ALAMAT NG LANSONES

Tumunog ang kampana sa munting Kapilya ng isang nayon sa bayan ng Paete, lalawigan ng Laguna. Napabalikwas si Manuel at masuyong ginising ang nahihimbing na kabiyak. "Gising na Edna, at tayo'y mahuhuli sa misa." Marahang nagmulat ng mga mata ang babae, kumurap-kurap at nang mabalingan ng tingin ang asawa ay napangiti. Mabilis na gumayak ang mag-asawa upang magsimba sa misang minsan sa isang buwan idinaraos sa kanilang nayon ng kura paroko ng bayan. Hindi nagtagal at ang mag-asawa ay kasama na sa pulutong ng mga taga-nayong patungo sa Kapilya. Magkatabing lumuhod sa isang sulok ang magkabiyak at taimtim na nananalangin. "Diyos ko," and marahang panalangin ni Edna, "Patnubayan mo po kami sa aming pamumuhay, nawa's huwag magbago ang pagmamahal sa akin ni Manuel." Si Manuel naman ay taimtim ding dumadalangin sa kaligtasan ng asawa, na alam niyang nagtataglay sa sinapupunan ng unang binhi ng kanilang pag-iibigan. Nang matapos ang misa ay magiliw na inakay ni Manuel ang kabiyak at sila'y lumakad na pauwi sa kanilang tahanan. Sa kanilang marahang paglalakad ay biglang napahinto si Edna. "Naku! kay gandang mga bunga niyon," ang wika kay Manuel sabay turo sa puno ng lansones na hitik na hitik sa bunga. "Gusto ko niyon, ikuha mo ako," ani Ednang halos matulo ang laway sa pananabik. Napakurap-kurap si Manuel. Hindi niya malaman ang gagawin. Alam niyang ang lansones ay lason at Hindi maaring kainin ngunit batid din naman niyang nagdadalang-tao ang asawa at hindi dapat biguin sa pagkaing hinihiling. Sa pagkakatigagal ng lalaki ay marahan siyang kinalabit ni Edna at muling sumamong ikuha siya ng mga bunga ng lansones. "Iyan ay lason kaya't hindi ko maibibigay sa iyo." Pagkarinig ni Edna sa wika ng asawa ay pumatak ang luha. Sunod-sunod na hikbi ang pumulas sa kanyang mga labi. Parang ginugutay ang dibdib ni Manuel sa malaking habag sa asawa ngunit tinigasan niya ang kanyang loob. Masuyong inakbayan ni Manuel ang asawa at marahang nangusap. "Huwag na iyan ang hilingin mo, alam mo namang iya'y lason. Hayaan mo at pagdating natin sa bahay ay pipitas ako sa duluhan ng mga manggang manibalang." Walang imikan nilang tinalunton ang landas patungo sa kanilang tahanan. Ang maaliwalas na langit ng kanilang pag-iibigan ay biglang sinaputan ng ulap. Ni hindi sinulyapan ni Edna ang mga manggang manibalang na pitas ni Manuel sa kanilang duluhan. Ang babae'y laging nagkukulong sa silid, ayaw tumikim man lamang ng pagkain at ayaw tapunan ng tingin ang pinagtatampuhang asawa.Hindi nagtagal ang babae'y naratay sa banig ng karamdaman. Hindi malaman ni Manuel ang gagawin sa kalunoslunos na kalagayan ng asawa."Edna, ano ba ang dinaramdam mo?" lipos na pag-aalalang wika ni Manuel habang buong pagsuyong hinahaplos ang noo ng maysakit. Marahang iling lamang ang itinugon ng nakaratay at dalawang butil ng luha ang nag-uunahang gumulong sa pisngi. Balisang nagpalakad-lakad si Manuel sa tabi ng maysakit. Hindi niya matagalang tignan ang payat na kaanyuan ngayon na kaibang-kakaiba sa dating Ednang sinuyo niya't minahal. Wala na ngayon

