You are on page 1of 131

TAJUK 1 E-Dagang Pengenalan Perdagangan Elektronik

1.0 SINOPSIS Tajuk ini menjelaskan secara terperinci bagaimana e-Dagang memainkan peranan yang penting dalam mengintergrasikan perniagaan dengan teknologi maklumat.Bagaimana dua kemahiran bidang ilmu yang berbeza bergabung untuk menghasilkan satu bidang baru yang hebat dalam perniagaan. Pada masa kini, rangkaian komputer merupakan laluan yang sangat penting.Kebanyakan bentuk maklumat kini boleh disimpan dan diproses secara elektronik.Kesan kumulatif perdagangan elektronik adalah satu keperluan untuk pengurusan maklumat yang teliti dan merupakan pilihan yang mesti dibuat mengenai rangkaian teknologi. Pilihan ini melibatkan pertukaran antara kelajuan, kebolehpercayaan, dan kos.Telekomunikasi menyediakan banyak contoh situasi di mana firma-firma dan individu sanggup membayar satu premium untuk QoS 1.1 HASIL PEMBELAJARAN 1.1.1 Mengintergasi dan menilai persekitaran E-dagang, teknologi, ekonomi, organisasi dan pengguna. 1.1.2 Memahami bagaimana perspektif yang berbeza mendefinisikan perdagangan elektronik. 1.1.3 Boleh menerangkan peranan yang dimainkan oleh pemasaran dan teknologi. 1.1.4 Boleh menamakan secara terus prinsip teknologi dalam perdagangan elektronik. 1.1.5 koperat. Faham bagaimana teknologi dan automasi baru merubah dunia

1.1.6

Faham bahawa internet bukan suatu medium elektronik tetapi medium peer-to-peer.

1.1.7 bernilai. 1.1.8

Faham mengapa maklumat, terutamanya paten pembelian, sangat

Boleh menerangkan lima cara untuk mencipta nilai maklumat.

1.2

KERANGKA TAJUK-TAJUK

Pengenalan Perdagangan Elektronik

Intergrasi Perniagaan

Peruncitan

Teknologi dan Masyarakat

Jenis-jenis Perniagaan Internet Produk Perkhidmatan

1.3

PENGENALAN elektronik adalah lebih sukar berbanding

Mendefinisikan perdagangan

menerangkan tentang perdagangan. Ia adalah kerana perdagangan elektronik ini bergantung kepada teknologi yang menjadikan ia subset kepada dunia perdagangan yang luas. Perkembangan servis adalah input kepada aktiviti yang menggambarkan kerumitan mengkategorikan produk dan penglibatan perniagaan dengan perdangangan elektronik. Ia juga menyokong kenyataan bahawa perniagaan berkaitan infrastruktur telah berkembang pesat ke dalam aktiviti-aktiviti lain.

Keperluan untuk mengenalpasti kaedah untuk nilai tambah, dan untuk mengasingkan ia dari mekanik perlaksanaan adalah jelas. Peranan yang dapat dikenalpasti di dalam model ini sudah dikenalpasti dalam dunia perdagangan yang meluas, yang berfungsi untuk memperjelaskan had praktikal aplikasi teknologi kepada perdangangan. Asas ini akan membantu perkembangan pelan perniangaan dan metrik untuk penilaian.

DEFINISI PERDAGANGAN ELEKTRONIK Berdasarkan kepada sumber yang berlainan, perdagangan elektronik

mempunyai definisi yang berlainan. Dari perspektif ahli ekonomi, perdagangan elektronik adalah alat yang menyampaikan keinginan pembeli dan perniaga untuk mengurangkan kos sambil menambah kualiti barangan dan meningkatkan kepantasan servis penghantaran. Dari perspektif pegurusan, perdagangan elektronik adalah aplikasi teknologi ke arah penggunaan jentera dan aliran kerja sesuatu perniagaan. Dari perspektif pemasaran, perdagangan elektronik adalah pengangkutan yang baru bagi menyediakan maklumat kepada sesuatu target pasaran melalui pengiklanan, promosi dan publisiti. Dari perspektif teknologi, perdagangan elektronik bermakna penghantaran maklumat, produk, perkhidmatan dan bayaran melalui rangkaian komputer. Setiap satu perspektif adalah berguna bagi memahami dan melaksanakan pelan perniagaan perdagangan elektronik. Di dalam pelan perniagaan tersebut, perspektif-perspektif tersebut digabungkan untuk membentuk satu kenyataan

tentang bagaimana perdagangan elektronik akan digunakan bagi mendapatkan keuntungan kepada syarikat. Dengan menggabungkan perspektif ekonomi dengan pengurusan, kita boleh mentafsirkan tugas yang perlu dibuat untuk memastikan perdagangan elektronik berhasil. Melihat perdagangan sebagai sistem di mana transaksi adalah interaksi antara pembeli dan perniaga yang menyediakan rangka kerja untuk mengenalpasti peranan yang dimainkan oleh watak-watak dalam sistem tersebut. Setiap transaksi memerlukan kebenaran dan pembayaran apabila barangan atau perkhidmatan diterima. Penggunaan teknologi untuk meningkatkan tahap efisyen dalam sistem dan mengubah perdagangan kepada perdagangan elektronik. Penggabungan perspektif ekonomi dengan pemasaran, memasukkan transaksi sebagai sebahagian dari komunikasi. Masyarakat, di pihak mereka atau syarikat mereka, membuat keputusan tentang produk dan perkhidmatan yang menyediakan nilai yang terbaik bagi wang mereka. Komunikasi pasaran adalah berfungsi untuk memaklumkan, mengingatkan dan memujuk pelanggan mengenai nilai wang sebelum dan selepas pembelian. Teknologi menyediakan produk baru untuk dimaklumkan kepada pelanggan dan cara terbaru untuk memaklumkannya kepada pengguna. Gabungan antara pengurusan dengan pemasaran akan menghasilkan projek. Peranan pengurus adalah untuk merancang, melaksana, menilai dan mengawal; manakala peranan pemasar adalah menaksir, menilai dan menambahbaik. Melalui kerjasama, mereka boleh manafsirkan kos dan faedah projek yang dijalankan, menangani projek dengan baik dan memulihkan hubungan kewangan kedua-dua pihak dalam transaksi. Dalam perniagaan moden,peranan teknologi maklumat dalam pengurusan projek adalah kritikal, berlanjutan dari pemprosesan perkataan yang digunakan untuk mencetak kertas

kerja projek, database digunakan untuk mengumpul data pencapaian, sebagai alat untuk menganalisis data dan mentafsir kedudukan semasa projek. Penggabungan perspektif teknologi dengan mana-mana perspektif lain bermakna meletakkan rangkaian komputer untuk digunakan. Rangkaian ini mestilah mencapai melepasi sempadan organisasi tunggal, dan termasuk alat untuk mengumpul data, analisis dan penyebaran maklumat. Dalam prinsip teknologi, penggunaan perdagangan elektronik secara terus adalah; pelanggan atau perkhidmatan komputer, telekomunikasi yang canggih, multimedia dan hypermedia, sistem pemerolehan semula maklumat, pengurusan pesanan, pengurusan aliran kerja dan tulisan rahsia. Setiap satu memainkan peranan dalam menjadikan perdagangan lebih mudah dan efisyen dengan mengurangkan kos dan menyediakan maklumat yang lebih baik.

Cabarannya adalah untuk mengakses produktiviti baru yang didbina dengan kepakaran teknikal dan automasi. Aset digital tidak digunakan dalam satu bentuk sahaja, di mana maklumat boleh digunakan semula dalam pelbagai bentuk pada kadar kos yang rendah. Skala ekonomi baru membenarkan syarikat kecil untuk meliputi kawasan geografi yang luas dan menandingi syarikat yang besar secara berkesan. Skop ekonomi baru membolehkan kedai yang tunggal menawarkan pilihan produk yang akan meliputi 95 peratus daripada produk. Perdagangan elektronik hampir merangkumi sebarang jenis transaksi komersial. Perdagangan elektronik atau tradisional melibatkan perniagaan kerajaan, perniagaan-kepada-perniagaan perniagaan-kepada-transaksi

dijalankan ke atas sistem hakmilik tertutup berbanding ke atas akses terbuka internet. Perubahan maklumat distruksturkan, berorientasikan kesan audit dan rutin. Unsur-unsur tersebut berkait dengan kebolehan pemprosesan data dan rangkaian sistem yang dibangunkan.

Internet dan perkhidmatan yang dipanggil World-Wide-Web (WWW atau Web) telah menjadi sempadan komunikasi kepada pertumbuhan pesat rangkaian komputer. Internet adalah seni bina baru, sebuah struktur kemudahan maklumat yang besar, perkhidmatan komunikasi dan media. Ianya dapat menawarkan akses yang mudah bagi pembeli dan juga peniaga dalam skala global. Penggunaan internet dalam platform komersial merupakan suatu kemajuan. Terdapat kesepakatan universal kepada transaksi komersial bagi semua jenis gabungan perniagaan, individu dan kerajaan yang akan membentuk tahap perkembangan yang seterusnya dalam perdagangan elektronik. Akan tetapi, dalam hal ini, perdagangan tidak akan terhad kepada penjualan barangan dan perkhidmatan sahaja. Syarikat perkongsian akan menggunakan Web secara dalaman untuk mencipta sebuah smart enterprise. Kerajaan menggunakannya untuk mengurangkan kos dan menghasilkan perkhidmatan yang berkualiti tinggi. Masyarakat telah mengakses secara meluas sumber maklumat yang berkembang pesat dan juga kepelbagaian perkhidmatan. Penggunaan internet, melalui Web, merupakan sebuah perluasan kepada keperluan asas manusia untuk berkomunikasi dan menyatakan idea. Kabarangkalian yang terdapat dalam hal ini adalah sangat meluas ; Dari segi kepentingan perkhidmatan perubatan, doktor terpaksa berjumpa dan merawat pesakit dalam masa yang singkat atau terhad. Perkongsian penggunaan laman web oleh ahli fizik dan pesakit mereka akan membantu meningkatkan keperluan pesakit untuk terlibat lebih proaktif dalam penjagaan kesihatan mereka. Pengeluar yang besar mewujudkan spesifikasi mereka secara online, mengurangkan penangguhan pengedaran, dan meningkatkan skop pengedaran. Dengan terdapatnya maklumat pada spesifikasi, rekaan, firma tersebut dapat menjalankan operasi ke atas peluang yang benar-benar

mengikut kemampuan mereka, mengurangkan risiko dan kos bertaruh atas peluang yang bernilai tambah. Bilangan kedai yang boleh dilawati secara online jauh melebihi perniagaan yang boleh didapati secara terus atau runcit. Pelanggan tidak lagi hanya bergantung kepada kedai-kedai yang terpaksa dicari mahupun bergantung kepada katalog yang diterima melalui pos. secara online, pelanggan boleh membeli barangan dari kedai-kedai yang terdapat di negeri atau Negara lain dan juga boleh mendapatkan produk tradisional. 1.3.1 INTEGRASI PERNIAGAAN Proses perniagaan dianggotai secara tidak tetap dan juga dalam kumpulan yang berselerak. Menyedari potensi persekitaran yang memerlukan sumbangan projek infrasturktur yang membantu masyarakat untuk berkomunikasi, bekerjasama dan menguruskan perkongsian tugasan dengan cara yang bersepadu. Tanpa perancangan yang teliti, dimensi pengurusan proses boleh menggunakan lebih banyak sumber berbanding projek itu sendiri. Dari segi rangkaian, persekitaran ini mempunyai model rangkaian yang kurang baik dan memberikan tekanan yang sangat besar ke atas keperluan perhubungan dan pengurusan rangkaian. Perisian digunakan oleh individu atau kumpulan untuk yang tidak wujud dalam format

mencipta,menganalisis atau mengubah data yang berhubung dengan langkah kerja yang spesifik dan disiplin. Perisian yang menguruskan maklumat (contoh: memastikan kesepaduan, ketepatan, lengkap, meluas dan relevan) adalah pada masa dahulunya spesifik kepada suatu jabatan. Untuk menguruskannya secara lebih berkesan, suatu kelas baru perisian integrasi enterprise telah dibina. Kebiasaannya, sistem ini digubah dalam tiga bahagian :

Pengkalan data teknologi : perkongsian gedung yang mengandungi perincian dan spesifikasi semua bahan, produk dan peralatan.

Sistem perancangan : aturan pengeluaran untuk suatu tempoh masa termasuk penjadualan personel dan keperluan bahan mentah.

Pengukuran pencapaian : membandingkan pencapaian sebenar dengan perancangan.

Sistem

tersebut

melepasi

sempadan

organisasi

tunggal

untuk

mengitegrasi kontraktor, pembekal dan juga pelanggan. Ia memastikan standard dan mengurangkan kepelbagaian (ketidakseragaman),dan menjurus ke arah kebolehramalan dan kebolehpercayaan yang diperlukan untuk ramalan yang tepat. Kehadiran maklumat dan komunikasi yang kerap mewujudkan kolaborasi yang berkesan. Rangkaian bertumbuh sebagai rakan kongsi perniagaan sebagaimana pepatah dont work harder, work smarter!. 1.3.2 PERUNCITAN Bolehkah imej nyata menggantikan kepuasan memilih produk, merasa material dan tekstur atau keteguhannya, mencubanya (jika pakaian) atau duduk di atasnya (jika ianya sofa) sebelum membuat keputusan untuk membelinya? Peruncit menghadapi pelbagai cabaran dalam usaha untuk menjalankannya melalui internet. Transaksi sebegini dilindungi oleh rangka kerja undang-undang, cukai dan perkara yang melibatkan kepercayaan. Salah satu cabaran ialah untuk malaksanakan prinsip asas yang wujud dalam dunia fizikal kepada rangka kerja tidak berstruktur kepada dunia sebenar untuk mewujudkan proses yang selari. Sebagai tambahan kepada isu seperti meningkatkan keyakinan pengguna terhadap imej digital dan meringkaskan proses pemulangan kerosakan atau barangan yang tidak dikehendaki, arkitek kepada persekitaran peruncitan sebenar perlu mempertimbangkan keselamatan data dan hak peribadi pengguna.
8

Masalah keselamatan, terutamanya melibatkan internet wujud dalam pelbagai bentuk. Virus dalam fail, email ugutan, kecuaian sistem pentadbiran, dan pelbagai kelemahan yang perlu dihadapi. Menggunakan perisian anti-virus, menghalang email dari sumber yang tidak diketahui dibuka, dan menggunakan pertimbangan yang baik mengenai pembayaran dengan kad kredit di web merupakan penyelesaian. Penyelesaian lain adalah lebih sistematik ; sebagai contoh, sistem penghantaran digital. Pelanggan bermula dengan memuat turun ejen penghantar syarikat. Ejen tersebut menyegerakan penggunaan kad kredit dan maklumat peribadi, mengesahkan caj, memuat turun fail dan memasukkan perisian yang dibeli. Keseluruhan transaksi adalah dibuat dengan selamat kerana ejen penghantaran melaksanakan komunikasi selamat mereka sendiri dengan pelayar internet. Oleh itu, penghantaran elektronik perisian yang dibeli adalah dijamin, tanpa pengguna perlu melakukan proses muat turun dan memasukkan perisian. Secara nyatanya, lebih ramai orang yang mungkin ingin mengetahui keutamaan pembelian seseorang daripada kandungan email mereka. Secara umumnya, ianya dapat mengenalpasti individu-indivudu yang memerlukan keyakinan yang tinggi dalam kesepaduan dan keselamatan sistem yang digunakan sebelum mereka memberikan data peribadi yang tepat kepada laman web tersebut. Kerahsiaan sesuatu maklumat peribadi, sama ada melalui internet mahupun kedai di sesuatu pusat dikawal melalui encryption. 1.3.3 MASYARAKAT DAN TEKNOLOGI Dari sudut pandangan sosial, laman web menambahkan lagi tekanan akibat maklumat yang berlebihan. Banyak interaksi bersemuka boleh dilakukan secara elektronik dan dalam jarak yang jauh pada masa sekarang. Komunikasi sebegini bukan sahaja mungkin tetapi sangat terkenal terutamanya di antara mereka yang tidak pernah atau sukar untuk bertemu. Disebabkan oleh
9

perbezaan yang terlalu jauh, penciptaan teknologi adalah bergantung kepada undang-undang dan standard moral. Sebarang persekitaran komersial dibina berasaskan interaksi personal. Perkembangan perdagangan elektronik yang sangat pantas bergantung kepada aplikasi berkesan teknologi dan juga amalan komersial yang baik. Terdapat lima cara untuk menambah nilai maklumat : mengumpul maklumat, mengorganisasi, memilih, mengsintesis dan mengedarkannya. Memandangkan teknologi merupakan kos transaksi yang terendah, syarikat boleh mendapatkan maklumat yang tidak dapat diperolehi pada masa yang lepas. Maklumat peribadi boleh didapati secara autuomatik di laman web, memandangkan peniaga akan membuat profil pelanggan yang dirasakan boelh membantu mereka mencapai target dengan lebih berkesan. Pelawat akan ditawarkan dengan tawaran dan insentif seperti perkhidmatan percuma, tawaran diri untuk maklumat peribadi apabila mereka mendaftar sebagai ahli. Pelayar laman web secara automatiknya akan mengikuti paten lawatan dan didedahkan dengan iklan, di suatu peringkat perincian yang tidak digambarkan dalam media tradisional. Data peribadi yang dikumpul kebiasaannya dijual. Memandangkan pengasasannya, internet mempunyai pertukaran maklumat tradisi di mana maklumat tersebut ( contohnya: direka, penyelesaian, dokumentasi) telah menjadi komoditi yang didagangkan dan suatu medium pertukaran. Dari aspek kebimbangan kepada pengguna ialah setelah maklumat peribadi dimasukkan dalam aliran perdagangan ini, tidak ada jalan untuk mengawal ketepatannya, kesepaduan atau perlaksanaannya. Adalah sangat penting bahawa ekonomi digital berasaskan pengetahuan dan pandangan terhadap kekayaan harus diubah. Kesan laman web dirasai secara nyata pada setiap sektor dalam masyarakat kita. Sesetengah pihak menafikan selain kebaikan teknologi dan automasi, peningkatan produktiviti,
10

ianya akan mejurus kepada penurunan peluang pekerjaan yang tidak dapat dielakkan. Tidak dapat disangkal kebenaran bahawa teknologi dan automasi mencipta peluang baru bagi menggantikan sistem yang lama. Adalah diharapkan bahawa apabila kerajaan sedar akan di mana dan bagaimana mencipta keuntungan,mereka akan lebih memandang jauh mengenai cukai dan pengedaran semula keuntungan yang dicipta oleh rangkaian digital global.

1.3.4

Jenis-jenis Perniagaan Internet

Pasaran perlu dilengkapi dengan transaksi antara pembeli dan pembekal. Hierarki merupakan hubungan pembekal-pelanggan untuk jangka masa panjang, dikoordinasikan oleh pengurusan berbanding kuasa pasaran. Apabila mekanisma pasaran dijalankan, pembeli membeli dari mana-mana pembekal yang boleh menawarkan kombinasi terbaik terhadap perkara seperti harga, kuantiti, standard kualiti, jadual penghantaran dan sebagainya. Perhubungan di kalangan pembeli dan penjual mungkin singkat, memandangkan pembelian dilakukan atas transaksi oleh dasar transaksi. Di bawah mekanisma berhierarki, seorang pembeli tidak memilih daripada kalangan penjual yang berpotensi tetapi mendapatkan barangan dan perkhidmatan dari pembekal yang mula-mula dikenalpasti. Ini adalah kerana firma tersebut memilih pembekal untuk sejumlah transaksi dan hubungan mereka terikat dengan perjanjian. Dalam persekitaran pasaran, pelanggan boleh membeli di sekitar mereka untuk mendapatkan kombinasi harga, kualiti atau lain-lain keperluan yang terbaik.
11

Mamandangkan persaingan di kalangan pembekal mewujudkan pilihan, pembeli tidak akan bersikap mengambil peluang. Kebanyakan ahli ekonomi percaya bahawa adalah secara umumnya mekanisma pasaran adalah lebih efisyen untuk membeli berbanding dengan hierarki. Hierarki terbentuk apabila kos transaksi adalah tinggi, bekalan mestilah dijamin dan/atau pembekal tidak cukup bersaing untuk menghadkan sikap mengambil peluang. Untuk mengekalkan kestabilan, hubungan jangka panjang antara pembeli dan penjual, serta kos transaksi dikurangkan. Perbincangan kontrak meliputi keseimbangan transaksi berganda kos yang dicari. Peranan perdagangan elektronik yang spesifik adalah sebahagiannya lebih terhad berbanding dalam persekitaran perniagaan yang tradisional kerana kehadiran teknologi. Terdapat had kepada nilai yang boleh ditambah oleh teknolgi, walapun dalam terma sebenarnya nilai boleh menjadi cukup besar. Perniagaan akan terus berorientasikan manusia, berpegang kepada keperluan dan keinginan manusia. Perdagangan elektronik boleh menjadikan aliran kerja lebih efisyen, transaksi lebih jelas dan menyediakan peluang untuk perniagaan baru.

12

TAJUK 2

E-Dagang Persekitaran Teknologi, Ekonomi , Organisasi dan Pengguna

2.0 SINOPSIS Di dalam pasaran ia memudahkan urus niaga antara pembeli-pembeli dan pembekal-pembekal dan membentuk hierarki iaitu perhubungan pembekalpelangan yang bertahan lama, diselaraskan oleh pengurusan lebih dari kuasa pasaran (market forces).Perhubungan antara pembeli dan penjual adalah singkat dan ditamatkan dengan satu urus niaga oleh transaksi asas.Mekanisme berhierarki membuat satu urus niaga dan hubungan ditentukan dalam satu perjanjian.Persekitaran pasaran membolehkan pelanggan mendapat gabungan harga yang terbaik, kualiti dan sifat yang diigini.Kebanyakkan ahli ekonomi percaya bahawa pasaran secara umumnya merupakan mekanisme-mekanisme yang lebih efisien untuk pembelian daripada hierarki- hierarki.Hierarki- hierarki terbentuk apabila kos urusniaga adalah tinggi. Bisnes berasaskan laman sesawang boleh menambah pelanggan baru dengan sedikit atau tiada kos tambahan.Meningkatkan keberkesanan organisasi jualan tradisional, katalog dan iklan.Katalog elektronik menyediakan maklumat dan pilihan produk yang lebih banyak. Penjualan terus secara online memendekkan tempoh kitaran pembelian semula dan meningkatkan kebolehan menjual barangan tambahan yang lain.

13

2.1 HASIL PEMBELAJARAN 2.1.1 Mengaplikasi E-dagang antara organisasi. 2.1.2 Menjelaskan dan memberi contoh peluang-peluang perlakuan dalam edagang. 2.1.3 Memahani bagaimana pasaran dan model-model hieraki digunapakai apabila membincangkan e-dagang. 2.1.4 Memahami perhubungan antara transaction dab workflow 2.1.5 Memahami pemborong. 2.1.6 Memahami ciri-ciri yang membezakan internet daripada jenis-jenis WAN yang lain. 2.1.7 Boleh menerangkan faedah dan kelemahan jenis-jenis rangkaian yang berbeza-beza. 2.1.8 Memahami istilah kualiti perkhidmatan (quality of services), misi kritikal, masa henti (downtime), penilaian risiko dan analisis kesan perniagaan. 2.1.9 Memahami hubungan antara kualiti perkhidmatan dan jenis rangkaian yang dipilih. bagaimana e-dagang dapat menarik pelanggan dan

2.2 KERANGKA TAJUK-TAJUK


Persekitaran Teknologi, Ekonomi , Organisasi dan Pengguna

Teknologi
- Network Infrastructure and Performance - Mission-critical networks - Network Management and Network Choice - Contingency Planning

Ekonomi dan Organisasi - Markets and hierarchies - Electronic markets - Elektronik hierarchies -The commercial transaction - Work flow

Pengguna - Perkhidmatan Pelanggan - Kepelbagaian - Pilihan dimaklum - Transaksi dan Aliran Kerja

14

2.3 Persekitaran Teknologi, Ekonomi , Organisasi dan Pengguna 2.3.1 Persekitaran Teknologi Pada masa lalu, kemajuan dalam telekomunikasi dan pengkomputeran diikuti dengan jelas pemisahan laluan evolusi. Hari ini, laluan ini bertumpu kepada rangkaian komputer. Tidak lama lagi, hampir semua pelaburan teknologi maklumat akan menjadi sebahagian daripada sistem-sistem komunikasi yang bersambungan, menghubungkan perniagaan, individu dan jabatan-jabatan kerajaan. Hari ini, kebanyakan bentuk maklumat boleh disimpan dan diproses secara elektronik. Kuantiti maklumat yang banyak, dengan perbezaan ekonomi dan implikasi sulit, boleh dilihat melalui rangkaian-rangkaian komputer. Terdapat juga satu variasi yang luas dalam kepanjangan masa kemungkinan maklumat hendak dilindungi. Pertimbangkan pandangan ini: Dana elektronik memindahkan berjuta-juta atau malahan berbilion dolar, di mana sekuriti jangka pendek adalah penting tetapi pendedahan adalah singkat. Pelan strategik korporat sebuah syarikat, yang mana mesti dikekalkan secara rahsia untuk beberapa tahun tertentu. Kunci kepada tandatangan digital yang menjadi pengikatan obligasi dari segi undang-undang, yang mesti dilindungi daripada penyalahgunaan kedua-dua dalaman dan luaran selagi mereka masih sahih. Satu resipi atau formula produk yang proprietari, yang perlu untuk dilindungi sepanjang penggunaannya.

15

Maklumat sulit untuk seorang individu (keadaan perubatan, penilaian pekerjaan) yang mungkin perlu perlindungan bagi sepanjang hayat individu tersebut.

Network Infrastructure and Performance (Infrastruktur Rangkaian Dan Prestasi). Jika anda hanya ada telefon di dunia, siapakah yang anda akan hubungi? Rangkaian berkembang lebih bernilai kepada mana-mana seorang pengguna berkadaran dengan jumlah pengguna lain. Rangkaian telefon juga menerangkan beberapa perkara penting lain tentang rangkaian komunikasi: 1. Setiap orang yang bersambungan kepada rangkaian tersebut mesti dikenalpasti secara unik (uniquely indentified). Dalam kes bagi rangkaian telefon, setiap talian mempunyai satu nombor telefon yang unik. 2. Terdapat satu sistem berkumpulan untuk mengatur tugasan nombornombor: kod negara dan kod kawasan atau bandar, diikuti oleh nombor sebenar. Kod-kod negara datang daripada satu perjanjian antarabangsa dalam sesebuah negara, setiap syarikat telefon bertanggungjawab untuk kod-kod kawasan dan nombor-nombor. 3. Sesetengah direktori mestilah wujud, yang merekod tugasan nombor kepada menusia. Syarikat-syarikat telefon menawarkan satu nombor khas untuk perkhidmatan direktori di kawasan yang mereka bertanggungjawab. 4. Telefon-telefon individu disambungkan kepada satu sistem pensuisan perantara (intermediate switching system). Sistem pensuisan itu membenarkan mana-mana pengguna untuk berhubung dengan manamana pengguna lain di rangkaian itu, atau malahan merentasi rangkaian tersebut. Oleh itu, satu telefon rumah yang bersambungan kepada satu rangkaian dengan satu wayar fizikal boleh menghubungi satu telefon selular di satu rangkaian yang dikendalikan oleh syarikat lain.

16

5. Beberapa sambungan boleh menjadi sementara, selainnya adalah kekal. Jika anda menggunakan sebuah telefon berbayar (payphone), anda disambungkan buat sementara waktu kepada satu rangkaian daripada satu nombor yang digunakan oleh orang lain. Jika anda menelefon daripada rumah anda, anda sentiasa disambungkan daripada nombor yang sama. Mission-Critical Networks (Rangkaian Misi-Kritikal) Rangkaian-rangkaian hari ini adalah semakin misi kritikal. Mereka telah menjadi lebuh raya elektronik untuk memindahkan maklumat (lalu lalang) antara sebuah organisasi pemegang saham: pembeli-pembeli, penjual-penjual, pembekal-pembekal dan rakan kongsi. Pertukaran maklumat termasuklah pesanan-pesanan, pertanyaan-pertanyaan, bayaran-bayaran, perkhidmatan dan sokongan, rekaan-rekaan, rancangan dan apa-apa jenis maklumat lagi. Perkhidmatan rangkaian kritikal juga merangkumi, sebagai contoh, menyediakan akses untuk data gudang bagi sokongan pemasaran masa nyata (real-time); menyokong wakil-wakil perkhidmatan pelanggan; mempersembahkan maklumat video kepada pelabur kewangan untuk mempengaruhi keputusan pelaburan; dan berkongsi imej-imej perubatan untuk bekerjasama tentang diagnos-diagnos yang kompleks. Dalam kes-kes tersebut, kejayaan perniagaan adalah membahayakan jika prestasi yang cukup tidak meyakinkan. Tidak mengira sama ada pertukaran melibatkan teks mudah, atau campuran dokumen-dokumen yang menggabungkan imej-imej, audio dan video, hubungan antara pemegang saham boleh ditingkatkan melalui hubungan-hubungan yang menyediakan prestasi yang mencukupi atau dijejaskan oleh prestasi yang tidak mencukupi. Tidak dapat dielakkan, sesetengah lalu lintas akan menjadi lebih penting dari yang lain, dan dunia sebenar mengenakan had-had kepada jalur lebar, keupayaan rangkaian dan bajet. Dalam satu dunia yang ideal, keupayaan
17

rangkaian mungkin boleh ditambah dengan cepat dan dengan murah seperti yang diperlukan. Tetapi sementara itu mungkin suatu hari nanti piawaian telekomunikasi boleh dilaksanakan, biasanya terdapat satu kelewatan besar (considerable delay) antara keupayaan masa rangkaian tambahan yang diarahkan dan masa ia menjadi boleh tersedia. Apabila kita semakin bergantung kepada rangkaian-rangkaian ini untuk menguruskan perniagaan, kita perlu memastikan keutamaan-keutamaan yang munasabah yang boleh dikenakan ke atas aliran trafik rangkaian (flow of network traffic). Ini memerlukan kebolehan untuk mengenalpasti kelas-kelas lalu lintas dan pengguna, serta teknologi untuk mengenakan keutamaan-keutamaan dan peraturan-peraturan pada lalu lintas. Ia menganggap bahawa semua lalu lintas perlu untuk sampai ke destinasinya; bagaimanapun, bagi masa untuk beban berat, trafik yang kritikal perlu diberikan keutamaan melebihi trafik lain. Satu rangkaian yang boleh memberikan jaminan-jaminan kualiti

perkhidmatan (quality of service - QoS) mempunyai mekanisme-mekanisme untuk membuat undang-undang berasaskan keputusan tentang bagaimana lalu lintas yang melalui merentasi rangkaian. Ini membenarkan satu takrif jenis lalu lintas yang bersesuaian untuk satu kelas perkhidmatan tertentu (sebagai contoh, lalu lintas daripada rakan perniagaan") dan dasar-dasar yang berkaitan dengan kelas perkhidmatan (lalu lintas daripada rakan perniagaan mendapat keutamaan tertinggi melalui rangkaian"). Ia menunjukkan satu anjakan daripada satu rangkaian pasif yang melayan semua lalu lintas secara sama kepada satu rangkaian pintar (intelligent network) yang mengenakan peraturan-peraturan pengurusan kepada lalu lintas yang dibawa. Keperluan-keperluan ini bukan ditentukan oleh protokol-protokol egalitarian Internet tradisional. Network Management and Network Choice (Pengurusan Rangkaian Dan Rangkaian Pilihan)

18

Pihak syarikat juga memerlukan jaminan agar data mereka kekal selamat. Beberapa kategori-kategori umum data boleh diidentifikasi: Data Awam (Public Data). Data jenis ini tidak mempunyai sekatan keselamatan dan mungkin digunakan oleh sesiapa sahaj. Bagaimanapun, data seumpama ini harus dilindungi daripada diusik tanpa kebenaran atau pengubahsuaian. Data Hak Cipta (Copyright Data). Jenis ini adalah berhakcipta tetapi bukan rahsia. Pemilik sanggup untuk menyediakannya, tetapi mahukan bayaran bagi penggunaannya. Untuk meningkatkan hasil pendapatan, keselamatan perlulah diperketatkan. Data Sulit (Confidential Data). Data jenis ini mengandungi isi yang sulit, tetapi kewujudan data adalah bukan suatu rahsia. Data seumpama ini termasuklah nombor akaun bank dan fail-fail kakitangan. Data Rahsia (Secret Data). Kewujudan sebenar bagi data jenis ini adalah rahsia dan mesti disimpan rahsia pada setiap masa. Ia adalah perlu untuk memantau dan log semua akses dan percubaan akses kepada data rahsia. Kebanyakan rangkaian yang dapat memberikan kualiti jaminan-jaminan perkhidmatan mempunyai mekanisme-mekanisme untuk membuat undangundang berasaskan keputusan tentang bagaimana lalu lintas yang melalui merentasi rangkaian, satu rangkaian yang terjamin mempunyai mekanismemekanisme untuk mengawal akses kepada data. Produk penyulitan yang canggih (sophisticated encryption products) dan firewalls digunakan oleh sesetengah syarikat untuk melindungi kerahsiaan dan memastikan keselamatan transaksi-transaksi internet. Terdapat syarikat lain yang bergabung dengan kuasa-kuasa lain untuk mendapatkan perlindungan VANs. Industri automotif ANX, sebagai contoh, akan menyediakan rakan dagangannya dengan satu rangkaian terjamin untuk perdagangan elektronik dan pemindahan data. Pemimpin-pemimpin industri
19

telah bersetuju tentang satu struktur pengurusan dan peraturan perniagaan untuk memastikan rangkaian mendapat keperluan-keperluan prestasi, kebolehpercayaan dan keselamatan. Penerimaan satu set umum amalan perniagaan, termasuklah boleh menerima penggunaan dasar-dasar dan tahap keselamatan rangkaian, adalah satu syarat bagi penyertaan dalam ANX. Bagaimanapun, isu-isu pengurusan dan kawalan juga turut penting apabila rangkaian semakin berkembang, Terdapat sejumlah besar pertukaran penamaan, penyelenggaraan, dan butiran pampasan penyedia perkhidmatan yang terlibat dalam menyokong rangkaian berasaskan perkhidmatan. Sebagai contoh, kawalan mesti memastikan mesej-mesej tidak dihantar kepada pihak yang salah dan mesej-mesej yang tidak dapat disampaikan dikembalikan kepada pengirimnya. Potensi untuk kegagalan seperti ini semakin besar apabila jumlah rangkaian dan manusia terlibat semakin meningkat. Internet semakin berkembang dengan satu model kawalan yang sangat terpencar (decentralized). Tidak ada titik tengah bagi pengawasan atau pentadbiran. Disebabkan ia adalah terbuka, satu rangkaian entiti awam tunggal yang yang menyambungkan banyak rangkaian yang saling berkaitan dan lebih kecil dan penyedia-penyedia perkhidmatan, tiada bertanggungjawab untuk memastikan satu mesej yang meninggalkan satu poin dan akan tiba tanpa terjejas di poin yang lain. Model ini merupakan sebahagian daripada kejayaan awal bagi Internet, apabila ia membenarkan rangkaian untuk berkembang di dalam satu cara yang sangat berautonomi. Bagaimanapun, apabila internet semakin berkembang, pada masa yang sama, jangkaan-jangkaan bagi kualiti dan kestabilan perkhidmatan meningkat, Terdapat mereka yang percaya bahawa perubahan-perubahan diperlukan dalam pendekatan untuk pengurusan internet dan kawalan. Satu persoalan yang penting untuk masa hadapan adalah meningkatkan pengurusan dan operasi Internet, tanpa kehilangan fleksibiliti asas yang telah menjadikan ia berjaya.
20

Pada tahun 1992, ITU mentakrifkan apa yang kini dipertimbangkan, set tradisional pengurusan perkhidmatan rangkaian: pengurusan kerosakan/kesalahan, pengurusan tatarajah (konfigurasi), perakaunan, prestasi dan keselamatan. Kemajuan dalam bahagian ini adalah perlu bagi Internet untuk berevolusi daripada sesuatu yang kelam-kabut, bebas, koleksi entiti-entiti yang longgar kepada satu rangkaian kualiti sistem telefon yang terurus. Satu isu yang menerima perhatian yang banyak adalah harga dan kos penemuan. Satu perbahasan tentang penggunaan yang sesuai bagi penggunaan berasaskan penentuan harga lawan pembayaran ke atas satu langganan atau bayaran tetap asas. Apa yang merumitkan lagi perbahasan adalah penyedia perkhidmatan yang menawarkan laluan percuma kepada individu sebagai balasan kepada pendedahan untuk tajaan pengiklanan. Secara keseluruhannya, syarikat-syarikat mencari alternatif-alternatif paling sesuai untuk keperluan-keperluan perniagaan mereka yang segera. Bagi sesetengah syarikat, penyelesaian-penyelesaian standard di luar rak ke atas internet awam adalah sesuatu yang memuaskan. Bagi lain-lain, penyelesaianpenyelesaian khusus bersama dengan peraturan-peraturan eksplisit dan prosedur-prosedur operasi mungkin jawapannya. Beberapa syarikat lain akan bergantung kepada extranets, atau rangkaian swasta maya, yang menghadkan akses kepada sesetengah set perniagaan pra-layak dan rakan mereka. Sesetengah lain pula menggunakan internet untuk membeli bahan-bahan nilai lebih rendah sementara menyimpan pembelian nilai tinggi di VAN. Dengan VANs, jika sebarang permasalahan timbul, satu penyedia perkhidmatan rangkaian tunggal bertanggungjawab untuk menyelesaikannya.

Contingency Planning (Rancangan Luar Jangkaan)

21

Oleh sebab rangkaian berasaskan aplikasi menjadi semakin misi kritikal, satu kriteria keputusan utama menjadi kualiti tahap perkhidmatan yang diperlukan. Business Impact Analysis dijalankan untuk mengenalpasti fungsi-fungsi perniagaan kritikal. Ia mengandungi beberapa langkah: Pertama, kenal pasti aktiviti-aktiviti perniagaan yang kritikal dan pemilik aktiviti. Aktiviti-aktiviti perniagaan adalah proses-proses dan fungsi-fungsi ditawarkan pengeluaran kepada yang menerangkan perkhidmatan Pemilik yang aktiviti pelanggan-pelanggan.

bertanggungjawab kepada operasi harian yang sedang dijalankan. Kedua, pemilik setiap aktiviti perniagaan perlu mengenal pasti sistemsistem yang kritikal dan maklumat. Sistem-sistem kritikal adalah aplikasi-aplikasi yang dikomputerkan atau proses-proses manual yang perlu ditempatkan untuk menyokong aktiviti perniagaan yang kritikal. Pada ketika ini, ia juga adalah penting untuk mengenal pasti mana-mana sistem-sistem yang mengandungi maklumat yang sensitif atau sulit. Langkah ketiga adalah untuk menganggarkan satu tempoh masa henti (downtime period) yang boleh diterima (jam, hari, minggu, dan sebagainya.) untuk setiap sistem yang bergantung kepada suatu aktiviti perniagaan, dan setiap sistem yang berurusan dengan maklumat yang sensitif. Ini bertindak seperti satu pemberat untuk aktiviti; satu penunjuk nilai relatif keutamaan unsur itu kepada perniagaan. Oleh sebab kebanyakan aktiviti adalah berkitaran, satu tempoh masa henti yang boleh diterima mungkin berbeza bergantung kepada masa dalam setahun apabila satu outage mungkin berlaku. Para penganalisis umumnya menganggap satu kes senario terburuk semasa mempertimbangkan persoalan ini. Akhirnya, pemilik aktiviti dan pengurus sistem dapat mengenal pasti risiko-risiko, menentukan magnitud mereka dan mengenal pasti

22

perlindungan. Bahagian-bahagian yang seharusnya diliputi termasuklah servers, pengurusan data, rangkaian operasi-operasi dan pentadbiran, aplikasi-aplikasi, pengecaman pengguna dan kakitangan. Mereka yang tidak suka kepada malapetaka ini memanggil proses ini rancangan luar jangkaan, tetapi maknanya adalah sama: mesti ada satu pelan untuk mengembalikan perkhidmatan dalam keadaan malapetaka utama. Malapetaka-malapetaka ini tidak terhad kepada mereka yang memberi kesan secara langsung kepada kemudahan organisasi; kesan kerosakan kepada pusat telefon menukarkan kelengkapan atau kemudahan pengumpulan data kritikal juga perlu dipertimbangkan Untuk mengira kehilangan produktiviti dan hasil pendapatan yang berpunca daripada masa henti (downtime), pengurus-pengurus seharusnya bermula dengan suatu senario yang mencirikan tarikh dan masa bagi outage, jenisnya dan tempoh dan bilangan pengguna yang terjejas. Mengira kos produktiviti yang hilang adalah satu perkara mendarabkan tempoh dan bilangan pengguna yang terjejas dengan purata gaji pengguna. Ia juga adalah bernilai sama ada pengguna boleh melakukan sebarang kerja semasa outage. Sebagai contoh, katakan bahawa satu server untuk 100 orang pengguna rosak di satu agensi pelancongan yang besar. Ia mengambil masa empat jam bagi memulihkan rangkaian, dan sepanjang masa tersebut kebanyakan pengguna tidak produktif sepenuhnya. Dengan setiap pengguna menghasilkan $20 sejam, kerosakan ini akan menelan belanja $8,000 kepada agensi pelancongan tersebut dalam perbelanjaan sahaja. Lebih buruk lagi, bagi kebanyakan organisasi, ia adalah kehilangan pendapatan langsung. Jika bahagian agensi pelancongan yang sama biasanya menempah $100,000 bernilai sejam tempahan, outage mungkin menelan belanja sebanyak $400,000. Kos-kos amat berbeza dengan persekitaran pengkomputeran, aplikasiaplikasi perniagaan dan pengguna. Sebagai contoh, penyelidikan pasaran
23

menunjukkan bahawa masa henti rangkaian pada satu firma pembrokeran boleh engakibatkan kos $107,500 seminit, seperti berlawanan dengan $1,150 seminit untuk satu rangkaian jualan tiket telefon. Lebihan (terutama sekali dalam hubungan komunikasi dan bekalan tenaga) umumnya dilihat seperti jawapan. Satu alternatif memproses tapak untuk sistem-sistem misi kritikal seharusnya wujud, dan bukan dalam bangunan yang sama. Sesetengah organisasi menggerakkan sistem-sistem fungsian legasi kepada satu alternatif memproses tapak; orang lain membuat perjanjianperjanjian timbal balas sandar (backup agreements) dengan pengguna yang dipadankan. Kesan kepada keupayaan perancangan adalah jelas. Storan data sandar (backup) di luar tapak turut dianggap bijak, kedua-duanya untuk perancangan malapetaka dan tujuan keselamatan. Perbincangan

Huraikan ciri-ciri yang membezakan internet daripada jenis-jenis WAN yang lain. 1. Huraikan dalam ayat anda sendiri bagaimana maklumat dipindahkan melalui Internet, WAN dan VAN. Apakah perkara-perkara yang harus dipertimbangkan oleh syarikat-syarikat ketika membuat keputusan terhadap jenis rangkaian yang paling sesuai untuk keperluan mereka? 2. Mengapa rancangan luar jangkaan adalah penting? Huraikan dengan terperinci konsep dan langkah-langkah yang terlibat.

2.3.2 Persekitaran ekonomi dan organisasi Kitaran pengeluaran melibatkan pemerolehan bahan-bahan mentah atau komponen-komponen, dan menghasilkannya kepada satu produk yang boleh diterima kepada seseorang pelanggan. Setiap langkah dalam kitaran
24

pengeluaran akan menambah nilai sesuatu bahan mentah yang asal. Menjelaskan tentang sesuatu firma memilih untuk membeli komponen-komponen atau perkhidmatan-perkhidmatan dalam pasaran terbuka, atau untuk mengeluarkan mereka in-house, merupakan satu soalan tradisional bagi sosiologi ekonomi dan organisasi. Satu senarai unsur-unsur yang perlu dipertimbangkan untuk membuat dan menjual satu majalah berita, sebagai contoh, termasuklah: laporan; penulisan; penyuntingan; gambar-gambar; tipografi; reka letak; kertas; percetakan; perkhidmatan langganan; label bungkusan; dan pengagihan fizikal. Sesebuah firma mestilah memutuskan untuk mengeluarkan setiap barangan atau perkhidmatannya sendiri, atau membelinya daripada pembekal. Kebanyakan majalah-majalah berita tidak memiliki kilang kertas atau percetakan akhbar, tetapi mereka mengupah editor-editor sebagai kakitangan bergaji. Mereka boleh mengarahkan kumpulan pemberita mereka untuk menulis sebuah cerita, mencetak semula sebuah cerita daripada satu wire-service, atau mereka mungkin mentauliahkan seseorang daripada seorang pekerja bebas. Gambargambar pula mungkin didapati daripada jurufoto mereka sendiri, atau mereka mungkin membelinya daripada stock house. Tinggalkan sebentar faktor-faktor sosial yang berpotensi seperti nepotisme, fahaman perlindungan dan tindakan pengakuan, dua faktor terpenting dalam menerangkan keputusan make-or-buy" adalah (a) pengaruh sikap oportunis (opportunistic behaviour) firma lain dan (b) kos urus niaga (transaksi). Penjual mungkin akan mengambil kesempatan (cth. menaikkan harga lebih tinggi daripada sepatutnya) apabila mereka menyedari bahawa pengguna bergantung kepada sesuatu barang tersebut dan tidak mudah mendapatkannya di tempat lain. Sebuah syarikat boleh dipengaruhi (vulnerable) untuk bersikap oportunis disebabkan beberapa keadaan:
25

Ketentuan tapak (Site specificity): produk (cth. bahan-bahan mentah) hanya boleh didapati di suatu tapak tertentu.

Ketentuan aset fizikal (Physical asset specificity): produk tersebut tidak boleh digunakan untuk perkara lain, dan sebab itu adalah ia hanya berguna kepada seseorang pelanggan.

Ketentuan aset manusia (Human asset specificity): kemahiran tertentu diperlukan untuk mengeluarkan atau menggunakan sesuatu produk.

Ketentuan masa (Time specificity): produk hanya berguna bagi suatu tempoh masa tertentu (cth. ia akan rosak).

Kerumitan produk (Product complexity): maklumat tentang produk adalah kompleks. Pelanggan menghadapi kesukaran memperincikan apa yang mereka mahu dan mencari melalui alternatif-alternatif bagi mencari pembekal terbaik.

Market and Hierarchies (Pasaran Dan Hierarki-hierarki) Pasaran (Markets) adalah bermaksud memudahkan urus niaga antara pembeli-pembeli merupakan dan pembekal-pembekal. Hierarki-hierarki yang (Hierarchies) lama, perhubungan pembekal-pelanggan bertahan

diselaraskan oleh pengurusan lebih dari kuasa pasaran (market forces). Semasa satu mekanisme pasaran bekerja, pembeli membeli daripada mana-mana pembekal yang menawarkan kombinasi sifat terbaik seperti harga, kuantiti yang boleh didapati, piawaian kualiti, jadual penghantaran, dan sebagainya. Perhubungan antara pembeli dan penjual adalah singkat, pembelian ditamatkan dengan satu urus niaga oleh transaksi asas.

26

Di bawah satu mekanisme berhierarki, seorang pembeli tidak memilih daripada antara banyak penjual yang berpotensi, tetapi sebaliknya memperoleh barangan dan perkhidmatan daripada sebuah pembekal yang ditentukan. Pada dasarnya, firma tersebut memilih sebuah pembekal bagi sejumlah urus niaga, dan hubungan mereka ditentukan dalam satu perjanjian. Dalam suatu persekitaran pasaran, pelanggan boleh meninjau untuk mendapatkan gabungan harga yang terbaik, kualiti atau lain-lain sifat yang diinginkan. Oleh sebab persaingan antara pembekal-pembekal mewujudkan pelbagai pilihan, pembeli tidak perlu mengadakan tebusan untuk sikap oportunis pembekal. Kebanyakan ahli ekonomi percaya bahawa pasaran secara umumnya merupakan mekanisme-mekanisme yang lebih efisien untuk pembelian daripada hierarki-hierarki. Hierarki-hierarki terbentuk apabila kos urus niaga adalah tinggi, bekalanbekalan mestilah dijamin, dan/atau pembekal-pembekal tidak cukup kompetitif untuk menghadkan oportunisme. Mengekalkan kestabilan, hubungan jangka panjang antara pembeli dan penjual dapat mengurangkan kos urus niaga. Perundingan suatu kontrak yang meliputi pelbagai urus niaga mengimbangi kos carian (search costs).

Electronic Markets (Pasaran-pasaran Elektronik) Dalam tempat di mana pasaran dijalankan, pembeli-pembeli mencari penjual-penjual. Menggunakan rangkaian elektronik untuk mengurangkan kos mencari barangan dan perkhidmatan yang bersesuaian disebut sebagai kesan pembrokeran elektronik" (the electronic brokerage effect). Dalam pasaran elektronik, beberapa perkhidmatan wujud yang menghubungkan pembeli dan
27

penjual yang berbeza melalui perkongsian sumber maklumat (seperti satu pangkalan data berpusat yang diselenggara atau Jaringan Sejagat terpencar) dan menyediakan alat-alat untuk mencari data. Mereka membantu pembelipembeli untuk menilai tawaran-tawaran pelbagai pembekal dengan cepat, mudah dan murah. Kemudahan rangkaian seperti perkhidmatan direktori memudahkan untuk mengesan sejumlah besar pembekal yang berpotensi. Program-program perbandingan yang pintar boleh meningkatkan bilangan bagi alternatif-alternatif serta kualiti alternatif terakhir yang dipilih, di samping mengurangkan kos proses pemilihan. Teknologi maklumat boleh juga digunakan bagi mengurangkan kerumitan produk. Sebagai contoh, bagi beberapa tujuan, sepuluh digit ISBN boleh menerangkan sesuatu buku disebabkan teknologi maklumat yang diaplikasikan. Sebaliknya, pemerihal piawai produk piawai dan teknik-teknik seumpama untuk fotograf, muzik, dan video telah terbukti amat sukar untuk dibangunkan. Firma-firma mungkin cenderung untuk membina hubungan pasaran dengan rakan dagangan mereka apabila mereka menggunakan rangkaianrangkaian untuk mengurangkan kos-kos pencarian. Oleh sebab teknologi menjadikan firma-firma mudah untuk mencari melalui banyak kemungkinan, mereka boleh menggunakan rangkaian-rangkaian ini bagi membangunkan sejumlah besar kumpulan pembekal, dan menunjukkan sedikit kesetiaan kepada pembekal-pembekal tertentu melalui satu siri urus niaga. Electronics Hierarchies (Hierarki-hierarki Elektronik) Firma-firma yang menggunakan rangkaian-rangkaian untuk

mengurangkan kos integrasi membangunkan perhubungan berhierarki jangka masa panjang dengan rakan dagangan mereka. Satu contoh adalah seperti sistem pertukaran data elektronik (electronic data interchange EDI) yang
28

menyambungkan satu poin terminal jualan peruncit kepada sistem penghantaran pembekal mereka, mengurangkan kemungkinan peruncit kehabisan stok bagi barangan yang selalu dibeli. EDI adalah satu standard untuk menyusun dan menghantar maklumat antara komputer-komputer, selalunya melebihi rangkaian komunikasi swasta (disebut value-added networks atau VANs). Perolehan rutin automatik juga bermaksud kakitangan perolehan mempunyai lebih masa untuk memfokuskan kepada perundingan meletakkan harga yang lebih baik dan membina hubungan dengan pembekal. Bekalan bersepadu yang berangkaian membantu untuk meminimakan inventori dan mengurangkan modal kerja dengan menambah darjah penglihatan peringkat stok. Mewujudkan perhubungan elektronik dengan pembekalpembekal besar dan pelanggan-pelanggan membolehkan syarikat-syarikat untuk menghantar dan menerima pesanan belian, pemberitahuan invois dan pengiriman dengan lebih cepat. Keadah operasi ini juga disebut pengurusan inventori just-in-time (just-in-time inventory management JIT), mengenakan konstren yang ketat kepada penyelarasan organisasi. Rakan sepasangan (partners) disepadukan kepada satu takat yang ketara (significant) melalui penggunaan sistem maklumat dan rangkaian telekomunikasi. Satu lagi contoh adalah integrasi sistem-sistem CAD/CAM antara satu reka bentuk cip komputer firma dan satu faundri silikon yang membenarkan pereka-pereka cip untuk memantau proses pembuatan dan mempunyai lebih kelonggaran dalam mengubah ciptaan mereka. The Commercial Transaction (Urus Niaga Komersil) Generalisasi pandangan ahli ekonomi tentang pasaran-pasaran dan hierarki-hierarki membawa kepada suatu kesimpulan pandangan bagi urus niaga dan dari situ, tercetus idea bahawa terdapat satu aspek dapat dilihat (visible)" dan satu aspek tidak kelihatan (unvisible)" untuk perdagangan elektronik. Aspek
29

dapat dilihat adalah bermatlamatkan pasaran pengguna yang luas, manakala aspek tidak kelihatan pula meneruskan secara tertutup antara syarikat-syarikat dan tertumpu kepada pemprosesan urus niaga antara rakan perniagaan. Sama ada dapat dilihat atau tidak kelihatan, model ini bermula pada persepsi ahli ekonomi tentang sesebuah pasaran. Bagi ahli ekonomi, definisi kepada satu pasaran sempurna" apabila setiap pembeli yang berpotensi mendapat maklumat yang sempurna" : tiada seorang yang mendapat maklumat yang orang lain tidak ada. Tambahan lagi, tidak wujud halangan kepada pergerakan ini bermakna untuk memudahkan model dengan membuang batasan realiti. Dalam dunia sebenar, infrastruktur menjadi masalah. Aliran maklumat memerlukan beberapa infrastruktur untuk menggumpul, menganalisis dan menyebarkan maklumat. Kos mengangkut barang-barang, termasuk maklumat, bergantung pada sifat rangkaian pengangkutan. Membina infrastruktur ini memerlukan pelaburan dan pelaburan tidak dibuat tanpa prospek ganjaran sebagai balasan. Jurang antara pasaran sempurna ahli ekonomi dan dunia sebenar sudah jelas: akses kepada infrastruktur dan pulangan kepada pelaburan tidak akan diagih sama rata dan seterusnya akan memberi kesan kepada kos urus niaga. Model empat fasa boleh menerangkan tentang kos urus niaga, oportunisme dan gangguan di mana hierarki-hierarki menyebabkan keunggulan pasaran-pasaran sempurna ahli ekonomi: 1. Penemuan Prepurchase (Prepurchase Discovery): takrif bagi keperluankeperluan dan mencari ruang maklumat yang lebih besar bagi satu set produk yang berkemampuan yang bersesuaian dengan keperluan. 2. Pemilihan Dan Komitmen (Selection and Commitment): pemilihan sesuatu produk dan pembekal daripada penemuan set, berdasarkan kepada perbandingan sifat. Termasuk rundingan dengan pedagang-pedagang untuk
30

syarat-syarat penghantaran.

yang

sesuai

seperti

harga,

ketersediaan,

dan

tarikh

3. Penyempurnaan Pembelian (Purchase Consummation): penghantaran produk, mekanisme pembayaran dan aliran maklumat dan dokumen yang berkaitan dengan pembelian. 4. Interaksi Postpurchase (Postpurchase Interaction): perkhidmatan pelanggan dan sokongan untuk memberi perhatian aduan-aduan pelanggan, pulangan produk dan kecacatan produk. Workflow (aliran kerja) Menggunakan teknologi untuk perdagangan memerlukan beberapa struktur yang ditentukan bagi pelaksanaan dalam persekitaran yang abstrak seperti yang telah dihuraikan di atas. Komputer-komputer dan rangkaianrangkaian mestilah dirancang, dan tugas-tugas dibahagikan antara pembeli, penjual dan sokongan pembekal. Perspektif ekonomi dan pemasaran boleh menjadi agak abstrak manakala pengurusan dan perspektif khususnya teknologi mestilah konkrit. Di tahap paling rendah, teori sistem pengurusan pangkalan data (database management system DBMS) menyediakan satu takrif eksplisit tentang urus niaga (transaksi). Takrif ini merupakan takrif yang menjadikan mesin wang automatik (automatic teller machines - ATMs) boleh dipercayai, dan dibenarkan untuk bekerja dengan sistem-sistem yang lain dalam sesuatu bank-bank. Takrif ini menyatakan bahawa transaksi: Mempunyai satu permulaan yang jelas dan satu hujung yang jelas. Mengikut satu proses yang jelas (satu siri langkah-langkah atau perantaraan keadaan). Pada akhirnya berjaya atau gagal (keadaan akhir).

31

Boleh gagal dalam beberapa cara, tetapi berjaya hanya dengan satu cara. Meninggalkan pertukaran data dalam pangkalan data jika transaksi berjaya atau tidak berubah jika ia gagal.

Satu cara mudah untuk mengingati sifat-sifat transaksi adalah akronim ACID: Atomic, Consistent, Isolated and Durable. (Atom, Konsisten, Terpencil Dan Tahan) Suatu transaksi adalah satu set aktiviti yang dianggap sebagai satu aktiviti tunggal atau atom (atomic) yang dilakukan oleh sistem. Satu transaksi bagi jenis yang ditentukan akan sentiasa membuat perubahan-perubahan yang sama untuk pangkalan data, ini bermakna transaksi-transaksi itu adalah konsisten (consistent). Setiap transaksi adalah satu set perubahan yang lengkap dan mereka diasingkan (isolated) daripada mana-mana transaksi lain yang dilakukan pada masa yang sama. Sekali satu transaksi telah sempurna, perubahan-perubahan itu menjadi tetap; perubahan tersebut adalah tahan lama (durable).

Perbincangan

32

1. Mengaplikasikan teknologi dalam perdagangan memerlukan beberapa struktur yang telah ditentukan (definite structure) untuk pelaksanaan". Mengapa? 2. Syarikat-syarikat boleh memilih untuk membawa mana-mana atau semua transaksi mereka proses secara dalam talian. Jelaskan empat cara yang berbeza sesebuah syarikat kereta mungkin menjual produknya dengan menggabungkan transaksi-transaksi elektronik dan pembelian realiti (realworld purchasing). 3. Apakah perbezaan-perbezaan antara sistem pasaran dan sistem hierarki? Huraikan satu contoh dimana suatu syarikat akan lebih memilih untuk berkerja dalam satu hierarki. Bolehkah anda mengatakan akaun bank anda adalah satu hubungan berhierarki? 4. Huraikan bagaimana satu syarikat menggunakan rangkaian-rangkaian untuk menjadi lebih bersepadu. Beri tiga contoh kelebihannya. Apakah risiko-risiko yang syarikat harus berjaga-jaga?

2.3.3 Pengguna Bisnes invest dalam teknologi maklumat dan e-dagang adalah untuk meningkatkan produktiviti, mengurangkan kos, dan meluaskan servis pengguna. Pengguna suka berbelanja/ membeli belah secara online kerana mereka mendapati banyak barang yang terdapat melebihi daripada barang di kedai biasa. Kualiti servis pengguna juga boleh di perkembangkan. Pengguna yang sibuk moleh menjimatkan masa dan mendapati bahawa membeli belah lebih mudah apabila peniaga melayan mereka secara individu. Secara online, mereka juga boleh mendapatkan lebih informasi untuk membuat keputusan dalam membeli barangan. Informasi yang baik dan pilihan yang banyak, tambahan pula dengan kos yang rendah untuk perniagaan internet, boleh menurunkan harga dan meningkatkan kualiti.

33

Semulajadi manusia tidak akan berubah hanya kerana pengguna berbelanja melalui komputer. Melakukan perniagaan melalui kedai, memerlukan peniaga untuk menyediakan servis yang sama kepada pengguna seperti yang mereka sering perolehi. Membeli-belh secara online tiada hubungan secara terus dgn empunya kedai dan kecepatan yang di peroleh dalam persekitaran online ini, sesetengah pengguna menganggap servis yang di jalankan lebih bertanggungjawab. Syarikat yang berkembang secara cepat untuk mengambil kesempatan daripada perkembangan peluang yang di cipta oleh internet. Banyak syarikat menerima akibat daripada keuntungan yang cepat dengan meletakkan pesanan dan operasi servis pelanggan di internet. Pemasaran secara terus dan pengiklanan telah berkembang kerana perhubungan yang rapat antara kumpulan-kumpulan membuatkannya lain di dalam untuk internet mendatangkan sasaran keuntungan, dengan lebih efisen mencapai hanya

pengiklanan dan publisiti. Internet dan teknologi baru yang lain juga menggalakkan perniagaan untuk menjelajah. Jualan runcit barangan, di mana jualan di hasilkan dalam internet tetapi produk itu diterima dari segi fizikal. Jualan software, muzik, video game, perkhidmatan banking, insurans, perkhidmatan pembelajaran, dan berita boleh di lakukan secara terus menerusi rangkaiaan. Penerimaan digital bagi barangan atau perkhidmatan ini mempunyai potensi untuk menjadi kawasan yang paling luas dalam pasaran elektronik. Jumlah pengguna yang membuat belian melalui Internet merupakan bukti di mana pengguna memperoleh kebaikan. Lebih banyak pengguna yang melayari secara onlone, Internet menjadi lebih mudah untuk di ekses dan perdagangan internet bertambah. Pada zaman sekarang, kanak-kanak menjadi lebih dewasa. Tetapi, kenapa pengguna lebih gemar membuat belian secara elektronik?
34

Customer Service Penjualan boleh menggalakkan banyak pelanggan yang boleh mereka temui atau hubungi melalui telefon. Justeru itu, apabila bil akaun meningkat, saiz penjualan juga akan meningkat. Syarikat penjualan terus perlu meningkatkan pekerja kerana tempahan meningkat. Sebaliknya, perniagaan internet boleh menambha pelanggan hanya dengan sedikit atau tanpa sebarang kos. Ini kerana penjualan berfungsi hanya dalam komputer berbanding dengan kedai yang menggunakan jurujual. Pencapaian perniagaan online ini dibatasi hanya dengan kapasiti komputer untuk melayani segala kemahuan atau tempahan yang dibuat. Internet juga boleh membuat organisasi jualan secara tradisional, penjualan secara katalog dan pengiklanan yang lebih cekap. Tempahan secara elektronik boleh memaparkan lebih informasi dan kegunaannya berbanding dengan katalog kertas. Penjualan terus secara online boleh merendahkan pembelian semula dan meningkatkan kebolehan untuk menjual barang tambahan. Contohnya setiap pembelian di kilang yang besar, hanya perlu duduk di komputer, membuka laman web, dan mencari pembekal secara online. Pembekal yang kecil dengan penjualan yang terhad kini membolehkan pembeli hanya melayari laman web dengan mudah sama seperti syarikat yang besar. Sama juga seperti penjual menjual kepada berjuta-juta pengguna yang sedang berkerja di rumah mahupun di pejabat dengan mudah secara online. Variety Pembeli di laman web beruntung kerana tanpa meninggalkan rumah atau pejabat,pengguna boleh mengakses ribuan laman web untuk mengetahui berita terkini dan pelbagai acara lain, Maklumat tantang produk dan pembelian apa sahaja. Pemilihan yang sangat banyak tidak terhad kepada produk dan servis yang boleh di hantar secara di gital. Laman web yang menjual elektronik pengguna, alatan perkebunan, alatan pejabat dan lain-lain juga menawarkan pilihan yang lebih banyak di internet. Sebagai contoh, sebuah kedai buku yang menawarkan pelbagai jenis buku memerlukan pengguna mencari sendiri tajuk
35

buku yang di kehendaki atau membuat pesanan melalui telefon. Sebaliknya, Jika pengguna ingin mendapatkan secara online, pengguna hanya perlu memasukkan kata kunci untuk mengenalpasti jenis buku yang mereka mahu, memilih laman web yang mengadakan promosi dengan mudah, dan maklumat yang diperlukan. Pengguna boleh menyelesaikan pemilihan dan proses pembelian, seterusnya mendapatkan tempahan mereka dalam beberapa hari kemudian.

Informed Choice Harapan agar peluang yang lebih besar terhadap terbukanya pasaran elektronik, sesuai dan untuk mendapatkan maklumat. Pembelian yang memerlukan banyak bajet untuk pencrian latar belakang atau perbandingan yang besar terhadap tawaran, menjadi lebih senang apabila masalah dapat dikurangkan dan mudah di dapati. Contohnya, membeli kereta adalah salah satu contoh kepada

kebanyakkan kebiasaannya. Ini melibatkan pemilihan sesetengah keputusan dan model untuk kereta, mencubanya dengan aksesori yang berbeza, penampilan, memilih kewangan ( sama ada untuk mengurangkan atau membeli dan bagaimana untuk mendapatkan harga yang berpatutan), pembelian atau polisi insurans dan berunding dengan harga yang berpatutan. Mengumpulkan segala informasi yang di perlukan untuk membuat keputusan boleh mengambil masa yang panjang. Sebelum itu, kebanyakan pelanggan akan melawat ke bilik pameran jika mereka kekurangan informasi. Melalui internet, pembeli kini boleh melihat model kereta yang berbeza dan membaca segala informasi kereta tersebut dan bagaimana persembahan kereta itu. Bersama dengan gambar kereta dan gambaran, pelanggan boleh mengakses kereta baru dan menggunakan harga kereta untuk di bandingkan harganya nelalui penjual di internet.
36

Selepas membuat keputusan terhadap model kereta tersebut, pengguna boleh menandakan kehendak mereka terhadap warna dalaman, dan luaran kereta, memilih sama ada model kereta 4 atau 2 pintu. Sesetengah perkara seperti sistem suara, power window dan kos juga bolehdi pilih. Akhir sekali, pelanggan boleh memasukkan informasi diri mereka supaya senang untuk di hubungi termasuk alamat. Permintaan pengguna akan diserahkan secara automatik kepada penjual berhampiran dengan alamat pembeli. Penjual akan penghubungi pelanggan untuk menetapkan harga. Perbelanjaan insurans juga terdapat secara online. Perniagaan internet menjual insuran menyediakan peralatan software yang memabantu pengguna untuk mengenalpasti jenis insurans yang mereka perlukan dan seiring dengan informasi untuk membolehkan mereka membuat pilihan yang tepat atara satu polisi insurans dan sebaliknya. Pelanggan boleh membeli polisi dengan menjawab beberapa soalan mudah tentang warganegara, umur, kesihatan dan gaji, keadaan keluarga dan kadar insurans yang di perlukan. Selain itu, sistem ini juga memaparkan kuota agen punya contacts. Hanya dengan beberapa klik pada tetikus, pelanggan boleh mendapatka informasi yang lebih detail mengenai setiap karier dan setiap polisi untuk memastikan sama ada harga berbeza. Pelanggan boleh membandingkan polisi dan hagra terhadap karier yang berlainan. Sistem itu boleh memilih tempahan secara rawak dengan menyediakan kuota dan merujuk kepada pelawat hanya mengakses informasi yang mereka perlukan. Secagai contoh, penjelasan tentang perkataan/istilah yang mereka tidak faham, informasi berkaitan sesetengah karier atau banyak mana dan jenis apa insurans yang sesuai untuk mereka, yang memberikan keluarga mereka financial profil. Sama ada pelanggan memilih untuk menyelesaikan secara online atau menjalankan pembelian secara personal selepas menggunakan laman web
37

untuk membantu meluaskan pencarian tentang sesetengah produk,laman web ini memberikan pelanggan banyak pengetahuan tentang pemilihan harga yang terdapat untuk mereka. Walaupun kelebihan yang di tawarkan oleh online shoping, banyak pelanggan hari ini masih risau tentang internet. Mereka amat prihatin tentang memelihara hak peribadi dan keselamatan informasi creadit kepada mereka. Ramai yang tidak mempunyai komputer, atau mendapati sangat susah untuk menggunakannya. Ramai yang memilih pengalaman sendiri untuk membeli belah dan memilih produk yang mereka boleh lihat, rasa dan cuba. Sesetengah pelanggan bimbang syarikat menawarkan informasi yang sallah, kegagalan penghantaran barangan, dan meneydiakan barangan yang tidak bagus seperti barangan yang di jual di kedai. Oleh sebab itu, membeli-belah barangan di kedai menjadi jalan utama pelanggan membeli barang untuk tahun-tahun yang akan datang. Penjualan dan juga persaingan di internet masih belum di terokai. Urusan perniagaan yang baik di internet, jualan runcit, juga di bawa oleh kepercayan, pencarian kepada permulaan yang lebih besar dan peluang untuk mencari item yang belum berada di pasaran. Kebanyakan penjual runcit merasakan dalam jangka masa yang pendek, menurunkan harga tidak akan membawa kepada penjualan tambahan. Penjual runcit internet yang lain menawarkan diskaun daripada penjual di kedai biasa. Apabila penjualan secara online berterusan untuk berkembang, persaingan dan keuntungan melalui medium ini adalah seperti di tukarkan kepada harga yang rendah kepada pelanggan. Rintangan kepada membeli belah di internet adalah seperti adalah di kurangkan untuk pengguna yang muda. Kanak-kanak pada hari nini membesar dengan internet dan mereka suka mencari shoping di internet dengan mudah dan natural. Pada dekad yang akan datang, kanak-kanak pada hari ini menjadi dewasa , e dagang harus membesar bersama mereka.
38

Transaction and Workflow Kembali kepada idea perjalanan kerja dan analisa proses, kita boleh melihat kepada pembukaan pasaran daripada perspektif perniagaan dan pengguna. 4 model fasa yang di perkenalkan boleh di gunakan sebagai panduan untuk mencari contoh untuk pengguna dan contoh untuk perniagaan, bersama dengan penyambung teknologi dan sokongan yang di perlukan. Prepurchase Discovery Ini merupakan satu proses untuk mencari satu set produk yang berupaya untuk memenuhi permintaan pengguna. Kepada pengguna, ini bermakna mereka boleh mengetahui apa yang mereka mahu dan mencari siapa penjualnya. Pada pembekal, ini bermakna mereka perlu memberitahu pelanggan tentang produk dan servis yang di tawarkan. Dalam pembelian kereta contohnya, pembeli menggunakan informasi di internet untuk membuat keputusan tentang produk dan keinginan mereka yang ada di pasaran.Seseorang perlu memastikan maklumat ini berada di tahap pertama iaitu pembekal, informasi tentang pembekal juga boleh di tambah sebagai informasi tambahan seperti perbandingan produk yang di tawarkan, penjual mesti mempamerkan informasi yang telah dicipta untuk mencapai target mereka. Informasi ini boleh di ambil dan di sebarkan melalui saluran yang lain oleh orang lain. Selection and Commitment Ketika fasa ini pembeli memilih pembekal dan produk berdasarkan perbandingan yang telah di buat. Fasa ini termasuk perundingan dengan penjual untuk harga yang sesuai, availability, dan tarikh penghantaran. Bagi pembekal, ini bermakna strategi meletakkan harga termasuk diskaun, speacial features dan servis istimewa. Ini bermakna pembekal harus mnyediakan informasi tentang kedapatan dan informasi penghantaran.
39

Pada tahap ini, tempahan masuk turut masuk melalui gambar. Pada fasa yang sebelumnya, mungkin tidak terdapat komunikasi yang baik dengan pengguna, risalah dan katalog produk mungkin sudah memadai. Pada tahap ini, komunikasi 2 hala antara pelanggan dengan pembekal amat di perlukan. Sistem tempahan masuk perlu di sediakan untuk komunikasi tentang permintaan yang lebih spesifik dan penghargaan. Kepada pereka sistem ini, ini adalah permulaan permindahan atau enevt perniagaan. Purchase Consummation Ini merupakan fasa merangkumi perjalanan informasi dan dokumen yang berkaitan tentang pembelian dan pembanyaran secara elektronik yang memudahkan pembayaran kepada proses pembelian.Bagi pengguna, ini sangat mudah; menerima barang dan membayar kepada mereka. Invois dan resit dokumen pembelian di integrasikan ke dalam sistem akaun pembeli. Bagi pembekal, mereka lebih banyak aktiviti yang perlu di lakukan. Rujukan harus di gerakkan untuk menghasilkan dan menrima barang atau sevris yang di minta oleh pelanggan di dalam masa setuju.Barangan, kakitangn dan proses penghasilan harus selaras dengan tujuan untuk dilaksanakan. Bergantung kepada betapa susahnya penghasilkan barangan itu dan proses penghaslannya, rangkaian pekerja memerlukan keselarasan juga. Postpurchase Interction Dalam fasa terakhir ini meliputi servis pelanggan dan galakan untuk menerima aduan pelanggan, menerima kembali produk yang dihantar dan juga kerosakan produk. Pengguna juga memerlukan pemasangan tambahan, penyelenggaraan atau servis percubaan. Produk yang kompleks mungkin memerlukan penulisan teknikal, selalunya di buat dalam beberapa bahasa.

40

Bagi pembekal, setiap pengurusan individu harus di kawal untuk mendapatkan kesimpulan yang berjaya, termasuk tempoh pembayaran. Usaha pemasaran tambahan membolehkan fokus kepada pembinaan kesetiaan brand, atau penjualan. Pembekal mungkin mahu mengekalkan personal lines dalam komunikasi. From onclusion 1. Dalam industri yang kian bertambah bertukar kepada pengkomputeran untuk menambahkan kualiti, perkhidmatan, inovasi, dan kecepatan. Pesaing harus lakukan perkara yang sama atau mencari kelemahan untuk di perbaiki. 2. Perlaburan perniagaan dalam teknologi informasi dan e dagang adalah untuk meningkatkan produktiviti, mengurangkan kos, dan menambahkan perkhidmatan pelanggan. 3. Informasi dan pemilihan yang lebih baik, bergabung dengan kos operasi yang rendah dalam perniagaan Internet, kualiti lebih meningkat. 4. Penghantaran secara digital produk atau perkhidmatan ada potensi untuk menjadi kawasan yang luas di dalam pasaran. 5. Bilangan individu yang menggunakan internet menunjukkan potensi untuk menjadi kawasan yang luas dalam pasaran. 6. Pembaca hanya perlu memasukkan keywords untuk mengenalpasti jenis buku yang di kehendaki, melawat laman web dan mencari, membuat keputusan dan pembelian, seterusnya mendapatkan buku di tangan mereka beberapa hari kemudian. 7. Bagi pengguna, prepurchase discovery bermakna mencari apa yang mereka perlukan dan mencari siapa yang menjualnya. 8. Bagi pembekal, prepurchase discovery bermakna memberitahu pengguna berkaitan dengan produk dan perkhidmatan yang mereka tawarkan.

41

TAJUK 3

E-Dagang Aplikasi Antara Organisasi

3.0

SINOPSIS Bab ini menjelaskan bagaimana proses-proses yang terlibat bagi

pembekal dan pembeli dalam menepati jumlah penghantaran,kualiti dan harga yang ditetapkan.Bagi pengurusan inventori pula, bagaimana ia diurus dengan cekap supaya stok dan pusing ganti inventori memenuhi piawai yang telah ditetapkan dan bagimana pengurusan masa dalam menjanakan kualiti dan penghantaran produk serta fasa-fasa yang terlibat dalam asimilasi teknologi dan bagaimana keterbukaan sesuatu rangkaian bergantung kepada seluas mana mereka membenarkan komunikasi antara pelanggan baru,pembekal atau entiti lain dalam rangkaian. 3.1. 3.1.1 3.1.2 HASIL PEMBELAJARAN Mempelbagaikan maklumat berkaitan E-dagang; melalui pencarian bebas dan terarah seperti search engines dsb. Membuat lakaran dan memahami bagaimana kos pembelian, pengurusan inventori dan kitaran masa memberi kesan kepada harga produk dan bagaimana intergrasi ini boleh menolong syrarikat. 3.1.3 3.1.4 Membuat peta minda bagaimana empat fasa dalam proses adaptasi teknologi baru. Memahami perbezaan antara open internet dan VANs sebagaimana ianya memberi manfaat kepada perniagaan 3. KERANGKA TAJUK-TAJUK
Aplikasi Antara Organisasi

Kos-Kos pembelian

Pengurusan inventori

42
Kitaran Masa Asimilasi dan Penyesuaian Teknologi

3.3 KANDUNGAN ISI Penggunaan sistem komputer yang semakin canggih telah menjadi suatu kemestian dalam pelbagai industri di sebabkan oleh persaingan. Contohnya kepada airlines, perhotelan, dan syarikat kereta sewa, sistem perkomputeran adalah mesti sama ada untuk syarikat berkenaan atau kegunaan pengguna lain. Perhubungan secara elektronik berkembang peasat dalam industri. Semua syarikat boleh berkomunikasi antara satu dengan yang lain secara elektronik melalui Internet. Sebagai contoh, penggunaan internet, IT, dan alat komunikasi membantu melicinkan hubungan inter organisational. Penggunaan medium ini adalah yang terpenting dan termudah bagi menjimatkan masa dan jarak. Objektif kepada penggunan medium ini adalah atas dasar keberkesanannya, efisen dan inovasi, iaitu kesedaran untuk memperbaiki produk dan sevis akibat persaingan. Penggunaan komputer dan medium yang boleh menghubungkan pembekal dengan pembeli di dalam sesuatu perniagaan di dapati paling banyak di gunakan pada masa sekarang.

3.3.1 Kos Pembelian Pembelian barang-barang atau servis untuk organisasi yang besar akan melibatkan beberapa proses. i. Pembeli harus mencari pembekal yang dapat mengeluarkan produkyang dikehendaki dan menepati jumlah penghantaran, kualiti dan harga yang telah di tetapkan. Proses ini melibatkan pertuturan informasi supaya produk yang di
43

bekalkan menepati spesifikasi yang di kehendaki. Kebanyakan informasi mungkin juga sulit, jika ia berkaitan dengan proses pengeluaran atau mereka cipta produk. ii. Apabila contoh produk telah di luluskan, pembeli akan menghantar purchase order untuk menyatakan kuantiti produk yang di kehendaki. iii. Seterusnya, sebelum proses penghantaran produk berlaku, pembeli akan di maklumkan terlebih dahulu oleh pembekal berserta dengan invois untuk produk yang dihantar. Bahagian accounting akan memadankan invois dengan purchace order.

3.3.2 Pengurusan Inventori Kebanyakan syarikat perlu menghentikan sementara pengeluaran produk bagi menjamin kestabilan stok. Syarikat perlu menyimpan sesetengah stok yang mendapat sambutan bagi menjamin kelancaran pengeluaran produk. Sebagai contoh, pengeluaran produk yang mengambil masa yang lama untuk sampai kepada pembeli, semakin banyak mereka perlu menyimpan stok sebagai persediaan jika berlaku kesilapan dan semakin lambat proses yang terlibat jika berlaku perubahan dalam permintaan. Pengurusan barangan stok dan produk yang kemas membolehkan servis yang baik dapat diberikan untuk pelanggan dan boleh menjimatkan kos yang lebih rendah.

3.3.3 Kitaran Masa Cycle Times merupakan jumlah masa yang diambil untuk membina produk/barangan yang telah tersedia untuk dijual. Semkin lama masa yang di ambil, boleh di atasi dengan adanya hubungan koordinasi yang rapat antara pembekal dengan pelanggan. Masa
44

yang singkat dapat menghasilkan pengawalan kualiti yang baik kerana masa yang diambil untuk pengujian produk dan kadar kerosakan. Jika masa yang biasa untuk mengeluarkan produk boleh dikurangkan daripada 8jam kepada 6jam, fixed costs per unit are lower since less time is needed.

Technology Assimilation Penggunaan komputer yang pertama di gunakan di dalam bidang ketenteraan dan sains, bukan untuk commerce. Dalam tahun 1960, Bank of America merupakan bank yang pertama yang menggunakan teknologi Electronic Recording Machine Accounting (ERMA). Awal tahun 1970, para pengkaji mendapati IT memainkan peranan penting dalam memajukan sesebuah syarikat. Mereka mendapati 4 fasa yang terlibat dalam penghasilkan teknologi baru dan 3 penghalang yang boleh menghalang proses di atas daripada berlaku. Fasa 1, Technology Identification and Investment . Ia boleh di tafsirkan

sebagaipermulaan kepada perancangan sesebuah teknologi, melabur dalam teknologi tersebut, dan permulaan kepada projek teknologi tersebut. Fasa ini lebih berteraskan kepada eksperimen. Fokus perancangan dalamfasa 1 mesti di hasilkan di antara pengenalan teknologi dan sumber manusia. Resolusi masalah teknologi jangka pendek sangat kritikal, pengalaman terlalu terhad, pemikiran secara logik mengenai implikasi teknologi selalunya tidak stabil. Pihak pengurusan (personel) hanya mahukan pengalaman dan selalunya memerlukan latihan khusus. Fasa 2, Technology Learning and Adaptation. Apabila teknologi membuktikan kegunaannya, proses ini perlu di sesuaikan dengan teknologi yang di sebutkan pada fasa 1 di mana pada peringkat ini lebih ramai pengguna terlibat bagi memastikan faedah dan implikasi teknologi.
45

Jika pendekatan terlalu konservatif, teknologi tidak akan berkembang. Sebaliknya bergantung kepada komunikasi yang baik dan kesanggupan penyesuaiaan bagi faedah pengguna. Hal ini sama risikonya. Designer mungkin menggunakan lebih masa dan upaya dalam menonjolkan yang baru dalam produk yang tak berakhir. Perancangan dalam tahap ini adalah susah, kerna inovasi mendahului penapisan design secara berturut-turut. Dalam fasa perancangan harus ada fokus strategi yang kukuh. Kepercayaan asas boleh menjadi potensi kepada pengguna supaya berhati-hati dalam teknologi yang baru dan mendorong imaginasi pengguna bagaimana mencari cara untuk menggunakannya. Fasa 3, Rationalisation and Management Control adalah untuk membimbing design dan implimentasi. Peranan pengguna dan sokongan staf menjadikan boleh di ramalkan manakal kemajuan dalam pembaharuan dan pengubahsuaiian adalah lembab. Keadaan yang tidak berkembang dalam fasa ini boleh menyebabkan kelekaan dengan kawalan terhadap pengembangan keberkesanan. Kawalan yang keras dapat menggalakkan galakan yang secara diam-diam dalam projek fasa 1. Terlalu banyak penekanan dalam skala ekonomi akan mmbunuh projek, walaupun selepas pelaburan yang bersungguh-sungguh. Akhir sekali, bahaya yang tidak di duga mungkin akan di lihat di akhir pembinaan dan projek itu akan di bekukan apabila kemudahan terhad. Perancangan dalam fasa ini mengandungi fokus yang efisen. Hal ini termasuklah menyiapkan dan menapis aplikasi, menaikkan pangkat staff kepada tahap yang boleh diterima, dan menyusun semula bagaimana menggunakan teknologi baru secara efisen. Perancangan yang formal menjadikan lebih efektif dan belanjawan lebih tepat disebabkan pengalaman yang di peroleh dari fasa dua yang pertama (the 1st two phase) Dalam fasa terakhir, pengaliran teknologi yang tersebar luas (Maturity/Widespread Transfer) di kenalpasti berdasarkan penyerapan dalam teknologi melalui organisasi.
46

Selalunya, pembahagian secara penyerahan dalam teknologi kepada lain-lain orang yang berkerjasama. Ia juga boleh memberi makna pengambilan teknologi kepada pesaing. Dalam fasa ini, tak akan sampai kerana perbahan persekitaran teknologi boleh menggantikan kepesatan teknologi daripada ia di ambil sepenuhnya. Perancangan dalam fasa ini memberikan perhatian terhadap pengurusan di mana teknologi boleh di gunakan dan berapa banyak kos untuk melaksanakannya. Beberapa teknologi tak akan dijumpai dalam fasa 4, kerana ia di gantikan dengan cepat tahap terbaru iaitu 3 teknologi daripada bahagian yang lain dalam organisasi. Fasa 1 dan 2 di kenalpasti melalui perubahan, manakala fasa 3 dan 4 melalui pengawalan. Dalam fasa perubahan, pengurusan harus melakukan rujukan untuk sesetengah faedah, rujukan menjadi lebih di gunakan secara efisen kepada tempattempat lain. Sistem pengurusan kewangan dan persembahan akan lebih efektif dalam fasa kawalan di mana terdapat tahap yang lebih tinggi daripada jangkaan yang di perlukan kepada mereka untuk berfungsi. Kedinamikan pengembangan pengetahuan teknologi bermakna di mana-mana sahaja point yang di berikan dalam satu masa, syarikat akan berkemungkinan menjadi pengurus projek yang menggambarkan semua 4 fasa ini.

Technology Adoption Organisasi boleh menjangkakan untuk mengalami gelombang fasa, seperti teknologiteknologi yang meninggalkan perubahan fasa akan di gantikan dengan eksperimen yang baru. Contohnya, awal tahun 1990, batch data processing (like payroll) oleh sesuatu majikan untuk kebanyakan syarikat adalah dalam fasa 4; perubahan data elektronik (EDI) untuk pengawalan belian dan inventori dalam fasa 3 dan internet adalah barusahaja bermula untuk bergerak dari fasa 1 ke fasa 2. Perubahan kurun, kemajuan dalam teknologi mengukuhkan perniagaan pemprosesan data dalam fasa 4. Manakala Internet-based electronic commerce adalah bergerak dalam fasa 2 apabila syarikat menjelajahi berkemungkinan dan pelanggan menjadi biasa kepada
47

keuntungan, risiko dan had kepada sistem tersebut. (companies explore possibilities dan customers become accustomed to the benifits, risks, and limitation of the system) Rangkaiaan dan servis teknologi boleh menguatkan perhubungan, kerana komunikasi adalah optimis, pertukaran maklumat yang lebih efisen menjadi lebih mudah. Kebanyakan aliran maklumat boleh di tambah manakala selebihnya boleh di gantikan atau hilang keseluruhannya apabila rangkaiaan komputer di gunakan untuk menghubungkan sistem informasi melalui batasan organisasi. Organisasi besar adalah yang pertama yang mengambil kelebihan/advantages dalam teknologi maklumat, kedua-duanya dalam syarikat mereka termasuk rangkaiaan yang menambah kuasa komputer melalui tahap syarikat tersebut. Sejak 1970-an dan 1980an, perniagaan di hantar dan di terima purchase order, invois dan shipping notification via EDI over value-added networks (VANs), untuk mengurangkan buruh, kos percetakan dan penghantaran mail dalam procurement process. Tahun 1980-an juga memperkenalkan sistem computer-aided design (CAD), computer-aided engineering (CAE)dan computer-aided manufacturing (CAM) dimana membolehkan jurutera, pereka dan technicians untuk mengakses dan berkerja. Rangkaian lebih terbuka kepada mereka menggunakan komunikasi yang mudah dengan pelanggan yang baru, pembekal dan orang lain. Rangkaian menjadi lebih terbuka dengan : a) Protokol awam (public protocol) yang di ambil daripada kelengkapan yang major dan penyediaan software. Ini mengurangkan kewangan dan kos pekerja dalam pemperolehan, penemapatan dan menggunakan segala perkakasan dan perisian yang di perlukan untuk berkomunikasi menerusi rangkaian tersebut. Apabila kedua-dua iaitu multiple suppliers dan multiple buyers perlu dimasukkan, standard harus berkaitan tanpa pelabur substantial network-specific sama ada pada penjual atau pembeli.

48

b) Mereka di kawal oleh bahagian ketiga sama ada pembeli atau penjual pada rangkaian tersebut. Jika bahagian ketiga kembali berdasarkan overall volume pada rangkaian pengurusan, penyedia kepada rangkaian ada beberapa sebab untuk membuang sama ada penjual atau pembeli. Jika rangkaian itu di uruskan oleh penjual atau pembeli di dalam pasaran, mereka akan melihat pembukaan rangkaian tersebut sebagai amaran kepada pemegang saham pasaran atau kelebihan bersaing. Rangkaian telefon adalah contoh yang baik kepada rangkaian yang terbuka. Di USA, lebih daripada 90% individu dan perniagaan/ para peniaga mempunyai servis telefon. Ini kerana murah sebab skala ekomoni dan subsidi pelbagai di tawarkan. Internet telah membuatkan lebih berpatutan walaupun kepada rumah pejabat yang kecil dengan meluaskan rangkaian perniagaan tersebut ke kawasan yang luas(work team & geographical location). Kos untuk pelanggan untuk mencari pembekal yang berpotensi adalah rendah dan kos untuk pembekal untuk menambah pelanggan juga rendah.

CONCLUSION 1. Teknologi informasi dan telekomunikasi membantu melicinkan masalah untuk mengatasi masalah penyelarasan dan kawalan dan dapat membantu mengstruktur semula hungungan inter-organisational, terutamanya lebihan masa dan jarak. (Kos pembayaran, pengurusan inventori dan kitar masa). 2. Companies lower procurement costs by consolidating purchases and devoloping relationships with key suppliers to benifit from volume discounts and tighter integration in the manufacturing process. 3. Holding inventory bermakna operating kos yang tinggi dan profits yang rendah. 4. Jumlah masa yang digunakan untuk membina produk dinamakan kitar masa.
49

5. Fasa 1: Technology Identification and Investment, Fasa 2: Technological Learning and Adaption, Fasa 3: Rationalisation and Management Control, Fasa 4: Maturity/Widespread Technology Transfer. 6. Pembukaan Internet di harapkan most important attribute. 7. WWW menjadikan e dagang kepada rumah pejabat yang dengan rangkaian perniagaan berhubungan dengan elektonik dengan kemudahan berkolaborasi projek melalui work teams dan keadaan geografi. 8. Syarikat yang pelbagai saiz kini boleh berkomunikasi antara satu sama lain secara elektronik, melalui Internet, networks for compony-use only(intranets) atau untuk digunakan oleh compony dan its bisnes partners(extranets) as well as the private value-added networks. 9. Sistem komputer telah bertukar kepada persaingan yang biasa dan ia lebih kepada insdustri. 10. Ia di gunakan untuk penyelarasan antara purchasing operation di syarikat

tersebut dengan pembekal.

50

TAJUK 4

E-Dagang Pencarian Bebas dan Terarah (Free Search and Directed Search)

4.0.

SINOPSIS Tajuk ini berkisar mengenai perkhidmatan yang bertujuan untuk bertindak

sebagai indeks kepada sumber-sumber maklumat yang sangat banyak dan luas dalam rangkaian .Mengumpul maklumat mengenai dokumen-dokumen yang boleh digunakan di Internet.Menggunakan alat TOOL yang dinamakan SPIDER( atau robot /webcrawler) yang akan menyenaraikan sampel dokumen yang dijumpai di Internet dan hantar kembali ke pengkalan (HOME).SPIDER berkebolehan mengikut link. Manakala pencarian terarah lebih berfokus kepada peranan agen-agen yang dianggap sebagai jawapan kepada petunjuk masalah dalam kecelaruan internet 4.1. HASIL PEMBELAJARAN

4.1.1 Memahami dan menyatakan bagaimana search engine dan pengiklanan memberi sumbangan kepada e-dagang. 4.1.2 4.1.3 4.1.4 4.1.5 Dapat menyatakan dan menggambarkan kelebihan dan kekurangan strategi pengiklanan atas talian (on-line) Memahami dengan jelas apa itu meta-data,WebRing,click through dan web site pirate. Menceritakan apakah virtual mall dan bagaimana ia dapat menarik pelanggan. Menggambarkan bagaimana perbezaan antara agen-agen dan pemberi maklumat.

4.2.

KERANGKA TAJUK-TAJUK
51

PENCARIAN BEBAS

PENGIKLANAN

MEDIA MASA BERASASKAN WEB

MENGUKUR KEBERKESANAN

4.3

Pencarian Bebas Kejayaan sesuatu perniagaan tidak akan terjamin dengan hanya

mewujudkan suatu kehadiran di Internet. Cabaran utama bagi pemasarpemasar adalah, untuk menarik perhatian pelawat-pelawat ke laman mereka, serta untuk menjana suatu ulangan lawatan yang penting dan bermakna. Membina kesedaran jenama (brand awareness) melalui pengiklanan dan pemasaran adalah penting untuk berjaya di dalam suatu pasaran yang baru dan pantas membangun, terutamanya di Internet di mana para pengguna mempunyai pilihan untuk menghabiskan masa dan duit mereka pada ribuan laman yang berbeza. Kesedaran ini akan mempengaruhi kita untuk melawat laman tersebut, sebagai hanya suatu percubaan atau suatu permulaan kepada lawatan-lawatan seterusnya. Portal-portal yang diisytiharkan sendiri telah berkembang menjadi suatu corong yang bertindak untuk membimbing seseorang pelawat bagi menembusi kandungan Internet yang sangat luas dan sangat banyak. Khidmat-khidmat yang ditawarkan Free Search akan dibincangkan di dalam bab ini; iaitu pertanyaanpertanyaan pengkalan data (database queries) dan pengiklanan. Khidmatkhidmat lain akan dibincangkan di dalam bab yang seterusnya.
52

ENJIN PENCARIAN (SEARCH ENGINES) Hingga kini Internet adalah suatu kolam infomasi yang paling fleksibel. Oleh kerana sangat mudah untuk memasukkan suatu maklumat ke dalam Internet, ramai penyumbang-penyumbang yang menjadikannya semakin besar dan luas dari hari ke hari. Maka, adalah sangat mudah untuk sesat. Sebab itulah perkara pertama yang biasanya dilakukan oleh pengguna adalah melawat enjin pencarian. Perkhidmatan ini adalah bertujuan untuk bertindak sebagai indeks kepada sumber-sumber maklumat yang sangat banyak dan luas di dalam rangkaian tersebut. Setiap enjin pencarian akan mengumpul maklumat mengenai dokumen-dokumen yang boleh digunakan di Internet. Ia biasanya menggunakan sejenis alat (tool) yang dinamakan spider (atau robot atau webcrawler) yang akan menyenaraikan sampelsampel kesemua dokumen yang dijumpainya di Internet dan menghantarnya kembali ke pengkalan (home). Sesetengahnya hanya mengambil 500 perkataan pertama dari satu halaman yang dijadikan sampel, manakala selebihnya mengambil keseluruhan atau kesemua maklumat tersebut. Spider juga berkebolehan untuk mengikut link (hubungan/rantaian) yang disertakan di dalam dokumen tersebut, dan seterusnya penemuan laman-laman tambahan untuk disiasat. Apabila spider menghantar sampel-sampel kembali ke pengkalan, akan terdapat suatu mekanisme untuk mengeluarkan meta-data daripada sampel tersebut. Meta-data adalah satu set kata kunci yang diguna untuk menerangkan dokumen tersebut. Ini mungkin dikeluarkan melalui kekerapan perkataan (kecuali stop-words, seperti and atau etc). Sesetengah enjin pencarian mengambilkira bukan hanya kekerapan perkataan di dalam suatu halaman, tetapi juga berapa hampir perkataan itu berada di bahagian atas suatu halaman dan ianya dibahagikan secara adil disepanjang halaman tersebut. Petunjuk-petunjuk lain adalah formatnya (font yang lebih besar biasanya adalah tajuk-tajuk); dan text yang telah disertakan oleh penulis (author) untuk menerangkan mengenai dokumen tersebut. Bahasa mark-up tradisional, HTML, mempunyai tag yang berformat khusus (dikenali sebagai tag META) yang membenarkan penulis (author) untuk merekabentuk satu set kata kunci yang diingini bagi laman web tersebut.
53

Meta-data ini kemudiannya digabungkan dengan suatu pangkalan data yang membenarkan orang ramai untuk bertanya menggunakan kata kunci. Sintaksis pertanyaan mungkin adalah mudah atau rumit/canggih. Sesetengah enjin pencarian mungkin mengikuti suatu peraturan yang tersirat bila diberikan beberapa kata kunci, sementara yang lain menawarkan peluang kepada pengguna untuk mencari melalui frasa dan bukan sahaja melalui perkataan. Terdapat juga yang memberi keutamaan kepada perkataan-perkataan, membenarkan suatu pertanyaan yang menggunakan kombinasi operator AND, OR, NEAR dan NOT, serta menawarkan pilihan untuk mengehadkan keputusan dalam suatu tempoh masa tertentu. Keputusan kepada pertanyaan biasanya ditunjukkan sebagai satu set link berbentuk hypertext. Pada kebiasaannya, ayat pertama pada satu halaman mukasurat akan ditunjukkan pada keputusan pertanyaan untuk memberikan satu gambaran atau pengenalan kepada apa yang ada di laman tersebut, atau lebih bagus lagi, huraian ringkas setiap dokumen yan ditunjukkan dalam konteks istilah pencarian tersebut. Keputusannya mungkin seribu, sejuta atau pun hanya dua dokumen sahaja yang boleh digunapakai, bergantung kepada kaedah yang diamalkan oleh sistem untuk mengeluarkan meta-data dan topik pertanyaan secara kasar. Sesetengah enjin pencarian pakar dalam jenis-jenis sumber tertentu: fail-fail audio, grafik-grafik, atau program-program komputer, contohnya. Enjin pencarian ini akan memberi pilihan untuk mengecilkan pencarian kepada jenis muzik (cth; karaoke), atau sistem operasi jika ia berkaitan program. Andaikata anda ingin melihat gambar beruang perang (brown bear). Perkhidmatan ini akan benarkan anda untuk pilih Picture, masukkan istilah brown bear dan klik butang search. Pertanyaan ini akan dijawab dengan ratusan lokasi tepat gambar, dan memberitahu anda saiz setiap imej dan format imej tersebut disimpan. Pencarian ini juga bergantungharap kepada meta-data, oleh kerana teknik penyusunan pengkalan data untuk bunyian dan imej-imej masih dalam perkembangan. Penyelidik-penyelidik masih mengusahakan sistem yang memahami abstrak seperti light brown dan jazz, begitu juga dengan pelbagai kemungkinan maksud yang boleh didapati daripada lion atau kitchen atau old man with a moustache.

54

Sesetengan enjin pencarian melitupi lingkungan sumber-sumber yang luas, seluruh internet. Ia membenarkan seseorang untuk mengehadkan atau meluaskan pertanyaan kepada punca-punca seperti laman (site) FTP dan newsgroups. Terdapat juga satu laman yang dipanggil metasearch (atau metacrawlers) yang menghantar pertanyaan anda kepada beberapa enjin pencarian global dalam satu masa. Akhir sekali, terdapat juga enjin pencarian yang sulit dan spesifik. Ia berguna terutamanya dalam dua situasi: mencari satu katalog produk yang luas bagi ciri-ciri (features) dan pilihan (options); serta mencari dokumentasi teknikal yang besar jumlahnya. Sulit atau tidak, enjin pencarian adalah merupakan suatu contoh jelas yang aktif, adhoc dan bergaya peribadi yang dicadangkan oleh free-search dalam persekitaran pasaran. Sebagai lanjutan kepada teknologi pengkalan data (database), jenis pertanyaan yang baru akan digunakan, dan meta-data akan menjadi lebih luas dan lebih tepat. PENGIKLANAN (ADVERTISING) Secara umunya, papan iklan (banner) adalah imej segi empat tepat yang mengiklankan suatu produk, syarikat atau perkhidmatan. Banner ini biasanya diletakkan di tengah-tengah pada bahagian paling atas suatu laman web (web site). Jika anda klik pada banner ini, ia akan membawa anda ke laman web periklanan tersebut. Perkara kurang penting yang lebih kecil (Smaller secondary) dan pengiklanan secara teks juga turut digunakan, tetapi bentuk dan perletakan banner tersebut menjadikannya suatu bentuk pengiklanan yang paling popular. Komunikasi pemasaran adalah bertujuan untuk memberitahu, mengingatkan, dan memujuk pelanggan sebelum dan selepas sesuatu pembelian. Terdapat keputusan asas yang perlu dibuat berkaitan dengan kumpulan sasaran dan memadatkan pengiklanan pengiklanan: Frequency (kekerapan): Pengiklan haruslah mendedahkan sesuatu iklan itu dengan kekerapan yang berkesan ditahap minimum yang diperlukan untuk memujuk pengguna membeli produk itu. Untuk produk yang mempunyai kitaran pembelian selama beberapa hari (cth - minuman ringan), kekerapan pendedahan
55

(advertising

saturation)

apabila

ingin

membentuk

suatu

strategi

yang efektif paling minimum adalah lebih tinggi daripada produk yang mempunyai kitaran belian selama beberapa tahun (cth - kereta). Pengalaman lepas telah menunjukkan bahawa kekerapan efektif yang paling minimum adalah antara 1 13 pendedahan bagi setiap kitaran belian. Continuity (kesinambungan): Bagi produk yang mempunyai kitaran belian yang pendek, pelanggan sama yang berpotensi mestilah selalu dipikat untuk memastikan kesetiaan pada jenama tersebut. Bagi produk yang mempunyai kitaran belian yang panjang adalah lebih berkesan jika sasarkan pelanggan yang berlainan setiap kali, terutamanya ketika mereka membuat keputusan pembelian. Reach (capaian): Pengiklan haruslah memutuskan samada untuk sasarkan sejumlah kecil pengguna tetapi kerap kali ataupun sejumlah besar pengguna tetapi kekerapannya berkurangan. (low reach kekerapan tinggi @ high reach kekerapan rendah). Capaian juga mempunyai komponen bergeorafi, ketika banyak bentuk media adalah terhad pada pasaran tempatan, sementara yang lain boleh sasarkan pasaran kebangsaan atau mungkin juga antarabangsa yang lebih luas dan lebar. Banner sesuatu kempen mungkin berguna untuk menghasilkan kesedaran jenama. Walaubagaimanapun, kajian menunjukkan bahawa selepas dua pendedahan, kesedaran jenama akan memuncak. Untuk mengekalkan profil suatu jenama yang baik selepas kempen permulaan, kekerapan untuk menonjolkan banner perlu dikurangkan. Berbeza dengan pengiklanan tv, di mana pendedahan yang berlebihan akan memberi suatu penilaian negatif terhadap produk, pendedahan banner iklan secara berlebihan melaporkan perasaan negatif terhadap medium tersebut dan bukannya produk itu. Dalam kes ini, pengguna-pengguna yang tidak mahu melihat banner-banner pengiklanan boleh membeli software yang akan menggantikan banner tersebut dengan suatu link berbentuk teks. Di dalam Internet, perletakan iklan adalah satu kerja yang agak rumit. Kumpulan affinity boleh berhimpun tanpa perlu melalui sebarang portal, serta istilah-istilah yang digunakan untuk menerangkan aktiviti Internet, seperti browsing dan surfing, mencadangkan bahawa penerokaan secara kasual adalah berkemungkinan lebih biasa
56

atau lazim daripada pencarian bermatlamat atau rancangan yang disusun rapi. Dengan meletakkan iklan di dalam sesuatu laman yang sangat sibuk, tidak bermakna anda sudah disambungkan atau dihubungkan dengan pasaran. Meletakkan banner secara berstrategi untuk menarik minat pelbagai pasaran niche (ruang pengiklanan) mungkin adalah satu strategi yang lebih berkesan untuk jangka masa panjang. Salah satu strategi yang berkesan ialah menghubungi pemilik web yang menguruskan laman yang berkemungkinan menarik minat pelawat-pelawat. Anda boleh menguruskan iklan produk mereka di laman anda, dan begitu juga sebaliknya. Contohnya, jika anda menjual produk seperti barang masakan, anda mungkin ingin bertukar banner dengan laman yang mempromosikan buku resepi. Sekiranya banner dikira mengganggu, anda mungkin boleh meletakkan link timbal-balik (reciprocal links). Link yang diletakkan pada kedua-dua halaman adalah bertujuan untuk membawa pelawat-pelawat ke laman yang mempunyai produk-produk yang bagus atau yang mempunyai maklumat yang berkaitan.

WebRing adalah merupakan satu kaedah lain yang boleh diguna untuk menghubungkan antara laman-laman yang berkaitan. Ianya adalah satu persetujuan bersama antara bisnes-bisnes dengan tujuan yang biasa ataupun pasaran yang disasarkan. Laman yang diminati ramai selalunya akan membenarkan pelayar-pelayar untuk klik pada link WebRing, di mana akan membawa mereka kepada ahli-ahli kumpulan yang lain. Perancangan sebegini akan membenarkan lebih banyak
57

pengemudian yang mudah, serta membuat pilihan rawak atau spesifik mengenai destinasi seterusnya daripada set laman-laman yang dipunyai ahli kumpulan tersebut. Kaedah popular yang ketiga ialah dengan menyertai kumpulan pertukaran banner. Banner anda akan menjadi sebahagian daripada iklan-iklan yang akan muncul di halaman peserta-peserta kumpulan tersebut. Banner khusus yang akan ditunjukkan adalah biasanya diserahkan dengan segera selepas memasuki sesuatu halaman. Ini akan membenarkan perkhidmatan pertukaran tersebut untuk memutarkan pengiklanan itu secara berkesan kepada mana-mana laman yang akan memaparkannya. Setiap pertukaran mempunyai nisbah yang akan memberitahu anda kekerapan banner anda dipaparkan. Pertukaran banner yang bernisbah 2:1 akan paparkan banner anda untuk setiap dua kali anda uruskan banner peserta-peserta lain. Sesetengah pertukaran mempunyai nisbha 1:1, namun terdapat juga 10:1. Perkhidmatan pertukaran ini akan menyediakan laporan secara berkala bagi menunjukkan kekerapan banner anda dipaparkan dan kekerapan ia diklik oleh seseorang yang berminat dengan iklan anda untuk melawat laman anda. Perbezaan pengurusannya. antara Pada suatu pertukaran WebRing banner adalah dan lebih WebRing statik dan adalah terhad umumnya,

persetujuannya, manakala pertukaran banner pula mempunyai lebih ramai ahli dan adalah kurang dapat dijangka/diramal. Sesetengah kumpulan pertukaran banner hanya membenarkan syarikat-syarikat di dalam bidang khusus untuk untuk sertai meraka, seperti syarikat-syarikat perubatan sahaja. Kumpulan-kumpulan pula lain akan mengkategorikan kumpulan-kumpulan, memastikan banner-banner ditukarkan hanya antara syarikat-syarikat yang berkongsi profil pengguna yang sama. Begitu juga, wanita-wanita yang memiliki bisnes boleh menyertai WebRing yang mempromosikan pemilik bisnes wanita, selain produk atau perkhidmatan khusus WebRing.

58

(RBT 3110 Pendidikan Perniagaan dan Keusahawanan)

MEDIA MASSA BERASASKAN WEB Anda juga boleh membeli sesebuah pengiklanan, ia adalah lebih baik daripada menguruskan publisiti untuk syarikat-syarikat lain di laman anda. Lebih daripada 2700 surat khabar mempunyai bisnes secara online, dimana hanya 60 peratus bertapak di dalam Amerika Syarikat. Menambahkan majalah online dan yang mempunyai bahagian sama yang boleh dicetak; penyiaran stesyen radio dan tv secara berterusan; dan akses terus yang terhad untuk perkhidmatan berwayar dan skop maklumat biasa yang ada menjadi jelas. Walaupun orang ramai membayar sebahagian daripada kos untuk media seperti surat khabar dan majalah, pengiklanan juga menyalurkan sebahagian besar daripada hasil pendapatan yang diperolehi media. Walaupun hampir 90 peratus pengguna-pengguna web mendapatkan berita dan maklumat secara online, tradisi penyiaran internet secara percuma telah menghalang penerimaa pembayaran berasaskan penggunaan atau pembayaran langganan daripada tersebar luas. Kini, kebanyakan web-web perniagaan mengelak daripada mengenakan pembayaran untuk langganan sebagai satu cara untuk mengumpul penonton dan menarik pengiklanan, pemasaran terus, dan transaksi hasil pendapatan. Web yang mengandungi perniagaan memerlukan pelaburan utama yang lebih rendah berbanding dengan penghasilan web setara lain yang tidak mengandungi perniagaan. Maka, kandungan sesebuah surat khabar dan majalah haruslah dicetak dan dihantar ke news stands atau depan pintu rumah di seluruh bandar untuk sampai ke pembaca-pembacanya. Kandungan online boleh dimasuki secara terus melalui komputer, dan juga muncul secara terus di skrin komputer pembaca. Pengguna kemudiannya boleh membaca maklumat tersebut di skrin atau mencetaknya. Sebaik sahaja kandungan tersebut dihasilkan dan disimpan, terdapat sedikit ataupun mungkin tiada kos tambahan untuk menghantarnya kepada seorang pembaca atau seribu pembaca. Berbeza dengan kandungan surat khabar atau majalah yang hanya dapat digunakan sekali, kandungan yang disimpan secara digital menawarkan potensi untuk
59

(RBT 3110 Pendidikan Perniagaan dan Keusahawanan) mengulangi pembungkusan semula dan penggunaan semula. Artikel-artikel yang terhad kepada teks dan sebuah gambar di dalam edisi cetakan mungkin dilengkapkan dengan klip video atau audio, peta-peta, dan penyelidikan latar belakang secara lengkap dan teliti di dalam versi online. Kandungan digital juga diaturkan dengan rapi dan menjadi arkib yang boleh dicari (searchable archives) dan pengedaran semula di dalam format lain (cth - CD-Rom), yang mana adalah susah jika dilakukan dengan timbunan kertas ataupun mikrofilem. Ia adalah sukar untuk tentukan samada berapa cepat Internet yang mengandungi perniagaan akan mengubah perhatian orang ramai daripada sumber media tradisional. Beberapa kajian menunjukkan bahawa tontonan televisyen merosot apabila penggunaan Internet mula meningkat. Walaubagaimanapun, sesetengah penerbit menyatakan bahawa peredaran surat khabar dan majalah mereka yang sedia ada tidak menurun, walaupun penonton web mereka semakin meningkat. Mereka mengatakan bahawa pembaca setia bahan cetakan mereka juga boleh ditemui secara online, tetapi mengharapkan setiap medium memuaskan keperluan yang berbeza. Walaupun jumlah penonton bagi sesebuah surat khabar atau rancangan sitkom di televisyen tidak menurun, pengiklan mungkin bertukar ke Internet jika merasakan ia memberikan kesan yang lebih efektif untuk mencapai bilangan penonton yang dikehendaki. Perkara ini mungkin memakan masa bertahun lamanya sebelum kesan penuhnya dapat dilihat, tetapi trend terkini dalam perbelanjaan bagi pengiklanan tempatan dan iklaneka, menunjukkan bahawa pertukaran ini sedang berlaku. MENGUKUR KEBERKESANAN Surat khabar, majalah, radio, dan televisyen didorong dan disokong oleh pengiklanan secara berkelompok (mass advertising). Hanya sedikit maklumat iklan yang ditujukan kepada penonton atau individu tertentu. Istilah dan kriteria pengukuran yang digunakan untuk menetapkan harga pengiklanan di dunia sebenar telah mencerminkan perkara ini. Teknologi-teknologi yang lazim terdapat untuk pengawasan (monitoring) dan pengesahan bagi lalulintas
60

(RBT 3110 Pendidikan Perniagaan dan Keusahawanan) penonton (impressions atau eyeballs) menarik banyak pelaburan pengiklanan. Syarikat penyelidikan media akan mengawasi bilangan penonton televisyen, kadang-kadang dengan menggunakan peralatan yang canggih dan berteknolgi, untuk menyiasat rancangan kegemaran mereka. Peredaran dan kadar penyampaian untuk surat khabar dan majalah dihitung daripada unit yang terjual dan penyelidikan pasaran. Radio mempunyai liputan secara geografi dan maklumbalas penonton. Pengiklanan secara luaran (outdoor) penonton yang berpotensi berdasarkan pada lalulintas. Agensi-agensi pengiklanan dan pembeli-pembeli media selesa dengan teknik pengukuran untuk media ini, walaupun mereka mungkin tidak percaya bahawa kesemua pengiklanan mereka betul-betul berkesan. Saya tahu sebahagian daripada pengiklanan saya telah dibazirkan, tetapi saya tidak tahu bahagian mana adalah merupakan komen oleh seorang eksekutif pemasaran yang ragu-ragu. Banyak pedagang-pedagang kini semakin kurang berkebolehan dalam mencipta program pengiklanan yang berbeza untuk setiap sasaran, kerana mereka tidak berupaya untuk mengesan atau membezakan pengguna yang setia berbanding pengguna yang hanya mencuba, atau mengenalpasti pengguna kuat jenama-jenama lain yang mungkin berbaloi jika mengubah haluannya. Walaupun internet mempunyai potensi yang hebat untuk mengenalpasti dan menyasarkan kumpulan tertentu, kelemahannya bagi sistem penerimaan secara luas untuk mengawasi dan mengenalpasti lalulintas penonton telah menjadi suatu halangan yang akan cuba di atasi. Kekurangan pendekatan yang lebih baik, konsep dan alatan (tools) tradisional juga digunakan untuk pengiklanan Internet. Walaupun ia mungkin tidak berhasil sebaiknya dalam persekitaran yang baru, ia akan bertindak sebagai jambatan sementara untuk pemilihan media dan pasaran yang ingin disasarkan. Web Advertising Measurement Term Hit Definition An entry into the log file of a web server, generated by a file request. The number of hits has no predictable relation to the
61

mengambilkira

(RBT 3110 Pendidikan Perniagaan dan Keusahawanan) number of visitors to a site; a single page with (for example) ten small icons will register eleven hits in the log file. Qualified hits Hits that deliver information to a user. This excludes error messages and redirects; it does not indicate the number of visitors. Visit The gross number of occasions a user looked up as ite. This is a sequence hits made by one user at a site within a set period of time. It does not indicate wether visitors are digging into the site content or just skimming. Unique users The number of individuals who visit a site within a specific period of time. It can be calculated by IP address (inaccurate) or user login (accurate). Standard impressions The number of times an Internet surfer sees an ad banner but does not click-through to connect to the advertisers site. AdClicks The click-through rate within a certain period of time. Keberkesanan pengiklanan secara banner diukur dengan kadar click through: berapa kali orang yang melihat banner tersebut klik padanya dan pergi ke laman pengiklan tersebut. Masalahnya ialah membentuk dan mengenalpasti ukuran pendedahan. Browser hanya memberikan maklumat yang sangat terhad kepada server, tidak mencukupi untuk membentuk persepsi yang sebenar bagi orang yang menggunakannya. Jika matlamat iklan tersebut ialah kesedaran jenama (brand awareness), sebagi contoh, ia mungkin cukup jika mempunyai kekerapan pendedahan yang tinggi, walaupun ia tidak diterjemahkan menjadi satu click-through kepada laman tersebut. Pengiklanan itu mungkin

62

(RBT 3110 Pendidikan Perniagaan dan Keusahawanan) diterjemahkan kepada penambahan jualan di dunia sebenar, tanpa lawatan (visit) ke laman pengiklana tersebut. Walaubagaimanapun, pengiklan mahu mengaitkan pendedahanpendedahan kepada perbelanjaan pengiklanan dan jualan. Kaedah yang paling biasa untuk menghitung pendedahan ialah dengan menghitung hit: pelawatpelawat ke halaman yang mengendalikan iklan tersebut. Jika seseorang mempunyai masalah memuatkan (loading) satu halaman, atau asyik kembali atas sebab lain, ia tidak akan menunjukkan capaian sebenar iklan tersebut, maka sesetengah perkiraan hanya satu permintaan untuk setiap hari daripada satu alamat IP unique. Isu yang sama timbul dalam pengukuran click-through. Sesetengahnya akan menghitung mana-mana rujukan daripada satu halaman yang akan memaparkan banner tersebut, sementara yang lain menghitung satu click-through hanya jika satu jualan dibuat pada laman web pengiklan itu. Sesetengah pertukaran dan perletakan banner, syarikat menggunakan pengiraan berdasarkan kombinasi nisbah ia dipaparkan, kadar click-through, dan link timbal-balik. Terdapat satu lagi faktor, iaitu kepercayaan. Jika banner anda dikendalikan di laman orang lain, bolehkah anda sahkan berapa kali ia sebenarnya dipaparkan? Jika syarikat yang anda berurusan itu memberitahu banner anda akan ditunjukkan setiap lima kali seseorang mengakses URL tertentu, ia mungkin sukar untuk menyemak prestasi mereka. Terdapat kes-kes yang dilaporkan dimana perkhidmatan pertukaran palsu yang hanya memaparkan banner mereka sendiri dan bukannya banner klien mereka, dan juga lanun halaman web, iaitu mereka yang menyalin halaman dari laman web secara tidak sah serta menjual ruang pengiklanan dengan menyamar sebagai sebuah syarikat yang berjaya. Sekali lagi, audit bagi angka putaran (circulation figures) dan persaingan antara mereka-mereka yang membuat anggaran syer pasaran wujud bagi pengiklanan dunia sebenar, tetapi perkhidmatan-perkhidmatan untuk Internet ini masih lagi di tahap yang baru, dan nilai bagi maklumat yang disediakan tidak diterima secara umumnya. Keinginan itu untuk juruaudit dan banyak lagi
63

(RBT 3110 Pendidikan Perniagaan dan Keusahawanan) kedudukan yang lebih sistematik atau pensijilan kualiti adalah diketahui ramai. Mereka juga mungkin akan menyediakan lebih banyak alatan software yang menghitung bilangan penonton lebih tepat dari hit dan click-through, termasuklah menjejak visit dan corak pembelian, serta menganalisis perlakuan yang bertentangan dengan sosio-ekonomi dan profil psikografik mereka. Terdapatnya penambahan bilangan pengiklan-pengiklan yang mahu mengetahui secara tepat apakah yang telah dirangsang melalui tindakan atau perbuatan pengiklanan, ataupun pengenalan produk baru meraka. Ini juga akan membantu dalam mensasarkan pengiklanan dan juga bayaran yang dikenakan untuk pengiklanan. Kerana akauntabiliti sebenar memerlukan maklumat sebenar, kriteria abstrak seperti share of voice dan share of mind akan memberi laluan pada share of customers suatu jenama, sebaik sahaja teknik pengiraan diperbaiki dan diterima secara umumnya.

SOALAN 1. Dua perkhidmatan yang ditawarkan oleh portal ialah: __________ dan _______. 2. ___________ adalah bertujuan untuk bertindak sebagai indeks kepada sumber-sumber maklumat yang sangat banyak dan luas di dalam rangkaian. 3. Sebuah enjin pencarian biasanya menggunakan alat (tool) yang dipanggil ______, ________ atau _______ yang akan menyenaraikan sampelsampel kesemua dokumen yang dijumpainya di Internet dan menghantarnya kembali ke pengkalan. 4. ________ adalah satu set kata kunci yang diguna untuk menerangkan dokumen. 5. Terangkan bagaimana enjin pencarian membalas sesuatu keputusan pencarian.

64

(RBT 3110 Pendidikan Perniagaan dan Keusahawanan) 6. Apakah WebRing? 7. Walaupun Internet mempunyai potensi yang hebat untuk mengenalpasti dan menyasarkan kumpulan tertentu, telah kekurangan menjadi suatu _____________________________________ halangan yang akan cuba di atasi. 8. Keberkesanan iklan secara banner diukur dengan _________. 9. Bagaimana perkhidmatan media di dunia sebenar membuat keuntungan dalam kaedah yang tidak boleh dilakukan oleh perkhidmatan media secara Internet? 10. Berbeza dengan kandungan surat khabar dan majalah yang hanya dapat digunakan sekali, kandungan yang disimpan secara digital menawarkan potensi untuk __________ dan _________. TITIK PERBINCANGAN Terangkan bagaimana enjin pencarian menyusun dan mengumpul maklumat. Bayangkan anda cuba untuk menjual suatu produk secara online. Apakah kaedah yang anda gunakan untuk mengiklankan produk tersebut? Apakah keputusan asas yang akan anda buat berkaitan kumpulan sasaran dan advertising saturation? Apakah masalah paling besar apabila ingin menaksirkan kejayaan dalam sesuatu pengiklanan Internet? Apakah yang dapat anda lakukan untuk mengatasi masalah ini? Bagaimanakan Internet telah memnpengaruhi media tradisional?

65

(RBT 3110 Pendidikan Perniagaan dan Keusahawanan)

TAJUK 5

E-Dagang Penilaian dan Pemesanan ( E-Dagang ) ( Order Entry and Authetication )

5.0.

SINOPSIS Tajuk ini menceritakan bagaimana penilaian dan pemesanan

dalam e-dagang yang yang merangkumi lapan indikator penting iaitu pengurusan perhubungan, interaksi sosial, pengumpulan frofil pelanggan, , automated order entry, the three- tier client, delivering customized products, making order entry work dan borang pesanan. 5.1. : 5.1.1 5.1.2 5.1.3 Bagaimana untuk meningkatkan khidmat pelangan dan penilaian produk dengan menggunakan perkhidmatan Internet. Istilah senarai panggil semula (call-back queue), kumpulan akhbar ( newsgroup) dan bilik sembang (chatroom) Menerangkan bagaimana pengumpulan data daripada seorang individu pengguna boleh digunakan untuk meningkatkan khidmat pelanggan 5.1.4 Kebimbangan privasi yang meningkat dengan pengumpulan profil individu pengguna. HASIL PEMBELAJARAN

66

(RBT 3110 Pendidikan Perniagaan dan Keusahawanan)

5.2.

KERANGKA TAJUK-TAJUK
PENILAIAN & PEMESANAN

Relationship Management

Soscial Interaction

Colecting Customer Profiles

Aoutomated order entry

The Three

Delivering Customized Products

Making Order Entry Work

Orders Forms

The Three Tier client/ server system at work

67

(RBT 3110 Pendidikan Perniagaan dan Keusahawanan)

5.3

PENILAIAN Memahami bahagian ini memerlukan perbandingan antara

tawaran-tawaran tertentu di mana tempat pasaran dijalankan. Proses penilaian ini mungkin disepadukan dengan penemuan, atau ia mungkin suatu pas kedua (second pass) melalui subset vendor-vendor (subset of a vendors) yang dipilih selepas produk yang diinginkan telah dapat ditakrifkan dengan jelasnya. Dalam kedua-dua kes tersebut, dua set kriteria keputusan akan dipertimbangkan: faktor produk, seperti harga, bahan mentah dan kesesuaiannya; dan faktor kemanusiaan seperti reputasi, khidmat pelanggan, dan kebolehpercayaan. Kredibiliti sesuatu katalog produk merupakan faktor utama kepada pasaran elektronik. Walau bagaimanapun, mewujudkan asas kepercayaan antara vendor dan pelanggan memerlukan lebih daripada teknikal atau kecanggihan pemasaran. Vendor juga perlu menyediakan peluang-peluang

68

(RBT 3110 Pendidikan Perniagaan dan Keusahawanan) untuk berinteraksi dan mempersembahkan maklumat kepada pelanggan dalam bentuk yang mudah difahami dan berguna. Tapak (sites) sesuatu perniagaan akan hanya menjadi berjaya lama-kelamaan jika mereka dapat menjana pengulangan lalu lintas di tapak tersebut. Ianya adalah sukar untuk dicapai dan perlu melakukan beberapa percubaan. Masalah ulangan lawatan (repeat visit) adalah sebahagian daripada fungsi bagi reka bentuk tapak Web, dan ia bergantung kepada setakat mana kepuasan pelanggan. Dalam beberapa keadaan, pameran (display) tidak memerlukan teknologi yang canggih untuk menjadi sesuatu yang berguna. Sebagai contoh, pengeluarpengeluar besar membuat spesifikasi mereka tersedia secara dalam talian (online). Beberapa firma-firma kecil pula berpuas hati dengan satu penyelesaian rip and read: mereka menghubungkan kepada sebuah papan buletin atau rangkaian nilai tambah tetapi menggunakan komputer sebagai sebuah mesin faks yang mahal. Mereka rip off spesifikasi-spesifikasi yang dicetak, kemudiannya membacakannya dan memasukkannya ke dalam sistem manual mereka. Pendekatan ini berkesan untuk spesifikasi-spesifikasi bertulis dan bagi lukisan-lukisan tertentu. Firma-firma yang lebih maju mungkin menggunakan satu sistem reka bentuk berbantukan komputer (CAD) bagi membolehkan mereka menerima reka bentuk data dalam format digital. Selalunya, mereka juga mempunyai satu sistem dalaman manual dan tidak cuba untuk mengunakan format yang tersimpan secara digital (digitally stored format). Dalam keadaan yang lain, kejayaan sesebuah syarikat mungkin lebih banyak dikaitkan dengan eksploitasi teknologi. Peruncit-peruncit internet, sebagai contoh, mungkin perlu untuk menawarkan produk mereka dengan huraian yang terperinci dalam talian. Selaras dengan jalur lebar (bandwidth) yang semakin berkembang, imej-imej tiga dimensi (3D) sesuatu produk ditambahkan sebagai penarik bagi menggantikan gambar foto 2D dalam laman web masa ini. Pelanggan-pelanggan boleh melawat laman web kedai-kedai perabot di internet dengan persekitaran realiti maya. Mereka mungkin boleh melengkapkan rumah atau pangsapuri mereka dengan perabot melalui ikon seret dan lepas (drag and drop) perabot kepada ruang bilik pelanggan yang
69

(RBT 3110 Pendidikan Perniagaan dan Keusahawanan) telah dibuat menyerupai rumah mereka. Ciri ini memboleh pelanggan mengukur kesesuaian beberapa perabot yang berbeza untuk disesuaikan dengan bilik mereka sama ada dari segi saiz mahupun warna perabot tersebut. Pengurusan Perhubungan (Relationship Management) Gaya persembahan dan reka letak (layout) sesuatu katalog produk tidak mencukupi untuk menjamin kejayaan. Suatu hubungan amanah mesti diwujudkan antara pelanggan dan vendor, bagi memberi kredibiliti kepada maklumat yang diberikan. Pengiktirafan ini akan membawa kepada satu takrif baru penjenamaan: satu jenama akan menentukan kualiti perhubungan dan juga kualiti produk tersebut. Kesetiaan pelanggan (cth: pengenalpastian jenama) adalah mungkin sekali dihubungkaitkan dengan keseluruhan konteks produk dan penghantaran maklumat. Sekali pengguna sudah setia kepada sesuatu konteks (jenama), apa sahaja kemungkinan akan mula timbul. Syarikat-syarikat yang mahu mendapatkan sekumpulan pelanggan yang setia mesti menjari jalan untuk memberikan satu dimensi peribadi (personal dimension) bagi pemasaran tanpa sempadan. Dalam ekonomi yang global, sentuhan peribadi semakin mudah hilang. Cabarannya adalah untuk membawa pemasaran langsung kepada peringkat seterusnya: untuk memasarkan secara langsung terhad kepada sekumpulan pelanggan (juga kepada individu) dan menjadikan ia menguntungkan. Pada masa akan datang, syarikat-syarikat akan lebih menguruskan pelanggan berbanding jualan: perbelanjaan yang berbilion yang tidak disedari untuk iklan dan promosi bagi produk percubaan akan digantikan dengan disiplin yang lebih berfokus dan jangka panjang yang akan mengurus dan meningkatkan kepentingan pengguna sepanjang hayat. Matlamat akhirnya adalah, pada dasarnya, untuk menukarkan produk kepada perkhidmatan jangka panjang. Sebuah bank dalam talian memberikan satu contoh memberikan maklumat asas tentang rumah mereka, bagaimana umur,
70

pemasaran one-to-one boleh dilaksanakan. Pelanggan-pelanggan Internet pekerjaan,

(RBT 3110 Pendidikan Perniagaan dan Keusahawanan) pendapatan dan jantina kepada pihak bank. Kemudian, mereka menunjukkan keinginan dan keutamaan kewangan mereka, sebagai contoh, menyimpan dan melabur, memperbaiki rumah, memulakan suatu perniagaan, persaraan, perdagangan elektronik, atau hanya memperbaiki organisasi kewangan dan peruntukan. Berdasarkan input ini dan jenis-jenis akaun yang mereka ada dengan bank, katalog produk bank akan memberi maklum balas dengan menawarkan khidmat nasihat kewangan dan barangan baru mengikut kehendak pelanggan dan tawaran istimewa untuk perkhidmatan bagi pelanggan yang mempunyai keutamaan. Mekanisme-mekanisme ini dan yang serupa memberi peluang kepada bank-bank untuk silang jual (cross-sell) produk dan perkhidmatan. Bank juga telah mula menjual insurans sebagai matlamat mereka untuk menjadi kedai sehenti (one-stop shop) bagi memenuhi keperluan perkhidmatan kewangan pengguna. Sama ada melalui kerjasama dengan syarikat insurans atau persaingan secara langsung dengan mereka, pihak bank juga telah mempengaruhi syarikat insurans mencapai pasaran mereka. Keseluruhan konteks ini menyediakan kemudahan mendapatkan maklumat, pengurusan akaun dan transaksi yang komprehensif, dan bantuan keputusan peribadi. Perkhidmatan pelanggan yang lebih tinggi boleh membezakan faktor yang akan meningkatkan kesetiaan pelanggan kepada sesebuah gedung dan produknya. Mempunyai deskripsi produk, sokongan teknikal dan maklumat status pesanan dalam talian bukan sahaja menjimatkan wang dengan membolehkan staf perkhidmatan pelanggan syarikat untuk mengendalikan yang lebih banyak soalan rumit dan menguruskan perhubungan pelanggan, ia juga boleh menjadikan pelanggan lebih berpuas hati.

71

(RBT 3110 Pendidikan Perniagaan dan Keusahawanan)


Terdapat beberapa perkara yang lebih mengecewakan bagi seorang pelanggan jika dibandingkan penghantaran produk yang tidak mengikut masa bagi suatu pembelian yang penting. Selalunya, panggilan telefon kepada pembekal akan menyebabkan satu siri pemindahan maklumat dari satu jabatan kepada yang lain dan mereka menjanjikan akan menyemak status pesanan dan menghubungi pelanggan semula. Pola ini membazirkan masa dan wang bagi pelanggan dan penjual. Syarikat-syarikat penghantaran membantu rakan kongsi perniagaan mereka untuk menyelesaikan masalah ini melalui internet. Seorang pelanggan boleh pergi ke laman Web syarikat penghantaran, memasukkan nombor pesanan, dan mengetahui bahawa produk itu sudah pun dihantar dan dijangka sampai kepada pelanggan pada keesokan pagi. Maklumat ini boleh didapatkan daripada laman Web syarikat itu dalam tempoh masa kurang daripada satu minit. Sebagai tambahan untuk meningkatkan kepuasan pelanggan, syarikat-syarikat menggunakan Internet untuk laporan simpanan khidmat pelanggan daripada pesanan yang dibuat, muat turun perisian dan sokongan teknikal maklumat dalam talian.

Sokongan dalam talian terbahagi kepada dua kategori am: sokongan transaksi dan sokongan teknikal. Sokongan transaksi termasuk status pesanan, ketersediaan produk, dan proses memulangkan barang niaga yang tidak dikehendaki. Sokongan teknikal adalah penting khususnya bagi produk kompleks yang memerlukan dokumentasi yang mendalam, arahan pemasangan dan tip-tip merumus masalah (troubleshooting). Interaksi Sosial (Social Interaction) Beberapa pelanggan akan menjangkakan perkhidmatan di laman web adalah lebih baik daripada kedai biasa. Oleh sebab tiada perhubungan secara langsung antara pemilik atau pekerja di web dan kerana ciri Web yang jelas, ciri-ciri interaksi sosial memainkan peranan yang besar bagi memudahkan maklum balas antara pelanggan dan pengeluar di samping bagi menyokong penyelidikan pasaran. Antara contoh interaksi sosial yang terbaik adalah melalui kumpulan perbincangan berkaitan produk dan saling mencabar (pencabar/pesaing Lists). Lists Ini mungkin diwujudkan khusus untuk menghubungkan pengeluar dengan
72

(RBT 3110 Pendidikan Perniagaan dan Keusahawanan) pengguna, bagi pengguna yang mahu berbincang atau berforum melalui perkhidmatan dalam talian yang komersial; ataupun ia mungkin diwujudkan untuk para pengguna berkomunikasi antara satu sama lain, bagi pengguna yang mahu menggunakan discussion lists dan newsgroup di Internet. Dua teknologi internet yang digunakan dengan meluas untuk tujuan ini adalah kumpulan akhbar (newsgroups) dan sembang (chat). Usenet adalah satu kumpulan sistem papan kenyataan seluruh dunia, berdasarkan perisian kumpulan akhbar. Pengguna menghantar pesananpesanan melalui mel elektronik, kepada satu peti surat kolektif di mana sesiapa juga boleh berbuat begitu. Jawapan atau pandangan kepada pesanan yang dihantar dihubungkan; membentuk rantaian atau threaded discussions". Para saintis, adalah kumpulan pertama yang memanfaat Internet sebagai suatu bentuk teknologi komunikasi yang cepat dan murah. Mereka dapat bekerjasama dengan teman-teman dari seluruh dunia dan berkongsi idea-idea mereka dan penemuan-penemuan dengan lebih cepat berbanding kaedah penerbitan tradisional seperti majalah-majalah, jurnal dan buku. Komunikasi cepat ini beransur-ansur mula menjadi perhatian kepada golongan bukan saintis dan Usenet hari ini sedang berkembang maju. Sembang (kadangkala dikenali sebagai IRC) adalah satu perkhidmatan yang membenarkan komunikasi segera dengan sesiapa sahaja yang mahu menyertainya. Terdapat satu skrin pemisah membenarkan pengguna untuk memasukkan (menaip) mesej, dimana mesej tersebut dihantarkan dengan sertamerta ke ruang mesej dikongsi yang dipanggil bilik sembang (chatroom) atau saluran (channel)". Sesiapa yang masuk ke ruangan tersebut dapat membaca mesej dan memberi respon terhadap mesej tersebut dengan serta-merta. Bilik sembang boleh berbentuk visual yang kompleks, dengan pelbagai jenis warna teks, jenis tulisan dan imej-imej: terdapat juga yang mempunyai keupayaan audio yang terbatas. Bilik sembang awam (pulic chatroom) umumnya cuba mengekalkan fokus perbualan kepada satu topik khusus, tarikan utama mereka adalah komunikasi langsung dan kepelbagaian peserta.

73

(RBT 3110 Pendidikan Perniagaan dan Keusahawanan) Sokongan pelanggan berasaskan Web membolehkan kerjasama bagi melayakkan dan mengutamakan permintaan untuk sesuatu pertolongan merujuk kepada kesegeraan mereka dan respon kepada mereka melalui saluran tertunda atau saluran masa nyata (real-time). Sistem itu seharusnya memasukkan/menggabungkan peraturan perniagaan untuk memberi laluan dan mengutamakan berdasarkan jenis soalan yang ditanya, halaman yang mana telah dilawati pelanggan dan berapa lama mereka telah menunggu untuk satu jawapan. Pendekatan ini memastikan setiap pertanyaan itu dijawab melalui saluran yang paling berkesan, e-mel, bilik sembang peribadi (private chatroom) atau panggilan telefon. Setiap permintaan untuk pertolongan dan jawapannya yang berkaitan juga dapat dikesan dan disimpan dalam pangkalan data, untuk diguna pakai oleh pelanggan-pelanggan dan wakil-wakil perkhidmatan pelanggan di kemudian hari. Sebagai contoh, satu tapak elektronik bercadang untuk menghantar semua pertanyaan pelanggan yang berpunca daripada halaman stereo paling mahal kepada senarai panggil semula. Pelanggan-pelanggan ini akan menerima panggilan telefon yang segera daripada wakil servis, sementara soalan memerlukan beberapa penyelidikan akan mendapat jawapan melalui e-mel. Mereka mungkin mewujudkan satu perkhidmatan keutamaan" untuk pelangganpelanggan web yang akan membenarkan mereka untuk meminta satu sesi berbual secara langsung semasa mereka melayari laman web. Untuk satu yuran yang sedikit, pelanggan akan dihubungkan kepada seorang juruteknik yang akan menjawab semua pertanyaan pelanggan, pelanggan akan memberikan masa kepada juruteknik untuk membantu menjawab pertanyaan pelanggan tersebut. Suatu rekod bagi perbualan tersebut disimpan dan dihantar melalui e-mel sebagai rujukan kepada pelanggan sekiranya masalah yang serupa timbul pada masa akan datang.

74

(RBT 3110 Pendidikan Perniagaan dan Keusahawanan)


Penggabungan produk dan perkhidmatan dalam sesebuah kedai maya dapat menjimatkan masa dan usaha para pengguna. Sebagai contoh, suatu perniagaan untuk memperkenalkan bunga-bunga eksotik yang bermula dari satu kumpulan perbincangan masyarakat yang merupakan tukang kebun atau orang yang meminati penanaman bunga. Kini, mereka menjual perkakasan kebun bunga, benih-benih, khidmat nasihat dan bukubuku berkaitan bunga dan sebagainya. Bagi mewujudkan sebuah kedai sehenti untuk keperluan perkebunan, syarikat itu bermula dengan mengambil semua sumber inventori yang digunakan oleh tukang kebun hari ini: tapak semaian dan katalog biji benih tumbuhan dan alatan, pengkhususan produk luar; buku dan majalah untuk petua tentang penanaman dan bunga yang tumbuh subur atau rosak dalam tanah dan keadaan iklim tertentu; kelab perkebunan di mana pekebun dapat berkongsi hobi dan idea mereka dengan penggemar lain; dan katalog yang pelbagai jenis, buku-buku dan CD-ROMs untuk membantu tukang kebun mereka bentuk sebuah taman. Sebuah inventori maya jika dibandingkan dengan inventori sebenar, membolehkan syarikat itu menawarkan pelbagai pilihan produk-produk yang mana tapak semaian terbesar juga mungkin tidak dapat menyediakannya: beribu-ribu biji benih, bebawang, peralatan dan produk perkebunan lain (termasuk rumah hijau!) daripada seluruh dunia. Sebagai tambahan, pekebun yang bersungguh-sungguh ditawarkan menggunakan perkakas perisian dalam talian untuk mereka bentuk kebun idamannya. Ciri-ciri lain termasuklah Frequently Asked Question (FAQ), majalah dalam talian, bilik sembang dan bahagian delay tips" dari editor majalah. Pengguna yang ada soalan tentang istilah hortikultur boleh memeriksa glosari dalam talian, atau menghubungi talian bebas tol.

Oleh sebab penggunaan video dan audio digunakan secara meluas merentasi rangkaian, laman web dijangkakan dapat memberi pilihan kepada pelanggan untuk klik pada butang untuk bercakap secara langsung dengan perkhidmatan pelanggan dan wakil jualan melalui internet. Ejen-ejen untuk membangunkan masyarakat, berdasarkan premis masyarakat mahu berhubung dengan orang lain yang mereka percayai, mungkin menjadi kebiasaan. Ini mungkin bukan sahaja perlu untuk menemukan anda dengan orang lain yang mempunyai cita rasa muzik yang sama, malah juga dalam lingkungan lain seperti buku-buku, hotel-hotel, permainan interaktif, analisis pelaburan dan sebagainya. Mengumpul Profil Pelanggan
75

(RBT 3110 Pendidikan Perniagaan dan Keusahawanan)

Syarikat-syarikat telah lama mengumpul dan menyimpan maklumat pelangganpelanggan dan produk dalam pangkalan data di mana hanya kakitangan yang diberi kuasa tertentu sahaja boleh mengakses data tersebut. Perniagaan yang inovatif menjumpai jalan untuk mencungkil potensi bagi maklumat tersebut iaitu dengan menjadikan ia berguna bagi mereka yang memerlukannya, sama ada ia merupakan suatu wakil khidmat pelanggan yang menjawab panggilan telefon atau pelanggan yang mencari maklumat akaun atau sokongan teknikal dalam talian. Perniagaan jaringan (web) juga menyimpan rekod tentang pembelian seseorang pelanggan. Sebagai contoh, pelanggan akan dialu-alukan dengan nama mereka apabila mereka disambungkan kepada sebuah tapak. Tapak itu mengetahui siapa yang berada di situ disebabkan oleh satu teknologi yang dapat merekod alamat Internet pelawat dan memadankan ia kepada satu nama sekiranya pelawat telah pun berdaftar atau membeli sesuatu di tapak tersebut. Sememangnya, satu pengguna Internet boleh meninggalkan satu footprint" elektronik setiap kali lawatan mereka ke laman-laman Web yang berbeza dan pembelian yang dibuat dan mereka tidak menyedari telah melakukannya. Ramai pengguna berhati-hati dengan pemasaran seperti ini, mereka takut kehilangan rahsia peribadi. Terdapat laman yang meminta pelawat baru memberikan maklumat peribadi secara sukarela apabila memasuki laman tersebut. Sebagai tukaran bagi maklumat tersebut, mereka mungkin menawarkan perkhidmatan keahlian" seperti e-mel peringatan hari jadi, pengumuman produk baru atau surat berita. Pembelian akan menyebabkan profil pelanggan dibuat kerana penjual Internet memerlukan maklumat peribadi yang asas bagi menghantar barangan fizikal kepada seseorang pelanggan. Kebiasaannya, pengguna tidak dapat menyekat maklumat yang dikumpulkan atau, semasa mereka memberi maklumat peribadi dengan rela untuk menyatakan bahawa mereka mahu ia digunakan. Sesetengah pengguna melihat pengumpulan maklumat dan pemasaran langsung dari sudut yang positif apabila mereka hendak membeli produk pada masa yang akan datang. Mereka
76

(RBT 3110 Pendidikan Perniagaan dan Keusahawanan) akan ditawarkan dengan cadangan produk-produk yang baru mengikut minat mereka dan maklumat pembelian terdahulu. Bagaimanapun, mereka mahu mengetahui bila dan bagaimana maklumat peribadi mereka digunakan. Sesetengah pelanggan hanya menyedari maklumat mereka telah dijual atau disebarkan tanpa pengetahuan atau persetujuan mereka apabila mereka menerima e-mel yang tidak dikehendaki. Mereka mahu memberitahu kepada pihak syarikat bila penggunaan maklumat ini sepatutnya disekat untuk tujuan dalaman dan bila ia boleh disebarkan kepada syarikat luar jika syarat-syarat khusus telah dipersetujui. Setiap kepada kali satu anda laman disambungkan Pelayan boleh juga menyimpan: web, anda Tarikh dan masa (timestamp) Permintaan fail (Komponen mentah) Server load (proses-proses) dan kesilapan-kesilapan

memberitahu pelayan (server): Alamat IP dan ISP anda Pelayar (browser), CPU dan sistem operasi Server pautan) terakhir anda (merujuk

Perangkaan (statistik) ini boleh digunakan untuk membuat Profil Tapak (Site Profile) dan Profil Pelawat (Visitor Profile). Profil Tapak: Profil Pelawat: Sasaran (hit) tapak atau halaman (aliran barisan aktiviti) sequence) Laluan yang biasa digunakan melalui tapak Tempoh masa melawat (Purata halaman yang biasa didapatkan semula) Window shoppers (pelawat yang Urutan sasaran halaman (Page hit Titik permulaan pelawat Kaedah pembayaran Purata bilangan lawatan sebelum membeli Pola ulangan pembelian Bagaimana pelawat menggunakan kemudahan melayari Kemudahan apa yang mereka gunakan dan berapa kerap
77

berbanding

hanya

(RBT 3110 Pendidikan Perniagaan dan Keusahawanan) hanya dibuka) Keutuhan (kesilapan dan amaran) melihat halaman yang Dari mana pelawat datang? Domain Referrals promosi dan dan

Tindakbalas (server load mengikut - Jenis server jam, hari, minggu dan musim) Kesan daripada Capaian lain (enjin carian) Transaksi terhalang atau gagal pengiklanan tapak

Keupayaan: perkakas, jalur lebar

Untuk membantu mengurangkan masalah ini,

World Wide Web

Consortium sedang menghasilkan satu teknologi baru yang dikenali sebagai Platform untuk Pilihan Peribadi, atau P3. (Platform for Privacy Preferences). Ia akan membenarkan perisian server web untuk menyekat tapak yang mempunyai polisi maklumat yang tidak sepadan dengan pilihan peribadi yang dinyatakan oleh pelanggan. Idea ini adalah menyerupai kepada perisian kawalan ibu bapa (parental control) yang mana ibu bapa dapat menyekat laman web yang tidak sepatutnya dilihat oleh anak-anak mereka. Pelan lain adalah dengan meletakkan tanda amanah" (trust mark) pada tapak dengan piawaian rahsia boleh diterima. Peruncit-peruncit perlu tahu bahawa ianya perlu untuk membuat pelanggan berpuas hati. Falsafah ini tidak berakhir dalam dunia yang dalam talian. Berikan pelanggan pelbagai pilihan penghantaran; benarkan pemulangan barang yang diniagakan; cadangkan idea untuk hadiah dan syorkan produk yang berkaitan. Jika boleh, beri peluang kepada pelanggan untuk mencuba produk. Galakkan mereka memberi komen kepada masyarakat untuk memberi cadangan bagaimana untuk menjadikan barang yang diniagakan dan laman lebih baik sekaligus ini menjadi alasan bagi pengguna untuk kembali ke tapak. Perbincangan:

78

(RBT 3110 Pendidikan Perniagaan dan Keusahawanan) 1. Bagaimana katalog produk dapat membantu anda memajukan perniagaan anda? 2. Terangkan bagaimana perbezaan khidmat-khidmat Internet dapat membantu perniagaan meningkatkan khidmat pelanggan dan penilaian produk. 3. Apakah kelebihan-kelebihan dan masalah-masalah yang berkaitan dengan pengumpulan dan penyelenggaraan pengkalan data yang mengandungi profil maklumat pengguna?

TAJUK 6

E-Dagang Pelaksanaan E-Dagang (Authetication ,Clearing,continuity and Visibility)

6.0.

SINOPSIS Tajuk ini membicarakan tentang

6.1.

HASIL PEMBELAJARAN
79

(RBT 3110 Pendidikan Perniagaan dan Keusahawanan)

6.1.1

Mengenalpasti dan menghuraikan pelaksanaan E-dagang yang melibatkan Authentication, clearing, continuity dan visibility.

6.1.2. Menerangkan peranan public key, private key, digital certificate, cetificate authority, hierarchy of trust, secure sockets layer(SSL) dan secure electronic transaction (SET) 6.1.3 Menghuraikan bagaimana produk digital penghantaran dokumen dijalankan dan bagaimana ia mewujudkan pro dan kontra. 6.1.4 Menjelaskan peranan kawalan penyusunan,kawalan versi, keluar masuk, pertukaran data elektonok dan pesanan ikut tempahan. 6.1.5 Menghuraikan bagaimana pengurusan lojistik dapat memberi maklumbalas dalam perubahan ekonomi global 6.1.6 Membincangkan mengapa kebanyakan kompeni bagus dari segi perekodan dan pemungutan data , tetapi gagal dalam mengurus maklumat dengan baik.

3. KERANGKA TAJUK-TAJUK

PELAKSANAAN E-DAGANG

Authetication

Clearing

Continuity

Visibility

80

(RBT 3110 Pendidikan Perniagaan dan Keusahawanan)

6.3

Pengesahan Apabila melihat kepada dokumen sah seperti kontrak atau cek,

anda perlu memastikan bahawa (a) ia telah ditandatangani oleh seseorang yang mempunyai autoriti/hak yang betul dan (b) penandatangan tidak dapat menafikan bahawa dokumen itu mempunyai tandatangan yang sah. Pakar dalam keselamatan dokumen memanggil ciri ini sebagai pengesahan dan non-reputability. Anda juga perlu memastikan bahawa dokumen tiu tidak diubahsuai dalam apa jua cara dan ia telah dihantar oleh penghantar yang disahkan. Ini dipanggil ketulusan. Tetapi apakah penipuan elektronik boleh dikenalpasti? Sebagai contohnya, dengan cek yang biasa, pihak bank akan menunaikannya dengan membandingkan tandatangan pada cek dengan tandatangan pada simpanan bank. Pemerhatian secara fizikal telah mencukupi untuk mengesahkan samada cek itu telah diubahsuai (jumlah, tarikh, pemberi) dan kertas yang digunakan adalah sah. Perdagangan elektronik memerlukan cara untuk mengenalpasti kesahan dokumen elektronik seperti cek dan kad kredit. Dalam dunia maya seperti perdagangan elektronik, tidak terdapat perbezaan yang jelas antara salinan dan original, atau bukti-bukti yang menunjukkan pengesahan berdasarkan bit dan bait yang terdapat pada dokumen elektronik tersebut. Untuk memastikan bahawa sesuatu dokumen itu sah disisi undangundang, harus terdapat sesuatu cara untuk memastikan bahawa tandatangan itu tidak diubahsuai dan sah. Definisi Pengesahan
81

(RBT 3110 Pendidikan Perniagaan dan Keusahawanan) Pengesahan ini merupakan proses untuk mempercayai identiti seseorang atau benda. Terdapat 4 cara untuk membuat pengesahan: Sesuatu yang hanya ada pada saya- Cap jari, pengesahan suara, pengesahan retina mata, tandatangan. Walaupun ciri-ciri ini dapat ditiru, ia masih lagi merupakan salah satu cara yang biasa digunakan. Cabar dan jawab- hanya anda dan orang kedua sahaja yang tahu. Sebagai contoh, apabila berjumpa dengan seseorang, kita bertanya soalan, adakah anda mempunyai mancis?, dan responden akan menjawab, tidak, saya hanya mempunyai pemetik api. Sekiranya kod yang digunakan betul, proses pengesahan telah berlaku. Sesuatu yang hanya anda yang tahu. Pengesyoran oleh pihak ketiga yang dipercayai.- sebagai contoh, cara yang mudah ialah dengan memberikan surat dari pihak ketiga. Dalam perdagangan eletronik, adalah menjadi kebiasaan untuk

mengabungkan apa yang anda ada dan apa yang anda tahu untuk mengawal akses sesuatu benda. Sebagai contoh, mesin pengeluaran duit (ATM) membekalkan akses kepada informasi penting dan untuk mengeluarkan duit. Menggunakan mesin ini, anda harus menggunakan kad yang dibekalkan oleh pihak bank, menaip kata laluan anda dan menjalankan transaksi. Mesin itu akan membaca nombor yang terdapat pada kad anda. Nombor PIN anda disimpan dalam pengkalan data bank adalah sama dengan yang terdapat pada kad ini. Nombor PIN yang anda tahu hanya berfungsi dengan kad yang betul. Sekiranya hanya anda mempunyai kad bank dan tahu nombor PIN nya, hanya anda jua lah yang dapat menjalankan transaksi. Pengesahan digital menggunakan sesuatu yang hanya ada pada anda telah meningkat naik selaras dengan inovasi sains biometrik. Alat untuk
82

(RBT 3110 Pendidikan Perniagaan dan Keusahawanan) menjalankan pengesahan ini menjadi semakin murah dan

penggunaannya telah menjadi semakin meluas. Walaubagaimanapun, pengesyoran dari pihak ketiga tetap menjadi cara yang paling banyak digunakan dalam pengesahan kepada transaksi dan dokumen digital. Definisi Kepercayaan Pakar dalam keselamatan telah bersetuju bahawa tidak terdapat keselamatan Keyakinan yang sempurna, namun terdapat peringkat-peringkat kepakaran, kepercayaan. Kepercayaan telah didefinisikan sebagai: mengenai teman kongsi berdasarkan pengalaman dan niat. Pergantungan kepada teman kongsi yang melibatkan ketidakkebalan dan ketidakpastian. Dalam perdagangan elektronik, pihak ketiga yang dipercayai dan encryption digunakan untuk mempercayai tandatangan digital dan wang digital. Model keseluruhannya ialah: Penggunaan encryption untuk mendapatkan pengesahan dan menghalang pemalsuan. Membahagikan proses pengesahan kepada beberapa pihak. Kenyataan formal mengenai polisi keselamatan dan langkah-langkah keselamatan akan meningkatkan kepercayaan dan mengurangkan kebimbangan mengenai liabiliti.

3. Permintaan Perkhidmatan menggunakan Token

Application Server
6. Perkhidmatan dibenarkan

4. Pengesahan

5. Token

Client
2. Pengaksesan dibenarkan 1. Permintaan Token Pengesahan

83

Model Kerberos

Authentication Server

(RBT 3110 Pendidikan Perniagaan dan Keusahawanan) Pada tahun 1980-an, projek Athena yang dilaksanakan oleh MIT menggunakan model ini untuk membina sebuah sistem keselamatan komputer yang dipanggil Kerberos, dinamakan sempena anjing kepala tiga yang mengawal laluan masuk ke Hades dalam mitos Greek. Kerberos ialah perkhidmatan pembahagian pengesahan yang membenarkan klien untuk mengesahkan identitinya kepada server tanpa perlu menghantarnya melalui network yang mungkin menjadi sasaran para hacker. Kerberos juga boleh digunakan untuk mengesahkan keyakinan dan integriti data yang telah dihantar melalui network. 3 kepala Kerberos ialah klient, server aplikasi dan server pengesahan. Kerberos menggunakan beberapa mesej yang telah di encrypted untuk membuktikan kepada server aplikasi bahawa klien yang ada ialah pelanggan yang berhak. Kunci yang di encrypted, yang hanya diketahui oleh klien dan server pengesahan digunakan untuk mengesahkan klien itu. Selepas itu, server pengesahan akan menhasilkan satu tiket yang boleh digunakan oleh klien untuk mengakses aplikasi yang terdapat pada server aplikasi. Tiket ini mempunyai had masa, sekiranya had masa telah habis, satu tiket baru akan dihasilkan oleh server pengesahan kepada klien. Kerberos membahagikan tugas kepada 3 pihak, iaitu klien, server pengesahan dan server aplikasi. Klien dan server pengesahan berkongsi rahsia yang sama, dan rahsia ini harus disimpan. Server aplikasi akan mengesahkan tiket yang dikemukakan sebelum memberi laluan untuk mengunakan perkhidmatan kepada klien. Tandatangan Digital Tandatangan digital mempunyai 2 fungsi yang utama iaitu : menentukan liabiliti dan memastikan kepercayaan. Kesahihan wang digital biasanya ditentukan oleh penggunaan tandatangan digital. Ini merupakan sistem lain yang memerlukan perkhidmatan pengesahan. Sistem yang digunakan adalah menyerupai sistem Kerberos untuk menentukan kesahihan klien dengan penggunaan pihak ketiga, atau klien itu sendiri.

84

(RBT 3110 Pendidikan Perniagaan dan Keusahawanan) Secara keseluruhannya, sistem tandatangan digital ini mesti

membekalkan identiti pihak yang menandatangani dokumen itu, bukti yang mereka telah mengetahui bahawa dokumen itu telah ditanda dan integriti dokumen itu. Tandatangan digital menggunakan encryption yang menepati kehendak sistem ini. Secara ringkas, asymmetric encryption menggunakan 2 kod (kunci yang berpasangan) satu untuk enrypt mesej dan satu lagi untuk decrypt mesej itu. Kedua-dua kunci ini saling berkaitan. Asymmetric encryption juga dikenali sebagai public-key cryptography kerana salah satu daripada kunci itu (kunci peribadi) disimpan manakala satu kunci lagi iaitu kunci awam diedarkan secara percuma. Berdasarkan perhubungan antara kunci-kunci ini, sesiapa yang mempunyai kunci awam dapat mengesahkan bahawa tandatangan digital itu telah dihasilkan menggunakan kunci peribadi. Secara ringkasnya ialah, maklumat yang di encrypted menggunakan kunci awam hanya dapat di decypted menggunakan kunci peribadi. Untuk memastikan tandatangan peribadi ini berfungsi, kita harus mempercayai cryptographers untuk memberikan kita encryption algorithms yang kuat, kita harus mempercayai pemegang kunci peribadi untuk merahsiakan kunci itu, dan kita harus mempercayai bahawa kunci awam yang digunakan oleh kita dalam mengesahkan mesej itu adalah asli. Selepas 20 tahun berlalu, algorithms telah menjadi semakin kebal, nombor PIN, kata laluan, atau ciri-ciri biometrik telah dapat digunakan untuk mengakses kunci perbadi. Masalah yang mustahil untuk diselesaikan ialah adakah kunci awam pada seseorang itu benar ataupun sekadar kunci yang telah diciplak. Lagipun kunci itu hanya nombornombor, ia tidak membawa maklumat peribadi mengenai tuannya. Penyelesaian terkenal kepada masalah ini ialah dengan membalut kunci itu ke dalam sijil digital yang mengandungi kunci awam dan tandatangan digital untuk certificate authority(CA). Untuk mendapatkan sijil digital, seseorang perlu menunjukkan CA berserta dengan salinan kunci awam bersama-sama bukti identitinya. CA

85

(RBT 3110 Pendidikan Perniagaan dan Keusahawanan) Certificate Authorities Sebagai pihak ketiga, CA akan mengenalpasti sijil digital ...CA mengandungi 2 maklumat: satu senarai lengkap mengenai sijil dan satu senarai sijil yang dibatalkan. Sekiranya sijil dikompromi, (cth; pekerja meninggalkan syarikat atau komputer dicuri), pemilik boleh menghubungi CA dan meminta agar sijil itu dinafikan. Sijil yang berasaskan standart X.509 telah diiktiraf di seluruh dunia dan turut mempunyai tarikh luput untuk memastikan sijil yang telah luput dapat dikeluarkan daripada pengkalan data online. CA juga perlu menetapkan had kepada bilangan pemegang yang yang mendapat pengesahan dalam sijil itu. Sesetengah sijil dapat diberikan kepada sesiapa yang mengisi borang dalam laman web. Ini hanya bagus untuk membuktikan kewujudan yang konsisten, dan ia tidak menjamin bahawa seseorang itu orang benar atau syarikat yang betul. Terdapat juga sijil yang diberikan selepas mendapat beberapa maklumat dari pelanggan, seperti kad kredit. Sijil tahap tinggi memerlukan seseorang itu menghantar permohonan kepada notari yang akan memeriksa identiti orang itu sebelum menyokong permohonan sijil itu. Ini akan menambah kredibiliti sijil itu. Dengan ini, kita akan dapat mempercayai dokumen yang telah ditanda secara digital bernilai sama atau kurang kepada had kepercayaan yang telah ditetapkan oleh CA. Melainkan anda tidak mempercayai kepada CA. Selepas itu anda perlu memeriksa pemberi sijil CA itu, dan juga pemberi sijil digital itu. Semua sijil mempunya tahap kepercayaan yang saling berkaitan. Kebiasaannya, kebanyakan sistem pengesahan hanya menyiasat satu tahap dalam hieraki sijil itu. Tetapi sistem ini direka untuk menyokong hierarchy of trust, biasanya topped oleh pihak berkuasa kerajaan. This Sekiranya pelayar laman web anda berhubung dengan server yang mempunyai sambungan Secure Sockets Layer (SSL), server itu akan menunjukkan identitinya dengan menghantar salinan kunci awam yang dibungkus dalam sijil. Untuk menjamin lagi proses ini, Secure Electronic Transaction (SET) telah direka untuk memastikan integriti pembayaran, dan kesahihan penjual dan pelanggan. Pelanggan perlu memastikan bahawa mereka
86

(RBT 3110 Pendidikan Perniagaan dan Keusahawanan) berurusan dengan penjual yang mempunya hubungan sah dengan institusi kewangan yang mempunyai SET. Penjual pula memerlukan jaminan yang pelanggan menggunakan akaun pembayaran yang sah. Akhir sekali, penjual dan pelanggan perlu memastikan bahawa kandungan mesej tidak diubahsuai semasa dan selepast transaksi. SET memerlukan pembeli dan pelanggan supaya mendaftar dengan CA yang dikenali. Dalam kebanyakan kes, Sekarang ini, kebanyakan organisasi mula menjalinkan pangkalan data mereka dan sijil laluan seiring dengan orang ramai yang melanggan struktur. Seperti contohnya, kerajaan mungkin memilih untuk menandatangani sijil kepada setiap mereka. Atau United Nation mungkin menandatangani sijil kepada United Stated yang mungkin menandatangai sijil kepad 50 negeri yang lain. Protokol SET, membuat peruntukan kepada CA korporat dan geopolitik. Ini akan membantu mengurangkan isu yang muncul daripada kontrak sempadan berlainan dan liabiliti. Sekiranya seseorang itu kehilangan duit kerana sijil itu telah dikompromi, pemegang sijil adalah yang berkemungkinan bertanggungjawab. Tanggapan pertama ialah pemegan itu tidak melindungi kunci peribadi yang diperlukan untuk menanda fail, jadi hanya komputer yang menjadi sumber bagi kunci itu. Namun CA boleh menjadi bertanggungjawab sekiranya seseorang mendaftarkan kunci dengan nama orang lain, atau sijil itu dibatalkan oleh seseorang lain dari pemiliknya. Banyak syarikat merasakan mereka mempunyai sedikit kuasa untuk mengawal perkerja mereka dan apa yang mereka lakukan dengan internet. Ianya tidak susah untuk membayangkan kerani bawahan melibatkan syarikat dengan kontrak yang bernilai tinggi, atau pekerja yang mendaftar kunci tambahan menggunakan nama syarikat. Penyelesaian untuk isu ini masih lagi dalam perkembangan. Wang Digital Sesuatu berkaitan anda adalah cara yang biasanya wang disahkan dalam dunia sebenar. Kerajaan memberikan beberapa cara untuk mengesahkan
87

(RBT 3110 Pendidikan Perniagaan dan Keusahawanan) wang, termasuk rekabentuk, tanda, kertas atau logam yang istimewa, atau ciriciri fizikal yang lain. Ciri-ciri ini menjadikan wang susah untuk dipalsukan dan disebabkan ianya sesuatu yang fizikal, ia hanya dapat dibelanjakan sekali sahaja. Memalsukan wang digital adalah amat susah, kerana integriti wang digital telah disahkan oelh tandatangan penghasilnya. Bagaimanapun, ianya adalah tidak berharga untuk menciplak paten bit pada wang digital untuk menhasilkan wang digital yang sama. Sekiranya wang digital itu disimpan dalam komputer untuk tujuan digital dan dompet elektronik, maka fail itu dapat disalin dengan mudah. Namun sekiranya ia disimpan dalam smartkad, contohnya kad telefon, ia akan memerlukan usaha yang banyak untuk menciplaknya dan ianya adalah tidak mustahil. Aset digital membenarkan mereka mudah untuk diciplak, dan dalam kes wang digital, ini akan mengakibatkan masalah perbelanjaan berganda. Dalam rancangan wang digital secara online, pemberi mesti menyediakan mekanisma untuk mengesahkan wang digital yang digunakan untuk pembayaran. Dengan kata lain, pemberi harus memberi jaminan bahawa wang digital itu mempunyai nilai dan tidak pernah digunakan sebelum ini. Ini bermakna, wang digital juga adalah sama dengan cek; penerima tidak mengetahui apakah terdapat duit yang terdapat dalam cek itu sehinggalah penerima menghubungi pihak bank. Sesetengah sistem telah memilih untuk memusatkan pengurusan mengenai pengeluaran tunai dan masalah perbelanjaan berganda. Dalam sistem ini, pemberi harus menyimpan pangkalan data yang besar untuk syiling yang telah digunakan. Pengkalan data ini akan membesar mengikut masa, meningkatkan kos untuk mengesan perbelanjaan berganda. Walaupun hayat syiling itu mempunyai had,. Ini bermakna, apabila penerima menerima wang digital, dia harus menghubungi pemberi untuk memastikan bahawa ianya adalah sah dan tidak digunakan lagi, yang akan meningkatkan trafik talian dan usaha yang diperlukan oleh penerima untuk menerima wang jenis ini untuk pembayaran.
88

(RBT 3110 Pendidikan Perniagaan dan Keusahawanan) Sistem yang lain ialah bergantung kepada skima encryption dan beberapa ciri pada media penyimpanan untuk memastikan bahawa pengguna tidak dapat menyalin dompet elektronik yang penuh dengan wang digital ke dalam disket, membelanjakan semua wang dalam dompet yang asli dan menciplak kembali wang salinan kedalam yang asli dan membelanjakannya kembali. Sistem jenis ini direka untuk mengatasi masalah penyimpanan dan trafik talian dan digabungkan pula dengan pengurusan berpusat, namun ia mempunyai kelemahan dimana ia adalah terdedah kepada hacking oleh cryptographer berpengalaman. Point Of Discussion 1. 2. 3. 4. Apakah 4 cara untuk pengesahan? Terangkan had bagi setiap cara. Huraikan Huraikan mengenai setiap model Kerberos dan implikasinya terhadap

pengesahan. tahap dalam transaksi elektronik menggunakan tandatangan digital. Bagaimanakan certificate authorities berfungsi? Mengapakah terdapat had kepada trust yang boleh digunakan kepada pengesahan yang disediakan oleh certificate? 5. Apakah cara yang boleh digunakan untuk menghalang perbelanjaan berkembar terhadap wang digital? Reka satu sistem yang boleh mengawal masalah ini. Bolehkah model Kerberos(contoh) digunakan?

89

(RBT 3110 Pendidikan Perniagaan dan Keusahawanan) Bab 12 Clearing

Clearing merujuk kepada menghantar pembayaran kepada penjual dan barang kepada pembeli. Perjalanan audit yang selari ini akan merekodkan butiran mengenai penghantaran, untuk penyesuaian akaun dan laporan kewangan. Barangan fizikal memerlukan penghantaran fizikal; perdagangan elektronik boleh menguruskan pesanan, penghantaran pembayaran, permintaan pembayaran melalui kad kredit dan penghantaran barang menggunakan servis penghantaran kepada pelanggan. Perkembangan jejak audit ini melibatkan beberapa pihak: pihak penjual dan pihak pembeli merekodkan pesanan; bank penjual, bank pembeli, dan syarikat kad kredit yang merekodkan pembayaran; syarikat penghantaran merekodkan resit mengenai barang dari penjual dan penghantran kepada pembeli. Penghantaran barang mungkin lebih jelas, namun sistem pembayaran elektronik adalah lebih kompleks. Kepelbagaian sistem pembayaran dan mekanismanya memberikan banyak peluang kepada penghantaran elektronik untuk pembayaran dan teknik untuk pengurusan akaun baru. Kepelbagaian sistem pembayaran adalah sangat hebat dan ia akan diterangkan dalam bab yang khusus. Produk Digital Dan Penghantaran Digital Penghantaran digital boleh digunakan untuk produk digital. Perisian, CD, artikel majalah, siaran berita, tiket pernebangan dan polisi insuran; semuanya adalah barangan maya, dan nilainya tidak terdapat pada bentuk fizikal. Sesetengah laman web perdagangan, kebiasaannya perdagangan media, telah . pembaca boleh memilih berita yang ingin dibaca, dan meminta untuk dihantar ke laman web persendirian pembaca, ke e-mail atau ke dekstop melalui teknologi klik. Musik, video dan hiburan lain juga boleh dihantar melalui internet, menggunakan teknologi streaming atau pemindahan fail.

90

(RBT 3110 Pendidikan Perniagaan dan Keusahawanan) Produk digital yang lain pula memerlukan sistem penghantaran digital yang lebih canggih. Penghantaran dokumen yang selamat, sebagai contoh, adalah satu alternatif untuk penghantaran segera untuk dokumen perdagangan. Dokumen sulit dan kritikal, seperti kontrak yang sah, boleh dihantar menggunakan encryption berganda dan sijil digital untuk mengesahkan identiti penghantar dan penerima. Untuk penghasil permainan, pakej demo membantu jualan, dan kejayaan pengagihannya adalah penting. Fail itu mungkin agak besar, dan adalah perlahan untuk dipindahkan melalui internet yang tidak bagus. Sistem penghantaran digital yang berkesan akan mengesan perkembangan muat turun itu, dan dapat memulakan kembali proses sekiranya ia diganggu. Sistem penghantaran digital yang berkesan menawarkan kelebihan dalam mengesan dan mengaudit jejak produk itu dari kilang terus kepada pengguna. Sekiranya ia bukan pakej demo, penjual perisian itu mungkin meminta kepastian bahawa perisian itu telah dipasang dengan betul. Jaminan terhadap penghantaran dan pemasangan bermakna penjual dan penghasil tidak mahu menerima aduan dari pelanggan mengenai masalah muat turun dan pemasangan. Dokumen Dan Mesej Salah satu kebiasaan dalam kolaborasi dalam kumpulan kerja ialah perkongsian dokumen. Komunikasi ini adalah perlu dalam semua aspek perdagangan, dan perisian untuk menguruskan pertukaran informasi bertulis ini adalah asas kepada kebanyakan sistem maklumat kumpulan kerja. Mesej elektronik membenarkan komunikasi bertulis antara ahli kumpulan yag berada di masa dan tempat yang berlainan; idea boleh bergerak melalui tempat dan zon masa. Sesetengah perisian mesej elektronik mempunyai kebolehan untuk memastikan resit dan membaca mesej. Dengan kata lain, mesej penting mungkin tidak dibaca dengan segera dan ekspresi muka dan komunikasi bukan lisan yang lain tidak dapat digunakan. Asas dalam mesej elektronik ialah mail elektronik(e-mail). Dengan perisian e-mail, mesej boleh dihantar kepada seseorang. Setiap pengguna
91

(RBT 3110 Pendidikan Perniagaan dan Keusahawanan) mempunyai alamat e-mail dan kotak e-mail. Biasanya, ciri yang biasa digunakan dalam email ialah kebolehan untuk memasukkan dokumen yang dihasilkan menggunakan perisian lain kedalam email sebagai lampiran dan kebolehan untuk menghantar mesej kepada kumpulan. Pengguna juga boleh membalas mesej tanpa perlu memasukkan alamat penerima, kerana perisian itu akan memasukkan alamat penerima dengan automatik. Email juga tidak memerlukan usaha tambahan untuk mencipta jejak audit. Ciri ini dipanggil archiving dan pengguna dapat menyediakan folder untuk menkategorikan mesej-mesej ini. Sesetengah perisian juga dapat menambah lagi konsep jejak audit secara automatik dengan menambah nombor telefon, fax, dan komunikasi tidak integrasi yang lain. Jejak audit ini adalah penting untuk kebanyakan proses formal. Sesetengah organisasi memerlukannya berdasarkan peraturan dan komitmen untuk methodology yang spesifik (contohnya, ISO 9000) untuk menyeimbangkan configuration control kepada projek dan dokumen. Dalam firma farmasiteutikal, mungkin perlu menyimpan bukan sahaja spesifikasi untuk ubat terbaru mereka, tetapi juga rekod kepada semua alternatif dan pengulangan yang membawa kepada spesifikasi itu. Firma memerlukan kawalan yang ketat terhadap dokumen mereka untuk memastikan liabiliti sah, keselamatan, atau pertandingan, serta ini memerlukan penggunaan perisian pengurusan dokumen yang bagus, supaya terdapat kawalan terhadap koleksi dokumen yang berubah secara dinamik. Version control memfokuskan kepada menjejak dan mengkoordinasikan perubahan dokumen. Akses kepada dokumen yang diuruskan ialah subjek untuk check in / check out dan jejak audit. Sistem ini berguna kepada penghasil program, sebagai contoh, apabila sebahagian daripada mereka menghasilkan versi baru untuk sesuatu program dalam masa yang sama. Ciri tambahan kepada sistem version control ini ialah: kemudahan untuk mengorganisasi fail dan menguruskan simpanan; penguncian fail untuk mengawal akses kepada dokumen yang dikongsi; perbandingan fail dan membezakan kegunaan untuk menunjukkan perbezaan antara versi yang berlainan bagi dokumen dan

92

(RBT 3110 Pendidikan Perniagaan dan Keusahawanan) menyelesaikan konflik; dan menyatukan mekanisma untuk menguruskan perkembangan yang selari. Pengurusan Dokumen Sekarang ini, organisasi telah mendapat bahawa mereka mengumpulkan timbunan kertas dan dokumen elektronik, dalam pelbagai jenis format (dokumen pemprosesan perkataan, lukisan yang diimbas, lembaran kerja). Menubuhkan intranet telah menyebabkan berlaku kekeliruan kerana memperkenalkan HTML dan objek yang berkaitan seperti GIF dan imej JPEG sebagai satu piawaian. Kebolehan untuk menguruskan dan mengakses maklumat menerusi piawaian yang berbeza telah menjadi keperluan yang penting. Terdapat 2 pendekatan yang nyata dan saling melengkapi untuk menyelesaikan masalah ini: menukar kepada format yang piawai (sebagai contoh, HTML), atau menyesuaikan diri dengan penggunaan format yang pelbagai. Pendekatan ini boelh dilakukan pada klien atau server, namun penyatuan dokumen berasaskan server menawarkan kelebihan memusatkan pengurusan dan pengauditan. Kedua-duanya memerlukan perisian yang istimewa. Penukaran bermula pada lapisan pengurusan data. Cabaran utama ialah untuk menukar dokumen kepada format yang telah dipilih daripada pelbagai jenis format yang lama dan dengan cara yang praktikal dan tepat. Penukaran adalah menarik untuk perpustakaan yang kecil, kerana ia menyediakan platform yang bebas, dan memberikan penyelesaian terbuka untuk penerbitan. Masalah yang terdapat apabila memilih HTML ialah ia mungkin universal, tp tidak sesuai untuk mempersembahkan isi kandungan dari beberapa jenis dokumen. Malahan, penukaran melibatkan 2 langkah penghasilan, satu untuk dokumen cetak dan persembahan elektronik, yang bermakna akan menggandakan pengurusan dan mendaftar cabaran. Penyesuaian diri sebenarnya ialah pendekatan lapisan persembahan. Dokumen itu disimpan dalam format asalnya, dan ditukarkan on the fly kepada

93

(RBT 3110 Pendidikan Perniagaan dan Keusahawanan) format yang boleh digunakan oleh klien. Pertukaran ini ialah pengurusan data yang mudah, dan pada kos membuat lapisan persembahan. Electronik Data Interchange Dalam teori, sesuatu transaksi nampak mudah: pembuat membuat, pelanggan membeli, pembuat menghantar, pelanggan menerima. Tetapi terdapat beberapa komplikasi pada dunia sebenar yang perlu diambil kira. Faktor dalam pembahagian produk dimana terdapat lebih daripada beratus produk siap dan bahagian yang berbeza, ditambah lagi dengan spesifikasi penghantaran yang terperinci bagi setiap penghantaran. Faktor dalam syarikat pula terdapat pelbagai jenis syarikat terlibat dalam pembekalan komponen, pra pemasangan, pemasangan, menggudangkan, pengagihan, dan penjualan. Akhir sekali, sebarkan semua pembekal dan pembeli di serata dunia dan gambaran sebenar akan kelihatan. Secara anggarannya, 70% daripada input komputer adalah output daripada komputer lain. Setiap masukan semula data-data itu adalah berkemungkinan punca kepada kesilapan. Untuk mengelakkan kos dan masalah yang berkaitan dengan penggunaan kertas, organisasi telah menghubungkan sistem komputer mereka untuk komunikasi dan menghantar data perdagangan. Konsep perhubungan komputer kepada komputer ini, bertujuan untuk menghantar dan menerima dokumen perdagangan, seperti invois dan pesanan, dikenali sebagai elektronic data interchange juga dikenali sebagai EDI. EDI telah menghapuskan proses menghantar dan menerima dokumen menerusi sistem pos. Ia juga membolehkan data yang dihantar dan diterima diproses secara terus oleh komputer tanpa perlu menaip data itu kembali. EDI boleh ditakrifkan sebagai pertukaran data berstruktur berdasarkan piawaian mesej yang dipersetujui diantara sistem komputer, mengikut makna elektronik. Data berstruktur adalah bersamaan dengan cara mempersembahkan isi kandungan data, seperti invois, pesanan atau dokumen jenis lain. Cara untuk memastikan bahawa tafsiran yang betul mengenai maklumat dari sistem komputer adalah didefinisikan oleh piawaian.
94

(RBT 3110 Pendidikan Perniagaan dan Keusahawanan) EDI mungkin susah untuk dibezakan dari email, kerana kedua-duanya melibatkan pertukaran mesej elektronik antara sistem komputer. Apa yang membezakan EDI dengan email ialah struktur dalaman dan isi kandungan mesej data itu. Selepas penghantaran ke mailbox, mesej email tidak akan diproses oleh sistem penerimaan. Namun ini berbeza dengan EDI dimana mesej yang diterima akan diproses secara automatik tanpa canpur tangan manusia. Bank dan organisasi kewangan yang lain menggunakan khidmat EDI dalam lingkungan electronik funds transfer (EFT). EDI membenarkan bank dan pelanggan untuk beroperasi dengan lebih efisien dengan menghapuskan bilangan kertas kerja yang banyak. Kerajaan juga semakin menggunakan EFT untuk memproses pembayaran seperti insuran sosial dan faedah kerja kepada individu dan organisasi lain. Kerajaan melihat EDI sebagai peluang untuk meningkatkan pengurusan berkaitan dengan pembelian, cukai dan logistik. Sesetengah jabatan kerajaan berurusan dengan kuantiti dokumen yang banyak,, dan EDI dapat menjejak dan seterusnya menguruskan maklumat ini. Sebagai contohnya, apabila terdapat transaksi melibatkan import dan eksport, dokumen pengisytiharan dapat dihantar menggunakan mesej EDI dimana ia mempercepatkan keseluruhan proses itu. Transaksi yang biasa mengambil masa sehari untuk siap kini mengambil masa seminit sahaja. Integrasi pertama EDI kedalam proses pembuatan bermula dengan industri automobil. Sebelum penggunaan EDI, penjaga stok memeriksa jadual harian dan mengira secara manual setiap barang dengan untuk mengelakkan berlakunya stok. kekurangan barangan. Risiko untuk berlakunya penghentian di bahagian pengeluaran dapat dikurangkan menggunakan pengesan Bagaimanapun, sekiranya tiada kawalan inventori yang efektif, akan berlaku lambakan inventori pada akhir tahun. Dengan pertambahan penghasilan barang, akan bertambah juga kertas kerja berkaitan dengan sistem MRP( Materials Requirement Planning). Satu pengesan nota penghantara yang dipanggil RAN(Release Authorisation Number) untuk
95

(RBT 3110 Pendidikan Perniagaan dan Keusahawanan) setiap penghantaran barang kepada kilang akan dihasilkan. Advice Notes akan dilampirkan bersama kepada pembekal, supaya dipulangkan kepada bersamasama penghantaran barang, 1 bagi setiap RAN. Pertumbuhan penghasilan yang besar digabungkan dengan penambahan dalam penghantaran bermakna jumlah Advice Notes yang dihasilkan akan mencapai kadar yang besar ( sebgai contoh, 15000 RAN per minggu, dengan jumlah Advice Notes). Digabungkan dengan ini ialah permintaan perkerja untuk menghimpunkan dokumentasi ini untuk dihantar, menambah lagi kos untuk menghantar dan menambah lagi peluang untuk kesilapan manusia Dengan menggunakan EDI, pembekal akan memperoleh maklumat berkaitan dengan permintaan pengeluar, dan bahagian pengeluaran akan mengetahui dengan tepat status dan isi kandungan penghantaran itu. Pembekal akan menerima mesej EDI (cth: DELJIT) yang menpunyai permintaan penhantaran yang lengkap. Mesej DELJIT digunakan untuk menghasilkan label kod bar yang dilekatkan pada penghantaran dan di imbas pada resit. Satu lagi mesej EDI (cth:DELACK) akan dihantar kepada pengeluar untuk memaklumkan bahawa penghantaran telah dilakukan. Pemastian menggunakan resit, disahkan oleh imbasan kod bar, secara automatik akan menghasilkan self-billing payment untuk penghantaran barang, tanpa memerlukan invois. EDI mempunyai impak yang besar dalam industri pembuatan. Dengan banyak organisasi terlibat dalam penghasilan dan penjualan produk, terdapat banyak peluang untuk membebankan rantaian bekalan dengan inventori berlebihan. Apabila maklumat berjadual dihantar bersama-sama dengan data pesanan, syarikat dapat merancang penghasilan lebih tepat dan mengurangkan inventori pada stok. Ini tidak mengejutkan kerana adaptasi EDI adalah bersamaan dengan adaptasi just in time (JIT) dan teknik lean manufacturing untuk mengawal tahap inventori dan menguruskan proses pembuatan. Dengan menggunakan JIT, pembuat boleh memesan dan menerima bahagian , daripada pembekal, betul-betul sebelum bahagian itu diperlukan di bahagian pemasangan. EDI memberikan hubungsn transaksi yang diperlukan

96

(RBT 3110 Pendidikan Perniagaan dan Keusahawanan) oleh JIT. EDI ialah proses biasa yang menghapuskan penggilan telefon pada akhir masa yang meminta untuk perubahan permintaan penghantara, yang mana kadang kala disalah tafsir atau terlupa. Dengan memberikan komunikasi yang cepat dan efisien, ia membolehkan tahap inventori dikira dalam masa jam, yang mana kebiasaannya beberapa hari atau minggu. Ini bermakna pembekal akan mempunyai permintaan pelanggan yang tetap serta tepat dan ini akan menyebabkan kecekapan akan dipertingkatkan. Membekalkan bekalan kepada beberapa pembuat bermakna berhadapan dengan bilangan maklumat yang banyak, setiap hari, yang meliputi kesemuanya, daripada jadual kepada permintaan JIT harian. EDI melibatkan 5 proses yang utama: 1. Mengekstrak maklumat dari sistem komputer. 2. Menukar maklumat itu kepada format yang boleh ditukar. 3. Menghantar mesej itu. 4. Menukar kembali / mentafsir mesej apabila sampai kepada penerima. 5. Memasukkan maklumat kedalam sistem komputer penerima. Perisian EDI juga boleh digunakan untuk menghubungi penghantaran ambil sendiri, penghantaran, senarai barang-barang dan arahan bil untuk pengangkutan dan/atau perkhidmatan penghantaran oleh pembekal. Pembekal, sebaliknya menggunakan pengiriman, routing dan perisian cross-dock untuk menguruskan kiriman, dan sementara itu, pembaca kod bar yang mudah alih pula digunakan untuk mengemaskini dan melaporkan perkembangannya. Kemaskini ini melibatkan: masa pengambilan, tugasan trak, resit penghantaran, lokasi kenderaan, dan laporan kerosakan. Permerolehan ini dipertingkatkan lagi dengan melalui permintaan sebut harga dan maklumat perubahan rekabentuk. Maklumat ini dimuaturun melalui network kepada sistem pelanggan serta merta dan pada akhir hari, menghapuskan kertas kerja dan kesilapan dalam penghantaran, pengiriman, bil dan routing. Kesan net ialah untuk menguatkan hubungan antara pembekal, pengagih, pembekal perkhidmatan penghantaran dan pelanggan, menerusi
97

(RBT 3110 Pendidikan Perniagaan dan Keusahawanan) menghubungkan pengambilan pesanan dan operasi pengiriman menggunakan routing dan fungsi pengesanan barangan. Maklumat yang lebih tepat dan cepat mengenai penghantaran membenarkan pengubahan tenaga manusia kepada tugasan yang lebih produktif seperti menghasilan perkhidmatan baru dan pemasaran, berbanding dengan mengesan penghantaran yang hilang atau silap dihantar. Point Of Discussion 1. Apakah yang ditawarkan oleh menerbitkan jejak audit elektronik kepada perniagaan? 2. 3. Bincangkan mengenai masalah yang berkaitan dan penyelesaiannya. Bincangkan bagaimana EDI boleh membantu pengeluar meningkatkan Apakah masalah yang berkaitan dengan dokumen yang dicipta daripada perniagaan mereka. perisian yang berlainan? Bagaimanakah masalah ini boleh diatasi?

98

(RBT 3110 Pendidikan Perniagaan dan Keusahawanan) Bab 13 Continuity Organisasi pembuatan kini berhadapan dengan pasaran global yang bertukar secara tetap dan mengelirukan. Belanjawan menjadi semakin ketat dan menyebabkan syarikat perindustrian dan organisasi pelanggan menjadi semakin merundum. Pelanggan-pelanggan mempunyai sumber-sumber yang kurang untuk mendapatkan produk dan perkhidmatan. Mereka kurang bertoleransi kepada tahap yang berada bawah jangkaan, dan jangkaan mereka adalah tinggi. Kos keseluruhan sesuatu produk, telah dihubungkan dengan prestasi sebagai satu faktor kompetitif yang utama. Operasi-operasi perkilangan moden memerlukan satu infrastukrur logistik multinasional yang terselaras amat benua-benua, negara-negara, sistem-sistem pengangkutan, dan teknologi maklumat. Objektif bagi penghantaran logistik berkisar kepada frasa "menyampaikan produk pada tahap kualiti yang betul kepada tempat yang betul dan masa yang betul". Menghasilkan kebolehan untuk menghantar maklumat daripada permintaan pelanggan kepada penyedia bahan mentah adalah matlamat syarikat-syarikat fast cycle, dan ini bermakna menyediakan sistem-sistem yang menyepadukan peramalan, membeli, penghasilan, dan pengagihan. Untuk mencapai matlamat pengurusan logistik, tumpuan diperlukan pada penggunaan optimum produk, bahan-bahan, sumber-sumber, dan ruang. Pengaliran berhalaju tinggi melalui bekalan dan sistem-sistem pengagihan adalah sepenuhnya bergantung kepada pada aliran maklumat yang serentak. Ini mungkin divisualisasikan sebagai produk fizikal atau perkhidmatan itu sebagai bot yang terapung-apung atas satu sungai maklumat. Pengurusan logistik mengenal pasti dan mengawal perhubungan antara firma dalam rantaian bekalan. Tambahan pula kepada perhubungan antara organisasi ini, kerjasama dalaman merentasi fungsi-fungsi perniagaan adalah penting. Malangnya sistem-sistem perniagaan yang biasa menggunakan strategi-strategi ini biasanya berasaskan konsep yang dibangunkan dalam 1960 atau juga sebelumnya. Mereka dibangunkan dalam satu persekitaran di mana
99

(RBT 3110 Pendidikan Perniagaan dan Keusahawanan) pihak syarikat yang melihat diri mereka dan dan rakan kongsi dengan fungsi penuh; maklumat yang tersimpan dalam "silos" atau "bilik kebal" adalah pantulan kepada dalaman, proses / tumpuan kecekapan. Apabila syarikat-syarikat telah menjadi berpuas hati dengan hasil usaha ini (ingat lagi kepada fasa-fasa penerimaan teknologi?) tumpuan mereka telah bertukar menjadi pengurusan rangkaian bekalan. Pengurusan Rangkaian Bekalan Pengurusan rangkaian bekalan adalah satu kata generik yang merangkumi penyelarasan permintaan, pengambilan permintaan, pemerolehan permintann, dan pengedaran produk-produk, perkhidmatan-perkhidmatan, dan maklumat. Pembekal-pembekal bahan, rakan kongsi saluran (pemborong-pemborong, pengedar-pengedar, peruncit-peruncit) dan pelanggan-pelanggan adalah semua pemain utama dalam pengurusan rangkaian bekalan. Interdependencies dalam rantaian bekalan mewujudkan satu usaha lanjutan yang melangkau jauh di sebalik satu kemudahan pembuatan yang tunggal. Ia memerlukan ia pandangan holistik berkenaan rantaian bekalan dari permulaan hingga penamat. Keadaan yang sulit pada rantaian pengurusan bekalan adalah dianggap sebagai gabungan dan bahagian sains seni (penyampaian, pengekosan, teknik-teknik penentuan jualan, harga, perkhidmatan) (peramalan,

menjadualkan). Kejayaan perniagaan bergantung tentang berhadapan dengan perubahan keperluan pelanggan-pelanggan ketika berhadapan dengan kos-kos yang dituntut oleh pelanggan. Kos-kos biasanya sering berhubungkait dengan ketakpastian dalam rantaian bekalan. Pembekalan seluruh dunia, permintaan tidak dapat diduga, naik turun letak harga strategi-strategi, pusingan hayat produk yang lebih pendek, kesetiaan kepada jenama berkurangan akan mewujudkan ketidaktentuan. Kesimpulannya, ketakpastian akan menuntut satu risiko premium, yang akan membawa kepada harga yang tinggi. Dengan kata lain, pengurangan ketakpastian boleh mengurangkan harga. Salah satu daripada keperluan untuk kejayaan adalah persekitaran maklumat yang kaya dan teguh. Ia adalah penting yang persekitaran maklumat
100

(RBT 3110 Pendidikan Perniagaan dan Keusahawanan) diimplementasikan untuk bersaing dengan keperluan praktikal bagi organisasi yang menggunakannya. Terdapat satu hubungan yang rapat antara proses kolaboratif dimana urusan perniagaan, dasar perniagaan, prosedur-prosedur, piawaian, dan automasi maklumat perlu sedang disediakan bertepatan dengan masa untuk ahli pasukan melaksanakan (dan berkembang) menjalankan prosesproses. Perubahan kepada aliran kerja digital memerlukan kesabaran untuk memberi perhatian isu-isu perniagaan sebelum isu-isu teknologi. Mekanismemekanisme yang dihadapi dan dioperasikan oleh pasukan-pasukan kerja biasanya akan menjadi kebiasaan, dan penyelesaian khusus untuk satu peluang akan menjadi terlalu berisiko untuk kebanyakan pemain. Kes-kes perniagaan harus dibangunkan melalui pekerja pengeluaran, untuk mengesahkan faedah dan cara yang mana untuk menawan mereka. Pelaksanaan bagi proses baru oleh pengguna yang melakukan kerja pembuatan, dengan bukti terdapat faedah melalui menerima metrik, adalah kaedah terbaik. Beberapa organisasi pembuatan mampu untuk mengambil risiko yang tidak menentu. Pelaksanaan pengeluaran kepada mana-mana takat munasabah perlu dengan jelas, menanggung kos sendiri dalam tempoh yang dekat, biasanya dalam setahun. Kemajuan mesti dibuat dengan teknologi terbukti yang boleh dilanjutkan seperti yang dibenarkan oleh keadaan perniagaan. Pembekalpembekal, terutama yang bersaiz kecil dan sederhana, boleh dipertingkatkan menerusi keperluan untuk interaksi dengan pelbagai kontraktor, kerana ini adalah perkara yang perlu dilakukan untuk bertahan. Mereka memerlukan bantuan bagi mengenal pasti asas persekitaran untuk meletakkan tempat, serta latihan, nasihat, dan sokongan pada kos yang mampu. Satu persetujuan yang jelas bagi proses kerja adalah penting. Kerjasama tidak boleh berjaya kecuali semua para peserta mempunyai satu persekitaran teknologi yang serasi. Ini adalah cukup sukar untuk diperoleh dalam satu organisasi tunggal. Ia akan menjadi lebih banyak masalah apabila dilanjutkan untuk pelanggan-pelanggan dan pembekal-pembekal dalam peringkat-peringkat penerimaan teknologi yang pelbagai. Konsep bagi operasi untuk semua para
101

(RBT 3110 Pendidikan Perniagaan dan Keusahawanan) peserta adalah penting: siapa akan melakukan apa, bila, melibatkan data apa dan dengan perisian dan perkakasan asas yang mana. Prosedur baru, teknikteknik, dan permohonan alat-alat automatik mesti secara terang dan mudah, dan ditambah dengan latihan lengkap dan menempatkan sokongan.

102

(RBT 3110 Pendidikan Perniagaan dan Keusahawanan) Kerjasama Dan Perubahan Jika satu perubahan sedang dibuat, ia kadang-kadang boleh direncanakan. Tiada yang lebih sukar bagi memudahkan daripada. perubahan satu proses kerja. Ini merupakan satu perubahan budaya, biasanya daripada satu proses yang berjaya pada masa lalu. Manusia-manusia, mungkin akibat satu kecenderungan terbina dalam usaha untuk melindungi diri sendiri daripada sesuatu yang tidak diketahui, adalah susah untuk menerima perubahan. Sebelum perubahan itu berlaku ia mesti dijustifikasikan dengan menghasilkan bukti jelas bahawa ia adalah bermanfaat untuk objektif-objektif di mana organisasi mempunyai kepentingan untuk dirinya. Ia adalah penting bagi mengenalpasti fakta bahawa pelaksanaan adalah penting dalam satu kegiatan pengurusan. Unsur-unsur teknikal itu adalah jelas dan mudah bagi dilaksanakan. Kesedaran mengenai keuntungan-keuntungan strategik tidak akan tercapai daripada penghapusan bagi aliran kertas dalam proses-proses individu. Mencungkil peluang strategik bergantung di atas analisis yang asli bagi perniagaan, dan bagaimana organisasi melakukan kerja. Sebagai contoh, terdapat dua aliran kerja yang diskret terlibat dalam pengiklanan majalah. Satu adalah hubungan antara pengiklan, penerbit, dan kedai pre-press untuk mewujudkan iklan yang akan muncul. Tanda biasa yang mereka tukar adalah satu bukti dan sekeping filem; satu menunjukkan hasil keluaran yang diharapkan, dan lain adalah diguna dalam bentangan dan proses percetakan. Hubungan yang seterusnya adalah penerbit, kedai pre-press dan pencetak, dan tanda yang mereka tukar adalah sekeping filem. Apabila tanda telah diserahkan kepada semua, semua orang akan berasa selesa bahawa projek itu akan berjalan. Pengiklanan adalah hasil kreatif, dan sangat bergantung di atas perhubungan individu antara orang dalam syarikat syarikat berlain. Salah satu antara kebimbangan bagi komuniti pengiklanan adalah dengan menggunakan penghantaran iklan secara digital,ialah tidak terdapat manifestasi fizikal; seseorang boleh mengesan kepingan filem dihadapan cahaya dan melihat apa yang terdapat, tetapi tidak banyak yang dapat dilihat apabila seorang cuba
103

(RBT 3110 Pendidikan Perniagaan dan Keusahawanan) mengesan sekeping disket. Bukti itu membuatkan ia lebih mudah untuk pelanggan membandingkan iklan yang telah diluluskan dengan iklan yang telah dicetak. Bayang dan baki warna adalah unsur-unsur penting bagi hasilan kreatif. Peralihan kepada aliran kerja digital memerlukan bangunan sama darjah bagi akauntabiliti dan kelulusan kedalam proses-proses sebagai di sana berada dalam konvensional atau tradisional aliran kerja. Data berstruktur dan rutin adalah lebih mudah untuk diuruskan. Usahausaha bagi meningkatkan komunikasi antara pemasaran dengan kakitangan jualan suatu perniagaan dan unit-unit pengeluarannya boleh menperoleh ganjaran dengan cepat. Sebagai contoh, pengeluar-pengeluar, pemborong dan peruncit-peruncit bekerja bersama untuk membentuk piawaian dan panduan untuk memperbaiki peramalan dan penstokan semula yang dipanggil Collaborative Planning Forecasting Replenishment (CPFR). Standard-standard ini akan membenarkan syarikat bekerjasama dalam menentukan permintaan produk dimasa hadapan dan berkongsi maklumat tentang produk-produk yang terdapat dalam stok. Dengan CPFR, seorang peruncit dan pembekalnya dapat menghantar secara elektronik menetapkan ramalan-ramalan terbaru mereka untuk satu senarai produk. Satu server yang terikat dengan Internet akan membandingkan ramalan itu dan perbezaan panji-panji dalam mereka yang melebihi satu margin keselamatan yang normal (kemungkinan 5 peratus). Perbezaan itu akan reconsile oleh perancang-perancang pada peruncit dan pembekal. Untuk memastikan bahawa proses itu tidak menjadi terlalu menyusahkan, syarikatsyarikat perisian telah membangunkan program-program yang secara automatik menangani mesej pengecualian diberdasarkan peraturan yang digunakan oleh setiap perniagaan. Dengan menurunkan tahap inventori, sesuatu perniagaan akan menyedari penjimatan yang banyak dalam pengendalian bahan, pergudangan, dan kos-kos pentadbiran. Penyelarasan rantaian bekalan memerlukan perhatian penuh untuk peramalan jangka pendek dan penerimaan barangan. Pembekal lazimnya menerima dua jenis ramalan, satu mingguan dan satu bulanan. Ramalan
104

(RBT 3110 Pendidikan Perniagaan dan Keusahawanan) mingguan itu adalah satu rancangan jangka sederhana yang memberi syaratsyarat terperinci untuk dua belas minggu yang akan datang. Asas mesej ditentukan dengan jelas, supaya tiga minggu pertama itu adalah syarat-syarat tetap, tiga minggu yang akan datang adalah bagi perolehan bahan dan baki adalah ramalan semata-mata. Ramalan bulanan menyediakan butiran untuk dua belas bulan yang akan datang dan pada dasarnya, ramalan tahun depan. Pada pihak lain, setiap bulan, jabatan kumpulan pemasaran akan melaporkan unjuran-unjuran jualan mereka. Jabatan perancangan pengeluaran mengenal pasti pembuatan dan keupayaan bahan dalam setiap kilang. Dilengkapi dengan maklumat daripada tuntutan syarikat dan bekalan, jadualjadual pengeluaran adalah diberi kepada setiap kilang. Kakitangan perolehan menggunakan maklumat yang sama untuk jadual pengeluaran disesuaikan. Sekali lagi, perbezaan antara pertukaran data yang diseragamkan dan persekitaran yang kompleks menjadi semakin jelas. Organisasi mencari caracara untuk mendapatkan kontrak-kontrak secara elektronik Architecture dan Engineering (AE), dimana setiap kontrak-kontrak ini mempunyai prosedur dan bentuk-bentuk mereka tersendiri. Tawaran elektronik adalah termasuk borang kontrak, fasal-fasal dan syarat bagi kontrak, dan berkaitan lukisan-lukisan dan penentuan-penentuan teknikal. Ia boleh diedarkan melalui Internet dan / atau pada CD-ROM. Persoalan mengenai ini adalah walau sebanyak manapun ekonomi sebagai teknikal; ia mungkin tidak akan menghasilkan kos yang berkesan, dan bagi kontraktor-kontraktor tertentu, untuk mengalirkan satu permintaan awam untuk memetik bersama dengan semua lukisan kejuruteraannya untuk semua rakan dagangan berpotensi. Piawaian Dan Kualiti Perkhidmatan Individu-individu dan pasukan yang melaksanakan proses-proses perniagaan bergantung pada integrasi yang berkesan antara dua elemen penting: (a)
105

berunding dengan pembekal-

pembekal. Apabila maklumat baru masuk setiap minggu, proses diulang dan

(RBT 3110 Pendidikan Perniagaan dan Keusahawanan) piawaian dan (b) kualiti perkhidmatan. Gabungan ini membolehkan mereka boleh mengurangkan ketakpastian dalam persekitaran perniagaan, dan membawa kepada tahap kepercayaan yang lebih tinggi antara rakan perniagaan. Proses yang digunakan untuk mendefinisikan dan mengesahkan piawaian perlu berkhidmat terutamanya kepada keperluan-keperluan bagi pengguna masyarakat. Piawaian adalah perlu bagi produk-produk maklumat, dan mereka memanfaatkan daripada pembangunan usaha sama. Aduan biasa adalah kebiasaannya tidak menyokong keperluan sebenar mengambil masa terlalu lama untuk matang; pelaksanaan vendor khusus adalah biasa. Satu iklim perubahan piawaian dan pelaksanaan khusus akan menghalang penerimaan. Kos bagi melaksanakan banyak piawaian adalah terlalu tinggi, jadi pilihan yang ada hanyalah untuk menerima piawaian dari rakan kongsi atau memilih untuk pasaran yang lain. Piawaian EDI mentakrifkan teknik untuk penstrukturan data kepada mesej yang elektronik yang sama bagi dokumen-dokumen berasaskan kertas. Dengan kata lain terdapat kaedah yang piawai untuk menggambarkan alatan komponen yang membentuk satu dokumen dagangan, e.g. kod produk, harga, nama, alamat dan sebagainya. ANSIX12 dan UN EDIFACT telah ditubuhkan sebagai piawaian untuk struktur, format, dan kandungan bagi transaksi-transaksi EDI. American National Standards Institute (ANSI) adalah penyelaras dan clearinghouse untuk piawaian kebangsaan di Amerika Syarikat. UN EDIFACT merujuk kepada United Nations rules for Electronic Data Interchange for Administration, Commerce, and Transport. EDI adalah direkabentuk untuk mengendalikan jenis maklumat yang berbeza dari kontrak-kontrak seni bina dan kejuruteraan, dan ia lazimnya bukan transaksi-transaksi yang berulang, tetapi agak unik untuk sesuatu projek. Piawaian untuk pertukaran data dalam arkitek-jurutera dan kontrak pembinaan, seperti yang dalam pengiklanan, mengemukakan cabaran yang khas. Piawaian seperti ISO Standard for the Exchange of Product data (STEP) dan the Product Data Exchange (PDES) sedang dibangunkan, tetapi perjanjian-perjanjian dan penerimaan mengambil masa.
106

(RBT 3110 Pendidikan Perniagaan dan Keusahawanan) Isu-isu teknikal berkenaan perkongsian data memberikan cabaran yang sama. Dalam satu penyelesaian EDI yang bersepadu sepenuhnya, maklumat adalah diterima dan dikeluarkan daripada teras sistem perniagaan. Sebelum penerimaan bagi piawaian EDI, pertukaran data antara organisasi telah pun lama wujud diantara rakan kongsi industri dalam kes-kes tertentu. Usaha-usaha ini mewakili mesin-mesin, bahasa-bahasa, dan amalan-amalan; dan ia adalah tidak pelik untuk satu sistem dalaman untuk meletakkan pelanggan dan data-data keluaran dalam format yang tidak sesuai dengan piawaian EDI. Pengurusan EDI atau perisian terjemahan boleh menterjemahkan mesej sepertimana mereka bergerak dari piawaian kepada format dalaman dan sebaliknya. Data oleh itu adalah disalurkan terus untuk aplikasi-aplikasi relevan , dengan dikaitkan pengurusan mengikut pengecualian. Dalam kurang berstruktur persekitaran, perisian yang satu pengguna individu atau pasukan digunakan atas mewujudkan, menganalisis, atau mengubah data tepat untuk satu langkah kerja adalah sering khusus untuk satu disiplin. Memburukkan lagi masalah adalah kekurangan satu standard tunggal itulah diterima dengan meluas; terdapat satu nombor berbeza, sistem-sistem CAD tidak sesuai, sebagai contoh. Piawaian dan sokongan perisian adalah berkembang, tetapi jauh daripada apa mereka hendaklah menjadi jika perkongsian data dan pertukaran sedang untuk berkesan sebagai pembolehpemboleh bagi perusahaan yang maya. Organisasi-organisasi boleh mula hanya dengan pertukaran data digital berstruktur. Prasarana komunikasi adalah beranalog untuk proses itu, yang membolehkan mesej-mesej berpindah antara rakan perdagangan. Unsur-unsur ini adalah termasuk dengan perkakasan dan perisian bagi jaringan; kemudahan penyimpanan data, dan piawaian pelbagai data dan komunikasi yang memudahkan pemindahan data. Bagaimanapun, kesedaran mengenai faedah maksimum ini memerlukan kerjasama yang masa nyata. Jenis kerjasama memerlukan tuntutan khas mengenai perkakasan dan perisian untuk mempamerkan dan mengoperasikan data, serta unsur-unsur bagi prasarana komunikasi baru sahaja disebut.
107

(RBT 3110 Pendidikan Perniagaan dan Keusahawanan) Rangkaian QoS, dikira dalam terma jalur lebar, kebolehgunaan, dan kelajuan menjadi satu faktor yang utama untuk kejayaan. Apabila videoconferencing diguna untuk kerjasama elektronik, ia akan memerlukan jumlah data yang besar, seperti pembangunan produk, dan rangkaian mesti berupaya mengendalikan pemindahan fail-fail yang besar dan penyampaian data harus dijadualkan dengan berhati-hati. QoS adalah merangkumi piawaian kerana salah satu unsur QoS adalah keakuran kepada piawaian. Internet adalah tidak berdaya untuk menguruskan permintaan pembangunan produk yang semakin mendesak. Ia tidak boleh dipercayai, tak terjamin, dan tidak boleh menyokong pemindahan jumlah data yang besar dengan prestasi boleh diterima. Kini tahap perkongsian antara jaringan yang menawarkan tahap QoS lebih tinggi lebih diingini, terutama di seluruh dunia. Perhubungan mesti dimulakan dengan baik terlebih dahulu, yang bermaksud kerjasama spontan adalah sesuatu yang mustahil. Kos-kos bagi menyokong kerjasama yang masa nyata adalah terhalang kecuali dalam contoh yang khusus. Untuk industri multimedia, persoalan mengenai jalur lebar adalah genting. Selagi pengguna Web tidak boleh muat turun sebuah video dalam satu saat, laman Web tidak akan dapat mencipta produk video yang dapat dijual dalam talian dan pengguna-pengguna Web akan menjadi lebih suka membaca surat khabar, menonton televisyen atau menggunakan pemain CD. Perkhidmatan pendidikan juga mahu menggunakan lebih banyak program video untuk menambah sumber-sumber dalam talian yang lain. Kos-kos pengedaran penerbit adalah termasuk dengan membayar pelaburan dalam server dan teknologi lain yang memastikan apabila seseorang memasuki laman Web, ia memberikan respon dengan cepat. Apa yang tinggal ialah melihat berapakah kos yang boleh diberikan untuk pengguna, sebagai satu premium QoS. Seiring dengan perkembangan semasa, peralatan baru sedang dibangunkan untuk diagnosis jarak jauh, para doktor akan dapat untuk mendiagnosis sesetengah penyakit dan mencadangkan rawatan-rawatan untuk pesakit-pesakit melalui Internet (undang-undang dan peraturan mengenai
108

(RBT 3110 Pendidikan Perniagaan dan Keusahawanan) teleperubatan dan lesen boleh mengehadkan berapa meluas diagnosis jauh boleh diguna). Bagaimanapun oleh kerana sesetengah diagnostik-diagnostik perubatan memerlukan imej-imej yang sangat bermutu tinggi (resolusi yang kurang bagus boleh memberi kesan satu ketumbuhan atau satu keretakan yang tiada wujud), peningkatan-peningkatan dalam lebar jalur, mutu imej dan kebolehpercayaan adalah perlu sebelum teleperubatan dan diagnostik perubatan jarak jauh muncul sebagai industri berdaya maju pada Internet. Points for Discussion 1. 2. 3. Huraikan masalah yang mungkin akan berlaku apabila melaksanakan Apakah sumbangan piawaian dan kualiti perkhidmatan untuk persekitaran Mengapa jalur lebar penting kepada industri-industri pada Internet?

pengurusan rangkaian bekalan. maklumat peruntukan?

109

(RBT 3110 Pendidikan Perniagaan dan Keusahawanan) Bab 14 Visibility ia adalah sesuatu yang luar biasa untuk satu syarikat memenuhi keperluan industri dengan menggunakan sumber tersendiri sahaja. Aliran kerja digital dari hujung ke hujung sebenarnya adalah satu sukan berpasukan. Inovasi dalam mengenal pasti cara-cara untuk bekerja yang lebih baik adalah kebiasaannya bergantung kepada adanya maklumat utama dan penyertaan rakan sepasukan pada masa yang tepat. Terdapat banyak peluang untuk inovasi dalam menyediakan maklumat penting dengan cepat, atau mengkolokasikan kunci peserta-peserta secara elektronik. Proses-proses dan maklumat adalah unsur-unsur yang perlu untuk kejayaan; kedua-dua proses dan alat adalah tidak mencukupi untuk mereka. Mereka perlu bukan sahaja hidup bersama malah juga giat menyokong satu sama lain. Banyak organisasi sedang mencari satu pendekatan terbukti, dengan satu perubahan moden yang menawarkan janji besar tetapi juga membawa kesukaran. Pendekatan terbukti itu adalah secara amnya merujuk sebagai kejuruteraan serentak: mendapat orang yang betul bersama, dalam masa yang tepat, memberi mereka maklumat dan alat-alat yang betul, dan menyokong mereka semasa mereka kerja. Perubahan moden itu adalah orang ramai, maklumat, alat-alat, dan unsurunsur sokongan tidak bersepadu atau setempat, dan berusaha untuk berubah. Orang ramai daripada organisasi berbeza, dan ia adalah jarang untuk melihat lebih daripada beberapa orang boleh berkerjasama dalam tempat sama. Rangkaian masa di mana orang ramai mesti bekerja telah runtuh. Maklumat yang mereka perlukan untuk melakukan kerja berada dalam pelbagai borang kertas dan yang bertaburan dalam semua arah. Alat-alat itu adalah kebiasaannya aplikasi perisian yang harus, tetapi kebiasaannaya tidak, berkerja dengan baik bersama-sama. Infrastruktur automatik adalah perlu untuk menggabungkan kesemuanya adalah sering dibayangkan sebagai satu sistem kereta api yang merentangi negara-negara dengan landasan yang berbeza.

110

(RBT 3110 Pendidikan Perniagaan dan Keusahawanan) Pembangunan bersepadu untuk satu produk, dilaksanakan secara global dan secara elektronik,adalah dikenalai sebagai satu perusahaan maya. Organisasi perindustrian telah mula untuk bekerja dengan cara ini, meskipun dalam satu embrionik atau pada keadaan yang tidak stabil. Tetapi persedian secukupnya telah dibuat bagi membuktikan ia mungkin berjaya. Cabaran yang ada adalah untuk menjadikannya praktikal dalam had syarat-syarat untuk mencapai kejayaan dalam perniagaan. Persoalan yang akan dijawab adalah seperti ini: Apakah adalah dikehendaki bagi mewujudkan satu persekitaran yang memudahkan satu kumpulan yang telah diagihkan secara global dan organisasi, membenarkan pelanggan-pelanggan dan pembekal-pembekal bekerjasama dalam pembangunan produk, membolehkan mereka menyokong produk yang di kenali di seluruh dunia sepanjang hidup mereka, bawa satu kos yang mampu dimiliki, dan menyediakan satu prestasi yang sama atau melebihi jangkaan? Ia adalah masalah kejuruteraan yang klasik dalam mengeluarkan hasil optimum dalam kekangan praktikal. Dalam kes ini, kekangan ini adalah sumbersumber, teknologi, budaya, dan masa. Diagihkan Pengurusan Projek Kerja kumpulan melibatkan tugas-tugas yang berturutan yang dibuat oleh anggota berlainan dalam kumpulan. Kerja kumpulan juga memerlukan dokumendokumen diagihkan dari satu orang kepada satu orang lain dalam kumpulan untuk pemprosesan. Orang lain terlibat dalam tugas-tugas mempersembahkan atau memproses dokumen-dokumen, dengan aliran kerja bergerak daripada seorang kepada orang yang lain. Perisian pengurusan aliran kerja akan menkoordinatkan tugasan yang dilakukan oleh individu yang berbeza dalam satu kumpulan kerja, dan aliran dokumen-dokumen antara ahli kumpulan. Ia juga menyokong pengkoordinasian projek yang membenarkan syarikat-syarikat bagi melaksanakan skim-skim kejuruteraan secara serentak.
111

(RBT 3110 Pendidikan Perniagaan dan Keusahawanan) Beberapa perisian aliran kerja sedang diorientasikan ke arah tugasan. Program-program ini menjamin bahawa setiap kerja dalam aliran kerja dijalankan oleh orang yang betul dan dalam urutan betul. Ia membenarkan satu ketua projek untuk mengawal kemajuan sesuatu projek melalui "states" dan menggunakan "triggers" dan satu senarai penghalaan yang mencerminkan sebuah hierarki organisasi syarikat. Untuk menyelaras satu aliran kerja tertentu dengan berkesan, seorang pekerja boleh mentakrifkan saling bergantungan tugas-tugas untuk berpadanan sesuatu struktur projek, kerangka masa, dan matlamat-matlamat, dan memberitahu ahli pasukan mengenai status projek itu. Satu lagi aliran kerja adalah berorientasikan kepada dokumen-dokumen. Program jenis ini akan memastikan bahawa dokumen-dokumen yang sesuai itu akan bergerak daripada seorang ahli kumpulan kepada ahli yang lain, satu proses dipanggil penghalaan dokumen. Ia menyediakan satu kawalan tatacara menerusi kelulusan pemudahan: jurutera-jurutera boleh mengkaji semula, meluluskan dan mengagihkan semakan-semakan proses pembuatan untuk mengawal projek dari jauh dengan serta-merta. Banyak projek pengurusan dan aktiviti-aktiviti aliran kerja dikaitkan dengan proses ini. Sesuatu tugas mesti dikenalpasti bagi membangunkan satu alternatif bagi reka bentuk yang berasaskan permintaan projek. Sumber-sumber (rakyat, masa, bajet) mesti diperuntukkan untuk tugas itu. Ahli pasukan yang terlibat perlu berkomunikasi sebelum dan sepanjang tugas, antara satu sama lain (isu-isu reka bentuk) dan dengan pengurus projek (laporan status pentadbiran). Pengurus projek itu perlu mengesan tugasan, dan mengarahkan pembetulan berdasarkan prestasi relatif untuk memperuntukan sumber. Bayangkan bahawa anda adalah ketua pasukan bagi satu rekaan projek perisian yang diberi nama Valenti, dan anda perlu mengkaji semula status mengenai sesuatu perubahan arahan yang berpunca daripada pembaikian semasa ujian penerimaan. Anda dapat melakukan ini di mana saja menggunakan pelayar web. Apabila anda log masuk, anda boleh meminta tentang perubahan arahan dan klik kepada hiperrangkai keputusan yang akan mengemukakan data projek.

112

(RBT 3110 Pendidikan Perniagaan dan Keusahawanan) Hasilnya, anda akan dapat melihat carta Gantt yang terkini, yang menunjukkan bahawa butiran yang ingin anda lihat berada dalam ujian. Dengan mengklik tugasan dalam carta Gantt anda boleh melihat menu-menu mengenai tindakan yang relevan. Sistem itu memahami tugasan dan memberi pilihan yang sesuai untuk anda. Untuk satu tugasan menguji, ini mungkin termasuk "Menunjukkan Rancangan Menguji ", yang akan mengemukakan dokumentasi berkaitan dengan satu klik. Pilihan-pilihan lain adalah boleh didapati adalah Action Items, menghantar emel, atau hubungan dalam projek baru dokumen-dokumen. Organisasi yang berjaya akan membangunkan keupayaan mereka untuk menempat diri mereka dalam apa jua konfigurasi maya dimana ia adalah perlu untuk mengenal pasti, meneruskan, dan menawan perniagaan, dan kemudian menjalankan spesifikasi dalam kekangan kewangan dan jadual. Perniagaan akan dimenangi dan dilaksanakan oleh perusahaan yang maya. Ini tidak akan menjadi tetap sepanjang hayat satu produk tetapi akan berubah mengikut syaratsyarat serta surut dan aliran bagi syarat dan keupayaan. Para peserta adalah termasuk pelanggan organisasi-organisasi, rakan teknologi, subkontraktor, dan pembekal-pembekal. Semua akan mempunyai pelbagai peringkat keupayaan dan kecanggihan. Perisian pentadbiran pengurusan berkaitan projek akan memudahkan kumpulan, kerja-kerja daripada rutin jadual yang dengan kerja

pengeluaran dan anggaran perbelanjaan untuk analisis aliran genting. Ia mempunyai kebolehan semula jadi untuk menghasilkan carta Gantt atau histogram, untuk meratakan sumber, mengesan anggaran perbelanjaan, dan mengutip senarai sumber yang sedia ada. Pengurusan fasiliti akan mengenal pasti dokumen-dokumen yang berada dalam kumpulan yang sama, sementara itu pengurusan konfigurasi akan mengawal maklumat yang akan membenarkan penghasilan semula. Apabila pengurus projek perlu memberikan tugasan, menentukan sumber dan mengesan prestasi, perisian pengurusan projek adalah jawapannya. Bagaimanapun, produk ini hanya dikhaskan untuk penggunaan oleh pengurusan

113

(RBT 3110 Pendidikan Perniagaan dan Keusahawanan) projek, bukan oleh anggota sebuah pasukan projek. Kerjasama masih terhad kepada fungsi pengurusan projek: ahli-ahli pasukan boleh melihat, meluluskan dan menggabungkan kemaskini kedalam jadual projek, sebagai contoh. Kelulusan keputusan telah dipermudahkan dengan borak pada masa nyata, aplikasi-aplikasi pengundian/tinjauan, pemberitahuan e-mel, dan perbincangan kumpulan memberikan kumpulan untuk mengadakan mesyuarat maya dengan akses serentak untuk menonjol status data. Apabila ahli kumpulan ingin bekerjasama pada masa yang sama, konflik kerap timbul kerana masalah jadual. Mencari satu masa untuk semua orang boleh berkumpul untuk satu persidangan atau mesyuarat mungkin sukar. Penjadualan kumpulan membantu ahli-ahli kumpulan kerja menyelaras masa mereka. Perisian penjadualan kumpulan memberikan pengguna peluang untuk menyimpan temu janji dan mesyuarat dalam kalendar masing-masing. Perisian ini juga berupaya untuk menjadualkan mesyuarat dengan pengguna lain dengan membandingkan jadual pengguna lain untuk mencari masa yang bersesuaian. Pengguna-pengguna pula perlumengemaskini kalendar individu mereka untuk menjadikan perisian ini berkesan. Cara berkerja seperti ini memerlukan alat pengurusan yang membolehkan komunikasi dan penyelarasan pada satu jarak. Komunikasi adalah termasuk emel, panggilan telefon, catatan (semoga sebagai e-mel lampiran tetapi mungkin seperti kertas), dan media lain. Penjejakan dan perataan sumber adalah fungsi yang terdapat dalam perisian pengurusan projek tradisional. Tambahan, banyak projek memerlukan usaha bersepadu beberapa individu yang berkongsi satu set peralatan. Kolaborasi akan menjadi melepasi batas asas komunikasi apabila berkongsi maklumat reka bentuk, dimana pelan-pelan yang paling mudah akan terpaksa dikhususkan tempat menyimpan seperti program-program CAD, alatalat CASE, perisian simulasi, dan sebagainya. Aliran kerja, penjadualan kumpulan, ataupun perisian pengurusan projek tidak bernilai seperti alat kerjasama tugasan kerana mereka tidak memahami pengetahuan vertikal bagi masalah domain-domain tertentu. Perisian generasi sekarang adalah bertujuan untuk menyokong kerja dalam setiap domain dengan
114

(RBT 3110 Pendidikan Perniagaan dan Keusahawanan) teknologi-teknologi menghubungkan pelanggan / pelayan seperti berkongsi capaian data dan mesej piawaian. Hasilnya, pasukan-pasukan telah mendapat untuk bertukar kepada satu peralatan hodgepodge tidak bersepadu. Setiap peralatan adalah penting dalam domain pentadbiran atau fungsian. Beberapa industri menghadapi satu cabaran lebih besar untuk mengurangkan kitaran masa berbanding dengan industri automotif. Pengeluar-pengeluar terpaksa bersemuka dengan cabaran untuk memasarkan keluaran siap mereka lebih cepat, manakala melibatkan lebih banyak kumpulan dalam reka bentuk itu dan pembuatan bagi kereta dan trak mereka. Orang Jepun biasa boleh mengambil masa kira-kira tiga tahun untuk menghasilakn sebuah kereta daripada konsep ke pengeluaran besar-besaran, manakala syarikat-syarikat Amerika mengambil masa empat sehingga enam tahun. Kerja dalam perkongsian, pengilang-pengilang dan pembekal-pembekal telah menyepadukan proses pembuatan, daripada merangka kerja sehingga melalui peringkat pemasangan, dan sehingga peringkat terakhir iaitu apabila produk dihantar kepada peniaga. Mula-mula, satu model berskala penuh telah dibina untuk melihat bagaimana kenderaan akan kelihatan. Menggabungkan perubahan-perubahan kepada model boleh mengambil masa berbulan lamanya. Sebaik sahaja ia diluluskan, satu atau berbilang prototaip kereta-kereta akan dibina dengan tangan bagi melihat sama ada setiap bahagian padanan antara satu sama lain dengan betul dan sama ada kereta itu boleh dibina dari segi ekonomi. Jurutera-jurutera akan bekerja bersama pembina-pembina prototaip untuk memperkemaskan lagi spesifikasi kejuruteraan. Apabila prototaip telah siap, jurutera-jurutera itu akan mereka komponen-komponen dan peralatan yang diperlukan untuk membuat alatan komponen. Kemudian, ejen-ejen pembeli akan bekerja dengan pembekalpembekal untuk mengeluarkan peralatan prototaip dan bahagian untuk pemasangan atau prapengeluaran kereta-kereta. Jika semuanya bergerak dengan lancar, pasukan jurutera pembuatan kemudiannya akan memasang kenderaan bagi mencari setiap masalah-masalah pemasangan. Akhirnya, selepas pindaan terakhir, kenderaan tersedia untuk dihasilkan dalam jumlah
115

(RBT 3110 Pendidikan Perniagaan dan Keusahawanan) yang besar. Hari ini, semua pihak terlibat dalam mereka platform yang baru bagi perekapereka kenderaan, jurutera-jurutera, pembekal-pembekal, dan individu yang terlibat dalam pembuatan dan pemasangan berkerja sebagai sebahagian dari satu pasukan, menyumbang kepada proses ini dari mula sehingga. Akibat penggunaan komputer, langkah-langkah yang biasa memakan masa bermingguminggu atau bulan-bulan sekarang boleh dilakukan dalam satu hari. Berkongsikan maklumat secara elektronik membenarkan anggota lain bagi kumpulan untuk menyiapkan projek-projek bersama, berbanding daripada terpaksa menunggu setiap ahli menyelesaikan langkahnya sebelum boleh diserahkan kepada orang lain. Melalui penggunaan komputer , computer aided design(CAD), computer aided manufactoring / pembuatan berbantuan komputer (CAM) dan computer aided engineering / kejuruteraan dibantu komputer (CAE), keseluruhan pasukan boleh berkongsi fail komputer dan penggunaan model 3 D untuk mereka kenderaan dan melihat bagaimana bahagian itu sesuai tanpa memerlukan prototaip dibina dengan tangan. Perubahan-perubahan untuk alatan komponen dapat dilakukan tanpa membina sampel pembuatan dan bahagian-bahagian. Apabila rekabentuk terakhir itu dipersetujui, data CAM sedang dimuatkan kedalam mesin yang membina peralatan dan bahagian prototaip. Teknik-teknik yang sama digunakan untuk menyusun atur dan memasang peralatan bahagian. Bekerja sebagai satu pasukan dan berkongsi maklumat secara elektronik telah mengurangkan masa yang diambil untuk membangunkan dan membina sebuah kenderaan baru untuk kira-kira 30 bulan-bulan. Syarikat-syarikat automotif kini ingin menyingkatkan lagi kitaran reka bentuk supaya menjadi kurang daripada 24 bulan dengan menyediakan platform pasukan-pasukan dalam bahagian lain diserata dunia dan menghubungkan mereka secara elektronik. Dengan menggunakan perhubungan komunikasi global, jurutera-jurutera di Detroit boleh memberitahu tentang satu masalah kepada jurutera-jurutera pasukan mereka yang berada di India. Dengan perbezaan zon waktu, jurutera-jurutera dalam Timur boleh menyelesaikan masalah dan menghantar jawapan untuk rakan116

(RBT 3110 Pendidikan Perniagaan dan Keusahawanan) rakan sejawat mereka di Detroit pada hari niaga yang seterusnya. Pengurusan Maklumat Pengagihan Kerjasama pengagihan memerlukan satu integrasi perkhidmatan yang adalah jauh lebih sukar daripada apabila perkhidmatan itu tinggal di bawah satu bumbung. Suasana sempurna itu menolak had imaginasi. Proses kerja dilaksanakan dalam satu cara kolaboratif, dalam masa nyata di tempat yang sesuai, oleh rakan sepasukan dan diagihkan setiap masa dan tempat. Mesyuarat-mesyuarat adalah elektronik, dan maklumat yang diperlukan untuk tugasan hampir adalah dengan segera boleh dicapai dan dapat digunakan dengan sedikit atau tanpa persediaan. Maklumat disediakan melalui satu kepelbagaian media elektronik: teks, grafik, suara, dan video. Jumlah data yang sangat besar disimpan, dicapai, dilihat, dan dialih. Ini akan perlu berlaku dengan cekap, dengan tepat, dengan selamat, dan mampu milik. Kerjasama elektronik memerlukan capaian tersedia kepada maklumat. Tetapi apa yang penting ialah membataskan akses dan operasi-operasi mengenai maklumat, selaras dengan keistimewaan; bukan sahaja untuk kerana sebab perdagangan atau keselamatan negara, tetapi juga bagi memastikan integriti data terhadap sebarang perubahan yang berniat jahat atau tidak sengaja. Perisian dan perkakasan perlu mengawal akses untuk maklumat dan perisian aplikasi berkaitan, dengan menggabungkan profil yang ditugaskan kepada individu dengan keistimewaan tertentu. Akses dan keselamatan membuat tuntutan yang bertentangan dengan persekitaran maklumat, dan satu baki praktikal mesti disediakan. Keselamatan dibina bagi perisian yang menguruskan maklumat: i.e. perisian yang memastikan integriti maklumat, kebenaran, kesempurnaan, mata wang, dan kaitan untuk konfigurasi barangan khusus atau versi yang dikemukakan oleh pengguna. Maklumat dalam bentuk elektronik sedang tumbuh pada satu kadar yang tinggi. Pertumbuhan ini telah mencapai satu titik dimana ia boleh dengan mudah menjatuhkan satu pasukan sebagaimana ia cuba mencari dan menggunakan

117

(RBT 3110 Pendidikan Perniagaan dan Keusahawanan) maklumat yang berkaitan untuk objektif-objektifnya. Mempunyai kebolehan untuk mengesan dan mengakses maklumat berkaitan adalah penting, tetapi ia juga adalah penting berbuat demikian dengan pengguna yang sedang mengawal, dan terlindung daripada serangan data tidak dikehendaki dan ketakpastian dan ketidakcekapan carian yang tidak tersusun. Sebagai contoh, maklumat yang diperolehi. daripada data-data sejarah terbentuk daripada transaksi-transaksi EDI adalah satu sumber tidak ternilai oleh penyelidikan pasaran dan maklumat perancangan strategik. Tanpa peralatan yang sesuai untuk pemerolehan dan analisis data, data yang tepat boleh terlepas perhatian dan data tidak relevan mungkin terlibat dalam analisis. Harta yang paling bernilai tetapi tidak nyata dalam mana-mana organisasi adalah pengetahuan kerja. Maklumat ini lazimnya disimpan dan dikomunikasikan dalam bentuk proses perniagaan, prosedur pengendalian yang piawai, dasar korporat, dan dokumen-dokumen lain. Dokumen-dokumen ini adalah berhubungan dan saling berkaitan untuk menyokong maklumat seperti huraianhuraian kerja, arahan kerja, lukisan-lukisan tambahan, carta-carta aliran, dan borang-borang. Cabarannya ialah bagi mencari maklumat betul, memastikan ia adalah tepat, dan mengeluarkan semula dokumen-dokumen yang telah dikemaskini menjadi satu masalah pengurusan maklumat yang besar, terutama sekali dalam organisasi-organisasi besar yang mungkin mempunyai, ratusan, mungkin beribu dokumen. Pengurusan dokumen hanya mengesan masalah mendapatkan dokumen untuk analisis. Ia telah dianggarkan dalam industri pembuatan, 50 peratus masa untuk pembangunan produk dihabiskan untuk menjejak maklumat, memelihara semakan-semakan kajian mereka, dan pemeriksaan perhubungan antara lukisan-lukisan 2 D, model-model 3 D, arahan-arahan pemasangan, dan, proses rancangan. Syarikat-syarikat perkilangan biasanya mempunyai keupayaan yang tinggi dalam merakamkan komponen dan lukisan-lukisan pemasangan; bagaimanapun, mereka sering gagal untuk memastikan rekod-rekod yang komprehensif berkaitan data-data keluaran yang berkaitan. Ini membuat ia sukar

118

(RBT 3110 Pendidikan Perniagaan dan Keusahawanan) (dan sering mustahil) untuk pereka-pereka produk dan jurutera-jurutera untuk mengakses maklumat berkaitan apabila mereka memerlukannya. Masalah diperluaskan kepada penyelenggaraan. Kilang-kilang digunakan untuk menghantar ratusan requisition for quotes (RFQs) kepada jabatan pencarian sumber mendapatkan bahagian-bahagian jentera yang rendah nilai. Bagi setiap tuntutan, rangka tindakan perlu diminta daripada storan, didapatkan dari bilik kebal, diangkut, diambil gambarnya, dilipat, terlampirkan kepada borang tuntutan, disampulkan dan diposkan. Prosesini boleh mengambil masa beberapa hari dan ia adalah begitu kompleks dan mengambil masa sehingga menyebabkan jabatan pencarian sumber biasanya akan menawarkan tender barangan kepada dua untuk tiga pembekal-pembekal pada satu masa. Kemudian, lebih daripada satu daripada empat invois akan disiasat dan dibuat semula untuk dimasukkan pesanan pembelian dan resit-resit. Kini, jabatan pencarian sumber menerima permintaan secara elektronik daripada pelanggan-pelanggan dalamannya. Sistem itu secara automatik mencari lukisan-lukisan betul dan melampirkannya kepada borang tuntutan elektronik. Tidak sampai dalam masa sejam jabatan pencarian sumber memulakan proses, pembekal-pembekal akan diberitahu mengenai RFQs baru menerusi e-mel, faks atau EDI. Satu tawaran boleh dikeluarkan dan diberikan pada hari sama ia diterima. Invois-invois secara automatik dilampirkan dengan pesanan pembelian, mencerminkan setiap pindaan yang berlaku di sepanjang proses itu. Keupayaan untuk mencapai pembekal-pembekal dalam talian dengan lebih ramai telah mencipta lebih banyak persaingan dan membawa kepada harga rendah. Tempat Menyimpan Dan Profil Projek-projek maya melibatkan komunikasi, kerjasama dan pengurusan sebagai satu multidimensi secara keseluruhan. Peralatan yang memberi perkhidmatan kepada satu atau dua daripada keperluan ini menawarkan hasilan yang terhad untuk diagihkan kepada dan ahli-ahli pasukan, memaksa mereka secara untuk manual.
119

menyepadukan

mengemaskinikan

aplikasi-aplikasi

(RBT 3110 Pendidikan Perniagaan dan Keusahawanan) Menyediakan satu rangka kerja pengurusan proses yang lengkap untuk cara kerja maya bermakna menyediakan satu lapisan perkhidmatan yang mendatar, yang akan menyokong integrasi erat bagi reka bentuk dan peralatan pengurusan projek. Ia mesti bertindak sebagai satu persekitaran yang kaya dengan perkhidmatan dan memahami kepelbagaian aplikasi-aplikasi projek, setiap satunya menyokong satu aspek kerja maya - projek / pengurusan proses, komunikasi projek, atau pelaksanaan bagi projek tugas-tugas. Keupayaan untuk "berkerja bersama, sebahagian" adalah boleh dikatakan mustahil tanpa satu stor yang berorientasikan projek untuk koleksi, organisasi dan pengagihan bagi bahan projek. Sistem stor wajib mempunyai satu orientasi proses yang kukuh; ia mesti berasaskan kepada andaian yang projek mengambil tempat dalam satu konteks yang terurus, dan menjadi diubahsuai bagi memudahkan aktiviti-aktiviti dan penyimpanan rekod yang melibatkan konteks. Storan yang dikongsi dan kawalan persetujuan memberi pengguna keupayaan untuk mendefinisikan peranan-peranan, dan untuk menapis data projek dalam jumlah yang banyak berdasarkan asas itu. Kawalan-kawalan kepada akses yang istimewa berdasarkan profil pengguna membenarkan pelaksanaan aplikasiaplikasi, dan membenarkan mereka mengakses kepada data. Pembangunan dan penyelenggaraan profil untuk mengawal ketelusan adalah kunci utama dalam persediaan sistem-sistem pengagihan. Dalam alam pengurusan projek dan pengagihan kerja, ketelusan dokumen-dokumen seperti minit mesyuarat dan fail sokongan lain wajib mempunyai satu profil untuk akses keselamatan oleh ahli kumpulan. Penghantaran bagi reka bentuk dan dokumendokumen pembinaan melibatkan isu-isu khas logistik, hak cipta, dan liabiliti; tender dan penyerahan cadangan juga memerlukan satu tahap tinggi keselamatan. Kepentingan berkongsi tempat menyimpan dan profil dilanjutkan lagi menjangkau di sebalik alam perusahaan maya. Dua contoh adalah pengkomputeran nomad dan pengacaraan aplikasi-aplikasi jarak jauh. Integrasi rangkaian-rangkaian data dan telekomunikasi telah mengiringi dalam idea pengkomputeran nomad, dikenali di Amerika Utara sebagai Personal
120

(RBT 3110 Pendidikan Perniagaan dan Keusahawanan) Communication Services (PCS) dan di Eropah sebagai Universal Mobile Telecommunication System (UMTS). Persekitaran nomad bukan sahaja menyediakan isyarat penghantaran yang cekap untuk peralatan mudah alih dan tetap, tetapi juga mencari untuk menyediakan capaian maklumat pada bila-bila masa, di mana saja, dan diperibadikan untuk pengguna akhir nya tanpa menghiraukan mengenai rangkaian, peranti, dan lokasi. Dalam sekelip mata, capaian maklumat peribadi memerlukan keupayaan ejen-ejen untuk berkomunikasi dan bekerjasama. Mereka saling memutuskan mengenai perkhidmatan pengkomputeran dan komunikasi untuk pengguna nomadik berdasarkan profil peribadi pengguna. Misalnya: satu mungkin bimbang dengan pengambilalihan bagi lokasi data sekarang, satu lagi dengan penukaran bagi data untuk peranti atau rangkaian, dan satu lagi dengan penapisan mesej dan capaian data. Sistem itu memerlukan berkongsi tempat menyimpan rangkaian, peranti, dan profil pengguna bagi membenarkan ejen-ejen melakukan kerja-kerja mereka. Trend antara ISPs dan penyedia rangkaian lain ialah untuk menambah perkhidmatan lebih maju. Pembekal-pembekal ini secara umumnya telah mula untuk menawarkan akses Internet mudah dan kemudiannya bergerak untuk menjadi hos kepad Web untuk clients. Kini, hampir 80 peratus komuniti ISP menawarkan hos untuk kandungan Web. Secara umum, perkhidmatan yang hos laman-laman web tawarkan dan tawaran akses dail-up adalah lebih murah (sering, pengehosan web adalah percuma dengan satu akaun dailan), tetapi kurang responsif. Bagaimanapun, laman web yang menjadi hos terus bercambah dan semakin canggih. Halaman yang statik telah berkembang menjadi halaman yang dinamik dan sentiasa dikemaskinikan melalui hiperlink kepada pangkalan data dan sistem-sistem bahagian lain. Langkah seterusnya dalam evolusi ini adalah hosting aplikasi-aplikasi berasaskan Internet. Pembekal-pembekal ini meletakkan diri mereka sebagai ASPs (Application Service Provider / Penyedia Perkhidmatan Permohonan), Atau IBSPs (Internet Business Service Providers / Penyedia-penyedia Perkhidmatan Perniagaan Internet). Di sebalik perkhidmatan ISP tradisional,
121

(RBT 3110 Pendidikan Perniagaan dan Keusahawanan) mereka memenuhi permintaan untuk mendapat kerjasama keselamatan dalam talian antara kumpulan bagi rakan perniagaan, yang buka peluang untuk mereka bagi menyertai dalam perkhidmatan integrasi margin yang tinggi dan berunding perniagaan. Akhirnya terdapat perjanjian menjadi hos aplikasi bahagianbahagian, yang adalah dipanggil sebagai rangkaian semasa dan apabila pengguna memerlukannya, ianya adalah lebih daripada menggabungkan kesemua ciri-ciri kepada satu, melingkungi aplikasi untuk permohonan. Trend ASP adalah terbukti amat mengganggu untuk jualan dan taburan model dimana seluruh industri perisian terletak. Aplikasi pengacaraan mengancam setiap per-seat dan pelesenan tapak, yang boleh digantikan dengan membayar setiap penggunaan atau skim-skim keanggotaan. Vendor utama perisian akan dipaksa untuk menyesuaikan model-model produk dan pelesenan mereka bagi menyokong penggunaan-penggunaan parti ketiga. Bagaimanapun, mereka bukan satu-satunya kumpulan dengan pendekatan pengacaraan aplikasi-aplikasi Internet yang ambivalen. Pengguna aplikasi akan mengambil sedikit masa untuk mengasing-asingkan matriks keselamatan, prestasi, kebolehpercayaan dan peningkatan kos menjadi hos aplikasi-aplikasi Internet. Proses-proses perniagaan sedang menjadi semakin meningkata secara maya: dianggotai secepat yang mungkin, pasukan-pasukan yang tersebar ; bekerjasama secara pesat dengan persidangan jarak jauh dalam mengejar matlamat yang sama. Pemahaman mengenai syarat-syarat bagi kerjasama elektronik dalam sokongan bagi pengeluaran kerja, dan usaha sama untuk mengemukakan mereka, adalah cabarannya. Sistem itu akan disesuaikan untuk menguruskan beberapa projek-projek yang telah diagihkan yang mengambil tempat dalam konteks proses yang formal. Capaian maklumat mesti dikawal, pernukaran data mesti selamat, dan maklumat yang diberikan mesti betul, lengkap, konsisten, dan berkitan untuk konfigurasi yang betul bagi bahagian atau sistem. Berhadapan dengan cabaran mengambil lebih daripada satu set mesej diskret dan alat-alat pengurusan projek. Sistem itu mesti berasaskan kerpada sebuah pangkalan data berkaitan profil pengguna, dalam kekangan satu peranti keselamatan dan capaian data kegranulan untuk aplikasi-aplikasi khusus.
122

(RBT 3110 Pendidikan Perniagaan dan Keusahawanan)

Point Of Discussion 1. 2. 3. Apakah unsur-unsur yang diperlu untuk kerjasama elektronik yang Mengapa anda menggunakan perisian pengurusan projek? Apakah had Huraikan perkhidmatan yang akan ISPs tawarkan kepada perniagaan berjaya? yang terdapat padanya? pada masa yang akan datang.

123

(RBT 3110 Pendidikan Perniagaan dan Keusahawanan) TAJUK 7 E-Dagang Perundangan E-Dagang di Malaysia Isu-isu Semasa Dalam E- Dagang 1. SINOPSIS 2. HASIL PEMBELAJARAN 1. Kepentingan setiap undang-undang perniagaan dalam menjaga keluhuran etika dan perniagaan di Malaysia 3. KERANGKA TAJUK-TAJUK

7.3 PENGENALAN AKTA JENAYAH KOMPUTER Jenayah yang biasanya berlaku adalah seperti penipuan mesin ATM, memalsukan mesin ATM, dan sistem perbankan kewangan. Berbeza dengan jenayah siber iaitu skim cepat kaya, pornografi, judi siber dan sebagainya. Menurut Seksyen 3 , Akta Jenayah Komputer 1997, Adalah berkenaan capaian tanpa kuasa. Sesuatu kesalahan dikatakan berlaku apabila seseorang menyebabkan sesebuah komputer melaksanakan apa-apa fungsi dengan niat untuk mendapat capaian kepada mana-mana atur cara atau data yang disimpan dalam mana-mana komputer. capaian yang diniatkan itu adalah tanpa kuasa dan beliau mengetahui tidak mempunyai kuasa sedemikian.

124

(RBT 3110 Pendidikan Perniagaan dan Keusahawanan) Oleh kerana itu, kesalahan di bawah peruntukan ini adalah seperti yang berikut: 1. Mengubah atau memadamkan atur cara atau data. 2. Menyalin atau mengalihkannya ke mana-mana bahan antara storan selain tempat ia disimpan atau ke tempat lain dalam bahantara storan di mana ia disimpan. 3. Menggunakannya atau menyebabkan ia dioutput daripada komputer di mana ia disimpan sama da dengan mengakibatkan ia dipaparkan atau mengikut apa-apa cara lain. HUKUMAN Bagi kesalahan yang disabitkan di bawah pertuduhan seksyen ini, hukumannya adala boleh didenda tidak melebihi RM50000 atau penjara tidak lebih 5 tahun atau kedua-duanya sekali. Menurut SEKSYEN 4, AKTA JENAYAH KOMPUTER 1997: 1. Seseorang adalah melakukan statu kesalahan di bawah seksyen ini jika dia melakukan satu kesalahan yang disebut dalam seksyen 3 Akta Jenayah Komputer 1997 dengan niat: 2. untuk melakukan suatu kesalahan yang melibatkan fraud atau kecurangan atau yang menyebabkan kecederaan sebagaimana yang ditakridkan dalam Kanun Keseksaan; atau 3. untuk memudahkan berlakunya suatu kesalahan itu sama ada olehnya sendiri atau orang lain. 4. Bagi maksud seksyen ini, adalah tidak material sama ada kesalahan yang seksyen ini terpakai dilakukan pada masa yang sama apabila capaian tanpa kuasa itu didapati atau pada bila-bila masa hadapan. 5. Dalam mensabitkan kesalahan di bawah seksyen 4 ini, seksyen 3 hendaklah dibuktikan terlebih dahulu. kesalahan yang dinyatakan ini termasuklah kesalahan fraud dan kecurangan atau yang menyebabkan kecederaan seperti yang ditakrifkan dalam Kanun Keseksaan.

125

(RBT 3110 Pendidikan Perniagaan dan Keusahawanan) 6. Bagi kesalahan di bawah seksyen ini, dendanya tidak melebihi Rm 150000 atau penjara tidak lebih daripada 10 tahun atau kedua-duanya sekali. SEKSYEN 5 akan terpakai. 1. Seseorang adalah melakukan suatu kesalahan jika dia melakukan apa-apa komputer. 2. Bagi maksud sekyen ini, adalah tidak material bahawa perbuatan berkenaan tidak ditujukan kepada: (i) Mana-mana atur cara atau data yang tertentu. (ii) Apa-apa bentuk atur cara atau data. (iii) Suatu atur cara atau data yang disimpan dalam mana-mana komputer yang tertentu. 1. Bagi maksud seksyen ini, adalah tidak material sama ada suatu pengubahsuaian tanpa kuasa berlaku, atau yang dikehendaki berlaku, kekal atau hanya sementara. 2. Pengubahsuaian kandungan komputer dijelaskan dalam seksyen 2(7) dan (8) Akta Jenayah Komputer 1997. Dalam perkara ini, pengubahsuaian tanpa kuasa terhadap disket 3 1/2 yang masih berada di dalam sesebuah komputer terjumlah kepada kesalahan di bawah peruntukan ini. Penyebaran virus menerusi komputer juga merupakan suatu kesalahan di bawah seksyen ini. HUKUMAN 1. Bagi kesalahan ini, penalti yang dIkenakan ialah denda tidak melebihi RM 10000 atau penjara tidak melebihi tujuh tahun atau kedua-duanya sekali. Bagi kesalahan dengan niat untuk menyebabkan kecederaan 2. Sebagaimana takrifan Kanun Keseksaan, denda tidak melebihi RM 150000 atau penjara tidak melebihi 10 tahun atau kedua-duanya sekali.
126

perbuatan

yang

dia

tahu atau

akan

menyebabkan mana-mana

pengubahsuaian

tanpa

kuasa

kandungan

(RBT 3110 Pendidikan Perniagaan dan Keusahawanan) AKTA PERLINDUNGAN DATA PERSONAL Rang Undang-Undang Perlindungan Data Peribadi antara lain bertujuan mengawal selia pemprosesan data peribadi individu yang terlibat dalam transaksi komersial oleh pengguna data untuk mengadakan perlindungan kepada data peribadi individu itu, dan dengan itu melindungi kepentingan individu berkenaan. RANG UNDANG-UNDANG PERLINDUNGAN DATA PERIBADI 2009 Akta ini bukan bertujuan membayar pampasan kepada mana-mana pihak yang terkilan dengan tindakan mana-mana syarikat yang menggunakan data peribadi mereka tanpa kebenaran.

Pihak-pihak yang terkilan boleh ambil tindakan sivil terhadap mereka yang salah menggunakan data peribadi jika ia dikategori sebagai transaksi komersil Menurut rang undang-undang itu seseorang pengguna data yang melanggar peruntukan Seksyen 5(1) telah melakukan satu kesalahan dan berdepan hukuman maksimum penjara dua tahun, denda RM200,000 atau kedua-dua sekali. AKTA AKTIVITI KERAJAAN ELEKTRONIK 2007 AKTA AKTIVITI EGAA adalah KERAJAAN suatu Akta ELEKTRONIK untuk ATAU ELECTRONIC peruntukan bagi GOVERNMENT ACTIVITY ACT (EGAA) mengadakan pengiktirafan undang-undang mesej elektronik dalam urusan antara Kerajaan dengan orang awam, penggunaan mesej elektronik untuk memenuhi kehendak undang-undang dan untuk membolehkan dan memudahkan urusan melalui penggunaan cara elektronik dan perkaraperkara lain yang berkaitan dengannya. Bila EGAA berkuatkuasa? EGAA telah berkuatkuasa pada 1 Januari 2008
127

(RBT 3110 Pendidikan Perniagaan dan Keusahawanan) Tujuan EGAA diwujudkan EGAA diwujudkan bagi membolehkan Kementerian/Agensi Kerajaan melaksanakan sesuatu aktiviti di dalam sesuatu Akta secara elektronik. Pemakaian EGAA EGAA hanya terpakai bagi Undang-undang Persekutuan yang ditetapkan mengikut seksyen 6 di dalam EGAA tersebut. Peranan Jabatan/Agensi di dalam melaksanakan EGAA Jabatan/Agensi yang ingin melaksanakan EGAA perlulah mengenal pasti aktiviti-akitiviti yang hendak dilaksanakan secara elektronik dan mendapat nasihat daripada Penasihat Udang-Undang Kementerian/Agensi dan MAMPU. Jabatan/Agensi hendaklah menyediakan aplikasi secara elektronik dan memastikan keberkesanan aplikasi tersebut seperti yang ditetapkan di dalam Arahan Teknologi Maklumat sebelum EGAA dikuatkuasakan. AKTA TRANSAKSI ELEKTRONIK Kementerian Perdagangan Dalam Negeri dan Hal Ehwal Pengguna menyatakan belum ada satu akta khusus bagi melindungi kepentingan hak-hak pengguna yang menjalankan urusan perniagaan melalui edagang. Akta Perlindungan Pengguna (APP) 1999 akan dipinda untuk memberi perlindungan kepada pengguna yang menjalankan urusan secara elektronik, kata: Menteri Perdagangan Dalam Negeri, Koperasi dan Kepenggunaan Datuk Seri Ismail Sabri Yaakob.

KEBERKESANAN e-Dagang DI MALAYSIA Bidang penerbangan : Air Asia,Malaysia Airline Penerbitan akhbar atas talian: Utusan Malaysia,Berita Harian,Sinar Harian Bidang Peruncitan: pasaraya maya e-mall Pelancongan:Promosi perhotelan,inap desa Pendidikan:Score A
128

(RBT 3110 Pendidikan Perniagaan dan Keusahawanan) KEBOLEHPERCAYAAN e-Dagang Pencerobohan dalam transaksi semakin berleluasa. - Peniaga-peniaga bimbang, maklumt-maklumat sulit terutamanya dalam B2B akan diceroboh oleh pihak yang tidak bertanggungjawab. Kegagalan mempertimbangkan keadaan pesaing - Sesebuah syarikat kadangkala mempunyai kebolehan untuk melibatkan diri dalam sistem edagang. Tetapi, kekurangan maklumat mengenainya boleh menyebabkan ianya tidak dapat bersaing dengan pesaing lain. Kesukaran bagi pelanggan untuk melakukan pembelian sekiranya tiada ilmu dalam teknologi maklumat - Kesukaran bagi pengguna sekiranya pengguna tidak mempunyai ilmu dalam bidang teknologi maklumat. Selain itu, pengguna tersebut harus mengetahui alamat elektronik perniagaan tersebut secara spesifik dan ini menyukarkan pengguna. Kegagalan memahami kehendak pengguna - iaitu apa yang hendak dibeli dan bagaimana hendak membeli. Namun, masalah ini dapat diatasi sekiranya peniaga menjalankan kajian pemasaran seperti kaedah tradisional. Kelembapan internet (heavy internet traffic) TOKOH USAHAWAN INTERNET Dato Seri Tony Fernandes (CEO Air Asia dan Tune Company) Christopher Chan (CEO The Media Shoppe Bhd) Irfan Khairi (Pengasas Idea Bubble)

129

(RBT 3110 Pendidikan Perniagaan dan Keusahawanan) KANDUNGAN ISI (Panduan: aktiviti-aktiviti boleh disediakan untuk membantu pelajar memahami tajuk tertentu, dan 2 latihan ( pengetahuan dan aplikasi) boleh diberikan pada akhir modul untuk menguji kefahaman pelajar. Jawapan aktiviti / latihan boleh dihantar kepada pensyarah untuk semakan melalui emel, OLL atau serahan ketika berkursus di IPG. Jawapan tersebut perlu disimpan dalam portfolio pelajar sebagai bahan bukti. Aktivit dan latihan yang diberi perlu mengambil kira beban pembelajaran pelajar.) ----------------------------------------------------------------------------------------------------------CATATAN: 1. ISI PELAJARAN SETIAP TAJUK PERLU MELIPUTI 4 PERKARA DI ATAS. 2. LAYOUT SETTING MENGIKUT KETETAPAN YANG BERIKUT: a) FONT : ARIAL b) SAIZ FONT : TAJUK UTAMA 14 SUB TAJUK 12 ISI KANDUNGAN 12 c) SPACING : 1.5 3. BOLEH MENGGUNAKAN IKON YANG DILAMPIRKAN.

130

(RBT 3110 Pendidikan Perniagaan dan Keusahawanan)

131