áñêåôÜ õðïõñãåßá ôçò êõâÝñíçóçò
óôÞñéîáí óôç óõíÝ÷åéá ôçí áßôçóç. Ôï OMO «Ilinden»
PIRIN åããñÜöçêå ùò ðïëéôéêü êüììá ôï 1999 êáé
Ýëáâå ìÝñïò óôéò äçìïôéêÝò åêëïãÝò ôïí
Ïêôþâñéï 1999, ïðüôå êáé åîÝëåîå ðÝíôå
ôïðéêïýò áîéùìáôïý÷ïõò. ¹ôáí åããñáììÝíï ùò
êáèáñÜ âïõëãáñéêü ðïëéôéêü êüììá, êáèþò ôï
âïõëãáñéêü óýíôáãìá áðáãïñåýåé ôï ó÷çìáôéóìü
ðïëéôéêþí êïììÜôùí óå åèíïôéêÞ êáé èñçóêåõôéêÞ âÜóç.
Åíôïýôïéò, ç õðïóôÞñéîÞ ôïõ ðñïåñ÷üôáí êõñßùò áðü
ìÝëç ôçò ìáêåäïíéêÞò åèíüôçôáò (ðÜíù áðü
10.800 Üôïìá óýìöùíá ìå ôçí áðïãñáöÞ ôïõ
1992).

Ç âïõëãáñéêÞ êõâÝñíçóç äåí áíáãíþñéóå ðïôÝ
ôç ìáêåäïíéêÞ ôáõôüôçôá êáé Ý÷åé õéïèåôÞóåé ðïéêéëßá
êáôáðéåóôéêþí ìÝôñùí ãéá íá êáôáóôåßëåé ôçí åëåýèåñç
ÝêöñáóÞ ôçò, ôüóï ðñéí üóï êáé ìåôÜ ôçí ðôþóç ôïõ
êïììïõíéóìïý. ÁñêåôÝò ïñãáíþóåéò áíèñþðéíùí
äéêáéùìÜôùí, ôüóï óôç Âïõëãáñßá üóï êáé óôï
åîùôåñéêü, Ý÷ïõí åêöñÜóåé áíçóõ÷ßåò üôé ôï êßíçôñï
ôïõ Óõíôáãìáôéêïý Äéêáóôçñßïõ óôçí ðáñïýóá õðüèåóç
Þôáí ôï ãåãïíüò üôé èåùñïýóå ôï êüììá ùò áðåéëÞ ãéá
ôçí åèíéêÞ áóöÜëåéá ôçò Âïõëãáñßáò åðåéäÞ ïñéóìÝíá
áðü ôá ìÝëç ôïõ Ý÷ïõí êÜíåé óôï ðáñåëèüí áðïó÷éóôéêÝò
äçëþóåéò. Ôï ßäéï ôï êüììá äåí Ýêáíå ðïôÝ
áðïó÷éóôéêÝò äçëþóåéò. ÄÞëùóå áðü ôçí áñ÷Þ üôé èá
óåâáóôåß ôï óõíôáãìáôéêü êáé íïìéêü óýóôçìá ôçò
Âïõëãáñßáò êáé èá äéåîáãÜãåé ôéò ðïëéôéêÝò ôïõ
äñáóôçñéüôçôåò åéñçíéêÜ.
Óôçí ðñáãìáôéêüôçôá, ç áðüöáóç ôïõ Óõíôáãìáôéêïý
Äéêáóôçñßïõ áíáâéþíåé ôéò èåùñßåò ôçò êïììïõíéóôéêÞò
åðï÷Þò üôé ü÷é ìüíï ïé åíÝñãåéåò, áëëÜ êáé ïé óêÝøåéò êáé
ïé äçëþóåéò ôùí ðïëéôéêþí ïìÜäùí èá ìðïñïýóáí íá
õðïâÜëëïíôáé óå åîïíõ÷éóôéêü Ýëåã÷ï êáé êáôáðßåóç.
Åðßóçò êÜíåé äéáêñßóåéò, êáèþò õðÜñ÷ïõí áñêåôÜ
ìïíáñ÷éêÜ ðïëéôéêÜ êüììáôá óôç Äçìïêñáôßá ôçò
Âïõëãáñßáò ìå ñçôÜ áíôéóõíôáãìáôéêÝò áðüøåéò êáé
ùóôüóï ëåéôïõñãïýí åëåýèåñá êáé ëáìâÜíïõí ôáêôéêÜ
ìÝñïò óôéò åêëïãÝò.
ÁõôÞ ç õðüèåóç åìöáíßæåé åíôõðùóéáêÝò ïìïéüôçôåò
ìå åêåßíç ôïõ ìáêåäïíéêïý óõëëüãïõ «ÓôÝãç
Ìáêåäïíéêïý Ðïëéôéóìïý» ðïõ åäñåýåé óôçí ÅëëÜäá. Ç
Üñíçóç ôçò ÅëëÜäáò óôï ðáñåëèüí íá ôïí åããñÜøåé, ãéá
ëüãïõò ðáñüìïéïõò ìå åêåßíïõò ôçò áðáãüñåõóçò ôïõ
OMO «Ilinden» - PIRIN, ïäÞãçóå óå êáôáäßêç áðü ôï
Åõñùðáúêü ÄéêáóôÞñéï Áíèñþðéíùí ÄéêáéùìÜôùí ôï 1998
ãéá ðáñáâßáóç ôçò åëåõèåñßáò ôïõ óõíåôáéñßæåóèáé. Äýï
÷ñüíéá áñãüôåñá, ç ÓôÝãç äåí åß÷å áêüìá êáôáöÝñåé íá
åããñáöåß, êáèþò üëïé ïé äéêçãüñïé ôïõ íïìïý Öëþñéíáò,
üðïõ âñßóêåôáé ç Ýäñá ôïõ óõëëüãïõ, åß÷áí áñíçèåß íá
äéåêðåñáéþóïõí ôçí åããñáöÞ åíþðéïí ôùí äéêáóôçñßùí.
Êáé, óôçí ÅëëÜäá, Ýíáò óýëëïãïò äåí ìðïñåß íá åããñáöåß
÷ùñßò ôéò õðçñåóßåò ôïðéêïý äéêçãüñïõ•

28 - LOZA

ΒΑΛΚΑΝΙΚΕΣ ΧΩΡΕΣ

ÏÉ ÌÁÊÅÄÏÍÅÓ
ÔÇÓ ÁËÂÁÍÉÁÓ

Óôéò 2 Áõãïýóôïõ 2004
åðéóêåöèÞêáìå êáé ôç Âüñåéá
Áëâáíßá. ÌðÞêáìå óôï áëâáíéêü
Ýäáöïò áðü ôç ìåñéÜ ôçò
Óôñïýãêá ãéá íá ðáñåõñåèïýìå óôá
åãêáßíéá ôçò åêêëçóßáò (óôçí
ðñáãìáôéêüôçôá åêêëçóÜêé) óôçí
ðåñéï÷Þ Ãêüëï Ìð'ñíôï (Γolo Vrdo) ôùí 27
ìáêåäïíéêþí ÷ùñéþí. Åðß ÅìâÝñ ×üôæá åß÷áí
êáôáóôñáöåß ïé åêêëçóßåò êáé ôá ôæáìéÜ. ¸ôóé
êé áõôÞ ç åêêëçóßá ôïõ Ðñïö. Çëßá ðÜíù óôï âïõíü,
ðïõ Þôáí éóôïñéêÞò óçìáóßáò, êáôáóôñÜöçêå åê
èåìåëßùí. Ôçí çìÝñá ôçò ãéïñôÞò ôïõ ÐñïöÞôç Çëßá,
ìå ôï ðáëéü çìåñïëüãéï, Ýãéíáí ôá åðßóçìá åãêáßíéá
áðü ôïõò åêáôïíôÜäåò Ìáêåäüíåò ôçò Áëâáíßáò
ðïõ ðáñåõñßóêïíôáí åêåß. Ôá ìáêåäïíéêÜ ôá ìéëïýí
ôÝëåéá, åßôå ðçãáßíïõí óå ó÷ïëåßï åßôå ü÷é. ¹ôáí
üëùí ôùí çëéêéþí. Ðïëëïß áðü ôïõò íÝïõò ðïõ
óõíáíôÞóáìå åêåß äïõëåýïõí óôçí Éôáëßá Þ,
êõñßùò, óôçí ÅëëÜäá.
¹ôáí óôçìÝíç ç áëâáíéêÞ óçìáßá áëëÜ êáé ç
óçìáßá ôçò Äçì. ôçò Ìáêåäïíßáò, åíþ õðÞñ÷å
êáé åðßóçìç áíôéðñïóùðåßá ìå åðéêåöáëÞò ôçí
õðïõñãü Åîùôåñéêþí Çëßíêá ÌÞôñåâá (Ilnika
Mitreva) ç ïðïßá êáé ÷áéñÝôçóå ôçí åêäÞëùóç. Ôá
åãêáßíéá îåêßíçóáí ïé Ìáêåäüíåò ôçò Áëâáíßáò ìå
ïìéëßåò êáé áðáããåëßåò ðïéçìÜôùí. Ìåôáîý áõôþí
ðïõ ìßëçóáí Þôáí êáé ï Êßìåô ÖåôÜ÷ïõ,
áêáäçìáúêüò ôïõ Ðáíåðéóôçìßïõ ôùí
ÔéñÜíùí, ìïõóïõëìÜíïò óôï èñÞóêåõìá.
×áéñÝôçóå áêüìç ï Íßêïëá Êïõóôïýñóêé áð'
ôá Ìðßôïëá, ìå êáôáãùãÞ áðü ôçí ÅëëÜäá, ç
ïðïßá äåí ôïí áöÞíåé íá ðÜåé óôï ÷ùñéü ôïõ, åíþ ç
Áëâáíßá äåí ôïõ äçìéïýñãçóå êáíÝíá ðñüâëçìá
ïýôå êáé óå êáíÝíáí Üëëï. Åðßóçò ÷áéñÝôçóå êáé ï
Íßêïò ÓáêåëëÜñéïò áíáöåñüìåíïò óôç äéðëÞ ãéïñôÞ,
ôïõ ÐñïöÞôç Çëßá êáé ôçò åðáíÜóôáóçò ôïõ ºëéíôåí.

Áêïëïýèçóå ìáêåäïíéêü ãëÝíôé. Ìáò ößëåøáí êáé
óõæçôÞóáìå ìå ðïëëÜ íåáñÜ ðáéäéÜ, ðïõ ôïõò
Ýäéùîáí ëüãù Ïëõìðéáêþí Áãþíùí êé åëðßæïõí íá
îáíáãõñßóïõí ìåôÜ ãéá åñãáóßá. Ðïëëïß áðü ôïõò
ðáñåõñéóêüìåíïõò Þôáí ìïõóïõëìÜíïé Ìáêåäüíåò.
Ôï êëßìá ìåôáîý ÷ñéóôéáíþí êáé ìïõóïõëìÜíùí Þôáí
ðïëý êáëü. Ôçí çìÝñá áõôÞ ÷áñßóôçêå Ýíá ôæéð áðü
ôïõò Ìáêåäüíåò ôçò Åõñþðçò êáé ôïõ ÊáíáäÜ, ãéá
íá ìðïñïýí ôá ìáêåäïíéêÜ óôåëÝ÷ç íá áíåâáßíïõí
ðÜíù óôá ÷ùñéÜ ãéáôß ï äñüìïò (êáëýôåñá ìïíïðÜôé)
åßíáé ÷Üëéá, ãéá íá êÜíïõìå 40-45 ÷ëì. ÷ñåéáóôÞêáìå
ôñåéò þñåò. ¸÷åé ìðåé ðëÜíï íá ìáæåõôïýí ÷ñÞìáôá
ãéá íá êôéóôåß êé Ýíá ôæáìß óôç èÝóç êÜðïéïõ ðïõ Ý÷åé
ãêñåìéóôåß. Óôçí ðåñéï÷Þ Ãêüëï Ìð'ñíôï åß÷áí Ýñèåé
Üíèñùðïé êé áðü ôá ìáêåäïíéêÜ ÷ùñéÜ ôçò ÐñÝóðáò
ôçò Áëâáíßáò, ìå åðéêåöáëÞò ôïí ÅöôÞì ÌÞôñåöóêé
(Εftim Mitrevski) êáé ôïí ÓðÜóå ÌáæÝíêïâóêé
(Spase Mzenkovski) áðü ôçí åöçìåñßäá
«Prespa».

LOZA -

ΕΠΕΤΕΙΟΙ

Ç 24ç ÓÕÍÁÍÔÇÓÇ ÓÔÏ ÔÑÍÂÏ

29

101 ×ÑÏÍÉÁ ÉËÉÍÔÅÍ

Ôçí 24 ç ðñïãñáììáôéóìÝíç óõíÜíôçóç ôùí
Ìáêåäüíùí ðïëéôéêþí ðñïóöýãùí äéïñãÜíùóå ãéá ìéá
áêüìç öïñÜ óôï Ô'ñíâï (Trnovo) êïíôÜ óôá Ìðßôïëá
óôç Äçì. ôçò Ìáêåäïíßáò ï ÓÕËËÏÃÏÓ ÔÙÍ ÌÁÊÅÄÏÍÙÍ
áðü ôï ÁÉÃÁÉÁÔÉÊÏ ÔÌÇÌÁ ÔÇÓ ÌÁÊÅÄÏÍÉÁÓ
(Zdru`enie na Makedoncite od Egejskiot del na
Makedonija). Ç óõíÜíôçóç Ýãéíå ôçí ôåëåõôáßá ÊõñéáêÞ
ôïõ Éïýëç, 25 ôïõ ìçíüò. Ï óýëëïãïò éäñýèçêå ôï 1972
êáé Ý÷åé ôá ãñáöåßá ôïõ äßðëá óôï îåíïäï÷åßï “Vitola”
óôçí ðüëç Ìðßôïëá. Ðñüåäñüò ôïõ åßíáé ï ÁëåîÜíôåñ
Ðüðïöóêé.

Ç ìáêåäïíéêÞ ïñãÜíùóç
Omo Ilinden
äéïñãÜíùóå ôçí ÊõñéáêÞ 1-8-2004 åêäÞëùóç ãéá ôá 101
÷ñüíéá áð' ôçí åðáíÜóôáóç ôïõ ºëéíôåí, óôç Ìáêåäïíßá
ôïõ Ðéñßí (Âïõëãáñßá), óôçí ôïðïèåóßá ÓáìïõÞëïâá
ÊñÝðïõò ðïõ âñßóêåôáé ðÜíù óôï äñüìï ðïõ åíþíåé ôï
Ðåôñßôóé ìå ôá óýíïñá (Zlatarevo) ôçò Äçì. ôçò
Ìáêåäïíßáò êïíôÜ óôï ÷ùñéü Strume{nica
(ÓôñïõìÝóíéôóá). ¸ãéíáí ïìéëßåò êáé ÷áéñåôéóìïß,
ôñáãïõäÞèçêáí éëéíôåíßóôéêá ôñáãïýäéá, ÷üñåøáí
åêáôïíôÜäåò êüóìïõ ðïõ ðáñåõñßóêïíôáí ó' áõôÞ ôçí
ðïëéôéêÞ åêäÞëùóç.

JANE SANDANSKI
1872-1915-2005

90

×ñüíéá áðü ôç
Äïëïöïíßá ôïõ

Ôï ÓÜââáôï ôïõ ËáæÜñïõ 23 Áðñßëç 2005, üðùò êáé
êÜèå ÷ñüíï óôï âïõíü ôïõ Ðéñßí, óôç Âïõëãáñßá
(Ìáêåäïíßá ôïõ Ðéñßí), Ýãéíáí åêäçëþóåéò ðñïò ôéìÞ ôïõ.
Áíôéðñïóùðåßá áðü ìáêåäüíåò áðü ôçí ÅëëÜäá ìå
åðéêåöáëÞò ôïí ðáðÜ Íéêüäçìï ÔóáñêíéÜ êáé ôï ×ñÞóôï
Ðñßôóêá åðéóêÝöèçêå ôçí åêäÞëùóç ôçò Üãñéáò
äïëïöïíßáò (1915) áðü ôïõò Âïýëãáñïõò, ôïõ Ìáêåäüíá
ÉëéíôåíéóôÞ ÃéÜííå ÓáíôÜíóêé.
Ôïí ôÜöï ôïõ åðéóêÝöèçêáí åêáôïíôÜäåò
Ìáêåäüíåò áðü ôçí Âïõëãáñßá áëëÜ êáé ôç Äçìïêñáôßá
ôçò Ìáêåäïíßáò•

30 - LOZA

1
2
3
4
5
6
7

ΣΕΛΙΔΑ ΓΝΩΣΕΩΝ

1 2 3 4 5 6 7

Ïñéæïíôßùò
1) ÉóôïñéêÞ Áôôéêïýðïëç
2) Ìáêåäüíáò áãùíéóôÞò ðïõ óêüôùóáí ïé Âïýëãáñïé
ôï 1926 óôç ÂéÝííç
3) Åðßññçìá, ÷ñçóéìïðïéåßôáé óôá Ýããñáöá
4) ÓõìðëÞñùóå ÉÅÕÔÉ×
5) Ï áñéèìüò 24 - Ï ðñùôÜíèñùðïò
6) Ï õðÜñ÷ùí óôá áñ÷áéïåëëçíéêÜ - Óõìðåñáóìáôéêü
7) Ïé äéêïß ìáò óôá ìáêåäüíéêá
ÊáèÝôùò
1) Âïõíü ôçò Ìáêåäïíßáò
2) ¹ôáí ï ÁëÝîáíäñïò
3) ÌïíÜäá ìÝôñçóçò óôïí çëåêôñéóìü - Äåéêôéêü
4) Ãõíáéêåßï üíïìá
5) Ï ôåôñáðÝñáôïò
6) Ñþóïé, ÷ùñßò ôá öùíÞåíôá - ÖçìéóìÝíç êáôÜóêïðïò
7) 3Á - Áñ÷éêÜ âáëêáíéêïý êñÜôïõò
Ïé áðáíôÞóåéò óôï åðüìåíï ôåý÷ïò.

Êõêëïöüñçóå áðü
ôçí «Êïýñéåñ ÅêäïôéêÞ» ôï
âéâëßï ôçò äçìïóéïãñÜöïõ Ìáñßíáò ÂÞ÷ïõ:
«ÌÁÊÅÄÏÍÉÊÏ: Ç
ðõñéôéäáðïèÞêç ôùí Âáëêáíßùí» üðïõ ðáñïõóéÜæåôáé ìå
ëåðôïìÝñåéåò ç êñßóç ðïõ
îÝóðáóå óôç Äçìïêñáôßá ôçò Ìáêåäïíßáò ôï 2001. Åê
ðñþôçò üøåùò ç áíÜëõóç öáßíåôáé áíôéêåéìåíéêÞ êáé ç
ÝíóôáóÞ ìáò åßíáé ôüóï óôïí ôßôëï (ðïõ åðÝâáëå ï
åêäüôçò), üóï êáé óôçí áíáöïñÜ óå «óëÜâïõò» êáé
«åîôñåìéóôÝò Áëâáíïýò». ÅíäéáöÝñïí Ý÷åé ï ñüëïò ôçò
ÁìåñéêÞò êáé ïé ðáñåìâÜóåéò ôïõ ÓïëÜíá - ìïíïìåñåßò
ðéÝóåéò ðñïò ôçí êõâÝñíçóç.
¢ëëç ìéá âéâëéïðáñáãùãÞ ôïõ Ìïõóåßïõ Ì.Á. «ÁÈÇÍÁ
- ÓÊÏÐÉÁ: Ç åðôÜ÷ñïíç óõìâßùóç 1995-2002» áðü ôéò
åêäüóåéò ÐáðáæÞóç. Ç åðéìÝëåéá áíÞêåé óôïõò ãíùóôïýò
ÅõÜããåëï Êùöü êáé ÂëÜóç Âëáóßäç êáé ï óôü÷ïò
ðñïöáíÞò: ðñïåôïéìáóßá ôçò åëëçíéêÞò êïéíÞò ãíþìçò
ãéá ôçí ôåëéêÞ óõìöùíßá. Ïé óõããñáöåßò îåðåñíïýí ôá
óõëëáëçôÞñéá êáé êñéôéêÜñïõí ôçí «åíäéÜìåóç óõìöùíßá».
¸ôóé óôç óåë. 161 äéáâÜæïõìå ãéá ôï «öïñôéóìÝíï
áíÝíäïôï êßíçìá» ôçò ÅëëÜäïò ðïõ óõíÝâáëå óå
«áíôéóôüñçôá óôåñåüôõðá». Ôï åìðÜñãêï èåùñïýí üôé
äåí Þôáí «êßíçóç ðñïò ôá åìðñüò» (óåë. 167) áëëÜ ìéá
«áôõ÷Þò Ýìðíåõóç ðïõ óõóðåßñùóå ôç äéåèíÞ êïéíüôçôá
ãéá ôçí ðáñáâßáóç ôùí áíèñùðßíùí äéêáéùìÜôùí». ÌÝóá
óôï ðëáßóéï ôùí åëëçíéêþí äåäïìÝíùí ðáñïõóéÜæåôáé
áíáëõôéêÜ ï äéðëùìáôéêüò ðõñåôüò, ïé ïéêïíïìéêÝò
ó÷Ýóåéò, ç óõíåñãáóßá Ì.Ê.Ï. êáé ðôõ÷Ýò ôïõ
Ìáêåäïíéêïý ÆçôÞìáôïò áðü ôçí éóôïñßá. ¼ìùò ç êñßóç
ôùí óõããñáöÝùí ãéá ôá ãõìíáóéáêÜ âéâëßá äåí ìðïñåß íá
åßíáé áîéüðéóôç, üóï õðÜñ÷åé ç ðáñÜâëåøç ôùí åëëçíéêþí
ó÷ïëéêþí âéâëßùí.

ÁÐÏ ÔÇÍ ÉÓÔÏÑÉÁ ÌÁÈÅÔÅ ÏÔÉ...
ÓÁÍ ...ÁÍÅÊÄÏÔÏ
Το 1959 στην ΚΑΡΠΕΣΙΝΑ
Στο χωριό Καρπέσινα (Ατραπός) της Φλώρινας, το
καλοκαίρι του 1959, βάλανε όλους τους κατοίκους στην
πλατεία του χωριού να ορκιστούν ότι δε θα μιλάνε αυτή
τη γλώσσα, δηλαδή τα μακεδονικά.
Όταν τελείωσε η τελετή και θα παίρνανε το δρόμο για
τα σπίτια τους, τους γεννήθηκε ένα ερώτημα:
-Ι σέγκα κακ κι λάφιμε να ζένιτε; (Και τώρα πώς θα
μιλάμε με τις γυναίκες;)

•Áíôéðñïóùðåßá ôçò Ìçôñüðïëçò Êéëêßò ðáñáâñÝèçêå
óôç ÄïúñÜíç (óôç Äçìïêñáôßá ôçò Ìáêåäïíßáò) êáé
óõëëåéôïýñãçóå óôï åêêëçóÜêé ôùí Áãßùí Êõñßëëïõ êáé
Ìåèïäßïõ, áíÞìåñá ôçò ãéïñôÞò ôïõò 11 ÌáÀïõ.
•Ï «éìðåñéáëéóìüò» ôçò ÅëëáäéêÞò Åêêëçóßáò Ý÷åé
çìåñïìçíßá ëÞîçò. Áðü ôá Éåñïóüëõìá îåêßíçóáí ïé
«óêïôåéíÝò äõíÜìåéò».
•Ï ÄçìÞôñçò Ëéèïîüïõ åôïßìáóå ôï íÝï ðüíçìÜ ôïõ
«ÓÕÌÌÉÊÔÏÓ ËÁÏÓ» êáé ðñïâëÝðåôáé íÝïò ÷áìüò ìüëéò
êõêëïöïñÞóåé ôï âéâëßï.
•ÊÏÕÚÆ: Ðïéï åßíáé ôï ðñáãìáôéêü üíïìá ôçò ìçôÝñáò
ôïõ ÌåãáëÝîáíäñïõ; ÅôõìïëïãéêÜ ôé óçìáßíåé
«ÁëÝîáíäñïò»;
Ïé óùóôÝò áðáíôÞóåéò óôï åðüìåíï ôåý÷ïò.

LOZA

ΜΑΚΕΔΟΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ

- 31

ÏÌÉËÉÁ ÔÏÕ ÅÊÐÑÏÓÙÐÏÕ ÔÏÕ ÏÕÑÁÍÉÏÕ ÔÏÎÏÕ ÐÁÕËÏÕ ÂÏÓÊÏÐÏÕËÏÕ
ÓÔÇ ÓÕÍÄÉÁÓÊÅØÇ ÔÙÍ ÌÅÉÏÍÏÔÉÊÙÍ ÊÁÉ ÐÅÑÉÖÅÑÅÉÁÊÙÍ ÊÏÌÌÁÔÙÍ (EFA)
ÓÔÉÓ ÂÑÕÎÅËËÅÓ ÓÔÉÓ 12.05.2000

ÈÝìá:

Ç êáôÜóôáóç
ôçò ÌáêåäïíéêÞò ãëþóóáò
óôçí ÅëëÜäá.

Ðáýëïò Âïóêüðïõëïò

Êõñßá ðñüåäñïò,
Åõñùðáßïé óõìðïëßôåò êáé óõìðïëßôéóóåò.
ÅðéôñÝøôå ìïõ êáô' áñ÷Þí íá ðáñïõóéÜóù óõìâïëéêÜ
óôç ÌáêåäïíéêÞ ãëþóóá ôéò ðñþôåò ðñïôÜóåéò ôçò
ïìéëßáò ìïõ, ðñïôÜóåéò ôéò ïðïßåò âÝâáéá èá áêïýóåôå
óôç óõíÝ÷åéá ìåôáöñáóìÝíåò óôçí áõôüìáôç
ìåôÜöñáóç ôçò ïìéëßáò ìïõ.
Navistima e prekrasno no vo isto vreme I
zzalosno da mozzeme denes tuka vo generalnoto
sobranie ne EFA vo samiot Evropski parlament da
sboryvame na ova tema a za ova ista tema da ne
mozzeme da zborvame so nassata vlada I ako
mnogu pati iname postaveno takvo baranje do nea.

óçìáíôéêü ôìÞìá ôçò Âüñåéáò ÅëëÜäïò.
Ïöåßëïõìå üìùò íá åðéóçìÜíïõìå ðùò áí óýíôïìá
äåí ðáñèïýí ìÝôñá áðü ôçí åëëçíéêÞ êõâÝñíçóç ðïõ èá
óôï÷åýïõí, óå áíôßèåóç ìå ôï ðáñåëèüí, óôç äéÜóùóç
êáé ðñïðáíôüò óôçí êáëëéÝñãåéÜ ôçò, ç åîÝëéîÞ ôçò èá
Ý÷åé öèßíïõóá ðïñåßá êáé ßóùò óéãÜ-óéãÜ íá åîáöáíéóôåß.
Êõñßá ðñüåäñïò.
Óôá ðïëýðáèá ÂáëêÜíéá ðïëëÝò öïñÝò óôï ðáñåëèüí
áëëÜ êáé ðñüóöáôá äõóôõ÷þò ôá ìåéïíïôéêÜ æçôÞìáôá
áðïôÝëåóáí ôçí áöïñìÞ ãéá âéáéïðñáãßåò áêüìç êáé ãéá
ðïëåìéêÝò óõññÜîåéò.

Åßíáé ðñáãìáôéêÜ èáõìÜóéï áëëÜ êáé ëõðçñü
ôáõôü÷ñïíá íá ìðïñïýìå óÞìåñá åäþ óôç
Óõíåäñßáóç ôçò ÅÖÁ óôçí Ýäñá ôïõ Åõñùðáúêïý
Êïéíïâïõëßïõ íá ðáñïõóéÜæïõìå êáé íá óõæçôÜìå
ôï ðáñáðÜíù èÝìá êáé íá ìçí ìðïñïýìå íá
êÜíïõìå ôï ßäéï óôç ÷þñá ìáò ìå ôçí êõâÝñíçóÞ
ìáò ðáñüëï ðïõ åðáíåéëçììÝíá ôï Ý÷ïõìå
æçôÞóåé.
¼óïí áöïñÜ ëïéðüí ôï èÝìá ôçò ÌáêåäïíéêÞò
ãëþóóáò óôçí ÅëëÜäá äåí åßíáé õðåñâïëÞ íá ðïýìå ðùò
áêïëïõèÞèçêå ìéá ðïëéôéêÞ ðïëéôéóôéêÞò ãåíïêôïíßáò áðü
ôï 1912 Ýùò óÞìåñá. Äõóôõ÷þò üëá áõôÜ ôá ÷ñüíéá ü÷é
ìüíï äåí ðÜñèçêáí áðü ôçí ðëåõñÜ ôçò åëëçíéêÞò
ðïëéôåßáò ìÝôñá ãéá ôçí ðñïóôáóßá ôçò áëëÜ áíôßèåôá
ðÜñèçêáí ìÝôñá ãéá ôçí åîáöÜíéóÞ ôçò óôá ðëáßóéá ôçò
åöáñìïóìÝíçò ðïëéôéêÞò ãéá ôç äçìéïõñãßá åèíéêÜ
êáèáñïý êñÜôïõò.
Èá óáò ðáñáêáëïýóá íá äåßôå ôïí ÷Üñôç êáé ôï
Ýíôõðï õëéêü ðïõ Ý÷åôå óôá ÷Ýñéá óáò (ÌïéñÜóôçêáí
óôïõò ÅõñùâïõëåõôÝò ðñéí áðü ôç óõíåäñßáóç).
Ðáñüëï ðïõ óôïí ÷Üñôç äåí áðåéêïíßæïíôáé ìå êÜèå
ëåðôïìÝñåéá üëåò ïé ðåñéï÷Ýò (ïéêéóìïß, ÷ùñéÜ, ðüëåéò)
óôéò ïðïßåò ç ÌáêåäïíéêÞ ãëþóóá ïìéëïýíôáí
ðáëáéüôåñá åßíáé íïìßæù åýêïëï íá äéáðéóôþóåôå ðùò
áêüìç êáé óÞìåñá ç ãëþóóá ìáò åßíáé æùíôáíÞ óå Ýíá

ÅÍ ÁÈÇÍÁÉÓ
ÔÕÐÏÉÓ Ð. Ä. ÓÁÊÅËËÁÑÉÏÕ
1925

32 - LOZA

Åìåßò, ïé åèíéêÜ Ìáêåäüíåò, ðïëßôåò ôçò ÅëëÜäïò êáé
ôçò ÅõñùðáúêÞò ¸íùóçò áíôéëáìâáíüìáóôå ôéò
åõáéóèçóßåò Þ êáé ôéò ðñïêáôáëÞøåéò ðïõ õðÜñ÷ïõí óôçí
ÅëëÜäá êáé óå Üëëåò ÂáëêáíéêÝò ÷þñåò óôçí ðëåéïøçößá
ôïõ ðëçèõóìïý üôáí ãßíåôáé áíáöïñÜ óå ìåéïíïôéêÜ
äéêáéþìáôá. Ðéóôåýïõìå äå ðùò ïé åèíéêÝò ìåéïíüôçôåò
éäéáßôåñá óôá ÂáëêÜíéá ðñÝðåé ìå ôç óõìðåñéöïñÜ ôïõò
íá êáèçóõ÷Üæïõí ôïí ðëåéïøçöéêü ðëçèõóìü êáé íá
åããõþíôáé ðáñÜëëçëá ðùò äåí áðïâëÝðïõí ìÝóá áðü ôçí
Üóêçóç ôùí äéêáéùìÜôùí ôïõò óôç äéáôÜñáîç ôçò
åéñÞíçò êáé óôçí áëëáãÞ ôùí õðáñ÷üíôùí ðïëéôéêþí
óõíüñùí, ãéáôß áõôü êõñßùò äçë. ïé Âáëêáíéêïß
ìåãáëïúäåáôéóìïß ïäÞãçóáí êáé ïäçãïýí óå ðïëåìéêÝò
óõãêñïýóåéò.
Ãéá áõôü áêñéâþò èåùñïýìå ðùò ç êáëýôåñç
ëýóç óôï èÝìá ôçò ÌáêåäïíéêÞò ãëþóóáò óôçí
ÅëëÜäá äåí åßíáé ç äçìéïõñãßá åíüò áíåîÜñôçôïõ
ðáñÜëëçëïõ åêðáéäåõôéêïý óõóôÞìáôïò
áðïêëåéóôéêÜ óôç ÌáêåäïíéêÞ ãëþóóá áëëÜ ç
åéóáãùãÞ ôçò óôï åëëçíéêü åêðáéäåõôéêü
óýóôçìá. Ìéá ôÝôïéá ëýóç èá óõìâÜëëåé þóôå
ôüóï ç åëëçíéêÞ êõâÝñíçóç üóï êáé ç åëëçíéêÞ
êïéíùíßá íá äå÷èåß åõêïëüôåñá ôï äéêáßùìá óôï
äéáöïñåôéêü êáé íá áðïâÜëëåé öïâßåò êáé
ðñïêáôáëÞøåéò ôïõ ðáñåëèüíôïò.
ÅðéôñÝøôå ìïõ ôþñá íá áíáöåñèþ óå ìåñéêÝò áðü
ôéò Äéåèíåßò ÓõíèÞêåò êáé ÓõìâÜóåéò ðïõ áöïñïýí ôéò
ìåéïíïôéêÝò ãëþóóåò êáé ôçí êáôÜóôáóç óôçí ÅëëÜäá
üðùò åßíáé ôá êåßìåíá áðïöÜóåùí ôçò ÄÁÓÅ óôçí
Êïðåã÷Üãç ôï 1990, ç Óýìâáóç ôïõ Óõìâïõëßïõ ôçò

ΜΑΚΕΔΟΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ

Åõñþðçò ãéá ôéò ÐåñéöåñåéáêÝò êáé ÌåéïíïôéêÝò
ãëþóóåò êáèþò êáé ç Óýìâáóç Ðëáßóéï ôïõ Óõìâïõëßïõ
ôçò Åõñþðçò ãéá ôá äéêáéþìáôá ôùí ìåéïíïôÞôùí.
Ôá êåßìåíá ôçò Êïðåã÷Üãçò Ý÷ïõí õðïãñáöåß
áðü ôç ÷þñá ìáò. Ç Óýìâáóç ôïõ Óõìâïõëßïõ ôçò
Åõñþðçò ãéá ôéò ÐåñéöåñåéáêÝò êáé ÌåéïíïôéêÝò
ãëþóóåò äåí Ý÷åé õðïãñáöåß åíþ ç Óýìâáóç
Ðëáßóéï ôïõ Óõìâïõëßïõ ôçò Åõñþðçò ãéá ôá
Äéêáéþìáôá ôùí ÌåéïíïôÞôùí Ý÷åé ìåí õðïãñáöåß
äåí Ý÷åé üìùò åðéêõñùèåß áðü ôï Åëëçíéêü
Êïéíïâïýëéï.
Áðü üëá üóá ðñïâëÝðïíôáé óôá ðáñáðÜíù êåßìåíá
ó÷åôéêÜ ìå ôá ãëùóóéêÜ äéêáéþìáôá êáé ôéò õðï÷ñåþóåéò
ôùí êñáôþí ðïõ ôá Ý÷ïõí õðïãñÜøåé, óôç ÷þñá ìáò äåí
åöáñìüæåôáé ôßðïôá ìå åîáßñåóç êÜðïéá åëÜ÷éóôá
ãëùóóéêÜ äéêáéþìáôá ôçò ÔïõñêéêÞò åèíéêÞò ìåéïíüôçôáò
óôçí ÅëëÜäá ôá ïðïßá üìùò ïöåßëïíôáé óôç ÓõíèÞêç ôçò
ËùæÜíçò ôïõ 1923 áíÜìåóá óå ÅëëÜäá êáé Ôïõñêßá.
Óôçí ÅëëÜäá ëïéðüí äåí ðÜñèçêå êáé äåí ëáìâÜíåôáé
êáíÝíá ìÝôñï ãéá ôçí ðñïóôáóßá ü÷é ìüíï ôçò
ÌáêåäïíéêÞò ãëþóóáò áëëÜ êáé êáìéÜò Üëëçò ëéãüôåñï
äéáäåäïìÝíçò ãëþóóáò.
Åìåßò ôá ôåëåõôáßá ÷ñüíéá Ý÷ïõìå æçôÞóåé áðü ôçí
åëëçíéêÞ êõâÝñíçóç íá ðñï÷ùñÞóåé óôçí åöáñìïãÞ ôùí
ðáñáêÜôù ìÝôñùí:
1. Íá áíáãíùñßóåé ôç ÌáêåäïíéêÞ ãëþóóá ùò
åðßóçìç ìåéïíïôéêÞ ãëþóóá óôçí ÅëëÜäá.
2. Íá åéóáãÜãåé ôç ÌáêåäïíéêÞ ãëþóóá óôï
åëëçíéêü åêðáéäåõôéêü óýóôçìá óôç âáóéêÞ êáé
ìÝóç åêðáßäåõóç êáé íá éäñýóåé ðáñÜëëçëá Ýäñá
ÌáêåäïíéêÞò ãëþóóáò óå ðáíåðéóôçìéáêü
åðßðåäï.
3. Íá åéóáãÜãåé ôç ÌáêåäïíéêÞ ãëþóóá óôá
êñáôéêÜ ÌÌÅ óôéò ðåñéï÷Ýò üðïõ åêåßíç ïìéëåßôáé.
Åëðßæïõìå ðùò ç êõâÝñíçóÞ ìáò èá áíôáðïêñéèåß óôá
áéôÞìáôÜ ìáò ýóôåñá ìÜëéóôá áðü ôçí åðéóôïëÞ Ýêêëçóç
ðïõ áðåõèýíåé óôïí ðñùèõðïõñãü ê. Óçìßôç ôüóï ç
ÅõñùðáúêÞ
Åëåýèåñç
Óõììá÷ßá (ÅÖÁ)
üóï êáé ç ïìÜäá
ôùí Ðñáóßíùí.
Èá Þèåëá
ôÝëïò íá
åõ÷áñéóôÞóù
ôçí ÅÖÁ êáé
üëïõò ôïõò
ÅõñùâïõëåõôÝò ãéá ôçí
áëëçëåããýç ðïõ
åðéäåéêíýïõí
ð ñ ï ò ô ï
ÏÕÑÁÍÉÏ ÔÏÎÏ
êáé ôïí áãþíá
ôïõ.
Óáò
åõ÷áñéóôþ ðïõ
ìå áêïýóáôå.

LOZA -

ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ

33

Ìáêåäüíåò
êáé Üëëåò ìåéïíïôéêÝò ïìÜäåò
Council of Europe
Óõìâïýëéï ôçò Åõñþðçò
Ôñßôç ¸êèåóç ãéá ôçí ÅëëÜäá
çò
Ôçò 5 Äåêåìâñßïõ 2003
Óôñáóâïýñãï, 8 Éïõíßïõ 2004
80. Óôçí äåýôåñÞ ôçò Ýêèåóç ç ECRI åíåèÜññõíå ôéò
áñ÷Ýò íá äéáóöáëßóïõí üôé üëåò ïé ïìÜäåò óôçí ÅëëÜäá,
ðåñéëáìâáíïìÝíùí ôùí Ìáêåäüíùí êáé ôùí Ôïýñêùí, èá
åäýíáíôï íá áóêïýí ôá äéêáéþìáôÜ ôïõò ùò ðñïò ôçí
åëåõèåñßá ôïõ óõíåôáéñßæåóèáé êáé ôçí åëåõèåñßá ôçò
Ýêöñáóçò óýìöùíá ìå ôïõò äéåèíåßò êáíüíåò äéêáßïõ.
81. Ç ECRI óçìåéþíåé üôé ïé ÅëëçíéêÝò áñ÷Ýò åßíáé
ðåñéóóüôåñï Ýôïéìåò íá áíáãíùñßóïõí ôçí ýðáñîç
ìåéïíïôéêþí ïìÜäùí óôçí ÅëëÜäá, üðùò ïé ÐïìÜêïé êáé ïé
ÑïìÜ, ðåñéëáìâáíïìÝíïõ ôïõ ãåãïíüôïò üôé ïé ïìÜäåò
áõôÝò Ý÷ïõí Üëëç ìçôñéêÞ ãëþóóá áðü ôçí ÅëëçíéêÞ.
Åíôïýôïéò Üëëåò ïìÜäåò óõíå÷ßæïõí íá
áíôéìåôùðßæïõí äõóêïëßåò, üðùò ãéá ðáñÜäåéãìá
ïé Ìáêåäüíåò êáé ïé Ôïýñêïé. Áêüìç êáé óÞìåñá,
Üôïìá ðïõ åðéèõìïýí íá åêöñÜóïõí ôçí ÌáêåäïíéêÞ, ôçí
ÔïõñêéêÞ Þ Üëëç ôáõôüôçôá åðéóýñïõí ôçí å÷èñüôçôá ôïõ
ðëçèõóìïý. Åßíáé óôü÷ïé ðñïêáôáëÞøåùí êáé
óôåñåïôýðùí, êáé åíßïôå áíôéìåôùðßæïõí äéáêñßóåéò,
éäéáßôåñá óôçí áãïñÜ åñãáóßáò. Óôçí áðüöáóÞ ôïõ ôçò
10çò Éïõëßïõ 1998, ôï Åõñùðáúêü ÄéêáóôÞñéï Áíèñùðßíùí
ÄéêáéùìÜôùí Ýêñéíå óôçí õðüèåóç Óéäçñüðïõëïõ êáé
Üëëùí êáôÜ ôçò ÅëëÜäïò üôé ç Üñíçóç åããñáöÞò ôïõ
óùìáôåßïõ «Óðßôé <ÓôÝãç> Ìáêåäïíéêïý
Ðïëéôéóìïý» áðïôåëïýóå ðáñåìðüäéóç ôçò åëåõèåñßáò
ôïõ óõíåôáéñßæåóèáé üðùò áõôÞ äéáóöáëßæåôáé áðü ôï
¢ñèñï 11 ôçò ÅõñùðáúêÞò Óýìâáóçò ôùí ÄéêáéùìÜôùí
ôïõ Áíèñþðïõ. Ç ECRÉ áðïäïêéìÜæåé ôï ãåãïíüò üôé ìåôÜ
ðáñÝëåõóç ðåíôáåôßáò áðü ôçí åí ëüãù áðüöáóç ôïõ
Åõñùðáúêïý Äéêáóôçñßïõ Áíèñùðßíùí ÄéêáéùìÜôùí, ï
óýíäåóìïò áêüìç äåí Ý÷åé åããñáöåß ðáñÜ ôéò
åðáíåéëçììÝíåò áéôÞóåéò ðïõ Ý÷ïõí êÜíåé ôá ìÝëç ôïõ. Ç
ECRI óçìåéþíåé üôé ðáñüìïéåò õðïèÝóåéò åõñßóêïíôáé
åíþðéïí ôùí Åëëçíéêþí äéêáóôçñßùí ùò ðñïò ôçí
åããñáöÞ óùìáôåßùí ôùí ïðïßùí ï ôßôëïò ðåñéëáìâÜíåé
ôï åðßèåôï «Ôïõñêéêü».
82. Ç ECRÉ õðïãñáììßæåé üôé ïé áñ÷Ýò ðñáãìáôïðïßçóáí
Ýíá ðñþôï èåôéêü âÞìá ðñïò ôçí êáôåýèõíóç ôçò
óõìöéëßùóçò ìå ôï Üíïéãìá ôùí óõíüñùí ãéá
ëßãåò çìÝñåò êáôÜ ôï èÝñïò ôïõ 2003 óå Üôïìá
ÌáêåäïíéêÞò êáôáãùãÞò ðïõ åß÷áí áíáãêáóôåß íá
åãêáôáëåßøïõí ôçí ÅëëÜäá êáôÜ ôïí åìöýëéï ðüëåìï

üôáí ïé ðåñéóóüôåñïé åî áõôþí äåí Þôáí ðáñÜ ðáéäéÜ.
Ùóôüóï ç ECRI áðïäïêéìÜæåé ôï ãåãïíüò üôé äåí
äüèçêå Üäåéá åéóüäïõ óôï Åëëçíéêü Ýäáöïò óå
Üôïìá ìå äéáâáôÞñéá üðïõ ôï üíïìá ôçò éäéáßôåñçò
ðáôñßäáò ôïõò óôçí ÅëëÜäá Þôáí ãñáììÝíï óôçí
ÌáêåäïíéêÞ êáé ü÷é óôçí ÅëëçíéêÞ ôïõ ìïñöÞ.
83. Ç ECRI óçìåéþíåé üôé ïé åêðñüóùðïé ôçò ÌáêåäïíéêÞò
êïéíüôçôáò Ý÷ïõí æçôÞóåé áðü ôéò áñ÷Ýò íá
áíáãíùñßóïõí ôï äéêáßùìÜ ôïõò óôïí áõôïðñïóäéïñéóìü, êáèþò êáé ôçí ýðáñîç ÌáêåäïíéêÞò åèíéêÞò ìåéïíüôçôáò óôçí ÅëëÜäá. Åðßóçò Ý÷ïõí æçôÞóåé ôçí êýñùóç ôçò
Óýìâáóçò Ðëáßóéï ãéá ôçí Ðñïóôáóßá ôùí Åèíéêþí
ÌåéïíïôÞôùí êáé ôïõ Åõñùðáúêïý ×Üñôç ãéá ôéò ÐåñéöåñåéáêÝò Þ ÌåéïíïôéêÝò Ãëþóóåò, èåùñþíôáò üôé áõôü
ôï âÞìá èá âåëôßùíå ôçí êáôÜóôáóÞ ôïõò óôçí ÅëëÜäá.

ÓõóôÜóåéò:
84. Ç ECRI åíèáññýíåé ôéò ÅëëçíéêÝò áñ÷Ýò íá ëÜâïõí
ðåñáéôÝñù ìÝôñá ðñïò ôçí êáôåýèõíóç ôçò
áíáãíþñéóçò ôçò åëåõèåñßáò ôïõ óõíåôáéñßæåóèáé êáé
ôçò åëåõèåñßáò ôçò Ýêöñáóçò ôùí ìåëþí ôùí
Ìáêåäïíéêþí êáé Ôïõñêéêþí êïéíïôÞôùí ðïõ æïõí óôçí
ÅëëÜäá. ×áéñåôßæåé ôçí ÷åéñïíïìßá óõìöéëßùóçò óôçí
ïðïßá ðñïÝâçóáí ïé ÅëëçíéêÝò áñ÷Ýò ðñïò ôïõò
ÌáêåäïíéêÞò åèíéêÞò ôáõôüôçôáò ðñüóöõãåò áðü ôïí
åìöýëéï ðüëåìï, åíþ ôéò åíèáññýíåé Ýíôïíá íá ðñáãìáôïðïéÞóïõí ìåãáëýôåñç ðñüïäï óôçí êáôåýèõíóç áõôÞ
ìå ôñüðï ðïõ äåí èá ðñïâáßíåé óå äéáêñßóåéò.
85. Ç ECRI åðßóçò óõíéóôÜ óôéò ÅëëçíéêÝò áñ÷Ýò íá
åîåôÜóïõí åê ôïõ óýíåããõò ôéò áéôéÜóåéò ðåñß
äéáêñßóåùí êáé ðñÜîåùí ìéóáëëïäïîßáò êáôÜ ôùí
Ìáêåäüíùí, Ôïýñêùí êáé Üëëùí, êáé íá ëÜâïõí ìÝôñá ãéá
ôçí äÝïõóá ôéìùñßá ôÝôïéùí åíåñãåéþí.
86. Ç ECRI óõíéóôÜ Ýíôïíá óôéò ÅëëçíéêÝò áñ÷Ýò íá
áíïßîïõí äéÜëïãï ìå ôïõò åêðñïóþðïõò ôùí
Ìáêåäüíùí, ðñïêåéìÝíïõ íá åîåõñåèåß ëýóç óôéò
åíôÜóåéò ðïõ óçìåéþíïíôáé ìåôáîý áõôÞò ôçò ïìÜäáò êáé
ôùí áñ÷þí, êáèþò êáé ìåôáîý ôçò ïìÜäáò êáé ôïõ
ãåíéêüôåñïõ ðëçèõóìïý, þóôå íá ìðïñÝóåé íá
åðéôåõ÷èåß ç óõíýðáñîç ìå áìïéâáßï óåâáóìü ðñïò ôï
óõìöÝñïí üëùí•

34 - LOZA

ΜΑΚΕΔΟΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ

Ïé «Üëëåò» ãëþóóåò
ôçò ÅëëÜäáò
Ó

Þìåñá, óôçí ÅõñùðáúêÞ Åíùóç, óáñÜíôá
åêáôïììýñéá Üíèñùðïé -äçëáäÞ ôï 10% ôïõ
óõíïëéêïý ðëçèõóìïý ôçò- ÷ñçóéìïðïéïýí óôçí
êáèçìåñéíÞ åðéêïéíùíßá ôïõò ãëþóóåò äéáöïñåôéêÝò
áðü ôéò åðßóçìåò ãëþóóåò ôùí ÷ùñþí óôéò ïðïßåò æïõí
(...).
...Ç ÅëëÜäá äåí áðïôåëåß âÝâáéá åîáßñåóç, üóï êé áí ôï
èÝëåé. Óôçí ÅëëÜäá Ýíá áñêåôÜ ìåãÜëï ôìÞìá ôïõ
ðëçèõóìïý åßíáé äßãëùóóï. Ùóôüóï äåí ìðïñïýìå íá
ðáñáèÝóïõìå óõãêåêñéìÝíïõò áñéèìïýò. Óå üëåò ôéò
ìÝ÷ñé ôþñá áðïãñáöÝò äåí õðÞñ÷å óôï áðïãñáöéêü
Ýíôõðï åñþôçóç ó÷åôéêÜ ìå ôéò ãëþóóåò. Ìüíïí ç
áðïãñáöÞ ôïõ 1920 ðåñéåëÜìâáíå ôÝôïéá åñþôçóç,
ðëçí üìùò ðïôÝ äåí äçìïóéåýôçêáí ôá áðïôåëÝóìáôÜ
ôçò, ðïõ áöïñïýóáí ôéò âüñåéåò ðåñéï÷Ýò ôçò
÷þñáò.(...)
...ÐÝíôå åßíáé ïé "Üëëåò" ãëþóóåò óôçí ÅëëÜäá: ôá
âëÜ÷éêá, ôá ðïìÜêéêá, ôá ôïõñêéêÜ, ôá
ìáêåäïíéêÜ, ôá áñâáíßôéêá. (...)
...Óôïí åëëçíéêü ÷þñï, ç áñíçôéêÞ áíôéìåôþðéóç ôçò
åôåñïãëùóóßáò îåêßíçóå áìÝóùò ìåôÜ ôçí ßäñõóç ôïõ
åëëçíéêïý êñÜôïõò. Ôá áñâáíßôéêá -óôéò ðåñéï÷Ýò üðïõ
êõñéáñ÷ïýóáí- áíôéìåôùðßóôçêáí áðáîéùôéêÜ. ÂÝâáéá,
áõôÞ ç óôÜóç äéêáéïëïãåßôáé áðü ôçí áãùíéþäç
ðñïóðÜèåéá íá óõãêñïôçèåß ôï åëëçíéêü åèíéêü êñÜôïò
äéÜ ôçò ïìïãåíïðïßçóçò ôùí ðëçèõóìþí.
...Óôéò áñ÷Ýò ôïõ 20ïý áéþíá, íÝá åäÜöç óôïí ÂïññÜ
åíóùìáôþèçêáí óôï åëëçíéêü êñÜôïò. Ç äéáäéêáóßá
áöïìïßùóçò ôùí íÝùí ðëçèõóìþí ìå ôçí åîÜëåéøç
ôçò åôåñïãëùóóßáò êáé ìå ôçí åðéâïëÞ ôçò åèíéêÞò
éäåïëïãßáò -Ýíá êñÜôïò, Ýíá Ýèíïò, ìßá ãëþóóá, ìßá
èñçóêåßá- ðÞñå Üëëåò äéáóôÜóåéò. ×ñçóéìïðïéÞèçêå
öõóéêÞ âßá. Åãéíáí äéùãìïß. Åãéíáí áíôáëëáãÝò
ðëçèõóìþí êáé ìáæéêÝò åêêáèáñßóåéò áðåßèáñ÷ùí
÷ùñéþí(...). ÁëëÜ êáé áñãüôåñá, ç øõ÷ïëïãéêÞ âßá, ç
ðñïóâïëÞ ôçò áîéïðñÝðåéáò ôùí ðáéäéþí êáé ï
åêöïâéóìüò ôùí ãïíÝùí áðÝäùóáí êáñðïýò. Ïé
Üíèñùðïé áíáãêÜóôçêáí íá áñíçèïýí ôçí õðüóôáóç,
ôçí ðáñÜäïóç, ôç ãëþóóá ôïõò
...Éäåïëïãéêü õðüâáèñï ôçò óçìåñéíÞò Åõñþðçò, åêôüò
áðü ôá áíèñþðéíá äéêáéþìáôá, åßíáé êáé ï óåâáóìüò óôç
ãëùóóéêÞ êáé ðïëéôéóìéêÞ éäéáéôåñüôçôá ôùí ëáþí

ôçò. ÔÝëïò, èÝëù íá ôïíßóù: áöåíüò, åßíáé áíÜãêç íá
åíôá÷èïýí ïé ãëþóóåò ìáò óôï åëëçíéêü åêðáéäåõôéêü
óýóôçìá· áöåôÝñïõ, ðñÝðåé ôá åëëçíéêÜ ìÝóá
åíçìÝñùóçò íá äþóïõí âÞìá óôéò ãëùóóéêÝò
êïéíüôçôåò ôçò ÷þñáò ìáò.
ÈáíÜóçò Ðáñßóçò
Πρόεδρος του Ελληνικού Τμήματος του EBLUL
(Ευρωπαϊκό Γραφείο για τις Ολιγότερο
Χρησιμοποιού-μενες Γλώσσες).
Αποσπάσματα από την ομιλία του στο Α'
Διεθνές Συνέδριο του EBLUL που έγινε στη
Θεσσαλονίκη, στις 15 Νοεμβρίου 2002, με θέμα
«προώθηση των ολιγότερο χρησιμοποιούμενων
γλωσσών στην Ελλάδα».
Äçìïóéåýèçêå óôçí åöçì.
“ÅËÅÕÈÅÑÏÔÕÐÉÁ” (12/12/2002)

European Bureau for Lesser Used Languages
Bureau europÝen pour les langues moins rÝpandues

ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ

LOZA -

35

ÅíóôÜóåéò ãéá ôï «ü÷é» ôïõ Ðñùôïäéêåßïõ
óôç «ÓôÝãç Ìáêåäïíéêïý Ðïëéôéóìïý»

Ôïõ ×ÑÇÓÔÏÕ ÆÅÑÂÁ

Ìéá äéêáóôéêÞ áðüöáóç (ôïõ ìïíïìåëïýò
Ðñùôïäéêåßïõ Öëþñéíáò), ðïõ áðïññßðôåé, ãéá äåýôåñç
öïñÜ, áßôçóç åããñáöÞò ôïõ óùìáôåßïõ «ÓôÝãç
Ìáêåäïíéêïý Ðïëéôéóìïý», öÝñíåé êáé ðÜëé óôï
ðñïóêÞíéï, åí ìÝóù ðñïåêëïãéêÞò ðåñéüäïõ, ôï èÝìá ôçò
áíïéêôÞò êáé öéëåëåýèåñçò ðïëéôéêÞò, ðïõ óýìöùíá ìå
ôá åõñùðáúêÜ ðñüôõðá ðñÝðåé íá áêïëïõèçèåß óôï
åõáßóèçôï èÝìá ôùí ìåéïíïôÞôùí.
ÐñùôïöáíÞ óôá åëëçíéêÜ íïìéêÜ ÷ñïíéêÜ
÷áñáêôçñßæåé ç ÅëëçíéêÞ Åíùóç ãéá ôá Äéêáéþìáôá ôïõ
Áíèñþðïõ ôçí ðñüóöáôç áðüöáóç ôïõ Ðñùôïäéêåßïõ
Öëþñéíáò (19-12-2003), ôïíßæïíôáò óå óêëçñÞ ãëþóóá
üôé «ç ÅëëÜäá óýñåôáé óå íÝåò ðïëéôéêï-íïìéêÝò
ðåñéðÝôåéåò, åðåéäÞ Ýíá ôìÞìá ôçò åëëçíéêÞò
Äéêáéïóýíçò æåé áêüìç óôï ìáêåäïíéêü ôïõ
Ìåóáßùíá».
Ç áðüññéøç ôçò áßôçóçò Ýãéíå åîáéôßáò ôçò
«óýã÷õóçò ðïõ ðñïêáëåßôáé ó÷åôéêÜ ìå ôç óùìáôåéáêÞ
ôïõ äñÜóç». Óýìöùíá ìå ôçí Åíùóç, «ç óýã÷õóç ðïõ
ðñïêÜëåóå óôï äéêáóôÞñéï ôï üíïìá ôïõ óùìáôåßïõ
ïöåßëåôáé óôç ìåéïíïôéêÞ ôáõôüôçôá ôùí éäñõôéêþí
ìåëþí ôïõ óùìáôåßïõ êáé ôùí êáôáóôáôéêþí ôïõ óôü÷ùí,
ðáñáóýñïíôÜò ôï óå äéêáíéêÝò åêôéìÞóåéò áíáãüìåíåò
óå åîùíïìéêÜ óôïé÷åßá, ôá ïðïßá åìðßðôïõí óôï ðåäßï
Ýñåõíáò ôçò éóôïñéêÞò ãëùóóïëïãßáò».
Ôï æÞôçìá áõôü, ðïõ åß÷å ïäçãÞóåé óôçí
êáôáäßêç ôçò ÷þñáò ìáò áðü ôï Åõñùðáúêü
ÄéêáóôÞñéï ôïõ Óôñáóâïýñãïõ, óôç ãíùóôÞ
õðüèåóç Óéäçñüðïõëïò êáôÜ ÅëëÜäïò (áðüöáóç
10-7-1998), åîáêïëïõèåß íá ðáñáìÝíåé åêêñåìÝò åäþ
êáé ðÝíôå ÷ñüíéá, ðñïêáëþíôáò ðïëéôéêÝò êáé äéêáóôéêÝò
ðáñåíÝñãåéåò, ðáñÜ ôéò åðßóçìåò äéáâåâáéþóåéò ôùí
åëëçíéêþí áñ÷þí üôé èá óõììïñöùèåß ìå ôéò õðïäåßîåéò
ôïõ Åõñùäéêáóôçñßïõ.
Óôçí áðüöáóç ôïõ Ðñùôïäéêåßïõ Öëþñéíáò ãßíåôáé
áíáöïñÜ óôï óêïðü ôçò äéÜäïóçò ôïõ «ìáêåäïíéêïý
ðïëéôéóìïý» êáé ôïíßæåôáé üôé «äåí êáèßóôáôáé óáöÝò åÜí
ç ÷ñÞóç ôïõ üñïõ (Ìáêåäïíéêüò) ãßíåôáé ìå ôçí éóôïñéêÞ
ôïõ Ýííïéá êáé äç ùò åíüò áíáðüóðáóôïõ ôìÞìáôïò ôïõ

åëëçíéêïý ðïëéôéóìïý, ìå ôéò êáôÜ ôüðï éäéáôåñüôçôÝò
ôïõ Þ ìå ôç ãåùãñáöéêÞ ôïõ Ýííïéá...».
Óýìöùíá ìå ôçí áðüöáóç, ç áóÜöåéá åðéôåßíåôáé «êáé
áðü ôç óýíäåóç ôïõ ðïëéôéóìïý áõôïý ìå ìéá áíýðáñêôç
ãëþóóá, ðïõ öÝñåôáé ùò "ìáêåäïíéêÞ", ðáñüôé óôï
ãåùãñáöéêü äéáìÝñéóìá ôçò Ìáêåäïíßáò ïìéëåßôáé ç
åëëçíéêÞ ãëþóóá, ìå åîáßñåóç Ýíá ìéêñü ìÝñïò ôïõ
ðëçèõóìïý ðïõ ïìéëåß ðáñÜëëçëá Ýíá óëáâéêü êáôÜ âÜóç
éäßùìá».
Ç ÅëëçíéêÞ ¸íùóç ãéá ôá Äéêáéþìáôá ôïõ Áíèñþðïõ
èåùñåß üôé ç áðüöáóç ôïõ åëëçíéêïý äéêáóôçñßïõ
«êáôáóôÝëëåé ðñïëçðôéêÜ, ãéá ìéá áêüìç öïñÜ, ôçí
åëåõèåñßá óõíåôáéñéóìïý ÅëëÞíùí ìåéïíïôéêþí ìå ôçí
åðßêëçóç Üìåóïõ êéíäýíïõ ãéá ôç äçìüóéá ôÜîç êáé
åðáíåîåôÜæåé åðß ôçò ïõóßáò ôçí áðüöáóç ôïõ
Åõñùðáúêïý Äéêáóôçñßïõ, êáôáóôñáôçãþíôáò Ýôóé ôçí
áñ÷Þ ôçò áðïôåëåóìáôéêÞò äéêáóôéêÞò ðñïóôáóßáò ðïõ ç
äéêáéïäïóßá ôïý ðáñÝ÷åé êáé åðïìÝíùò ôï åëëçíéêü
Óýíôáãìá».
Ç áðüöáóç ôïõ Åõñùðáúêïý Äéêáóôçñßïõ, ðïõ
áðïôåëåß ðñüêñéìá êáé ãéá ôçí áíáìåíüìåíç áðüöáóç ôçò
ïëïìÝëåéáò ôïõ Áñåßïõ ÐÜãïõ ãéá ôç ëåéôïõñãßá ôïõ
óùìáôåßïõ «ÔïõñêéêÞ ¸íùóç ÎÜíèçò», åðéóçìáßíåé üôé ç
óõíåôáéñéóôéêÞ åëåõèåñßá äåí ìðïñåß íá ðåñéïñéóôåß, êáé
ìÜëéóôá ðñïëçðôéêÜ, ìå ôçí áéôéïëïãßá üôé ç ìåéïíïôéêÞ
ôáõôüôçôá äåí õößóôáôáé Þ üôé åíäÝ÷åôáé íá áðïôåëÝóåé
êßíäõíï ãéá ôçí åèíéêÞ áóöÜëåéá êáé ôÜîç.
Óå ÝêèåóÞ ôçò ãéá ôçí êáôÜóôáóç ôùí ìåéïíïôÞôùí
êáé ôùí ðñïóöýãùí óôçí ÅëëÜäá, ç áñìüäéá åðéôñïðÞ
êáôÜ ôïõ Ñáôóéóìïý êáé ôçò Ìéóáëëïäïîßáò ôïõ
Óõìâïõëßïõ ôçò Åõñþðçò (ECRI) ÷áñáêôÞñéæå
èåôéêü ôï ïëéãïÞìåñï Üíïéãìá ôùí óõíüñùí,
þóôå íá åðéóêåöèïýí ôçí ÅëëÜäá Üôïìá
«ìáêåäïíéêÞò êáôáãùãÞò», êáé æçôåß áðü ôéò
åëëçíéêÝò áñ÷Ýò íá áñ÷ßóïõí äéÜëïãï ìáæß ôïõò
«ðñïêåéìÝíïõ íá åðéëõèïýí ôá èÝìáôá óõíýðáñîçò ìå áìïéâáßï óåâáóìü».
ÅËÅÕÈÅÑÏÔÕÐÉÁ - 24/02/2004

36 - LOZA

ΠΑΡΑΔΟΣΗ ΚΑΙ ΓΛΕΝΤΙΑ

ÊÏËÍÔÁ
ÊÁÉ ÓÏÕÑÂÁ
ÏÑÁ É ÐÅÓÍÉ
Ï Ðïëéôéóôéêüò Óýëëïãïò Áóâåóôüðåôñáò óôéò
23 Äåêåìâñßïõ 2004 óôçí áíáâßùóç ôïõ «Êüëíôá ìðÜìðù
2004» óôçí ðëáôåßá ôïõ ÷ùñéïý ôá ïíïìÜæåé «Êüëéáíôá
ìðÜìðù», åíþ îÝñïõí êáëÜ üôé åßíáé «Êüëíôá ìðÜìðù»
üðùò ôá ëÝåé êáé ï Ðïëéôéóôéêüò Ëáïãñáöéêüò
Óýëëïãïò Ïéêéóìïý ÊáñäéÜò «Ç ÌÅÑÁ». Ðïõ èÝëåé
ìåí íá åßíáé ðéóôüò óôéò ðáñáäüóåéò êáé åíþ åß÷å êáëÞ
ìáêåäïíéêÞ ïñ÷Þóôñá áðïöåýãåé íá âÜëåé ìáêåäïíéêü
ôñáãïýäé, üðùò êáé óôï ãëÝíôé óôéò Áðüêñéåò ðïõ îÝöõãå
áðü ôï ðáñáäïóéáêü ãëÝíôé ôïõ ðáëéïý ÷ùñéïý ÔñÝìéï. Áí
åßíáé íá ãßíïíôáé ôÝôïéá ãëÝíôéá, ãéá íá ìçí îïäåýïíôáé áò
ðÜñïõí êáìéÜ Üëëç ïñ÷Þóôñá, ü÷é áðü ôç Öëþñéíá.
Êüëíôá åß÷å êáé ôï ÷ùñéü Öïýöáò. Óôï ÷ùñéü
Âáñõêü åêôüò áðü ôá Êüëíôá Ýãéíáí öÝôïò êáé ôá
Óïýñâá. Êáé êáëÜ èá Ýêáíáí íá ëÝãáíå ôï «¸ëåíï ìüìå»
ü÷é ìüíï óôï ÷ùñéü áëëÜ êáé óôç Öëþñéíá, üðùò ôï
ôñáãïýäçóáí, üôáí óõììåôåß÷áí óôç ëáìðáäçäñïìßá ãéá
ôçí ïëõìðéáêÞ öëüãá, üðïõ ôï åßðáí «Êüñç ÅëÝíç»
(«Åïñäáúêüò Ðáëìüò» 22-12-2004, «Ç ãíþìç ôïõ
Âáñõêïý», ö. 18 Éïýëéïò-Áýãïõóôïò 2004 êáé ö. 20,
ÍïÝìâñéïò-ÄåêÝìâñéïò 2004).
Åðßóçò óôï Âáñõêü, óôéò 27 Ïêôùâñßïõ 2005, óôï club
ôïõ ÷ùñéïý ç ïñ÷Þóôñá «Ôï Ìáêåäïíéêü ÌåñÜêé»
óõììåôåß÷å óôï êÝöé ôùí Ìáêåäüíùí ìå ôïí Ìðßëç. Ç
ßäéá ïñ÷Þóôñá óõììåôåß÷å óå ãëÝíôé óôï ÷ùñéü
Ðáýëïò ÌåëÜò ôçò ÊáóôïñéÜò ôçí Ðáñ. 25-3-2005 êáé
ôçí åðïìÝíç óôï êÝíôñï «Äéüíõóïò» êïíôÜ óôá ÃéáííéôóÜ
óå ãëÝíôé ðïõ ïñãÜíùíáí Üíèñùðïé áðü ôéò ÁìðåëéÝò.
Ôï óõãêåêñéìÝíï ãëÝíôé Þôáí ðïëý êåöÜôï êáé ùò
óõíÞèùò ðÜíôá ôï êáëü åßíáé ðñïò ôï ôÝëïò. Ï
Ðïëéôéóôéêüò Óýëëïãïò ôïõ ÷ùñéïý ôï Óáââáôïêýñéáêï 1
êáé 2 ÌÜç óôçí áõëÞ ôïõ ó÷ïëåßïõ äéïñãÜíùóå
ðïëéôéóôéêÝò åêäçëþóåéò. ÌÝ÷ñé ôï ðñùß ãëÝíôçóå ï
êüóìïò êáé åéäéêÜ ç íåïëáßá, ìå ôï ìïõóéêü ó÷Þìá ðïõ
êáôÜãåôáé áðü ôï ßäéï ôï ÷ùñéü.
Óôï Áììï÷þñé ôçò Öëþñéíáò óôéò 26-2-2005
óõììåôåß÷å óôï ãëÝíôé ï ãíùóôüò ìïõóéêüò ÖÝñïõò
ÌïõóôÜöùö. Óôï ßäéï ÷ùñéü ç «ÓôÝãç Ìáêåäïíéêïý
Ðïëéôéóìïý» óå óõíåñãáóßá ìå ôïõò ðïëéôéóôéêïýò
óõëëüãïõò Ìåëßôçò-Ëüöùí ðñáãìáôïðïßçóå ôï
äåýôåñï ìáêåäïíéêü ãëÝíôé ìå ôçí ïñ÷Þóôñá
«Ìïõóéêüñáìá» ôçí ÊõñéáêÞ 13 Ìáñôßïõ 2005. Ôçí ßäéá
ìÝñá óôï «ÌåóïíÞóé» ï Ìïñöùôéêüò Óýëëïãïò
Âåýçò åß÷å ãëÝíôé ìå ôá «Áçäüíéá», ôï óõãêñüôçìá

«Áêñßôåò» êáé ôñáãïõäéóôÝò áðü ôá Ìðßôïëá.
Ç ãéïñôÞ ãéá ôá ÊÜóôáíá ðñáãìáôïðïéÞèçêå êáé öÝôïò
ôçí ÊõñéáêÞ 24 Ïêôùâñßïõ 2004 óôï ðñïáýëéï ôïõ
ó÷ïëåßïõ ôïõ ÷ùñéïý Ãñßâá ôçò ÃïõìÝíéóóáò.
×üñåøáí ôá ÷ïñåõôéêÜ áðü ôçí ÊåñáóéÜ, ôéò ÁìðåëéÝò, ôï
óõãêñüôçìá ÊñÞôçò Ãéáííéôóþí, ôçò ÁíáôïëéêÞò
Ñùìõëßáò áð' ôç ÃïõìÝíéóóá êáé öõóéêÜ ôï ÷ïñåõôéêü ôïõ
÷ùñéïý. Ç ìïõóéêÞ Þôáí áð' ôï óõãêñüôçìá «Ìáêåäïíéêü
ìåñÜêé». ÁìÝóùò ìåôÜ óõíå÷ßóôçêå ôï ëáúêü ãëÝíôé ìå
ìïõóéêÞ, ìáêåäïíéêü ôñáãïýäé êáé ÷ïñü, áêüìç êáé ôï
âñÜäõ ìÝóá êé Ýîù áðü ôï êáöåíåßï ôïõ ÷ùñéïý.
Óôéò 6 Íïåìâñßïõ 2004 ï Ðïëéôéóôéêüò Óýëëïãïò
ÊåñáóéÜò ðñáãìáôïðïßçóå ôï ìáêåäïíéêü ôïõ ãëÝíôé ìå
ôçí ïñ÷Þóôñá ôïõ ÌðïôóöÜñç óå ïéêïãåíåéáêü êÝíôñï
óôï ÷ùñéü Íçóß. Ï óýëëïãïò ôßìçóå ôïí ÷ïñïäéäÜóêáëï
ôïõ ìå Ýíá áðëü äþñï ðïõ üìùò åß÷å ðïëý áãÜðç. Åðßóçò
óôéò 13-3-2005 Ýãéíå ãëÝíôé ìå ôïõò «Âüñåéïõò» óôçí
áßèïõóá óôïõò êáôáññÜêôåò óôçí ¸äåóóá. Áêüìç óôïõò
ÃáëáôÜäåò, êïíôÜ óôá ÃéáííéôóÜ, ðñáãìáôïðïéÞèçêå
ìáêåäïíéêÞ âñáäéÜ óôéò 18-2-2005 ìå ôï óõãêñüôçìá ôïõ
ôñáãïõäéóôÞ ÐÜíôï áðü ôç Öëþñéíá.
Óôéò 9 Ïêôùâñßïõ 2004 ôï ìïõóéêü óõãêñüôçìá
«Áçäüíéá» áðü ôç Öëþñéíá Þôáí ðñïóêåêëçìÝíï áðü ôïõò
Ìáêåäüíåò ôçò ðüëçò Verviers óôï ÂÝëãéï.
ÔÝëïò óôï ÷ùñéü ÐéðåñéÜ ôçò Áñéäáßáò êÜèå
ÓÜââáôï Ý÷åé ìáêåäïíéêÝò âñáäéÝò ìå ôïí ìïõóéêü
ÁëåîÜíôåñ áð' ôï Óôéð (stip) ôçò Äçì. ôçò Ìáêåäïíßáò.

Áðü ôéò åêäçëþóåéò óôç Ìüêñéíç

Åöçìåñßäá ôùí Ìáêåäüíùí ðïëéôéêþí ðñïóöýãùí.

Ðåñéïäéêü ôùí Ìáêåäüíùí ðïëéôéêþí ðñïóöýãùí. Äéáêñßíåôáé ï ôÜöïò ôïõ Ãêüôóå ÍôÝëôóåâ.