ang namumurok na pisngi. Biglang naglaho at saan man niya igala ang kanyang mata ay hindi makita. Nang hindi na niya makaya ang damdaming lumulukob sa kanyang pagkatao ay mabilis na nagpasiya. wala na ang ningning ng kaligayahan. Anong sarap at anong tamis! Nang ibaling niya ang paningin sa babaeng nakaputi ay nawala na ito. Sa tinig na waring isang anghel ay marahang nangungusap ang babae. Kukunin niya ang mga bunga ng lansones. tulungan mo po kami. Nanaog siya at tinungo ang puno ng lansones. Mawala ang takot ni Manuel at mabilis na tinalupan ang isang bunga ng lansones." Pagkasabi noo'y kumuha ng isang bunga sa hawak na kumpol ni Manuel at ito'y marahang pinisil. "Huwag kang matakot. Sa nakitang pagaalinlangan ni Manuel ay muling nangusap ang babaeng nakaputi. dahil sa matinding abag sa kabiyak. Diyos ko!" ang nabikas ni Manuel. pinakamamahal ko ang aking asawa at wala nang halaga sa akin ang buhay kung siya'y mawawala pa sa aking piling. maputla ang dati'y mapupulang mga labi at mistulang larawan ng kamatayan." Nagbantulot sumunod si Manuel sapagkat alam niyang ang bungang iyon ay lason. "Diyos ko. ang dating mapupungay na mga mata'y malalamlam. "Salamat po. Sa pagmumulat niya ng paningin siya'y nabigla. Humalimuyak ang bangong sa tanang buhay niya ay noon lamang niyang masamyo. Anong laking himala! May nabuong liwanag sa kanyang harapan at gayon na lamang ang kanyang panggigilalas noong iyon ay maging isang napakagandang babaing binusilak sa kaputian. . kainin mo ang bungang iyong hawak. Sa wakas ay isinuko rin niya ang katigasan ng kanyang loob." nangangatagal ang mga labing marahan niyang naiusal kasabay ng mariing pagpikit ng mga mata. kainin mo ang bungang iyong hawak. Nanginginig ang kamay na pinitas ang isang kumpol ng bunga ng kamatayan. Ang bunga ng kamatayang pinakamimithi ng kanyang asawa. Biglang sumigla ang katawanni Manuel at hindi magkandatutong pinitas ang lahat ng mga bungang makakaya niyang dalhin at nagdudumaling umuwi sa naghihintay na asawa. Sunod-sunod na patak ng luha ang nalaglag sa pagkagunitang ang bungang iyon ang tatapos sa lahat ng kanilang kaligayahan. "Anak ko.

ALAMAT NG MACOPA Noong unang panahon ay nasa loob ng kasoy ang abuhing buto nito. Masayang kasayaw ng mga Kuneho ang mga Usa. Masayang-masaya ang kagubatan. Sa isang iglap ay nakalabas sa madilim na kulungan ang Buto. Nakakasama sila sa pagsasaya. Lahat ay nagsasayaw. ng Zibra ang Tsonggo. Lalo itong nalungkot nang malamang magdaraos ng isang handaan ang Adang kagubatan. Naiinggit ako sa ibang hayop at halaman na tuwang-tuwa kapag may handaan sa kagubatan. Napapasabay din sa pagimbay ang mahagway na Kawayan kasama ang Pagong na nagbababa at nagtataas ng bahay-bahayan.”Naantig ang maawaing damdamin ng mahal na Ada. A…Ayoko na sa labas. Nahahalinhan ng takot at lungkot nang kumulog at kumidlat. Sa tuwa ng Elepanteay kumembut-kembot ito sa pag-indak. Ma…Mamamatay ka sa sobrang ginaw. Lungkut na lungkot ang buto sapagkat madilim na madilim sa loob ng kasoy.” Naulinigan ng makapangyarihang Ada himutok ng Buto. Bukod tanging ang buto ng kasoy ang lungkut na lungkot. kantahan. Ang malakas na pagkokak ng mga Palaka at paghuni ng mga Kuliglig ay sumaliw sa awit ng mga Maya. ni Saging ang Papaya.Nalungkot ang Buto nang dumilim na ang paligid. nakakarinig ng awit at tawanan pero hindi naman nakikita ang katuwaan. Maawa kayo. Iwinasiwas nito ang nagniningning na pananglaw. Hatinggabi na nang iwasiwas na muli ng butihing Ada ang kaniyang makinang na pananglaw. Bilang panghabambuhay na parusa ay pinamalagi ng Adang manatili sa labas ng Kasoy ang abuhing Buto nito. “Mabuti pa sila. at pagkakatuwaan ng mga hayop at halaman. Pinatay na ng mga Alitaptap ang parol nila. Kapareha naman ni Kangkong ang Sitaw. Tulad ng dapat asahan. bumuhos na ang malakas na ulan. nakikita ang masayang paligid. Ang huni ng mga Kuliglig at kokak ng mga Palaka ay sumasaliw sa awit ng mga Maya. Takot at kinakaliglig sa lamig ang Buto. Hindi lang nila naririnig kundi nakikita pa ang katuwaan ng lahat. “Ga…Ganito pala sa labas. Iyan ang Alamat ng Kasoy at ng di nito makuntentong Buto. Napansin ng Buto na nagsipagtago ang mga hayop sa mga kuweba. Gawan ninyo ng paraang makalabas po sana ako sa pagkakakulong ko sa loob ng prutas na ito. . ng mga Elepante ang mga Tamaraw.” Masayang-masayang napanood ng Buto ng Kasoy ang sayawan. Ang buong kagubatan ay nagliliwanag sa tama ng mga ilaw ng parol ng mga Alitaptap. mahal na Ada. Sa gabi ng handaan ay ipinatawag ng Ada ang lahat ng hayop at halaman. Heto ako. Mahigpit namang ikinabit ng mga halaman ang mga ugat sa ilalim ng lupa. Mabibingi ka sa ingay ng kulog. Lahat ay kumakanta. “Gusto kong maging maligaya ka.”Hindi pinakinggan ng Ada ang abuhing Buto ng Kasoy. May kahilingan ka ba?” “Ayoko pong nakakulong sa madilim na lugar na kinalalagyan ko. ni Mangga ang Dalanghita. Hudyat iyon ng pamamahinga. Malamang na tamaan ka pa ng kidlat.

Palibhasa bugtong na anak. "Naku! ang nanay ko. Hanggang isang araw si Aling Osang ay nagkasakit at halos na nakahiga na lamang. bakit ka nagkasakit?" ang tanong ni Pina. Isang araw. ngunit naging ugali na nito ang katamaran. "Ewan ko nga ba. Kaya sa malimit na pangyayari. Kung ayaw magtrabaho ng anak. sa may bakuran ay mataman na nagwalis si Aling Osang." ang sagot ng ina. Si Pina ay lumaki sa layaw dahil na rin kay Aling Osang." ang sabi naman ng ina. Dinilig niya ito at inalagaan araw-araw. hindi na mautusan ng ina ang anak. naririyan lamang yan. Di nagtagal at nagkaroon ng bunga.ALAMAT NG PINYA Matamis at masarap ang nasabing prutas lalo na kapag katamtaman ang pagkahinog." ang wika ng ina. "Bakit ba hindi ka na lang magkaroon ng maraming mata ng makita mo ang hinahanap mo! ito talagang anak ko. Kung kaya ang gawain ni Pina ay maglaro. Nais na sana ng ina na turuan ang anak na gumawa. Laking gulat niya ng makita nito ang tumubong halaman sa malapit sa kanilang tarangkahan. Kung bakit maraming mga mata at kung bakit pinya ang tawag sa kanya ay malalaman nating sa ating alamat. tuloy naalala nito ang sinabi niya sa kanyang anak. walang katiyaga-tiyaga. hindi ito pinagagawa ng ina at sa halip siya ang nagtatrabaho ng lahat ng gawaing bahay. Marahil ay hahanapin niya ang sandok sa silong at baka nahulog. maligo. Nawala siya na parang bula na naglaho at walang nakakita sa kanya kahit kapitbahay. Tumagal ang sakit ni Aling Osang ngunit nagrereklamo na si Pina na pagod na raw ito sa paglilingkod sa ina. Hinanap ng ina ang anak ngunit talagang hindi na nakita. Sinunod naman nito ang utos ng ina at sa ilang saglit ay inihain na ito ni Pina. siya na ang gumagawa. Sa isang malayong pook ng lalawigan don nakatira ang mag-inang si Aling Osang at si Pina na kaisa-isang anak. "Hanapin mo. Ganun pa man ay natuwa na rin ang ina pagkat kahit papaano siya'y napagsilbihan ng anak. . Ilang araw ang nakaraan sa tulong at awa ay gumaling na si Aling Osang. "Marami naman kayong sinisermon pa" ang wika ng anak sabay panaog. si Pina'y nagluto at maghahain na lamang ito ngunit hindi makita ang sandok. sabay utos na kung puwedeng ipaglugay nito ang nanay. Lumipas ang mga oras ngunit hindi na nakabalik si Pina sa itaas. Napansin niya ito at tila maraming mata. Maraming nagsasabi na ito raw ay magaling na pantunaw lalo na kapag bagong kain tayo. ngunit mamait-mait sapagkat ito'y sunog. Isang umaga. "Saan kaya naroroon ang sandok?" ang sambit nito. "Kanina pa nga ako hanap ng hanap eh ! Talagang wala!" ang muling sabi ng anak. magbihis at matulog. At bigla na lang nawala ang kanyang maal na anak ng mga sandaling iyon. Ang katuwiran ng ina ay "maliit pa naman si Pina. palibhasa'y ina kaya matiisin." Marahil ay paglumaki na ay gagawa rin siya.

Kaya't kung gabing maliwanag ang buwan. Nag-utos siya sa ilan niyang mga tauhan upang magmasid sa ginagawang pagbabakod ng mga taga-Balintawak. sapagka't tunay na isang pagnanakaw. wala na siyang ina. malimit daw magpasayal sila ni Rosita." ang wika niya sa mga sugo. na ating pambansang bulaklak.walang halong pag-iimbot. "Sabihin niyo sa inyong datu. maging sa mukha at sa pag-uugali. Ang bakod ay binbalik ko lamang sa dapat kalgyan ayon sa natuklasan kong mga kasulatan ng aking mga nuno. alang ano mang masamang hangarin. ngunit ang nakabihag ng kanyang mailap na puso ay ang anak na binata ng datu ng Gagalangin na nangangalang Delfin. at samakatuwid ay nakakakuha sa kanilang lupa. Sa isang sulok ng bakod ng hanggahan natatabingan ng malagong halaman.ALAMAT NG SAMPAGUITA Ang sampaguita. " na ibalik ang bakod sa dating kintatayuan. Sa gayung mga alitan. Ngunit ang lahat ay gumagawa alinsunod sa utos ng kani-kanilang puno. Sa pagitan ay may isang matibay na bakod na yari sa mga pinatuyong kawayan . datapuwa't mayroon siyang apat na abay na pawang mga dalaga rin. Hindi matuwid ang kanilang ginagawa. na tuwing limang taon ay ginigiba at pinapalitan. Kung minsan. Ang Balintawak at ang Gagalangin ay baranggay na magkapit-bahay. Nang sila'y magbali. nabalitaan ng datu ng Gagalangin na ang hanggahang bakod ay binubuwag at pinapalitan ng mga taga-Balintawak. Nakapagtataka kung bakit gaong ang kanilang mga ama ay mahigpit na magkaaway ay sila'y tinubuan ng pag-ibig sa isa't isa. si Delfin ay gumagawa ng isang lihim na lagusan kanayang madaraanan. kung minsan naman ay ang mga kawal ng datu sa Balintawak. iginayak din niya ang kanyang mga kawal. ang nagpapalit ay ang mga kawal ng datu sa Gagalangin. kasama ang mga abay na dalaga. ang datu ay biglang dinapuan ng isang . Sinasamyo nila ang malinis na simoy ng kabukiran at pinanonood nila ang kaayaayang mukha ng buwan. ang mga tagpong inilalarawan sa kuwento ay nangyari noong bago pa dumating dito sa atin ang mga Kastila. Ang pag-iibigan nilang iyon ay lingid sa kaalaman ng kanilang mga magulang. ay may iniingatang isang magandang alamat. Noo'y panahon pa ng mga baranggay at datu. Ang ngalan niya ay Rosita. Inihanda ng datu ng Gagalangin ang kanyang mga hukbo. Kailangang bawiin niya sa pamamagitan ng patalim ang lupang sa palagay niya ay ninakaw sa kanya. tumanggap siya ng blita na ang bagong bakod na itinatayo ay iniusod nang may limang talampakan sa dako ng Gagalangin." na ako'y hindi magnanakaw."Ipinag-alab bg loob ng ama ni Delfin ang tinanggap niyang balita. Nang mabalitaan ng datu ng Balintawak na ang Gagalangin ay naghahanda upang siya ay digmain. Minsan. Agad siyang nagpautos sa datu ng Balintawak. sila ang nag-aasikaso sa kanyang mga pangangailangan. ang karaniwang nagiging hangganan ay digmaan. Ang dalawang pangunahing tauhan ay bibigyan natin ng mga makabagong pangalan. Ang datu ng Balintawak ay mayroon daw isang anak na dalaga na walang pangalawa sa kagandahan. Maraming binatang nagingibig sa kanya. "Sabihin ninyo. Marangal ang pag-ibig ni Delfin kay Rosita -. bagaman ayon sa mattanda." Nagalit ang datu ng Balintawak nang humarap sa kanya ang mga sugong buhat sa Gagalangin at sabihin sa kanya ang biling ng datu roon." anya sa mga utusan. Nang malapit na ang araw ng paglusob ng hukbo ng Gagalangin sa mga taga-Balintawak.

Ibig sana niyang magkausap sila ni Delfin upang ito'y himuking iurong na ang digmaan at mapayapang pakipag-usapan sa ama niya ang lahat. na sinibulan ng dalawang puno ng halamang ang mga bulaklak ay may kaliitan datapuwa't maputi. .. taun-taon. Masaklap man sa kalooban ng datu.mahiwagang karamdaman at di nagtagal ay namatay. Hindi naman sila gaanong naghirap. Nawala na ang mga baranggay at dumating na ang mga Kastila. Unti-unti itong pinanawan ng lakas. "Sumpa kita! . Ang kuwento'y nagkasalin-salin sa maraming bibig.. Bago siya nalagutan ng hininga. at ang "Sumpa kita!" na inihahatid ng panggabing simoy sa pandinig ng mga nagmamatyag ay naging "Sampaguita" . Nguni't ang kanilang pagtataka'y lalo pang nadagdagan nang makita nilang ang dalwang puno ng mababangong halaman ay nagmumula sa mga bibig ng dalawang bungong hindi gaanong nagkakalayo sa pagkakabaon. ipinagbilin niya sa kanyang mga kawal na doon siya ilibing sa tabi ng hanggahang bakod. Maraming nalagas sa magkabilang panig. ay wala namang nakikita. Kinabukasan noo'y lalabas na sa larangan ang kanyang ama sa unahan ng isang malaking hukbo. Naging madugo ang labanan nang magsagupa ang dalawang hukbo. Ngayo'y nanariwa sa alala ng mga matatanda ang kasaysayan ng dalawang kapospalad . may mahiwagang tinig na naririnig ang nagsisipanirahan sa may pagitan ng ng dalwang nayong naturan. Ganyan ang lagi nang nasasaksihan ng mga tao roon kung buwan ng Mayo. Nang makarating sa kaalaman ni Rosita ang bagay na ito. Sa di-kawasa'y naisipan nilang hukayin ang dalawang halamang iyon upang matuklasan ang hiwaga ng malambing na tinig at ang kahulugan ng mga salitang sinasambit. Hindi nabanggit ng mga matatandang nagkuwento ang sinapit na buhay ng dalawang magsing-ibig.Sumpa kita!" ang winiwika raw ng tinig. malapit sa lihim na lagusang dinaraanan niya kung gabing maliwanag ang buwan at sila ni Rosita. pinagbigyan niya ang kahilingan ng minamahal niyang anak. kung ano ang naging hanggan ng labanan. hiningi niya sa kanyang ama na ang bangkay niya'y doon lamang ilibing sa tabi ng pinaglibingan kay Delfin.Si Delfin at si Rosita. Nang sa palagay ni Rosita ay hindi siya magtatagal. Kung buwan daw ng Mayo. at dahil sa masaganang dugong nawala sa kanya. siya'y nabuwal na lamang at sukat sa lupa.. Nagpatawag ng magagaling na mangagamot ang datung ama niya. ay mapayapang namamasyal sa makapal na damuhan. ang dalaga'y nagkasakit sa matinding dalamhati. ngunit sino man sa kanila'y hindi nakapagpagaling sa kaawa-awang dalaga. Gayon na lamang ang kanyang pag-aalala. lalu na kung mga gabing maliwanag ang buwan. Naiwan kay Delfin ang isang mabigat na panagutan: siya ang magiging heneral ng hukbo ng Gagalangin.. samatalang ang kanyang ama ay nahasa na sa maraming pakikilaban sapul pagkabata. Si Delfin ay batang-bata at wala pang gaanong karanasan sa digmaan. na siyang iningalan na tuloy sa mahalimuyak na bulaklak ng halamang tumutubo sa libing ng magsing-irog. Si Delfin ay natadtad ng sugat . Ang sabi lamang nila ay ganito : nang mabalitaan ni Rosita ang pagkamatay ni Delfin sa labanan. Samantala. kung minsa't sila'y nagbabantay. maraming talulot at ang iwing bango'y pambihira.. Napansin nila na ang waring nagmumula sa isang masukal na dako. Maraming taon ang lumipas mula noon. Ngunit ang mga tao sa dalawang pook na ito ay naliligalig sa isang mahiwagang bagay. at nakakabit pa rin sa kalansay. At buhat noo'y marami ng tao sa Balintawak at sa Gagalangin. Ang tinig ay waring sa isang babae at malambing daw na parang marahang bulong ng panggabing hanging humahalik sa mga dahon ng halaman. Ngunit ang mga tao. Naitatag na ang siyudad ng Maynila. siya'y kinabahan. kama ng mga abay nito. Datapuwa't wala na silang panahon upang magkausap pa.

Kahit nakakulong ay natutuwa ang mag-asawa sapagkat sila ay muling nagkita. Pinarusahan sila at ipinakulong sa mga kasalanang hindi nila dapat pagdusahan. Lalo itong naggalit-galitan. Nais niyang isipin ng lahat na lagi siyang nakatataas sa kanila. Kahit sa pagtulog ay mahigpit na yakap-yakap pa rin niya ang koronang lalong nagpapayabang sa katauhan niya. Nangunguna rin sa kasakiman si Sultan Barabas. mangga. Hindi lamang malupit si Sultan Barabas. Galit na galit na nagising ang Sultan. Dali-dali itong nagpunta. Bagamat maligaya ang mag-asawa na kahit mga alipin ay magkasama. ang bawat isdang mahuhuli ng mangingisda ay pinalalagyan agad ng suka kaagad sa magdadaing. at chesa na bunga ng mga puno kaysa sa ipamigay sa sinumang maralitang kumakalam ang tiyan.ALAMAT NG BAYABAS Noong unang panahon. Ang nabanggit na korona ay laging suot niya saan man siya magpunta. Sapagkat walang awa sa kapw pinadakip ni Sultan Barabas ang mangingisda. Ang malawak na hardin niya na pinamumungahan ng iba’t-ibang prutas ay hindi niya pinapapasukan kaninuman. Matanda man o bata ay takot na takot kapag nababanggit ang pangalang Sultan Barabas. Hindi na rin mabilang ang pinakulong niya sa piitan. “Saan po ba naroon ang tatay at nanay ko?” “Nasa kaharian sila ni Sultan Barabas. Ayaw na ayaw ng Sultan na gabi na ay nasa lansangan pa ang sinuman sa kanyang mga nasasakupan. Sobra sa lupit ang nabanggit na pinuno na tinatawag sa pangalang Sultan Barabas. Isang mangingisda noon ang minalas na hinatinggabi sa panghuhuli ng isda. Ang kawalan ng katarungan ni Sultan Barabas ay minsan na namang napatunayan. Nakarating sa asawa ng mangingisda na isang magdadaing ang balitang pagpaparusa at pagpapakulong. at pagkatapos ay patiwarik na ilublob ito sa tubig. Ito ang dahilan kung bakit laging nakasubsob sa ulo niya ang makinang na korona. Nang malaman ng Sultang ekspertong magdadaing ang nagmamakaawa ay nakaisip ng paraan ang tuso. May kayabangan din siya. Sinabi ng kumakatok na magdadaing na asawa siya ng mangingisda at naroon sya upang makiusap na pakawalan ang ikinulong. at ipinakulong pa ni Barabas ang pobre. Gusto niyang yumuyuko ang mga tao kapag ipinatatawag niya. Itinanong ng mayabang na pinuno kung sino siya. Upang maging mga produktibong alipin ng Sultan. Marami na siyang pinapatay. sumasagi rin sa kanila ang kalungkutan kapag naaalala nila ang tanging anak na naiwan sa kanilang tahanan. Gugustuhin pa niyang mangabulok ang mga makopa. Para sa nakararami ang Barabas ay kasingkahulugan ng kawalan ng katarungan. Nagkibitbalikat lang ang gahaman. Laging nangangamba ang mga tao na sa maliit na pagkukulang ay napakalaking parusa ang ipataw sa kanila. Ipinatawag niya ang mga kawal at ipinakagat sa mga langgam ang kaawa-awang magdadaing bago ito ipinakulong sa piitan. Kahit alam niyang natutulog pa ang Sultan at pinuntahan niya at kinatok ang tirahan ng pinuno. may isang sultan na lubos na kinatatakutan ng lahat.” . Hindi alam ng mag-asawa na habang wala sila sa tirahan may mga ada namang nagbabantay sa kaisa-isa nilang mahal sa buhay na kahit totoy na totoy pa lang sa kamusmusan ay marunong na ring manindigan.

Ilang taon din ang nakaraan at naging malaking puno ang halaman. Sila ang dahilan kaya marangyang-marangya ang iyong mesang kainan. Ang ina ko naman ay pinagdadaing mo. Isang araw na naglilibot sa hardin ng palasyo ang bagong Sultan ay nakatawag ng pansin niya ang isang halamang tumubo sa pinaglibingan kay Barabas. Ang mahimbing na pagtulog ng Sultan ay lubhang nagambala ng malakas na katok ng bata sa pintuan ng kaharian. Gusto ko po silang makawala sa kulungan. . Tinitimbang niyang mabuti ang bawat paratang sa sinumang nagkakasala. Para sa kanya ang lahat ay pantay-pantay sa napipiringang katarungan. Sa sobrang pagod ay sumakit ang dibdib ng Sultan at ikinatumba nito. Nagtataka ang Sultan nang mamunga ang puno sapagkat mukha itong ulo ng tao na may korona sa tuktok. akala mo kung sino ka.” nang-iinis na nagtatakbo sa loob ng palasyo ang bata.“Tulungan po ninyo ako. Hindi mo ba alam na Sultan akong dapat igalang?” nangangalog ang babang sigaw ng gahaman. Masama ka ipinakulong mo ang ama at ina ko. Ipinagdiwang ng lahat ang panunungkulan ng makatarungan Sultan. Napansin ng bata ang makinang na koronang naiwan ng Sultan sa higaan. Sinisikap niyang magbigay ng isang makatarungang pagpapasiya sa kaso ng sinumang nasasakupan niya mahirap man o mayaman. Hindi maabut-abutan ng sukab ang inosenteng bata sapagkat inililipad ito ng mga ada. sila ang may dapat anihin!” “Aba napakaliit mong bata ka. “Pinasisid mo sa dagat ang ama kong mangingisda.” Nang nakita ng mga ada na lumuluha ang kaisa-isang anak ng mangingisda at magdadaing ay naawa sila. Sa anumang kanilang itinanim. Sa lugar na kinatumbahan inilibing ang Sultan. Ngayon ako naman ang habulin mo at ipakulong mo. Pinadiligan niya ito sa mga hardinero at ipinaalagaan arawaraw. Sa sobrang galit ng Sultan ay hinabol niya nang hinabol ang musmos. “Sino ka at sa ganitong oras ng gabi ay kumakatok ka sa palasyo ko?” “Gutum na gutom na ako. Mga magulang ko ang iyong inalipin. Ang humaliling Sultan ay kakaiba sa namatay. Nakarating ang habulan sa malawak na harding kinatatamnan ng maraming punungkahoy.” “At bakit ka sa akin hihingi ng pagkain mo?” nag-aalborotong tanong ng Sultan. Binigyan niya ng karapatan ang inosenteng bata na malayang makapupunta sa hardin upang makapamitas ng prutas na kanyang piliin. Tinakbo niya ito at isinuot at nang-iinsultong nagwika “ang korona ay ipinapatong lang sa ulo ng lider na mabuti sa tao. Hindi rin siya padalus-dalos sa pagpapataw ng parusa. Hihingi ako ng pagkain sa mesang kainan mo. pinalaya at tinulungan ng bagong Sultang makapamuhay nang matiwasay ang mangingisda at magdadaing. Ang kamatayan ng ganid na dapat sana ay ipinagluksa ay ikinatuwa pa ng marami. Sapagkat totoong makatarungan. Nang gabi ring iyon ay inilawan nila ang daan ng inosenteng bata papunta sa kaharian. Noon din ay namatay ang Sultang walang pagpapahalaga sa tunay na kahulugan ng katarungan.” “Hindi ikaw ang nagpagod upang mangisda at magdaing.

Napangiti ang lahat nang pitasin ang mga bunga at kagatin. ang mga berdeng bunga ay dumilaw at naging hinog na. “Barabas. Nang tikman nila ang bunga ay nagulat sila.“Si Barabas yan!” sigaw ng mga tao. “Pagkaasim-asim! Kasing asim ng mukha ni Barabas!” Hindi nagtagal. tinawag na Barabas ang berdeng prutas na may nakapatong na korona. . “Pagkatamis-tamis! Pagkasarap-sarap ng Barabas!” Magmula noon. Barabas. Minsang nanungkit ng berdeng prutas ang ilang paslit na bata at tanungin ng mga nakatatanda kung ano ang tawag sa nabanggit na bunga ay sabay-sabay silang nagsisagot na. “Pagkapait-pait! Kasimpait ng ugali ni Barabas!” Ilang araw lang ang lumipas ay lumaki na ag mga bunga ng berdeng prutas. Nang kagatin ng mga bata ay napangiwi sila. Bayabas!” At diyan nagsimula ang alamat ng Bayabas.

Kaya't aking irog: Ikaw'y pumanatag.. kaya't ang puso ko'y nagpapakatibay hanggang sa sumapit ang dakilang araw. hanggang makakaya na ikaw'y malagak sa tuwa't ginhawa.! . at kung sakali mang tayo'y mabagabag ay huwag magtaká sa Sangmaliwanag pagka t ang langit ma y nagaalapaap. pagka t natunayang ikaw y isang langit na di dadalawin ng mga panganib.SAKSI Ikaw nga'y dapat kong mahalin nang labis at ukulang tangi ng aking pagibig. Pagaaralan ko. pagiingatan kong huwag kang magdusa kung na sa sa akin ang iyong ligaya. Nananalig akong napakadalisay ng iyong pag-ibig sa ating suyuan.

maikli? Sukat na ang dulo’t ang pinaka-abang ay ang kamatayang tuwa’t nanginginig magsawa sa apdo ng malansang tanan? —Oo nga. bakit ba nais makadaong sa kabilang buhay. Ano’t nagpipilit: puso’y nag-aalpas gayong sa simula ng kanyang pagpitlag ay nakagapos na at nakukuralan ng batas ng Diyos. C. Suarez. at nagkukumagkag sumunod sa bills ng mga sandali? Saan ba hahantong ang hakbang at tik-tik kundi sa landasing mabako. ng sangkalikasa’t ng lipunan niyang di kayang malabag? Ano bang paglaya.TAO —Bakit ba ang tao’y nagkakandarapang humabol sa takbo ng kanyang orasan? Maitatayo ba sa iisang iglap ang sariling Roma? Ang nag-uunahang mga matang haling sa ambrosya’t katas ng Eden. gayong di pa tukoy ng sagwan ng tao kung saan naroon? Ang tulang ito ay akda ni V. . ay Adang sa sala’y pasasa.

BUGTONG May isang dalagang may buwan sa dibdib. sa bayo ng dusa’y marunong magtiis.. di mo matuturan. luha’y tumutulo may lihim na awa sa namimintuho. May isang lalaking matibay aug dibdib. nang aking makita’y natutong humibik. Regalado . nabinhi sa puso ang isang pag-ibig. Bugtong ni Iñigo Ed. ma-gabi. may tinik sa puso at tigib ng dusa. ang binatang ito nang iyong makita nakaramdam ka rin ng rnunting ba1isa May isang babaing matigas aug puso. Nguni’t balang araw di mo matitiis na di ipagtapat ang laman ng dibdib. ang dalihan ay di sa hindi mo alam kundi sa ugaling matimpiing tunay. sa ano mang taghoy.. nguni’t pusta tayo. may tala sa noo na kaakit-akit. May isang binatang may luha sa mata. kapag nag-iisa. hindi kumikibo. ma-araw walang iniisip kundi makarating sa pinto ng langit. Ito’y isang bugtong na may-kagaanan. ang bugtong ko naman sabay isusulit na ang kahuluga'y tayo sa pag-ibig.

Sapagka't ang Poong maalam tumingin Ang siyang naggawad. Pagka't ang salita'y isang kahatulan Sa bayan. Sanlang kalayaan nasa ring masapit Katulad ng ibong nasa himpapawid. Kastila at salitang anghel. Ang salita nati'y huwad din sa iba Na may alfabeto at sariling letra. At ang isang tao'y katulad. Na kaya nawala'y dinatnan ng sigwa Ang lunday sa lawa noong dakong una.SA AKING MGA KABABATA (Jose Rizal) Kapagka ang baya'y sadyang umiibig Sa kanyang salitang kaloob ng langit. sa nayo't mga kaharian. Kaya ang marapat pagyamaning kusa Na tulad sa inang tunay na nagpala. kabagay Ng alin mang likha noong kalayaan. . nagbigay sa atin. Ang wikang Tagalog tulad din sa Latin Sa Ingles. Ang hindi magmahal sa kanyang salita Mahigit sa hayop at malansang isda.

Langitngit ng isang kaluluwang sawi. Ikaw baga’y daing ng nakaligtaan? Ikaw baga’y hibik ng pinagtaksilan? Matutulog ako sa gabing kadimlan ay umuukilkil hanggang panagimpan. mayr’ong tugtog iyang mga b’yoling tila sumusugat sa ating panimdim. bawat isang tao’y may lihim na daing. laging naririnig sa bawat sandali ang lungkot ng tugtog na mapawi'y hindi. malungkot na boses ng nagdaralita. Ang tulang ito ay akda ni Jose Corazon de Jesus . ang bawat tugtugi’y kaluiwa ng sawi ako’y dinadalaw sa bawat sandali.MAY MGA TUGTUGING HINDI KO MALIMOT O may mga tugtog na nagsasalita. kung ako’y hapo na na makitunggali.. awit ng ligayang natapos sa lungkot. kinakanta-kanta sa sariling loob. pasa-bahay ka na ay nagugunita’t parang naririnig saanman magsadya. pinakakatawan sa b’yoling may lagim. May isang tugtuging hindi ko malimot. Oo. Sa lahat ng gabi sa aking pag-uwi. hiniram sa hangin ang lambing at lamyos. panaghoy ng pusong nasa pagkalungi.

pang-aliw sa pusong may hirap.ANG DALAGANG PILIPINA (J. hantungan ng madlang pangarap. Iyan ang dalagang Pilipina. . karapat-dapat sa isang tunay na pagsinta. Batis ng ligaya at galak. ang bango ay humahalimuyak Sa mundo'y dakilang panghiyas. maging kumilos mayumi. parang tala sa umaga Kung tanawin ay nakaliligaya May ningning na tangi at dakilang ganda Maging sa ugali. mabini ang lahat ng ayos Malinis ang puso maging sa pag-irog may tibay at tining ng loob Bulaklak na tanging marilag. mahinhin. Santos) Ang dalagang Pilipina.

.SA UGOY NG DUYAN (Lucio San Pedro) Sana'y di magmaliw ang dati kong araw Nang munti pang bata sa piling ni Nanay Nais kong maulit ang awit ni Inang mahal Awit ng pag-ibig habang ako'y nasa duyan Sana'y di magmaliw ang dati kong araw Nang munti pang bata sa piling ni Nanay Nais kong maulit ang awit ni Inang mahal Awit ng pag-ibig ako'y nasa duyan Sa aking pagtulog na labis ang himbing Ang bantay ko'y tala Ang tanod ko'y bituin Sa piling ni Nanay Langit ang buhay Puso kong may dusa Sabik sa ugoy ng duyan mo Inay Sana narito ka Inay Sana'y di magmaliw ang dati kong araw Nang munti pang bata sa piling ni Nanay Nais kong maulit ang awit ni Inang mahal Awit ng pag-ibig hang ako'y nasa duyan.

Neneng. luma at kupas na Ngunit may bakas pa ng luha mo. NENENG (Levi Celerio) Bakya mo.BAKYA MO. Sinta. . Ang aking pag-asa'y saglit na pumanaw Sa bakya mo. Ngunit. Kung inaakalang 'yan ang munting bagay. Sa alaala'y muling nagbalik pa Ang dating kahapong tigib ng ligaya. irog ko. bakit isang araw Hindi mo ginamit ang bakya kong inalay? Sa wari ko ba'y di mo kailangan Pagkat kinupasan ng ganda at kulay. Neneng. Huwag itapon. Ang aliw ko kailan man. aking hirang. na di pa nasilayan.

At ang kulay mong binusilak Ay diwa ng aming pangarap Ang iyong bango't halimuyak Sa tuwina ay aming nilalanghap. Ang 'yong talulot na kay ganda Mga bubuyog nililigiran ka Kung sa dalagang sinisinta Araw gabi'y laging sinasamba.SAMPAGUITA Sampaguita mutyang halaman Bulaklak na ubod ng yaman Ikaw lang ang siyang hinirang Na sagisag nitong bayan. O bulaklak na nagbibigay ligaya Aking paraluman mutyang Sampaguita Larawang mistula ng mga dalaga Tanging ikaw lamng Ang hiraman ng kanilang ganda. .

BAYAN KO (Jose Corazon de Jesus) Ang bayan kong Pilipinas Lupain ng ginto't bulaklak Pag-ibig ang sa kanyang palad Nag-alay ng ganda't dilag. Makita kang sakdal laya! . Ibon mang may layang lumipad Kulungin mo at umiiyak Bayan pa kayang sakdal dilag Ang di magnasang makaalpas! Pilipinas kong minumutya Pugad ng luha ko't dalita Aking adhika. binihag ka Nasadlak sa dusa. At sa kanyang yumi at ganda Dayuhan ay nahalina Bayan ko.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful