TAJUK 1 E-Dagang Pengenalan Perdagangan Elektronik

1.0 SINOPSIS Tajuk ini menjelaskan secara terperinci bagaimana e-Dagang memainkan peranan yang penting dalam mengintergrasikan perniagaan dengan teknologi maklumat.Bagaimana dua kemahiran bidang ilmu yang berbeza bergabung untuk menghasilkan satu bidang baru yang hebat dalam perniagaan. Pada masa kini, rangkaian komputer merupakan laluan yang sangat penting.Kebanyakan bentuk maklumat kini boleh disimpan dan diproses secara elektronik.Kesan kumulatif perdagangan elektronik adalah satu keperluan untuk pengurusan maklumat yang teliti dan merupakan pilihan yang mesti dibuat mengenai rangkaian teknologi. Pilihan ini melibatkan pertukaran antara kelajuan, kebolehpercayaan, dan kos.Telekomunikasi menyediakan banyak contoh situasi di mana firma-firma dan individu sanggup membayar satu premium untuk QoS 1.1 HASIL PEMBELAJARAN 1.1.1 Mengintergasi dan menilai persekitaran E-dagang, teknologi, ekonomi, organisasi dan pengguna. 1.1.2 Memahami bagaimana perspektif yang berbeza mendefinisikan perdagangan elektronik. 1.1.3 Boleh menerangkan peranan yang dimainkan oleh pemasaran dan teknologi. 1.1.4 Boleh menamakan secara terus prinsip teknologi dalam perdagangan elektronik. 1.1.5 koperat. Faham bagaimana teknologi dan automasi baru merubah dunia

1

1.1.6

Faham bahawa internet bukan suatu medium elektronik tetapi medium peer-to-peer.

1.1.7 bernilai. 1.1.8

Faham mengapa maklumat, terutamanya paten pembelian, sangat

Boleh menerangkan lima cara untuk mencipta nilai maklumat.

1.2

KERANGKA TAJUK-TAJUK

Pengenalan Perdagangan Elektronik

Intergrasi Perniagaan

Peruncitan

Teknologi dan Masyarakat

Jenis-jenis Perniagaan Internet Produk Perkhidmatan

1.3

PENGENALAN elektronik” adalah lebih sukar berbanding

Mendefinisikan “perdagangan

menerangkan tentang “perdagangan”. Ia adalah kerana perdagangan elektronik ini bergantung kepada teknologi yang menjadikan ia subset kepada dunia perdagangan yang luas. Perkembangan servis adalah input kepada aktiviti yang menggambarkan kerumitan mengkategorikan produk dan penglibatan perniagaan dengan perdangangan elektronik. Ia juga menyokong kenyataan bahawa perniagaan berkaitan infrastruktur telah berkembang pesat ke dalam aktiviti-aktiviti lain.

2

Keperluan untuk mengenalpasti kaedah untuk nilai tambah, dan untuk mengasingkan ia dari mekanik perlaksanaan adalah jelas. Peranan yang dapat dikenalpasti di dalam model ini sudah dikenalpasti dalam dunia perdagangan yang meluas, yang berfungsi untuk memperjelaskan had praktikal aplikasi teknologi kepada perdangangan. Asas ini akan membantu perkembangan pelan perniangaan dan metrik untuk penilaian.

DEFINISI PERDAGANGAN ELEKTRONIK Berdasarkan kepada sumber yang berlainan, perdagangan elektronik

mempunyai definisi yang berlainan. • Dari perspektif ahli ekonomi, perdagangan elektronik adalah alat yang menyampaikan keinginan pembeli dan perniaga untuk mengurangkan kos sambil menambah kualiti barangan dan meningkatkan kepantasan servis penghantaran. • Dari perspektif pegurusan, perdagangan elektronik adalah aplikasi teknologi ke arah penggunaan jentera dan aliran kerja sesuatu perniagaan. • Dari perspektif pemasaran, perdagangan elektronik adalah pengangkutan yang baru bagi menyediakan maklumat kepada sesuatu target pasaran melalui pengiklanan, promosi dan publisiti. • Dari perspektif teknologi, perdagangan elektronik bermakna penghantaran maklumat, produk, perkhidmatan dan bayaran melalui rangkaian komputer. Setiap satu perspektif adalah berguna bagi memahami dan melaksanakan pelan perniagaan perdagangan elektronik. Di dalam pelan perniagaan tersebut, perspektif-perspektif tersebut digabungkan untuk membentuk satu kenyataan

3

Komunikasi pasaran adalah berfungsi untuk memaklumkan. Peranan pengurus adalah untuk merancang. Melihat ‘perdagangan’ sebagai sistem di mana ‘transaksi’ adalah interaksi antara pembeli dan perniaga yang menyediakan rangka kerja untuk mengenalpasti peranan yang dimainkan oleh watak-watak dalam sistem tersebut. manakala peranan pemasar adalah menaksir. Dengan menggabungkan perspektif ekonomi dengan pengurusan. Gabungan antara pengurusan dengan pemasaran akan menghasilkan projek. menilai dan menambahbaik. di pihak mereka atau syarikat mereka. Dalam perniagaan moden.tentang bagaimana perdagangan elektronik akan digunakan bagi mendapatkan keuntungan kepada syarikat. melaksana. Melalui kerjasama. memasukkan transaksi sebagai sebahagian dari komunikasi. kita boleh mentafsirkan tugas yang perlu dibuat untuk memastikan perdagangan elektronik berhasil. Masyarakat. menilai dan mengawal. Penggabungan perspektif ekonomi dengan pemasaran. Penggunaan teknologi untuk meningkatkan tahap efisyen dalam sistem dan mengubah perdagangan kepada perdagangan elektronik. mengingatkan dan memujuk pelanggan mengenai nilai wang sebelum dan selepas pembelian.peranan teknologi maklumat dalam pengurusan projek adalah kritikal. mereka boleh manafsirkan kos dan faedah projek yang dijalankan. Setiap transaksi memerlukan kebenaran dan pembayaran apabila barangan atau perkhidmatan diterima. menangani projek dengan baik dan memulihkan hubungan kewangan kedua-dua pihak dalam transaksi. Teknologi menyediakan produk baru untuk dimaklumkan kepada pelanggan dan cara terbaru untuk memaklumkannya kepada pengguna. membuat keputusan tentang produk dan perkhidmatan yang menyediakan nilai yang terbaik bagi wang mereka. berlanjutan dari pemprosesan perkataan yang digunakan untuk mencetak kertas 4 .

Penggabungan perspektif teknologi dengan mana-mana perspektif lain bermakna meletakkan rangkaian komputer untuk digunakan. database digunakan untuk mengumpul data pencapaian. analisis dan penyebaran maklumat. telekomunikasi yang canggih. penggunaan perdagangan elektronik secara terus adalah. Aset digital tidak digunakan dalam satu bentuk sahaja. Skala ekonomi baru membenarkan syarikat kecil untuk meliputi kawasan geografi yang luas dan menandingi syarikat yang besar secara berkesan. sebagai alat untuk menganalisis data dan mentafsir kedudukan semasa projek. Perubahan maklumat distruksturkan. Setiap satu memainkan peranan dalam menjadikan perdagangan lebih mudah dan efisyen dengan mengurangkan kos dan menyediakan maklumat yang lebih baik. Dalam prinsip teknologi. pengurusan aliran kerja dan tulisan rahsia. Cabarannya adalah untuk mengakses produktiviti baru yang didbina dengan kepakaran teknikal dan automasi. pelanggan atau perkhidmatan komputer. Perdagangan elektronik hampir merangkumi sebarang jenis transaksi komersial. Rangkaian ini mestilah mencapai melepasi sempadan organisasi tunggal. sistem pemerolehan semula maklumat. perniagaan-kepada-perniagaan perniagaan-kepada-transaksi dijalankan ke atas sistem hakmilik tertutup berbanding ke atas akses terbuka internet. Perdagangan elektronik atau tradisional melibatkan perniagaan kerajaan.kerja projek. pengurusan pesanan. Skop ekonomi baru membolehkan kedai yang tunggal menawarkan pilihan produk yang akan meliputi 95 peratus daripada produk. di mana maklumat boleh digunakan semula dalam pelbagai bentuk pada kadar kos yang rendah. 5 . berorientasikan kesan audit dan rutin. Unsur-unsur tersebut berkait dengan kebolehan pemprosesan data dan rangkaian sistem yang dibangunkan. dan termasuk alat untuk mengumpul data. multimedia dan hypermedia.

perdagangan tidak akan terhad kepada penjualan barangan dan perkhidmatan sahaja. doktor terpaksa berjumpa dan merawat pesakit dalam masa yang singkat atau terhad. merupakan sebuah perluasan kepada keperluan asas manusia untuk berkomunikasi dan menyatakan idea. Masyarakat telah mengakses secara meluas sumber maklumat yang berkembang pesat dan juga kepelbagaian perkhidmatan. Kabarangkalian yang terdapat dalam hal ini adalah sangat meluas . Penggunaan internet dalam platform komersial merupakan suatu kemajuan. sebuah struktur kemudahan maklumat yang besar. individu dan kerajaan yang akan membentuk tahap perkembangan yang seterusnya dalam perdagangan elektronik. Penggunaan internet.Internet dan perkhidmatan yang dipanggil World-Wide-Web (WWW atau Web) telah menjadi sempadan komunikasi kepada pertumbuhan pesat rangkaian komputer. Syarikat perkongsian akan menggunakan Web secara dalaman untuk mencipta sebuah “smart” enterprise. dan meningkatkan skop pengedaran. Internet adalah seni bina baru. Perkongsian penggunaan laman web oleh ahli fizik dan pesakit mereka akan membantu meningkatkan keperluan pesakit untuk terlibat lebih proaktif dalam penjagaan kesihatan mereka. • Dari segi kepentingan perkhidmatan perubatan. Ianya dapat menawarkan akses yang mudah bagi pembeli dan juga peniaga dalam skala global. Kerajaan menggunakannya untuk mengurangkan kos dan menghasilkan perkhidmatan yang berkualiti tinggi. perkhidmatan komunikasi dan media. dalam hal ini. melalui Web. • Pengeluar yang besar mewujudkan spesifikasi mereka secara online. Terdapat kesepakatan universal kepada transaksi komersial bagi semua jenis gabungan perniagaan. Akan tetapi. firma tersebut dapat menjalankan operasi ke atas peluang yang benar-benar 6 . mengurangkan penangguhan pengedaran. Dengan terdapatnya maklumat pada spesifikasi. rekaan.

1. suatu kelas baru perisian integrasi enterprise telah dibina. bekerjasama dan menguruskan perkongsian tugasan dengan cara yang bersepadu. Tanpa perancangan yang teliti. meluas dan relevan) adalah pada masa dahulunya spesifik kepada suatu jabatan.1 INTEGRASI PERNIAGAAN Proses perniagaan dianggotai secara tidak tetap dan juga dalam kumpulan yang berselerak. Perisian yang menguruskan maklumat (contoh: memastikan kesepaduan. ketepatan. lengkap. sistem ini digubah dalam tiga bahagian : 7 . Perisian digunakan oleh individu atau kumpulan untuk yang tidak wujud dalam format mencipta. Pelanggan tidak lagi hanya bergantung kepada kedai-kedai yang terpaksa dicari mahupun bergantung kepada katalog yang diterima melalui pos.mengikut kemampuan mereka. secara online. Menyedari potensi persekitaran yang memerlukan sumbangan projek infrasturktur yang membantu masyarakat untuk berkomunikasi. pelanggan boleh membeli barangan dari kedai-kedai yang terdapat di negeri atau Negara lain dan juga boleh mendapatkan produk tradisional. Untuk menguruskannya secara lebih berkesan. dimensi pengurusan proses boleh menggunakan lebih banyak sumber berbanding projek itu sendiri. Dari segi rangkaian.3. • Bilangan kedai yang boleh dilawati secara online jauh melebihi perniagaan yang boleh didapati secara terus atau runcit. persekitaran ini mempunyai model rangkaian yang kurang baik dan memberikan tekanan yang sangat besar ke atas keperluan perhubungan dan pengurusan rangkaian. Kebiasaannya. mengurangkan risiko dan kos bertaruh atas peluang yang bernilai tambah.menganalisis atau mengubah data yang berhubung dengan langkah kerja yang spesifik dan disiplin.

Kehadiran maklumat dan komunikasi yang kerap mewujudkan kolaborasi yang berkesan. Ia memastikan standard dan mengurangkan kepelbagaian (ketidakseragaman). • Pengukuran pencapaian : membandingkan pencapaian sebenar dengan perancangan.2 PERUNCITAN Bolehkah imej nyata menggantikan kepuasan memilih produk. pembekal dan juga pelanggan. produk dan peralatan. Transaksi sebegini dilindungi oleh rangka kerja undang-undang. arkitek kepada persekitaran peruncitan sebenar perlu mempertimbangkan keselamatan data dan hak peribadi pengguna. Salah satu cabaran ialah untuk malaksanakan prinsip asas yang wujud dalam dunia fizikal kepada rangka kerja tidak berstruktur kepada dunia sebenar – untuk mewujudkan proses yang selari.dan menjurus ke arah kebolehramalan dan kebolehpercayaan yang diperlukan untuk ramalan yang tepat. cukai dan perkara yang melibatkan kepercayaan. mencubanya (jika pakaian) atau duduk di atasnya (jika ianya sofa) sebelum membuat keputusan untuk membelinya? Peruncit menghadapi pelbagai cabaran dalam usaha untuk menjalankannya melalui internet. merasa material dan tekstur atau keteguhannya. • Sistem perancangan : aturan pengeluaran untuk suatu tempoh masa termasuk penjadualan personel dan keperluan bahan mentah. Rangkaian bertumbuh sebagai rakan kongsi perniagaan sebagaimana pepatah “don’t work harder. 8 . work smarter!”. 1. Sebagai tambahan kepada isu seperti meningkatkan keyakinan pengguna terhadap imej digital dan meringkaskan proses pemulangan kerosakan atau barangan yang tidak dikehendaki.3.• Pengkalan data teknologi : perkongsian gedung yang mengandungi perincian dan spesifikasi semua bahan. Sistem tersebut melepasi sempadan organisasi tunggal untuk mengitegrasi kontraktor.

Banyak interaksi bersemuka boleh dilakukan secara elektronik dan dalam jarak yang jauh pada masa sekarang. laman web menambahkan lagi tekanan akibat maklumat yang berlebihan.3 MASYARAKAT DAN TEKNOLOGI Dari sudut pandangan sosial. penghantaran elektronik perisian yang dibeli adalah dijamin.3. email ugutan. terutamanya melibatkan internet wujud dalam pelbagai bentuk. tanpa pengguna perlu melakukan proses muat turun dan memasukkan perisian. Oleh itu. dan pelbagai kelemahan yang perlu dihadapi. kecuaian sistem pentadbiran. Menggunakan perisian anti-virus. Keseluruhan transaksi adalah dibuat dengan selamat kerana ejen penghantaran melaksanakan komunikasi selamat mereka sendiri dengan pelayar internet. mengesahkan caj. menghalang email dari sumber yang tidak diketahui dibuka.Masalah keselamatan. ianya dapat mengenalpasti individu-indivudu yang memerlukan keyakinan yang tinggi dalam kesepaduan dan keselamatan sistem yang digunakan sebelum mereka memberikan data peribadi yang tepat kepada laman web tersebut. sama ada melalui internet mahupun kedai di sesuatu pusat dikawal melalui ‘encryption’. Ejen tersebut menyegerakan penggunaan kad kredit dan maklumat peribadi. Disebabkan oleh 9 . memuat turun fail dan memasukkan perisian yang dibeli. Kerahsiaan sesuatu maklumat peribadi. Secara nyatanya. 1. sistem penghantaran digital. Pelanggan bermula dengan memuat turun ejen penghantar syarikat. Virus dalam fail. Penyelesaian lain adalah lebih sistematik . Secara umumnya. lebih ramai orang yang mungkin ingin mengetahui keutamaan pembelian seseorang daripada kandungan email mereka. dan menggunakan pertimbangan yang baik mengenai pembayaran dengan kad kredit di web merupakan penyelesaian. Komunikasi sebegini bukan sahaja mungkin tetapi sangat terkenal terutamanya di antara mereka yang tidak pernah atau sukar untuk bertemu. sebagai contoh.

dokumentasi) telah menjadi komoditi yang didagangkan dan suatu medium pertukaran. Sesetengah pihak menafikan selain kebaikan teknologi dan automasi. Kesan laman web dirasai secara nyata pada setiap sektor dalam masyarakat kita. Pelawat akan ditawarkan dengan tawaran dan insentif seperti perkhidmatan percuma. Dari aspek kebimbangan kepada pengguna ialah setelah maklumat peribadi dimasukkan dalam aliran perdagangan ini. Data peribadi yang dikumpul kebiasaannya dijual. mengsintesis dan mengedarkannya. Memandangkan teknologi merupakan kos transaksi yang terendah. kesepaduan atau perlaksanaannya. tawaran diri untuk maklumat peribadi apabila mereka mendaftar sebagai ahli. tidak ada jalan untuk mengawal ketepatannya. syarikat boleh mendapatkan maklumat yang tidak dapat diperolehi pada masa yang lepas. Memandangkan pengasasannya. 10 . Adalah sangat penting bahawa ekonomi digital berasaskan pengetahuan dan pandangan terhadap kekayaan harus diubah. memilih. mengorganisasi. di suatu peringkat perincian yang tidak digambarkan dalam media tradisional. internet mempunyai pertukaran maklumat tradisi di mana maklumat tersebut ( contohnya: direka. memandangkan peniaga akan membuat profil pelanggan yang dirasakan boelh membantu mereka mencapai target dengan lebih berkesan. Sebarang persekitaran komersial dibina berasaskan interaksi personal. penyelesaian. penciptaan teknologi adalah bergantung kepada undang-undang dan standard moral. Maklumat peribadi boleh didapati secara autuomatik di laman web. Pelayar laman web secara automatiknya akan mengikuti paten lawatan dan didedahkan dengan iklan. Perkembangan perdagangan elektronik yang sangat pantas bergantung kepada aplikasi berkesan teknologi dan juga amalan komersial yang baik. peningkatan produktiviti.perbezaan yang terlalu jauh. Terdapat lima cara untuk menambah nilai maklumat : mengumpul maklumat.

dikoordinasikan oleh pengurusan berbanding kuasa pasaran. Dalam persekitaran pasaran. Ini adalah kerana firma tersebut memilih pembekal untuk sejumlah transaksi dan hubungan mereka terikat dengan perjanjian. Apabila mekanisma pasaran dijalankan. 11 . seorang pembeli tidak memilih daripada kalangan penjual yang berpotensi tetapi mendapatkan barangan dan perkhidmatan dari pembekal yang mula-mula dikenalpasti. Adalah diharapkan bahawa apabila kerajaan sedar akan di mana dan bagaimana mencipta keuntungan. jadual penghantaran dan sebagainya.ianya akan mejurus kepada penurunan peluang pekerjaan yang tidak dapat dielakkan. pelanggan boleh membeli di sekitar mereka untuk mendapatkan kombinasi harga. Hierarki merupakan hubungan pembekal-pelanggan untuk jangka masa panjang. kualiti atau lain-lain keperluan yang terbaik. pembeli membeli dari mana-mana pembekal yang boleh menawarkan kombinasi terbaik terhadap perkara seperti harga.3.mereka akan lebih memandang jauh mengenai cukai dan pengedaran semula keuntungan yang dicipta oleh rangkaian digital global. Tidak dapat disangkal kebenaran bahawa teknologi dan automasi mencipta peluang baru bagi menggantikan sistem yang lama. 1. memandangkan pembelian dilakukan atas transaksi oleh dasar transaksi. Di bawah mekanisma berhierarki. Perhubungan di kalangan pembeli dan penjual mungkin singkat. standard kualiti.4 Jenis-jenis Perniagaan Internet Pasaran perlu dilengkapi dengan transaksi antara pembeli dan pembekal. kuantiti.

Untuk mengekalkan kestabilan. Terdapat had kepada nilai yang boleh ditambah oleh teknolgi. hubungan jangka panjang antara pembeli dan penjual. Perdagangan elektronik boleh menjadikan aliran kerja lebih efisyen. berpegang kepada keperluan dan keinginan manusia. bekalan mestilah dijamin dan/atau pembekal tidak cukup bersaing untuk menghadkan sikap mengambil peluang. Perniagaan akan terus berorientasikan manusia.Mamandangkan persaingan di kalangan pembekal mewujudkan pilihan. serta kos transaksi dikurangkan. transaksi lebih jelas dan menyediakan peluang untuk perniagaan baru. Perbincangan kontrak meliputi keseimbangan transaksi berganda kos yang dicari. Kebanyakan ahli ekonomi percaya bahawa adalah secara umumnya mekanisma pasaran adalah lebih efisyen untuk membeli berbanding dengan hierarki. 12 . pembeli tidak akan bersikap mengambil peluang. Peranan perdagangan elektronik yang spesifik adalah sebahagiannya lebih terhad berbanding dalam persekitaran perniagaan yang tradisional kerana kehadiran teknologi. Hierarki terbentuk apabila kos transaksi adalah tinggi. walapun dalam terma sebenarnya nilai boleh menjadi cukup besar.

Meningkatkan keberkesanan organisasi jualan tradisional.TAJUK 2 E-Dagang Persekitaran Teknologi. kualiti dan sifat yang diigini.Mekanisme berhierarki membuat satu urus niaga dan hubungan ditentukan dalam satu perjanjian. katalog dan iklan.Katalog elektronik menyediakan maklumat dan pilihan produk yang lebih banyak. Ekonomi .Perhubungan antara pembeli dan penjual adalah singkat dan ditamatkan dengan satu urus niaga oleh transaksi asas.hierarki terbentuk apabila kos urusniaga adalah tinggi.hierarki.0 SINOPSIS • Di dalam pasaran ia memudahkan urus niaga antara pembeli-pembeli dan pembekal-pembekal dan membentuk hierarki iaitu perhubungan pembekalpelangan yang bertahan lama. diselaraskan oleh pengurusan lebih dari kuasa pasaran (market forces).Persekitaran pasaran membolehkan pelanggan mendapat gabungan harga yang terbaik. Bisnes berasaskan laman sesawang boleh menambah pelanggan baru dengan sedikit atau tiada kos tambahan. Penjualan terus secara online memendekkan tempoh kitaran pembelian semula dan meningkatkan kebolehan menjual barangan tambahan yang lain. 13 .Hierarki.Kebanyakkan ahli ekonomi percaya bahawa pasaran secara umumnya merupakan mekanisme-mekanisme yang lebih efisien untuk pembelian daripada hierarki. Organisasi dan Pengguna 2.

Network Infrastructure and Performance .8 Memahami istilah kualiti perkhidmatan (quality of services). 2. bagaimana e-dagang dapat menarik pelanggan dan 2.Contingency Planning Ekonomi dan Organisasi . Organisasi dan Pengguna Teknologi .2. 2.1.5 Memahami pemborong.Kepelbagaian . 2.1 HASIL PEMBELAJARAN 2.Elektronik hierarchies -The commercial transaction .1 Mengaplikasi E-dagang antara organisasi. penilaian risiko dan analisis kesan perniagaan. misi kritikal.Mission-critical networks .1.Network Management and Network Choice . 2.1.3 Memahani bagaimana pasaran dan model-model hieraki digunapakai apabila membincangkan e-dagang.Work flow Pengguna .1. Ekonomi . 2.1.Perkhidmatan Pelanggan .6 Memahami ciri-ciri yang membezakan internet daripada jenis-jenis WAN yang lain.Transaksi dan Aliran Kerja 14 .4 Memahami perhubungan antara ‘transaction ‘ dab ‘ workflow’ 2.9 Memahami hubungan antara kualiti perkhidmatan dan jenis rangkaian yang dipilih.Electronic markets .1. 2.1.2 Menjelaskan dan memberi contoh peluang-peluang perlakuan dalam edagang.7 Boleh menerangkan faedah dan kelemahan jenis-jenis rangkaian yang berbeza-beza.2 KERANGKA TAJUK-TAJUK Persekitaran Teknologi. 2.Pilihan dimaklum .1.Markets and hierarchies .1. masa henti (downtime).

individu dan jabatan-jabatan kerajaan. menghubungkan perniagaan. • Satu resipi atau formula produk yang proprietari. Ekonomi . boleh dilihat melalui rangkaian-rangkaian komputer. Hari ini. dengan perbezaan ekonomi dan implikasi sulit. yang perlu untuk dilindungi sepanjang penggunaannya. kemajuan dalam telekomunikasi dan pengkomputeran diikuti dengan jelas pemisahan laluan evolusi.1 Persekitaran Teknologi Pada masa lalu. yang mesti dilindungi daripada penyalahgunaan kedua-dua dalaman dan luaran selagi mereka masih sahih. kebanyakan bentuk maklumat boleh disimpan dan diproses secara elektronik. Terdapat juga satu variasi yang luas dalam kepanjangan masa kemungkinan maklumat hendak dilindungi. Kuantiti maklumat yang banyak. di mana sekuriti jangka pendek adalah penting tetapi pendedahan adalah singkat. Tidak lama lagi. • Kunci kepada tandatangan digital yang menjadi pengikatan obligasi dari segi undang-undang.3 Persekitaran Teknologi. 15 .3.2. Organisasi dan Pengguna 2. laluan ini bertumpu kepada rangkaian komputer. yang mana mesti dikekalkan secara rahsia untuk beberapa tahun tertentu. Hari ini. Pertimbangkan pandangan ini: • Dana elektronik memindahkan berjuta-juta atau malahan berbilion dolar. • Pelan strategik korporat sebuah syarikat. hampir semua pelaburan teknologi maklumat akan menjadi sebahagian daripada sistem-sistem komunikasi yang bersambungan.

Jika anda hanya ada telefon di dunia. penilaian pekerjaan) yang mungkin perlu perlindungan bagi sepanjang hayat individu tersebut.• Maklumat sulit untuk seorang individu (keadaan perubatan. satu telefon rumah yang bersambungan kepada satu rangkaian dengan satu wayar fizikal boleh menghubungi satu telefon selular di satu rangkaian yang dikendalikan oleh syarikat lain. Sistem pensuisan itu membenarkan mana-mana pengguna untuk berhubung dengan manamana pengguna lain di rangkaian itu. Dalam kes bagi rangkaian telefon. Sesetengah direktori mestilah wujud. Setiap orang yang bersambungan kepada rangkaian tersebut mesti dikenalpasti secara unik (uniquely indentified). atau malahan merentasi rangkaian tersebut. Rangkaian telefon juga menerangkan beberapa perkara penting lain tentang rangkaian komunikasi: 1. Syarikat-syarikat telefon menawarkan satu nombor khas untuk perkhidmatan direktori di kawasan yang mereka bertanggungjawab. siapakah yang anda akan hubungi? Rangkaian berkembang lebih bernilai kepada mana-mana seorang pengguna berkadaran dengan jumlah pengguna lain. Telefon-telefon individu disambungkan kepada satu sistem pensuisan perantara (intermediate switching system). setiap talian mempunyai satu nombor telefon yang unik. 4. 16 . yang merekod tugasan nombor kepada menusia. Oleh itu. setiap syarikat telefon bertanggungjawab untuk kod-kod kawasan dan nombor-nombor. Network Infrastructure and Performance (Infrastruktur Rangkaian Dan Prestasi). Kod-kod negara datang daripada satu perjanjian antarabangsa dalam sesebuah negara. diikuti oleh nombor sebenar. 2. Terdapat satu sistem berkumpulan untuk mengatur tugasan nombornombor: kod negara dan kod kawasan atau bandar. 3.

rekaan-rekaan. audio dan video. Beberapa sambungan boleh menjadi sementara. Perkhidmatan rangkaian kritikal juga merangkumi. keupayaan 17 .5. sesetengah lalu lintas akan menjadi lebih penting dari yang lain. Pertukaran maklumat termasuklah pesanan-pesanan. pertanyaan-pertanyaan. Tidak mengira sama ada pertukaran melibatkan teks mudah. menyediakan akses untuk data gudang bagi sokongan pemasaran masa nyata (real-time). Dalam satu dunia yang ideal. Mereka telah menjadi lebuh raya elektronik untuk memindahkan maklumat (lalu lalang) antara sebuah organisasi pemegang saham: pembeli-pembeli. penjual-penjual. sebagai contoh. keupayaan rangkaian dan bajet. selainnya adalah kekal. anda disambungkan buat sementara waktu kepada satu rangkaian daripada satu nombor yang digunakan oleh orang lain. bayaran-bayaran. kejayaan perniagaan adalah membahayakan jika prestasi yang cukup tidak meyakinkan. perkhidmatan dan sokongan. anda sentiasa disambungkan daripada nombor yang sama. mempersembahkan maklumat video kepada pelabur kewangan untuk mempengaruhi keputusan pelaburan. rancangan dan apa-apa jenis maklumat lagi. dan berkongsi imej-imej perubatan untuk bekerjasama tentang diagnos-diagnos yang kompleks. Jika anda menggunakan sebuah telefon berbayar (payphone). Dalam kes-kes tersebut. Jika anda menelefon daripada rumah anda. dan dunia sebenar mengenakan had-had kepada jalur lebar. Tidak dapat dielakkan. menyokong wakil-wakil perkhidmatan pelanggan. hubungan antara pemegang saham boleh ditingkatkan melalui hubungan-hubungan yang menyediakan prestasi yang mencukupi – atau dijejaskan oleh prestasi yang tidak mencukupi. atau campuran dokumen-dokumen yang menggabungkan imej-imej. Mission-Critical Networks (Rangkaian Misi-Kritikal) Rangkaian-rangkaian hari ini adalah semakin misi kritikal. pembekal-pembekal dan rakan kongsi.

biasanya terdapat satu kelewatan besar (considerable delay) antara keupayaan masa rangkaian tambahan yang diarahkan dan masa ia menjadi boleh tersedia. trafik yang kritikal perlu diberikan keutamaan melebihi trafik lain. “lalu lintas daripada rakan perniagaan") dan dasar-dasar yang berkaitan dengan kelas perkhidmatan (“lalu lintas daripada rakan perniagaan mendapat keutamaan tertinggi melalui rangkaian"). bagi masa untuk beban berat.rangkaian mungkin boleh ditambah dengan cepat dan dengan murah seperti yang diperlukan.QoS) mempunyai mekanisme-mekanisme untuk membuat undang-undang berasaskan keputusan tentang bagaimana lalu lintas yang melalui merentasi rangkaian. bagaimanapun. Apabila kita semakin bergantung kepada rangkaian-rangkaian ini untuk menguruskan perniagaan. Satu rangkaian yang boleh memberikan jaminan-jaminan kualiti perkhidmatan (quality of service . serta teknologi untuk mengenakan keutamaan-keutamaan dan peraturan-peraturan pada lalu lintas. Ini memerlukan kebolehan untuk mengenalpasti kelas-kelas lalu lintas dan pengguna. kita perlu memastikan keutamaan-keutamaan yang munasabah yang boleh dikenakan ke atas aliran trafik rangkaian (flow of network traffic). Tetapi sementara itu mungkin suatu hari nanti piawaian telekomunikasi boleh dilaksanakan. Network Management and Network Choice (Pengurusan Rangkaian Dan Rangkaian Pilihan) 18 . Ia menunjukkan satu anjakan daripada satu rangkaian pasif yang melayan semua lalu lintas secara sama kepada satu rangkaian pintar (intelligent network) yang mengenakan peraturan-peraturan pengurusan kepada lalu lintas yang dibawa. Ia menganggap bahawa semua lalu lintas perlu untuk sampai ke destinasinya. Keperluan-keperluan ini bukan ditentukan oleh protokol-protokol egalitarian Internet tradisional. Ini membenarkan satu takrif jenis lalu lintas yang bersesuaian untuk satu kelas perkhidmatan tertentu (sebagai contoh.

Kebanyakan rangkaian yang dapat memberikan kualiti jaminan-jaminan perkhidmatan mempunyai mekanisme-mekanisme untuk membuat undangundang berasaskan keputusan tentang bagaimana lalu lintas yang melalui merentasi rangkaian. keselamatan perlulah diperketatkan. Produk penyulitan yang canggih (sophisticated encryption products) dan firewalls digunakan oleh sesetengah syarikat untuk melindungi kerahsiaan dan memastikan keselamatan transaksi-transaksi internet. • Data Sulit (Confidential Data). data seumpama ini harus dilindungi daripada diusik tanpa kebenaran atau pengubahsuaian. Pemimpin-pemimpin industri 19 . Data jenis ini tidak mempunyai sekatan keselamatan dan mungkin digunakan oleh sesiapa sahaj. tetapi kewujudan data adalah bukan suatu rahsia. Ia adalah perlu untuk memantau dan log semua akses dan percubaan akses kepada data rahsia. • Data Rahsia (Secret Data). Industri automotif ANX. Data seumpama ini termasuklah nombor akaun bank dan fail-fail kakitangan. Pemilik sanggup untuk menyediakannya. Kewujudan sebenar bagi data jenis ini adalah rahsia dan mesti disimpan rahsia pada setiap masa. Bagaimanapun. • Data Hak Cipta (Copyright Data).Pihak syarikat juga memerlukan jaminan agar data mereka kekal selamat. Terdapat syarikat lain yang bergabung dengan kuasa-kuasa lain untuk mendapatkan perlindungan VANs. Untuk meningkatkan hasil pendapatan. sebagai contoh. tetapi mahukan bayaran bagi penggunaannya. Data jenis ini mengandungi isi yang sulit. Beberapa kategori-kategori umum data boleh diidentifikasi: • Data Awam (Public Data). Jenis ini adalah berhakcipta tetapi bukan rahsia. satu rangkaian yang terjamin mempunyai mekanismemekanisme untuk mengawal akses kepada data. akan menyediakan rakan dagangannya dengan satu rangkaian terjamin untuk perdagangan elektronik dan pemindahan data.

adalah satu syarat bagi penyertaan dalam ANX. satu rangkaian entiti awam tunggal yang yang menyambungkan banyak rangkaian yang saling berkaitan dan lebih kecil dan penyedia-penyedia perkhidmatan. apabila ia membenarkan rangkaian untuk berkembang di dalam satu cara yang sangat berautonomi. jangkaan-jangkaan bagi kualiti dan kestabilan perkhidmatan meningkat. 20 . tiada bertanggungjawab untuk memastikan satu mesej yang meninggalkan satu poin dan akan tiba tanpa terjejas di poin yang lain. Bagaimanapun. Potensi untuk kegagalan seperti ini semakin besar apabila jumlah rangkaian dan manusia terlibat semakin meningkat. Internet semakin berkembang dengan satu model kawalan yang sangat terpencar (decentralized). Terdapat sejumlah besar pertukaran penamaan. Penerimaan satu set umum amalan perniagaan. pada masa yang sama. tanpa kehilangan fleksibiliti asas yang telah menjadikan ia berjaya. Terdapat mereka yang percaya bahawa perubahan-perubahan diperlukan dalam pendekatan untuk pengurusan internet dan kawalan. Model ini merupakan sebahagian daripada kejayaan awal bagi Internet. Bagaimanapun. Sebagai contoh. kebolehpercayaan dan keselamatan. termasuklah boleh menerima penggunaan dasar-dasar dan tahap keselamatan rangkaian. isu-isu pengurusan dan kawalan juga turut penting apabila rangkaian semakin berkembang. penyelenggaraan. Satu persoalan yang penting untuk masa hadapan adalah meningkatkan pengurusan dan operasi Internet.telah bersetuju tentang satu struktur pengurusan dan peraturan perniagaan untuk memastikan rangkaian mendapat keperluan-keperluan prestasi. kawalan mesti memastikan mesej-mesej tidak dihantar kepada pihak yang salah dan mesej-mesej yang tidak dapat disampaikan dikembalikan kepada pengirimnya. Disebabkan ia adalah terbuka. dan butiran pampasan penyedia perkhidmatan yang terlibat dalam menyokong rangkaian berasaskan perkhidmatan. apabila internet semakin berkembang. Tidak ada titik tengah bagi pengawasan atau pentadbiran.

Beberapa syarikat lain akan bergantung kepada extranets. pengurusan tatarajah (konfigurasi). penyelesaian-penyelesaian standard di luar rak ke atas internet awam adalah sesuatu yang memuaskan. yang menghadkan akses kepada sesetengah set perniagaan pra-layak dan rakan mereka. Satu perbahasan tentang penggunaan yang sesuai bagi penggunaan berasaskan penentuan harga lawan pembayaran ke atas satu langganan atau bayaran tetap asas.Pada tahun 1992. penyelesaianpenyelesaian khusus bersama dengan peraturan-peraturan eksplisit dan prosedur-prosedur operasi mungkin jawapannya. Kemajuan dalam bahagian ini adalah perlu bagi Internet untuk berevolusi daripada sesuatu yang kelam-kabut. satu penyedia perkhidmatan rangkaian tunggal bertanggungjawab untuk menyelesaikannya. ITU mentakrifkan apa yang kini dipertimbangkan. perakaunan. set tradisional pengurusan perkhidmatan rangkaian: pengurusan kerosakan/kesalahan. bebas. Bagi sesetengah syarikat. syarikat-syarikat mencari alternatif-alternatif paling sesuai untuk keperluan-keperluan perniagaan mereka yang segera. Bagi lain-lain. Contingency Planning (Rancangan Luar Jangkaan) 21 . koleksi entiti-entiti yang longgar kepada satu rangkaian kualiti sistem telefon yang terurus. Satu isu yang menerima perhatian yang banyak adalah harga dan kos penemuan. Apa yang merumitkan lagi perbahasan adalah penyedia perkhidmatan yang menawarkan laluan percuma kepada individu sebagai balasan kepada pendedahan untuk tajaan pengiklanan. jika sebarang permasalahan timbul. prestasi dan keselamatan. Sesetengah lain pula menggunakan internet untuk membeli bahan-bahan nilai lebih rendah sementara menyimpan pembelian nilai tinggi di VAN. Dengan VANs. Secara keseluruhannya. atau rangkaian swasta maya.

dan setiap sistem yang berurusan dengan maklumat yang sensitif. ia juga adalah penting untuk mengenal pasti mana-mana sistem-sistem yang mengandungi maklumat yang sensitif atau sulit. hari.Oleh sebab rangkaian berasaskan aplikasi menjadi semakin misi kritikal. satu penunjuk nilai relatif keutamaan unsur itu kepada perniagaan. satu tempoh masa henti yang boleh diterima mungkin berbeza bergantung kepada masa dalam setahun apabila satu outage mungkin berlaku. • Kedua. Oleh sebab kebanyakan aktiviti adalah berkitaran. kenal pasti aktiviti-aktiviti perniagaan yang kritikal dan pemilik aktiviti. menentukan magnitud mereka dan mengenal pasti 22 . Pada ketika ini. Para penganalisis umumnya menganggap satu kes senario terburuk semasa mempertimbangkan persoalan ini. pemilik aktiviti dan pengurus sistem dapat mengenal pasti risiko-risiko.) untuk setiap sistem yang bergantung kepada suatu aktiviti perniagaan. minggu. bertanggungjawab kepada operasi harian yang sedang dijalankan. Ia mengandungi beberapa langkah: • Pertama. Sistem-sistem kritikal adalah aplikasi-aplikasi yang dikomputerkan atau proses-proses manual yang perlu ditempatkan untuk menyokong aktiviti perniagaan yang kritikal. Aktiviti-aktiviti perniagaan adalah proses-proses dan fungsi-fungsi ditawarkan pengeluaran kepada yang menerangkan perkhidmatan Pemilik yang aktiviti pelanggan-pelanggan. Business Impact Analysis dijalankan untuk mengenalpasti fungsi-fungsi perniagaan kritikal. Ini bertindak seperti satu pemberat untuk aktiviti. pemilik setiap aktiviti perniagaan perlu mengenal pasti sistemsistem yang kritikal dan maklumat. satu kriteria keputusan utama menjadi kualiti tahap perkhidmatan yang diperlukan. • Akhirnya. dan sebagainya. • Langkah ketiga adalah untuk menganggarkan satu tempoh masa henti (downtime period) yang boleh diterima (jam.

pengecaman pengguna dan kakitangan. Jika bahagian agensi pelancongan yang sama biasanya menempah $100. pengurus-pengurus seharusnya bermula dengan suatu senario yang mencirikan tarikh dan masa bagi outage. aplikasi-aplikasi. dan sepanjang masa tersebut kebanyakan pengguna tidak produktif sepenuhnya. Ia mengambil masa empat jam bagi memulihkan rangkaian. penyelidikan pasaran 23 .000 kepada agensi pelancongan tersebut dalam perbelanjaan sahaja. Kos-kos amat berbeza dengan persekitaran pengkomputeran. Mengira kos produktiviti yang hilang adalah satu perkara mendarabkan tempoh dan bilangan pengguna yang terjejas dengan purata gaji pengguna. Ia juga adalah bernilai sama ada pengguna boleh melakukan sebarang kerja semasa outage. Sebagai contoh. rangkaian operasi-operasi dan pentadbiran. tetapi maknanya adalah sama: mesti ada satu pelan untuk mengembalikan perkhidmatan dalam keadaan malapetaka utama. Bahagian-bahagian yang seharusnya diliputi termasuklah servers. Lebih buruk lagi. bagi kebanyakan organisasi. kerosakan ini akan menelan belanja $8. Dengan setiap pengguna menghasilkan $20 sejam.000 bernilai sejam tempahan. ia adalah kehilangan pendapatan langsung. katakan bahawa satu server untuk 100 orang pengguna rosak di satu agensi pelancongan yang besar. aplikasiaplikasi perniagaan dan pengguna. Sebagai contoh. Malapetaka-malapetaka ini tidak terhad kepada mereka yang memberi kesan secara langsung kepada kemudahan organisasi. jenisnya dan tempoh dan bilangan pengguna yang terjejas. kesan kerosakan kepada pusat telefon menukarkan kelengkapan atau kemudahan pengumpulan data kritikal juga perlu dipertimbangkan Untuk mengira kehilangan produktiviti dan hasil pendapatan yang berpunca daripada masa henti (downtime). pengurusan data.perlindungan.000. outage mungkin menelan belanja sebanyak $400. Mereka yang tidak suka kepada malapetaka ini memanggil proses ini rancangan luar jangkaan.

Sesetengah organisasi menggerakkan sistem-sistem fungsian legasi kepada satu alternatif memproses tapak. 2. Apakah perkara-perkara yang harus dipertimbangkan oleh syarikat-syarikat ketika membuat keputusan terhadap jenis rangkaian yang paling sesuai untuk keperluan mereka? 2. Huraikan dalam ayat anda sendiri bagaimana maklumat dipindahkan melalui Internet. Lebihan (terutama sekali dalam hubungan komunikasi dan bekalan tenaga) umumnya dilihat seperti jawapan. orang lain membuat perjanjianperjanjian timbal balas sandar (backup agreements) dengan pengguna yang dipadankan. dan bukan dalam bangunan yang sama. Storan data sandar (backup) di luar tapak turut dianggap bijak.2 Persekitaran ekonomi dan organisasi Kitaran pengeluaran melibatkan pemerolehan bahan-bahan mentah atau komponen-komponen. Perbincangan Huraikan ciri-ciri yang membezakan internet daripada jenis-jenis WAN yang lain.3. seperti berlawanan dengan $1. kedua-duanya untuk perancangan malapetaka dan tujuan keselamatan. Mengapa rancangan luar jangkaan adalah penting? Huraikan dengan terperinci konsep dan langkah-langkah yang terlibat.500 seminit. Kesan kepada keupayaan perancangan adalah jelas. WAN dan VAN. dan menghasilkannya kepada satu produk yang boleh diterima kepada seseorang pelanggan.150 seminit untuk satu rangkaian jualan tiket telefon. Setiap langkah dalam kitaran 24 .menunjukkan bahawa masa henti rangkaian pada satu firma pembrokeran boleh engakibatkan kos $107. Satu alternatif memproses tapak untuk sistem-sistem misi kritikal seharusnya wujud. 1.

Satu senarai unsur-unsur yang perlu dipertimbangkan untuk membuat dan menjual satu majalah berita. mencetak semula sebuah cerita daripada satu wire-service. gambar-gambar. penyuntingan. Penjual mungkin akan mengambil kesempatan (cth. sebagai contoh. label bungkusan. percetakan.pengeluaran akan menambah nilai sesuatu bahan mentah yang asal. dua faktor terpenting dalam menerangkan keputusan “make-or-buy" adalah (a) pengaruh sikap oportunis (opportunistic behaviour) firma lain dan (b) kos urus niaga (transaksi). tipografi. Tinggalkan sebentar faktor-faktor sosial yang berpotensi seperti nepotisme. perkhidmatan langganan. Sesebuah firma mestilah memutuskan untuk mengeluarkan setiap barangan atau perkhidmatannya sendiri. Sebuah syarikat boleh dipengaruhi (vulnerable) untuk bersikap oportunis disebabkan beberapa keadaan: 25 . fahaman perlindungan dan tindakan pengakuan. menaikkan harga lebih tinggi daripada sepatutnya) apabila mereka menyedari bahawa pengguna bergantung kepada sesuatu barang tersebut dan tidak mudah mendapatkannya di tempat lain. tetapi mereka mengupah editor-editor sebagai kakitangan bergaji. merupakan satu soalan tradisional bagi sosiologi ekonomi dan organisasi. reka letak. termasuklah: laporan. atau mereka mungkin mentauliahkan seseorang daripada seorang pekerja bebas. Gambargambar pula mungkin didapati daripada jurufoto mereka sendiri. atau membelinya daripada pembekal. Kebanyakan majalah-majalah berita tidak memiliki kilang kertas atau percetakan akhbar. penulisan. Menjelaskan tentang sesuatu firma memilih untuk membeli komponen-komponen atau perkhidmatan-perkhidmatan dalam pasaran terbuka. Mereka boleh mengarahkan kumpulan pemberita mereka untuk menulis sebuah cerita. atau mereka mungkin membelinya daripada stock house. atau untuk mengeluarkan mereka in-house. kertas. dan pengagihan fizikal.

Perhubungan antara pembeli dan penjual adalah singkat. pembeli membeli daripada mana-mana pembekal yang menawarkan kombinasi sifat terbaik seperti harga. • Ketentuan masa (Time specificity): produk hanya berguna bagi suatu tempoh masa tertentu (cth. • Kerumitan produk (Product complexity): maklumat tentang produk adalah kompleks. Market and Hierarchies (Pasaran Dan Hierarki-hierarki) Pasaran (Markets) adalah bermaksud memudahkan urus niaga antara pembeli-pembeli merupakan dan pembekal-pembekal. Hierarki-hierarki yang (Hierarchies) lama.• Ketentuan tapak (Site specificity): produk (cth. piawaian kualiti. Semasa satu mekanisme pasaran bekerja. • Ketentuan aset manusia (Human asset specificity): kemahiran tertentu diperlukan untuk mengeluarkan atau menggunakan sesuatu produk. dan sebagainya. dan sebab itu adalah ia hanya berguna kepada seseorang pelanggan. kuantiti yang boleh didapati. Pelanggan menghadapi kesukaran memperincikan apa yang mereka mahu dan mencari melalui alternatif-alternatif bagi mencari pembekal terbaik. 26 . bahan-bahan mentah) hanya boleh didapati di suatu tapak tertentu. jadual penghantaran. perhubungan pembekal-pelanggan bertahan diselaraskan oleh pengurusan lebih dari kuasa pasaran (market forces). • Ketentuan aset fizikal (Physical asset specificity): produk tersebut tidak boleh digunakan untuk perkara lain. ia akan rosak). pembelian ditamatkan dengan satu urus niaga oleh transaksi asas.

pelanggan boleh meninjau untuk mendapatkan gabungan harga yang terbaik. pembeli-pembeli mencari penjual-penjual. Dalam pasaran elektronik. Oleh sebab persaingan antara pembekal-pembekal mewujudkan pelbagai pilihan. Kebanyakan ahli ekonomi percaya bahawa pasaran secara umumnya merupakan mekanisme-mekanisme yang lebih efisien untuk pembelian daripada hierarki-hierarki.Di bawah satu mekanisme berhierarki. Menggunakan rangkaian elektronik untuk mengurangkan kos mencari barangan dan perkhidmatan yang bersesuaian disebut sebagai “kesan pembrokeran elektronik" (the electronic brokerage effect). Perundingan suatu kontrak yang meliputi pelbagai urus niaga mengimbangi kos carian (search costs). seorang pembeli tidak memilih daripada antara banyak penjual yang berpotensi. kualiti atau lain-lain sifat yang diinginkan. dan hubungan mereka ditentukan dalam satu perjanjian. beberapa perkhidmatan wujud yang menghubungkan pembeli dan 27 . Dalam suatu persekitaran pasaran. firma tersebut memilih sebuah pembekal bagi sejumlah urus niaga. Hierarki-hierarki terbentuk apabila kos urus niaga adalah tinggi. Mengekalkan kestabilan. tetapi sebaliknya memperoleh barangan dan perkhidmatan daripada sebuah pembekal yang ditentukan. dan/atau pembekal-pembekal tidak cukup kompetitif untuk menghadkan oportunisme. bekalanbekalan mestilah dijamin. hubungan jangka panjang antara pembeli dan penjual dapat mengurangkan kos urus niaga. pembeli tidak perlu mengadakan tebusan untuk sikap oportunis pembekal. Pada dasarnya. Electronic Markets (Pasaran-pasaran Elektronik) Dalam tempat di mana pasaran dijalankan.

bagi beberapa tujuan. Firma-firma mungkin cenderung untuk membina hubungan pasaran dengan rakan dagangan mereka apabila mereka menggunakan rangkaianrangkaian untuk mengurangkan kos-kos pencarian. di samping mengurangkan kos proses pemilihan. pemerihal piawai produk piawai dan teknik-teknik seumpama untuk fotograf. dan menunjukkan sedikit kesetiaan kepada pembekal-pembekal tertentu melalui satu siri urus niaga. Kemudahan rangkaian seperti perkhidmatan direktori memudahkan untuk mengesan sejumlah besar pembekal yang berpotensi. Teknologi maklumat boleh juga digunakan bagi mengurangkan kerumitan produk. muzik.penjual yang berbeza melalui perkongsian sumber maklumat (seperti satu pangkalan data berpusat yang diselenggara atau Jaringan Sejagat terpencar) dan menyediakan alat-alat untuk mencari data. Satu contoh adalah seperti sistem pertukaran data elektronik (electronic data interchange – EDI) yang 28 . Oleh sebab teknologi menjadikan firma-firma mudah untuk mencari melalui banyak kemungkinan. sepuluh digit ISBN boleh menerangkan sesuatu buku disebabkan teknologi maklumat yang diaplikasikan. mudah dan murah. dan video telah terbukti amat sukar untuk dibangunkan. Electronics Hierarchies (Hierarki-hierarki Elektronik) Firma-firma yang menggunakan rangkaian-rangkaian untuk mengurangkan kos integrasi membangunkan perhubungan berhierarki jangka masa panjang dengan rakan dagangan mereka. Mereka membantu pembelipembeli untuk menilai tawaran-tawaran pelbagai pembekal dengan cepat. Program-program perbandingan yang pintar boleh meningkatkan bilangan bagi alternatif-alternatif serta kualiti alternatif terakhir yang dipilih. mereka boleh menggunakan rangkaian-rangkaian ini bagi membangunkan sejumlah besar kumpulan pembekal. Sebaliknya. Sebagai contoh.

mengenakan konstren yang ketat kepada penyelarasan organisasi. Mewujudkan perhubungan elektronik dengan pembekalpembekal besar dan pelanggan-pelanggan membolehkan syarikat-syarikat untuk menghantar dan menerima pesanan belian. tercetus idea bahawa terdapat satu aspek “dapat dilihat (visible)" dan satu aspek “tidak kelihatan (unvisible)" untuk perdagangan elektronik. EDI adalah satu standard untuk menyusun dan menghantar maklumat antara komputer-komputer. Perolehan rutin automatik juga bermaksud kakitangan perolehan mempunyai lebih masa untuk memfokuskan kepada perundingan meletakkan harga yang lebih baik dan membina hubungan dengan pembekal. Aspek 29 . pemberitahuan invois dan pengiriman dengan lebih cepat.menyambungkan satu poin terminal jualan peruncit kepada sistem penghantaran pembekal mereka. Satu lagi contoh adalah integrasi sistem-sistem CAD/CAM antara satu reka bentuk cip komputer firma dan satu faundri silikon yang membenarkan pereka-pereka cip untuk memantau proses pembuatan dan mempunyai lebih kelonggaran dalam mengubah ciptaan mereka. Keadah operasi ini juga disebut pengurusan inventori just-in-time (just-in-time inventory management – JIT). mengurangkan kemungkinan peruncit kehabisan stok bagi barangan yang selalu dibeli. Bekalan bersepadu yang berangkaian membantu untuk meminimakan inventori dan mengurangkan modal kerja dengan menambah darjah penglihatan peringkat stok. selalunya melebihi rangkaian komunikasi swasta (disebut value-added networks atau VANs). The Commercial Transaction (Urus Niaga Komersil) Generalisasi pandangan ahli ekonomi tentang pasaran-pasaran dan hierarki-hierarki membawa kepada suatu kesimpulan pandangan bagi urus niaga dan dari situ. Rakan sepasangan (partners) disepadukan kepada satu takat yang ketara (significant) melalui penggunaan sistem maklumat dan rangkaian telekomunikasi.

termasuk maklumat. Termasuk rundingan dengan pedagang-pedagang untuk 30 . berdasarkan kepada perbandingan sifat. Membina infrastruktur ini memerlukan pelaburan dan pelaburan tidak dibuat tanpa prospek ganjaran sebagai balasan. infrastruktur menjadi masalah. menganalisis dan menyebarkan maklumat. 2. Penemuan Prepurchase (Prepurchase Discovery): takrif bagi keperluankeperluan dan mencari ruang maklumat yang lebih besar bagi satu set produk yang berkemampuan yang bersesuaian dengan keperluan. Kos mengangkut barang-barang. model ini bermula pada persepsi ahli ekonomi tentang sesebuah pasaran.dapat dilihat adalah bermatlamatkan pasaran pengguna yang luas. Jurang antara pasaran sempurna ahli ekonomi dan dunia sebenar sudah jelas: akses kepada infrastruktur dan pulangan kepada pelaburan tidak akan diagih sama rata dan seterusnya akan memberi kesan kepada kos urus niaga. definisi kepada satu pasaran “sempurna" apabila setiap pembeli yang berpotensi mendapat maklumat yang “sempurna" : tiada seorang yang mendapat maklumat yang orang lain tidak ada. Aliran maklumat memerlukan beberapa infrastruktur untuk menggumpul. Pemilihan Dan Komitmen (Selection and Commitment): pemilihan sesuatu produk dan pembekal daripada penemuan set. Bagi ahli ekonomi. Tambahan lagi. oportunisme dan gangguan di mana hierarki-hierarki menyebabkan keunggulan pasaran-pasaran sempurna ahli ekonomi: 1. tidak wujud halangan kepada pergerakan – ini bermakna untuk memudahkan model dengan membuang batasan realiti. bergantung pada sifat rangkaian pengangkutan. Dalam dunia sebenar. manakala aspek tidak kelihatan pula meneruskan secara tertutup antara syarikat-syarikat dan tertumpu kepada pemprosesan urus niaga antara rakan perniagaan. Sama ada dapat dilihat atau tidak kelihatan. Model empat fasa boleh menerangkan tentang kos urus niaga.

31 . Mengikut satu proses yang jelas (satu siri langkah-langkah atau perantaraan keadaan). teori sistem pengurusan pangkalan data (database management system – DBMS) menyediakan satu takrif eksplisit tentang urus niaga (transaksi). • Pada akhirnya berjaya atau gagal (keadaan akhir). Takrif ini menyatakan bahawa transaksi: • • Mempunyai satu permulaan yang jelas dan satu hujung yang jelas.syarat-syarat penghantaran. 4.ATMs) boleh dipercayai. Takrif ini merupakan takrif yang menjadikan mesin wang automatik (automatic teller machines . ketersediaan. penjual dan sokongan pembekal. Penyempurnaan Pembelian (Purchase Consummation): penghantaran produk. pulangan produk dan kecacatan produk. Perspektif ekonomi dan pemasaran boleh menjadi agak abstrak manakala pengurusan dan perspektif khususnya teknologi mestilah konkrit. Workflow (aliran kerja) Menggunakan teknologi untuk perdagangan memerlukan beberapa struktur yang ditentukan bagi pelaksanaan dalam persekitaran yang abstrak seperti yang telah dihuraikan di atas. dan tugas-tugas dibahagikan antara pembeli. yang sesuai seperti harga. dan tarikh 3. Interaksi Postpurchase (Postpurchase Interaction): perkhidmatan pelanggan dan sokongan untuk memberi perhatian aduan-aduan pelanggan. mekanisme pembayaran dan aliran maklumat dan dokumen yang berkaitan dengan pembelian. Komputer-komputer dan rangkaianrangkaian mestilah dirancang. Di tahap paling rendah. dan dibenarkan untuk bekerja dengan sistem-sistem yang lain dalam sesuatu bank-bank.

Satu cara mudah untuk mengingati sifat-sifat transaksi adalah akronim ACID: Atomic. Perbincangan 32 . perubahan-perubahan itu menjadi tetap. (Atom.• • Boleh gagal dalam beberapa cara. • Satu transaksi bagi jenis yang ditentukan akan sentiasa membuat perubahan-perubahan yang sama untuk pangkalan data. • Setiap transaksi adalah satu set perubahan yang lengkap dan mereka diasingkan (isolated) daripada mana-mana transaksi lain yang dilakukan pada masa yang sama. perubahan tersebut adalah tahan lama (durable). tetapi berjaya hanya dengan satu cara. • Sekali satu transaksi telah sempurna. Consistent. Konsisten. Meninggalkan pertukaran data dalam pangkalan data jika transaksi berjaya atau tidak berubah jika ia gagal. Terpencil Dan Tahan) • Suatu transaksi adalah satu set aktiviti yang dianggap sebagai satu aktiviti tunggal atau atom (atomic) yang dilakukan oleh sistem. Isolated and Durable. ini bermakna transaksi-transaksi itu adalah konsisten (consistent).

Pengguna suka berbelanja/ membeli belah secara online kerana mereka mendapati banyak barang yang terdapat melebihi daripada barang di kedai biasa.1. Informasi yang baik dan pilihan yang banyak. Kualiti servis pengguna juga boleh di perkembangkan. Jelaskan empat cara yang berbeza sesebuah syarikat kereta mungkin menjual produknya dengan menggabungkan transaksi-transaksi elektronik dan pembelian realiti (realworld purchasing). dan meluaskan servis pengguna. Huraikan bagaimana satu syarikat menggunakan rangkaian-rangkaian untuk menjadi lebih bersepadu. 3. mengurangkan kos. Secara online. tambahan pula dengan kos yang rendah untuk perniagaan internet. Pengguna yang sibuk moleh menjimatkan masa dan mendapati bahawa membeli belah lebih mudah apabila peniaga melayan mereka secara individu. Apakah risiko-risiko yang syarikat harus berjaga-jaga? 2. mereka juga boleh mendapatkan lebih informasi untuk membuat keputusan dalam membeli barangan. Beri tiga contoh kelebihannya. Syarikat-syarikat boleh memilih untuk membawa mana-mana atau semua transaksi mereka proses secara dalam talian. Bolehkah anda mengatakan akaun bank anda adalah satu hubungan berhierarki? 4.3 Pengguna Bisnes invest dalam teknologi maklumat dan e-dagang adalah untuk meningkatkan produktiviti. Apakah perbezaan-perbezaan antara sistem pasaran dan sistem hierarki? Huraikan satu contoh dimana suatu syarikat akan lebih memilih untuk berkerja dalam satu hierarki. “Mengaplikasikan teknologi dalam perdagangan memerlukan beberapa struktur yang telah ditentukan (definite structure) untuk pelaksanaan".3. boleh menurunkan harga dan meningkatkan kualiti. Mengapa? 2. 33 .

kanak-kanak menjadi lebih dewasa. perkhidmatan pembelajaran. dengan lebih efisen mencapai hanya pengiklanan dan publisiti. perkhidmatan banking. Jumlah pengguna yang membuat belian melalui Internet merupakan bukti di mana pengguna memperoleh kebaikan. Jualan runcit barangan. Melakukan perniagaan melalui kedai. Membeli-belh secara online tiada hubungan secara terus dgn empunya kedai dan kecepatan yang di peroleh dalam persekitaran online ini. Pada zaman sekarang. Internet dan teknologi baru yang lain juga menggalakkan perniagaan untuk menjelajah. Penerimaan digital bagi barangan atau perkhidmatan ini mempunyai potensi untuk menjadi kawasan yang paling luas dalam pasaran elektronik. insurans. muzik. di mana jualan di hasilkan dalam internet tetapi produk itu diterima dari segi fizikal. dan berita boleh di lakukan secara terus menerusi rangkaiaan. video game. Internet menjadi lebih mudah untuk di ekses dan perdagangan internet bertambah. Jualan software. Tetapi. kenapa pengguna lebih gemar membuat belian secara elektronik? 34 . Syarikat yang berkembang secara cepat untuk mengambil kesempatan daripada perkembangan peluang yang di cipta oleh internet. Pemasaran secara terus dan pengiklanan telah berkembang kerana perhubungan yang rapat antara kumpulan-kumpulan membuatkannya lain di dalam untuk internet mendatangkan sasaran keuntungan. memerlukan peniaga untuk menyediakan servis yang sama kepada pengguna seperti yang mereka sering perolehi.Semulajadi manusia tidak akan berubah hanya kerana pengguna berbelanja melalui komputer. sesetengah pengguna menganggap servis yang di jalankan lebih bertanggungjawab. Banyak syarikat menerima akibat daripada keuntungan yang cepat dengan meletakkan pesanan dan operasi servis pelanggan di internet. Lebih banyak pengguna yang melayari secara onlone.

saiz penjualan juga akan meningkat. Penjualan terus secara online boleh merendahkan pembelian semula dan meningkatkan kebolehan untuk menjual barang tambahan. dan mencari pembekal secara online. sebuah kedai buku yang menawarkan pelbagai jenis buku memerlukan pengguna mencari sendiri tajuk 35 . Sebagai contoh. Ini kerana penjualan berfungsi hanya dalam komputer berbanding dengan kedai yang menggunakan jurujual. Syarikat penjualan terus perlu meningkatkan pekerja kerana tempahan meningkat. Variety Pembeli di laman web beruntung kerana tanpa meninggalkan rumah atau pejabat. Pencapaian perniagaan online ini dibatasi hanya dengan kapasiti komputer untuk melayani segala kemahuan atau tempahan yang dibuat. alatan perkebunan. hanya perlu duduk di komputer.pengguna boleh mengakses ribuan laman web untuk mengetahui berita terkini dan pelbagai acara lain. Pemilihan yang sangat banyak tidak terhad kepada produk dan servis yang boleh di hantar secara di gital. alatan pejabat dan lain-lain juga menawarkan pilihan yang lebih banyak di internet. Internet juga boleh membuat organisasi jualan secara tradisional. Pembekal yang kecil dengan penjualan yang terhad kini membolehkan pembeli hanya melayari laman web dengan mudah sama seperti syarikat yang besar. perniagaan internet boleh menambha pelanggan hanya dengan sedikit atau tanpa sebarang kos. membuka laman web. penjualan secara katalog dan pengiklanan yang lebih cekap. Sama juga seperti penjual menjual kepada berjuta-juta pengguna yang sedang berkerja di rumah mahupun di pejabat dengan mudah secara online. Maklumat tantang produk dan pembelian apa sahaja. Sebaliknya. Laman web yang menjual elektronik pengguna. apabila bil akaun meningkat. Justeru itu. Contohnya setiap pembelian di kilang yang besar. Tempahan secara elektronik boleh memaparkan lebih informasi dan kegunaannya berbanding dengan katalog kertas.Customer Service Penjualan boleh menggalakkan banyak pelanggan yang boleh mereka temui atau hubungi melalui telefon.

pembelian atau polisi insurans dan berunding dengan harga yang berpatutan. pelanggan boleh mengakses kereta baru dan menggunakan harga kereta untuk di bandingkan harganya nelalui penjual di internet. 36 . penampilan. Pengguna boleh menyelesaikan pemilihan dan proses pembelian. Bersama dengan gambar kereta dan gambaran. kebanyakan pelanggan akan melawat ke bilik pameran jika mereka kekurangan informasi. mencubanya dengan aksesori yang berbeza. Ini melibatkan pemilihan sesetengah keputusan dan model untuk kereta. Sebaliknya. Sebelum itu.buku yang di kehendaki atau membuat pesanan melalui telefon. memilih laman web yang mengadakan promosi dengan mudah. Pembelian yang memerlukan banyak bajet untuk pencrian latar belakang atau perbandingan yang besar terhadap tawaran. pengguna hanya perlu memasukkan kata kunci untuk mengenalpasti jenis buku yang mereka mahu. menjadi lebih senang apabila masalah dapat dikurangkan dan mudah di dapati. dan maklumat yang diperlukan. pembeli kini boleh melihat model kereta yang berbeza dan membaca segala informasi kereta tersebut dan bagaimana persembahan kereta itu. sesuai dan untuk mendapatkan maklumat. memilih kewangan ( sama ada untuk mengurangkan atau membeli dan bagaimana untuk mendapatkan harga yang berpatutan). seterusnya mendapatkan tempahan mereka dalam beberapa hari kemudian. Jika pengguna ingin mendapatkan secara online. Mengumpulkan segala informasi yang di perlukan untuk membuat keputusan boleh mengambil masa yang panjang. Informed Choice Harapan agar peluang yang lebih besar terhadap terbukanya pasaran elektronik. membeli kereta adalah salah satu contoh kepada kebanyakkan kebiasaannya. Contohnya. Melalui internet.

dan luaran kereta. sistem ini juga memaparkan kuota agen punya contacts. pelanggan boleh memasukkan informasi diri mereka supaya senang untuk di hubungi termasuk alamat. Sesetengah perkara seperti sistem suara. kesihatan dan gaji. power window dan kos juga bolehdi pilih. penjelasan tentang perkataan/istilah yang mereka tidak faham. Akhir sekali. Sama ada pelanggan memilih untuk menyelesaikan secara online atau menjalankan pembelian secara personal selepas menggunakan laman web 37 . Hanya dengan beberapa klik pada tetikus. memilih sama ada model kereta 4 atau 2 pintu. Sistem itu boleh memilih tempahan secara rawak dengan menyediakan kuota dan merujuk kepada pelawat hanya mengakses informasi yang mereka perlukan. pelanggan boleh mendapatka informasi yang lebih detail mengenai setiap karier dan setiap polisi untuk memastikan sama ada harga berbeza. informasi berkaitan sesetengah karier atau banyak mana dan jenis apa insurans yang sesuai untuk mereka. Perbelanjaan insurans juga terdapat secara online. Pelanggan boleh membeli polisi dengan menjawab beberapa soalan mudah tentang warganegara. Secagai contoh. Perniagaan internet menjual insuran menyediakan peralatan software yang memabantu pengguna untuk mengenalpasti jenis insurans yang mereka perlukan dan seiring dengan informasi untuk membolehkan mereka membuat pilihan yang tepat atara satu polisi insurans dan sebaliknya. umur.Selepas membuat keputusan terhadap model kereta tersebut. keadaan keluarga dan kadar insurans yang di perlukan. Selain itu. Permintaan pengguna akan diserahkan secara automatik kepada penjual berhampiran dengan alamat pembeli. Penjual akan penghubungi pelanggan untuk menetapkan harga. Pelanggan boleh membandingkan polisi dan hagra terhadap karier yang berlainan. pengguna boleh menandakan kehendak mereka terhadap warna dalaman. yang memberikan keluarga mereka financial profil.

jualan runcit.untuk membantu meluaskan pencarian tentang sesetengah produk. kegagalan penghantaran barangan. Pada dekad yang akan datang. Ramai yang tidak mempunyai komputer. dan meneydiakan barangan yang tidak bagus seperti barangan yang di jual di kedai. membeli-belah barangan di kedai menjadi jalan utama pelanggan membeli barang untuk tahun-tahun yang akan datang. Rintangan kepada membeli belah di internet adalah seperti adalah di kurangkan untuk pengguna yang muda. Walaupun kelebihan yang di tawarkan oleh online shoping. Penjual runcit internet yang lain menawarkan diskaun daripada penjual di kedai biasa. rasa dan cuba. 38 . banyak pelanggan hari ini masih risau tentang internet. Ramai yang memilih pengalaman sendiri untuk membeli belah dan memilih produk yang mereka boleh lihat. menurunkan harga tidak akan membawa kepada penjualan tambahan.laman web ini memberikan pelanggan banyak pengetahuan tentang pemilihan harga yang terdapat untuk mereka. Oleh sebab itu. e dagang harus membesar bersama mereka. Kanak-kanak pada hari nini membesar dengan internet dan mereka suka mencari shoping di internet dengan mudah dan natural. atau mendapati sangat susah untuk menggunakannya. kanak-kanak pada hari ini menjadi dewasa . Penjualan dan juga persaingan di internet masih belum di terokai. Kebanyakan penjual runcit merasakan dalam jangka masa yang pendek. pencarian kepada permulaan yang lebih besar dan peluang untuk mencari item yang belum berada di pasaran. Urusan perniagaan yang baik di internet. persaingan dan keuntungan melalui medium ini adalah seperti di tukarkan kepada harga yang rendah kepada pelanggan. Sesetengah pelanggan bimbang syarikat menawarkan informasi yang sallah. Mereka amat prihatin tentang memelihara hak peribadi dan keselamatan informasi creadit kepada mereka. juga di bawa oleh kepercayan. Apabila penjualan secara online berterusan untuk berkembang.

ini bermakna strategi meletakkan harga termasuk diskaun. kita boleh melihat kepada pembukaan pasaran daripada perspektif perniagaan dan pengguna. ini bermakna mereka boleh mengetahui apa yang mereka mahu dan mencari siapa penjualnya.Transaction and Workflow Kembali kepada idea perjalanan kerja dan analisa proses. Bagi pembekal. Fasa ini termasuk perundingan dengan penjual untuk harga yang sesuai. bersama dengan penyambung teknologi dan sokongan yang di perlukan. availability. ini bermakna mereka perlu memberitahu pelanggan tentang produk dan servis yang di tawarkan. dan tarikh penghantaran. 39 . Ini bermakna pembekal harus mnyediakan informasi tentang kedapatan dan informasi penghantaran. Selection and Commitment Ketika fasa ini pembeli memilih pembekal dan produk berdasarkan perbandingan yang telah di buat. Kepada pengguna.Seseorang perlu memastikan maklumat ini berada di tahap pertama iaitu pembekal. Informasi ini boleh di ambil dan di sebarkan melalui saluran yang lain oleh orang lain. Pada pembekal. informasi tentang pembekal juga boleh di tambah sebagai informasi tambahan seperti perbandingan produk yang di tawarkan. speacial features dan servis istimewa. penjual mesti mempamerkan informasi yang telah dicipta untuk mencapai target mereka. 4 model fasa yang di perkenalkan boleh di gunakan sebagai panduan untuk mencari contoh untuk pengguna dan contoh untuk perniagaan. Prepurchase Discovery Ini merupakan satu proses untuk mencari satu set produk yang berupaya untuk memenuhi permintaan pengguna. pembeli menggunakan informasi di internet untuk membuat keputusan tentang produk dan keinginan mereka yang ada di pasaran. Dalam pembelian kereta contohnya.

Bergantung kepada betapa susahnya penghasilkan barangan itu dan proses penghaslannya. Pengguna juga memerlukan pemasangan tambahan. 40 . penyelenggaraan atau servis percubaan. rangkaian pekerja memerlukan keselarasan juga. komunikasi 2 hala antara pelanggan dengan pembekal amat di perlukan. Bagi pembekal. Invois dan resit dokumen pembelian di integrasikan ke dalam sistem akaun pembeli. Kepada pereka sistem ini. risalah dan katalog produk mungkin sudah memadai. mereka lebih banyak aktiviti yang perlu di lakukan.Bagi pengguna.Barangan. Produk yang kompleks mungkin memerlukan penulisan teknikal. menerima barang dan membayar kepada mereka. Pada tahap ini. tempahan masuk turut masuk melalui gambar. mungkin tidak terdapat komunikasi yang baik dengan pengguna. menerima kembali produk yang dihantar dan juga kerosakan produk. kakitangn dan proses penghasilan harus selaras dengan tujuan untuk dilaksanakan. Sistem tempahan masuk perlu di sediakan untuk komunikasi tentang permintaan yang lebih spesifik dan penghargaan. ini adalah permulaan permindahan atau enevt perniagaan. Purchase Consummation Ini merupakan fasa merangkumi perjalanan informasi dan dokumen yang berkaitan tentang pembelian dan pembanyaran secara elektronik yang memudahkan pembayaran kepada proses pembelian.Pada tahap ini. Postpurchase Interction Dalam fasa terakhir ini meliputi servis pelanggan dan galakan untuk menerima aduan pelanggan. Rujukan harus di gerakkan untuk menghasilkan dan menrima barang atau sevris yang di minta oleh pelanggan di dalam masa setuju. selalunya di buat dalam beberapa bahasa. Pada fasa yang sebelumnya. ini sangat mudah.

membuat keputusan dan pembelian. dan menambahkan perkhidmatan pelanggan. Bagi pembekal. Penghantaran secara digital produk atau perkhidmatan ada potensi untuk menjadi kawasan yang luas di dalam pasaran. setiap pengurusan individu harus di kawal untuk mendapatkan kesimpulan yang berjaya. 6. bergabung dengan kos operasi yang rendah dalam perniagaan Internet. Dalam industri yang kian bertambah bertukar kepada pengkomputeran untuk menambahkan kualiti. melawat laman web dan mencari. atau penjualan. prepurchase discovery bermakna memberitahu pengguna berkaitan dengan produk dan perkhidmatan yang mereka tawarkan. 7.Bagi pembekal. dan kecepatan. Pembekal mungkin mahu mengekalkan personal lines dalam komunikasi. Pesaing harus lakukan perkara yang sama atau mencari kelemahan untuk di perbaiki. 5. Bilangan individu yang menggunakan internet menunjukkan potensi untuk menjadi kawasan yang luas dalam pasaran. prepurchase discovery bermakna mencari apa yang mereka perlukan dan mencari siapa yang menjualnya. Informasi dan pemilihan yang lebih baik. 4. kualiti lebih meningkat. 41 . Perlaburan perniagaan dalam teknologi informasi dan e dagang adalah untuk meningkatkan produktiviti. 2. mengurangkan kos. From onclusion 1. 8. 3. termasuk tempoh pembayaran. Usaha pemasaran tambahan membolehkan fokus kepada pembinaan kesetiaan brand. inovasi. seterusnya mendapatkan buku di tangan mereka beberapa hari kemudian. perkhidmatan. Pembaca hanya perlu memasukkan keywords untuk mengenalpasti jenis buku yang di kehendaki. Bagi pengguna.

bagaimana ia diurus dengan cekap supaya stok dan pusing ganti inventori memenuhi piawai yang telah ditetapkan dan bagimana pengurusan masa dalam menjanakan kualiti dan penghantaran produk serta fasa-fasa yang terlibat dalam asimilasi teknologi dan bagaimana keterbukaan sesuatu rangkaian bergantung kepada seluas mana mereka membenarkan komunikasi antara pelanggan baru. 3. Memahami perbezaan antara ”open internet dan VANs sebagaimana ianya memberi manfaat kepada perniagaan 3. 3. pengurusan inventori dan kitaran masa memberi kesan kepada harga produk dan bagaimana intergrasi ini boleh menolong syrarikat.pembekal atau entiti lain dalam rangkaian.1. 3.1.1. KERANGKA TAJUK-TAJUK Aplikasi Antara Organisasi Kos-Kos pembelian Pengurusan inventori 42 Kitaran Masa Asimilasi dan Penyesuaian Teknologi .TAJUK 3 E-Dagang Aplikasi Antara Organisasi 3. melalui pencarian bebas dan terarah seperti search engines dsb.1.Bagi pengurusan inventori pula.0 SINOPSIS Bab ini menjelaskan bagaimana proses-proses yang terlibat bagi pembekal dan pembeli dalam menepati jumlah penghantaran.2 HASIL PEMBELAJARAN Mempelbagaikan maklumat berkaitan E-dagang.kualiti dan harga yang ditetapkan. Membuat lakaran dan memahami bagaimana kos pembelian.1 3.3 3.4 Membuat peta minda bagaimana empat fasa dalam proses adaptasi teknologi baru.1.

iaitu kesedaran untuk memperbaiki produk dan sevis akibat persaingan. efisen dan inovasi. Perhubungan secara elektronik berkembang peasat dalam industri.3. penggunaan internet. 3.3 KANDUNGAN ISI Penggunaan sistem komputer yang semakin canggih telah menjadi suatu kemestian dalam pelbagai industri di sebabkan oleh persaingan. Penggunaan komputer dan medium yang boleh menghubungkan pembekal dengan pembeli di dalam sesuatu perniagaan di dapati paling banyak di gunakan pada masa sekarang. Sebagai contoh. i. sistem perkomputeran adalah mesti sama ada untuk syarikat berkenaan atau kegunaan pengguna lain. Pembeli harus mencari pembekal yang dapat mengeluarkan produkyang dikehendaki dan menepati jumlah penghantaran. Semua syarikat boleh berkomunikasi antara satu dengan yang lain secara elektronik melalui Internet. dan syarikat kereta sewa. perhotelan. Proses ini melibatkan pertuturan informasi supaya produk yang di 43 . dan alat komunikasi membantu melicinkan hubungan inter organisational. Objektif kepada penggunan medium ini adalah atas dasar keberkesanannya.3.1 Kos Pembelian Pembelian barang-barang atau servis untuk organisasi yang besar akan melibatkan beberapa proses. Penggunaan medium ini adalah yang terpenting dan termudah bagi menjimatkan masa dan jarak. IT. kualiti dan harga yang telah di tetapkan. Contohnya kepada airlines.

Bahagian accounting akan memadankan invois dengan purchace order. semakin banyak mereka perlu menyimpan stok sebagai persediaan jika berlaku kesilapan dan semakin lambat proses yang terlibat jika berlaku perubahan dalam permintaan. Kebanyakan informasi mungkin juga sulit.3. Sebagai contoh. pengeluaran produk yang mengambil masa yang lama untuk sampai kepada pembeli.2 Pengurusan Inventori Kebanyakan syarikat perlu menghentikan sementara pengeluaran produk bagi menjamin kestabilan stok. pembeli akan menghantar “purchase order” untuk menyatakan kuantiti produk yang di kehendaki. Seterusnya. Pengurusan barangan stok dan produk yang kemas membolehkan servis yang baik dapat diberikan untuk pelanggan dan boleh menjimatkan kos yang lebih rendah.3 Kitaran Masa Cycle Times merupakan jumlah masa yang diambil untuk membina produk/barangan yang telah tersedia untuk dijual. Apabila contoh produk telah di luluskan. iii.bekalkan menepati spesifikasi yang di kehendaki. 3. jika ia berkaitan dengan proses pengeluaran atau mereka cipta produk. sebelum proses penghantaran produk berlaku. Masa 44 . 3.3. pembeli akan di maklumkan terlebih dahulu oleh pembekal berserta dengan invois untuk produk yang dihantar. Syarikat perlu menyimpan sesetengah stok yang mendapat sambutan bagi menjamin kelancaran pengeluaran produk. ii. Semkin lama masa yang di ambil. boleh di atasi dengan adanya hubungan koordinasi yang rapat antara pembekal dengan pelanggan.

Fasa ini lebih berteraskan kepada eksperimen. 45 . proses ini perlu di sesuaikan dengan teknologi yang di sebutkan pada fasa 1 di mana pada peringkat ini lebih ramai pengguna terlibat bagi memastikan faedah dan implikasi teknologi. Dalam tahun 1960. pemikiran secara logik mengenai implikasi teknologi selalunya tidak stabil. Pihak pengurusan (personel) hanya mahukan pengalaman dan selalunya memerlukan latihan khusus. Ia boleh di tafsirkan sebagaipermulaan kepada perancangan sesebuah teknologi. fixed costs per unit are lower since less time is needed. Fasa 2. para pengkaji mendapati IT memainkan peranan penting dalam memajukan sesebuah syarikat. Jika masa yang biasa untuk mengeluarkan produk boleh dikurangkan daripada 8jam kepada 6jam. dan permulaan kepada projek teknologi tersebut. pengalaman terlalu terhad. Technology Identification and Investment . Bank of America merupakan bank yang pertama yang menggunakan teknologi Electronic Recording Machine Accounting (ERMA). Mereka mendapati 4 fasa yang terlibat dalam penghasilkan teknologi baru dan 3 penghalang yang boleh menghalang proses di atas daripada berlaku. Awal tahun 1970. melabur dalam teknologi tersebut. Technology Learning and Adaptation. Technology Assimilation Penggunaan komputer yang pertama di gunakan di dalam bidang ketenteraan dan sains. bukan untuk commerce.yang singkat dapat menghasilkan pengawalan kualiti yang baik kerana masa yang diambil untuk pengujian produk dan kadar kerosakan. Resolusi masalah teknologi jangka pendek sangat kritikal. Fasa 1. Fokus perancangan dalamfasa 1 mesti di hasilkan di antara pengenalan teknologi dan sumber manusia. Apabila teknologi membuktikan kegunaannya.

Keadaan yang tidak berkembang dalam fasa ini boleh menyebabkan kelekaan dengan kawalan terhadap pengembangan keberkesanan. Perancangan dalam tahap ini adalah susah. walaupun selepas pelaburan yang bersungguh-sungguh. Hal ini termasuklah menyiapkan dan menapis aplikasi. Kawalan yang keras dapat menggalakkan galakan yang secara diam-diam dalam projek fasa 1. 46 . Perancangan dalam fasa ini mengandungi fokus yang efisen.Jika pendekatan terlalu konservatif. pengaliran teknologi yang tersebar luas (Maturity/Widespread Transfer) di kenalpasti berdasarkan penyerapan dalam teknologi melalui organisasi. Terlalu banyak penekanan dalam skala ekonomi akan mmbunuh projek. Akhir sekali. Sebaliknya bergantung kepada komunikasi yang baik dan kesanggupan penyesuaiaan bagi faedah pengguna. teknologi tidak akan berkembang. menaikkan pangkat staff kepada tahap yang boleh diterima. Dalam fasa perancangan harus ada fokus strategi yang kukuh. Fasa 3. Kepercayaan asas boleh menjadi potensi kepada pengguna supaya berhati-hati dalam teknologi yang baru dan mendorong imaginasi pengguna bagaimana mencari cara untuk menggunakannya. Hal ini sama risikonya. kerna inovasi mendahului penapisan design secara berturut-turut. Designer mungkin menggunakan lebih masa dan upaya dalam menonjolkan yang baru dalam produk yang tak berakhir. Rationalisation and Management Control adalah untuk membimbing design dan implimentasi. Perancangan yang formal menjadikan lebih efektif dan belanjawan lebih tepat disebabkan pengalaman yang di peroleh dari fasa dua yang pertama (the 1st two phase) Dalam fasa terakhir. bahaya yang tidak di duga mungkin akan di lihat di akhir pembinaan dan projek itu akan di bekukan apabila kemudahan terhad. dan menyusun semula bagaimana menggunakan teknologi baru secara efisen. Peranan pengguna dan sokongan staf menjadikan boleh di ramalkan manakal kemajuan dalam pembaharuan dan pengubahsuaiian adalah lembab.

Dalam fasa perubahan. Manakala Internet-based electronic commerce adalah bergerak dalam fasa 2 apabila syarikat menjelajahi berkemungkinan dan pelanggan menjadi biasa kepada 47 . Fasa 1 dan 2 di kenalpasti melalui perubahan. seperti teknologiteknologi yang meninggalkan perubahan fasa akan di gantikan dengan eksperimen yang baru. Kedinamikan pengembangan pengetahuan teknologi bermakna di mana-mana sahaja point yang di berikan dalam satu masa. Beberapa teknologi tak akan dijumpai dalam fasa 4. batch data processing (like payroll) oleh sesuatu majikan untuk kebanyakan syarikat adalah dalam fasa 4. pengurusan harus melakukan rujukan untuk sesetengah faedah. kerana ia di gantikan dengan cepat tahap terbaru iaitu 3 teknologi daripada bahagian yang lain dalam organisasi. tak akan sampai kerana perbahan persekitaran teknologi boleh menggantikan kepesatan teknologi daripada ia di ambil sepenuhnya.Selalunya. Ia juga boleh memberi makna pengambilan teknologi kepada pesaing. perubahan data elektronik (EDI) untuk pengawalan belian dan inventori dalam fasa 3 dan internet adalah barusahaja bermula untuk bergerak dari fasa 1 ke fasa 2. Perubahan kurun. rujukan menjadi lebih di gunakan secara efisen kepada tempattempat lain. Sistem pengurusan kewangan dan persembahan akan lebih efektif dalam fasa kawalan di mana terdapat tahap yang lebih tinggi daripada jangkaan yang di perlukan kepada mereka untuk berfungsi. syarikat akan berkemungkinan menjadi pengurus projek yang menggambarkan semua 4 fasa ini. Dalam fasa ini. manakala fasa 3 dan 4 melalui pengawalan. pembahagian secara penyerahan dalam teknologi kepada lain-lain orang yang berkerjasama. Perancangan dalam fasa ini memberikan perhatian terhadap pengurusan di mana teknologi boleh di gunakan dan berapa banyak kos untuk melaksanakannya. kemajuan dalam teknologi mengukuhkan perniagaan pemprosesan data dalam fasa 4. Technology Adoption Organisasi boleh menjangkakan untuk mengalami gelombang fasa. awal tahun 1990. Contohnya.

untuk mengurangkan buruh. kos percetakan dan penghantaran mail dalam procurement process. pembekal dan orang lain. Ini mengurangkan kewangan dan kos pekerja dalam pemperolehan. penemapatan dan menggunakan segala perkakasan dan perisian yang di perlukan untuk berkomunikasi menerusi rangkaian tersebut.keuntungan. risks. pertukaran maklumat yang lebih efisen menjadi lebih mudah. Sejak 1970-an dan 1980an. Organisasi besar adalah yang pertama yang mengambil kelebihan/advantages dalam teknologi maklumat. computer-aided engineering (CAE)dan computer-aided manufacturing (CAM) dimana membolehkan jurutera. standard harus berkaitan tanpa pelabur substantial network-specific sama ada pada penjual atau pembeli. invois dan shipping notification via EDI over value-added networks (VANs). kerana komunikasi adalah optimis. Kebanyakan aliran maklumat boleh di tambah manakala selebihnya boleh di gantikan atau hilang keseluruhannya apabila rangkaiaan komputer di gunakan untuk menghubungkan sistem informasi melalui batasan organisasi. risiko dan had kepada sistem tersebut. Tahun 1980-an juga memperkenalkan sistem computer-aided design (CAD). and limitation of the system) Rangkaiaan dan servis teknologi boleh menguatkan perhubungan. perniagaan di hantar dan di terima purchase order. Rangkaian lebih terbuka kepada mereka menggunakan komunikasi yang mudah dengan pelanggan yang baru. 48 . Rangkaian menjadi lebih terbuka dengan : a) Protokol awam (public protocol) yang di ambil daripada kelengkapan yang major dan penyediaan software. (companies explore possibilities dan customers become accustomed to the benifits. Apabila kedua-dua iaitu multiple suppliers dan multiple buyers perlu dimasukkan. pereka dan technicians untuk mengakses dan berkerja. kedua-duanya dalam syarikat mereka termasuk rangkaiaan yang menambah kuasa komputer melalui tahap syarikat tersebut.

Internet telah membuatkan lebih berpatutan walaupun kepada rumah pejabat yang kecil dengan meluaskan rangkaian perniagaan tersebut ke kawasan yang luas(work team & geographical location). lebih daripada 90% individu dan perniagaan/ para peniaga mempunyai servis telefon. Rangkaian telefon adalah contoh yang baik kepada rangkaian yang terbuka. Kos untuk pelanggan untuk mencari pembekal yang berpotensi adalah rendah dan kos untuk pembekal untuk menambah pelanggan juga rendah. 49 . Teknologi informasi dan telekomunikasi membantu melicinkan masalah untuk mengatasi masalah penyelarasan dan kawalan dan dapat membantu mengstruktur semula hungungan inter-organisational. 4. 3. Jumlah masa yang digunakan untuk membina produk dinamakan kitar masa. Ini kerana murah sebab skala ekomoni dan subsidi pelbagai di tawarkan. Jika bahagian ketiga kembali berdasarkan overall volume pada rangkaian pengurusan. penyedia kepada rangkaian ada beberapa sebab untuk membuang sama ada penjual atau pembeli. mereka akan melihat pembukaan rangkaian tersebut sebagai amaran kepada pemegang saham pasaran atau kelebihan bersaing. Jika rangkaian itu di uruskan oleh penjual atau pembeli di dalam pasaran. 2. Companies lower procurement costs by consolidating purchases and devoloping relationships with key suppliers to benifit from volume discounts and tighter integration in the manufacturing process. Di USA. pengurusan inventori dan kitar masa). CONCLUSION 1. (Kos pembayaran.b) Mereka di kawal oleh bahagian ketiga sama ada pembeli atau penjual pada rangkaian tersebut. terutamanya lebihan masa dan jarak. Holding inventory bermakna operating kos yang tinggi dan profits yang rendah.

6. Fasa 2: Technological Learning and Adaption. Pembukaan Internet di harapkan most important attribute. Fasa 1: Technology Identification and Investment. melalui Internet. 10. 9. WWW menjadikan e dagang kepada rumah pejabat yang dengan rangkaian perniagaan berhubungan dengan elektonik dengan kemudahan berkolaborasi projek melalui work teams dan keadaan geografi.5. 7. networks for compony-use only(intranets) atau untuk digunakan oleh compony dan its bisnes partners(extranets) as well as the private value-added networks. Sistem komputer telah bertukar kepada persaingan yang biasa dan ia lebih kepada insdustri. Fasa 3: Rationalisation and Management Control. Ia di gunakan untuk penyelarasan antara purchasing operation di syarikat tersebut dengan pembekal. Syarikat yang pelbagai saiz kini boleh berkomunikasi antara satu sama lain secara elektronik. Fasa 4: Maturity/Widespread Technology Transfer. 8. 50 .

2 4.Mengumpul maklumat mengenai dokumen-dokumen yang boleh digunakan di Internet.1.2.1. 4.1. 4.TAJUK 4 E-Dagang Pencarian Bebas dan Terarah (Free Search and Directed Search) 4. Manakala pencarian terarah lebih berfokus kepada peranan agen-agen yang dianggap sebagai jawapan kepada petunjuk masalah dalam kecelaruan internet 4.3 4.WebRing.Menggunakan alat TOOL yang dinamakan SPIDER( atau robot /webcrawler) yang akan menyenaraikan sampel dokumen yang dijumpai di Internet dan hantar kembali ke pengkalan (HOME).5 Dapat menyatakan dan menggambarkan kelebihan dan kekurangan strategi pengiklanan atas talian (on-line) Memahami dengan jelas apa itu meta-data.4 4.0.click through dan web site pirate. HASIL PEMBELAJARAN 4. SINOPSIS Tajuk ini berkisar mengenai perkhidmatan yang bertujuan untuk bertindak sebagai indeks kepada sumber-sumber maklumat yang sangat banyak dan luas dalam rangkaian . KERANGKA TAJUK-TAJUK 51 .1.SPIDER berkebolehan mengikut link. Menggambarkan bagaimana perbezaan antara agen-agen dan pemberi maklumat.1 Memahami dan menyatakan bagaimana ’search engine’ dan pengiklanan memberi sumbangan kepada e-dagang. Menceritakan apakah ’virtual mall’ dan bagaimana ia dapat menarik pelanggan.1.1.

Cabaran utama bagi pemasarpemasar adalah. sebagai hanya suatu percubaan atau suatu permulaan kepada lawatan-lawatan seterusnya.PENCARIAN BEBAS PENGIKLANAN MEDIA MASA BERASASKAN WEB MENGUKUR KEBERKESANAN 4. iaitu pertanyaanpertanyaan pengkalan data (database queries) dan pengiklanan. Khidmatkhidmat lain akan dibincangkan di dalam bab yang seterusnya. untuk menarik perhatian pelawat-pelawat ke laman mereka. Membina ‘kesedaran jenama’ (brand awareness) melalui pengiklanan dan pemasaran adalah penting untuk berjaya di dalam suatu pasaran yang baru dan pantas membangun. serta untuk menjana suatu ulangan lawatan yang penting dan bermakna.3 Pencarian Bebas Kejayaan sesuatu perniagaan tidak akan terjamin dengan hanya mewujudkan suatu ‘kehadiran’ di Internet. Kesedaran ini akan mempengaruhi kita untuk melawat laman tersebut. Khidmat-khidmat yang ditawarkan ‘Free Search’ akan dibincangkan di dalam bab ini. 52 . terutamanya di Internet di mana para pengguna mempunyai pilihan untuk menghabiskan masa dan duit mereka pada ribuan laman yang berbeza. Portal-portal yang diisytiharkan sendiri telah berkembang menjadi suatu corong yang bertindak untuk membimbing seseorang pelawat bagi ‘menembusi’ kandungan Internet yang sangat luas dan sangat banyak.

ENJIN PENCARIAN (SEARCH ENGINES) Hingga kini Internet adalah suatu ‘kolam infomasi’ yang paling fleksibel. ramai penyumbang-penyumbang yang menjadikannya semakin besar dan luas dari hari ke hari. Maka. mempunyai tag yang berformat khusus (dikenali sebagai tag META) yang membenarkan penulis (author) untuk merekabentuk satu set kata kunci yang diingini bagi laman web tersebut. manakala selebihnya mengambil keseluruhan atau kesemua maklumat tersebut. Ia biasanya menggunakan sejenis alat (tool) yang dinamakan ‘spider’ (atau robot atau webcrawler) yang akan menyenaraikan sampelsampel kesemua dokumen yang dijumpainya di Internet dan menghantarnya kembali ke pengkalan (home). Bahasa mark-up tradisional. Apabila spider menghantar sampel-sampel kembali ke pengkalan. Meta-data adalah satu set kata kunci yang diguna untuk menerangkan dokumen tersebut. adalah sangat mudah untuk ‘sesat’. Oleh kerana sangat mudah untuk memasukkan suatu maklumat ke dalam Internet. Setiap enjin pencarian akan mengumpul maklumat mengenai dokumen-dokumen yang boleh digunakan di Internet. 53 . dan text yang telah disertakan oleh penulis (author) untuk menerangkan mengenai dokumen tersebut. akan terdapat suatu mekanisme untuk mengeluarkan meta-data daripada sampel tersebut. seperti ‘and’ atau ‘etc’). Perkhidmatan ini adalah bertujuan untuk bertindak sebagai indeks kepada sumber-sumber maklumat yang sangat banyak dan luas di dalam rangkaian tersebut. Sesetengah enjin pencarian mengambilkira bukan hanya kekerapan perkataan di dalam suatu halaman. Sesetengahnya hanya mengambil 500 perkataan pertama dari satu halaman yang dijadikan sampel. Sebab itulah perkara pertama yang biasanya dilakukan oleh pengguna adalah melawat enjin pencarian. dan seterusnya penemuan laman-laman tambahan untuk disiasat. Spider juga berkebolehan untuk mengikut link (hubungan/rantaian) yang disertakan di dalam dokumen tersebut. Ini mungkin dikeluarkan melalui kekerapan perkataan (kecuali stop-words. HTML. Petunjuk-petunjuk lain adalah formatnya (font yang lebih besar biasanya adalah tajuk-tajuk). tetapi juga berapa hampir perkataan itu berada di bahagian atas suatu halaman dan ianya dibahagikan secara adil disepanjang halaman tersebut.

dan memberitahu anda saiz setiap imej dan format imej tersebut disimpan. Sesetengah enjin pencarian mungkin mengikuti suatu peraturan yang tersirat bila diberikan beberapa kata kunci. karaoke). Pada kebiasaannya. serta menawarkan pilihan untuk mengehadkan keputusan dalam suatu tempoh masa tertentu. membenarkan suatu pertanyaan yang menggunakan kombinasi operator AND. Keputusan kepada pertanyaan biasanya ditunjukkan sebagai satu set link berbentuk hypertext. Sintaksis pertanyaan mungkin adalah mudah atau rumit/canggih. Sesetengah enjin pencarian pakar dalam jenis-jenis sumber tertentu: fail-fail audio. Perkhidmatan ini akan benarkan anda untuk pilih “Picture”. huraian ringkas setiap dokumen yan ditunjukkan dalam konteks istilah pencarian tersebut. masukkan istilah “brown bear” dan klik butang “search”. atau sistem operasi jika ia berkaitan program. NEAR dan NOT. Andaikata anda ingin melihat gambar beruang perang (brown bear). bergantung kepada kaedah yang diamalkan oleh sistem untuk mengeluarkan meta-data dan topik pertanyaan secara kasar. grafik-grafik. Pencarian ini juga bergantungharap kepada meta-data. atau lebih bagus lagi. Enjin pencarian ini akan memberi pilihan untuk mengecilkan pencarian kepada jenis muzik (cth. Terdapat juga yang memberi keutamaan kepada perkataan-perkataan. Keputusannya mungkin seribu. sejuta atau pun hanya dua dokumen sahaja yang boleh digunapakai. begitu juga dengan pelbagai kemungkinan maksud yang boleh didapati daripada “lion” atau “kitchen” atau “old man with a moustache”. ayat pertama pada satu halaman mukasurat akan ditunjukkan pada keputusan pertanyaan untuk memberikan satu gambaran atau pengenalan kepada apa yang ada di laman tersebut. OR. contohnya. oleh kerana teknik penyusunan pengkalan data untuk bunyian dan imej-imej masih dalam perkembangan. Pertanyaan ini akan dijawab dengan ratusan lokasi tepat gambar. Penyelidik-penyelidik masih mengusahakan sistem yang memahami abstrak seperti “light brown” dan “jazz”.Meta-data ini kemudiannya digabungkan dengan suatu pangkalan data yang membenarkan orang ramai untuk bertanya menggunakan kata kunci. 54 . sementara yang lain menawarkan peluang kepada pengguna untuk mencari melalui frasa dan bukan sahaja melalui perkataan. atau program-program komputer.

Akhir sekali. Perkara kurang penting yang lebih kecil (Smaller secondary) dan pengiklanan secara teks juga turut digunakan. dan memujuk pelanggan sebelum dan selepas sesuatu pembelian. ia akan membawa anda ke laman web periklanan tersebut. mengingatkan. terdapat juga enjin pencarian yang sulit dan spesifik. papan iklan (banner) adalah imej segi empat tepat yang mengiklankan suatu produk.minuman ringan). Terdapat keputusan asas yang perlu dibuat berkaitan dengan kumpulan sasaran dan memadatkan pengiklanan pengiklanan: • Frequency (kekerapan): Pengiklan haruslah mendedahkan sesuatu iklan itu dengan kekerapan yang berkesan ditahap minimum yang diperlukan untuk memujuk pengguna membeli produk itu. syarikat atau perkhidmatan. Banner ini biasanya diletakkan di tengah-tengah pada bahagian paling atas suatu laman web (web site). Ia membenarkan seseorang untuk mengehadkan atau meluaskan pertanyaan kepada punca-punca seperti laman (site) FTP dan newsgroups. jenis pertanyaan yang baru akan digunakan. Terdapat juga satu laman yang dipanggil metasearch (atau metacrawlers) yang menghantar pertanyaan anda kepada beberapa enjin pencarian global dalam satu masa. Untuk produk yang mempunyai kitaran pembelian selama beberapa hari (cth . seluruh internet.Sesetengan enjin pencarian melitupi lingkungan sumber-sumber yang luas. kekerapan pendedahan 55 (advertising saturation) apabila ingin membentuk suatu strategi . Komunikasi pemasaran adalah bertujuan untuk memberitahu. Sulit atau tidak. adhoc dan bergaya peribadi yang dicadangkan oleh free-search dalam persekitaran pasaran. tetapi bentuk dan perletakan banner tersebut menjadikannya suatu bentuk pengiklanan yang paling popular. enjin pencarian adalah merupakan suatu contoh jelas yang aktif. Ia berguna terutamanya dalam dua situasi: mencari satu katalog produk yang luas bagi ciri-ciri (features) dan pilihan (options). serta mencari dokumentasi teknikal yang besar jumlahnya. Sebagai lanjutan kepada teknologi pengkalan data (database). Jika anda klik pada banner ini. dan meta-data akan menjadi lebih luas dan lebih tepat. PENGIKLANAN (ADVERTISING) Secara umunya.

(low reach – kekerapan tinggi @ high reach – kekerapan rendah). pendedahan banner iklan secara berlebihan melaporkan perasaan negatif terhadap medium tersebut dan bukannya produk itu. ketika banyak bentuk media adalah terhad pada pasaran tempatan. sementara yang lain boleh sasarkan pasaran kebangsaan atau mungkin juga antarabangsa yang lebih luas dan lebar. Berbeza dengan pengiklanan tv. Untuk mengekalkan profil suatu jenama yang baik selepas kempen permulaan.yang efektif paling minimum adalah lebih tinggi daripada produk yang mempunyai kitaran belian selama beberapa tahun (cth . • Continuity (kesinambungan): Bagi produk yang mempunyai kitaran belian yang pendek. kesedaran jenama akan memuncak. Dalam kes ini. Kumpulan ‘affinity’ boleh berhimpun tanpa perlu melalui sebarang portal. pelanggan sama yang berpotensi mestilah selalu ‘dipikat’ untuk memastikan kesetiaan pada jenama tersebut. seperti “browsing” dan “surfing”. Pengalaman lepas telah menunjukkan bahawa kekerapan efektif yang paling minimum adalah antara 1 – 13 pendedahan bagi setiap kitaran belian. Banner sesuatu kempen mungkin berguna untuk menghasilkan kesedaran jenama. pengguna-pengguna yang tidak mahu melihat banner-banner pengiklanan boleh membeli software yang akan menggantikan banner tersebut dengan suatu link berbentuk teks.kereta). • Reach (capaian): Pengiklan haruslah memutuskan samada untuk sasarkan sejumlah kecil pengguna tetapi kerap kali ataupun sejumlah besar pengguna tetapi kekerapannya berkurangan. Di dalam Internet. perletakan iklan adalah satu kerja yang agak rumit. Capaian juga mempunyai komponen bergeorafi. kekerapan untuk menonjolkan banner perlu dikurangkan. di mana pendedahan yang berlebihan akan memberi suatu penilaian negatif terhadap produk. mencadangkan bahawa penerokaan secara kasual adalah berkemungkinan lebih biasa 56 . kajian menunjukkan bahawa selepas dua pendedahan. Bagi produk yang mempunyai kitaran belian yang panjang adalah lebih berkesan jika sasarkan pelanggan yang berlainan setiap kali. terutamanya ketika mereka membuat keputusan pembelian. Walaubagaimanapun. serta istilah-istilah yang digunakan untuk menerangkan aktiviti Internet.

WebRing adalah merupakan satu kaedah lain yang boleh diguna untuk menghubungkan antara laman-laman yang berkaitan. di mana akan membawa mereka kepada ahli-ahli kumpulan yang lain. Contohnya. Dengan meletakkan iklan di dalam sesuatu laman yang sangat sibuk. anda mungkin ingin bertukar banner dengan laman yang mempromosikan buku resepi. anda mungkin boleh meletakkan link timbal-balik (reciprocal links). jika anda menjual produk seperti barang masakan. Salah satu strategi yang berkesan ialah menghubungi pemilik web yang menguruskan laman yang berkemungkinan menarik minat pelawat-pelawat. Meletakkan banner secara berstrategi untuk menarik minat pelbagai pasaran ‘niche’ (ruang pengiklanan) mungkin adalah satu strategi yang lebih berkesan untuk jangka masa panjang. dan begitu juga sebaliknya. Perancangan sebegini akan membenarkan lebih banyak 57 . Sekiranya banner dikira mengganggu. Anda boleh menguruskan iklan produk mereka di laman anda.atau lazim daripada pencarian bermatlamat atau rancangan yang disusun rapi. Link yang diletakkan pada kedua-dua halaman adalah bertujuan untuk membawa pelawat-pelawat ke laman yang mempunyai produk-produk yang bagus atau yang mempunyai maklumat yang berkaitan. Laman yang diminati ramai selalunya akan membenarkan pelayar-pelayar untuk klik pada link WebRing. tidak bermakna anda sudah disambungkan atau dihubungkan dengan pasaran. Ianya adalah satu persetujuan bersama antara bisnes-bisnes dengan tujuan yang biasa ataupun pasaran yang disasarkan.

Kumpulan-kumpulan pula lain akan mengkategorikan kumpulan-kumpulan. Setiap pertukaran mempunyai nisbah yang akan memberitahu anda kekerapan banner anda dipaparkan. Perkhidmatan pertukaran ini akan menyediakan laporan secara berkala bagi menunjukkan kekerapan banner anda dipaparkan dan kekerapan ia diklik oleh seseorang yang berminat dengan iklan anda untuk melawat laman anda. 58 . Sesetengah pertukaran mempunyai nisbha 1:1. selain produk atau perkhidmatan khusus WebRing. Perbezaan pengurusannya. memastikan banner-banner ditukarkan hanya antara syarikat-syarikat yang berkongsi profil pengguna yang sama. serta membuat pilihan rawak atau spesifik mengenai destinasi seterusnya daripada set laman-laman yang dipunyai ahli kumpulan tersebut. Banner khusus yang akan ditunjukkan adalah biasanya diserahkan dengan segera selepas memasuki sesuatu halaman. Begitu juga. persetujuannya.pengemudian yang mudah. Banner anda akan menjadi sebahagian daripada iklan-iklan yang akan muncul di halaman peserta-peserta kumpulan tersebut. manakala pertukaran banner pula mempunyai lebih ramai ahli dan adalah kurang dapat dijangka/diramal. wanita-wanita yang memiliki bisnes boleh menyertai WebRing yang mempromosikan pemilik bisnes wanita. antara Pada suatu pertukaran WebRing banner adalah dan lebih WebRing statik dan adalah terhad umumnya. namun terdapat juga 10:1. Sesetengah kumpulan pertukaran banner hanya membenarkan syarikat-syarikat di dalam bidang khusus untuk untuk sertai meraka. Kaedah popular yang ketiga ialah dengan menyertai kumpulan pertukaran banner. Ini akan membenarkan perkhidmatan pertukaran tersebut untuk memutarkan pengiklanan itu secara berkesan kepada mana-mana laman yang akan memaparkannya. Pertukaran banner yang bernisbah 2:1 akan paparkan banner anda untuk setiap dua kali anda uruskan banner peserta-peserta lain. seperti syarikat-syarikat perubatan sahaja.

Walaupun hampir 90 peratus pengguna-pengguna web mendapatkan berita dan maklumat secara online. kandungan sesebuah surat khabar dan majalah haruslah dicetak dan dihantar ke news stands atau depan pintu rumah di seluruh bandar untuk sampai ke pembaca-pembacanya. pemasaran terus. tradisi penyiaran internet secara percuma telah menghalang penerimaa pembayaran berasaskan penggunaan atau pembayaran langganan daripada tersebar luas. Kandungan online boleh dimasuki secara terus melalui komputer. kandungan yang disimpan secara digital menawarkan potensi untuk 59 . Lebih daripada 2700 surat khabar mempunyai bisnes secara online. ia adalah lebih baik daripada menguruskan publisiti untuk syarikat-syarikat lain di laman anda. terdapat sedikit ataupun mungkin tiada kos tambahan untuk menghantarnya kepada seorang pembaca atau seribu pembaca. dan transaksi hasil pendapatan. kebanyakan web-web perniagaan mengelak daripada mengenakan pembayaran untuk langganan sebagai satu cara untuk mengumpul ‘penonton’ dan menarik pengiklanan. pengiklanan juga menyalurkan sebahagian besar daripada hasil pendapatan yang diperolehi media. dimana hanya 60 peratus bertapak di dalam Amerika Syarikat. Web yang mengandungi perniagaan memerlukan pelaburan utama yang lebih rendah berbanding dengan penghasilan web setara lain yang tidak mengandungi perniagaan. Walaupun orang ramai membayar sebahagian daripada kos untuk media seperti surat khabar dan majalah. dan juga muncul secara terus di skrin komputer pembaca. dan akses terus yang terhad untuk perkhidmatan berwayar dan skop maklumat biasa yang ada menjadi jelas. Maka. Sebaik sahaja kandungan tersebut dihasilkan dan disimpan. penyiaran stesyen radio dan tv secara berterusan. Kini.(RBT 3110 Pendidikan Perniagaan dan Keusahawanan) MEDIA MASSA BERASASKAN WEB Anda juga boleh membeli sesebuah pengiklanan. Berbeza dengan kandungan surat khabar atau majalah yang hanya dapat digunakan sekali. Pengguna kemudiannya boleh membaca maklumat tersebut di skrin atau mencetaknya. Menambahkan majalah online dan yang mempunyai bahagian sama yang boleh dicetak.

Ia adalah sukar untuk tentukan samada berapa cepat Internet yang mengandungi perniagaan akan mengubah perhatian orang ramai daripada sumber media tradisional. sesetengah penerbit menyatakan bahawa peredaran surat khabar dan majalah mereka yang sedia ada tidak menurun. majalah. menunjukkan bahawa pertukaran ini sedang berlaku. yang mana adalah susah jika dilakukan dengan timbunan kertas ataupun mikrofilem. Istilah dan kriteria pengukuran yang digunakan untuk menetapkan harga pengiklanan di dunia sebenar telah mencerminkan perkara ini. Kandungan digital juga diaturkan dengan rapi dan menjadi arkib yang boleh dicari (searchable archives) dan pengedaran semula di dalam format lain (cth . tetapi trend terkini dalam perbelanjaan bagi pengiklanan tempatan dan iklaneka. tetapi mengharapkan setiap medium memuaskan keperluan yang berbeza. MENGUKUR KEBERKESANAN Surat khabar. dan televisyen didorong dan disokong oleh pengiklanan secara berkelompok (mass advertising).(RBT 3110 Pendidikan Perniagaan dan Keusahawanan) mengulangi pembungkusan semula dan penggunaan semula. peta-peta. Walaubagaimanapun. Walaupun jumlah penonton bagi sesebuah surat khabar atau rancangan sitkom di televisyen tidak menurun. Beberapa kajian menunjukkan bahawa tontonan televisyen merosot apabila penggunaan Internet mula meningkat. walaupun penonton web mereka semakin meningkat. Artikel-artikel yang terhad kepada teks dan sebuah gambar di dalam edisi cetakan mungkin dilengkapkan dengan klip video atau audio. radio. Mereka mengatakan bahawa pembaca setia bahan cetakan mereka juga boleh ditemui secara online. dan penyelidikan latar belakang secara lengkap dan teliti di dalam versi online. Perkara ini mungkin memakan masa bertahun lamanya sebelum kesan penuhnya dapat dilihat. Hanya sedikit maklumat iklan yang ditujukan kepada penonton atau individu tertentu. Teknologi-teknologi yang lazim terdapat untuk pengawasan (monitoring) dan pengesahan bagi lalulintas 60 .CD-Rom). pengiklan mungkin bertukar ke Internet jika merasakan ia memberikan kesan yang lebih efektif untuk mencapai bilangan penonton yang dikehendaki.

konsep dan alatan (tools) tradisional juga digunakan untuk pengiklanan Internet. “Saya tahu sebahagian daripada pengiklanan saya telah dibazirkan. untuk menyiasat rancangan kegemaran mereka. kerana mereka tidak berupaya untuk mengesan atau membezakan pengguna yang setia berbanding pengguna yang hanya mencuba. atau mengenalpasti pengguna kuat jenama-jenama lain yang mungkin berbaloi jika mengubah haluannya. Kekurangan pendekatan yang lebih baik. Radio mempunyai liputan secara geografi dan maklumbalas penonton.(RBT 3110 Pendidikan Perniagaan dan Keusahawanan) penonton (“impressions” atau “eyeballs”) menarik banyak pelaburan pengiklanan. Walaupun internet mempunyai potensi yang hebat untuk mengenalpasti dan menyasarkan kumpulan tertentu. walaupun mereka mungkin tidak percaya bahawa kesemua pengiklanan mereka betul-betul berkesan. kadang-kadang dengan menggunakan peralatan yang canggih dan berteknolgi. Web Advertising Measurement Term Hit Definition An entry into the log file of a web server. kelemahannya bagi sistem penerimaan secara luas untuk mengawasi dan mengenalpasti lalulintas penonton telah menjadi suatu halangan yang akan cuba di atasi. ia akan bertindak sebagai jambatan sementara untuk pemilihan media dan pasaran yang ingin disasarkan. Agensi-agensi pengiklanan dan pembeli-pembeli media selesa dengan teknik pengukuran untuk media ini. Walaupun ia mungkin tidak berhasil sebaiknya dalam persekitaran yang baru. Syarikat penyelidikan media akan mengawasi bilangan penonton televisyen. generated by a file request. tetapi saya tidak tahu bahagian mana” adalah merupakan komen oleh seorang eksekutif pemasaran yang ragu-ragu. Banyak pedagang-pedagang kini semakin kurang berkebolehan dalam mencipta program pengiklanan yang berbeza untuk setiap sasaran. Peredaran dan kadar penyampaian untuk surat khabar dan majalah dihitung daripada unit yang terjual dan penyelidikan pasaran. The number of hits has no predictable relation to the 61 mengambilkira . Pengiklanan secara luaran (outdoor) penonton yang berpotensi berdasarkan pada lalulintas.

Unique users The number of individuals who visit a site within a specific period of time. tidak mencukupi untuk membentuk persepsi yang sebenar bagi orang yang menggunakannya. walaupun ia tidak diterjemahkan menjadi satu click-through kepada laman tersebut. Jika matlamat iklan tersebut ialah kesedaran jenama (brand awareness). a single page with (for example) ten small icons will register eleven hits in the log file. Keberkesanan pengiklanan secara banner diukur dengan kadar ‘click through’: berapa kali orang yang melihat banner tersebut klik padanya dan pergi ke laman pengiklan tersebut.(RBT 3110 Pendidikan Perniagaan dan Keusahawanan) number of visitors to a site. Masalahnya ialah membentuk dan mengenalpasti ukuran pendedahan. Browser hanya memberikan maklumat yang sangat terhad kepada server. It does not indicate wether visitors are digging into the site content or just skimming. AdClicks The “click-through” rate within a certain period of time. Qualified hits Hits that deliver information to a user. This excludes error messages and redirects. Visit The gross number of occasions a user looked up as ite. Standard impressions The number of times an Internet surfer sees an ad banner but does not “click-through” to connect to the advertiser’s site. Pengiklanan itu mungkin 62 . it does not indicate the number of visitors. It can be calculated by IP address (inaccurate) or user login (accurate). This is a sequence hits made by one user at a site within a set period of time. ia mungkin cukup jika mempunyai kekerapan pendedahan yang tinggi. sebagi contoh.

iaitu mereka yang menyalin halaman dari laman web secara tidak sah serta menjual ruang pengiklanan dengan menyamar sebagai sebuah syarikat yang berjaya. Sesetengahnya akan menghitung mana-mana rujukan daripada satu halaman yang akan memaparkan banner tersebut. pengiklan mahu mengaitkan pendedahanpendedahan kepada perbelanjaan pengiklanan dan jualan. maka sesetengah perkiraan hanya satu permintaan untuk setiap hari daripada satu alamat IP unique. bolehkah anda sahkan berapa kali ia sebenarnya dipaparkan? Jika syarikat yang anda berurusan itu memberitahu banner anda akan ditunjukkan setiap lima kali seseorang mengakses URL tertentu. Sekali lagi. sementara yang lain menghitung satu click-through hanya jika satu jualan dibuat pada laman web pengiklan itu. dan link timbal-balik. syarikat menggunakan pengiraan berdasarkan kombinasi nisbah ia dipaparkan. iaitu kepercayaan.(RBT 3110 Pendidikan Perniagaan dan Keusahawanan) diterjemahkan kepada penambahan jualan di dunia sebenar. dan nilai bagi maklumat yang disediakan tidak diterima secara umumnya. Keinginan itu untuk juruaudit dan banyak lagi 63 . Kaedah yang paling biasa untuk menghitung pendedahan ialah dengan menghitung hit: pelawatpelawat ke halaman yang mengendalikan iklan tersebut. tetapi perkhidmatan-perkhidmatan untuk Internet ini masih lagi di tahap yang baru. Terdapat kes-kes yang dilaporkan dimana perkhidmatan pertukaran palsu yang hanya memaparkan banner mereka sendiri dan bukannya banner klien mereka. audit bagi angka putaran (circulation figures) dan persaingan antara mereka-mereka yang membuat anggaran syer pasaran wujud bagi pengiklanan dunia sebenar. ia mungkin sukar untuk menyemak prestasi mereka. ia tidak akan menunjukkan capaian sebenar iklan tersebut. Isu yang sama timbul dalam pengukuran click-through. kadar click-through. Terdapat satu lagi faktor. atau asyik kembali atas sebab lain. Jika seseorang mempunyai masalah memuatkan (loading) satu halaman. Sesetengah pertukaran dan perletakan banner. tanpa lawatan (visit) ke laman pengiklana tersebut. Walaubagaimanapun. Jika banner anda dikendalikan di laman orang lain. dan juga ‘lanun halaman web’.

5. 3. ________ atau _______ yang akan menyenaraikan sampelsampel kesemua dokumen yang dijumpainya di Internet dan menghantarnya kembali ke pengkalan. Terangkan bagaimana enjin pencarian membalas sesuatu keputusan pencarian. Terdapatnya penambahan bilangan pengiklan-pengiklan yang mahu mengetahui secara tepat apakah yang telah dirangsang melalui tindakan atau perbuatan pengiklanan. ________ adalah satu set kata kunci yang diguna untuk menerangkan dokumen. 64 . SOALAN 1. Dua perkhidmatan yang ditawarkan oleh portal ialah: __________ dan _______. Sebuah enjin pencarian biasanya menggunakan alat (tool) yang dipanggil ______. ___________ adalah bertujuan untuk bertindak sebagai indeks kepada sumber-sumber maklumat yang sangat banyak dan luas di dalam rangkaian. termasuklah menjejak visit dan corak pembelian. serta menganalisis perlakuan yang bertentangan dengan sosio-ekonomi dan profil psikografik mereka. sebaik sahaja teknik pengiraan diperbaiki dan diterima secara umumnya. ataupun pengenalan produk baru meraka. kriteria abstrak seperti “share of voice” dan “share of mind” akan memberi laluan pada “share of customers” suatu jenama. Ini juga akan membantu dalam mensasarkan pengiklanan dan juga bayaran yang dikenakan untuk pengiklanan. Mereka juga mungkin akan menyediakan lebih banyak alatan software yang menghitung bilangan penonton lebih tepat dari hit dan click-through. 4. Kerana akauntabiliti sebenar memerlukan maklumat sebenar. 2.(RBT 3110 Pendidikan Perniagaan dan Keusahawanan) kedudukan yang lebih sistematik atau ‘pensijilan kualiti’ adalah diketahui ramai.

• Bayangkan anda cuba untuk menjual suatu produk secara online. Apakah WebRing? 7. telah kekurangan menjadi suatu _____________________________________ halangan yang akan cuba di atasi. Berbeza dengan kandungan surat khabar dan majalah yang hanya dapat digunakan sekali. Keberkesanan iklan secara banner diukur dengan _________. Bagaimana perkhidmatan media di ‘dunia sebenar’ membuat keuntungan dalam kaedah yang tidak boleh dilakukan oleh perkhidmatan media secara Internet? 10. Apakah kaedah yang anda gunakan untuk mengiklankan produk tersebut? Apakah keputusan asas yang akan anda buat berkaitan kumpulan sasaran dan ‘advertising saturation’? • Apakah masalah paling besar apabila ingin menaksirkan kejayaan dalam sesuatu pengiklanan Internet? Apakah yang dapat anda lakukan untuk mengatasi masalah ini? • Bagaimanakan Internet telah memnpengaruhi media tradisional? 65 . TITIK PERBINCANGAN • Terangkan bagaimana enjin pencarian menyusun dan mengumpul maklumat. 9. 8.(RBT 3110 Pendidikan Perniagaan dan Keusahawanan) 6. Walaupun Internet mempunyai potensi yang hebat untuk mengenalpasti dan menyasarkan kumpulan tertentu. kandungan yang disimpan secara digital menawarkan potensi untuk __________ dan _________.

1.1.1.3 Bagaimana untuk meningkatkan khidmat pelangan dan penilaian produk dengan menggunakan perkhidmatan Internet. Istilah senarai panggil semula (call-back queue). SINOPSIS Tajuk ini menceritakan bagaimana penilaian dan pemesanan dalam e-dagang yang yang merangkumi lapan indikator penting iaitu pengurusan perhubungan.tier client. kumpulan akhbar ( newsgroup) dan bilik sembang (chatroom) Menerangkan bagaimana pengumpulan data daripada seorang individu pengguna boleh digunakan untuk meningkatkan khidmat pelanggan 5. the three. making order entry work dan borang pesanan. 5. : 5.(RBT 3110 Pendidikan Perniagaan dan Keusahawanan) TAJUK 5 E-Dagang Penilaian dan Pemesanan ( E-Dagang ) ( Order Entry and Authetication ) 5.4 Kebimbangan privasi yang meningkat dengan pengumpulan profil individu pengguna. interaksi sosial.1. HASIL PEMBELAJARAN 66 .1 5. automated order entry. .2 5.0.1. delivering customized products. pengumpulan frofil pelanggan.

(RBT 3110 Pendidikan Perniagaan dan Keusahawanan) 5. KERANGKA TAJUK-TAJUK PENILAIAN & PEMESANAN Relationship Management Soscial Interaction Colecting Customer Profiles Aoutomated order entry The Three Delivering Customized Products Making Order Entry Work Orders Forms The Three – Tier client/ server system at work 67 .2.

mewujudkan asas kepercayaan antara vendor dan pelanggan memerlukan lebih daripada teknikal atau kecanggihan pemasaran. Kredibiliti sesuatu katalog produk merupakan faktor utama kepada pasaran elektronik.3 PENILAIAN Memahami bahagian ini memerlukan perbandingan antara tawaran-tawaran tertentu di mana tempat pasaran dijalankan. atau ia mungkin suatu ‘pas kedua’ (second pass) melalui subset vendor-vendor (subset of a vendors) yang dipilih selepas produk yang diinginkan telah dapat ditakrifkan dengan jelasnya. dan kebolehpercayaan. dua set kriteria keputusan akan dipertimbangkan: faktor produk. seperti harga. khidmat pelanggan. Vendor juga perlu menyediakan peluang-peluang 68 . Dalam kedua-dua kes tersebut. Proses penilaian ini mungkin disepadukan dengan penemuan. bahan mentah dan kesesuaiannya. Walau bagaimanapun.(RBT 3110 Pendidikan Perniagaan dan Keusahawanan) 5. dan faktor kemanusiaan seperti reputasi.

Selaras dengan jalur lebar (bandwidth) yang semakin berkembang. Tapak (sites) sesuatu perniagaan akan hanya menjadi berjaya lama-kelamaan jika mereka dapat menjana pengulangan lalu lintas di tapak tersebut. mereka juga mempunyai satu sistem dalaman manual dan tidak cuba untuk mengunakan format yang tersimpan secara digital (digitally stored format). Dalam beberapa keadaan.(RBT 3110 Pendidikan Perniagaan dan Keusahawanan) untuk berinteraksi dan mempersembahkan maklumat kepada pelanggan dalam bentuk yang mudah difahami dan berguna. mungkin perlu untuk menawarkan produk mereka dengan huraian yang terperinci dalam talian. Mereka “rip off” spesifikasi-spesifikasi yang dicetak. Pelanggan-pelanggan boleh melawat laman web kedai-kedai perabot di internet dengan persekitaran realiti maya. Peruncit-peruncit internet. Selalunya. kejayaan sesebuah syarikat mungkin lebih banyak dikaitkan dengan eksploitasi teknologi. Beberapa firma-firma kecil pula berpuas hati dengan satu penyelesaian “rip and read”: mereka menghubungkan kepada sebuah papan buletin atau rangkaian nilai tambah tetapi menggunakan komputer sebagai sebuah mesin faks yang mahal. kemudiannya membacakannya dan memasukkannya ke dalam sistem manual mereka. imej-imej tiga dimensi (3D) sesuatu produk ditambahkan sebagai penarik bagi menggantikan gambar foto 2D dalam laman web masa ini. Firma-firma yang lebih maju mungkin menggunakan satu sistem reka bentuk berbantukan komputer (CAD) bagi membolehkan mereka menerima reka bentuk data dalam format digital. sebagai contoh. Ianya adalah sukar untuk dicapai dan perlu melakukan beberapa percubaan. pameran (display) tidak memerlukan teknologi yang canggih untuk menjadi sesuatu yang berguna. Pendekatan ini berkesan untuk spesifikasi-spesifikasi bertulis dan bagi lukisan-lukisan tertentu. Mereka mungkin boleh melengkapkan rumah atau pangsapuri mereka dengan perabot melalui ikon ‘seret dan lepas’ (drag and drop) perabot kepada ruang bilik pelanggan yang 69 . pengeluarpengeluar besar membuat spesifikasi mereka tersedia secara dalam talian (online). dan ia bergantung kepada setakat mana kepuasan pelanggan. Masalah ulangan lawatan (repeat visit) adalah sebahagian daripada fungsi bagi reka bentuk tapak Web. Dalam keadaan yang lain. Sebagai contoh.

Pengurusan Perhubungan (Relationship Management) Gaya persembahan dan reka letak (layout) sesuatu katalog produk tidak mencukupi untuk menjamin kejayaan. pada dasarnya. Cabarannya adalah untuk membawa pemasaran langsung kepada peringkat seterusnya: untuk memasarkan secara langsung terhad kepada sekumpulan pelanggan (juga kepada individu) dan menjadikan ia menguntungkan.(RBT 3110 Pendidikan Perniagaan dan Keusahawanan) telah dibuat menyerupai rumah mereka. Kesetiaan pelanggan (cth: pengenalpastian jenama) adalah mungkin sekali dihubungkaitkan dengan keseluruhan konteks produk dan penghantaran maklumat. Sebuah bank dalam talian memberikan satu contoh memberikan maklumat asas tentang rumah mereka. bagaimana umur. Suatu hubungan amanah mesti diwujudkan antara pelanggan dan vendor. sentuhan peribadi semakin mudah hilang. apa sahaja kemungkinan akan mula timbul. Pelanggan-pelanggan Internet pekerjaan. Dalam ekonomi yang global. Ciri ini memboleh pelanggan mengukur kesesuaian beberapa perabot yang berbeza untuk disesuaikan dengan bilik mereka sama ada dari segi saiz mahupun warna perabot tersebut. bagi memberi kredibiliti kepada maklumat yang diberikan. Matlamat akhirnya adalah. syarikat-syarikat akan lebih menguruskan pelanggan berbanding jualan: perbelanjaan yang berbilion yang tidak disedari untuk iklan dan promosi bagi produk percubaan akan digantikan dengan disiplin yang lebih berfokus dan jangka panjang yang akan mengurus dan meningkatkan kepentingan pengguna sepanjang hayat. untuk menukarkan produk kepada perkhidmatan jangka panjang. Pada masa akan datang. Sekali pengguna sudah setia kepada sesuatu konteks (jenama). 70 pemasaran one-to-one boleh dilaksanakan. . Pengiktirafan ini akan membawa kepada satu takrif baru penjenamaan: satu jenama akan menentukan kualiti perhubungan dan juga kualiti produk tersebut. Syarikat-syarikat yang mahu mendapatkan sekumpulan pelanggan yang setia mesti menjari jalan untuk memberikan satu dimensi peribadi (personal dimension) bagi pemasaran tanpa sempadan.

menyimpan dan melabur. Kemudian.(RBT 3110 Pendidikan Perniagaan dan Keusahawanan) pendapatan dan jantina kepada pihak bank. persaraan. perdagangan elektronik. Berdasarkan input ini dan jenis-jenis akaun yang mereka ada dengan bank. memperbaiki rumah. Mekanisme-mekanisme ini dan yang serupa memberi peluang kepada bank-bank untuk silang jual (cross-sell) produk dan perkhidmatan. pihak bank juga telah mempengaruhi syarikat insurans mencapai pasaran mereka. atau hanya memperbaiki organisasi kewangan dan peruntukan. ia juga boleh menjadikan pelanggan lebih berpuas hati. Bank juga telah mula menjual insurans sebagai matlamat mereka untuk menjadi kedai sehenti (one-stop shop) bagi memenuhi keperluan perkhidmatan kewangan pengguna. dan bantuan keputusan peribadi. pengurusan akaun dan transaksi yang komprehensif. katalog produk bank akan memberi maklum balas dengan menawarkan khidmat nasihat kewangan dan barangan baru mengikut kehendak pelanggan dan tawaran istimewa untuk perkhidmatan bagi pelanggan yang mempunyai keutamaan. sebagai contoh. Perkhidmatan pelanggan yang lebih tinggi boleh membezakan faktor yang akan meningkatkan kesetiaan pelanggan kepada sesebuah gedung dan produknya. 71 . Keseluruhan konteks ini menyediakan kemudahan mendapatkan maklumat. memulakan suatu perniagaan. Mempunyai deskripsi produk. mereka menunjukkan keinginan dan keutamaan kewangan mereka. Sama ada melalui kerjasama dengan syarikat insurans atau persaingan secara langsung dengan mereka. sokongan teknikal dan maklumat status pesanan dalam talian bukan sahaja menjimatkan wang dengan membolehkan staf perkhidmatan pelanggan syarikat untuk mengendalikan yang lebih banyak soalan rumit dan menguruskan perhubungan pelanggan.

Sokongan teknikal adalah penting khususnya bagi produk kompleks yang memerlukan dokumentasi yang mendalam. Antara contoh interaksi sosial yang terbaik adalah melalui kumpulan perbincangan berkaitan produk dan saling mencabar (pencabar/pesaing– Lists). Pola ini membazirkan masa dan wang bagi pelanggan dan penjual. Sokongan dalam talian terbahagi kepada dua kategori am: sokongan transaksi dan sokongan teknikal. Syarikat-syarikat penghantaran membantu rakan kongsi perniagaan mereka untuk menyelesaikan masalah ini melalui internet. muat turun perisian dan sokongan teknikal maklumat dalam talian. ciri-ciri interaksi sosial memainkan peranan yang besar bagi memudahkan maklum balas antara pelanggan dan pengeluar di samping bagi menyokong penyelidikan pasaran. panggilan telefon kepada pembekal akan menyebabkan satu siri pemindahan maklumat dari satu jabatan kepada yang lain dan mereka menjanjikan akan menyemak status pesanan dan menghubungi pelanggan semula.(RBT 3110 Pendidikan Perniagaan dan Keusahawanan) Terdapat beberapa perkara yang lebih mengecewakan bagi seorang pelanggan jika dibandingkan penghantaran produk yang tidak mengikut masa bagi suatu pembelian yang penting. Seorang pelanggan boleh pergi ke laman Web syarikat penghantaran. Lists Ini mungkin diwujudkan khusus untuk menghubungkan pengeluar dengan 72 . arahan pemasangan dan tip-tip merumus masalah (troubleshooting). Interaksi Sosial (Social Interaction) Beberapa pelanggan akan menjangkakan perkhidmatan di laman web adalah lebih baik daripada kedai biasa. Selalunya. memasukkan nombor pesanan. dan mengetahui bahawa produk itu sudah pun dihantar dan dijangka sampai kepada pelanggan pada keesokan pagi. Oleh sebab tiada perhubungan secara langsung antara pemilik atau pekerja di web dan kerana ciri Web yang jelas. Sebagai tambahan untuk meningkatkan kepuasan pelanggan. Maklumat ini boleh didapatkan daripada laman Web syarikat itu dalam tempoh masa kurang daripada satu minit. dan proses memulangkan barang niaga yang tidak dikehendaki. syarikat-syarikat menggunakan Internet untuk laporan simpanan khidmat pelanggan daripada pesanan yang dibuat. Sokongan transaksi termasuk status pesanan. ketersediaan produk.

tarikan utama mereka adalah komunikasi langsung dan kepelbagaian peserta. dimana mesej tersebut dihantarkan dengan sertamerta ke ruang mesej dikongsi yang dipanggil “bilik sembang (chatroom)” atau “saluran (channel)". Komunikasi cepat ini beransur-ansur mula menjadi perhatian kepada golongan bukan saintis dan Usenet hari ini sedang berkembang maju. Sembang (kadangkala dikenali sebagai IRC) adalah satu perkhidmatan yang membenarkan komunikasi segera dengan sesiapa sahaja yang mahu menyertainya. jurnal dan buku. kepada satu peti surat kolektif di mana sesiapa juga boleh berbuat begitu. membentuk rantaian atau “threaded discussions". Dua teknologi internet yang digunakan dengan meluas untuk tujuan ini adalah kumpulan akhbar (newsgroups) dan sembang (chat). ataupun ia mungkin diwujudkan untuk para pengguna berkomunikasi antara satu sama lain. jenis tulisan dan imej-imej: terdapat juga yang mempunyai keupayaan audio yang terbatas. Sesiapa yang masuk ke ruangan tersebut dapat membaca mesej dan memberi respon terhadap mesej tersebut dengan serta-merta. Pengguna menghantar pesananpesanan melalui mel elektronik.(RBT 3110 Pendidikan Perniagaan dan Keusahawanan) pengguna. Bilik sembang awam (pulic chatroom) umumnya cuba mengekalkan fokus perbualan kepada satu topik khusus. bagi pengguna yang mahu berbincang atau berforum melalui perkhidmatan dalam talian yang komersial. Terdapat satu skrin pemisah membenarkan pengguna untuk memasukkan (menaip) mesej. Mereka dapat bekerjasama dengan teman-teman dari seluruh dunia dan berkongsi idea-idea mereka dan penemuan-penemuan dengan lebih cepat berbanding kaedah penerbitan tradisional seperti majalah-majalah. 73 . Bilik sembang boleh berbentuk visual yang kompleks. adalah kumpulan pertama yang memanfaat Internet sebagai suatu bentuk teknologi komunikasi yang cepat dan murah. berdasarkan perisian kumpulan akhbar. Jawapan atau pandangan kepada pesanan yang dihantar dihubungkan. Para saintis. bagi pengguna yang mahu menggunakan discussion lists dan newsgroup di Internet. Usenet adalah satu kumpulan sistem papan kenyataan seluruh dunia. dengan pelbagai jenis warna teks.

Pendekatan ini memastikan setiap pertanyaan itu dijawab melalui saluran yang paling berkesan. Sistem itu seharusnya memasukkan/menggabungkan peraturan perniagaan untuk memberi laluan dan mengutamakan berdasarkan jenis soalan yang ditanya. Untuk satu yuran yang sedikit.(RBT 3110 Pendidikan Perniagaan dan Keusahawanan) Sokongan pelanggan berasaskan Web membolehkan kerjasama bagi melayakkan dan mengutamakan permintaan untuk sesuatu pertolongan merujuk kepada kesegeraan mereka dan respon kepada mereka melalui saluran tertunda atau saluran masa nyata (real-time). Sebagai contoh. bilik sembang peribadi (private chatroom) atau panggilan telefon. 74 . Setiap permintaan untuk pertolongan dan jawapannya yang berkaitan juga dapat dikesan dan disimpan dalam pangkalan data. pelanggan akan memberikan masa kepada juruteknik untuk membantu menjawab pertanyaan pelanggan tersebut. untuk diguna pakai oleh pelanggan-pelanggan dan wakil-wakil perkhidmatan pelanggan di kemudian hari. e-mel. pelanggan akan dihubungkan kepada seorang juruteknik yang akan menjawab semua pertanyaan pelanggan. Pelanggan-pelanggan ini akan menerima panggilan telefon yang segera daripada wakil servis. Suatu rekod bagi perbualan tersebut disimpan dan dihantar melalui e-mel sebagai rujukan kepada pelanggan sekiranya masalah yang serupa timbul pada masa akan datang. halaman yang mana telah dilawati pelanggan dan berapa lama mereka telah menunggu untuk satu jawapan. satu tapak elektronik bercadang untuk menghantar semua pertanyaan pelanggan yang berpunca daripada halaman stereo paling mahal kepada senarai panggil semula. sementara soalan memerlukan beberapa penyelidikan akan mendapat jawapan melalui e-mel. Mereka mungkin mewujudkan satu “perkhidmatan keutamaan" untuk pelangganpelanggan web yang akan membenarkan mereka untuk meminta satu sesi berbual secara langsung semasa mereka melayari laman web.

Sebagai contoh. buku dan majalah untuk petua tentang penanaman dan bunga yang tumbuh subur atau rosak dalam tanah dan keadaan iklim tertentu. syarikat itu bermula dengan mengambil semua sumber inventori yang digunakan oleh tukang kebun hari ini: tapak semaian dan katalog biji benih tumbuhan dan alatan. kelab perkebunan di mana pekebun dapat berkongsi hobi dan idea mereka dengan penggemar lain. Sebuah inventori maya jika dibandingkan dengan inventori sebenar. berdasarkan premis masyarakat mahu berhubung dengan orang lain yang mereka percayai. Mengumpul Profil Pelanggan 75 . pekebun yang bersungguh-sungguh ditawarkan menggunakan perkakas perisian dalam talian untuk mereka bentuk kebun idamannya. bebawang. mereka menjual perkakasan kebun bunga. peralatan dan produk perkebunan lain (termasuk rumah hijau!) daripada seluruh dunia. khidmat nasihat dan bukubuku berkaitan bunga dan sebagainya. Sebagai tambahan. pengkhususan produk luar. Ejen-ejen untuk membangunkan masyarakat. buku-buku dan CD-ROMs untuk membantu tukang kebun mereka bentuk sebuah taman. benih-benih. permainan interaktif. bilik sembang dan bahagian “delay tips" dari editor majalah. malah juga dalam lingkungan lain seperti buku-buku. laman web dijangkakan dapat memberi pilihan kepada pelanggan untuk klik pada butang untuk bercakap secara langsung dengan perkhidmatan pelanggan dan wakil jualan melalui internet. Oleh sebab penggunaan video dan audio digunakan secara meluas merentasi rangkaian. Kini. hotel-hotel. atau menghubungi talian bebas tol. membolehkan syarikat itu menawarkan pelbagai pilihan produk-produk yang mana tapak semaian terbesar juga mungkin tidak dapat menyediakannya: beribu-ribu biji benih. Ciri-ciri lain termasuklah Frequently Asked Question (FAQ). Bagi mewujudkan sebuah kedai sehenti untuk keperluan perkebunan. Ini mungkin bukan sahaja perlu untuk menemukan anda dengan orang lain yang mempunyai cita rasa muzik yang sama. mungkin menjadi kebiasaan.(RBT 3110 Pendidikan Perniagaan dan Keusahawanan) Penggabungan produk dan perkhidmatan dalam sesebuah kedai maya dapat menjimatkan masa dan usaha para pengguna. analisis pelaburan dan sebagainya. dan katalog yang pelbagai jenis. Pengguna yang ada soalan tentang istilah hortikultur boleh memeriksa glosari dalam talian. suatu perniagaan untuk memperkenalkan bunga-bunga eksotik yang bermula dari satu kumpulan perbincangan masyarakat yang merupakan tukang kebun atau orang yang meminati penanaman bunga. majalah dalam talian.

Sememangnya.(RBT 3110 Pendidikan Perniagaan dan Keusahawanan) Syarikat-syarikat telah lama mengumpul dan menyimpan maklumat pelangganpelanggan dan produk dalam pangkalan data di mana hanya kakitangan yang diberi kuasa tertentu sahaja boleh mengakses data tersebut. Perniagaan yang inovatif menjumpai jalan untuk mencungkil potensi bagi maklumat tersebut iaitu dengan menjadikan ia berguna bagi mereka yang memerlukannya. mereka mungkin menawarkan “perkhidmatan keahlian" seperti e-mel peringatan hari jadi. Terdapat laman yang meminta pelawat baru memberikan maklumat peribadi secara sukarela apabila memasuki laman tersebut. pelanggan akan dialu-alukan dengan nama mereka apabila mereka disambungkan kepada sebuah tapak. Mereka 76 . satu pengguna Internet boleh meninggalkan satu “footprint" elektronik setiap kali lawatan mereka ke laman-laman Web yang berbeza dan pembelian yang dibuat dan mereka tidak menyedari telah melakukannya. sama ada ia merupakan suatu wakil khidmat pelanggan yang menjawab panggilan telefon atau pelanggan yang mencari maklumat akaun atau sokongan teknikal dalam talian. Ramai pengguna berhati-hati dengan pemasaran seperti ini. Sebagai contoh. Pembelian akan menyebabkan profil pelanggan dibuat kerana penjual Internet memerlukan maklumat peribadi yang asas bagi menghantar barangan fizikal kepada seseorang pelanggan. Kebiasaannya. Sebagai tukaran bagi maklumat tersebut. pengguna tidak dapat menyekat maklumat yang dikumpulkan atau. Tapak itu mengetahui siapa yang berada di situ disebabkan oleh satu teknologi yang dapat merekod alamat Internet pelawat dan memadankan ia kepada satu nama sekiranya pelawat telah pun berdaftar atau membeli sesuatu di tapak tersebut. Sesetengah pengguna melihat pengumpulan maklumat dan pemasaran langsung dari sudut yang positif apabila mereka hendak membeli produk pada masa yang akan datang. Perniagaan jaringan (web) juga menyimpan rekod tentang pembelian seseorang pelanggan. mereka takut kehilangan rahsia peribadi. semasa mereka memberi maklumat peribadi dengan rela untuk menyatakan bahawa mereka mahu ia digunakan. pengumuman produk baru atau surat berita.

Sesetengah pelanggan hanya menyedari maklumat mereka telah dijual atau disebarkan tanpa pengetahuan atau persetujuan mereka apabila mereka menerima e-mel yang tidak dikehendaki. mereka mahu mengetahui bila dan bagaimana maklumat peribadi mereka digunakan. Bagaimanapun. anda Tarikh dan masa (timestamp) Permintaan fail (Komponen mentah) Server load (proses-proses) dan kesilapan-kesilapan memberitahu pelayan (server): Alamat IP dan ISP anda Pelayar (browser). Profil Tapak: Profil Pelawat: Sasaran (hit) tapak atau halaman (aliran barisan aktiviti) sequence) Laluan yang biasa digunakan melalui tapak Tempoh masa melawat (Purata halaman yang biasa didapatkan semula) Window shoppers (pelawat yang Urutan sasaran halaman (Page hit Titik permulaan pelawat Kaedah pembayaran Purata bilangan lawatan sebelum membeli Pola ulangan pembelian Bagaimana pelawat menggunakan kemudahan melayari Kemudahan apa yang mereka gunakan dan berapa kerap 77 berbanding hanya . Mereka mahu memberitahu kepada pihak syarikat bila penggunaan maklumat ini sepatutnya disekat untuk tujuan dalaman dan bila ia boleh disebarkan kepada syarikat luar jika syarat-syarat khusus telah dipersetujui.(RBT 3110 Pendidikan Perniagaan dan Keusahawanan) akan ditawarkan dengan cadangan produk-produk yang baru mengikut minat mereka dan maklumat pembelian terdahulu. CPU dan sistem operasi Server pautan) terakhir anda (merujuk Perangkaan (statistik) ini boleh digunakan untuk membuat Profil Tapak (Site Profile) dan Profil Pelawat (Visitor Profile). Setiap kepada kali satu anda laman disambungkan Pelayan boleh juga menyimpan: web.

(RBT 3110 Pendidikan Perniagaan dan Keusahawanan) hanya dibuka) Keutuhan (kesilapan dan amaran) melihat halaman yang Dari mana pelawat datang? • • Domain Referrals promosi dan dan Tindakbalas (server load mengikut . Peruncit-peruncit perlu tahu bahawa ianya perlu untuk membuat pelanggan berpuas hati. Jika boleh. (Platform for Privacy Preferences). Galakkan mereka memberi komen kepada masyarakat untuk memberi cadangan bagaimana untuk menjadikan barang yang diniagakan dan laman lebih baik sekaligus ini menjadi alasan bagi pengguna untuk kembali ke tapak. jalur lebar Untuk membantu mengurangkan masalah ini. Idea ini adalah menyerupai kepada perisian “kawalan ibu bapa” (parental control) yang mana ibu bapa dapat menyekat laman web yang tidak sepatutnya dilihat oleh anak-anak mereka. World Wide Web Consortium sedang menghasilkan satu teknologi baru yang dikenali sebagai Platform untuk Pilihan Peribadi. beri peluang kepada pelanggan untuk mencuba produk. Perbincangan: 78 . benarkan pemulangan barang yang diniagakan. atau P3.Jenis server jam. hari. cadangkan idea untuk hadiah dan syorkan produk yang berkaitan. Ia akan membenarkan perisian server web untuk menyekat tapak yang mempunyai polisi maklumat yang tidak sepadan dengan pilihan peribadi yang dinyatakan oleh pelanggan. minggu dan musim) Kesan daripada Capaian lain (enjin carian) Transaksi terhalang atau gagal pengiklanan tapak Keupayaan: perkakas. Falsafah ini tidak berakhir dalam dunia yang dalam talian. Pelan lain adalah dengan meletakkan “tanda amanah" (trust mark) pada tapak dengan piawaian rahsia boleh diterima. Berikan pelanggan pelbagai pilihan penghantaran.

1. Apakah kelebihan-kelebihan dan masalah-masalah yang berkaitan dengan pengumpulan dan penyelenggaraan pengkalan data yang mengandungi profil maklumat pengguna? TAJUK 6 E-Dagang Pelaksanaan E-Dagang (Authetication . SINOPSIS Tajuk ini membicarakan tentang 6.0. 3.(RBT 3110 Pendidikan Perniagaan dan Keusahawanan) 1. HASIL PEMBELAJARAN 79 .Clearing. Bagaimana katalog produk dapat membantu anda memajukan perniagaan anda? 2. Terangkan bagaimana perbezaan khidmat-khidmat Internet dapat membantu perniagaan meningkatkan khidmat pelanggan dan penilaian produk.continuity and Visibility) 6.

(RBT 3110 Pendidikan Perniagaan dan Keusahawanan)

6.1.1

Mengenalpasti dan menghuraikan pelaksanaan E-dagang yang melibatkan Authentication, clearing, continuity dan visibility.

6.1.2. Menerangkan peranan public key, private key, digital certificate, cetificate authority, hierarchy of trust, secure sockets layer(SSL) dan secure electronic transaction (SET) 6.1.3 Menghuraikan bagaimana produk digital penghantaran dokumen dijalankan dan bagaimana ia mewujudkan pro dan kontra. 6.1.4 Menjelaskan peranan kawalan penyusunan,kawalan versi, keluar masuk, pertukaran data elektonok dan pesanan ikut tempahan. 6.1.5 Menghuraikan bagaimana pengurusan lojistik dapat memberi maklumbalas dalam perubahan ekonomi global 6.1.6 Membincangkan mengapa kebanyakan kompeni bagus dari segi perekodan dan pemungutan data , tetapi gagal dalam mengurus maklumat dengan baik.

3. KERANGKA TAJUK-TAJUK

PELAKSANAAN E-DAGANG

Authetication

Clearing

Continuity

Visibility

80

(RBT 3110 Pendidikan Perniagaan dan Keusahawanan)

6.3

Pengesahan Apabila melihat kepada dokumen sah seperti kontrak atau cek,

anda perlu memastikan bahawa (a) ia telah ditandatangani oleh seseorang yang mempunyai autoriti/hak yang betul dan (b) penandatangan tidak dapat menafikan bahawa dokumen itu mempunyai tandatangan yang sah. Pakar dalam keselamatan dokumen memanggil ciri ini sebagai pengesahan dan non-reputability. Anda juga perlu memastikan bahawa dokumen tiu tidak diubahsuai dalam apa jua cara dan ia telah dihantar oleh penghantar yang disahkan. Ini dipanggil ketulusan. Tetapi apakah penipuan elektronik boleh dikenalpasti? Sebagai contohnya, dengan cek yang biasa, pihak bank akan menunaikannya dengan membandingkan tandatangan pada cek dengan tandatangan pada simpanan bank. Pemerhatian secara fizikal telah mencukupi untuk mengesahkan samada cek itu telah diubahsuai (jumlah, tarikh, pemberi) dan kertas yang digunakan adalah sah. Perdagangan elektronik memerlukan cara untuk mengenalpasti kesahan dokumen elektronik seperti cek dan kad kredit. Dalam dunia maya seperti perdagangan elektronik, tidak terdapat perbezaan yang jelas antara salinan dan original, atau bukti-bukti yang menunjukkan pengesahan berdasarkan bit dan bait yang terdapat pada dokumen elektronik tersebut. Untuk memastikan bahawa sesuatu dokumen itu sah disisi undangundang, harus terdapat sesuatu cara untuk memastikan bahawa tandatangan itu tidak diubahsuai dan sah. Definisi Pengesahan
81

(RBT 3110 Pendidikan Perniagaan dan Keusahawanan) Pengesahan ini merupakan proses untuk mempercayai identiti seseorang atau benda. Terdapat 4 cara untuk membuat pengesahan: • Sesuatu yang hanya ada pada saya- Cap jari, pengesahan suara, pengesahan retina mata, tandatangan. Walaupun ciri-ciri ini dapat ditiru, ia masih lagi merupakan salah satu cara yang biasa digunakan. • Cabar dan jawab- hanya anda dan orang kedua sahaja yang tahu. Sebagai contoh, apabila berjumpa dengan seseorang, kita bertanya soalan, adakah anda mempunyai mancis?, dan responden akan menjawab, tidak, saya hanya mempunyai pemetik api. Sekiranya kod yang digunakan betul, proses pengesahan telah berlaku. • • Sesuatu yang hanya anda yang tahu. Pengesyoran oleh pihak ketiga yang dipercayai.- sebagai contoh, cara yang mudah ialah dengan memberikan surat dari pihak ketiga. Dalam perdagangan eletronik, adalah menjadi kebiasaan untuk

mengabungkan “apa yang anda ada” dan “apa yang anda tahu” untuk mengawal akses sesuatu benda. Sebagai contoh, mesin pengeluaran duit (ATM) membekalkan akses kepada informasi penting dan untuk mengeluarkan duit. Menggunakan mesin ini, anda harus menggunakan kad yang dibekalkan oleh pihak bank, menaip kata laluan anda dan menjalankan transaksi. Mesin itu akan membaca nombor yang terdapat pada kad anda. Nombor PIN anda disimpan dalam pengkalan data bank adalah sama dengan yang terdapat pada kad ini. Nombor PIN yang anda tahu hanya berfungsi dengan kad yang betul. Sekiranya hanya anda mempunyai kad bank dan tahu nombor PIN nya, hanya anda jua lah yang dapat menjalankan transaksi. Pengesahan digital menggunakan sesuatu yang hanya ada pada anda telah meningkat naik selaras dengan inovasi sains biometrik. Alat untuk
82

Token Client 2. Kenyataan formal mengenai polisi keselamatan dan langkah-langkah keselamatan akan meningkatkan kepercayaan dan mengurangkan kebimbangan mengenai liabiliti. pengesyoran dari pihak ketiga tetap menjadi cara yang paling banyak digunakan dalam pengesahan kepada transaksi dan dokumen digital. Walaubagaimanapun. pihak ketiga yang dipercayai dan encryption digunakan untuk mempercayai tandatangan digital dan wang digital. Model keseluruhannya ialah: • • • Penggunaan encryption untuk mendapatkan pengesahan dan menghalang pemalsuan. Permintaan Token Pengesahan 83 Model Kerberos Authentication Server . Kepercayaan telah didefinisikan sebagai: mengenai teman kongsi berdasarkan pengalaman dan niat. kepercayaan. Pengaksesan dibenarkan 1. Perkhidmatan dibenarkan 4. Dalam perdagangan elektronik. Definisi Kepercayaan Pakar dalam keselamatan telah bersetuju bahawa tidak terdapat keselamatan • • Keyakinan yang sempurna.(RBT 3110 Pendidikan Perniagaan dan Keusahawanan) menjalankan pengesahan ini menjadi semakin murah dan penggunaannya telah menjadi semakin meluas. Permintaan Perkhidmatan menggunakan Token Application Server 6. 3. namun terdapat peringkat-peringkat kepakaran. Pengesahan 5. Pergantungan kepada teman kongsi yang melibatkan ketidakkebalan dan ketidakpastian. Membahagikan proses pengesahan kepada beberapa pihak.

Tiket ini mempunyai had masa.(RBT 3110 Pendidikan Perniagaan dan Keusahawanan) Pada tahun 1980-an. iaitu klien. Kunci yang di encrypted. Ini merupakan sistem lain yang memerlukan perkhidmatan pengesahan. dan rahsia ini harus disimpan. server pengesahan dan server aplikasi. server aplikasi dan server pengesahan. atau klien itu sendiri. Selepas itu. Server aplikasi akan mengesahkan tiket yang dikemukakan sebelum memberi laluan untuk mengunakan perkhidmatan kepada klien. dinamakan sempena anjing kepala tiga yang mengawal laluan masuk ke Hades dalam mitos Greek. Tandatangan Digital Tandatangan digital mempunyai 2 fungsi yang utama iaitu : menentukan liabiliti dan memastikan kepercayaan. Kerberos membahagikan tugas kepada 3 pihak. Kerberos ialah perkhidmatan pembahagian pengesahan yang membenarkan klien untuk mengesahkan identitinya kepada server tanpa perlu menghantarnya melalui network yang mungkin menjadi sasaran para hacker. Kesahihan wang digital biasanya ditentukan oleh penggunaan tandatangan digital. Kerberos juga boleh digunakan untuk mengesahkan keyakinan dan integriti data yang telah dihantar melalui network. 3 kepala Kerberos ialah klient. server pengesahan akan menhasilkan satu tiket yang boleh digunakan oleh klien untuk mengakses aplikasi yang terdapat pada server aplikasi. Sistem yang digunakan adalah menyerupai sistem Kerberos untuk menentukan kesahihan klien dengan penggunaan pihak ketiga. sekiranya had masa telah habis. Klien dan server pengesahan berkongsi rahsia yang sama. yang hanya diketahui oleh klien dan server pengesahan digunakan untuk mengesahkan klien itu. projek Athena yang dilaksanakan oleh MIT menggunakan model ini untuk membina sebuah sistem keselamatan komputer yang dipanggil Kerberos. satu tiket baru akan dihasilkan oleh server pengesahan kepada klien. 84 . Kerberos menggunakan beberapa mesej yang telah di encrypted untuk membuktikan kepada server aplikasi bahawa klien yang ada ialah pelanggan yang berhak.

kita harus mempercayai pemegang kunci peribadi untuk merahsiakan kunci itu. dan kita harus mempercayai bahawa kunci awam yang digunakan oleh kita dalam mengesahkan mesej itu adalah asli. Untuk mendapatkan sijil digital. sistem tandatangan digital ini mesti membekalkan identiti pihak yang menandatangani dokumen itu. Penyelesaian terkenal kepada masalah ini ialah dengan membalut kunci itu ke dalam sijil digital yang mengandungi kunci awam dan tandatangan digital untuk certificate authority(CA). kata laluan. Untuk memastikan tandatangan peribadi ini berfungsi. CA 85 . Kedua-dua kunci ini saling berkaitan. atau ciri-ciri biometrik telah dapat digunakan untuk mengakses kunci perbadi. Secara ringkasnya ialah.(RBT 3110 Pendidikan Perniagaan dan Keusahawanan) Secara keseluruhannya. Selepas 20 tahun berlalu. kita harus mempercayai cryptographers untuk memberikan kita encryption algorithms yang kuat. Tandatangan digital menggunakan encryption yang menepati kehendak sistem ini. ia tidak membawa maklumat peribadi mengenai tuannya. Lagipun kunci itu hanya nombornombor. Masalah yang mustahil untuk diselesaikan ialah adakah kunci awam pada seseorang itu benar ataupun sekadar kunci yang telah diciplak. Secara ringkas. nombor PIN. bukti yang mereka telah mengetahui bahawa dokumen itu telah ditanda dan integriti dokumen itu. seseorang perlu menunjukkan CA berserta dengan salinan kunci awam bersama-sama bukti identitinya. Berdasarkan perhubungan antara kunci-kunci ini. Asymmetric encryption juga dikenali sebagai public-key cryptography kerana salah satu daripada kunci itu (kunci peribadi) disimpan manakala satu kunci lagi iaitu kunci awam diedarkan secara percuma. asymmetric encryption menggunakan 2 kod (kunci yang berpasangan) satu untuk enrypt mesej dan satu lagi untuk decrypt mesej itu. sesiapa yang mempunyai kunci awam dapat mengesahkan bahawa tandatangan digital itu telah dihasilkan menggunakan kunci peribadi. algorithms telah menjadi semakin kebal. maklumat yang di encrypted menggunakan kunci awam hanya dapat di decypted menggunakan kunci peribadi.

kita akan dapat mempercayai dokumen yang telah ditanda secara digital bernilai sama atau kurang kepada had kepercayaan yang telah ditetapkan oleh CA. Ini hanya bagus untuk membuktikan kewujudan yang konsisten. Sijil tahap tinggi memerlukan seseorang itu menghantar permohonan kepada notari yang akan memeriksa identiti orang itu sebelum menyokong permohonan sijil itu. Sijil yang berasaskan standart X. Selepas itu anda perlu memeriksa pemberi sijil CA itu. Secure Electronic Transaction (SET) telah direka untuk memastikan integriti pembayaran. Sekiranya sijil dikompromi. This Sekiranya pelayar laman web anda berhubung dengan server yang mempunyai sambungan Secure Sockets Layer (SSL). dan juga pemberi sijil digital itu. biasanya topped oleh pihak berkuasa kerajaan. pemilik boleh menghubungi CA dan meminta agar sijil itu dinafikan.. seperti kad kredit. CA juga perlu menetapkan had kepada bilangan pemegang yang yang mendapat pengesahan dalam sijil itu. Melainkan anda tidak mempercayai kepada CA. pekerja meninggalkan syarikat atau komputer dicuri). Pelanggan perlu memastikan bahawa mereka 86 . Sesetengah sijil dapat diberikan kepada sesiapa yang mengisi borang dalam laman web.CA mengandungi 2 maklumat: satu senarai lengkap mengenai sijil dan satu senarai sijil yang dibatalkan. kebanyakan sistem pengesahan hanya menyiasat satu tahap dalam hieraki sijil itu.509 telah diiktiraf di seluruh dunia dan turut mempunyai tarikh luput untuk memastikan sijil yang telah luput dapat dikeluarkan daripada pengkalan data online. Ini akan menambah kredibiliti sijil itu.(RBT 3110 Pendidikan Perniagaan dan Keusahawanan) Certificate Authorities Sebagai pihak ketiga.. Dengan ini. Terdapat juga sijil yang diberikan selepas mendapat beberapa maklumat dari pelanggan. Untuk menjamin lagi proses ini. CA akan mengenalpasti sijil digital . server itu akan menunjukkan identitinya dengan menghantar salinan kunci awam yang dibungkus dalam sijil. Kebiasaannya. dan kesahihan penjual dan pelanggan. (cth. dan ia tidak menjamin bahawa seseorang itu orang benar atau syarikat yang betul. Tetapi sistem ini direka untuk menyokong hierarchy of trust. Semua sijil mempunya tahap kepercayaan yang saling berkaitan.

Atau United Nation mungkin menandatangani sijil kepada United Stated yang mungkin menandatangai sijil kepad 50 negeri yang lain. Sekarang ini. kerajaan mungkin memilih untuk menandatangani sijil kepada setiap mereka. Seperti contohnya. Ini akan membantu mengurangkan isu yang muncul daripada kontrak sempadan berlainan dan liabiliti. penjual dan pelanggan perlu memastikan bahawa kandungan mesej tidak diubahsuai semasa dan selepast transaksi. membuat peruntukan kepada CA korporat dan geopolitik. Dalam kebanyakan kes. jadi hanya komputer yang menjadi sumber bagi kunci itu. Namun CA boleh menjadi bertanggungjawab sekiranya seseorang mendaftarkan kunci dengan nama orang lain. Ianya tidak susah untuk membayangkan kerani bawahan melibatkan syarikat dengan kontrak yang bernilai tinggi. Wang Digital “Sesuatu berkaitan anda” adalah cara yang biasanya wang disahkan dalam dunia sebenar. Akhir sekali. Sekiranya seseorang itu kehilangan duit kerana sijil itu telah dikompromi.(RBT 3110 Pendidikan Perniagaan dan Keusahawanan) berurusan dengan penjual yang mempunya hubungan sah dengan institusi kewangan yang mempunyai SET. Tanggapan pertama ialah pemegan itu tidak melindungi kunci peribadi yang diperlukan untuk menanda fail. atau sijil itu dibatalkan oleh seseorang lain dari pemiliknya. SET memerlukan pembeli dan pelanggan supaya mendaftar dengan CA yang dikenali. Protokol SET. pemegang sijil adalah yang berkemungkinan bertanggungjawab. Banyak syarikat merasakan mereka mempunyai sedikit kuasa untuk mengawal perkerja mereka dan apa yang mereka lakukan dengan internet. Penyelesaian untuk isu ini masih lagi dalam perkembangan. atau pekerja yang mendaftar kunci tambahan menggunakan nama syarikat. Kerajaan memberikan beberapa cara untuk mengesahkan 87 . Penjual pula memerlukan jaminan yang pelanggan menggunakan akaun pembayaran yang sah. kebanyakan organisasi mula menjalinkan pangkalan data mereka dan sijil laluan seiring dengan orang ramai yang melanggan struktur.

Sesetengah sistem telah memilih untuk memusatkan pengurusan mengenai pengeluaran tunai dan masalah perbelanjaan berganda. Namun sekiranya ia disimpan dalam smartkad. meningkatkan kos untuk mengesan perbelanjaan berganda. kerana integriti wang digital telah disahkan oelh tandatangan penghasilnya. Dengan kata lain. Sekiranya wang digital itu disimpan dalam komputer untuk tujuan digital dan dompet elektronik.(RBT 3110 Pendidikan Perniagaan dan Keusahawanan) wang. 88 . ini akan mengakibatkan masalah perbelanjaan berganda. Dalam sistem ini. ianya adalah tidak berharga untuk menciplak paten bit pada wang digital untuk menhasilkan wang digital yang sama. pemberi harus menyimpan pangkalan data yang besar untuk syiling yang telah digunakan. Ini bermakna. penerima tidak mengetahui apakah terdapat duit yang terdapat dalam cek itu sehinggalah penerima menghubungi pihak bank. apabila penerima menerima wang digital. yang akan meningkatkan trafik talian dan usaha yang diperlukan oleh penerima untuk menerima wang jenis ini untuk pembayaran. Aset digital membenarkan mereka mudah untuk diciplak. pemberi harus memberi jaminan bahawa wang digital itu mempunyai nilai dan tidak pernah digunakan sebelum ini. atau ciriciri fizikal yang lain. Ciri-ciri ini menjadikan wang susah untuk dipalsukan dan disebabkan ianya sesuatu yang fizikal. wang digital juga adalah sama dengan cek. Dalam rancangan wang digital secara online. ia akan memerlukan usaha yang banyak untuk menciplaknya dan ianya adalah tidak mustahil. Bagaimanapun. dia harus menghubungi pemberi untuk memastikan bahawa ianya adalah sah dan tidak digunakan lagi. Pengkalan data ini akan membesar mengikut masa. Memalsukan wang digital adalah amat susah. ia hanya dapat dibelanjakan sekali sahaja. Ini bermakna. tanda. Walaupun hayat syiling itu mempunyai had. termasuk rekabentuk. contohnya kad telefon. dan dalam kes wang digital. kertas atau logam yang istimewa. pemberi mesti menyediakan mekanisma untuk mengesahkan wang digital yang digunakan untuk pembayaran. maka fail itu dapat disalin dengan mudah..

Apakah 4 cara untuk pengesahan? Terangkan had bagi setiap cara. Sistem jenis ini direka untuk mengatasi masalah penyimpanan dan trafik talian dan digabungkan pula dengan pengurusan berpusat. 2. Apakah cara yang boleh digunakan untuk menghalang perbelanjaan berkembar terhadap wang digital? Reka satu sistem yang boleh mengawal masalah ini. 3. Bolehkah model Kerberos(contoh) digunakan? 89 .(RBT 3110 Pendidikan Perniagaan dan Keusahawanan) Sistem yang lain ialah bergantung kepada skima encryption dan beberapa ciri pada media penyimpanan untuk memastikan bahawa pengguna tidak dapat menyalin dompet elektronik yang penuh dengan wang digital ke dalam disket. namun ia mempunyai kelemahan dimana ia adalah terdedah kepada hacking oleh cryptographer berpengalaman. membelanjakan semua wang dalam dompet yang asli dan menciplak kembali wang salinan kedalam yang asli dan membelanjakannya kembali. Point Of Discussion 1. Bagaimanakan certificate authorities berfungsi? Mengapakah terdapat had kepada trust yang boleh digunakan kepada pengesahan yang disediakan oleh certificate? 5. tahap dalam transaksi elektronik menggunakan tandatangan digital. Huraikan Huraikan mengenai setiap model Kerberos dan implikasinya terhadap pengesahan. 4.

menggunakan teknologi streaming atau pemindahan fail. artikel majalah. Barangan fizikal memerlukan penghantaran fizikal. perdagangan elektronik boleh menguruskan pesanan. dan nilainya tidak terdapat pada bentuk fizikal. video dan hiburan lain juga boleh dihantar melalui internet. Perkembangan jejak audit ini melibatkan beberapa pihak: pihak penjual dan pihak pembeli merekodkan pesanan. Kepelbagaian sistem pembayaran dan mekanismanya memberikan banyak peluang kepada penghantaran elektronik untuk pembayaran dan teknik untuk pengurusan akaun baru. Musik. semuanya adalah barangan maya. permintaan pembayaran melalui kad kredit dan penghantaran barang menggunakan servis penghantaran kepada pelanggan. dan syarikat kad kredit yang merekodkan pembayaran. Penghantaran barang mungkin lebih jelas. 90 . Produk Digital Dan Penghantaran Digital Penghantaran digital boleh digunakan untuk produk digital. tiket pernebangan dan polisi insuran. Perjalanan audit yang selari ini akan merekodkan butiran mengenai penghantaran. bank pembeli. untuk penyesuaian akaun dan laporan kewangan. CD. bank penjual. kebiasaannya perdagangan media. siaran berita. syarikat penghantaran merekodkan resit mengenai barang dari penjual dan penghantran kepada pembeli. pembaca boleh memilih berita yang ingin dibaca.(RBT 3110 Pendidikan Perniagaan dan Keusahawanan) Bab 12 Clearing Clearing merujuk kepada menghantar pembayaran kepada penjual dan barang kepada pembeli. ke e-mail atau ke dekstop melalui teknologi klik. penghantaran pembayaran. telah . Sesetengah laman web perdagangan. Kepelbagaian sistem pembayaran adalah sangat hebat dan ia akan diterangkan dalam bab yang khusus. Perisian. dan meminta untuk dihantar ke laman web persendirian pembaca. namun sistem pembayaran elektronik adalah lebih kompleks.

Fail itu mungkin agak besar. sebagai contoh. dan kejayaan pengagihannya adalah penting. pakej demo membantu jualan. penjual perisian itu mungkin meminta kepastian bahawa perisian itu telah dipasang dengan betul. adalah satu alternatif untuk penghantaran segera untuk dokumen perdagangan. seperti kontrak yang sah. Mesej elektronik membenarkan komunikasi bertulis antara ahli kumpulan yag berada di masa dan tempat yang berlainan.(RBT 3110 Pendidikan Perniagaan dan Keusahawanan) Produk digital yang lain pula memerlukan sistem penghantaran digital yang lebih canggih. Setiap pengguna 91 . Jaminan terhadap penghantaran dan pemasangan bermakna penjual dan penghasil tidak mahu menerima aduan dari pelanggan mengenai masalah muat turun dan pemasangan. dan dapat memulakan kembali proses sekiranya ia diganggu. dan perisian untuk menguruskan pertukaran informasi bertulis ini adalah asas kepada kebanyakan sistem maklumat kumpulan kerja. Untuk penghasil permainan. Dokumen Dan Mesej Salah satu kebiasaan dalam kolaborasi dalam kumpulan kerja ialah perkongsian dokumen. Asas dalam mesej elektronik ialah mail elektronik(e-mail). Komunikasi ini adalah perlu dalam semua aspek perdagangan. Dengan perisian e-mail. Dokumen sulit dan kritikal. Sekiranya ia bukan pakej demo. Dengan kata lain. mesej penting mungkin tidak dibaca dengan segera dan ekspresi muka dan komunikasi bukan lisan yang lain tidak dapat digunakan. Sistem penghantaran digital yang berkesan akan mengesan perkembangan muat turun itu. idea boleh bergerak melalui tempat dan zon masa. Penghantaran dokumen yang selamat. boleh dihantar menggunakan encryption berganda dan sijil digital untuk mengesahkan identiti penghantar dan penerima. mesej boleh dihantar kepada seseorang. Sesetengah perisian mesej elektronik mempunyai kebolehan untuk memastikan resit dan membaca mesej. Sistem penghantaran digital yang berkesan menawarkan kelebihan dalam mengesan dan mengaudit jejak produk itu dari kilang terus kepada pengguna. dan adalah perlahan untuk dipindahkan melalui internet yang tidak bagus.

penguncian fail untuk mengawal akses kepada dokumen yang dikongsi. kerana perisian itu akan memasukkan alamat penerima dengan automatik. tetapi juga rekod kepada semua alternatif dan pengulangan yang membawa kepada spesifikasi itu. ISO 9000) untuk menyeimbangkan configuration control kepada projek dan dokumen. Email juga tidak memerlukan usaha tambahan untuk mencipta jejak audit. Dalam firma farmasiteutikal. Version control memfokuskan kepada menjejak dan mengkoordinasikan perubahan dokumen. Biasanya. perbandingan fail dan membezakan kegunaan untuk menunjukkan perbezaan antara versi yang berlainan bagi dokumen dan 92 . atau pertandingan. mungkin perlu menyimpan bukan sahaja spesifikasi untuk ubat terbaru mereka. Sistem ini berguna kepada penghasil program. keselamatan. Ciri tambahan kepada sistem version control ini ialah: kemudahan untuk mengorganisasi fail dan menguruskan simpanan. ciri yang biasa digunakan dalam email ialah kebolehan untuk memasukkan dokumen yang dihasilkan menggunakan perisian lain kedalam email sebagai lampiran dan kebolehan untuk menghantar mesej kepada kumpulan. Pengguna juga boleh membalas mesej tanpa perlu memasukkan alamat penerima. Jejak audit ini adalah penting untuk kebanyakan proses formal. Ciri ini dipanggil archiving dan pengguna dapat menyediakan folder untuk menkategorikan mesej-mesej ini. serta ini memerlukan penggunaan perisian pengurusan dokumen yang bagus. sebagai contoh. supaya terdapat kawalan terhadap koleksi dokumen yang berubah secara dinamik. fax. Akses kepada dokumen yang diuruskan ialah subjek untuk check in / check out dan jejak audit.(RBT 3110 Pendidikan Perniagaan dan Keusahawanan) mempunyai alamat e-mail dan kotak e-mail. dan komunikasi tidak integrasi yang lain. Sesetengah organisasi memerlukannya berdasarkan peraturan dan komitmen untuk methodology yang spesifik (contohnya. Firma memerlukan kawalan yang ketat terhadap dokumen mereka untuk memastikan liabiliti sah. Sesetengah perisian juga dapat menambah lagi konsep jejak audit secara automatik dengan menambah nombor telefon. apabila sebahagian daripada mereka menghasilkan versi baru untuk sesuatu program dalam masa yang sama.

penukaran melibatkan 2 langkah penghasilan. Cabaran utama ialah untuk menukar dokumen kepada format yang telah dipilih daripada pelbagai jenis format yang lama dan dengan cara yang praktikal dan tepat. lembaran kerja). Masalah yang terdapat apabila memilih HTML ialah ia mungkin universal. Pendekatan ini boelh dilakukan pada klien atau server. Dokumen itu disimpan dalam format asalnya. HTML). Penukaran bermula pada lapisan pengurusan data. dan menyatukan mekanisma untuk menguruskan perkembangan yang selari. satu untuk dokumen cetak dan persembahan elektronik. organisasi telah mendapat bahawa mereka mengumpulkan timbunan kertas dan dokumen elektronik. Penukaran adalah menarik untuk perpustakaan yang kecil. namun penyatuan dokumen berasaskan server menawarkan kelebihan memusatkan pengurusan dan pengauditan. yang bermakna akan menggandakan pengurusan dan mendaftar cabaran.(RBT 3110 Pendidikan Perniagaan dan Keusahawanan) menyelesaikan konflik. Kedua-duanya memerlukan perisian yang istimewa. kerana ia menyediakan platform yang bebas. Kebolehan untuk menguruskan dan mengakses maklumat menerusi piawaian yang berbeza telah menjadi keperluan yang penting. Malahan. tp tidak sesuai untuk mempersembahkan isi kandungan dari beberapa jenis dokumen. atau menyesuaikan diri dengan penggunaan format yang pelbagai. dan memberikan penyelesaian terbuka untuk penerbitan. dan ditukarkan ‘on the fly’ kepada 93 . Pengurusan Dokumen Sekarang ini. Penyesuaian diri sebenarnya ialah pendekatan lapisan persembahan. dalam pelbagai jenis format (dokumen pemprosesan perkataan. Menubuhkan intranet telah menyebabkan berlaku kekeliruan kerana memperkenalkan HTML dan objek yang berkaitan seperti GIF dan imej JPEG sebagai satu piawaian. lukisan yang diimbas. Terdapat 2 pendekatan yang nyata dan saling melengkapi untuk menyelesaikan masalah ini: menukar kepada format yang piawai (sebagai contoh.

ditambah lagi dengan spesifikasi penghantaran yang terperinci bagi setiap penghantaran. menggudangkan. bertujuan untuk menghantar dan menerima dokumen perdagangan. Faktor dalam pembahagian produk dimana terdapat lebih daripada beratus produk siap dan bahagian yang berbeza. Ia juga membolehkan data yang dihantar dan diterima diproses secara terus oleh komputer tanpa perlu menaip data itu kembali. sesuatu transaksi nampak mudah: pembuat membuat. Cara untuk memastikan bahawa tafsiran yang betul mengenai maklumat dari sistem komputer adalah didefinisikan oleh piawaian. organisasi telah menghubungkan sistem komputer mereka untuk komunikasi dan menghantar data perdagangan. 70% daripada input komputer adalah output daripada komputer lain. pra pemasangan. Data berstruktur adalah bersamaan dengan cara mempersembahkan isi kandungan data. sebarkan semua pembekal dan pembeli di serata dunia dan gambaran sebenar akan kelihatan.(RBT 3110 Pendidikan Perniagaan dan Keusahawanan) format yang boleh digunakan oleh klien. dan penjualan. pembuat menghantar. seperti invois. Pertukaran ini ialah pengurusan data yang mudah. pengagihan. Secara anggarannya. 94 . Electronik Data Interchange Dalam teori. Untuk mengelakkan kos dan masalah yang berkaitan dengan penggunaan kertas. mengikut makna elektronik”. seperti invois dan pesanan. pemasangan. Konsep perhubungan komputer kepada komputer ini. Setiap masukan semula data-data itu adalah berkemungkinan punca kepada kesilapan. Akhir sekali. dan pada kos membuat lapisan persembahan. Tetapi terdapat beberapa komplikasi pada dunia sebenar yang perlu diambil kira. pelanggan membeli. dikenali sebagai elektronic data interchange juga dikenali sebagai EDI. pesanan atau dokumen jenis lain. EDI telah menghapuskan proses menghantar dan menerima dokumen menerusi sistem pos. Faktor dalam syarikat pula terdapat pelbagai jenis syarikat terlibat dalam pembekalan komponen. EDI boleh ditakrifkan sebagai “pertukaran data berstruktur berdasarkan piawaian mesej yang dipersetujui diantara sistem komputer. pelanggan menerima.

kekurangan barangan. Kerajaan juga semakin menggunakan EFT untuk memproses pembayaran seperti insuran sosial dan faedah kerja kepada individu dan organisasi lain. EDI membenarkan bank dan pelanggan untuk beroperasi dengan lebih efisien dengan menghapuskan bilangan kertas kerja yang banyak.(RBT 3110 Pendidikan Perniagaan dan Keusahawanan) EDI mungkin susah untuk dibezakan dari email. Satu pengesan nota penghantara yang dipanggil RAN(Release Authorisation Number) untuk 95 . akan bertambah juga kertas kerja berkaitan dengan sistem MRP( Materials Requirement Planning). Sebelum penggunaan EDI. Risiko untuk berlakunya penghentian di bahagian pengeluaran dapat dikurangkan menggunakan pengesan Bagaimanapun. mesej email tidak akan diproses oleh sistem penerimaan. akan berlaku lambakan inventori pada akhir tahun. sekiranya tiada kawalan inventori yang efektif. kerana kedua-duanya melibatkan pertukaran mesej elektronik antara sistem komputer. Transaksi yang biasa mengambil masa sehari untuk siap kini mengambil masa seminit sahaja. dan EDI dapat menjejak dan seterusnya menguruskan maklumat ini. cukai dan logistik. Dengan pertambahan penghasilan barang. dokumen pengisytiharan dapat dihantar menggunakan mesej EDI dimana ia mempercepatkan keseluruhan proses itu. Bank dan organisasi kewangan yang lain menggunakan khidmat EDI dalam lingkungan electronik funds transfer (EFT).. penjaga stok memeriksa jadual harian dan mengira secara manual setiap barang dengan untuk mengelakkan berlakunya stok. Sebagai contohnya. Selepas penghantaran ke mailbox. Apa yang membezakan EDI dengan email ialah struktur dalaman dan isi kandungan mesej data itu. Kerajaan melihat EDI sebagai peluang untuk meningkatkan pengurusan berkaitan dengan pembelian. Integrasi pertama EDI kedalam proses pembuatan bermula dengan industri automobil. apabila terdapat transaksi melibatkan import dan eksport. Sesetengah jabatan kerajaan berurusan dengan kuantiti dokumen yang banyak. Namun ini berbeza dengan EDI dimana mesej yang diterima akan diproses secara automatik tanpa canpur tangan manusia.

Satu lagi mesej EDI (cth:DELACK) akan dihantar kepada pengeluar untuk memaklumkan bahawa penghantaran telah dilakukan. pembuat boleh memesan dan menerima bahagian . secara automatik akan menghasilkan self-billing payment untuk penghantaran barang. menambah lagi kos untuk menghantar dan menambah lagi peluang untuk kesilapan manusia Dengan menggunakan EDI. 1 bagi setiap RAN. Dengan menggunakan JIT. supaya dipulangkan kepada bersamasama penghantaran barang. Advice Notes akan dilampirkan bersama kepada pembekal. Ini tidak mengejutkan kerana adaptasi EDI adalah bersamaan dengan adaptasi just in time (JIT) dan teknik lean manufacturing untuk mengawal tahap inventori dan menguruskan proses pembuatan. Pertumbuhan penghasilan yang besar digabungkan dengan penambahan dalam penghantaran bermakna jumlah Advice Notes yang dihasilkan akan mencapai kadar yang besar ( sebgai contoh. Digabungkan dengan ini ialah permintaan perkerja untuk menghimpunkan dokumentasi ini untuk dihantar. Apabila maklumat berjadual dihantar bersama-sama dengan data pesanan. daripada pembekal. betul-betul sebelum bahagian itu diperlukan di bahagian pemasangan. terdapat banyak peluang untuk membebankan rantaian bekalan dengan inventori berlebihan. Pemastian menggunakan resit. disahkan oleh imbasan kod bar. pembekal akan memperoleh maklumat berkaitan dengan permintaan pengeluar. 15000 RAN per minggu. Dengan banyak organisasi terlibat dalam penghasilan dan penjualan produk. EDI mempunyai impak yang besar dalam industri pembuatan. EDI memberikan hubungsn transaksi yang diperlukan 96 . dan bahagian pengeluaran akan mengetahui dengan tepat status dan isi kandungan penghantaran itu. Pembekal akan menerima mesej EDI (cth: DELJIT) yang menpunyai permintaan penhantaran yang lengkap. Mesej DELJIT digunakan untuk menghasilkan label kod bar yang dilekatkan pada penghantaran dan di imbas pada resit. tanpa memerlukan invois. dengan jumlah Advice Notes). syarikat dapat merancang penghasilan lebih tepat dan mengurangkan inventori pada stok.(RBT 3110 Pendidikan Perniagaan dan Keusahawanan) setiap penghantaran barang kepada kilang akan dihasilkan.

yang meliputi kesemuanya. senarai barang-barang dan arahan bil untuk pengangkutan dan/atau perkhidmatan penghantaran oleh pembekal. lokasi kenderaan. dan laporan kerosakan. yang mana kebiasaannya beberapa hari atau minggu. ia membolehkan tahap inventori dikira dalam masa jam. pembekal perkhidmatan penghantaran dan pelanggan. sebaliknya menggunakan pengiriman. setiap hari. Memasukkan maklumat kedalam sistem komputer penerima. Mengekstrak maklumat dari sistem komputer. 5. bil dan routing. EDI melibatkan 5 proses yang utama: 1. 3. Maklumat ini dimuaturun melalui network kepada sistem pelanggan serta merta dan pada akhir hari. menerusi 97 . pengiriman. Menukar kembali / mentafsir mesej apabila sampai kepada penerima. Perisian EDI juga boleh digunakan untuk menghubungi penghantaran ambil sendiri. Pembekal. pembaca kod bar yang mudah alih pula digunakan untuk mengemaskini dan melaporkan perkembangannya. Kemaskini ini melibatkan: masa pengambilan. Permerolehan ini dipertingkatkan lagi dengan melalui permintaan sebut harga dan maklumat perubahan rekabentuk. tugasan trak. Menukar maklumat itu kepada format yang boleh ditukar. EDI ialah proses biasa yang menghapuskan penggilan telefon pada akhir masa yang meminta untuk perubahan permintaan penghantara. resit penghantaran. Kesan net ialah untuk menguatkan hubungan antara pembekal.(RBT 3110 Pendidikan Perniagaan dan Keusahawanan) oleh JIT. Membekalkan bekalan kepada beberapa pembuat bermakna berhadapan dengan bilangan maklumat yang banyak. pengagih. 4. 2. Ini bermakna pembekal akan mempunyai permintaan pelanggan yang tetap serta tepat dan ini akan menyebabkan kecekapan akan dipertingkatkan. routing dan perisian cross-dock untuk menguruskan kiriman. Dengan memberikan komunikasi yang cepat dan efisien. menghapuskan kertas kerja dan kesilapan dalam penghantaran. daripada jadual kepada permintaan JIT harian. Menghantar mesej itu. penghantaran. dan sementara itu. yang mana kadang kala disalah tafsir atau terlupa.

(RBT 3110 Pendidikan Perniagaan dan Keusahawanan) menghubungkan pengambilan pesanan dan operasi pengiriman menggunakan routing dan fungsi pengesanan barangan. Maklumat yang lebih tepat dan cepat mengenai penghantaran membenarkan pengubahan tenaga manusia kepada tugasan yang lebih produktif seperti menghasilan perkhidmatan baru dan pemasaran, berbanding dengan mengesan penghantaran yang hilang atau silap dihantar. Point Of Discussion 1. Apakah yang ditawarkan oleh menerbitkan jejak audit elektronik kepada perniagaan? 2. 3. Bincangkan mengenai masalah yang berkaitan dan penyelesaiannya. Bincangkan bagaimana EDI boleh membantu pengeluar meningkatkan Apakah masalah yang berkaitan dengan dokumen yang dicipta daripada perniagaan mereka. perisian yang berlainan? Bagaimanakah masalah ini boleh diatasi?

98

(RBT 3110 Pendidikan Perniagaan dan Keusahawanan) Bab 13 Continuity Organisasi pembuatan kini berhadapan dengan pasaran global yang bertukar secara tetap dan mengelirukan. Belanjawan menjadi semakin ketat dan menyebabkan syarikat perindustrian dan organisasi pelanggan menjadi semakin merundum. Pelanggan-pelanggan mempunyai sumber-sumber yang kurang untuk mendapatkan produk dan perkhidmatan. Mereka kurang bertoleransi kepada tahap yang berada bawah jangkaan, dan jangkaan mereka adalah tinggi. Kos keseluruhan sesuatu produk, telah dihubungkan dengan prestasi sebagai satu faktor kompetitif yang utama. Operasi-operasi perkilangan moden memerlukan satu infrastukrur logistik multinasional yang terselaras amat benua-benua, negara-negara, sistem-sistem pengangkutan, dan teknologi maklumat. Objektif bagi penghantaran logistik berkisar kepada frasa "menyampaikan produk pada tahap kualiti yang betul kepada tempat yang betul dan masa yang betul". Menghasilkan kebolehan untuk menghantar maklumat daripada permintaan pelanggan kepada penyedia bahan mentah adalah matlamat syarikat-syarikat “fast cycle”, dan ini bermakna menyediakan sistem-sistem yang menyepadukan peramalan, membeli, penghasilan, dan pengagihan. Untuk mencapai matlamat pengurusan logistik, tumpuan diperlukan pada penggunaan optimum produk, bahan-bahan, sumber-sumber, dan ruang. Pengaliran berhalaju tinggi melalui bekalan dan sistem-sistem pengagihan adalah sepenuhnya bergantung kepada pada aliran maklumat yang serentak. Ini mungkin divisualisasikan sebagai produk fizikal atau perkhidmatan itu sebagai bot yang terapung-apung atas satu sungai maklumat. Pengurusan logistik mengenal pasti dan mengawal perhubungan antara firma dalam rantaian bekalan. Tambahan pula kepada perhubungan antara organisasi ini, kerjasama dalaman merentasi fungsi-fungsi perniagaan adalah penting. Malangnya sistem-sistem perniagaan yang biasa menggunakan strategi-strategi ini biasanya berasaskan konsep yang dibangunkan dalam 1960 atau juga sebelumnya. Mereka dibangunkan dalam satu persekitaran di mana
99

(RBT 3110 Pendidikan Perniagaan dan Keusahawanan) pihak syarikat yang melihat diri mereka dan dan rakan kongsi dengan fungsi penuh; maklumat yang tersimpan dalam "silos" atau "bilik kebal" adalah pantulan kepada dalaman, proses / tumpuan kecekapan. Apabila syarikat-syarikat telah menjadi berpuas hati dengan hasil usaha ini (ingat lagi kepada fasa-fasa penerimaan teknologi?) tumpuan mereka telah bertukar menjadi pengurusan rangkaian bekalan. Pengurusan Rangkaian Bekalan Pengurusan rangkaian bekalan adalah satu kata generik yang merangkumi penyelarasan permintaan, pengambilan permintaan, pemerolehan permintann, dan pengedaran produk-produk, perkhidmatan-perkhidmatan, dan maklumat. Pembekal-pembekal bahan, rakan kongsi saluran (pemborong-pemborong, pengedar-pengedar, peruncit-peruncit) dan pelanggan-pelanggan adalah semua pemain utama dalam pengurusan rangkaian bekalan. Interdependencies dalam rantaian bekalan mewujudkan satu usaha lanjutan yang melangkau jauh di sebalik satu kemudahan pembuatan yang tunggal. Ia memerlukan ia pandangan holistik berkenaan rantaian bekalan dari permulaan hingga penamat. Keadaan yang sulit pada rantaian pengurusan bekalan adalah dianggap sebagai gabungan dan bahagian sains seni (penyampaian, pengekosan, teknik-teknik penentuan jualan, harga, perkhidmatan) (peramalan,

menjadualkan). Kejayaan perniagaan bergantung tentang berhadapan dengan perubahan keperluan pelanggan-pelanggan ketika berhadapan dengan kos-kos yang dituntut oleh pelanggan. Kos-kos biasanya sering berhubungkait dengan ketakpastian dalam rantaian bekalan. Pembekalan seluruh dunia, permintaan tidak dapat diduga, naik turun letak harga strategi-strategi, pusingan hayat produk yang lebih pendek, kesetiaan kepada jenama berkurangan akan mewujudkan ketidaktentuan. Kesimpulannya, ketakpastian akan menuntut satu risiko premium, yang akan membawa kepada harga yang tinggi. Dengan kata lain, pengurangan ketakpastian boleh mengurangkan harga. Salah satu daripada keperluan untuk kejayaan adalah persekitaran maklumat yang kaya dan teguh. Ia adalah penting yang persekitaran maklumat
100

boleh dipertingkatkan menerusi keperluan untuk interaksi dengan pelbagai kontraktor. Pembekalpembekal. biasanya dalam setahun. Ia akan menjadi lebih banyak masalah apabila dilanjutkan untuk pelanggan-pelanggan dan pembekal-pembekal dalam peringkat-peringkat penerimaan teknologi yang pelbagai. Kemajuan mesti dibuat dengan teknologi terbukti yang boleh dilanjutkan seperti yang dibenarkan oleh keadaan perniagaan. Pelaksanaan pengeluaran kepada mana-mana takat munasabah perlu dengan jelas. dan sokongan pada kos yang mampu. Mereka memerlukan bantuan bagi mengenal pasti asas persekitaran untuk meletakkan tempat. Konsep bagi operasi untuk semua para 101 . Perubahan kepada aliran kerja digital memerlukan kesabaran untuk memberi perhatian isu-isu perniagaan sebelum isu-isu teknologi. dengan bukti terdapat faedah melalui menerima metrik. serta latihan. prosedur-prosedur. Satu persetujuan yang jelas bagi proses kerja adalah penting. untuk mengesahkan faedah dan cara yang mana untuk menawan mereka. Ini adalah cukup sukar untuk diperoleh dalam satu organisasi tunggal.(RBT 3110 Pendidikan Perniagaan dan Keusahawanan) diimplementasikan untuk bersaing dengan keperluan praktikal bagi organisasi yang menggunakannya. Mekanismemekanisme yang dihadapi dan dioperasikan oleh pasukan-pasukan kerja biasanya akan menjadi kebiasaan. dan automasi maklumat perlu sedang disediakan bertepatan dengan masa untuk ahli pasukan melaksanakan (dan berkembang) menjalankan prosesproses. Kes-kes perniagaan harus dibangunkan melalui pekerja pengeluaran. kerana ini adalah perkara yang perlu dilakukan untuk bertahan. Beberapa organisasi pembuatan mampu untuk mengambil risiko yang tidak menentu. dasar perniagaan. terutama yang bersaiz kecil dan sederhana. piawaian. Terdapat satu hubungan yang rapat antara proses kolaboratif dimana urusan perniagaan. menanggung kos sendiri dalam tempoh yang dekat. nasihat. dan penyelesaian khusus untuk satu peluang akan menjadi terlalu berisiko untuk kebanyakan pemain. Pelaksanaan bagi proses baru oleh pengguna yang melakukan kerja pembuatan. Kerjasama tidak boleh berjaya kecuali semua para peserta mempunyai satu persekitaran teknologi yang serasi. adalah kaedah terbaik.

Prosedur baru. dan permohonan alat-alat automatik mesti secara terang dan mudah.(RBT 3110 Pendidikan Perniagaan dan Keusahawanan) peserta adalah penting: siapa akan melakukan apa. bila. teknikteknik. 102 . dan ditambah dengan latihan lengkap dan menempatkan sokongan. melibatkan data apa dan dengan perisian dan perkakasan asas yang mana.

adalah susah untuk menerima perubahan. Hubungan yang seterusnya adalah penerbit. kedai pre-press dan pencetak. Satu adalah hubungan antara pengiklan. dan bagaimana organisasi melakukan kerja. terdapat dua aliran kerja yang diskret terlibat dalam pengiklanan majalah. Tanda biasa yang mereka tukar adalah satu bukti dan sekeping filem.(RBT 3110 Pendidikan Perniagaan dan Keusahawanan) Kerjasama Dan Perubahan Jika satu perubahan sedang dibuat. dan kedai pre-press untuk mewujudkan iklan yang akan muncul.ialah tidak terdapat manifestasi fizikal. Unsur-unsur teknikal itu adalah jelas dan mudah bagi dilaksanakan. Manusia-manusia. Sebagai contoh. Salah satu antara kebimbangan bagi komuniti pengiklanan adalah dengan menggunakan penghantaran iklan secara digital. dan sangat bergantung di atas perhubungan individu antara orang dalam syarikat syarikat berlain. perubahan satu proses kerja. Mencungkil peluang strategik bergantung di atas analisis yang asli bagi perniagaan. biasanya daripada satu proses yang berjaya pada masa lalu. seseorang boleh mengesan kepingan filem dihadapan cahaya dan melihat apa yang terdapat. ia kadang-kadang boleh direncanakan. Pengiklanan adalah hasil kreatif. dan lain adalah diguna dalam bentangan dan proses percetakan. semua orang akan berasa selesa bahawa projek itu akan berjalan. Ini merupakan satu perubahan budaya. satu menunjukkan hasil keluaran yang diharapkan. Kesedaran mengenai keuntungan-keuntungan strategik tidak akan tercapai daripada penghapusan bagi aliran kertas dalam proses-proses individu. Tiada yang lebih sukar bagi memudahkan daripada. Apabila tanda telah diserahkan kepada semua. Ia adalah penting bagi mengenalpasti fakta bahawa pelaksanaan adalah penting dalam satu kegiatan pengurusan. tetapi tidak banyak yang dapat dilihat apabila seorang cuba 103 . penerbit. Sebelum perubahan itu berlaku ia mesti dijustifikasikan dengan menghasilkan bukti jelas bahawa ia adalah bermanfaat untuk objektif-objektif di mana organisasi mempunyai kepentingan untuk dirinya. dan tanda yang mereka tukar adalah sekeping filem. mungkin akibat satu kecenderungan terbina dalam usaha untuk melindungi diri sendiri daripada sesuatu yang tidak diketahui.

dan kos-kos pentadbiran. Ramalan 104 . pengeluar-pengeluar. Satu server yang terikat dengan Internet akan membandingkan ramalan itu dan perbezaan panji-panji dalam mereka yang melebihi satu margin keselamatan yang normal (kemungkinan 5 peratus). Untuk memastikan bahawa proses itu tidak menjadi terlalu menyusahkan. pemborong dan peruncit-peruncit bekerja bersama untuk membentuk piawaian dan panduan untuk memperbaiki peramalan dan penstokan semula yang dipanggil Collaborative Planning Forecasting Replenishment (CPFR). Bayang dan baki warna adalah unsur-unsur penting bagi hasilan kreatif. Dengan CPFR. Sebagai contoh. seorang peruncit dan pembekalnya dapat menghantar secara elektronik menetapkan ramalan-ramalan terbaru mereka untuk satu senarai produk. syarikatsyarikat perisian telah membangunkan program-program yang secara automatik menangani mesej pengecualian diberdasarkan peraturan yang digunakan oleh setiap perniagaan. Usahausaha bagi meningkatkan komunikasi antara pemasaran dengan kakitangan jualan suatu perniagaan dan unit-unit pengeluarannya boleh menperoleh ganjaran dengan cepat. Penyelarasan rantaian bekalan memerlukan perhatian penuh untuk peramalan jangka pendek dan penerimaan barangan. Data berstruktur dan rutin adalah lebih mudah untuk diuruskan. Pembekal lazimnya menerima dua jenis ramalan. Bukti itu membuatkan ia lebih mudah untuk pelanggan membandingkan iklan yang telah diluluskan dengan iklan yang telah dicetak. sesuatu perniagaan akan menyedari penjimatan yang banyak dalam pengendalian bahan. Standard-standard ini akan membenarkan syarikat bekerjasama dalam menentukan permintaan produk dimasa hadapan dan berkongsi maklumat tentang produk-produk yang terdapat dalam stok.(RBT 3110 Pendidikan Perniagaan dan Keusahawanan) mengesan sekeping disket. pergudangan. Perbezaan itu akan reconsile oleh perancang-perancang pada peruncit dan pembekal. Dengan menurunkan tahap inventori. Peralihan kepada aliran kerja digital memerlukan bangunan sama darjah bagi akauntabiliti dan kelulusan kedalam proses-proses sebagai di sana berada dalam konvensional atau tradisional aliran kerja. satu mingguan dan satu bulanan.

Apabila maklumat baru masuk setiap minggu. proses diulang dan . dan bagi kontraktor-kontraktor tertentu. Dilengkapi dengan maklumat daripada tuntutan syarikat dan bekalan. Organisasi mencari caracara untuk mendapatkan kontrak-kontrak secara elektronik Architecture dan Engineering (AE). Persoalan mengenai ini adalah walau sebanyak manapun ekonomi sebagai teknikal. dan berkaitan lukisan-lukisan dan penentuan-penentuan teknikal. ramalan tahun depan. supaya tiga minggu pertama itu adalah syarat-syarat tetap. perbezaan antara pertukaran data yang diseragamkan dan persekitaran yang kompleks menjadi semakin jelas. Pada pihak lain. Sekali lagi. fasal-fasal dan syarat bagi kontrak. jadualjadual pengeluaran adalah diberi kepada setiap kilang. dimana setiap kontrak-kontrak ini mempunyai prosedur dan bentuk-bentuk mereka tersendiri. tiga minggu yang akan datang adalah bagi perolehan bahan dan baki adalah ramalan semata-mata. Tawaran elektronik adalah termasuk borang kontrak. Kakitangan perolehan menggunakan maklumat yang sama untuk jadual pengeluaran disesuaikan. Asas mesej ditentukan dengan jelas. Piawaian Dan Kualiti Perkhidmatan Individu-individu dan pasukan yang melaksanakan proses-proses perniagaan bergantung pada integrasi yang berkesan antara dua elemen penting: (a) 105 berunding dengan pembekal- pembekal. Ia boleh diedarkan melalui Internet dan / atau pada CD-ROM. Ramalan bulanan menyediakan butiran untuk dua belas bulan yang akan datang dan pada dasarnya.(RBT 3110 Pendidikan Perniagaan dan Keusahawanan) mingguan itu adalah satu rancangan jangka sederhana yang memberi syaratsyarat terperinci untuk dua belas minggu yang akan datang. ia mungkin tidak akan menghasilkan kos yang berkesan. Jabatan perancangan pengeluaran mengenal pasti pembuatan dan keupayaan bahan dalam setiap kilang. jabatan kumpulan pemasaran akan melaporkan unjuran-unjuran jualan mereka. setiap bulan. untuk mengalirkan satu permintaan awam untuk memetik bersama dengan semua lukisan kejuruteraannya untuk semua rakan dagangan berpotensi.

EDI adalah direkabentuk untuk mengendalikan jenis maklumat yang berbeza dari kontrak-kontrak seni bina dan kejuruteraan. seperti yang dalam pengiklanan. Piawaian untuk pertukaran data dalam arkitek-jurutera dan kontrak pembinaan. harga. e. kod produk. dan kandungan bagi transaksi-transaksi EDI. Proses yang digunakan untuk mendefinisikan dan mengesahkan piawaian perlu berkhidmat terutamanya kepada keperluan-keperluan bagi pengguna masyarakat. Commerce.g. 106 . Piawaian EDI mentakrifkan teknik untuk penstrukturan data kepada mesej yang elektronik yang sama bagi dokumen-dokumen berasaskan kertas. mengemukakan cabaran yang khas. American National Standards Institute (ANSI) adalah penyelaras dan clearinghouse untuk piawaian kebangsaan di Amerika Syarikat. tetapi perjanjian-perjanjian dan penerimaan mengambil masa. Dengan kata lain terdapat kaedah yang piawai untuk menggambarkan alatan komponen yang membentuk satu dokumen dagangan. dan ia lazimnya bukan transaksi-transaksi yang berulang. dan membawa kepada tahap kepercayaan yang lebih tinggi antara rakan perniagaan. alamat dan sebagainya. pelaksanaan vendor khusus adalah biasa. Aduan biasa adalah kebiasaannya tidak menyokong keperluan sebenar mengambil masa terlalu lama untuk matang. Piawaian seperti ISO Standard for the Exchange of Product data (STEP) dan the Product Data Exchange (PDES) sedang dibangunkan. dan mereka memanfaatkan daripada pembangunan usaha sama. jadi pilihan yang ada hanyalah untuk menerima piawaian dari rakan kongsi atau memilih untuk pasaran yang lain.(RBT 3110 Pendidikan Perniagaan dan Keusahawanan) piawaian dan (b) kualiti perkhidmatan. Kos bagi melaksanakan banyak piawaian adalah terlalu tinggi. Satu iklim perubahan piawaian dan pelaksanaan khusus akan menghalang penerimaan. Piawaian adalah perlu bagi produk-produk maklumat. and Transport. UN EDIFACT merujuk kepada United Nations rules for Electronic Data Interchange for Administration. tetapi agak unik untuk sesuatu projek. nama. ANSIX12 dan UN EDIFACT telah ditubuhkan sebagai piawaian untuk struktur. Gabungan ini membolehkan mereka boleh mengurangkan ketakpastian dalam persekitaran perniagaan. format.

Usaha-usaha ini mewakili mesin-mesin. tetapi jauh daripada apa mereka hendaklah menjadi jika perkongsian data dan pertukaran sedang untuk berkesan sebagai pembolehpemboleh bagi perusahaan yang maya. Jenis kerjasama memerlukan tuntutan khas mengenai perkakasan dan perisian untuk mempamerkan dan mengoperasikan data. menganalisis. Data oleh itu adalah disalurkan terus untuk aplikasi-aplikasi relevan . dengan dikaitkan pengurusan mengikut pengecualian. serta unsur-unsur bagi prasarana komunikasi baru sahaja disebut. Sebelum penerimaan bagi piawaian EDI. pertukaran data antara organisasi telah pun lama wujud diantara rakan kongsi industri dalam kes-kes tertentu.(RBT 3110 Pendidikan Perniagaan dan Keusahawanan) Isu-isu teknikal berkenaan perkongsian data memberikan cabaran yang sama. 107 . Pengurusan EDI atau perisian terjemahan boleh menterjemahkan mesej sepertimana mereka bergerak dari piawaian kepada format dalaman dan sebaliknya. atau mengubah data tepat untuk satu langkah kerja adalah sering khusus untuk satu disiplin. dan piawaian pelbagai data dan komunikasi yang memudahkan pemindahan data. yang membolehkan mesej-mesej berpindah antara rakan perdagangan. maklumat adalah diterima dan dikeluarkan daripada teras sistem perniagaan. perisian yang satu pengguna individu atau pasukan digunakan atas mewujudkan. terdapat satu nombor berbeza. Dalam kurang berstruktur persekitaran. Bagaimanapun. bahasa-bahasa. dan amalan-amalan. Memburukkan lagi masalah adalah kekurangan satu standard tunggal itulah diterima dengan meluas. kesedaran mengenai faedah maksimum ini memerlukan kerjasama yang masa nyata. kemudahan penyimpanan data. sistem-sistem CAD tidak sesuai. Unsur-unsur ini adalah termasuk dengan perkakasan dan perisian bagi jaringan. sebagai contoh. Piawaian dan sokongan perisian adalah berkembang. Dalam satu penyelesaian EDI yang bersepadu sepenuhnya. Prasarana komunikasi adalah beranalog untuk proses itu. Organisasi-organisasi boleh mula hanya dengan pertukaran data digital berstruktur. dan ia adalah tidak pelik untuk satu sistem dalaman untuk meletakkan pelanggan dan data-data keluaran dalam format yang tidak sesuai dengan piawaian EDI.

ia akan memerlukan jumlah data yang besar. kebolehgunaan. Seiring dengan perkembangan semasa. yang bermaksud kerjasama spontan adalah sesuatu yang mustahil.(RBT 3110 Pendidikan Perniagaan dan Keusahawanan) Rangkaian QoS. dan tidak boleh menyokong pemindahan jumlah data yang besar dengan prestasi boleh diterima. dikira dalam terma jalur lebar. Apabila videoconferencing diguna untuk kerjasama elektronik. ia memberikan respon dengan cepat. Internet adalah tidak berdaya untuk menguruskan permintaan pembangunan produk yang semakin mendesak. peralatan baru sedang dibangunkan untuk diagnosis jarak jauh. Kos-kos bagi menyokong kerjasama yang masa nyata adalah terhalang kecuali dalam contoh yang khusus. Kos-kos pengedaran penerbit adalah termasuk dengan membayar pelaburan dalam server dan teknologi lain yang memastikan apabila seseorang memasuki laman Web. para doktor akan dapat untuk mendiagnosis sesetengah penyakit dan mencadangkan rawatan-rawatan untuk pesakit-pesakit melalui Internet (undang-undang dan peraturan mengenai 108 . Perhubungan mesti dimulakan dengan baik terlebih dahulu. sebagai satu premium QoS. Ia tidak boleh dipercayai. Untuk industri multimedia. menonton televisyen atau menggunakan pemain CD. terutama di seluruh dunia. seperti pembangunan produk. QoS adalah merangkumi piawaian kerana salah satu unsur QoS adalah keakuran kepada piawaian. dan kelajuan menjadi satu faktor yang utama untuk kejayaan. laman Web tidak akan dapat mencipta produk video yang dapat dijual dalam talian dan pengguna-pengguna Web akan menjadi lebih suka membaca surat khabar. Perkhidmatan pendidikan juga mahu menggunakan lebih banyak program video untuk menambah sumber-sumber dalam talian yang lain. Kini tahap perkongsian antara jaringan yang menawarkan tahap QoS lebih tinggi lebih diingini. Selagi pengguna Web tidak boleh muat turun sebuah video dalam satu saat. persoalan mengenai jalur lebar adalah genting. Apa yang tinggal ialah melihat berapakah kos yang boleh diberikan untuk pengguna. tak terjamin. dan rangkaian mesti berupaya mengendalikan pemindahan fail-fail yang besar dan penyampaian data harus dijadualkan dengan berhati-hati.

(RBT 3110 Pendidikan Perniagaan dan Keusahawanan) teleperubatan dan lesen boleh mengehadkan berapa meluas diagnosis jauh boleh diguna). Huraikan masalah yang mungkin akan berlaku apabila melaksanakan Apakah sumbangan piawaian dan kualiti perkhidmatan untuk persekitaran Mengapa jalur lebar penting kepada industri-industri pada Internet? pengurusan rangkaian bekalan. peningkatan-peningkatan dalam lebar jalur. mutu imej dan kebolehpercayaan adalah perlu sebelum teleperubatan dan diagnostik perubatan jarak jauh muncul sebagai industri berdaya maju pada Internet. 3. Bagaimanapun oleh kerana sesetengah diagnostik-diagnostik perubatan memerlukan imej-imej yang sangat bermutu tinggi (resolusi yang kurang bagus boleh memberi kesan satu ketumbuhan atau satu keretakan yang tiada wujud). Points for Discussion 1. 2. maklumat peruntukan? 109 .

atau mengkolokasikan kunci peserta-peserta secara elektronik.(RBT 3110 Pendidikan Perniagaan dan Keusahawanan) Bab 14 Visibility ia adalah sesuatu yang luar biasa untuk satu syarikat memenuhi keperluan industri dengan menggunakan sumber tersendiri sahaja. Banyak organisasi sedang mencari satu pendekatan terbukti. Terdapat banyak peluang untuk inovasi dalam menyediakan maklumat penting dengan cepat. Proses-proses dan maklumat adalah unsur-unsur yang perlu untuk kejayaan. dan unsurunsur sokongan tidak bersepadu atau setempat. Perubahan moden itu adalah orang ramai. dalam masa yang tepat. tetapi kebiasaannaya tidak. dengan satu perubahan moden yang menawarkan janji besar tetapi juga membawa kesukaran. Rangkaian masa di mana orang ramai mesti bekerja telah runtuh. Mereka perlu bukan sahaja hidup bersama malah juga giat menyokong satu sama lain. Aliran kerja digital dari hujung ke hujung sebenarnya adalah satu sukan berpasukan. berkerja dengan baik bersama-sama. Orang ramai daripada organisasi berbeza. Alat-alat itu adalah kebiasaannya aplikasi perisian yang harus. kedua-dua proses dan alat adalah tidak mencukupi untuk mereka. Pendekatan terbukti itu adalah secara amnya merujuk sebagai kejuruteraan serentak: mendapat orang yang betul bersama. dan ia adalah jarang untuk melihat lebih daripada beberapa orang boleh berkerjasama dalam tempat sama. memberi mereka maklumat dan alat-alat yang betul. alat-alat. 110 . Infrastruktur automatik adalah perlu untuk menggabungkan kesemuanya adalah sering dibayangkan sebagai satu sistem kereta api yang merentangi negara-negara dengan landasan yang berbeza. Inovasi dalam mengenal pasti cara-cara untuk bekerja yang lebih baik adalah kebiasaannya bergantung kepada adanya maklumat utama dan penyertaan rakan sepasukan pada masa yang tepat. dan berusaha untuk berubah. dan menyokong mereka semasa mereka kerja. maklumat. Maklumat yang mereka perlukan untuk melakukan kerja berada dalam pelbagai borang kertas dan yang bertaburan dalam semua arah.

dan masa. budaya. dan aliran dokumen-dokumen antara ahli kumpulan. teknologi. Kerja kumpulan juga memerlukan dokumendokumen diagihkan dari satu orang kepada satu orang lain dalam kumpulan untuk pemprosesan.(RBT 3110 Pendidikan Perniagaan dan Keusahawanan) Pembangunan bersepadu untuk satu produk. 111 . bawa satu kos yang mampu dimiliki. Cabaran yang ada adalah untuk menjadikannya praktikal dalam had syarat-syarat untuk mencapai kejayaan dalam perniagaan. dengan aliran kerja bergerak daripada seorang kepada orang yang lain. membenarkan pelanggan-pelanggan dan pembekal-pembekal bekerjasama dalam pembangunan produk. Diagihkan Pengurusan Projek Kerja kumpulan melibatkan tugas-tugas yang berturutan yang dibuat oleh anggota berlainan dalam kumpulan. meskipun dalam satu embrionik atau pada keadaan yang tidak stabil. Tetapi persedian secukupnya telah dibuat bagi membuktikan ia mungkin berjaya. Dalam kes ini.adalah dikenalai sebagai satu perusahaan maya. dilaksanakan secara global dan secara elektronik. dan menyediakan satu prestasi yang sama atau melebihi jangkaan? Ia adalah masalah kejuruteraan yang klasik dalam mengeluarkan hasil optimum dalam kekangan praktikal. Perisian pengurusan aliran kerja akan menkoordinatkan tugasan yang dilakukan oleh individu yang berbeza dalam satu kumpulan kerja. membolehkan mereka menyokong produk yang di kenali di seluruh dunia sepanjang hidup mereka. Orang lain terlibat dalam tugas-tugas mempersembahkan atau memproses dokumen-dokumen. Ia juga menyokong pengkoordinasian projek yang membenarkan syarikat-syarikat bagi melaksanakan skim-skim kejuruteraan secara serentak. kekangan ini adalah sumbersumber. Organisasi perindustrian telah mula untuk bekerja dengan cara ini. Persoalan yang akan dijawab adalah seperti ini: Apakah adalah dikehendaki bagi mewujudkan satu persekitaran yang memudahkan satu kumpulan yang telah diagihkan secara global dan organisasi.

Pengurus projek itu perlu mengesan tugasan. antara satu sama lain (isu-isu reka bentuk) dan dengan pengurus projek (laporan status pentadbiran). Program-program ini menjamin bahawa setiap kerja dalam aliran kerja dijalankan oleh orang yang betul dan dalam urutan betul. Sumber-sumber (rakyat. Ahli pasukan yang terlibat perlu berkomunikasi sebelum dan sepanjang tugas. 112 . dan anda perlu mengkaji semula status mengenai sesuatu perubahan arahan yang berpunca daripada pembaikian semasa ujian penerimaan. Program jenis ini akan memastikan bahawa dokumen-dokumen yang sesuai itu akan bergerak daripada seorang ahli kumpulan kepada ahli yang lain. anda boleh meminta tentang perubahan arahan dan klik kepada hiperrangkai keputusan yang akan mengemukakan data projek.(RBT 3110 Pendidikan Perniagaan dan Keusahawanan) Beberapa perisian aliran kerja sedang diorientasikan ke arah tugasan. seorang pekerja boleh mentakrifkan saling bergantungan tugas-tugas untuk berpadanan sesuatu struktur projek. dan matlamat-matlamat. Sesuatu tugas mesti dikenalpasti bagi membangunkan satu alternatif bagi reka bentuk yang berasaskan permintaan projek. bajet) mesti diperuntukkan untuk tugas itu. Untuk menyelaras satu aliran kerja tertentu dengan berkesan. masa. dan memberitahu ahli pasukan mengenai status projek itu. Ia membenarkan satu ketua projek untuk mengawal kemajuan sesuatu projek melalui "states" dan menggunakan "triggers" dan satu senarai penghalaan yang mencerminkan sebuah hierarki organisasi syarikat. Anda dapat melakukan ini di mana saja menggunakan pelayar web. Bayangkan bahawa anda adalah ketua pasukan bagi satu rekaan projek perisian yang diberi nama Valenti. Apabila anda log masuk. Satu lagi aliran kerja adalah berorientasikan kepada dokumen-dokumen. Banyak projek pengurusan dan aktiviti-aktiviti aliran kerja dikaitkan dengan proses ini. Ia menyediakan satu kawalan tatacara menerusi kelulusan pemudahan: jurutera-jurutera boleh mengkaji semula. dan mengarahkan pembetulan berdasarkan prestasi relatif untuk memperuntukan sumber. satu proses dipanggil penghalaan dokumen. meluluskan dan mengagihkan semakan-semakan proses pembuatan untuk mengawal projek dari jauh dengan serta-merta. kerangka masa.

rakan teknologi. menghantar emel. Pilihan-pilihan lain adalah boleh didapati adalah Action Items. menentukan sumber dan mengesan prestasi. dan mengutip senarai sumber yang sedia ada. ini mungkin termasuk "Menunjukkan Rancangan Menguji ". mengesan anggaran perbelanjaan. Ini tidak akan menjadi tetap sepanjang hayat satu produk tetapi akan berubah mengikut syaratsyarat serta surut dan aliran bagi syarat dan keupayaan. perisian pengurusan projek adalah jawapannya. anda akan dapat melihat carta Gantt yang terkini. Perisian pentadbiran pengurusan berkaitan projek akan memudahkan kumpulan. subkontraktor. Dengan mengklik tugasan dalam carta Gantt anda boleh melihat menu-menu mengenai tindakan yang relevan. Organisasi yang berjaya akan membangunkan keupayaan mereka untuk menempat diri mereka dalam apa jua konfigurasi maya dimana ia adalah perlu untuk mengenal pasti. meneruskan. Perniagaan akan dimenangi dan dilaksanakan oleh perusahaan yang maya. yang akan mengemukakan dokumentasi berkaitan dengan satu klik. produk ini hanya dikhaskan untuk penggunaan oleh pengurusan 113 . atau hubungan dalam projek baru dokumen-dokumen. sementara itu pengurusan konfigurasi akan mengawal maklumat yang akan membenarkan penghasilan semula. Ia mempunyai kebolehan semula jadi untuk menghasilkan carta Gantt atau histogram. Apabila pengurus projek perlu memberikan tugasan. Sistem itu memahami tugasan dan memberi pilihan yang sesuai untuk anda. yang menunjukkan bahawa butiran yang ingin anda lihat berada dalam ujian. dan kemudian menjalankan spesifikasi dalam kekangan kewangan dan jadual. Semua akan mempunyai pelbagai peringkat keupayaan dan kecanggihan. dan menawan perniagaan. untuk meratakan sumber. Para peserta adalah termasuk pelanggan organisasi-organisasi.(RBT 3110 Pendidikan Perniagaan dan Keusahawanan) Hasilnya. Bagaimanapun. kerja-kerja daripada rutin jadual yang dengan kerja pengeluaran dan anggaran perbelanjaan untuk analisis aliran genting. Pengurusan fasiliti akan mengenal pasti dokumen-dokumen yang berada dalam kumpulan yang sama. Untuk satu tugasan menguji. dan pembekal-pembekal.

(RBT 3110 Pendidikan Perniagaan dan Keusahawanan) projek. sebagai contoh. meluluskan dan menggabungkan kemaskini kedalam jadual projek. penjadualan kumpulan. catatan (semoga sebagai e-mel lampiran tetapi mungkin seperti kertas). ataupun perisian pengurusan projek tidak bernilai seperti alat kerjasama tugasan kerana mereka tidak memahami pengetahuan vertikal bagi masalah domain-domain tertentu. Aliran kerja. Kelulusan keputusan telah dipermudahkan dengan borak pada masa nyata. Apabila ahli kumpulan ingin bekerjasama pada masa yang sama. dan perbincangan kumpulan memberikan kumpulan untuk mengadakan mesyuarat maya dengan akses serentak untuk menonjol status data. pemberitahuan e-mel. perisian simulasi. Cara berkerja seperti ini memerlukan alat pengurusan yang membolehkan komunikasi dan penyelarasan pada satu jarak. Perisian generasi sekarang adalah bertujuan untuk menyokong kerja dalam setiap domain dengan 114 . dimana pelan-pelan yang paling mudah akan terpaksa dikhususkan tempat menyimpan seperti program-program CAD. Kolaborasi akan menjadi melepasi batas asas komunikasi apabila berkongsi maklumat reka bentuk. Komunikasi adalah termasuk emel. aplikasi-aplikasi pengundian/tinjauan. dan media lain. Tambahan. Mencari satu masa untuk semua orang boleh berkumpul untuk satu persidangan atau mesyuarat mungkin sukar. Penjejakan dan perataan sumber adalah fungsi yang terdapat dalam perisian pengurusan projek tradisional. panggilan telefon. alatalat CASE. Pengguna-pengguna pula perlumengemaskini kalendar individu mereka untuk menjadikan perisian ini berkesan. Perisian penjadualan kumpulan memberikan pengguna peluang untuk menyimpan temu janji dan mesyuarat dalam kalendar masing-masing. dan sebagainya. Kerjasama masih terhad kepada fungsi pengurusan projek: ahli-ahli pasukan boleh melihat. banyak projek memerlukan usaha bersepadu beberapa individu yang berkongsi satu set peralatan. konflik kerap timbul kerana masalah jadual. Perisian ini juga berupaya untuk menjadualkan mesyuarat dengan pengguna lain dengan membandingkan jadual pengguna lain untuk mencari masa yang bersesuaian. bukan oleh anggota sebuah pasukan projek. Penjadualan kumpulan membantu ahli-ahli kumpulan kerja menyelaras masa mereka.

Jurutera-jurutera akan bekerja bersama pembina-pembina prototaip untuk memperkemaskan lagi spesifikasi kejuruteraan. manakala melibatkan lebih banyak kumpulan dalam reka bentuk itu dan pembuatan bagi kereta dan trak mereka. Setiap peralatan adalah penting dalam domain pentadbiran atau fungsian. Beberapa industri menghadapi satu cabaran lebih besar untuk mengurangkan kitaran masa berbanding dengan industri automotif. pasukan jurutera pembuatan kemudiannya akan memasang kenderaan bagi mencari setiap masalah-masalah pemasangan. Apabila prototaip telah siap. Hasilnya. Kemudian. Kerja dalam perkongsian. Pengeluar-pengeluar terpaksa bersemuka dengan cabaran untuk memasarkan keluaran siap mereka lebih cepat. Jika semuanya bergerak dengan lancar. Sebaik sahaja ia diluluskan. manakala syarikat-syarikat Amerika mengambil masa empat sehingga enam tahun. jurutera-jurutera itu akan mereka komponen-komponen dan peralatan yang diperlukan untuk membuat alatan komponen. kenderaan tersedia untuk dihasilkan dalam jumlah 115 . pengilang-pengilang dan pembekal-pembekal telah menyepadukan proses pembuatan. dan sehingga peringkat terakhir iaitu apabila produk dihantar kepada peniaga. Akhirnya. Menggabungkan perubahan-perubahan kepada model boleh mengambil masa berbulan lamanya.(RBT 3110 Pendidikan Perniagaan dan Keusahawanan) teknologi-teknologi menghubungkan pelanggan / pelayan seperti berkongsi capaian data dan mesej piawaian. pasukan-pasukan telah mendapat untuk bertukar kepada satu peralatan hodgepodge tidak bersepadu. daripada merangka kerja sehingga melalui peringkat pemasangan. Mula-mula. ejen-ejen pembeli akan bekerja dengan pembekalpembekal untuk mengeluarkan peralatan prototaip dan bahagian untuk pemasangan atau prapengeluaran kereta-kereta. selepas pindaan terakhir. satu atau berbilang prototaip kereta-kereta akan dibina dengan tangan bagi melihat sama ada setiap bahagian padanan antara satu sama lain dengan betul dan sama ada kereta itu boleh dibina dari segi ekonomi. satu model berskala penuh telah dibina untuk melihat bagaimana kenderaan akan kelihatan. Orang Jepun biasa boleh mengambil masa kira-kira tiga tahun untuk menghasilakn sebuah kereta daripada konsep ke pengeluaran besar-besaran.

computer aided design(CAD). computer aided manufactoring / pembuatan berbantuan komputer (CAM) dan computer aided engineering / kejuruteraan dibantu komputer (CAE). Syarikat-syarikat automotif kini ingin menyingkatkan lagi kitaran reka bentuk supaya menjadi kurang daripada 24 bulan dengan menyediakan platform pasukan-pasukan dalam bahagian lain diserata dunia dan menghubungkan mereka secara elektronik. dan individu yang terlibat dalam pembuatan dan pemasangan berkerja sebagai sebahagian dari satu pasukan. data CAM sedang dimuatkan kedalam mesin yang membina peralatan dan bahagian prototaip. jurutera-jurutera di Detroit boleh memberitahu tentang satu masalah kepada jurutera-jurutera pasukan mereka yang berada di India. Melalui penggunaan komputer . Teknik-teknik yang sama digunakan untuk menyusun atur dan memasang peralatan bahagian. Perubahan-perubahan untuk alatan komponen dapat dilakukan tanpa membina sampel pembuatan dan bahagian-bahagian. pembekal-pembekal. keseluruhan pasukan boleh berkongsi fail komputer dan penggunaan model 3 D untuk mereka kenderaan dan melihat bagaimana bahagian itu sesuai tanpa memerlukan prototaip dibina dengan tangan. Dengan menggunakan perhubungan komunikasi global. Hari ini. jurutera-jurutera dalam Timur boleh menyelesaikan masalah dan menghantar jawapan untuk rakan116 . Akibat penggunaan komputer. menyumbang kepada proses ini dari mula sehingga. Dengan perbezaan zon waktu. Apabila rekabentuk terakhir itu dipersetujui. Berkongsikan maklumat secara elektronik membenarkan anggota lain bagi kumpulan untuk menyiapkan projek-projek bersama. berbanding daripada terpaksa menunggu setiap ahli menyelesaikan langkahnya sebelum boleh diserahkan kepada orang lain. Bekerja sebagai satu pasukan dan berkongsi maklumat secara elektronik telah mengurangkan masa yang diambil untuk membangunkan dan membina sebuah kenderaan baru untuk kira-kira 30 bulan-bulan.(RBT 3110 Pendidikan Perniagaan dan Keusahawanan) yang besar. langkah-langkah yang biasa memakan masa bermingguminggu atau bulan-bulan sekarang boleh dilakukan dalam satu hari. jurutera-jurutera. semua pihak terlibat dalam mereka platform yang baru bagi perekapereka kenderaan.

Suasana sempurna itu menolak had imaginasi. grafik. kesempurnaan. dan kaitan untuk konfigurasi barangan khusus atau versi yang dikemukakan oleh pengguna. bukan sahaja untuk kerana sebab perdagangan atau keselamatan negara. Proses kerja dilaksanakan dalam satu cara kolaboratif. Pertumbuhan ini telah mencapai satu titik dimana ia boleh dengan mudah menjatuhkan satu pasukan sebagaimana ia cuba mencari dan menggunakan 117 . Maklumat disediakan melalui satu kepelbagaian media elektronik: teks. Ini akan perlu berlaku dengan cekap. dan maklumat yang diperlukan untuk tugasan hampir adalah dengan segera boleh dicapai dan dapat digunakan dengan sedikit atau tanpa persediaan.e. Tetapi apa yang penting ialah membataskan akses dan operasi-operasi mengenai maklumat. Jumlah data yang sangat besar disimpan. dan mampu milik. Kerjasama elektronik memerlukan capaian tersedia kepada maklumat. selaras dengan keistimewaan. dilihat. Pengurusan Maklumat Pengagihan Kerjasama pengagihan memerlukan satu integrasi perkhidmatan yang adalah jauh lebih sukar daripada apabila perkhidmatan itu tinggal di bawah satu bumbung.(RBT 3110 Pendidikan Perniagaan dan Keusahawanan) rakan sejawat mereka di Detroit pada hari niaga yang seterusnya. Perisian dan perkakasan perlu mengawal akses untuk maklumat dan perisian aplikasi berkaitan. dengan menggabungkan profil yang ditugaskan kepada individu dengan keistimewaan tertentu. tetapi juga bagi memastikan integriti data terhadap sebarang perubahan yang berniat jahat atau tidak sengaja. dalam masa nyata di tempat yang sesuai. Keselamatan dibina bagi perisian yang menguruskan maklumat: i. Mesyuarat-mesyuarat adalah elektronik. dan satu baki praktikal mesti disediakan. dicapai. kebenaran. oleh rakan sepasukan dan diagihkan setiap masa dan tempat. suara. dan video. mata wang. dan dialih. dengan selamat. dengan tepat. perisian yang memastikan integriti maklumat. Maklumat dalam bentuk elektronik sedang tumbuh pada satu kadar yang tinggi. Akses dan keselamatan membuat tuntutan yang bertentangan dengan persekitaran maklumat.

ratusan. prosedur pengendalian yang piawai. mungkin beribu dokumen. memastikan ia adalah tepat. dan. proses rancangan. dasar korporat. tetapi ia juga adalah penting berbuat demikian dengan pengguna yang sedang mengawal. arahan kerja. Dokumen-dokumen ini adalah berhubungan dan saling berkaitan untuk menyokong maklumat seperti huraianhuraian kerja. memelihara semakan-semakan kajian mereka.(RBT 3110 Pendidikan Perniagaan dan Keusahawanan) maklumat yang berkaitan untuk objektif-objektifnya. 50 peratus masa untuk pembangunan produk dihabiskan untuk menjejak maklumat. dan terlindung daripada serangan data tidak dikehendaki dan ketakpastian dan ketidakcekapan carian yang tidak tersusun. Harta yang paling bernilai tetapi tidak nyata dalam mana-mana organisasi adalah pengetahuan kerja. Ia telah dianggarkan dalam industri pembuatan. Syarikat-syarikat perkilangan biasanya mempunyai keupayaan yang tinggi dalam merakamkan komponen dan lukisan-lukisan pemasangan. Tanpa peralatan yang sesuai untuk pemerolehan dan analisis data. Cabarannya ialah bagi mencari maklumat betul. terutama sekali dalam organisasi-organisasi besar yang mungkin mempunyai. Pengurusan dokumen hanya mengesan masalah mendapatkan dokumen untuk analisis. mereka sering gagal untuk memastikan rekod-rekod yang komprehensif berkaitan data-data keluaran yang berkaitan. Ini membuat ia sukar 118 . daripada data-data sejarah terbentuk daripada transaksi-transaksi EDI adalah satu sumber tidak ternilai oleh penyelidikan pasaran dan maklumat perancangan strategik. bagaimanapun. data yang tepat boleh terlepas perhatian dan data tidak relevan mungkin terlibat dalam analisis. dan mengeluarkan semula dokumen-dokumen yang telah dikemaskini menjadi satu masalah pengurusan maklumat yang besar. Sebagai contoh. Mempunyai kebolehan untuk mengesan dan mengakses maklumat berkaitan adalah penting. arahan-arahan pemasangan. model-model 3 D. dan dokumen-dokumen lain. dan pemeriksaan perhubungan antara lukisan-lukisan 2 D. Maklumat ini lazimnya disimpan dan dikomunikasikan dalam bentuk proses perniagaan. carta-carta aliran. dan borang-borang. lukisan-lukisan tambahan. maklumat yang diperolehi.

(RBT 3110 Pendidikan Perniagaan dan Keusahawanan) (dan sering mustahil) untuk pereka-pereka produk dan jurutera-jurutera untuk mengakses maklumat berkaitan apabila mereka memerlukannya. Masalah diperluaskan kepada penyelenggaraan. Kilang-kilang digunakan untuk menghantar ratusan requisition for quotes (RFQs) kepada jabatan pencarian sumber mendapatkan bahagian-bahagian jentera yang rendah nilai. Bagi setiap tuntutan, rangka tindakan perlu diminta daripada storan, didapatkan dari bilik kebal, diangkut, diambil gambarnya, dilipat, terlampirkan kepada borang tuntutan, disampulkan dan diposkan. Prosesini boleh mengambil masa beberapa hari dan ia adalah begitu kompleks dan mengambil masa sehingga menyebabkan jabatan pencarian sumber biasanya akan menawarkan tender barangan kepada dua untuk tiga pembekal-pembekal pada satu masa. Kemudian, lebih daripada satu daripada empat invois akan disiasat dan dibuat semula untuk dimasukkan pesanan pembelian dan resit-resit. Kini, jabatan pencarian sumber menerima permintaan secara elektronik daripada pelanggan-pelanggan dalamannya. Sistem itu secara automatik mencari lukisan-lukisan betul dan melampirkannya kepada borang tuntutan elektronik. Tidak sampai dalam masa sejam jabatan pencarian sumber memulakan proses, pembekal-pembekal akan diberitahu mengenai RFQs baru menerusi e-mel, faks atau EDI. Satu tawaran boleh dikeluarkan dan diberikan pada hari sama ia diterima. Invois-invois secara automatik dilampirkan dengan pesanan pembelian, mencerminkan setiap pindaan yang berlaku di sepanjang proses itu. Keupayaan untuk mencapai pembekal-pembekal dalam talian dengan lebih ramai telah mencipta lebih banyak persaingan dan membawa kepada harga rendah. Tempat Menyimpan Dan Profil Projek-projek maya melibatkan komunikasi, kerjasama dan pengurusan sebagai satu multidimensi secara keseluruhan. Peralatan yang memberi perkhidmatan kepada satu atau dua daripada keperluan ini menawarkan hasilan yang terhad untuk diagihkan kepada dan ahli-ahli pasukan, memaksa mereka secara untuk manual.
119

menyepadukan

mengemaskinikan

aplikasi-aplikasi

(RBT 3110 Pendidikan Perniagaan dan Keusahawanan) Menyediakan satu rangka kerja pengurusan proses yang lengkap untuk cara kerja maya bermakna menyediakan satu lapisan perkhidmatan yang mendatar, yang akan menyokong integrasi erat bagi reka bentuk dan peralatan pengurusan projek. Ia mesti bertindak sebagai satu persekitaran yang kaya dengan perkhidmatan dan memahami kepelbagaian aplikasi-aplikasi projek, setiap satunya menyokong satu aspek kerja maya - projek / pengurusan proses, komunikasi projek, atau pelaksanaan bagi projek tugas-tugas. Keupayaan untuk "berkerja bersama, sebahagian" adalah boleh dikatakan mustahil tanpa satu stor yang berorientasikan projek untuk koleksi, organisasi dan pengagihan bagi bahan projek. Sistem stor wajib mempunyai satu orientasi proses yang kukuh; ia mesti berasaskan kepada andaian yang projek mengambil tempat dalam satu konteks yang terurus, dan menjadi diubahsuai bagi memudahkan aktiviti-aktiviti dan penyimpanan rekod yang melibatkan konteks. Storan yang dikongsi dan kawalan persetujuan memberi pengguna keupayaan untuk mendefinisikan peranan-peranan, dan untuk menapis data projek dalam jumlah yang banyak berdasarkan asas itu. Kawalan-kawalan kepada akses yang istimewa berdasarkan profil pengguna membenarkan pelaksanaan aplikasiaplikasi, dan membenarkan mereka mengakses kepada data. Pembangunan dan penyelenggaraan profil untuk mengawal ketelusan adalah kunci utama dalam persediaan sistem-sistem pengagihan. Dalam alam pengurusan projek dan pengagihan kerja, ketelusan dokumen-dokumen seperti minit mesyuarat dan fail sokongan lain wajib mempunyai satu profil untuk akses keselamatan oleh ahli kumpulan. Penghantaran bagi reka bentuk dan dokumendokumen pembinaan melibatkan isu-isu khas logistik, hak cipta, dan liabiliti; tender dan penyerahan cadangan juga memerlukan satu tahap tinggi keselamatan. Kepentingan berkongsi tempat menyimpan dan profil dilanjutkan lagi menjangkau di sebalik alam perusahaan maya. Dua contoh adalah pengkomputeran nomad dan pengacaraan aplikasi-aplikasi jarak jauh. Integrasi rangkaian-rangkaian data dan telekomunikasi telah mengiringi dalam idea pengkomputeran nomad, dikenali di Amerika Utara sebagai Personal
120

(RBT 3110 Pendidikan Perniagaan dan Keusahawanan) Communication Services (PCS) dan di Eropah sebagai Universal Mobile Telecommunication System (UMTS). Persekitaran nomad bukan sahaja menyediakan isyarat penghantaran yang cekap untuk peralatan mudah alih dan tetap, tetapi juga mencari untuk menyediakan capaian maklumat pada bila-bila masa, di mana saja, dan diperibadikan untuk pengguna akhir nya tanpa menghiraukan mengenai rangkaian, peranti, dan lokasi. Dalam sekelip mata, capaian maklumat peribadi memerlukan keupayaan ejen-ejen untuk berkomunikasi dan bekerjasama. Mereka saling memutuskan mengenai perkhidmatan pengkomputeran dan komunikasi untuk pengguna nomadik berdasarkan profil peribadi pengguna. Misalnya: satu mungkin bimbang dengan pengambilalihan bagi lokasi data sekarang, satu lagi dengan penukaran bagi data untuk peranti atau rangkaian, dan satu lagi dengan penapisan mesej dan capaian data. Sistem itu memerlukan berkongsi tempat menyimpan rangkaian, peranti, dan profil pengguna bagi membenarkan ejen-ejen melakukan kerja-kerja mereka. Trend antara ISPs dan penyedia rangkaian lain ialah untuk menambah perkhidmatan lebih maju. Pembekal-pembekal ini secara umumnya telah mula untuk menawarkan akses Internet mudah dan kemudiannya bergerak untuk menjadi hos kepad Web untuk clients. Kini, hampir 80 peratus komuniti ISP menawarkan hos untuk kandungan Web. Secara umum, perkhidmatan yang hos laman-laman web tawarkan dan tawaran akses dail-up adalah lebih murah (sering, pengehosan web adalah percuma dengan satu akaun dailan), tetapi kurang responsif. Bagaimanapun, laman web yang menjadi hos terus bercambah dan semakin canggih. Halaman yang statik telah berkembang menjadi halaman yang dinamik dan sentiasa dikemaskinikan melalui hiperlink kepada pangkalan data dan sistem-sistem bahagian lain. Langkah seterusnya dalam evolusi ini adalah hosting aplikasi-aplikasi berasaskan Internet. Pembekal-pembekal ini meletakkan diri mereka sebagai ASPs (Application Service Provider / Penyedia Perkhidmatan Permohonan), Atau IBSPs (Internet Business Service Providers / Penyedia-penyedia Perkhidmatan Perniagaan Internet). Di sebalik perkhidmatan ISP tradisional,
121

dan berkitan untuk konfigurasi yang betul bagi bahagian atau sistem. Sistem itu akan disesuaikan untuk menguruskan beberapa projek-projek yang telah diagihkan yang mengambil tempat dalam konteks proses yang formal. konsisten. Vendor utama perisian akan dipaksa untuk menyesuaikan model-model produk dan pelesenan mereka bagi menyokong penggunaan-penggunaan parti ketiga. mereka bukan satu-satunya kumpulan dengan pendekatan pengacaraan aplikasi-aplikasi Internet yang ambivalen. dan usaha sama untuk mengemukakan mereka. bekerjasama secara pesat dengan persidangan jarak jauh dalam mengejar matlamat yang sama. Aplikasi pengacaraan mengancam setiap per-seat dan pelesenan tapak. yang boleh digantikan dengan membayar setiap penggunaan atau skim-skim keanggotaan. kebolehpercayaan dan peningkatan kos menjadi hos aplikasi-aplikasi Internet. yang buka peluang untuk mereka bagi menyertai dalam perkhidmatan integrasi margin yang tinggi dan berunding perniagaan. Proses-proses perniagaan sedang menjadi semakin meningkata secara maya: dianggotai secepat yang mungkin. ianya adalah lebih daripada menggabungkan kesemua ciri-ciri kepada satu. Bagaimanapun. adalah cabarannya. melingkungi aplikasi untuk permohonan. Sistem itu mesti berasaskan kerpada sebuah pangkalan data berkaitan profil pengguna. Capaian maklumat mesti dikawal. pasukan-pasukan yang tersebar . dan maklumat yang diberikan mesti betul. Pemahaman mengenai syarat-syarat bagi kerjasama elektronik dalam sokongan bagi pengeluaran kerja.(RBT 3110 Pendidikan Perniagaan dan Keusahawanan) mereka memenuhi permintaan untuk mendapat kerjasama keselamatan dalam talian antara kumpulan bagi rakan perniagaan. yang adalah dipanggil sebagai rangkaian semasa dan apabila pengguna memerlukannya. Akhirnya terdapat perjanjian menjadi hos aplikasi bahagianbahagian. 122 . dalam kekangan satu peranti keselamatan dan capaian data kegranulan untuk aplikasi-aplikasi khusus. prestasi. Pengguna aplikasi akan mengambil sedikit masa untuk mengasing-asingkan matriks keselamatan. Berhadapan dengan cabaran mengambil lebih daripada satu set mesej diskret dan alat-alat pengurusan projek. pernukaran data mesti selamat. Trend ASP adalah terbukti amat mengganggu untuk jualan dan taburan model dimana seluruh industri perisian terletak. lengkap.

3. 123 . Apakah unsur-unsur yang diperlu untuk kerjasama elektronik yang Mengapa anda menggunakan perisian pengurusan projek? Apakah had Huraikan perkhidmatan yang akan ISPs tawarkan kepada perniagaan berjaya? yang terdapat padanya? pada masa yang akan datang. 2.(RBT 3110 Pendidikan Perniagaan dan Keusahawanan) Point Of Discussion 1.

capaian yang diniatkan itu adalah tanpa kuasa dan beliau mengetahui tidak mempunyai kuasa sedemikian. Sesuatu kesalahan dikatakan berlaku apabila seseorang menyebabkan sesebuah komputer melaksanakan apa-apa fungsi dengan niat untuk mendapat capaian kepada mana-mana atur cara atau data yang disimpan dalam mana-mana komputer. memalsukan mesin ATM.(RBT 3110 Pendidikan Perniagaan dan Keusahawanan) TAJUK 7 E-Dagang Perundangan E-Dagang di Malaysia Isu-isu Semasa Dalam E. pornografi.  Menurut Seksyen 3 . Akta Jenayah Komputer 1997. HASIL PEMBELAJARAN 1.  Berbeza dengan jenayah siber iaitu skim cepat kaya. Adalah berkenaan capaian tanpa kuasa. SINOPSIS 2. dan sistem perbankan kewangan.3 PENGENALAN AKTA JENAYAH KOMPUTER  Jenayah yang biasanya berlaku adalah seperti penipuan mesin ATM.Dagang 1. judi siber dan sebagainya. 124 . KERANGKA TAJUK-TAJUK 7. Kepentingan setiap undang-undang perniagaan dalam menjaga keluhuran etika dan perniagaan di Malaysia 3.

kesalahan di bawah peruntukan ini adalah seperti yang berikut: 1. adalah tidak material sama ada kesalahan yang seksyen ini terpakai dilakukan pada masa yang sama apabila capaian tanpa kuasa itu didapati atau pada bila-bila masa hadapan. 125 .(RBT 3110 Pendidikan Perniagaan dan Keusahawanan) Oleh kerana itu. HUKUMAN  Bagi kesalahan yang disabitkan di bawah pertuduhan seksyen ini. 5. untuk memudahkan berlakunya suatu kesalahan itu sama ada olehnya sendiri atau orang lain. untuk melakukan suatu kesalahan yang melibatkan fraud atau kecurangan atau yang menyebabkan kecederaan sebagaimana yang ditakridkan dalam Kanun Keseksaan. 4. Mengubah atau memadamkan atur cara atau data. 2. Menggunakannya atau menyebabkan ia dioutput daripada komputer di mana ia disimpan sama da dengan mengakibatkan ia dipaparkan atau mengikut apa-apa cara lain. hukumannya adala boleh didenda tidak melebihi RM50000 atau penjara tidak lebih 5 tahun atau kedua-duanya sekali. atau 3. Seseorang adalah melakukan statu kesalahan di bawah seksyen ini jika dia melakukan satu kesalahan yang disebut dalam seksyen 3 Akta Jenayah Komputer 1997 dengan niat: 2. AKTA JENAYAH KOMPUTER 1997: 1. Dalam mensabitkan kesalahan di bawah seksyen 4 ini. kesalahan yang dinyatakan ini termasuklah kesalahan fraud dan kecurangan atau yang menyebabkan kecederaan seperti yang ditakrifkan dalam Kanun Keseksaan. 3. Bagi maksud seksyen ini.  Menurut SEKSYEN 4. seksyen 3 hendaklah dibuktikan terlebih dahulu. Menyalin atau mengalihkannya ke mana-mana bahan antara storan selain tempat ia disimpan atau ke tempat lain dalam bahantara storan di mana ia disimpan.

Penyebaran virus menerusi komputer juga merupakan suatu kesalahan di bawah seksyen ini. 1.(RBT 3110 Pendidikan Perniagaan dan Keusahawanan) 6. Bagi kesalahan ini. Seseorang adalah melakukan suatu kesalahan jika dia melakukan apa-apa komputer.  (iii) Suatu atur cara atau data yang disimpan dalam mana-mana komputer yang tertentu. adalah tidak material sama ada suatu pengubahsuaian tanpa kuasa berlaku. dendanya tidak melebihi Rm 150000 atau penjara tidak lebih daripada 10 tahun atau kedua-duanya sekali. 2. Bagi maksud seksyen ini. kekal atau hanya sementara. atau yang dikehendaki berlaku. SEKSYEN 5 akan terpakai. adalah tidak material bahawa perbuatan berkenaan tidak ditujukan kepada:  (i) Mana-mana atur cara atau data yang tertentu. Pengubahsuaian kandungan komputer dijelaskan dalam seksyen 2(7) dan (8) Akta Jenayah Komputer 1997. 1. pengubahsuaian tanpa kuasa terhadap disket 3 1/2 yang masih berada di dalam sesebuah komputer terjumlah kepada kesalahan di bawah peruntukan ini. Dalam perkara ini. Bagi maksud sekyen ini. penalti yang dIkenakan ialah denda tidak melebihi RM 10000 atau penjara tidak melebihi tujuh tahun atau kedua-duanya sekali. Sebagaimana takrifan Kanun Keseksaan. HUKUMAN 1.  (ii) Apa-apa bentuk atur cara atau data. 126 perbuatan yang dia tahu atau akan menyebabkan mana-mana pengubahsuaian tanpa kuasa kandungan . 2. Bagi kesalahan dengan niat untuk menyebabkan kecederaan 2. denda tidak melebihi RM 150000 atau penjara tidak melebihi 10 tahun atau kedua-duanya sekali. Bagi kesalahan di bawah seksyen ini.

dan dengan itu melindungi kepentingan individu berkenaan. Pihak-pihak yang terkilan boleh ambil tindakan sivil terhadap mereka yang salah menggunakan data peribadi jika ia dikategori sebagai transaksi komersil  Menurut rang undang-undang itu seseorang pengguna data yang melanggar peruntukan Seksyen 5(1) telah melakukan satu kesalahan dan berdepan hukuman maksimum penjara dua tahun.000 atau kedua-dua sekali.(RBT 3110 Pendidikan Perniagaan dan Keusahawanan) AKTA PERLINDUNGAN DATA PERSONAL  Rang Undang-Undang Perlindungan Data Peribadi antara lain bertujuan mengawal selia pemprosesan data peribadi individu yang terlibat dalam transaksi komersial oleh pengguna data untuk mengadakan perlindungan kepada data peribadi individu itu. RANG UNDANG-UNDANG PERLINDUNGAN DATA PERIBADI 2009  Akta ini bukan bertujuan membayar pampasan kepada mana-mana pihak yang terkilan dengan tindakan mana-mana syarikat yang menggunakan data peribadi mereka tanpa kebenaran. Bila EGAA berkuatkuasa?  EGAA telah berkuatkuasa pada 1 Januari 2008 127 . AKTA AKTIVITI KERAJAAN ELEKTRONIK 2007 AKTA • AKTIVITI EGAA adalah KERAJAAN suatu Akta ELEKTRONIK untuk ATAU ELECTRONIC peruntukan bagi GOVERNMENT ACTIVITY ACT (EGAA) mengadakan pengiktirafan undang-undang mesej elektronik dalam urusan antara Kerajaan dengan orang awam. denda RM200. penggunaan mesej elektronik untuk memenuhi kehendak undang-undang dan untuk membolehkan dan memudahkan urusan melalui penggunaan cara elektronik dan perkaraperkara lain yang berkaitan dengannya.

AKTA TRANSAKSI ELEKTRONIK  Kementerian Perdagangan Dalam Negeri dan Hal Ehwal Pengguna menyatakan belum ada satu akta khusus bagi melindungi kepentingan hak-hak pengguna yang menjalankan urusan perniagaan melalui edagang.Berita Harian.  Akta Perlindungan Pengguna (APP) 1999 akan dipinda untuk memberi perlindungan kepada pengguna yang menjalankan urusan secara elektronik. KEBERKESANAN e-Dagang DI MALAYSIA  Bidang penerbangan : Air Asia. Peranan Jabatan/Agensi di dalam melaksanakan EGAA • Jabatan/Agensi yang ingin melaksanakan EGAA perlulah mengenal pasti aktiviti-akitiviti yang hendak dilaksanakan secara elektronik dan mendapat nasihat daripada Penasihat Udang-Undang Kementerian/Agensi dan MAMPU.Sinar Harian  Bidang Peruncitan: pasaraya maya ‘e-mall’  Pelancongan:Promosi perhotelan.(RBT 3110 Pendidikan Perniagaan dan Keusahawanan) Tujuan EGAA diwujudkan  EGAA diwujudkan bagi membolehkan Kementerian/Agensi Kerajaan melaksanakan sesuatu aktiviti di dalam sesuatu Akta secara elektronik. • Jabatan/Agensi hendaklah menyediakan aplikasi secara elektronik dan memastikan keberkesanan aplikasi tersebut seperti yang ditetapkan di dalam Arahan Teknologi Maklumat sebelum EGAA dikuatkuasakan.inap desa  Pendidikan:Score A 128 . Pemakaian EGAA  EGAA hanya terpakai bagi Undang-undang Persekutuan yang ditetapkan mengikut seksyen 6 di dalam EGAA tersebut. kata: Menteri Perdagangan Dalam Negeri.Malaysia Airline  Penerbitan akhbar atas talian: Utusan Malaysia. Koperasi dan Kepenggunaan Datuk Seri Ismail Sabri Yaakob.

Tetapi.iaitu apa yang hendak dibeli dan bagaimana hendak membeli.Peniaga-peniaga bimbang. pengguna tersebut harus mengetahui alamat elektronik perniagaan tersebut secara spesifik dan ini menyukarkan pengguna. masalah ini dapat diatasi sekiranya peniaga menjalankan kajian pemasaran seperti kaedah tradisional.  Kelembapan internet (heavy internet traffic) TOKOH USAHAWAN INTERNET  Dato Seri Tony Fernandes (CEO Air Asia dan Tune Company)  Christopher Chan (CEO The Media Shoppe Bhd)  Irfan Khairi (Pengasas Idea Bubble) 129 . maklumt-maklumat sulit terutamanya dalam B2B akan diceroboh oleh pihak yang tidak bertanggungjawab. Selain itu.  Kesukaran bagi pelanggan untuk melakukan pembelian sekiranya tiada ilmu dalam teknologi maklumat . .Sesebuah syarikat kadangkala mempunyai kebolehan untuk melibatkan diri dalam sistem edagang.(RBT 3110 Pendidikan Perniagaan dan Keusahawanan) KEBOLEHPERCAYAAN e-Dagang  Pencerobohan dalam transaksi semakin berleluasa.  Kegagalan memahami kehendak pengguna .Kesukaran bagi pengguna sekiranya pengguna tidak mempunyai ilmu dalam bidang teknologi maklumat. kekurangan maklumat mengenainya boleh menyebabkan ianya tidak dapat bersaing dengan pesaing lain.  Kegagalan mempertimbangkan keadaan pesaing . Namun.

Jawapan tersebut perlu disimpan dalam portfolio pelajar sebagai bahan bukti. OLL atau serahan ketika berkursus di IPG.(RBT 3110 Pendidikan Perniagaan dan Keusahawanan) • KANDUNGAN ISI (Panduan: aktiviti-aktiviti boleh disediakan untuk membantu pelajar memahami tajuk tertentu. 2.5 3. 130 . ISI PELAJARAN SETIAP TAJUK PERLU MELIPUTI 4 PERKARA DI ATAS. Aktivit dan latihan yang diberi perlu mengambil kira beban pembelajaran pelajar. dan 2 latihan ( pengetahuan dan aplikasi) boleh diberikan pada akhir modul untuk menguji kefahaman pelajar. BOLEH MENGGUNAKAN IKON YANG DILAMPIRKAN. LAYOUT SETTING MENGIKUT KETETAPAN YANG BERIKUT: a) FONT : ARIAL b) SAIZ FONT : TAJUK UTAMA – 14 SUB TAJUK – 12 ISI KANDUNGAN – 12 c) SPACING : 1.) ----------------------------------------------------------------------------------------------------------CATATAN: 1. Jawapan aktiviti / latihan boleh dihantar kepada pensyarah untuk semakan melalui emel.

(RBT 3110 Pendidikan Perniagaan dan Keusahawanan) 131 .

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful