TAJUK 1 E-Dagang Pengenalan Perdagangan Elektronik

1.0 SINOPSIS Tajuk ini menjelaskan secara terperinci bagaimana e-Dagang memainkan peranan yang penting dalam mengintergrasikan perniagaan dengan teknologi maklumat.Bagaimana dua kemahiran bidang ilmu yang berbeza bergabung untuk menghasilkan satu bidang baru yang hebat dalam perniagaan. Pada masa kini, rangkaian komputer merupakan laluan yang sangat penting.Kebanyakan bentuk maklumat kini boleh disimpan dan diproses secara elektronik.Kesan kumulatif perdagangan elektronik adalah satu keperluan untuk pengurusan maklumat yang teliti dan merupakan pilihan yang mesti dibuat mengenai rangkaian teknologi. Pilihan ini melibatkan pertukaran antara kelajuan, kebolehpercayaan, dan kos.Telekomunikasi menyediakan banyak contoh situasi di mana firma-firma dan individu sanggup membayar satu premium untuk QoS 1.1 HASIL PEMBELAJARAN 1.1.1 Mengintergasi dan menilai persekitaran E-dagang, teknologi, ekonomi, organisasi dan pengguna. 1.1.2 Memahami bagaimana perspektif yang berbeza mendefinisikan perdagangan elektronik. 1.1.3 Boleh menerangkan peranan yang dimainkan oleh pemasaran dan teknologi. 1.1.4 Boleh menamakan secara terus prinsip teknologi dalam perdagangan elektronik. 1.1.5 koperat. Faham bagaimana teknologi dan automasi baru merubah dunia

1

1.1.6

Faham bahawa internet bukan suatu medium elektronik tetapi medium peer-to-peer.

1.1.7 bernilai. 1.1.8

Faham mengapa maklumat, terutamanya paten pembelian, sangat

Boleh menerangkan lima cara untuk mencipta nilai maklumat.

1.2

KERANGKA TAJUK-TAJUK

Pengenalan Perdagangan Elektronik

Intergrasi Perniagaan

Peruncitan

Teknologi dan Masyarakat

Jenis-jenis Perniagaan Internet Produk Perkhidmatan

1.3

PENGENALAN elektronik” adalah lebih sukar berbanding

Mendefinisikan “perdagangan

menerangkan tentang “perdagangan”. Ia adalah kerana perdagangan elektronik ini bergantung kepada teknologi yang menjadikan ia subset kepada dunia perdagangan yang luas. Perkembangan servis adalah input kepada aktiviti yang menggambarkan kerumitan mengkategorikan produk dan penglibatan perniagaan dengan perdangangan elektronik. Ia juga menyokong kenyataan bahawa perniagaan berkaitan infrastruktur telah berkembang pesat ke dalam aktiviti-aktiviti lain.

2

Keperluan untuk mengenalpasti kaedah untuk nilai tambah, dan untuk mengasingkan ia dari mekanik perlaksanaan adalah jelas. Peranan yang dapat dikenalpasti di dalam model ini sudah dikenalpasti dalam dunia perdagangan yang meluas, yang berfungsi untuk memperjelaskan had praktikal aplikasi teknologi kepada perdangangan. Asas ini akan membantu perkembangan pelan perniangaan dan metrik untuk penilaian.

DEFINISI PERDAGANGAN ELEKTRONIK Berdasarkan kepada sumber yang berlainan, perdagangan elektronik

mempunyai definisi yang berlainan. • Dari perspektif ahli ekonomi, perdagangan elektronik adalah alat yang menyampaikan keinginan pembeli dan perniaga untuk mengurangkan kos sambil menambah kualiti barangan dan meningkatkan kepantasan servis penghantaran. • Dari perspektif pegurusan, perdagangan elektronik adalah aplikasi teknologi ke arah penggunaan jentera dan aliran kerja sesuatu perniagaan. • Dari perspektif pemasaran, perdagangan elektronik adalah pengangkutan yang baru bagi menyediakan maklumat kepada sesuatu target pasaran melalui pengiklanan, promosi dan publisiti. • Dari perspektif teknologi, perdagangan elektronik bermakna penghantaran maklumat, produk, perkhidmatan dan bayaran melalui rangkaian komputer. Setiap satu perspektif adalah berguna bagi memahami dan melaksanakan pelan perniagaan perdagangan elektronik. Di dalam pelan perniagaan tersebut, perspektif-perspektif tersebut digabungkan untuk membentuk satu kenyataan

3

Penggunaan teknologi untuk meningkatkan tahap efisyen dalam sistem dan mengubah perdagangan kepada perdagangan elektronik. Komunikasi pasaran adalah berfungsi untuk memaklumkan. manakala peranan pemasar adalah menaksir. memasukkan transaksi sebagai sebahagian dari komunikasi. Penggabungan perspektif ekonomi dengan pemasaran. membuat keputusan tentang produk dan perkhidmatan yang menyediakan nilai yang terbaik bagi wang mereka.tentang bagaimana perdagangan elektronik akan digunakan bagi mendapatkan keuntungan kepada syarikat. Masyarakat. Gabungan antara pengurusan dengan pemasaran akan menghasilkan projek. mengingatkan dan memujuk pelanggan mengenai nilai wang sebelum dan selepas pembelian. berlanjutan dari pemprosesan perkataan yang digunakan untuk mencetak kertas 4 . menilai dan menambahbaik. Setiap transaksi memerlukan kebenaran dan pembayaran apabila barangan atau perkhidmatan diterima.peranan teknologi maklumat dalam pengurusan projek adalah kritikal. Dalam perniagaan moden. Melalui kerjasama. menangani projek dengan baik dan memulihkan hubungan kewangan kedua-dua pihak dalam transaksi. di pihak mereka atau syarikat mereka. Teknologi menyediakan produk baru untuk dimaklumkan kepada pelanggan dan cara terbaru untuk memaklumkannya kepada pengguna. mereka boleh manafsirkan kos dan faedah projek yang dijalankan. melaksana. Melihat ‘perdagangan’ sebagai sistem di mana ‘transaksi’ adalah interaksi antara pembeli dan perniaga yang menyediakan rangka kerja untuk mengenalpasti peranan yang dimainkan oleh watak-watak dalam sistem tersebut. kita boleh mentafsirkan tugas yang perlu dibuat untuk memastikan perdagangan elektronik berhasil. Dengan menggabungkan perspektif ekonomi dengan pengurusan. Peranan pengurus adalah untuk merancang. menilai dan mengawal.

pengurusan aliran kerja dan tulisan rahsia. multimedia dan hypermedia. dan termasuk alat untuk mengumpul data.kerja projek. Unsur-unsur tersebut berkait dengan kebolehan pemprosesan data dan rangkaian sistem yang dibangunkan. Perubahan maklumat distruksturkan. Cabarannya adalah untuk mengakses produktiviti baru yang didbina dengan kepakaran teknikal dan automasi. sebagai alat untuk menganalisis data dan mentafsir kedudukan semasa projek. Aset digital tidak digunakan dalam satu bentuk sahaja. pengurusan pesanan. Skala ekonomi baru membenarkan syarikat kecil untuk meliputi kawasan geografi yang luas dan menandingi syarikat yang besar secara berkesan. analisis dan penyebaran maklumat. pelanggan atau perkhidmatan komputer. berorientasikan kesan audit dan rutin. di mana maklumat boleh digunakan semula dalam pelbagai bentuk pada kadar kos yang rendah. perniagaan-kepada-perniagaan perniagaan-kepada-transaksi dijalankan ke atas sistem hakmilik tertutup berbanding ke atas akses terbuka internet. Dalam prinsip teknologi. 5 . Penggabungan perspektif teknologi dengan mana-mana perspektif lain bermakna meletakkan rangkaian komputer untuk digunakan. Setiap satu memainkan peranan dalam menjadikan perdagangan lebih mudah dan efisyen dengan mengurangkan kos dan menyediakan maklumat yang lebih baik. Perdagangan elektronik hampir merangkumi sebarang jenis transaksi komersial. Perdagangan elektronik atau tradisional melibatkan perniagaan kerajaan. telekomunikasi yang canggih. Rangkaian ini mestilah mencapai melepasi sempadan organisasi tunggal. penggunaan perdagangan elektronik secara terus adalah. Skop ekonomi baru membolehkan kedai yang tunggal menawarkan pilihan produk yang akan meliputi 95 peratus daripada produk. sistem pemerolehan semula maklumat. database digunakan untuk mengumpul data pencapaian.

Terdapat kesepakatan universal kepada transaksi komersial bagi semua jenis gabungan perniagaan. Penggunaan internet dalam platform komersial merupakan suatu kemajuan. firma tersebut dapat menjalankan operasi ke atas peluang yang benar-benar 6 . Syarikat perkongsian akan menggunakan Web secara dalaman untuk mencipta sebuah “smart” enterprise. merupakan sebuah perluasan kepada keperluan asas manusia untuk berkomunikasi dan menyatakan idea. mengurangkan penangguhan pengedaran. Penggunaan internet. Internet adalah seni bina baru. Masyarakat telah mengakses secara meluas sumber maklumat yang berkembang pesat dan juga kepelbagaian perkhidmatan. Dengan terdapatnya maklumat pada spesifikasi. individu dan kerajaan yang akan membentuk tahap perkembangan yang seterusnya dalam perdagangan elektronik. Kerajaan menggunakannya untuk mengurangkan kos dan menghasilkan perkhidmatan yang berkualiti tinggi. perdagangan tidak akan terhad kepada penjualan barangan dan perkhidmatan sahaja. Kabarangkalian yang terdapat dalam hal ini adalah sangat meluas . perkhidmatan komunikasi dan media. dalam hal ini. dan meningkatkan skop pengedaran. doktor terpaksa berjumpa dan merawat pesakit dalam masa yang singkat atau terhad. melalui Web. • Dari segi kepentingan perkhidmatan perubatan.Internet dan perkhidmatan yang dipanggil World-Wide-Web (WWW atau Web) telah menjadi sempadan komunikasi kepada pertumbuhan pesat rangkaian komputer. Ianya dapat menawarkan akses yang mudah bagi pembeli dan juga peniaga dalam skala global. Perkongsian penggunaan laman web oleh ahli fizik dan pesakit mereka akan membantu meningkatkan keperluan pesakit untuk terlibat lebih proaktif dalam penjagaan kesihatan mereka. rekaan. Akan tetapi. • Pengeluar yang besar mewujudkan spesifikasi mereka secara online. sebuah struktur kemudahan maklumat yang besar.

mengurangkan risiko dan kos bertaruh atas peluang yang bernilai tambah. Tanpa perancangan yang teliti. Kebiasaannya. sistem ini digubah dalam tiga bahagian : 7 . lengkap. 1. persekitaran ini mempunyai model rangkaian yang kurang baik dan memberikan tekanan yang sangat besar ke atas keperluan perhubungan dan pengurusan rangkaian. • Bilangan kedai yang boleh dilawati secara online jauh melebihi perniagaan yang boleh didapati secara terus atau runcit. dimensi pengurusan proses boleh menggunakan lebih banyak sumber berbanding projek itu sendiri. secara online. Untuk menguruskannya secara lebih berkesan. Perisian yang menguruskan maklumat (contoh: memastikan kesepaduan.mengikut kemampuan mereka. Pelanggan tidak lagi hanya bergantung kepada kedai-kedai yang terpaksa dicari mahupun bergantung kepada katalog yang diterima melalui pos. suatu kelas baru perisian integrasi enterprise telah dibina.1 INTEGRASI PERNIAGAAN Proses perniagaan dianggotai secara tidak tetap dan juga dalam kumpulan yang berselerak. pelanggan boleh membeli barangan dari kedai-kedai yang terdapat di negeri atau Negara lain dan juga boleh mendapatkan produk tradisional. meluas dan relevan) adalah pada masa dahulunya spesifik kepada suatu jabatan. bekerjasama dan menguruskan perkongsian tugasan dengan cara yang bersepadu. Perisian digunakan oleh individu atau kumpulan untuk yang tidak wujud dalam format mencipta. Menyedari potensi persekitaran yang memerlukan sumbangan projek infrasturktur yang membantu masyarakat untuk berkomunikasi.menganalisis atau mengubah data yang berhubung dengan langkah kerja yang spesifik dan disiplin.3. Dari segi rangkaian. ketepatan.

1. Kehadiran maklumat dan komunikasi yang kerap mewujudkan kolaborasi yang berkesan. produk dan peralatan. Sistem tersebut melepasi sempadan organisasi tunggal untuk mengitegrasi kontraktor. mencubanya (jika pakaian) atau duduk di atasnya (jika ianya sofa) sebelum membuat keputusan untuk membelinya? Peruncit menghadapi pelbagai cabaran dalam usaha untuk menjalankannya melalui internet. Salah satu cabaran ialah untuk malaksanakan prinsip asas yang wujud dalam dunia fizikal kepada rangka kerja tidak berstruktur kepada dunia sebenar – untuk mewujudkan proses yang selari. • Pengukuran pencapaian : membandingkan pencapaian sebenar dengan perancangan. • Sistem perancangan : aturan pengeluaran untuk suatu tempoh masa termasuk penjadualan personel dan keperluan bahan mentah. Sebagai tambahan kepada isu seperti meningkatkan keyakinan pengguna terhadap imej digital dan meringkaskan proses pemulangan kerosakan atau barangan yang tidak dikehendaki. merasa material dan tekstur atau keteguhannya. work smarter!”. Transaksi sebegini dilindungi oleh rangka kerja undang-undang.dan menjurus ke arah kebolehramalan dan kebolehpercayaan yang diperlukan untuk ramalan yang tepat. pembekal dan juga pelanggan.3.• Pengkalan data teknologi : perkongsian gedung yang mengandungi perincian dan spesifikasi semua bahan. Rangkaian bertumbuh sebagai rakan kongsi perniagaan sebagaimana pepatah “don’t work harder. Ia memastikan standard dan mengurangkan kepelbagaian (ketidakseragaman). arkitek kepada persekitaran peruncitan sebenar perlu mempertimbangkan keselamatan data dan hak peribadi pengguna. cukai dan perkara yang melibatkan kepercayaan.2 PERUNCITAN Bolehkah imej nyata menggantikan kepuasan memilih produk. 8 .

Menggunakan perisian anti-virus.Masalah keselamatan. ianya dapat mengenalpasti individu-indivudu yang memerlukan keyakinan yang tinggi dalam kesepaduan dan keselamatan sistem yang digunakan sebelum mereka memberikan data peribadi yang tepat kepada laman web tersebut. Oleh itu. Virus dalam fail. laman web menambahkan lagi tekanan akibat maklumat yang berlebihan. sebagai contoh. Ejen tersebut menyegerakan penggunaan kad kredit dan maklumat peribadi. Banyak interaksi bersemuka boleh dilakukan secara elektronik dan dalam jarak yang jauh pada masa sekarang. 1. Keseluruhan transaksi adalah dibuat dengan selamat kerana ejen penghantaran melaksanakan komunikasi selamat mereka sendiri dengan pelayar internet. penghantaran elektronik perisian yang dibeli adalah dijamin. Pelanggan bermula dengan memuat turun ejen penghantar syarikat. Disebabkan oleh 9 . lebih ramai orang yang mungkin ingin mengetahui keutamaan pembelian seseorang daripada kandungan email mereka. Penyelesaian lain adalah lebih sistematik . Secara umumnya. memuat turun fail dan memasukkan perisian yang dibeli. tanpa pengguna perlu melakukan proses muat turun dan memasukkan perisian.3. dan menggunakan pertimbangan yang baik mengenai pembayaran dengan kad kredit di web merupakan penyelesaian. menghalang email dari sumber yang tidak diketahui dibuka.3 MASYARAKAT DAN TEKNOLOGI Dari sudut pandangan sosial. email ugutan. Komunikasi sebegini bukan sahaja mungkin tetapi sangat terkenal terutamanya di antara mereka yang tidak pernah atau sukar untuk bertemu. mengesahkan caj. dan pelbagai kelemahan yang perlu dihadapi. kecuaian sistem pentadbiran. Kerahsiaan sesuatu maklumat peribadi. sama ada melalui internet mahupun kedai di sesuatu pusat dikawal melalui ‘encryption’. sistem penghantaran digital. terutamanya melibatkan internet wujud dalam pelbagai bentuk. Secara nyatanya.

perbezaan yang terlalu jauh. tawaran diri untuk maklumat peribadi apabila mereka mendaftar sebagai ahli. tidak ada jalan untuk mengawal ketepatannya. dokumentasi) telah menjadi komoditi yang didagangkan dan suatu medium pertukaran. Memandangkan teknologi merupakan kos transaksi yang terendah. internet mempunyai pertukaran maklumat tradisi di mana maklumat tersebut ( contohnya: direka. Kesan laman web dirasai secara nyata pada setiap sektor dalam masyarakat kita. peningkatan produktiviti. Memandangkan pengasasannya. Maklumat peribadi boleh didapati secara autuomatik di laman web. memandangkan peniaga akan membuat profil pelanggan yang dirasakan boelh membantu mereka mencapai target dengan lebih berkesan. Pelayar laman web secara automatiknya akan mengikuti paten lawatan dan didedahkan dengan iklan. 10 . kesepaduan atau perlaksanaannya. penciptaan teknologi adalah bergantung kepada undang-undang dan standard moral. Sebarang persekitaran komersial dibina berasaskan interaksi personal. memilih. Dari aspek kebimbangan kepada pengguna ialah setelah maklumat peribadi dimasukkan dalam aliran perdagangan ini. di suatu peringkat perincian yang tidak digambarkan dalam media tradisional. Sesetengah pihak menafikan selain kebaikan teknologi dan automasi. Adalah sangat penting bahawa ekonomi digital berasaskan pengetahuan dan pandangan terhadap kekayaan harus diubah. Perkembangan perdagangan elektronik yang sangat pantas bergantung kepada aplikasi berkesan teknologi dan juga amalan komersial yang baik. mengorganisasi. Pelawat akan ditawarkan dengan tawaran dan insentif seperti perkhidmatan percuma. syarikat boleh mendapatkan maklumat yang tidak dapat diperolehi pada masa yang lepas. mengsintesis dan mengedarkannya. penyelesaian. Terdapat lima cara untuk menambah nilai maklumat : mengumpul maklumat. Data peribadi yang dikumpul kebiasaannya dijual.

Di bawah mekanisma berhierarki. standard kualiti. Ini adalah kerana firma tersebut memilih pembekal untuk sejumlah transaksi dan hubungan mereka terikat dengan perjanjian. Dalam persekitaran pasaran.ianya akan mejurus kepada penurunan peluang pekerjaan yang tidak dapat dielakkan.4 Jenis-jenis Perniagaan Internet Pasaran perlu dilengkapi dengan transaksi antara pembeli dan pembekal. pelanggan boleh membeli di sekitar mereka untuk mendapatkan kombinasi harga. memandangkan pembelian dilakukan atas transaksi oleh dasar transaksi. 1. Apabila mekanisma pasaran dijalankan. Adalah diharapkan bahawa apabila kerajaan sedar akan di mana dan bagaimana mencipta keuntungan. Perhubungan di kalangan pembeli dan penjual mungkin singkat. kualiti atau lain-lain keperluan yang terbaik. kuantiti. Hierarki merupakan hubungan pembekal-pelanggan untuk jangka masa panjang. jadual penghantaran dan sebagainya. pembeli membeli dari mana-mana pembekal yang boleh menawarkan kombinasi terbaik terhadap perkara seperti harga. seorang pembeli tidak memilih daripada kalangan penjual yang berpotensi tetapi mendapatkan barangan dan perkhidmatan dari pembekal yang mula-mula dikenalpasti.3.mereka akan lebih memandang jauh mengenai cukai dan pengedaran semula keuntungan yang dicipta oleh rangkaian digital global. Tidak dapat disangkal kebenaran bahawa teknologi dan automasi mencipta peluang baru bagi menggantikan sistem yang lama. dikoordinasikan oleh pengurusan berbanding kuasa pasaran. 11 .

bekalan mestilah dijamin dan/atau pembekal tidak cukup bersaing untuk menghadkan sikap mengambil peluang. hubungan jangka panjang antara pembeli dan penjual. Perdagangan elektronik boleh menjadikan aliran kerja lebih efisyen. serta kos transaksi dikurangkan. Hierarki terbentuk apabila kos transaksi adalah tinggi. pembeli tidak akan bersikap mengambil peluang. Kebanyakan ahli ekonomi percaya bahawa adalah secara umumnya mekanisma pasaran adalah lebih efisyen untuk membeli berbanding dengan hierarki. Terdapat had kepada nilai yang boleh ditambah oleh teknolgi. Untuk mengekalkan kestabilan. walapun dalam terma sebenarnya nilai boleh menjadi cukup besar. berpegang kepada keperluan dan keinginan manusia.Mamandangkan persaingan di kalangan pembekal mewujudkan pilihan. Perniagaan akan terus berorientasikan manusia. Perbincangan kontrak meliputi keseimbangan transaksi berganda kos yang dicari. transaksi lebih jelas dan menyediakan peluang untuk perniagaan baru. 12 . Peranan perdagangan elektronik yang spesifik adalah sebahagiannya lebih terhad berbanding dalam persekitaran perniagaan yang tradisional kerana kehadiran teknologi.

Kebanyakkan ahli ekonomi percaya bahawa pasaran secara umumnya merupakan mekanisme-mekanisme yang lebih efisien untuk pembelian daripada hierarki.hierarki.hierarki terbentuk apabila kos urusniaga adalah tinggi. katalog dan iklan.Persekitaran pasaran membolehkan pelanggan mendapat gabungan harga yang terbaik. diselaraskan oleh pengurusan lebih dari kuasa pasaran (market forces). Bisnes berasaskan laman sesawang boleh menambah pelanggan baru dengan sedikit atau tiada kos tambahan. Organisasi dan Pengguna 2.Meningkatkan keberkesanan organisasi jualan tradisional.Mekanisme berhierarki membuat satu urus niaga dan hubungan ditentukan dalam satu perjanjian.0 SINOPSIS • Di dalam pasaran ia memudahkan urus niaga antara pembeli-pembeli dan pembekal-pembekal dan membentuk hierarki iaitu perhubungan pembekalpelangan yang bertahan lama. Ekonomi . kualiti dan sifat yang diigini. Penjualan terus secara online memendekkan tempoh kitaran pembelian semula dan meningkatkan kebolehan menjual barangan tambahan yang lain.Katalog elektronik menyediakan maklumat dan pilihan produk yang lebih banyak. 13 .Perhubungan antara pembeli dan penjual adalah singkat dan ditamatkan dengan satu urus niaga oleh transaksi asas.TAJUK 2 E-Dagang Persekitaran Teknologi.Hierarki.

2 Menjelaskan dan memberi contoh peluang-peluang perlakuan dalam edagang.Markets and hierarchies . 2.2 KERANGKA TAJUK-TAJUK Persekitaran Teknologi.9 Memahami hubungan antara kualiti perkhidmatan dan jenis rangkaian yang dipilih.Kepelbagaian . penilaian risiko dan analisis kesan perniagaan.1.Network Management and Network Choice .1.1.1.Pilihan dimaklum .Network Infrastructure and Performance . 2. 2. masa henti (downtime).1. 2.7 Boleh menerangkan faedah dan kelemahan jenis-jenis rangkaian yang berbeza-beza.Transaksi dan Aliran Kerja 14 .8 Memahami istilah kualiti perkhidmatan (quality of services).5 Memahami pemborong.4 Memahami perhubungan antara ‘transaction ‘ dab ‘ workflow’ 2. Organisasi dan Pengguna Teknologi . Ekonomi .Perkhidmatan Pelanggan .3 Memahani bagaimana pasaran dan model-model hieraki digunapakai apabila membincangkan e-dagang. 2.Contingency Planning Ekonomi dan Organisasi .1 Mengaplikasi E-dagang antara organisasi.1.1 HASIL PEMBELAJARAN 2.2. 2. 2.Elektronik hierarchies -The commercial transaction .Electronic markets .1.1.Work flow Pengguna . misi kritikal.6 Memahami ciri-ciri yang membezakan internet daripada jenis-jenis WAN yang lain.Mission-critical networks . bagaimana e-dagang dapat menarik pelanggan dan 2.1.

Kuantiti maklumat yang banyak. • Pelan strategik korporat sebuah syarikat. Organisasi dan Pengguna 2. Tidak lama lagi.3 Persekitaran Teknologi. yang mana mesti dikekalkan secara rahsia untuk beberapa tahun tertentu. laluan ini bertumpu kepada rangkaian komputer. Hari ini. • Kunci kepada tandatangan digital yang menjadi pengikatan obligasi dari segi undang-undang.2.3. • Satu resipi atau formula produk yang proprietari. Terdapat juga satu variasi yang luas dalam kepanjangan masa kemungkinan maklumat hendak dilindungi. kebanyakan bentuk maklumat boleh disimpan dan diproses secara elektronik. menghubungkan perniagaan. individu dan jabatan-jabatan kerajaan. di mana sekuriti jangka pendek adalah penting tetapi pendedahan adalah singkat.1 Persekitaran Teknologi Pada masa lalu. Ekonomi . kemajuan dalam telekomunikasi dan pengkomputeran diikuti dengan jelas pemisahan laluan evolusi. yang perlu untuk dilindungi sepanjang penggunaannya. boleh dilihat melalui rangkaian-rangkaian komputer. Hari ini. 15 . yang mesti dilindungi daripada penyalahgunaan kedua-dua dalaman dan luaran selagi mereka masih sahih. dengan perbezaan ekonomi dan implikasi sulit. Pertimbangkan pandangan ini: • Dana elektronik memindahkan berjuta-juta atau malahan berbilion dolar. hampir semua pelaburan teknologi maklumat akan menjadi sebahagian daripada sistem-sistem komunikasi yang bersambungan.

Setiap orang yang bersambungan kepada rangkaian tersebut mesti dikenalpasti secara unik (uniquely indentified). Kod-kod negara datang daripada satu perjanjian antarabangsa dalam sesebuah negara. atau malahan merentasi rangkaian tersebut. diikuti oleh nombor sebenar. 16 . Rangkaian telefon juga menerangkan beberapa perkara penting lain tentang rangkaian komunikasi: 1. yang merekod tugasan nombor kepada menusia. Jika anda hanya ada telefon di dunia. setiap syarikat telefon bertanggungjawab untuk kod-kod kawasan dan nombor-nombor. 2. Terdapat satu sistem berkumpulan untuk mengatur tugasan nombornombor: kod negara dan kod kawasan atau bandar. siapakah yang anda akan hubungi? Rangkaian berkembang lebih bernilai kepada mana-mana seorang pengguna berkadaran dengan jumlah pengguna lain. satu telefon rumah yang bersambungan kepada satu rangkaian dengan satu wayar fizikal boleh menghubungi satu telefon selular di satu rangkaian yang dikendalikan oleh syarikat lain. 3.• Maklumat sulit untuk seorang individu (keadaan perubatan. Syarikat-syarikat telefon menawarkan satu nombor khas untuk perkhidmatan direktori di kawasan yang mereka bertanggungjawab. penilaian pekerjaan) yang mungkin perlu perlindungan bagi sepanjang hayat individu tersebut. Telefon-telefon individu disambungkan kepada satu sistem pensuisan perantara (intermediate switching system). setiap talian mempunyai satu nombor telefon yang unik. Oleh itu. 4. Dalam kes bagi rangkaian telefon. Network Infrastructure and Performance (Infrastruktur Rangkaian Dan Prestasi). Sesetengah direktori mestilah wujud. Sistem pensuisan itu membenarkan mana-mana pengguna untuk berhubung dengan manamana pengguna lain di rangkaian itu.

rekaan-rekaan. perkhidmatan dan sokongan. dan berkongsi imej-imej perubatan untuk bekerjasama tentang diagnos-diagnos yang kompleks. rancangan dan apa-apa jenis maklumat lagi. Pertukaran maklumat termasuklah pesanan-pesanan. atau campuran dokumen-dokumen yang menggabungkan imej-imej. audio dan video. kejayaan perniagaan adalah membahayakan jika prestasi yang cukup tidak meyakinkan. Tidak mengira sama ada pertukaran melibatkan teks mudah. keupayaan 17 . mempersembahkan maklumat video kepada pelabur kewangan untuk mempengaruhi keputusan pelaburan. anda disambungkan buat sementara waktu kepada satu rangkaian daripada satu nombor yang digunakan oleh orang lain. selainnya adalah kekal. Mission-Critical Networks (Rangkaian Misi-Kritikal) Rangkaian-rangkaian hari ini adalah semakin misi kritikal. sesetengah lalu lintas akan menjadi lebih penting dari yang lain. hubungan antara pemegang saham boleh ditingkatkan melalui hubungan-hubungan yang menyediakan prestasi yang mencukupi – atau dijejaskan oleh prestasi yang tidak mencukupi. anda sentiasa disambungkan daripada nombor yang sama. Dalam kes-kes tersebut. dan dunia sebenar mengenakan had-had kepada jalur lebar. keupayaan rangkaian dan bajet. Jika anda menggunakan sebuah telefon berbayar (payphone).5. Mereka telah menjadi lebuh raya elektronik untuk memindahkan maklumat (lalu lalang) antara sebuah organisasi pemegang saham: pembeli-pembeli. pertanyaan-pertanyaan. bayaran-bayaran. Tidak dapat dielakkan. Perkhidmatan rangkaian kritikal juga merangkumi. penjual-penjual. Jika anda menelefon daripada rumah anda. menyokong wakil-wakil perkhidmatan pelanggan. pembekal-pembekal dan rakan kongsi. Dalam satu dunia yang ideal. menyediakan akses untuk data gudang bagi sokongan pemasaran masa nyata (real-time). sebagai contoh. Beberapa sambungan boleh menjadi sementara.

Ini membenarkan satu takrif jenis lalu lintas yang bersesuaian untuk satu kelas perkhidmatan tertentu (sebagai contoh. trafik yang kritikal perlu diberikan keutamaan melebihi trafik lain. Network Management and Network Choice (Pengurusan Rangkaian Dan Rangkaian Pilihan) 18 . serta teknologi untuk mengenakan keutamaan-keutamaan dan peraturan-peraturan pada lalu lintas.rangkaian mungkin boleh ditambah dengan cepat dan dengan murah seperti yang diperlukan.QoS) mempunyai mekanisme-mekanisme untuk membuat undang-undang berasaskan keputusan tentang bagaimana lalu lintas yang melalui merentasi rangkaian. Apabila kita semakin bergantung kepada rangkaian-rangkaian ini untuk menguruskan perniagaan. Tetapi sementara itu mungkin suatu hari nanti piawaian telekomunikasi boleh dilaksanakan. Ia menganggap bahawa semua lalu lintas perlu untuk sampai ke destinasinya. Keperluan-keperluan ini bukan ditentukan oleh protokol-protokol egalitarian Internet tradisional. bagaimanapun. biasanya terdapat satu kelewatan besar (considerable delay) antara keupayaan masa rangkaian tambahan yang diarahkan dan masa ia menjadi boleh tersedia. Ini memerlukan kebolehan untuk mengenalpasti kelas-kelas lalu lintas dan pengguna. bagi masa untuk beban berat. “lalu lintas daripada rakan perniagaan") dan dasar-dasar yang berkaitan dengan kelas perkhidmatan (“lalu lintas daripada rakan perniagaan mendapat keutamaan tertinggi melalui rangkaian"). Ia menunjukkan satu anjakan daripada satu rangkaian pasif yang melayan semua lalu lintas secara sama kepada satu rangkaian pintar (intelligent network) yang mengenakan peraturan-peraturan pengurusan kepada lalu lintas yang dibawa. Satu rangkaian yang boleh memberikan jaminan-jaminan kualiti perkhidmatan (quality of service . kita perlu memastikan keutamaan-keutamaan yang munasabah yang boleh dikenakan ke atas aliran trafik rangkaian (flow of network traffic).

Pihak syarikat juga memerlukan jaminan agar data mereka kekal selamat. sebagai contoh. Pemilik sanggup untuk menyediakannya. akan menyediakan rakan dagangannya dengan satu rangkaian terjamin untuk perdagangan elektronik dan pemindahan data. keselamatan perlulah diperketatkan. tetapi mahukan bayaran bagi penggunaannya. • Data Rahsia (Secret Data). Untuk meningkatkan hasil pendapatan. Data seumpama ini termasuklah nombor akaun bank dan fail-fail kakitangan. Jenis ini adalah berhakcipta tetapi bukan rahsia. Terdapat syarikat lain yang bergabung dengan kuasa-kuasa lain untuk mendapatkan perlindungan VANs. data seumpama ini harus dilindungi daripada diusik tanpa kebenaran atau pengubahsuaian. Beberapa kategori-kategori umum data boleh diidentifikasi: • Data Awam (Public Data). Kewujudan sebenar bagi data jenis ini adalah rahsia dan mesti disimpan rahsia pada setiap masa. Industri automotif ANX. satu rangkaian yang terjamin mempunyai mekanismemekanisme untuk mengawal akses kepada data. Kebanyakan rangkaian yang dapat memberikan kualiti jaminan-jaminan perkhidmatan mempunyai mekanisme-mekanisme untuk membuat undangundang berasaskan keputusan tentang bagaimana lalu lintas yang melalui merentasi rangkaian. Pemimpin-pemimpin industri 19 . Data jenis ini tidak mempunyai sekatan keselamatan dan mungkin digunakan oleh sesiapa sahaj. Data jenis ini mengandungi isi yang sulit. • Data Sulit (Confidential Data). Produk penyulitan yang canggih (sophisticated encryption products) dan firewalls digunakan oleh sesetengah syarikat untuk melindungi kerahsiaan dan memastikan keselamatan transaksi-transaksi internet. Bagaimanapun. tetapi kewujudan data adalah bukan suatu rahsia. • Data Hak Cipta (Copyright Data). Ia adalah perlu untuk memantau dan log semua akses dan percubaan akses kepada data rahsia.

apabila internet semakin berkembang. tanpa kehilangan fleksibiliti asas yang telah menjadikan ia berjaya. Potensi untuk kegagalan seperti ini semakin besar apabila jumlah rangkaian dan manusia terlibat semakin meningkat. 20 . Disebabkan ia adalah terbuka. Penerimaan satu set umum amalan perniagaan. termasuklah boleh menerima penggunaan dasar-dasar dan tahap keselamatan rangkaian. apabila ia membenarkan rangkaian untuk berkembang di dalam satu cara yang sangat berautonomi. penyelenggaraan. Satu persoalan yang penting untuk masa hadapan adalah meningkatkan pengurusan dan operasi Internet. Tidak ada titik tengah bagi pengawasan atau pentadbiran. pada masa yang sama. isu-isu pengurusan dan kawalan juga turut penting apabila rangkaian semakin berkembang. Terdapat sejumlah besar pertukaran penamaan. Bagaimanapun. kebolehpercayaan dan keselamatan. Internet semakin berkembang dengan satu model kawalan yang sangat terpencar (decentralized). dan butiran pampasan penyedia perkhidmatan yang terlibat dalam menyokong rangkaian berasaskan perkhidmatan. adalah satu syarat bagi penyertaan dalam ANX. kawalan mesti memastikan mesej-mesej tidak dihantar kepada pihak yang salah dan mesej-mesej yang tidak dapat disampaikan dikembalikan kepada pengirimnya. tiada bertanggungjawab untuk memastikan satu mesej yang meninggalkan satu poin dan akan tiba tanpa terjejas di poin yang lain. Terdapat mereka yang percaya bahawa perubahan-perubahan diperlukan dalam pendekatan untuk pengurusan internet dan kawalan. Model ini merupakan sebahagian daripada kejayaan awal bagi Internet. Bagaimanapun. satu rangkaian entiti awam tunggal yang yang menyambungkan banyak rangkaian yang saling berkaitan dan lebih kecil dan penyedia-penyedia perkhidmatan.telah bersetuju tentang satu struktur pengurusan dan peraturan perniagaan untuk memastikan rangkaian mendapat keperluan-keperluan prestasi. Sebagai contoh. jangkaan-jangkaan bagi kualiti dan kestabilan perkhidmatan meningkat.

Contingency Planning (Rancangan Luar Jangkaan) 21 . Satu isu yang menerima perhatian yang banyak adalah harga dan kos penemuan. Dengan VANs. Beberapa syarikat lain akan bergantung kepada extranets. penyelesaianpenyelesaian khusus bersama dengan peraturan-peraturan eksplisit dan prosedur-prosedur operasi mungkin jawapannya. jika sebarang permasalahan timbul. Bagi lain-lain. prestasi dan keselamatan. Kemajuan dalam bahagian ini adalah perlu bagi Internet untuk berevolusi daripada sesuatu yang kelam-kabut. Apa yang merumitkan lagi perbahasan adalah penyedia perkhidmatan yang menawarkan laluan percuma kepada individu sebagai balasan kepada pendedahan untuk tajaan pengiklanan. koleksi entiti-entiti yang longgar kepada satu rangkaian kualiti sistem telefon yang terurus. bebas. Bagi sesetengah syarikat. penyelesaian-penyelesaian standard di luar rak ke atas internet awam adalah sesuatu yang memuaskan.Pada tahun 1992. satu penyedia perkhidmatan rangkaian tunggal bertanggungjawab untuk menyelesaikannya. Sesetengah lain pula menggunakan internet untuk membeli bahan-bahan nilai lebih rendah sementara menyimpan pembelian nilai tinggi di VAN. perakaunan. syarikat-syarikat mencari alternatif-alternatif paling sesuai untuk keperluan-keperluan perniagaan mereka yang segera. pengurusan tatarajah (konfigurasi). Secara keseluruhannya. yang menghadkan akses kepada sesetengah set perniagaan pra-layak dan rakan mereka. atau rangkaian swasta maya. ITU mentakrifkan apa yang kini dipertimbangkan. Satu perbahasan tentang penggunaan yang sesuai bagi penggunaan berasaskan penentuan harga lawan pembayaran ke atas satu langganan atau bayaran tetap asas. set tradisional pengurusan perkhidmatan rangkaian: pengurusan kerosakan/kesalahan.

hari. dan sebagainya. menentukan magnitud mereka dan mengenal pasti 22 . Ia mengandungi beberapa langkah: • Pertama. satu penunjuk nilai relatif keutamaan unsur itu kepada perniagaan. Sistem-sistem kritikal adalah aplikasi-aplikasi yang dikomputerkan atau proses-proses manual yang perlu ditempatkan untuk menyokong aktiviti perniagaan yang kritikal. Aktiviti-aktiviti perniagaan adalah proses-proses dan fungsi-fungsi ditawarkan pengeluaran kepada yang menerangkan perkhidmatan Pemilik yang aktiviti pelanggan-pelanggan. Pada ketika ini. Para penganalisis umumnya menganggap satu kes senario terburuk semasa mempertimbangkan persoalan ini. ia juga adalah penting untuk mengenal pasti mana-mana sistem-sistem yang mengandungi maklumat yang sensitif atau sulit. • Akhirnya. Ini bertindak seperti satu pemberat untuk aktiviti. minggu.) untuk setiap sistem yang bergantung kepada suatu aktiviti perniagaan. dan setiap sistem yang berurusan dengan maklumat yang sensitif. pemilik aktiviti dan pengurus sistem dapat mengenal pasti risiko-risiko. kenal pasti aktiviti-aktiviti perniagaan yang kritikal dan pemilik aktiviti. satu tempoh masa henti yang boleh diterima mungkin berbeza bergantung kepada masa dalam setahun apabila satu outage mungkin berlaku. bertanggungjawab kepada operasi harian yang sedang dijalankan. Oleh sebab kebanyakan aktiviti adalah berkitaran. satu kriteria keputusan utama menjadi kualiti tahap perkhidmatan yang diperlukan.Oleh sebab rangkaian berasaskan aplikasi menjadi semakin misi kritikal. Business Impact Analysis dijalankan untuk mengenalpasti fungsi-fungsi perniagaan kritikal. • Kedua. • Langkah ketiga adalah untuk menganggarkan satu tempoh masa henti (downtime period) yang boleh diterima (jam. pemilik setiap aktiviti perniagaan perlu mengenal pasti sistemsistem yang kritikal dan maklumat.

aplikasi-aplikasi. dan sepanjang masa tersebut kebanyakan pengguna tidak produktif sepenuhnya. Sebagai contoh. Bahagian-bahagian yang seharusnya diliputi termasuklah servers. Mereka yang tidak suka kepada malapetaka ini memanggil proses ini rancangan luar jangkaan. katakan bahawa satu server untuk 100 orang pengguna rosak di satu agensi pelancongan yang besar. Lebih buruk lagi. outage mungkin menelan belanja sebanyak $400. ia adalah kehilangan pendapatan langsung. Malapetaka-malapetaka ini tidak terhad kepada mereka yang memberi kesan secara langsung kepada kemudahan organisasi. kesan kerosakan kepada pusat telefon menukarkan kelengkapan atau kemudahan pengumpulan data kritikal juga perlu dipertimbangkan Untuk mengira kehilangan produktiviti dan hasil pendapatan yang berpunca daripada masa henti (downtime). penyelidikan pasaran 23 . pengurus-pengurus seharusnya bermula dengan suatu senario yang mencirikan tarikh dan masa bagi outage. Jika bahagian agensi pelancongan yang sama biasanya menempah $100. bagi kebanyakan organisasi.perlindungan. Kos-kos amat berbeza dengan persekitaran pengkomputeran.000 kepada agensi pelancongan tersebut dalam perbelanjaan sahaja.000 bernilai sejam tempahan. Sebagai contoh. Mengira kos produktiviti yang hilang adalah satu perkara mendarabkan tempoh dan bilangan pengguna yang terjejas dengan purata gaji pengguna. Ia mengambil masa empat jam bagi memulihkan rangkaian. rangkaian operasi-operasi dan pentadbiran. kerosakan ini akan menelan belanja $8. pengecaman pengguna dan kakitangan. Dengan setiap pengguna menghasilkan $20 sejam.000. Ia juga adalah bernilai sama ada pengguna boleh melakukan sebarang kerja semasa outage. aplikasiaplikasi perniagaan dan pengguna. tetapi maknanya adalah sama: mesti ada satu pelan untuk mengembalikan perkhidmatan dalam keadaan malapetaka utama. pengurusan data. jenisnya dan tempoh dan bilangan pengguna yang terjejas.

1. Huraikan dalam ayat anda sendiri bagaimana maklumat dipindahkan melalui Internet. orang lain membuat perjanjianperjanjian timbal balas sandar (backup agreements) dengan pengguna yang dipadankan. dan menghasilkannya kepada satu produk yang boleh diterima kepada seseorang pelanggan. Lebihan (terutama sekali dalam hubungan komunikasi dan bekalan tenaga) umumnya dilihat seperti jawapan. Storan data sandar (backup) di luar tapak turut dianggap bijak. WAN dan VAN.500 seminit. seperti berlawanan dengan $1. Perbincangan Huraikan ciri-ciri yang membezakan internet daripada jenis-jenis WAN yang lain.menunjukkan bahawa masa henti rangkaian pada satu firma pembrokeran boleh engakibatkan kos $107. Kesan kepada keupayaan perancangan adalah jelas.2 Persekitaran ekonomi dan organisasi Kitaran pengeluaran melibatkan pemerolehan bahan-bahan mentah atau komponen-komponen. Sesetengah organisasi menggerakkan sistem-sistem fungsian legasi kepada satu alternatif memproses tapak. kedua-duanya untuk perancangan malapetaka dan tujuan keselamatan.3.150 seminit untuk satu rangkaian jualan tiket telefon. Satu alternatif memproses tapak untuk sistem-sistem misi kritikal seharusnya wujud. Mengapa rancangan luar jangkaan adalah penting? Huraikan dengan terperinci konsep dan langkah-langkah yang terlibat. 2. Apakah perkara-perkara yang harus dipertimbangkan oleh syarikat-syarikat ketika membuat keputusan terhadap jenis rangkaian yang paling sesuai untuk keperluan mereka? 2. Setiap langkah dalam kitaran 24 . dan bukan dalam bangunan yang sama.

gambar-gambar. penyuntingan. Sesebuah firma mestilah memutuskan untuk mengeluarkan setiap barangan atau perkhidmatannya sendiri. tetapi mereka mengupah editor-editor sebagai kakitangan bergaji. atau untuk mengeluarkan mereka in-house. fahaman perlindungan dan tindakan pengakuan. penulisan.pengeluaran akan menambah nilai sesuatu bahan mentah yang asal. percetakan. atau mereka mungkin mentauliahkan seseorang daripada seorang pekerja bebas. kertas. reka letak. Penjual mungkin akan mengambil kesempatan (cth. label bungkusan. tipografi. mencetak semula sebuah cerita daripada satu wire-service. Tinggalkan sebentar faktor-faktor sosial yang berpotensi seperti nepotisme. dua faktor terpenting dalam menerangkan keputusan “make-or-buy" adalah (a) pengaruh sikap oportunis (opportunistic behaviour) firma lain dan (b) kos urus niaga (transaksi). Satu senarai unsur-unsur yang perlu dipertimbangkan untuk membuat dan menjual satu majalah berita. sebagai contoh. menaikkan harga lebih tinggi daripada sepatutnya) apabila mereka menyedari bahawa pengguna bergantung kepada sesuatu barang tersebut dan tidak mudah mendapatkannya di tempat lain. Sebuah syarikat boleh dipengaruhi (vulnerable) untuk bersikap oportunis disebabkan beberapa keadaan: 25 . atau mereka mungkin membelinya daripada stock house. Gambargambar pula mungkin didapati daripada jurufoto mereka sendiri. perkhidmatan langganan. dan pengagihan fizikal. merupakan satu soalan tradisional bagi sosiologi ekonomi dan organisasi. termasuklah: laporan. Kebanyakan majalah-majalah berita tidak memiliki kilang kertas atau percetakan akhbar. atau membelinya daripada pembekal. Mereka boleh mengarahkan kumpulan pemberita mereka untuk menulis sebuah cerita. Menjelaskan tentang sesuatu firma memilih untuk membeli komponen-komponen atau perkhidmatan-perkhidmatan dalam pasaran terbuka.

• Ketentuan aset manusia (Human asset specificity): kemahiran tertentu diperlukan untuk mengeluarkan atau menggunakan sesuatu produk. Market and Hierarchies (Pasaran Dan Hierarki-hierarki) Pasaran (Markets) adalah bermaksud memudahkan urus niaga antara pembeli-pembeli merupakan dan pembekal-pembekal. Pelanggan menghadapi kesukaran memperincikan apa yang mereka mahu dan mencari melalui alternatif-alternatif bagi mencari pembekal terbaik. dan sebagainya. bahan-bahan mentah) hanya boleh didapati di suatu tapak tertentu.• Ketentuan tapak (Site specificity): produk (cth. kuantiti yang boleh didapati. ia akan rosak). Semasa satu mekanisme pasaran bekerja. pembeli membeli daripada mana-mana pembekal yang menawarkan kombinasi sifat terbaik seperti harga. pembelian ditamatkan dengan satu urus niaga oleh transaksi asas. dan sebab itu adalah ia hanya berguna kepada seseorang pelanggan. jadual penghantaran. Hierarki-hierarki yang (Hierarchies) lama. piawaian kualiti. 26 . • Kerumitan produk (Product complexity): maklumat tentang produk adalah kompleks. • Ketentuan masa (Time specificity): produk hanya berguna bagi suatu tempoh masa tertentu (cth. Perhubungan antara pembeli dan penjual adalah singkat. perhubungan pembekal-pelanggan bertahan diselaraskan oleh pengurusan lebih dari kuasa pasaran (market forces). • Ketentuan aset fizikal (Physical asset specificity): produk tersebut tidak boleh digunakan untuk perkara lain.

hubungan jangka panjang antara pembeli dan penjual dapat mengurangkan kos urus niaga. Electronic Markets (Pasaran-pasaran Elektronik) Dalam tempat di mana pasaran dijalankan. tetapi sebaliknya memperoleh barangan dan perkhidmatan daripada sebuah pembekal yang ditentukan. bekalanbekalan mestilah dijamin. Dalam pasaran elektronik. Oleh sebab persaingan antara pembekal-pembekal mewujudkan pelbagai pilihan. Dalam suatu persekitaran pasaran. pembeli-pembeli mencari penjual-penjual.Di bawah satu mekanisme berhierarki. dan hubungan mereka ditentukan dalam satu perjanjian. Menggunakan rangkaian elektronik untuk mengurangkan kos mencari barangan dan perkhidmatan yang bersesuaian disebut sebagai “kesan pembrokeran elektronik" (the electronic brokerage effect). pembeli tidak perlu mengadakan tebusan untuk sikap oportunis pembekal. seorang pembeli tidak memilih daripada antara banyak penjual yang berpotensi. Mengekalkan kestabilan. beberapa perkhidmatan wujud yang menghubungkan pembeli dan 27 . Perundingan suatu kontrak yang meliputi pelbagai urus niaga mengimbangi kos carian (search costs). pelanggan boleh meninjau untuk mendapatkan gabungan harga yang terbaik. Hierarki-hierarki terbentuk apabila kos urus niaga adalah tinggi. firma tersebut memilih sebuah pembekal bagi sejumlah urus niaga. kualiti atau lain-lain sifat yang diinginkan. Pada dasarnya. Kebanyakan ahli ekonomi percaya bahawa pasaran secara umumnya merupakan mekanisme-mekanisme yang lebih efisien untuk pembelian daripada hierarki-hierarki. dan/atau pembekal-pembekal tidak cukup kompetitif untuk menghadkan oportunisme.

penjual yang berbeza melalui perkongsian sumber maklumat (seperti satu pangkalan data berpusat yang diselenggara atau Jaringan Sejagat terpencar) dan menyediakan alat-alat untuk mencari data. pemerihal piawai produk piawai dan teknik-teknik seumpama untuk fotograf. Kemudahan rangkaian seperti perkhidmatan direktori memudahkan untuk mengesan sejumlah besar pembekal yang berpotensi. bagi beberapa tujuan. dan video telah terbukti amat sukar untuk dibangunkan. mudah dan murah. Mereka membantu pembelipembeli untuk menilai tawaran-tawaran pelbagai pembekal dengan cepat. Electronics Hierarchies (Hierarki-hierarki Elektronik) Firma-firma yang menggunakan rangkaian-rangkaian untuk mengurangkan kos integrasi membangunkan perhubungan berhierarki jangka masa panjang dengan rakan dagangan mereka. sepuluh digit ISBN boleh menerangkan sesuatu buku disebabkan teknologi maklumat yang diaplikasikan. Satu contoh adalah seperti sistem pertukaran data elektronik (electronic data interchange – EDI) yang 28 . Sebaliknya. Firma-firma mungkin cenderung untuk membina hubungan pasaran dengan rakan dagangan mereka apabila mereka menggunakan rangkaianrangkaian untuk mengurangkan kos-kos pencarian. dan menunjukkan sedikit kesetiaan kepada pembekal-pembekal tertentu melalui satu siri urus niaga. Program-program perbandingan yang pintar boleh meningkatkan bilangan bagi alternatif-alternatif serta kualiti alternatif terakhir yang dipilih. Oleh sebab teknologi menjadikan firma-firma mudah untuk mencari melalui banyak kemungkinan. di samping mengurangkan kos proses pemilihan. muzik. mereka boleh menggunakan rangkaian-rangkaian ini bagi membangunkan sejumlah besar kumpulan pembekal. Teknologi maklumat boleh juga digunakan bagi mengurangkan kerumitan produk. Sebagai contoh.

The Commercial Transaction (Urus Niaga Komersil) Generalisasi pandangan ahli ekonomi tentang pasaran-pasaran dan hierarki-hierarki membawa kepada suatu kesimpulan pandangan bagi urus niaga dan dari situ.menyambungkan satu poin terminal jualan peruncit kepada sistem penghantaran pembekal mereka. mengenakan konstren yang ketat kepada penyelarasan organisasi. Perolehan rutin automatik juga bermaksud kakitangan perolehan mempunyai lebih masa untuk memfokuskan kepada perundingan meletakkan harga yang lebih baik dan membina hubungan dengan pembekal. Keadah operasi ini juga disebut pengurusan inventori just-in-time (just-in-time inventory management – JIT). Rakan sepasangan (partners) disepadukan kepada satu takat yang ketara (significant) melalui penggunaan sistem maklumat dan rangkaian telekomunikasi. Aspek 29 . selalunya melebihi rangkaian komunikasi swasta (disebut value-added networks atau VANs). mengurangkan kemungkinan peruncit kehabisan stok bagi barangan yang selalu dibeli. Bekalan bersepadu yang berangkaian membantu untuk meminimakan inventori dan mengurangkan modal kerja dengan menambah darjah penglihatan peringkat stok. tercetus idea bahawa terdapat satu aspek “dapat dilihat (visible)" dan satu aspek “tidak kelihatan (unvisible)" untuk perdagangan elektronik. pemberitahuan invois dan pengiriman dengan lebih cepat. Mewujudkan perhubungan elektronik dengan pembekalpembekal besar dan pelanggan-pelanggan membolehkan syarikat-syarikat untuk menghantar dan menerima pesanan belian. Satu lagi contoh adalah integrasi sistem-sistem CAD/CAM antara satu reka bentuk cip komputer firma dan satu faundri silikon yang membenarkan pereka-pereka cip untuk memantau proses pembuatan dan mempunyai lebih kelonggaran dalam mengubah ciptaan mereka. EDI adalah satu standard untuk menyusun dan menghantar maklumat antara komputer-komputer.

Termasuk rundingan dengan pedagang-pedagang untuk 30 . Sama ada dapat dilihat atau tidak kelihatan. Aliran maklumat memerlukan beberapa infrastruktur untuk menggumpul. Kos mengangkut barang-barang. tidak wujud halangan kepada pergerakan – ini bermakna untuk memudahkan model dengan membuang batasan realiti. bergantung pada sifat rangkaian pengangkutan. Tambahan lagi. oportunisme dan gangguan di mana hierarki-hierarki menyebabkan keunggulan pasaran-pasaran sempurna ahli ekonomi: 1. Penemuan Prepurchase (Prepurchase Discovery): takrif bagi keperluankeperluan dan mencari ruang maklumat yang lebih besar bagi satu set produk yang berkemampuan yang bersesuaian dengan keperluan. manakala aspek tidak kelihatan pula meneruskan secara tertutup antara syarikat-syarikat dan tertumpu kepada pemprosesan urus niaga antara rakan perniagaan. berdasarkan kepada perbandingan sifat. Dalam dunia sebenar. Model empat fasa boleh menerangkan tentang kos urus niaga. 2. infrastruktur menjadi masalah. definisi kepada satu pasaran “sempurna" apabila setiap pembeli yang berpotensi mendapat maklumat yang “sempurna" : tiada seorang yang mendapat maklumat yang orang lain tidak ada. Bagi ahli ekonomi.dapat dilihat adalah bermatlamatkan pasaran pengguna yang luas. menganalisis dan menyebarkan maklumat. model ini bermula pada persepsi ahli ekonomi tentang sesebuah pasaran. Membina infrastruktur ini memerlukan pelaburan dan pelaburan tidak dibuat tanpa prospek ganjaran sebagai balasan. termasuk maklumat. Pemilihan Dan Komitmen (Selection and Commitment): pemilihan sesuatu produk dan pembekal daripada penemuan set. Jurang antara pasaran sempurna ahli ekonomi dan dunia sebenar sudah jelas: akses kepada infrastruktur dan pulangan kepada pelaburan tidak akan diagih sama rata dan seterusnya akan memberi kesan kepada kos urus niaga.

dan tugas-tugas dibahagikan antara pembeli. Komputer-komputer dan rangkaianrangkaian mestilah dirancang. Perspektif ekonomi dan pemasaran boleh menjadi agak abstrak manakala pengurusan dan perspektif khususnya teknologi mestilah konkrit. ketersediaan. Interaksi Postpurchase (Postpurchase Interaction): perkhidmatan pelanggan dan sokongan untuk memberi perhatian aduan-aduan pelanggan. yang sesuai seperti harga. pulangan produk dan kecacatan produk.syarat-syarat penghantaran. mekanisme pembayaran dan aliran maklumat dan dokumen yang berkaitan dengan pembelian. Takrif ini menyatakan bahawa transaksi: • • Mempunyai satu permulaan yang jelas dan satu hujung yang jelas. Takrif ini merupakan takrif yang menjadikan mesin wang automatik (automatic teller machines . dan dibenarkan untuk bekerja dengan sistem-sistem yang lain dalam sesuatu bank-bank.ATMs) boleh dipercayai. dan tarikh 3. teori sistem pengurusan pangkalan data (database management system – DBMS) menyediakan satu takrif eksplisit tentang urus niaga (transaksi). penjual dan sokongan pembekal. 4. Mengikut satu proses yang jelas (satu siri langkah-langkah atau perantaraan keadaan). Workflow (aliran kerja) Menggunakan teknologi untuk perdagangan memerlukan beberapa struktur yang ditentukan bagi pelaksanaan dalam persekitaran yang abstrak seperti yang telah dihuraikan di atas. Di tahap paling rendah. 31 . Penyempurnaan Pembelian (Purchase Consummation): penghantaran produk. • Pada akhirnya berjaya atau gagal (keadaan akhir).

perubahan tersebut adalah tahan lama (durable). • Setiap transaksi adalah satu set perubahan yang lengkap dan mereka diasingkan (isolated) daripada mana-mana transaksi lain yang dilakukan pada masa yang sama. • Sekali satu transaksi telah sempurna. Satu cara mudah untuk mengingati sifat-sifat transaksi adalah akronim ACID: Atomic. • Satu transaksi bagi jenis yang ditentukan akan sentiasa membuat perubahan-perubahan yang sama untuk pangkalan data. Konsisten. (Atom. Isolated and Durable. Perbincangan 32 . Meninggalkan pertukaran data dalam pangkalan data jika transaksi berjaya atau tidak berubah jika ia gagal. perubahan-perubahan itu menjadi tetap. Terpencil Dan Tahan) • Suatu transaksi adalah satu set aktiviti yang dianggap sebagai satu aktiviti tunggal atau atom (atomic) yang dilakukan oleh sistem. Consistent. tetapi berjaya hanya dengan satu cara. ini bermakna transaksi-transaksi itu adalah konsisten (consistent).• • Boleh gagal dalam beberapa cara.

Secara online.1.3 Pengguna Bisnes invest dalam teknologi maklumat dan e-dagang adalah untuk meningkatkan produktiviti.3. “Mengaplikasikan teknologi dalam perdagangan memerlukan beberapa struktur yang telah ditentukan (definite structure) untuk pelaksanaan". mengurangkan kos. Pengguna suka berbelanja/ membeli belah secara online kerana mereka mendapati banyak barang yang terdapat melebihi daripada barang di kedai biasa. Syarikat-syarikat boleh memilih untuk membawa mana-mana atau semua transaksi mereka proses secara dalam talian. Informasi yang baik dan pilihan yang banyak. Pengguna yang sibuk moleh menjimatkan masa dan mendapati bahawa membeli belah lebih mudah apabila peniaga melayan mereka secara individu. 3. dan meluaskan servis pengguna. Apakah risiko-risiko yang syarikat harus berjaga-jaga? 2. Mengapa? 2. 33 . tambahan pula dengan kos yang rendah untuk perniagaan internet. Apakah perbezaan-perbezaan antara sistem pasaran dan sistem hierarki? Huraikan satu contoh dimana suatu syarikat akan lebih memilih untuk berkerja dalam satu hierarki. boleh menurunkan harga dan meningkatkan kualiti. Bolehkah anda mengatakan akaun bank anda adalah satu hubungan berhierarki? 4. Jelaskan empat cara yang berbeza sesebuah syarikat kereta mungkin menjual produknya dengan menggabungkan transaksi-transaksi elektronik dan pembelian realiti (realworld purchasing). Huraikan bagaimana satu syarikat menggunakan rangkaian-rangkaian untuk menjadi lebih bersepadu. Kualiti servis pengguna juga boleh di perkembangkan. mereka juga boleh mendapatkan lebih informasi untuk membuat keputusan dalam membeli barangan. Beri tiga contoh kelebihannya.

Semulajadi manusia tidak akan berubah hanya kerana pengguna berbelanja melalui komputer. Penerimaan digital bagi barangan atau perkhidmatan ini mempunyai potensi untuk menjadi kawasan yang paling luas dalam pasaran elektronik. Melakukan perniagaan melalui kedai. dengan lebih efisen mencapai hanya pengiklanan dan publisiti. Jualan runcit barangan. Banyak syarikat menerima akibat daripada keuntungan yang cepat dengan meletakkan pesanan dan operasi servis pelanggan di internet. memerlukan peniaga untuk menyediakan servis yang sama kepada pengguna seperti yang mereka sering perolehi. Lebih banyak pengguna yang melayari secara onlone. kenapa pengguna lebih gemar membuat belian secara elektronik? 34 . Tetapi. video game. perkhidmatan banking. perkhidmatan pembelajaran. insurans. kanak-kanak menjadi lebih dewasa. Jualan software. Membeli-belh secara online tiada hubungan secara terus dgn empunya kedai dan kecepatan yang di peroleh dalam persekitaran online ini. Internet dan teknologi baru yang lain juga menggalakkan perniagaan untuk menjelajah. di mana jualan di hasilkan dalam internet tetapi produk itu diterima dari segi fizikal. dan berita boleh di lakukan secara terus menerusi rangkaiaan. sesetengah pengguna menganggap servis yang di jalankan lebih bertanggungjawab. Syarikat yang berkembang secara cepat untuk mengambil kesempatan daripada perkembangan peluang yang di cipta oleh internet. Pada zaman sekarang. muzik. Internet menjadi lebih mudah untuk di ekses dan perdagangan internet bertambah. Jumlah pengguna yang membuat belian melalui Internet merupakan bukti di mana pengguna memperoleh kebaikan. Pemasaran secara terus dan pengiklanan telah berkembang kerana perhubungan yang rapat antara kumpulan-kumpulan membuatkannya lain di dalam untuk internet mendatangkan sasaran keuntungan.

Contohnya setiap pembelian di kilang yang besar. Internet juga boleh membuat organisasi jualan secara tradisional.Customer Service Penjualan boleh menggalakkan banyak pelanggan yang boleh mereka temui atau hubungi melalui telefon. perniagaan internet boleh menambha pelanggan hanya dengan sedikit atau tanpa sebarang kos. penjualan secara katalog dan pengiklanan yang lebih cekap. Sama juga seperti penjual menjual kepada berjuta-juta pengguna yang sedang berkerja di rumah mahupun di pejabat dengan mudah secara online. membuka laman web. apabila bil akaun meningkat. sebuah kedai buku yang menawarkan pelbagai jenis buku memerlukan pengguna mencari sendiri tajuk 35 . Penjualan terus secara online boleh merendahkan pembelian semula dan meningkatkan kebolehan untuk menjual barang tambahan. Syarikat penjualan terus perlu meningkatkan pekerja kerana tempahan meningkat. Laman web yang menjual elektronik pengguna. Sebagai contoh. Variety Pembeli di laman web beruntung kerana tanpa meninggalkan rumah atau pejabat. Justeru itu. hanya perlu duduk di komputer. Tempahan secara elektronik boleh memaparkan lebih informasi dan kegunaannya berbanding dengan katalog kertas. Maklumat tantang produk dan pembelian apa sahaja. Sebaliknya. dan mencari pembekal secara online. Pembekal yang kecil dengan penjualan yang terhad kini membolehkan pembeli hanya melayari laman web dengan mudah sama seperti syarikat yang besar. Ini kerana penjualan berfungsi hanya dalam komputer berbanding dengan kedai yang menggunakan jurujual.pengguna boleh mengakses ribuan laman web untuk mengetahui berita terkini dan pelbagai acara lain. Pemilihan yang sangat banyak tidak terhad kepada produk dan servis yang boleh di hantar secara di gital. Pencapaian perniagaan online ini dibatasi hanya dengan kapasiti komputer untuk melayani segala kemahuan atau tempahan yang dibuat. alatan pejabat dan lain-lain juga menawarkan pilihan yang lebih banyak di internet. alatan perkebunan. saiz penjualan juga akan meningkat.

Contohnya. memilih laman web yang mengadakan promosi dengan mudah. Ini melibatkan pemilihan sesetengah keputusan dan model untuk kereta. Informed Choice Harapan agar peluang yang lebih besar terhadap terbukanya pasaran elektronik. menjadi lebih senang apabila masalah dapat dikurangkan dan mudah di dapati. Bersama dengan gambar kereta dan gambaran. sesuai dan untuk mendapatkan maklumat. Mengumpulkan segala informasi yang di perlukan untuk membuat keputusan boleh mengambil masa yang panjang. Sebelum itu. penampilan. pengguna hanya perlu memasukkan kata kunci untuk mengenalpasti jenis buku yang mereka mahu. Pembelian yang memerlukan banyak bajet untuk pencrian latar belakang atau perbandingan yang besar terhadap tawaran. pembeli kini boleh melihat model kereta yang berbeza dan membaca segala informasi kereta tersebut dan bagaimana persembahan kereta itu. pembelian atau polisi insurans dan berunding dengan harga yang berpatutan. mencubanya dengan aksesori yang berbeza. membeli kereta adalah salah satu contoh kepada kebanyakkan kebiasaannya. memilih kewangan ( sama ada untuk mengurangkan atau membeli dan bagaimana untuk mendapatkan harga yang berpatutan).buku yang di kehendaki atau membuat pesanan melalui telefon. Pengguna boleh menyelesaikan pemilihan dan proses pembelian. dan maklumat yang diperlukan. pelanggan boleh mengakses kereta baru dan menggunakan harga kereta untuk di bandingkan harganya nelalui penjual di internet. Sebaliknya. Jika pengguna ingin mendapatkan secara online. seterusnya mendapatkan tempahan mereka dalam beberapa hari kemudian. Melalui internet. 36 . kebanyakan pelanggan akan melawat ke bilik pameran jika mereka kekurangan informasi.

keadaan keluarga dan kadar insurans yang di perlukan. penjelasan tentang perkataan/istilah yang mereka tidak faham.Selepas membuat keputusan terhadap model kereta tersebut. informasi berkaitan sesetengah karier atau banyak mana dan jenis apa insurans yang sesuai untuk mereka. Pelanggan boleh membandingkan polisi dan hagra terhadap karier yang berlainan. Pelanggan boleh membeli polisi dengan menjawab beberapa soalan mudah tentang warganegara. Selain itu. Hanya dengan beberapa klik pada tetikus. pelanggan boleh memasukkan informasi diri mereka supaya senang untuk di hubungi termasuk alamat. power window dan kos juga bolehdi pilih. Permintaan pengguna akan diserahkan secara automatik kepada penjual berhampiran dengan alamat pembeli. pelanggan boleh mendapatka informasi yang lebih detail mengenai setiap karier dan setiap polisi untuk memastikan sama ada harga berbeza. Sistem itu boleh memilih tempahan secara rawak dengan menyediakan kuota dan merujuk kepada pelawat hanya mengakses informasi yang mereka perlukan. Sama ada pelanggan memilih untuk menyelesaikan secara online atau menjalankan pembelian secara personal selepas menggunakan laman web 37 . Secagai contoh. yang memberikan keluarga mereka financial profil. Perniagaan internet menjual insuran menyediakan peralatan software yang memabantu pengguna untuk mengenalpasti jenis insurans yang mereka perlukan dan seiring dengan informasi untuk membolehkan mereka membuat pilihan yang tepat atara satu polisi insurans dan sebaliknya. memilih sama ada model kereta 4 atau 2 pintu. umur. sistem ini juga memaparkan kuota agen punya contacts. Perbelanjaan insurans juga terdapat secara online. pengguna boleh menandakan kehendak mereka terhadap warna dalaman. dan luaran kereta. Akhir sekali. Sesetengah perkara seperti sistem suara. kesihatan dan gaji. Penjual akan penghubungi pelanggan untuk menetapkan harga.

juga di bawa oleh kepercayan. Pada dekad yang akan datang.laman web ini memberikan pelanggan banyak pengetahuan tentang pemilihan harga yang terdapat untuk mereka. persaingan dan keuntungan melalui medium ini adalah seperti di tukarkan kepada harga yang rendah kepada pelanggan. banyak pelanggan hari ini masih risau tentang internet.untuk membantu meluaskan pencarian tentang sesetengah produk. membeli-belah barangan di kedai menjadi jalan utama pelanggan membeli barang untuk tahun-tahun yang akan datang. dan meneydiakan barangan yang tidak bagus seperti barangan yang di jual di kedai. pencarian kepada permulaan yang lebih besar dan peluang untuk mencari item yang belum berada di pasaran. Penjualan dan juga persaingan di internet masih belum di terokai. Kanak-kanak pada hari nini membesar dengan internet dan mereka suka mencari shoping di internet dengan mudah dan natural. Penjual runcit internet yang lain menawarkan diskaun daripada penjual di kedai biasa. rasa dan cuba. Walaupun kelebihan yang di tawarkan oleh online shoping. Mereka amat prihatin tentang memelihara hak peribadi dan keselamatan informasi creadit kepada mereka. kegagalan penghantaran barangan. atau mendapati sangat susah untuk menggunakannya. e dagang harus membesar bersama mereka. Sesetengah pelanggan bimbang syarikat menawarkan informasi yang sallah. Urusan perniagaan yang baik di internet. jualan runcit. kanak-kanak pada hari ini menjadi dewasa . Apabila penjualan secara online berterusan untuk berkembang. 38 . Oleh sebab itu. menurunkan harga tidak akan membawa kepada penjualan tambahan. Kebanyakan penjual runcit merasakan dalam jangka masa yang pendek. Rintangan kepada membeli belah di internet adalah seperti adalah di kurangkan untuk pengguna yang muda. Ramai yang tidak mempunyai komputer. Ramai yang memilih pengalaman sendiri untuk membeli belah dan memilih produk yang mereka boleh lihat.

pembeli menggunakan informasi di internet untuk membuat keputusan tentang produk dan keinginan mereka yang ada di pasaran. Dalam pembelian kereta contohnya. 4 model fasa yang di perkenalkan boleh di gunakan sebagai panduan untuk mencari contoh untuk pengguna dan contoh untuk perniagaan. ini bermakna mereka perlu memberitahu pelanggan tentang produk dan servis yang di tawarkan. Prepurchase Discovery Ini merupakan satu proses untuk mencari satu set produk yang berupaya untuk memenuhi permintaan pengguna. Selection and Commitment Ketika fasa ini pembeli memilih pembekal dan produk berdasarkan perbandingan yang telah di buat. bersama dengan penyambung teknologi dan sokongan yang di perlukan. ini bermakna mereka boleh mengetahui apa yang mereka mahu dan mencari siapa penjualnya. 39 . Informasi ini boleh di ambil dan di sebarkan melalui saluran yang lain oleh orang lain. Ini bermakna pembekal harus mnyediakan informasi tentang kedapatan dan informasi penghantaran.Transaction and Workflow Kembali kepada idea perjalanan kerja dan analisa proses. kita boleh melihat kepada pembukaan pasaran daripada perspektif perniagaan dan pengguna. speacial features dan servis istimewa. availability. dan tarikh penghantaran. penjual mesti mempamerkan informasi yang telah dicipta untuk mencapai target mereka. Bagi pembekal. Kepada pengguna. Pada pembekal. ini bermakna strategi meletakkan harga termasuk diskaun. informasi tentang pembekal juga boleh di tambah sebagai informasi tambahan seperti perbandingan produk yang di tawarkan.Seseorang perlu memastikan maklumat ini berada di tahap pertama iaitu pembekal. Fasa ini termasuk perundingan dengan penjual untuk harga yang sesuai.

rangkaian pekerja memerlukan keselarasan juga. menerima barang dan membayar kepada mereka. Postpurchase Interction Dalam fasa terakhir ini meliputi servis pelanggan dan galakan untuk menerima aduan pelanggan. 40 . Pengguna juga memerlukan pemasangan tambahan. menerima kembali produk yang dihantar dan juga kerosakan produk. Pada fasa yang sebelumnya. penyelenggaraan atau servis percubaan. Invois dan resit dokumen pembelian di integrasikan ke dalam sistem akaun pembeli. Produk yang kompleks mungkin memerlukan penulisan teknikal. komunikasi 2 hala antara pelanggan dengan pembekal amat di perlukan.Bagi pengguna. ini adalah permulaan permindahan atau enevt perniagaan. selalunya di buat dalam beberapa bahasa. Pada tahap ini. Kepada pereka sistem ini. Sistem tempahan masuk perlu di sediakan untuk komunikasi tentang permintaan yang lebih spesifik dan penghargaan. Bagi pembekal. Rujukan harus di gerakkan untuk menghasilkan dan menrima barang atau sevris yang di minta oleh pelanggan di dalam masa setuju. ini sangat mudah. risalah dan katalog produk mungkin sudah memadai. mungkin tidak terdapat komunikasi yang baik dengan pengguna. mereka lebih banyak aktiviti yang perlu di lakukan. kakitangn dan proses penghasilan harus selaras dengan tujuan untuk dilaksanakan.Barangan. tempahan masuk turut masuk melalui gambar.Pada tahap ini. Purchase Consummation Ini merupakan fasa merangkumi perjalanan informasi dan dokumen yang berkaitan tentang pembelian dan pembanyaran secara elektronik yang memudahkan pembayaran kepada proses pembelian. Bergantung kepada betapa susahnya penghasilkan barangan itu dan proses penghaslannya.

bergabung dengan kos operasi yang rendah dalam perniagaan Internet. dan kecepatan. Informasi dan pemilihan yang lebih baik. Pembaca hanya perlu memasukkan keywords untuk mengenalpasti jenis buku yang di kehendaki. 7. Penghantaran secara digital produk atau perkhidmatan ada potensi untuk menjadi kawasan yang luas di dalam pasaran. inovasi. Bilangan individu yang menggunakan internet menunjukkan potensi untuk menjadi kawasan yang luas dalam pasaran.Bagi pembekal. 6. 5. melawat laman web dan mencari. membuat keputusan dan pembelian. mengurangkan kos. Pesaing harus lakukan perkara yang sama atau mencari kelemahan untuk di perbaiki. dan menambahkan perkhidmatan pelanggan. 4. atau penjualan. Dalam industri yang kian bertambah bertukar kepada pengkomputeran untuk menambahkan kualiti. perkhidmatan. 8. 2. Bagi pengguna. kualiti lebih meningkat. seterusnya mendapatkan buku di tangan mereka beberapa hari kemudian. setiap pengurusan individu harus di kawal untuk mendapatkan kesimpulan yang berjaya. prepurchase discovery bermakna mencari apa yang mereka perlukan dan mencari siapa yang menjualnya. From onclusion 1. Pembekal mungkin mahu mengekalkan personal lines dalam komunikasi. 3. termasuk tempoh pembayaran. prepurchase discovery bermakna memberitahu pengguna berkaitan dengan produk dan perkhidmatan yang mereka tawarkan. Usaha pemasaran tambahan membolehkan fokus kepada pembinaan kesetiaan brand. 41 . Bagi pembekal. Perlaburan perniagaan dalam teknologi informasi dan e dagang adalah untuk meningkatkan produktiviti.

kualiti dan harga yang ditetapkan.1.TAJUK 3 E-Dagang Aplikasi Antara Organisasi 3. KERANGKA TAJUK-TAJUK Aplikasi Antara Organisasi Kos-Kos pembelian Pengurusan inventori 42 Kitaran Masa Asimilasi dan Penyesuaian Teknologi .pembekal atau entiti lain dalam rangkaian. Membuat lakaran dan memahami bagaimana kos pembelian.4 Membuat peta minda bagaimana empat fasa dalam proses adaptasi teknologi baru.1 3. 3. 3. 3.1.1.2 HASIL PEMBELAJARAN Mempelbagaikan maklumat berkaitan E-dagang.Bagi pengurusan inventori pula.3 3.1. bagaimana ia diurus dengan cekap supaya stok dan pusing ganti inventori memenuhi piawai yang telah ditetapkan dan bagimana pengurusan masa dalam menjanakan kualiti dan penghantaran produk serta fasa-fasa yang terlibat dalam asimilasi teknologi dan bagaimana keterbukaan sesuatu rangkaian bergantung kepada seluas mana mereka membenarkan komunikasi antara pelanggan baru. Memahami perbezaan antara ”open internet dan VANs sebagaimana ianya memberi manfaat kepada perniagaan 3. melalui pencarian bebas dan terarah seperti search engines dsb.0 SINOPSIS Bab ini menjelaskan bagaimana proses-proses yang terlibat bagi pembekal dan pembeli dalam menepati jumlah penghantaran.1. pengurusan inventori dan kitaran masa memberi kesan kepada harga produk dan bagaimana intergrasi ini boleh menolong syrarikat.

Pembeli harus mencari pembekal yang dapat mengeluarkan produkyang dikehendaki dan menepati jumlah penghantaran. Perhubungan secara elektronik berkembang peasat dalam industri. Proses ini melibatkan pertuturan informasi supaya produk yang di 43 . perhotelan. kualiti dan harga yang telah di tetapkan. efisen dan inovasi. dan alat komunikasi membantu melicinkan hubungan inter organisational. 3. penggunaan internet. IT.3. dan syarikat kereta sewa. Sebagai contoh. Semua syarikat boleh berkomunikasi antara satu dengan yang lain secara elektronik melalui Internet. sistem perkomputeran adalah mesti sama ada untuk syarikat berkenaan atau kegunaan pengguna lain.3 KANDUNGAN ISI Penggunaan sistem komputer yang semakin canggih telah menjadi suatu kemestian dalam pelbagai industri di sebabkan oleh persaingan. Contohnya kepada airlines. Penggunaan medium ini adalah yang terpenting dan termudah bagi menjimatkan masa dan jarak. Penggunaan komputer dan medium yang boleh menghubungkan pembekal dengan pembeli di dalam sesuatu perniagaan di dapati paling banyak di gunakan pada masa sekarang. i. iaitu kesedaran untuk memperbaiki produk dan sevis akibat persaingan. Objektif kepada penggunan medium ini adalah atas dasar keberkesanannya.3.1 Kos Pembelian Pembelian barang-barang atau servis untuk organisasi yang besar akan melibatkan beberapa proses.

iii.2 Pengurusan Inventori Kebanyakan syarikat perlu menghentikan sementara pengeluaran produk bagi menjamin kestabilan stok. sebelum proses penghantaran produk berlaku. Semkin lama masa yang di ambil. ii. Sebagai contoh.bekalkan menepati spesifikasi yang di kehendaki. semakin banyak mereka perlu menyimpan stok sebagai persediaan jika berlaku kesilapan dan semakin lambat proses yang terlibat jika berlaku perubahan dalam permintaan. Kebanyakan informasi mungkin juga sulit. pengeluaran produk yang mengambil masa yang lama untuk sampai kepada pembeli. Bahagian accounting akan memadankan invois dengan purchace order. Masa 44 . boleh di atasi dengan adanya hubungan koordinasi yang rapat antara pembekal dengan pelanggan. pembeli akan di maklumkan terlebih dahulu oleh pembekal berserta dengan invois untuk produk yang dihantar. pembeli akan menghantar “purchase order” untuk menyatakan kuantiti produk yang di kehendaki. Seterusnya. Apabila contoh produk telah di luluskan.3. Syarikat perlu menyimpan sesetengah stok yang mendapat sambutan bagi menjamin kelancaran pengeluaran produk.3. 3.3 Kitaran Masa Cycle Times merupakan jumlah masa yang diambil untuk membina produk/barangan yang telah tersedia untuk dijual. jika ia berkaitan dengan proses pengeluaran atau mereka cipta produk. 3. Pengurusan barangan stok dan produk yang kemas membolehkan servis yang baik dapat diberikan untuk pelanggan dan boleh menjimatkan kos yang lebih rendah.

Ia boleh di tafsirkan sebagaipermulaan kepada perancangan sesebuah teknologi. Mereka mendapati 4 fasa yang terlibat dalam penghasilkan teknologi baru dan 3 penghalang yang boleh menghalang proses di atas daripada berlaku.yang singkat dapat menghasilkan pengawalan kualiti yang baik kerana masa yang diambil untuk pengujian produk dan kadar kerosakan. Technology Identification and Investment . proses ini perlu di sesuaikan dengan teknologi yang di sebutkan pada fasa 1 di mana pada peringkat ini lebih ramai pengguna terlibat bagi memastikan faedah dan implikasi teknologi. Jika masa yang biasa untuk mengeluarkan produk boleh dikurangkan daripada 8jam kepada 6jam. Resolusi masalah teknologi jangka pendek sangat kritikal. Apabila teknologi membuktikan kegunaannya. melabur dalam teknologi tersebut. Fokus perancangan dalamfasa 1 mesti di hasilkan di antara pengenalan teknologi dan sumber manusia. pengalaman terlalu terhad. Dalam tahun 1960. bukan untuk commerce. Technology Assimilation Penggunaan komputer yang pertama di gunakan di dalam bidang ketenteraan dan sains. para pengkaji mendapati IT memainkan peranan penting dalam memajukan sesebuah syarikat. Awal tahun 1970. 45 . Pihak pengurusan (personel) hanya mahukan pengalaman dan selalunya memerlukan latihan khusus. dan permulaan kepada projek teknologi tersebut. Fasa 2. Fasa 1. Fasa ini lebih berteraskan kepada eksperimen. Bank of America merupakan bank yang pertama yang menggunakan teknologi Electronic Recording Machine Accounting (ERMA). pemikiran secara logik mengenai implikasi teknologi selalunya tidak stabil. Technology Learning and Adaptation. fixed costs per unit are lower since less time is needed.

Hal ini termasuklah menyiapkan dan menapis aplikasi. Designer mungkin menggunakan lebih masa dan upaya dalam menonjolkan yang baru dalam produk yang tak berakhir. dan menyusun semula bagaimana menggunakan teknologi baru secara efisen. Hal ini sama risikonya. Terlalu banyak penekanan dalam skala ekonomi akan mmbunuh projek. kerna inovasi mendahului penapisan design secara berturut-turut. Dalam fasa perancangan harus ada fokus strategi yang kukuh. Perancangan dalam tahap ini adalah susah. Keadaan yang tidak berkembang dalam fasa ini boleh menyebabkan kelekaan dengan kawalan terhadap pengembangan keberkesanan. Rationalisation and Management Control adalah untuk membimbing design dan implimentasi. 46 . Perancangan yang formal menjadikan lebih efektif dan belanjawan lebih tepat disebabkan pengalaman yang di peroleh dari fasa dua yang pertama (the 1st two phase) Dalam fasa terakhir. Perancangan dalam fasa ini mengandungi fokus yang efisen. pengaliran teknologi yang tersebar luas (Maturity/Widespread Transfer) di kenalpasti berdasarkan penyerapan dalam teknologi melalui organisasi. Fasa 3. Kepercayaan asas boleh menjadi potensi kepada pengguna supaya berhati-hati dalam teknologi yang baru dan mendorong imaginasi pengguna bagaimana mencari cara untuk menggunakannya.Jika pendekatan terlalu konservatif. Akhir sekali. Sebaliknya bergantung kepada komunikasi yang baik dan kesanggupan penyesuaiaan bagi faedah pengguna. menaikkan pangkat staff kepada tahap yang boleh diterima. Peranan pengguna dan sokongan staf menjadikan boleh di ramalkan manakal kemajuan dalam pembaharuan dan pengubahsuaiian adalah lembab. bahaya yang tidak di duga mungkin akan di lihat di akhir pembinaan dan projek itu akan di bekukan apabila kemudahan terhad. Kawalan yang keras dapat menggalakkan galakan yang secara diam-diam dalam projek fasa 1. teknologi tidak akan berkembang. walaupun selepas pelaburan yang bersungguh-sungguh.

kemajuan dalam teknologi mengukuhkan perniagaan pemprosesan data dalam fasa 4. perubahan data elektronik (EDI) untuk pengawalan belian dan inventori dalam fasa 3 dan internet adalah barusahaja bermula untuk bergerak dari fasa 1 ke fasa 2. Dalam fasa perubahan. Kedinamikan pengembangan pengetahuan teknologi bermakna di mana-mana sahaja point yang di berikan dalam satu masa. syarikat akan berkemungkinan menjadi pengurus projek yang menggambarkan semua 4 fasa ini. Ia juga boleh memberi makna pengambilan teknologi kepada pesaing.Selalunya. Perubahan kurun. manakala fasa 3 dan 4 melalui pengawalan. Technology Adoption Organisasi boleh menjangkakan untuk mengalami gelombang fasa. Sistem pengurusan kewangan dan persembahan akan lebih efektif dalam fasa kawalan di mana terdapat tahap yang lebih tinggi daripada jangkaan yang di perlukan kepada mereka untuk berfungsi. Fasa 1 dan 2 di kenalpasti melalui perubahan. kerana ia di gantikan dengan cepat tahap terbaru iaitu 3 teknologi daripada bahagian yang lain dalam organisasi. batch data processing (like payroll) oleh sesuatu majikan untuk kebanyakan syarikat adalah dalam fasa 4. Contohnya. pengurusan harus melakukan rujukan untuk sesetengah faedah. Perancangan dalam fasa ini memberikan perhatian terhadap pengurusan di mana teknologi boleh di gunakan dan berapa banyak kos untuk melaksanakannya. rujukan menjadi lebih di gunakan secara efisen kepada tempattempat lain. pembahagian secara penyerahan dalam teknologi kepada lain-lain orang yang berkerjasama. Dalam fasa ini. seperti teknologiteknologi yang meninggalkan perubahan fasa akan di gantikan dengan eksperimen yang baru. Manakala Internet-based electronic commerce adalah bergerak dalam fasa 2 apabila syarikat menjelajahi berkemungkinan dan pelanggan menjadi biasa kepada 47 . awal tahun 1990. tak akan sampai kerana perbahan persekitaran teknologi boleh menggantikan kepesatan teknologi daripada ia di ambil sepenuhnya. Beberapa teknologi tak akan dijumpai dalam fasa 4.

kerana komunikasi adalah optimis. penemapatan dan menggunakan segala perkakasan dan perisian yang di perlukan untuk berkomunikasi menerusi rangkaian tersebut. risks. untuk mengurangkan buruh. Kebanyakan aliran maklumat boleh di tambah manakala selebihnya boleh di gantikan atau hilang keseluruhannya apabila rangkaiaan komputer di gunakan untuk menghubungkan sistem informasi melalui batasan organisasi. Sejak 1970-an dan 1980an. risiko dan had kepada sistem tersebut. 48 . Organisasi besar adalah yang pertama yang mengambil kelebihan/advantages dalam teknologi maklumat.keuntungan. Apabila kedua-dua iaitu multiple suppliers dan multiple buyers perlu dimasukkan. pertukaran maklumat yang lebih efisen menjadi lebih mudah. kedua-duanya dalam syarikat mereka termasuk rangkaiaan yang menambah kuasa komputer melalui tahap syarikat tersebut. computer-aided engineering (CAE)dan computer-aided manufacturing (CAM) dimana membolehkan jurutera. pembekal dan orang lain. Tahun 1980-an juga memperkenalkan sistem computer-aided design (CAD). invois dan shipping notification via EDI over value-added networks (VANs). pereka dan technicians untuk mengakses dan berkerja. Rangkaian lebih terbuka kepada mereka menggunakan komunikasi yang mudah dengan pelanggan yang baru. (companies explore possibilities dan customers become accustomed to the benifits. and limitation of the system) Rangkaiaan dan servis teknologi boleh menguatkan perhubungan. Rangkaian menjadi lebih terbuka dengan : a) Protokol awam (public protocol) yang di ambil daripada kelengkapan yang major dan penyediaan software. Ini mengurangkan kewangan dan kos pekerja dalam pemperolehan. kos percetakan dan penghantaran mail dalam procurement process. standard harus berkaitan tanpa pelabur substantial network-specific sama ada pada penjual atau pembeli. perniagaan di hantar dan di terima purchase order.

Kos untuk pelanggan untuk mencari pembekal yang berpotensi adalah rendah dan kos untuk pembekal untuk menambah pelanggan juga rendah. mereka akan melihat pembukaan rangkaian tersebut sebagai amaran kepada pemegang saham pasaran atau kelebihan bersaing. 2.b) Mereka di kawal oleh bahagian ketiga sama ada pembeli atau penjual pada rangkaian tersebut. (Kos pembayaran. Internet telah membuatkan lebih berpatutan walaupun kepada rumah pejabat yang kecil dengan meluaskan rangkaian perniagaan tersebut ke kawasan yang luas(work team & geographical location). terutamanya lebihan masa dan jarak. Teknologi informasi dan telekomunikasi membantu melicinkan masalah untuk mengatasi masalah penyelarasan dan kawalan dan dapat membantu mengstruktur semula hungungan inter-organisational. Rangkaian telefon adalah contoh yang baik kepada rangkaian yang terbuka. penyedia kepada rangkaian ada beberapa sebab untuk membuang sama ada penjual atau pembeli. 49 . 4. Ini kerana murah sebab skala ekomoni dan subsidi pelbagai di tawarkan. 3. lebih daripada 90% individu dan perniagaan/ para peniaga mempunyai servis telefon. Companies lower procurement costs by consolidating purchases and devoloping relationships with key suppliers to benifit from volume discounts and tighter integration in the manufacturing process. Jika rangkaian itu di uruskan oleh penjual atau pembeli di dalam pasaran. Di USA. Jika bahagian ketiga kembali berdasarkan overall volume pada rangkaian pengurusan. Jumlah masa yang digunakan untuk membina produk dinamakan kitar masa. Holding inventory bermakna operating kos yang tinggi dan profits yang rendah. pengurusan inventori dan kitar masa). CONCLUSION 1.

7. 50 . WWW menjadikan e dagang kepada rumah pejabat yang dengan rangkaian perniagaan berhubungan dengan elektonik dengan kemudahan berkolaborasi projek melalui work teams dan keadaan geografi. Fasa 2: Technological Learning and Adaption. melalui Internet. Ia di gunakan untuk penyelarasan antara purchasing operation di syarikat tersebut dengan pembekal. 9. 6. Syarikat yang pelbagai saiz kini boleh berkomunikasi antara satu sama lain secara elektronik. Sistem komputer telah bertukar kepada persaingan yang biasa dan ia lebih kepada insdustri. Fasa 1: Technology Identification and Investment. 8.5. 10. networks for compony-use only(intranets) atau untuk digunakan oleh compony dan its bisnes partners(extranets) as well as the private value-added networks. Fasa 4: Maturity/Widespread Technology Transfer. Fasa 3: Rationalisation and Management Control. Pembukaan Internet di harapkan most important attribute.

2 4.1 Memahami dan menyatakan bagaimana ’search engine’ dan pengiklanan memberi sumbangan kepada e-dagang.4 4. HASIL PEMBELAJARAN 4. 4.Mengumpul maklumat mengenai dokumen-dokumen yang boleh digunakan di Internet. Manakala pencarian terarah lebih berfokus kepada peranan agen-agen yang dianggap sebagai jawapan kepada petunjuk masalah dalam kecelaruan internet 4.1.1. Menggambarkan bagaimana perbezaan antara agen-agen dan pemberi maklumat.Menggunakan alat TOOL yang dinamakan SPIDER( atau robot /webcrawler) yang akan menyenaraikan sampel dokumen yang dijumpai di Internet dan hantar kembali ke pengkalan (HOME).1.1.1.0.3 4.2.5 Dapat menyatakan dan menggambarkan kelebihan dan kekurangan strategi pengiklanan atas talian (on-line) Memahami dengan jelas apa itu meta-data.WebRing. Menceritakan apakah ’virtual mall’ dan bagaimana ia dapat menarik pelanggan.click through dan web site pirate.1.SPIDER berkebolehan mengikut link. SINOPSIS Tajuk ini berkisar mengenai perkhidmatan yang bertujuan untuk bertindak sebagai indeks kepada sumber-sumber maklumat yang sangat banyak dan luas dalam rangkaian .TAJUK 4 E-Dagang Pencarian Bebas dan Terarah (Free Search and Directed Search) 4. KERANGKA TAJUK-TAJUK 51 . 4.

Cabaran utama bagi pemasarpemasar adalah. Khidmat-khidmat yang ditawarkan ‘Free Search’ akan dibincangkan di dalam bab ini. 52 . Kesedaran ini akan mempengaruhi kita untuk melawat laman tersebut. sebagai hanya suatu percubaan atau suatu permulaan kepada lawatan-lawatan seterusnya.PENCARIAN BEBAS PENGIKLANAN MEDIA MASA BERASASKAN WEB MENGUKUR KEBERKESANAN 4.3 Pencarian Bebas Kejayaan sesuatu perniagaan tidak akan terjamin dengan hanya mewujudkan suatu ‘kehadiran’ di Internet. Khidmatkhidmat lain akan dibincangkan di dalam bab yang seterusnya. terutamanya di Internet di mana para pengguna mempunyai pilihan untuk menghabiskan masa dan duit mereka pada ribuan laman yang berbeza. Portal-portal yang diisytiharkan sendiri telah berkembang menjadi suatu corong yang bertindak untuk membimbing seseorang pelawat bagi ‘menembusi’ kandungan Internet yang sangat luas dan sangat banyak. untuk menarik perhatian pelawat-pelawat ke laman mereka. Membina ‘kesedaran jenama’ (brand awareness) melalui pengiklanan dan pemasaran adalah penting untuk berjaya di dalam suatu pasaran yang baru dan pantas membangun. serta untuk menjana suatu ulangan lawatan yang penting dan bermakna. iaitu pertanyaanpertanyaan pengkalan data (database queries) dan pengiklanan.

adalah sangat mudah untuk ‘sesat’. Spider juga berkebolehan untuk mengikut link (hubungan/rantaian) yang disertakan di dalam dokumen tersebut. Apabila spider menghantar sampel-sampel kembali ke pengkalan. mempunyai tag yang berformat khusus (dikenali sebagai tag META) yang membenarkan penulis (author) untuk merekabentuk satu set kata kunci yang diingini bagi laman web tersebut. 53 . seperti ‘and’ atau ‘etc’). Meta-data adalah satu set kata kunci yang diguna untuk menerangkan dokumen tersebut. Sesetengah enjin pencarian mengambilkira bukan hanya kekerapan perkataan di dalam suatu halaman. manakala selebihnya mengambil keseluruhan atau kesemua maklumat tersebut. ramai penyumbang-penyumbang yang menjadikannya semakin besar dan luas dari hari ke hari. tetapi juga berapa hampir perkataan itu berada di bahagian atas suatu halaman dan ianya dibahagikan secara adil disepanjang halaman tersebut. Petunjuk-petunjuk lain adalah formatnya (font yang lebih besar biasanya adalah tajuk-tajuk). Sebab itulah perkara pertama yang biasanya dilakukan oleh pengguna adalah melawat enjin pencarian. Perkhidmatan ini adalah bertujuan untuk bertindak sebagai indeks kepada sumber-sumber maklumat yang sangat banyak dan luas di dalam rangkaian tersebut. akan terdapat suatu mekanisme untuk mengeluarkan meta-data daripada sampel tersebut. Ia biasanya menggunakan sejenis alat (tool) yang dinamakan ‘spider’ (atau robot atau webcrawler) yang akan menyenaraikan sampelsampel kesemua dokumen yang dijumpainya di Internet dan menghantarnya kembali ke pengkalan (home). Sesetengahnya hanya mengambil 500 perkataan pertama dari satu halaman yang dijadikan sampel. Setiap enjin pencarian akan mengumpul maklumat mengenai dokumen-dokumen yang boleh digunakan di Internet. Maka. dan seterusnya penemuan laman-laman tambahan untuk disiasat. dan text yang telah disertakan oleh penulis (author) untuk menerangkan mengenai dokumen tersebut. Oleh kerana sangat mudah untuk memasukkan suatu maklumat ke dalam Internet. HTML. Bahasa mark-up tradisional. Ini mungkin dikeluarkan melalui kekerapan perkataan (kecuali stop-words.ENJIN PENCARIAN (SEARCH ENGINES) Hingga kini Internet adalah suatu ‘kolam infomasi’ yang paling fleksibel.

NEAR dan NOT. Pencarian ini juga bergantungharap kepada meta-data. Sesetengah enjin pencarian mungkin mengikuti suatu peraturan yang tersirat bila diberikan beberapa kata kunci. sejuta atau pun hanya dua dokumen sahaja yang boleh digunapakai. serta menawarkan pilihan untuk mengehadkan keputusan dalam suatu tempoh masa tertentu. Penyelidik-penyelidik masih mengusahakan sistem yang memahami abstrak seperti “light brown” dan “jazz”. grafik-grafik. 54 . masukkan istilah “brown bear” dan klik butang “search”. Pada kebiasaannya. Enjin pencarian ini akan memberi pilihan untuk mengecilkan pencarian kepada jenis muzik (cth.Meta-data ini kemudiannya digabungkan dengan suatu pangkalan data yang membenarkan orang ramai untuk bertanya menggunakan kata kunci. begitu juga dengan pelbagai kemungkinan maksud yang boleh didapati daripada “lion” atau “kitchen” atau “old man with a moustache”. oleh kerana teknik penyusunan pengkalan data untuk bunyian dan imej-imej masih dalam perkembangan. ayat pertama pada satu halaman mukasurat akan ditunjukkan pada keputusan pertanyaan untuk memberikan satu gambaran atau pengenalan kepada apa yang ada di laman tersebut. OR. Keputusan kepada pertanyaan biasanya ditunjukkan sebagai satu set link berbentuk hypertext. sementara yang lain menawarkan peluang kepada pengguna untuk mencari melalui frasa dan bukan sahaja melalui perkataan. atau program-program komputer. contohnya. Sesetengah enjin pencarian pakar dalam jenis-jenis sumber tertentu: fail-fail audio. bergantung kepada kaedah yang diamalkan oleh sistem untuk mengeluarkan meta-data dan topik pertanyaan secara kasar. Sintaksis pertanyaan mungkin adalah mudah atau rumit/canggih. dan memberitahu anda saiz setiap imej dan format imej tersebut disimpan. huraian ringkas setiap dokumen yan ditunjukkan dalam konteks istilah pencarian tersebut. atau sistem operasi jika ia berkaitan program. Keputusannya mungkin seribu. membenarkan suatu pertanyaan yang menggunakan kombinasi operator AND. Terdapat juga yang memberi keutamaan kepada perkataan-perkataan. Pertanyaan ini akan dijawab dengan ratusan lokasi tepat gambar. Andaikata anda ingin melihat gambar beruang perang (brown bear). atau lebih bagus lagi. karaoke). Perkhidmatan ini akan benarkan anda untuk pilih “Picture”.

Jika anda klik pada banner ini. Akhir sekali. seluruh internet. Ia berguna terutamanya dalam dua situasi: mencari satu katalog produk yang luas bagi ciri-ciri (features) dan pilihan (options). dan meta-data akan menjadi lebih luas dan lebih tepat. tetapi bentuk dan perletakan banner tersebut menjadikannya suatu bentuk pengiklanan yang paling popular. adhoc dan bergaya peribadi yang dicadangkan oleh free-search dalam persekitaran pasaran. mengingatkan. dan memujuk pelanggan sebelum dan selepas sesuatu pembelian. syarikat atau perkhidmatan.minuman ringan). jenis pertanyaan yang baru akan digunakan. serta mencari dokumentasi teknikal yang besar jumlahnya. Ia membenarkan seseorang untuk mengehadkan atau meluaskan pertanyaan kepada punca-punca seperti laman (site) FTP dan newsgroups. enjin pencarian adalah merupakan suatu contoh jelas yang aktif. terdapat juga enjin pencarian yang sulit dan spesifik. Terdapat keputusan asas yang perlu dibuat berkaitan dengan kumpulan sasaran dan memadatkan pengiklanan pengiklanan: • Frequency (kekerapan): Pengiklan haruslah mendedahkan sesuatu iklan itu dengan kekerapan yang berkesan ditahap minimum yang diperlukan untuk memujuk pengguna membeli produk itu. PENGIKLANAN (ADVERTISING) Secara umunya. papan iklan (banner) adalah imej segi empat tepat yang mengiklankan suatu produk. Untuk produk yang mempunyai kitaran pembelian selama beberapa hari (cth .Sesetengan enjin pencarian melitupi lingkungan sumber-sumber yang luas. kekerapan pendedahan 55 (advertising saturation) apabila ingin membentuk suatu strategi . Terdapat juga satu laman yang dipanggil metasearch (atau metacrawlers) yang menghantar pertanyaan anda kepada beberapa enjin pencarian global dalam satu masa. Sebagai lanjutan kepada teknologi pengkalan data (database). Komunikasi pemasaran adalah bertujuan untuk memberitahu. Sulit atau tidak. Perkara kurang penting yang lebih kecil (Smaller secondary) dan pengiklanan secara teks juga turut digunakan. ia akan membawa anda ke laman web periklanan tersebut. Banner ini biasanya diletakkan di tengah-tengah pada bahagian paling atas suatu laman web (web site).

Banner sesuatu kempen mungkin berguna untuk menghasilkan kesedaran jenama. seperti “browsing” dan “surfing”. Berbeza dengan pengiklanan tv. serta istilah-istilah yang digunakan untuk menerangkan aktiviti Internet.yang efektif paling minimum adalah lebih tinggi daripada produk yang mempunyai kitaran belian selama beberapa tahun (cth . Di dalam Internet. Bagi produk yang mempunyai kitaran belian yang panjang adalah lebih berkesan jika sasarkan pelanggan yang berlainan setiap kali. Capaian juga mempunyai komponen bergeorafi. pelanggan sama yang berpotensi mestilah selalu ‘dipikat’ untuk memastikan kesetiaan pada jenama tersebut. Pengalaman lepas telah menunjukkan bahawa kekerapan efektif yang paling minimum adalah antara 1 – 13 pendedahan bagi setiap kitaran belian. terutamanya ketika mereka membuat keputusan pembelian. perletakan iklan adalah satu kerja yang agak rumit. kesedaran jenama akan memuncak. sementara yang lain boleh sasarkan pasaran kebangsaan atau mungkin juga antarabangsa yang lebih luas dan lebar. • Continuity (kesinambungan): Bagi produk yang mempunyai kitaran belian yang pendek. Dalam kes ini. Walaubagaimanapun. kajian menunjukkan bahawa selepas dua pendedahan. (low reach – kekerapan tinggi @ high reach – kekerapan rendah).kereta). pengguna-pengguna yang tidak mahu melihat banner-banner pengiklanan boleh membeli software yang akan menggantikan banner tersebut dengan suatu link berbentuk teks. Kumpulan ‘affinity’ boleh berhimpun tanpa perlu melalui sebarang portal. pendedahan banner iklan secara berlebihan melaporkan perasaan negatif terhadap medium tersebut dan bukannya produk itu. di mana pendedahan yang berlebihan akan memberi suatu penilaian negatif terhadap produk. kekerapan untuk menonjolkan banner perlu dikurangkan. • Reach (capaian): Pengiklan haruslah memutuskan samada untuk sasarkan sejumlah kecil pengguna tetapi kerap kali ataupun sejumlah besar pengguna tetapi kekerapannya berkurangan. Untuk mengekalkan profil suatu jenama yang baik selepas kempen permulaan. mencadangkan bahawa penerokaan secara kasual adalah berkemungkinan lebih biasa 56 . ketika banyak bentuk media adalah terhad pada pasaran tempatan.

Laman yang diminati ramai selalunya akan membenarkan pelayar-pelayar untuk klik pada link WebRing. Perancangan sebegini akan membenarkan lebih banyak 57 . Dengan meletakkan iklan di dalam sesuatu laman yang sangat sibuk. WebRing adalah merupakan satu kaedah lain yang boleh diguna untuk menghubungkan antara laman-laman yang berkaitan. Salah satu strategi yang berkesan ialah menghubungi pemilik web yang menguruskan laman yang berkemungkinan menarik minat pelawat-pelawat. jika anda menjual produk seperti barang masakan. Sekiranya banner dikira mengganggu. Anda boleh menguruskan iklan produk mereka di laman anda.atau lazim daripada pencarian bermatlamat atau rancangan yang disusun rapi. Ianya adalah satu persetujuan bersama antara bisnes-bisnes dengan tujuan yang biasa ataupun pasaran yang disasarkan. anda mungkin boleh meletakkan link timbal-balik (reciprocal links). dan begitu juga sebaliknya. di mana akan membawa mereka kepada ahli-ahli kumpulan yang lain. Contohnya. anda mungkin ingin bertukar banner dengan laman yang mempromosikan buku resepi. Link yang diletakkan pada kedua-dua halaman adalah bertujuan untuk membawa pelawat-pelawat ke laman yang mempunyai produk-produk yang bagus atau yang mempunyai maklumat yang berkaitan. tidak bermakna anda sudah disambungkan atau dihubungkan dengan pasaran. Meletakkan banner secara berstrategi untuk menarik minat pelbagai pasaran ‘niche’ (ruang pengiklanan) mungkin adalah satu strategi yang lebih berkesan untuk jangka masa panjang.

58 . memastikan banner-banner ditukarkan hanya antara syarikat-syarikat yang berkongsi profil pengguna yang sama. selain produk atau perkhidmatan khusus WebRing. Perkhidmatan pertukaran ini akan menyediakan laporan secara berkala bagi menunjukkan kekerapan banner anda dipaparkan dan kekerapan ia diklik oleh seseorang yang berminat dengan iklan anda untuk melawat laman anda. Pertukaran banner yang bernisbah 2:1 akan paparkan banner anda untuk setiap dua kali anda uruskan banner peserta-peserta lain. Kaedah popular yang ketiga ialah dengan menyertai kumpulan pertukaran banner.pengemudian yang mudah. Banner anda akan menjadi sebahagian daripada iklan-iklan yang akan muncul di halaman peserta-peserta kumpulan tersebut. wanita-wanita yang memiliki bisnes boleh menyertai WebRing yang mempromosikan pemilik bisnes wanita. Kumpulan-kumpulan pula lain akan mengkategorikan kumpulan-kumpulan. namun terdapat juga 10:1. Ini akan membenarkan perkhidmatan pertukaran tersebut untuk memutarkan pengiklanan itu secara berkesan kepada mana-mana laman yang akan memaparkannya. Perbezaan pengurusannya. Setiap pertukaran mempunyai nisbah yang akan memberitahu anda kekerapan banner anda dipaparkan. Sesetengah pertukaran mempunyai nisbha 1:1. manakala pertukaran banner pula mempunyai lebih ramai ahli dan adalah kurang dapat dijangka/diramal. Banner khusus yang akan ditunjukkan adalah biasanya diserahkan dengan segera selepas memasuki sesuatu halaman. seperti syarikat-syarikat perubatan sahaja. serta membuat pilihan rawak atau spesifik mengenai destinasi seterusnya daripada set laman-laman yang dipunyai ahli kumpulan tersebut. Begitu juga. Sesetengah kumpulan pertukaran banner hanya membenarkan syarikat-syarikat di dalam bidang khusus untuk untuk sertai meraka. persetujuannya. antara Pada suatu pertukaran WebRing banner adalah dan lebih WebRing statik dan adalah terhad umumnya.

tradisi penyiaran internet secara percuma telah menghalang penerimaa pembayaran berasaskan penggunaan atau pembayaran langganan daripada tersebar luas. Web yang mengandungi perniagaan memerlukan pelaburan utama yang lebih rendah berbanding dengan penghasilan web setara lain yang tidak mengandungi perniagaan. Berbeza dengan kandungan surat khabar atau majalah yang hanya dapat digunakan sekali. dimana hanya 60 peratus bertapak di dalam Amerika Syarikat. pemasaran terus. Walaupun orang ramai membayar sebahagian daripada kos untuk media seperti surat khabar dan majalah. terdapat sedikit ataupun mungkin tiada kos tambahan untuk menghantarnya kepada seorang pembaca atau seribu pembaca. Maka. Menambahkan majalah online dan yang mempunyai bahagian sama yang boleh dicetak. kandungan sesebuah surat khabar dan majalah haruslah dicetak dan dihantar ke news stands atau depan pintu rumah di seluruh bandar untuk sampai ke pembaca-pembacanya. pengiklanan juga menyalurkan sebahagian besar daripada hasil pendapatan yang diperolehi media. penyiaran stesyen radio dan tv secara berterusan. Pengguna kemudiannya boleh membaca maklumat tersebut di skrin atau mencetaknya. ia adalah lebih baik daripada menguruskan publisiti untuk syarikat-syarikat lain di laman anda. Walaupun hampir 90 peratus pengguna-pengguna web mendapatkan berita dan maklumat secara online. kebanyakan web-web perniagaan mengelak daripada mengenakan pembayaran untuk langganan sebagai satu cara untuk mengumpul ‘penonton’ dan menarik pengiklanan.(RBT 3110 Pendidikan Perniagaan dan Keusahawanan) MEDIA MASSA BERASASKAN WEB Anda juga boleh membeli sesebuah pengiklanan. Kandungan online boleh dimasuki secara terus melalui komputer. dan akses terus yang terhad untuk perkhidmatan berwayar dan skop maklumat biasa yang ada menjadi jelas. dan juga muncul secara terus di skrin komputer pembaca. Lebih daripada 2700 surat khabar mempunyai bisnes secara online. Sebaik sahaja kandungan tersebut dihasilkan dan disimpan. Kini. kandungan yang disimpan secara digital menawarkan potensi untuk 59 . dan transaksi hasil pendapatan.

dan televisyen didorong dan disokong oleh pengiklanan secara berkelompok (mass advertising). Mereka mengatakan bahawa pembaca setia bahan cetakan mereka juga boleh ditemui secara online. tetapi mengharapkan setiap medium memuaskan keperluan yang berbeza. Perkara ini mungkin memakan masa bertahun lamanya sebelum kesan penuhnya dapat dilihat. peta-peta. dan penyelidikan latar belakang secara lengkap dan teliti di dalam versi online. majalah. yang mana adalah susah jika dilakukan dengan timbunan kertas ataupun mikrofilem. radio. menunjukkan bahawa pertukaran ini sedang berlaku. Beberapa kajian menunjukkan bahawa tontonan televisyen merosot apabila penggunaan Internet mula meningkat. Walaubagaimanapun. Kandungan digital juga diaturkan dengan rapi dan menjadi arkib yang boleh dicari (searchable archives) dan pengedaran semula di dalam format lain (cth . pengiklan mungkin bertukar ke Internet jika merasakan ia memberikan kesan yang lebih efektif untuk mencapai bilangan penonton yang dikehendaki. tetapi trend terkini dalam perbelanjaan bagi pengiklanan tempatan dan iklaneka. Artikel-artikel yang terhad kepada teks dan sebuah gambar di dalam edisi cetakan mungkin dilengkapkan dengan klip video atau audio. sesetengah penerbit menyatakan bahawa peredaran surat khabar dan majalah mereka yang sedia ada tidak menurun. Hanya sedikit maklumat iklan yang ditujukan kepada penonton atau individu tertentu. Ia adalah sukar untuk tentukan samada berapa cepat Internet yang mengandungi perniagaan akan mengubah perhatian orang ramai daripada sumber media tradisional. MENGUKUR KEBERKESANAN Surat khabar. Walaupun jumlah penonton bagi sesebuah surat khabar atau rancangan sitkom di televisyen tidak menurun.CD-Rom).(RBT 3110 Pendidikan Perniagaan dan Keusahawanan) mengulangi pembungkusan semula dan penggunaan semula. Teknologi-teknologi yang lazim terdapat untuk pengawasan (monitoring) dan pengesahan bagi lalulintas 60 . walaupun penonton web mereka semakin meningkat. Istilah dan kriteria pengukuran yang digunakan untuk menetapkan harga pengiklanan di dunia sebenar telah mencerminkan perkara ini.

Agensi-agensi pengiklanan dan pembeli-pembeli media selesa dengan teknik pengukuran untuk media ini. Radio mempunyai liputan secara geografi dan maklumbalas penonton. Banyak pedagang-pedagang kini semakin kurang berkebolehan dalam mencipta program pengiklanan yang berbeza untuk setiap sasaran. Web Advertising Measurement Term Hit Definition An entry into the log file of a web server. Walaupun internet mempunyai potensi yang hebat untuk mengenalpasti dan menyasarkan kumpulan tertentu. Walaupun ia mungkin tidak berhasil sebaiknya dalam persekitaran yang baru. Syarikat penyelidikan media akan mengawasi bilangan penonton televisyen. kelemahannya bagi sistem penerimaan secara luas untuk mengawasi dan mengenalpasti lalulintas penonton telah menjadi suatu halangan yang akan cuba di atasi. tetapi saya tidak tahu bahagian mana” adalah merupakan komen oleh seorang eksekutif pemasaran yang ragu-ragu. walaupun mereka mungkin tidak percaya bahawa kesemua pengiklanan mereka betul-betul berkesan. untuk menyiasat rancangan kegemaran mereka. Kekurangan pendekatan yang lebih baik. generated by a file request. “Saya tahu sebahagian daripada pengiklanan saya telah dibazirkan. Pengiklanan secara luaran (outdoor) penonton yang berpotensi berdasarkan pada lalulintas.(RBT 3110 Pendidikan Perniagaan dan Keusahawanan) penonton (“impressions” atau “eyeballs”) menarik banyak pelaburan pengiklanan. ia akan bertindak sebagai jambatan sementara untuk pemilihan media dan pasaran yang ingin disasarkan. konsep dan alatan (tools) tradisional juga digunakan untuk pengiklanan Internet. kerana mereka tidak berupaya untuk mengesan atau membezakan pengguna yang setia berbanding pengguna yang hanya mencuba. The number of hits has no predictable relation to the 61 mengambilkira . Peredaran dan kadar penyampaian untuk surat khabar dan majalah dihitung daripada unit yang terjual dan penyelidikan pasaran. atau mengenalpasti pengguna kuat jenama-jenama lain yang mungkin berbaloi jika mengubah haluannya. kadang-kadang dengan menggunakan peralatan yang canggih dan berteknolgi.

This excludes error messages and redirects. AdClicks The “click-through” rate within a certain period of time. it does not indicate the number of visitors. Pengiklanan itu mungkin 62 . tidak mencukupi untuk membentuk persepsi yang sebenar bagi orang yang menggunakannya. It can be calculated by IP address (inaccurate) or user login (accurate). Masalahnya ialah membentuk dan mengenalpasti ukuran pendedahan.(RBT 3110 Pendidikan Perniagaan dan Keusahawanan) number of visitors to a site. walaupun ia tidak diterjemahkan menjadi satu click-through kepada laman tersebut. Standard impressions The number of times an Internet surfer sees an ad banner but does not “click-through” to connect to the advertiser’s site. Jika matlamat iklan tersebut ialah kesedaran jenama (brand awareness). ia mungkin cukup jika mempunyai kekerapan pendedahan yang tinggi. Keberkesanan pengiklanan secara banner diukur dengan kadar ‘click through’: berapa kali orang yang melihat banner tersebut klik padanya dan pergi ke laman pengiklan tersebut. sebagi contoh. Visit The gross number of occasions a user looked up as ite. Unique users The number of individuals who visit a site within a specific period of time. Browser hanya memberikan maklumat yang sangat terhad kepada server. It does not indicate wether visitors are digging into the site content or just skimming. a single page with (for example) ten small icons will register eleven hits in the log file. Qualified hits Hits that deliver information to a user. This is a sequence hits made by one user at a site within a set period of time.

Jika banner anda dikendalikan di laman orang lain. iaitu kepercayaan. Jika seseorang mempunyai masalah memuatkan (loading) satu halaman. Kaedah yang paling biasa untuk menghitung pendedahan ialah dengan menghitung hit: pelawatpelawat ke halaman yang mengendalikan iklan tersebut. Sesetengah pertukaran dan perletakan banner.(RBT 3110 Pendidikan Perniagaan dan Keusahawanan) diterjemahkan kepada penambahan jualan di dunia sebenar. dan link timbal-balik. iaitu mereka yang menyalin halaman dari laman web secara tidak sah serta menjual ruang pengiklanan dengan menyamar sebagai sebuah syarikat yang berjaya. syarikat menggunakan pengiraan berdasarkan kombinasi nisbah ia dipaparkan. kadar click-through. Walaubagaimanapun. sementara yang lain menghitung satu click-through hanya jika satu jualan dibuat pada laman web pengiklan itu. pengiklan mahu mengaitkan pendedahanpendedahan kepada perbelanjaan pengiklanan dan jualan. audit bagi angka putaran (circulation figures) dan persaingan antara mereka-mereka yang membuat anggaran syer pasaran wujud bagi pengiklanan dunia sebenar. dan juga ‘lanun halaman web’. tanpa lawatan (visit) ke laman pengiklana tersebut. Isu yang sama timbul dalam pengukuran click-through. bolehkah anda sahkan berapa kali ia sebenarnya dipaparkan? Jika syarikat yang anda berurusan itu memberitahu banner anda akan ditunjukkan setiap lima kali seseorang mengakses URL tertentu. Sesetengahnya akan menghitung mana-mana rujukan daripada satu halaman yang akan memaparkan banner tersebut. ia mungkin sukar untuk menyemak prestasi mereka. Keinginan itu untuk juruaudit dan banyak lagi 63 . Terdapat kes-kes yang dilaporkan dimana perkhidmatan pertukaran palsu yang hanya memaparkan banner mereka sendiri dan bukannya banner klien mereka. Sekali lagi. ia tidak akan menunjukkan capaian sebenar iklan tersebut. tetapi perkhidmatan-perkhidmatan untuk Internet ini masih lagi di tahap yang baru. atau asyik kembali atas sebab lain. maka sesetengah perkiraan hanya satu permintaan untuk setiap hari daripada satu alamat IP unique. dan nilai bagi maklumat yang disediakan tidak diterima secara umumnya. Terdapat satu lagi faktor.

kriteria abstrak seperti “share of voice” dan “share of mind” akan memberi laluan pada “share of customers” suatu jenama. Dua perkhidmatan yang ditawarkan oleh portal ialah: __________ dan _______. Ini juga akan membantu dalam mensasarkan pengiklanan dan juga bayaran yang dikenakan untuk pengiklanan. 64 . ________ adalah satu set kata kunci yang diguna untuk menerangkan dokumen. Terangkan bagaimana enjin pencarian membalas sesuatu keputusan pencarian. ________ atau _______ yang akan menyenaraikan sampelsampel kesemua dokumen yang dijumpainya di Internet dan menghantarnya kembali ke pengkalan. 3. ___________ adalah bertujuan untuk bertindak sebagai indeks kepada sumber-sumber maklumat yang sangat banyak dan luas di dalam rangkaian. Sebuah enjin pencarian biasanya menggunakan alat (tool) yang dipanggil ______. Terdapatnya penambahan bilangan pengiklan-pengiklan yang mahu mengetahui secara tepat apakah yang telah dirangsang melalui tindakan atau perbuatan pengiklanan. 2. Kerana akauntabiliti sebenar memerlukan maklumat sebenar. SOALAN 1. 5. serta menganalisis perlakuan yang bertentangan dengan sosio-ekonomi dan profil psikografik mereka. sebaik sahaja teknik pengiraan diperbaiki dan diterima secara umumnya. Mereka juga mungkin akan menyediakan lebih banyak alatan software yang menghitung bilangan penonton lebih tepat dari hit dan click-through. 4. termasuklah menjejak visit dan corak pembelian. ataupun pengenalan produk baru meraka.(RBT 3110 Pendidikan Perniagaan dan Keusahawanan) kedudukan yang lebih sistematik atau ‘pensijilan kualiti’ adalah diketahui ramai.

Berbeza dengan kandungan surat khabar dan majalah yang hanya dapat digunakan sekali. • Bayangkan anda cuba untuk menjual suatu produk secara online. Keberkesanan iklan secara banner diukur dengan _________. Apakah kaedah yang anda gunakan untuk mengiklankan produk tersebut? Apakah keputusan asas yang akan anda buat berkaitan kumpulan sasaran dan ‘advertising saturation’? • Apakah masalah paling besar apabila ingin menaksirkan kejayaan dalam sesuatu pengiklanan Internet? Apakah yang dapat anda lakukan untuk mengatasi masalah ini? • Bagaimanakan Internet telah memnpengaruhi media tradisional? 65 . 9. Apakah WebRing? 7. telah kekurangan menjadi suatu _____________________________________ halangan yang akan cuba di atasi. TITIK PERBINCANGAN • Terangkan bagaimana enjin pencarian menyusun dan mengumpul maklumat. 8. Walaupun Internet mempunyai potensi yang hebat untuk mengenalpasti dan menyasarkan kumpulan tertentu.(RBT 3110 Pendidikan Perniagaan dan Keusahawanan) 6. Bagaimana perkhidmatan media di ‘dunia sebenar’ membuat keuntungan dalam kaedah yang tidak boleh dilakukan oleh perkhidmatan media secara Internet? 10. kandungan yang disimpan secara digital menawarkan potensi untuk __________ dan _________.

0.1.1. automated order entry. : 5. pengumpulan frofil pelanggan. making order entry work dan borang pesanan. interaksi sosial.1.1 5. HASIL PEMBELAJARAN 66 .tier client. . Istilah senarai panggil semula (call-back queue). SINOPSIS Tajuk ini menceritakan bagaimana penilaian dan pemesanan dalam e-dagang yang yang merangkumi lapan indikator penting iaitu pengurusan perhubungan. 5.1. the three.1.3 Bagaimana untuk meningkatkan khidmat pelangan dan penilaian produk dengan menggunakan perkhidmatan Internet. kumpulan akhbar ( newsgroup) dan bilik sembang (chatroom) Menerangkan bagaimana pengumpulan data daripada seorang individu pengguna boleh digunakan untuk meningkatkan khidmat pelanggan 5. delivering customized products.(RBT 3110 Pendidikan Perniagaan dan Keusahawanan) TAJUK 5 E-Dagang Penilaian dan Pemesanan ( E-Dagang ) ( Order Entry and Authetication ) 5.4 Kebimbangan privasi yang meningkat dengan pengumpulan profil individu pengguna.2 5.

KERANGKA TAJUK-TAJUK PENILAIAN & PEMESANAN Relationship Management Soscial Interaction Colecting Customer Profiles Aoutomated order entry The Three Delivering Customized Products Making Order Entry Work Orders Forms The Three – Tier client/ server system at work 67 .(RBT 3110 Pendidikan Perniagaan dan Keusahawanan) 5.2.

Walau bagaimanapun. dan kebolehpercayaan. Proses penilaian ini mungkin disepadukan dengan penemuan. Vendor juga perlu menyediakan peluang-peluang 68 . bahan mentah dan kesesuaiannya.(RBT 3110 Pendidikan Perniagaan dan Keusahawanan) 5. Dalam kedua-dua kes tersebut. khidmat pelanggan. dua set kriteria keputusan akan dipertimbangkan: faktor produk. mewujudkan asas kepercayaan antara vendor dan pelanggan memerlukan lebih daripada teknikal atau kecanggihan pemasaran. dan faktor kemanusiaan seperti reputasi.3 PENILAIAN Memahami bahagian ini memerlukan perbandingan antara tawaran-tawaran tertentu di mana tempat pasaran dijalankan. seperti harga. atau ia mungkin suatu ‘pas kedua’ (second pass) melalui subset vendor-vendor (subset of a vendors) yang dipilih selepas produk yang diinginkan telah dapat ditakrifkan dengan jelasnya. Kredibiliti sesuatu katalog produk merupakan faktor utama kepada pasaran elektronik.

pengeluarpengeluar besar membuat spesifikasi mereka tersedia secara dalam talian (online). kejayaan sesebuah syarikat mungkin lebih banyak dikaitkan dengan eksploitasi teknologi. Masalah ulangan lawatan (repeat visit) adalah sebahagian daripada fungsi bagi reka bentuk tapak Web. Pendekatan ini berkesan untuk spesifikasi-spesifikasi bertulis dan bagi lukisan-lukisan tertentu. Sebagai contoh. Dalam beberapa keadaan. Dalam keadaan yang lain. Peruncit-peruncit internet. Firma-firma yang lebih maju mungkin menggunakan satu sistem reka bentuk berbantukan komputer (CAD) bagi membolehkan mereka menerima reka bentuk data dalam format digital. Mereka “rip off” spesifikasi-spesifikasi yang dicetak. kemudiannya membacakannya dan memasukkannya ke dalam sistem manual mereka. dan ia bergantung kepada setakat mana kepuasan pelanggan. mereka juga mempunyai satu sistem dalaman manual dan tidak cuba untuk mengunakan format yang tersimpan secara digital (digitally stored format). Ianya adalah sukar untuk dicapai dan perlu melakukan beberapa percubaan.(RBT 3110 Pendidikan Perniagaan dan Keusahawanan) untuk berinteraksi dan mempersembahkan maklumat kepada pelanggan dalam bentuk yang mudah difahami dan berguna. sebagai contoh. mungkin perlu untuk menawarkan produk mereka dengan huraian yang terperinci dalam talian. Beberapa firma-firma kecil pula berpuas hati dengan satu penyelesaian “rip and read”: mereka menghubungkan kepada sebuah papan buletin atau rangkaian nilai tambah tetapi menggunakan komputer sebagai sebuah mesin faks yang mahal. imej-imej tiga dimensi (3D) sesuatu produk ditambahkan sebagai penarik bagi menggantikan gambar foto 2D dalam laman web masa ini. Selaras dengan jalur lebar (bandwidth) yang semakin berkembang. Pelanggan-pelanggan boleh melawat laman web kedai-kedai perabot di internet dengan persekitaran realiti maya. pameran (display) tidak memerlukan teknologi yang canggih untuk menjadi sesuatu yang berguna. Mereka mungkin boleh melengkapkan rumah atau pangsapuri mereka dengan perabot melalui ikon ‘seret dan lepas’ (drag and drop) perabot kepada ruang bilik pelanggan yang 69 . Tapak (sites) sesuatu perniagaan akan hanya menjadi berjaya lama-kelamaan jika mereka dapat menjana pengulangan lalu lintas di tapak tersebut. Selalunya.

Dalam ekonomi yang global. Pengiktirafan ini akan membawa kepada satu takrif baru penjenamaan: satu jenama akan menentukan kualiti perhubungan dan juga kualiti produk tersebut. Sekali pengguna sudah setia kepada sesuatu konteks (jenama). Matlamat akhirnya adalah. Sebuah bank dalam talian memberikan satu contoh memberikan maklumat asas tentang rumah mereka. sentuhan peribadi semakin mudah hilang. 70 pemasaran one-to-one boleh dilaksanakan. Cabarannya adalah untuk membawa pemasaran langsung kepada peringkat seterusnya: untuk memasarkan secara langsung terhad kepada sekumpulan pelanggan (juga kepada individu) dan menjadikan ia menguntungkan. Suatu hubungan amanah mesti diwujudkan antara pelanggan dan vendor. Pengurusan Perhubungan (Relationship Management) Gaya persembahan dan reka letak (layout) sesuatu katalog produk tidak mencukupi untuk menjamin kejayaan.(RBT 3110 Pendidikan Perniagaan dan Keusahawanan) telah dibuat menyerupai rumah mereka. Kesetiaan pelanggan (cth: pengenalpastian jenama) adalah mungkin sekali dihubungkaitkan dengan keseluruhan konteks produk dan penghantaran maklumat. Syarikat-syarikat yang mahu mendapatkan sekumpulan pelanggan yang setia mesti menjari jalan untuk memberikan satu dimensi peribadi (personal dimension) bagi pemasaran tanpa sempadan. apa sahaja kemungkinan akan mula timbul. syarikat-syarikat akan lebih menguruskan pelanggan berbanding jualan: perbelanjaan yang berbilion yang tidak disedari untuk iklan dan promosi bagi produk percubaan akan digantikan dengan disiplin yang lebih berfokus dan jangka panjang yang akan mengurus dan meningkatkan kepentingan pengguna sepanjang hayat. pada dasarnya. untuk menukarkan produk kepada perkhidmatan jangka panjang. Pada masa akan datang. bagi memberi kredibiliti kepada maklumat yang diberikan. . Ciri ini memboleh pelanggan mengukur kesesuaian beberapa perabot yang berbeza untuk disesuaikan dengan bilik mereka sama ada dari segi saiz mahupun warna perabot tersebut. Pelanggan-pelanggan Internet pekerjaan. bagaimana umur.

Sama ada melalui kerjasama dengan syarikat insurans atau persaingan secara langsung dengan mereka. 71 . perdagangan elektronik. Perkhidmatan pelanggan yang lebih tinggi boleh membezakan faktor yang akan meningkatkan kesetiaan pelanggan kepada sesebuah gedung dan produknya. memulakan suatu perniagaan. ia juga boleh menjadikan pelanggan lebih berpuas hati. Berdasarkan input ini dan jenis-jenis akaun yang mereka ada dengan bank. atau hanya memperbaiki organisasi kewangan dan peruntukan. Mekanisme-mekanisme ini dan yang serupa memberi peluang kepada bank-bank untuk silang jual (cross-sell) produk dan perkhidmatan. dan bantuan keputusan peribadi. Mempunyai deskripsi produk. sebagai contoh. Bank juga telah mula menjual insurans sebagai matlamat mereka untuk menjadi kedai sehenti (one-stop shop) bagi memenuhi keperluan perkhidmatan kewangan pengguna. memperbaiki rumah. Kemudian. menyimpan dan melabur. Keseluruhan konteks ini menyediakan kemudahan mendapatkan maklumat. mereka menunjukkan keinginan dan keutamaan kewangan mereka.(RBT 3110 Pendidikan Perniagaan dan Keusahawanan) pendapatan dan jantina kepada pihak bank. sokongan teknikal dan maklumat status pesanan dalam talian bukan sahaja menjimatkan wang dengan membolehkan staf perkhidmatan pelanggan syarikat untuk mengendalikan yang lebih banyak soalan rumit dan menguruskan perhubungan pelanggan. pengurusan akaun dan transaksi yang komprehensif. katalog produk bank akan memberi maklum balas dengan menawarkan khidmat nasihat kewangan dan barangan baru mengikut kehendak pelanggan dan tawaran istimewa untuk perkhidmatan bagi pelanggan yang mempunyai keutamaan. persaraan. pihak bank juga telah mempengaruhi syarikat insurans mencapai pasaran mereka.

dan mengetahui bahawa produk itu sudah pun dihantar dan dijangka sampai kepada pelanggan pada keesokan pagi. Oleh sebab tiada perhubungan secara langsung antara pemilik atau pekerja di web dan kerana ciri Web yang jelas. arahan pemasangan dan tip-tip merumus masalah (troubleshooting). Maklumat ini boleh didapatkan daripada laman Web syarikat itu dalam tempoh masa kurang daripada satu minit. Antara contoh interaksi sosial yang terbaik adalah melalui kumpulan perbincangan berkaitan produk dan saling mencabar (pencabar/pesaing– Lists). Sokongan transaksi termasuk status pesanan. Lists Ini mungkin diwujudkan khusus untuk menghubungkan pengeluar dengan 72 . muat turun perisian dan sokongan teknikal maklumat dalam talian. Sokongan teknikal adalah penting khususnya bagi produk kompleks yang memerlukan dokumentasi yang mendalam. panggilan telefon kepada pembekal akan menyebabkan satu siri pemindahan maklumat dari satu jabatan kepada yang lain dan mereka menjanjikan akan menyemak status pesanan dan menghubungi pelanggan semula. Sokongan dalam talian terbahagi kepada dua kategori am: sokongan transaksi dan sokongan teknikal. Sebagai tambahan untuk meningkatkan kepuasan pelanggan. Pola ini membazirkan masa dan wang bagi pelanggan dan penjual. Syarikat-syarikat penghantaran membantu rakan kongsi perniagaan mereka untuk menyelesaikan masalah ini melalui internet. dan proses memulangkan barang niaga yang tidak dikehendaki. memasukkan nombor pesanan. syarikat-syarikat menggunakan Internet untuk laporan simpanan khidmat pelanggan daripada pesanan yang dibuat. Seorang pelanggan boleh pergi ke laman Web syarikat penghantaran. Interaksi Sosial (Social Interaction) Beberapa pelanggan akan menjangkakan perkhidmatan di laman web adalah lebih baik daripada kedai biasa. Selalunya.(RBT 3110 Pendidikan Perniagaan dan Keusahawanan) Terdapat beberapa perkara yang lebih mengecewakan bagi seorang pelanggan jika dibandingkan penghantaran produk yang tidak mengikut masa bagi suatu pembelian yang penting. ketersediaan produk. ciri-ciri interaksi sosial memainkan peranan yang besar bagi memudahkan maklum balas antara pelanggan dan pengeluar di samping bagi menyokong penyelidikan pasaran.

Komunikasi cepat ini beransur-ansur mula menjadi perhatian kepada golongan bukan saintis dan Usenet hari ini sedang berkembang maju. bagi pengguna yang mahu menggunakan discussion lists dan newsgroup di Internet. Usenet adalah satu kumpulan sistem papan kenyataan seluruh dunia. jenis tulisan dan imej-imej: terdapat juga yang mempunyai keupayaan audio yang terbatas. ataupun ia mungkin diwujudkan untuk para pengguna berkomunikasi antara satu sama lain. Mereka dapat bekerjasama dengan teman-teman dari seluruh dunia dan berkongsi idea-idea mereka dan penemuan-penemuan dengan lebih cepat berbanding kaedah penerbitan tradisional seperti majalah-majalah.(RBT 3110 Pendidikan Perniagaan dan Keusahawanan) pengguna. dengan pelbagai jenis warna teks. Para saintis. Terdapat satu skrin pemisah membenarkan pengguna untuk memasukkan (menaip) mesej. berdasarkan perisian kumpulan akhbar. adalah kumpulan pertama yang memanfaat Internet sebagai suatu bentuk teknologi komunikasi yang cepat dan murah. jurnal dan buku. bagi pengguna yang mahu berbincang atau berforum melalui perkhidmatan dalam talian yang komersial. tarikan utama mereka adalah komunikasi langsung dan kepelbagaian peserta. Bilik sembang awam (pulic chatroom) umumnya cuba mengekalkan fokus perbualan kepada satu topik khusus. dimana mesej tersebut dihantarkan dengan sertamerta ke ruang mesej dikongsi yang dipanggil “bilik sembang (chatroom)” atau “saluran (channel)". Jawapan atau pandangan kepada pesanan yang dihantar dihubungkan. kepada satu peti surat kolektif di mana sesiapa juga boleh berbuat begitu. Dua teknologi internet yang digunakan dengan meluas untuk tujuan ini adalah kumpulan akhbar (newsgroups) dan sembang (chat). Sembang (kadangkala dikenali sebagai IRC) adalah satu perkhidmatan yang membenarkan komunikasi segera dengan sesiapa sahaja yang mahu menyertainya. membentuk rantaian atau “threaded discussions". 73 . Sesiapa yang masuk ke ruangan tersebut dapat membaca mesej dan memberi respon terhadap mesej tersebut dengan serta-merta. Pengguna menghantar pesananpesanan melalui mel elektronik. Bilik sembang boleh berbentuk visual yang kompleks.

untuk diguna pakai oleh pelanggan-pelanggan dan wakil-wakil perkhidmatan pelanggan di kemudian hari. Setiap permintaan untuk pertolongan dan jawapannya yang berkaitan juga dapat dikesan dan disimpan dalam pangkalan data. Sistem itu seharusnya memasukkan/menggabungkan peraturan perniagaan untuk memberi laluan dan mengutamakan berdasarkan jenis soalan yang ditanya. Pelanggan-pelanggan ini akan menerima panggilan telefon yang segera daripada wakil servis. Pendekatan ini memastikan setiap pertanyaan itu dijawab melalui saluran yang paling berkesan. Suatu rekod bagi perbualan tersebut disimpan dan dihantar melalui e-mel sebagai rujukan kepada pelanggan sekiranya masalah yang serupa timbul pada masa akan datang. Mereka mungkin mewujudkan satu “perkhidmatan keutamaan" untuk pelangganpelanggan web yang akan membenarkan mereka untuk meminta satu sesi berbual secara langsung semasa mereka melayari laman web. Sebagai contoh. e-mel. 74 . sementara soalan memerlukan beberapa penyelidikan akan mendapat jawapan melalui e-mel. pelanggan akan dihubungkan kepada seorang juruteknik yang akan menjawab semua pertanyaan pelanggan.(RBT 3110 Pendidikan Perniagaan dan Keusahawanan) Sokongan pelanggan berasaskan Web membolehkan kerjasama bagi melayakkan dan mengutamakan permintaan untuk sesuatu pertolongan merujuk kepada kesegeraan mereka dan respon kepada mereka melalui saluran tertunda atau saluran masa nyata (real-time). halaman yang mana telah dilawati pelanggan dan berapa lama mereka telah menunggu untuk satu jawapan. bilik sembang peribadi (private chatroom) atau panggilan telefon. pelanggan akan memberikan masa kepada juruteknik untuk membantu menjawab pertanyaan pelanggan tersebut. Untuk satu yuran yang sedikit. satu tapak elektronik bercadang untuk menghantar semua pertanyaan pelanggan yang berpunca daripada halaman stereo paling mahal kepada senarai panggil semula.

kelab perkebunan di mana pekebun dapat berkongsi hobi dan idea mereka dengan penggemar lain. Mengumpul Profil Pelanggan 75 .(RBT 3110 Pendidikan Perniagaan dan Keusahawanan) Penggabungan produk dan perkhidmatan dalam sesebuah kedai maya dapat menjimatkan masa dan usaha para pengguna. bilik sembang dan bahagian “delay tips" dari editor majalah. pekebun yang bersungguh-sungguh ditawarkan menggunakan perkakas perisian dalam talian untuk mereka bentuk kebun idamannya. benih-benih. suatu perniagaan untuk memperkenalkan bunga-bunga eksotik yang bermula dari satu kumpulan perbincangan masyarakat yang merupakan tukang kebun atau orang yang meminati penanaman bunga. Sebagai tambahan. Bagi mewujudkan sebuah kedai sehenti untuk keperluan perkebunan. majalah dalam talian. hotel-hotel. berdasarkan premis masyarakat mahu berhubung dengan orang lain yang mereka percayai. Sebuah inventori maya jika dibandingkan dengan inventori sebenar. dan katalog yang pelbagai jenis. membolehkan syarikat itu menawarkan pelbagai pilihan produk-produk yang mana tapak semaian terbesar juga mungkin tidak dapat menyediakannya: beribu-ribu biji benih. permainan interaktif. Ciri-ciri lain termasuklah Frequently Asked Question (FAQ). malah juga dalam lingkungan lain seperti buku-buku. atau menghubungi talian bebas tol. Ini mungkin bukan sahaja perlu untuk menemukan anda dengan orang lain yang mempunyai cita rasa muzik yang sama. syarikat itu bermula dengan mengambil semua sumber inventori yang digunakan oleh tukang kebun hari ini: tapak semaian dan katalog biji benih tumbuhan dan alatan. buku dan majalah untuk petua tentang penanaman dan bunga yang tumbuh subur atau rosak dalam tanah dan keadaan iklim tertentu. Ejen-ejen untuk membangunkan masyarakat. khidmat nasihat dan bukubuku berkaitan bunga dan sebagainya. Pengguna yang ada soalan tentang istilah hortikultur boleh memeriksa glosari dalam talian. buku-buku dan CD-ROMs untuk membantu tukang kebun mereka bentuk sebuah taman. laman web dijangkakan dapat memberi pilihan kepada pelanggan untuk klik pada butang untuk bercakap secara langsung dengan perkhidmatan pelanggan dan wakil jualan melalui internet. bebawang. peralatan dan produk perkebunan lain (termasuk rumah hijau!) daripada seluruh dunia. Sebagai contoh. Oleh sebab penggunaan video dan audio digunakan secara meluas merentasi rangkaian. mereka menjual perkakasan kebun bunga. Kini. pengkhususan produk luar. mungkin menjadi kebiasaan. analisis pelaburan dan sebagainya.

Mereka 76 . Perniagaan yang inovatif menjumpai jalan untuk mencungkil potensi bagi maklumat tersebut iaitu dengan menjadikan ia berguna bagi mereka yang memerlukannya. pengumuman produk baru atau surat berita. mereka takut kehilangan rahsia peribadi. Sebagai tukaran bagi maklumat tersebut. pelanggan akan dialu-alukan dengan nama mereka apabila mereka disambungkan kepada sebuah tapak. Sememangnya. mereka mungkin menawarkan “perkhidmatan keahlian" seperti e-mel peringatan hari jadi. Perniagaan jaringan (web) juga menyimpan rekod tentang pembelian seseorang pelanggan. Tapak itu mengetahui siapa yang berada di situ disebabkan oleh satu teknologi yang dapat merekod alamat Internet pelawat dan memadankan ia kepada satu nama sekiranya pelawat telah pun berdaftar atau membeli sesuatu di tapak tersebut. Kebiasaannya. Sebagai contoh. Pembelian akan menyebabkan profil pelanggan dibuat kerana penjual Internet memerlukan maklumat peribadi yang asas bagi menghantar barangan fizikal kepada seseorang pelanggan. satu pengguna Internet boleh meninggalkan satu “footprint" elektronik setiap kali lawatan mereka ke laman-laman Web yang berbeza dan pembelian yang dibuat dan mereka tidak menyedari telah melakukannya. pengguna tidak dapat menyekat maklumat yang dikumpulkan atau.(RBT 3110 Pendidikan Perniagaan dan Keusahawanan) Syarikat-syarikat telah lama mengumpul dan menyimpan maklumat pelangganpelanggan dan produk dalam pangkalan data di mana hanya kakitangan yang diberi kuasa tertentu sahaja boleh mengakses data tersebut. Terdapat laman yang meminta pelawat baru memberikan maklumat peribadi secara sukarela apabila memasuki laman tersebut. Ramai pengguna berhati-hati dengan pemasaran seperti ini. Sesetengah pengguna melihat pengumpulan maklumat dan pemasaran langsung dari sudut yang positif apabila mereka hendak membeli produk pada masa yang akan datang. sama ada ia merupakan suatu wakil khidmat pelanggan yang menjawab panggilan telefon atau pelanggan yang mencari maklumat akaun atau sokongan teknikal dalam talian. semasa mereka memberi maklumat peribadi dengan rela untuk menyatakan bahawa mereka mahu ia digunakan.

Setiap kepada kali satu anda laman disambungkan Pelayan boleh juga menyimpan: web. anda Tarikh dan masa (timestamp) Permintaan fail (Komponen mentah) Server load (proses-proses) dan kesilapan-kesilapan memberitahu pelayan (server): Alamat IP dan ISP anda Pelayar (browser). mereka mahu mengetahui bila dan bagaimana maklumat peribadi mereka digunakan. Sesetengah pelanggan hanya menyedari maklumat mereka telah dijual atau disebarkan tanpa pengetahuan atau persetujuan mereka apabila mereka menerima e-mel yang tidak dikehendaki. Profil Tapak: Profil Pelawat: Sasaran (hit) tapak atau halaman (aliran barisan aktiviti) sequence) Laluan yang biasa digunakan melalui tapak Tempoh masa melawat (Purata halaman yang biasa didapatkan semula) Window shoppers (pelawat yang Urutan sasaran halaman (Page hit Titik permulaan pelawat Kaedah pembayaran Purata bilangan lawatan sebelum membeli Pola ulangan pembelian Bagaimana pelawat menggunakan kemudahan melayari Kemudahan apa yang mereka gunakan dan berapa kerap 77 berbanding hanya . CPU dan sistem operasi Server pautan) terakhir anda (merujuk Perangkaan (statistik) ini boleh digunakan untuk membuat Profil Tapak (Site Profile) dan Profil Pelawat (Visitor Profile).(RBT 3110 Pendidikan Perniagaan dan Keusahawanan) akan ditawarkan dengan cadangan produk-produk yang baru mengikut minat mereka dan maklumat pembelian terdahulu. Bagaimanapun. Mereka mahu memberitahu kepada pihak syarikat bila penggunaan maklumat ini sepatutnya disekat untuk tujuan dalaman dan bila ia boleh disebarkan kepada syarikat luar jika syarat-syarat khusus telah dipersetujui.

jalur lebar Untuk membantu mengurangkan masalah ini.Jenis server jam. (Platform for Privacy Preferences). Galakkan mereka memberi komen kepada masyarakat untuk memberi cadangan bagaimana untuk menjadikan barang yang diniagakan dan laman lebih baik sekaligus ini menjadi alasan bagi pengguna untuk kembali ke tapak. atau P3. Pelan lain adalah dengan meletakkan “tanda amanah" (trust mark) pada tapak dengan piawaian rahsia boleh diterima. Perbincangan: 78 . benarkan pemulangan barang yang diniagakan. hari. Peruncit-peruncit perlu tahu bahawa ianya perlu untuk membuat pelanggan berpuas hati. Ia akan membenarkan perisian server web untuk menyekat tapak yang mempunyai polisi maklumat yang tidak sepadan dengan pilihan peribadi yang dinyatakan oleh pelanggan. World Wide Web Consortium sedang menghasilkan satu teknologi baru yang dikenali sebagai Platform untuk Pilihan Peribadi. Idea ini adalah menyerupai kepada perisian “kawalan ibu bapa” (parental control) yang mana ibu bapa dapat menyekat laman web yang tidak sepatutnya dilihat oleh anak-anak mereka.(RBT 3110 Pendidikan Perniagaan dan Keusahawanan) hanya dibuka) Keutuhan (kesilapan dan amaran) melihat halaman yang Dari mana pelawat datang? • • Domain Referrals promosi dan dan Tindakbalas (server load mengikut . cadangkan idea untuk hadiah dan syorkan produk yang berkaitan. beri peluang kepada pelanggan untuk mencuba produk. minggu dan musim) Kesan daripada Capaian lain (enjin carian) Transaksi terhalang atau gagal pengiklanan tapak Keupayaan: perkakas. Jika boleh. Berikan pelanggan pelbagai pilihan penghantaran. Falsafah ini tidak berakhir dalam dunia yang dalam talian.

0. Terangkan bagaimana perbezaan khidmat-khidmat Internet dapat membantu perniagaan meningkatkan khidmat pelanggan dan penilaian produk. Bagaimana katalog produk dapat membantu anda memajukan perniagaan anda? 2.continuity and Visibility) 6. 3. SINOPSIS Tajuk ini membicarakan tentang 6.1. Apakah kelebihan-kelebihan dan masalah-masalah yang berkaitan dengan pengumpulan dan penyelenggaraan pengkalan data yang mengandungi profil maklumat pengguna? TAJUK 6 E-Dagang Pelaksanaan E-Dagang (Authetication . HASIL PEMBELAJARAN 79 .Clearing.(RBT 3110 Pendidikan Perniagaan dan Keusahawanan) 1.

(RBT 3110 Pendidikan Perniagaan dan Keusahawanan)

6.1.1

Mengenalpasti dan menghuraikan pelaksanaan E-dagang yang melibatkan Authentication, clearing, continuity dan visibility.

6.1.2. Menerangkan peranan public key, private key, digital certificate, cetificate authority, hierarchy of trust, secure sockets layer(SSL) dan secure electronic transaction (SET) 6.1.3 Menghuraikan bagaimana produk digital penghantaran dokumen dijalankan dan bagaimana ia mewujudkan pro dan kontra. 6.1.4 Menjelaskan peranan kawalan penyusunan,kawalan versi, keluar masuk, pertukaran data elektonok dan pesanan ikut tempahan. 6.1.5 Menghuraikan bagaimana pengurusan lojistik dapat memberi maklumbalas dalam perubahan ekonomi global 6.1.6 Membincangkan mengapa kebanyakan kompeni bagus dari segi perekodan dan pemungutan data , tetapi gagal dalam mengurus maklumat dengan baik.

3. KERANGKA TAJUK-TAJUK

PELAKSANAAN E-DAGANG

Authetication

Clearing

Continuity

Visibility

80

(RBT 3110 Pendidikan Perniagaan dan Keusahawanan)

6.3

Pengesahan Apabila melihat kepada dokumen sah seperti kontrak atau cek,

anda perlu memastikan bahawa (a) ia telah ditandatangani oleh seseorang yang mempunyai autoriti/hak yang betul dan (b) penandatangan tidak dapat menafikan bahawa dokumen itu mempunyai tandatangan yang sah. Pakar dalam keselamatan dokumen memanggil ciri ini sebagai pengesahan dan non-reputability. Anda juga perlu memastikan bahawa dokumen tiu tidak diubahsuai dalam apa jua cara dan ia telah dihantar oleh penghantar yang disahkan. Ini dipanggil ketulusan. Tetapi apakah penipuan elektronik boleh dikenalpasti? Sebagai contohnya, dengan cek yang biasa, pihak bank akan menunaikannya dengan membandingkan tandatangan pada cek dengan tandatangan pada simpanan bank. Pemerhatian secara fizikal telah mencukupi untuk mengesahkan samada cek itu telah diubahsuai (jumlah, tarikh, pemberi) dan kertas yang digunakan adalah sah. Perdagangan elektronik memerlukan cara untuk mengenalpasti kesahan dokumen elektronik seperti cek dan kad kredit. Dalam dunia maya seperti perdagangan elektronik, tidak terdapat perbezaan yang jelas antara salinan dan original, atau bukti-bukti yang menunjukkan pengesahan berdasarkan bit dan bait yang terdapat pada dokumen elektronik tersebut. Untuk memastikan bahawa sesuatu dokumen itu sah disisi undangundang, harus terdapat sesuatu cara untuk memastikan bahawa tandatangan itu tidak diubahsuai dan sah. Definisi Pengesahan
81

(RBT 3110 Pendidikan Perniagaan dan Keusahawanan) Pengesahan ini merupakan proses untuk mempercayai identiti seseorang atau benda. Terdapat 4 cara untuk membuat pengesahan: • Sesuatu yang hanya ada pada saya- Cap jari, pengesahan suara, pengesahan retina mata, tandatangan. Walaupun ciri-ciri ini dapat ditiru, ia masih lagi merupakan salah satu cara yang biasa digunakan. • Cabar dan jawab- hanya anda dan orang kedua sahaja yang tahu. Sebagai contoh, apabila berjumpa dengan seseorang, kita bertanya soalan, adakah anda mempunyai mancis?, dan responden akan menjawab, tidak, saya hanya mempunyai pemetik api. Sekiranya kod yang digunakan betul, proses pengesahan telah berlaku. • • Sesuatu yang hanya anda yang tahu. Pengesyoran oleh pihak ketiga yang dipercayai.- sebagai contoh, cara yang mudah ialah dengan memberikan surat dari pihak ketiga. Dalam perdagangan eletronik, adalah menjadi kebiasaan untuk

mengabungkan “apa yang anda ada” dan “apa yang anda tahu” untuk mengawal akses sesuatu benda. Sebagai contoh, mesin pengeluaran duit (ATM) membekalkan akses kepada informasi penting dan untuk mengeluarkan duit. Menggunakan mesin ini, anda harus menggunakan kad yang dibekalkan oleh pihak bank, menaip kata laluan anda dan menjalankan transaksi. Mesin itu akan membaca nombor yang terdapat pada kad anda. Nombor PIN anda disimpan dalam pengkalan data bank adalah sama dengan yang terdapat pada kad ini. Nombor PIN yang anda tahu hanya berfungsi dengan kad yang betul. Sekiranya hanya anda mempunyai kad bank dan tahu nombor PIN nya, hanya anda jua lah yang dapat menjalankan transaksi. Pengesahan digital menggunakan sesuatu yang hanya ada pada anda telah meningkat naik selaras dengan inovasi sains biometrik. Alat untuk
82

pihak ketiga yang dipercayai dan encryption digunakan untuk mempercayai tandatangan digital dan wang digital. Definisi Kepercayaan Pakar dalam keselamatan telah bersetuju bahawa tidak terdapat keselamatan • • Keyakinan yang sempurna. Pengesahan 5. Model keseluruhannya ialah: • • • Penggunaan encryption untuk mendapatkan pengesahan dan menghalang pemalsuan. Dalam perdagangan elektronik. Permintaan Token Pengesahan 83 Model Kerberos Authentication Server . Pengaksesan dibenarkan 1. Kepercayaan telah didefinisikan sebagai: mengenai teman kongsi berdasarkan pengalaman dan niat. Token Client 2. Pergantungan kepada teman kongsi yang melibatkan ketidakkebalan dan ketidakpastian. namun terdapat peringkat-peringkat kepakaran. kepercayaan. Walaubagaimanapun. pengesyoran dari pihak ketiga tetap menjadi cara yang paling banyak digunakan dalam pengesahan kepada transaksi dan dokumen digital. Permintaan Perkhidmatan menggunakan Token Application Server 6. Membahagikan proses pengesahan kepada beberapa pihak. Perkhidmatan dibenarkan 4.(RBT 3110 Pendidikan Perniagaan dan Keusahawanan) menjalankan pengesahan ini menjadi semakin murah dan penggunaannya telah menjadi semakin meluas. 3. Kenyataan formal mengenai polisi keselamatan dan langkah-langkah keselamatan akan meningkatkan kepercayaan dan mengurangkan kebimbangan mengenai liabiliti.

projek Athena yang dilaksanakan oleh MIT menggunakan model ini untuk membina sebuah sistem keselamatan komputer yang dipanggil Kerberos. Kunci yang di encrypted. server pengesahan dan server aplikasi. dan rahsia ini harus disimpan. yang hanya diketahui oleh klien dan server pengesahan digunakan untuk mengesahkan klien itu. Kerberos juga boleh digunakan untuk mengesahkan keyakinan dan integriti data yang telah dihantar melalui network. Tandatangan Digital Tandatangan digital mempunyai 2 fungsi yang utama iaitu : menentukan liabiliti dan memastikan kepercayaan. Tiket ini mempunyai had masa. Kerberos ialah perkhidmatan pembahagian pengesahan yang membenarkan klien untuk mengesahkan identitinya kepada server tanpa perlu menghantarnya melalui network yang mungkin menjadi sasaran para hacker. Klien dan server pengesahan berkongsi rahsia yang sama. dinamakan sempena anjing kepala tiga yang mengawal laluan masuk ke Hades dalam mitos Greek. Ini merupakan sistem lain yang memerlukan perkhidmatan pengesahan. sekiranya had masa telah habis. Kesahihan wang digital biasanya ditentukan oleh penggunaan tandatangan digital. Kerberos menggunakan beberapa mesej yang telah di encrypted untuk membuktikan kepada server aplikasi bahawa klien yang ada ialah pelanggan yang berhak. Sistem yang digunakan adalah menyerupai sistem Kerberos untuk menentukan kesahihan klien dengan penggunaan pihak ketiga. 3 kepala Kerberos ialah klient. atau klien itu sendiri. iaitu klien. server pengesahan akan menhasilkan satu tiket yang boleh digunakan oleh klien untuk mengakses aplikasi yang terdapat pada server aplikasi. 84 . Selepas itu. server aplikasi dan server pengesahan. satu tiket baru akan dihasilkan oleh server pengesahan kepada klien. Kerberos membahagikan tugas kepada 3 pihak. Server aplikasi akan mengesahkan tiket yang dikemukakan sebelum memberi laluan untuk mengunakan perkhidmatan kepada klien.(RBT 3110 Pendidikan Perniagaan dan Keusahawanan) Pada tahun 1980-an.

Penyelesaian terkenal kepada masalah ini ialah dengan membalut kunci itu ke dalam sijil digital yang mengandungi kunci awam dan tandatangan digital untuk certificate authority(CA). dan kita harus mempercayai bahawa kunci awam yang digunakan oleh kita dalam mengesahkan mesej itu adalah asli. Secara ringkas. ia tidak membawa maklumat peribadi mengenai tuannya. maklumat yang di encrypted menggunakan kunci awam hanya dapat di decypted menggunakan kunci peribadi. Untuk mendapatkan sijil digital. bukti yang mereka telah mengetahui bahawa dokumen itu telah ditanda dan integriti dokumen itu. Lagipun kunci itu hanya nombornombor. seseorang perlu menunjukkan CA berserta dengan salinan kunci awam bersama-sama bukti identitinya. sistem tandatangan digital ini mesti membekalkan identiti pihak yang menandatangani dokumen itu. Untuk memastikan tandatangan peribadi ini berfungsi. asymmetric encryption menggunakan 2 kod (kunci yang berpasangan) satu untuk enrypt mesej dan satu lagi untuk decrypt mesej itu. Secara ringkasnya ialah. nombor PIN. kata laluan. Tandatangan digital menggunakan encryption yang menepati kehendak sistem ini. Selepas 20 tahun berlalu. Kedua-dua kunci ini saling berkaitan. kita harus mempercayai pemegang kunci peribadi untuk merahsiakan kunci itu. Masalah yang mustahil untuk diselesaikan ialah adakah kunci awam pada seseorang itu benar ataupun sekadar kunci yang telah diciplak. atau ciri-ciri biometrik telah dapat digunakan untuk mengakses kunci perbadi. kita harus mempercayai cryptographers untuk memberikan kita encryption algorithms yang kuat. algorithms telah menjadi semakin kebal. Asymmetric encryption juga dikenali sebagai public-key cryptography kerana salah satu daripada kunci itu (kunci peribadi) disimpan manakala satu kunci lagi iaitu kunci awam diedarkan secara percuma. CA 85 . sesiapa yang mempunyai kunci awam dapat mengesahkan bahawa tandatangan digital itu telah dihasilkan menggunakan kunci peribadi. Berdasarkan perhubungan antara kunci-kunci ini.(RBT 3110 Pendidikan Perniagaan dan Keusahawanan) Secara keseluruhannya.

dan ia tidak menjamin bahawa seseorang itu orang benar atau syarikat yang betul. dan kesahihan penjual dan pelanggan. This Sekiranya pelayar laman web anda berhubung dengan server yang mempunyai sambungan Secure Sockets Layer (SSL). Sekiranya sijil dikompromi. biasanya topped oleh pihak berkuasa kerajaan.509 telah diiktiraf di seluruh dunia dan turut mempunyai tarikh luput untuk memastikan sijil yang telah luput dapat dikeluarkan daripada pengkalan data online.. kebanyakan sistem pengesahan hanya menyiasat satu tahap dalam hieraki sijil itu. Terdapat juga sijil yang diberikan selepas mendapat beberapa maklumat dari pelanggan. Selepas itu anda perlu memeriksa pemberi sijil CA itu. Melainkan anda tidak mempercayai kepada CA.CA mengandungi 2 maklumat: satu senarai lengkap mengenai sijil dan satu senarai sijil yang dibatalkan. dan juga pemberi sijil digital itu. pekerja meninggalkan syarikat atau komputer dicuri). Pelanggan perlu memastikan bahawa mereka 86 . pemilik boleh menghubungi CA dan meminta agar sijil itu dinafikan.(RBT 3110 Pendidikan Perniagaan dan Keusahawanan) Certificate Authorities Sebagai pihak ketiga. server itu akan menunjukkan identitinya dengan menghantar salinan kunci awam yang dibungkus dalam sijil. Dengan ini.. Tetapi sistem ini direka untuk menyokong hierarchy of trust. CA akan mengenalpasti sijil digital . Ini hanya bagus untuk membuktikan kewujudan yang konsisten. Sesetengah sijil dapat diberikan kepada sesiapa yang mengisi borang dalam laman web. Sijil yang berasaskan standart X. Untuk menjamin lagi proses ini. Kebiasaannya. CA juga perlu menetapkan had kepada bilangan pemegang yang yang mendapat pengesahan dalam sijil itu. kita akan dapat mempercayai dokumen yang telah ditanda secara digital bernilai sama atau kurang kepada had kepercayaan yang telah ditetapkan oleh CA. seperti kad kredit. Secure Electronic Transaction (SET) telah direka untuk memastikan integriti pembayaran. Ini akan menambah kredibiliti sijil itu. Sijil tahap tinggi memerlukan seseorang itu menghantar permohonan kepada notari yang akan memeriksa identiti orang itu sebelum menyokong permohonan sijil itu. Semua sijil mempunya tahap kepercayaan yang saling berkaitan. (cth.

kebanyakan organisasi mula menjalinkan pangkalan data mereka dan sijil laluan seiring dengan orang ramai yang melanggan struktur. Penyelesaian untuk isu ini masih lagi dalam perkembangan. Protokol SET. Ianya tidak susah untuk membayangkan kerani bawahan melibatkan syarikat dengan kontrak yang bernilai tinggi. Penjual pula memerlukan jaminan yang pelanggan menggunakan akaun pembayaran yang sah. atau sijil itu dibatalkan oleh seseorang lain dari pemiliknya. Kerajaan memberikan beberapa cara untuk mengesahkan 87 . Tanggapan pertama ialah pemegan itu tidak melindungi kunci peribadi yang diperlukan untuk menanda fail. pemegang sijil adalah yang berkemungkinan bertanggungjawab. Dalam kebanyakan kes.(RBT 3110 Pendidikan Perniagaan dan Keusahawanan) berurusan dengan penjual yang mempunya hubungan sah dengan institusi kewangan yang mempunyai SET. Banyak syarikat merasakan mereka mempunyai sedikit kuasa untuk mengawal perkerja mereka dan apa yang mereka lakukan dengan internet. Seperti contohnya. penjual dan pelanggan perlu memastikan bahawa kandungan mesej tidak diubahsuai semasa dan selepast transaksi. Akhir sekali. Sekarang ini. kerajaan mungkin memilih untuk menandatangani sijil kepada setiap mereka. Namun CA boleh menjadi bertanggungjawab sekiranya seseorang mendaftarkan kunci dengan nama orang lain. Sekiranya seseorang itu kehilangan duit kerana sijil itu telah dikompromi. membuat peruntukan kepada CA korporat dan geopolitik. atau pekerja yang mendaftar kunci tambahan menggunakan nama syarikat. Ini akan membantu mengurangkan isu yang muncul daripada kontrak sempadan berlainan dan liabiliti. jadi hanya komputer yang menjadi sumber bagi kunci itu. Wang Digital “Sesuatu berkaitan anda” adalah cara yang biasanya wang disahkan dalam dunia sebenar. Atau United Nation mungkin menandatangani sijil kepada United Stated yang mungkin menandatangai sijil kepad 50 negeri yang lain. SET memerlukan pembeli dan pelanggan supaya mendaftar dengan CA yang dikenali.

apabila penerima menerima wang digital. Dalam rancangan wang digital secara online. Ini bermakna. contohnya kad telefon. pemberi mesti menyediakan mekanisma untuk mengesahkan wang digital yang digunakan untuk pembayaran. Dalam sistem ini. Dengan kata lain. Aset digital membenarkan mereka mudah untuk diciplak. meningkatkan kos untuk mengesan perbelanjaan berganda. ia hanya dapat dibelanjakan sekali sahaja. penerima tidak mengetahui apakah terdapat duit yang terdapat dalam cek itu sehinggalah penerima menghubungi pihak bank. Pengkalan data ini akan membesar mengikut masa. dan dalam kes wang digital. wang digital juga adalah sama dengan cek. ia akan memerlukan usaha yang banyak untuk menciplaknya dan ianya adalah tidak mustahil. ini akan mengakibatkan masalah perbelanjaan berganda. Sesetengah sistem telah memilih untuk memusatkan pengurusan mengenai pengeluaran tunai dan masalah perbelanjaan berganda. Sekiranya wang digital itu disimpan dalam komputer untuk tujuan digital dan dompet elektronik. pemberi harus menyimpan pangkalan data yang besar untuk syiling yang telah digunakan. pemberi harus memberi jaminan bahawa wang digital itu mempunyai nilai dan tidak pernah digunakan sebelum ini.. kerana integriti wang digital telah disahkan oelh tandatangan penghasilnya. yang akan meningkatkan trafik talian dan usaha yang diperlukan oleh penerima untuk menerima wang jenis ini untuk pembayaran. dia harus menghubungi pemberi untuk memastikan bahawa ianya adalah sah dan tidak digunakan lagi. atau ciriciri fizikal yang lain. Namun sekiranya ia disimpan dalam smartkad. Memalsukan wang digital adalah amat susah. termasuk rekabentuk. kertas atau logam yang istimewa. Bagaimanapun. ianya adalah tidak berharga untuk menciplak paten bit pada wang digital untuk menhasilkan wang digital yang sama. Ini bermakna. tanda. 88 . Ciri-ciri ini menjadikan wang susah untuk dipalsukan dan disebabkan ianya sesuatu yang fizikal. maka fail itu dapat disalin dengan mudah. Walaupun hayat syiling itu mempunyai had.(RBT 3110 Pendidikan Perniagaan dan Keusahawanan) wang.

3. Apakah cara yang boleh digunakan untuk menghalang perbelanjaan berkembar terhadap wang digital? Reka satu sistem yang boleh mengawal masalah ini. 4. membelanjakan semua wang dalam dompet yang asli dan menciplak kembali wang salinan kedalam yang asli dan membelanjakannya kembali. Huraikan Huraikan mengenai setiap model Kerberos dan implikasinya terhadap pengesahan. namun ia mempunyai kelemahan dimana ia adalah terdedah kepada hacking oleh cryptographer berpengalaman. Bolehkah model Kerberos(contoh) digunakan? 89 .(RBT 3110 Pendidikan Perniagaan dan Keusahawanan) Sistem yang lain ialah bergantung kepada skima encryption dan beberapa ciri pada media penyimpanan untuk memastikan bahawa pengguna tidak dapat menyalin dompet elektronik yang penuh dengan wang digital ke dalam disket. Bagaimanakan certificate authorities berfungsi? Mengapakah terdapat had kepada trust yang boleh digunakan kepada pengesahan yang disediakan oleh certificate? 5. 2. Point Of Discussion 1. tahap dalam transaksi elektronik menggunakan tandatangan digital. Sistem jenis ini direka untuk mengatasi masalah penyimpanan dan trafik talian dan digabungkan pula dengan pengurusan berpusat. Apakah 4 cara untuk pengesahan? Terangkan had bagi setiap cara.

dan meminta untuk dihantar ke laman web persendirian pembaca. Penghantaran barang mungkin lebih jelas. syarikat penghantaran merekodkan resit mengenai barang dari penjual dan penghantran kepada pembeli. permintaan pembayaran melalui kad kredit dan penghantaran barang menggunakan servis penghantaran kepada pelanggan. Musik. Perjalanan audit yang selari ini akan merekodkan butiran mengenai penghantaran.(RBT 3110 Pendidikan Perniagaan dan Keusahawanan) Bab 12 Clearing Clearing merujuk kepada menghantar pembayaran kepada penjual dan barang kepada pembeli. Produk Digital Dan Penghantaran Digital Penghantaran digital boleh digunakan untuk produk digital. pembaca boleh memilih berita yang ingin dibaca. namun sistem pembayaran elektronik adalah lebih kompleks. Sesetengah laman web perdagangan. Kepelbagaian sistem pembayaran dan mekanismanya memberikan banyak peluang kepada penghantaran elektronik untuk pembayaran dan teknik untuk pengurusan akaun baru. CD. perdagangan elektronik boleh menguruskan pesanan. artikel majalah. Perkembangan jejak audit ini melibatkan beberapa pihak: pihak penjual dan pihak pembeli merekodkan pesanan. Kepelbagaian sistem pembayaran adalah sangat hebat dan ia akan diterangkan dalam bab yang khusus. menggunakan teknologi streaming atau pemindahan fail. ke e-mail atau ke dekstop melalui teknologi klik. tiket pernebangan dan polisi insuran. dan nilainya tidak terdapat pada bentuk fizikal. 90 . untuk penyesuaian akaun dan laporan kewangan. telah . semuanya adalah barangan maya. penghantaran pembayaran. dan syarikat kad kredit yang merekodkan pembayaran. video dan hiburan lain juga boleh dihantar melalui internet. siaran berita. Perisian. bank penjual. kebiasaannya perdagangan media. Barangan fizikal memerlukan penghantaran fizikal. bank pembeli.

(RBT 3110 Pendidikan Perniagaan dan Keusahawanan) Produk digital yang lain pula memerlukan sistem penghantaran digital yang lebih canggih. Sesetengah perisian mesej elektronik mempunyai kebolehan untuk memastikan resit dan membaca mesej. dan dapat memulakan kembali proses sekiranya ia diganggu. Penghantaran dokumen yang selamat. Dengan perisian e-mail. Mesej elektronik membenarkan komunikasi bertulis antara ahli kumpulan yag berada di masa dan tempat yang berlainan. seperti kontrak yang sah. dan perisian untuk menguruskan pertukaran informasi bertulis ini adalah asas kepada kebanyakan sistem maklumat kumpulan kerja. Setiap pengguna 91 . Sekiranya ia bukan pakej demo. Fail itu mungkin agak besar. idea boleh bergerak melalui tempat dan zon masa. mesej penting mungkin tidak dibaca dengan segera dan ekspresi muka dan komunikasi bukan lisan yang lain tidak dapat digunakan. Sistem penghantaran digital yang berkesan menawarkan kelebihan dalam mengesan dan mengaudit jejak produk itu dari kilang terus kepada pengguna. Asas dalam mesej elektronik ialah mail elektronik(e-mail). Komunikasi ini adalah perlu dalam semua aspek perdagangan. Dokumen Dan Mesej Salah satu kebiasaan dalam kolaborasi dalam kumpulan kerja ialah perkongsian dokumen. Jaminan terhadap penghantaran dan pemasangan bermakna penjual dan penghasil tidak mahu menerima aduan dari pelanggan mengenai masalah muat turun dan pemasangan. mesej boleh dihantar kepada seseorang. penjual perisian itu mungkin meminta kepastian bahawa perisian itu telah dipasang dengan betul. Dengan kata lain. adalah satu alternatif untuk penghantaran segera untuk dokumen perdagangan. pakej demo membantu jualan. sebagai contoh. Dokumen sulit dan kritikal. Sistem penghantaran digital yang berkesan akan mengesan perkembangan muat turun itu. Untuk penghasil permainan. dan adalah perlahan untuk dipindahkan melalui internet yang tidak bagus. dan kejayaan pengagihannya adalah penting. boleh dihantar menggunakan encryption berganda dan sijil digital untuk mengesahkan identiti penghantar dan penerima.

Sistem ini berguna kepada penghasil program. atau pertandingan. Email juga tidak memerlukan usaha tambahan untuk mencipta jejak audit. Pengguna juga boleh membalas mesej tanpa perlu memasukkan alamat penerima. perbandingan fail dan membezakan kegunaan untuk menunjukkan perbezaan antara versi yang berlainan bagi dokumen dan 92 . fax. Ciri ini dipanggil archiving dan pengguna dapat menyediakan folder untuk menkategorikan mesej-mesej ini. Dalam firma farmasiteutikal. ISO 9000) untuk menyeimbangkan configuration control kepada projek dan dokumen. Akses kepada dokumen yang diuruskan ialah subjek untuk check in / check out dan jejak audit. supaya terdapat kawalan terhadap koleksi dokumen yang berubah secara dinamik. tetapi juga rekod kepada semua alternatif dan pengulangan yang membawa kepada spesifikasi itu. Ciri tambahan kepada sistem version control ini ialah: kemudahan untuk mengorganisasi fail dan menguruskan simpanan. Version control memfokuskan kepada menjejak dan mengkoordinasikan perubahan dokumen. dan komunikasi tidak integrasi yang lain. Jejak audit ini adalah penting untuk kebanyakan proses formal. ciri yang biasa digunakan dalam email ialah kebolehan untuk memasukkan dokumen yang dihasilkan menggunakan perisian lain kedalam email sebagai lampiran dan kebolehan untuk menghantar mesej kepada kumpulan. Sesetengah organisasi memerlukannya berdasarkan peraturan dan komitmen untuk methodology yang spesifik (contohnya. Sesetengah perisian juga dapat menambah lagi konsep jejak audit secara automatik dengan menambah nombor telefon. kerana perisian itu akan memasukkan alamat penerima dengan automatik. apabila sebahagian daripada mereka menghasilkan versi baru untuk sesuatu program dalam masa yang sama. Firma memerlukan kawalan yang ketat terhadap dokumen mereka untuk memastikan liabiliti sah. mungkin perlu menyimpan bukan sahaja spesifikasi untuk ubat terbaru mereka. penguncian fail untuk mengawal akses kepada dokumen yang dikongsi.(RBT 3110 Pendidikan Perniagaan dan Keusahawanan) mempunyai alamat e-mail dan kotak e-mail. keselamatan. Biasanya. sebagai contoh. serta ini memerlukan penggunaan perisian pengurusan dokumen yang bagus.

lembaran kerja). Kebolehan untuk menguruskan dan mengakses maklumat menerusi piawaian yang berbeza telah menjadi keperluan yang penting. Kedua-duanya memerlukan perisian yang istimewa. kerana ia menyediakan platform yang bebas. Penukaran adalah menarik untuk perpustakaan yang kecil. atau menyesuaikan diri dengan penggunaan format yang pelbagai. Dokumen itu disimpan dalam format asalnya. Masalah yang terdapat apabila memilih HTML ialah ia mungkin universal. Terdapat 2 pendekatan yang nyata dan saling melengkapi untuk menyelesaikan masalah ini: menukar kepada format yang piawai (sebagai contoh. Cabaran utama ialah untuk menukar dokumen kepada format yang telah dipilih daripada pelbagai jenis format yang lama dan dengan cara yang praktikal dan tepat. satu untuk dokumen cetak dan persembahan elektronik. namun penyatuan dokumen berasaskan server menawarkan kelebihan memusatkan pengurusan dan pengauditan. dalam pelbagai jenis format (dokumen pemprosesan perkataan. dan memberikan penyelesaian terbuka untuk penerbitan. Pengurusan Dokumen Sekarang ini. dan menyatukan mekanisma untuk menguruskan perkembangan yang selari. lukisan yang diimbas. HTML). Penyesuaian diri sebenarnya ialah pendekatan lapisan persembahan. dan ditukarkan ‘on the fly’ kepada 93 . Penukaran bermula pada lapisan pengurusan data. Malahan. organisasi telah mendapat bahawa mereka mengumpulkan timbunan kertas dan dokumen elektronik. tp tidak sesuai untuk mempersembahkan isi kandungan dari beberapa jenis dokumen. penukaran melibatkan 2 langkah penghasilan. Pendekatan ini boelh dilakukan pada klien atau server.(RBT 3110 Pendidikan Perniagaan dan Keusahawanan) menyelesaikan konflik. yang bermakna akan menggandakan pengurusan dan mendaftar cabaran. Menubuhkan intranet telah menyebabkan berlaku kekeliruan kerana memperkenalkan HTML dan objek yang berkaitan seperti GIF dan imej JPEG sebagai satu piawaian.

dan penjualan. Data berstruktur adalah bersamaan dengan cara mempersembahkan isi kandungan data. Faktor dalam pembahagian produk dimana terdapat lebih daripada beratus produk siap dan bahagian yang berbeza. Secara anggarannya. Ia juga membolehkan data yang dihantar dan diterima diproses secara terus oleh komputer tanpa perlu menaip data itu kembali. dan pada kos membuat lapisan persembahan. 94 . pesanan atau dokumen jenis lain. Faktor dalam syarikat pula terdapat pelbagai jenis syarikat terlibat dalam pembekalan komponen. pembuat menghantar.(RBT 3110 Pendidikan Perniagaan dan Keusahawanan) format yang boleh digunakan oleh klien. pengagihan. Tetapi terdapat beberapa komplikasi pada dunia sebenar yang perlu diambil kira. menggudangkan. Setiap masukan semula data-data itu adalah berkemungkinan punca kepada kesilapan. Electronik Data Interchange Dalam teori. Pertukaran ini ialah pengurusan data yang mudah. sesuatu transaksi nampak mudah: pembuat membuat. seperti invois. mengikut makna elektronik”. Akhir sekali. Untuk mengelakkan kos dan masalah yang berkaitan dengan penggunaan kertas. organisasi telah menghubungkan sistem komputer mereka untuk komunikasi dan menghantar data perdagangan. Cara untuk memastikan bahawa tafsiran yang betul mengenai maklumat dari sistem komputer adalah didefinisikan oleh piawaian. bertujuan untuk menghantar dan menerima dokumen perdagangan. dikenali sebagai elektronic data interchange juga dikenali sebagai EDI. pemasangan. EDI boleh ditakrifkan sebagai “pertukaran data berstruktur berdasarkan piawaian mesej yang dipersetujui diantara sistem komputer. Konsep perhubungan komputer kepada komputer ini. pelanggan membeli. pelanggan menerima. pra pemasangan. ditambah lagi dengan spesifikasi penghantaran yang terperinci bagi setiap penghantaran. EDI telah menghapuskan proses menghantar dan menerima dokumen menerusi sistem pos. 70% daripada input komputer adalah output daripada komputer lain. seperti invois dan pesanan. sebarkan semua pembekal dan pembeli di serata dunia dan gambaran sebenar akan kelihatan.

Kerajaan juga semakin menggunakan EFT untuk memproses pembayaran seperti insuran sosial dan faedah kerja kepada individu dan organisasi lain. kerana kedua-duanya melibatkan pertukaran mesej elektronik antara sistem komputer. dan EDI dapat menjejak dan seterusnya menguruskan maklumat ini. Dengan pertambahan penghasilan barang. akan berlaku lambakan inventori pada akhir tahun. sekiranya tiada kawalan inventori yang efektif. akan bertambah juga kertas kerja berkaitan dengan sistem MRP( Materials Requirement Planning). Bank dan organisasi kewangan yang lain menggunakan khidmat EDI dalam lingkungan electronik funds transfer (EFT). Sebelum penggunaan EDI. apabila terdapat transaksi melibatkan import dan eksport. Kerajaan melihat EDI sebagai peluang untuk meningkatkan pengurusan berkaitan dengan pembelian. Selepas penghantaran ke mailbox. Sesetengah jabatan kerajaan berurusan dengan kuantiti dokumen yang banyak. mesej email tidak akan diproses oleh sistem penerimaan. dokumen pengisytiharan dapat dihantar menggunakan mesej EDI dimana ia mempercepatkan keseluruhan proses itu. Namun ini berbeza dengan EDI dimana mesej yang diterima akan diproses secara automatik tanpa canpur tangan manusia.(RBT 3110 Pendidikan Perniagaan dan Keusahawanan) EDI mungkin susah untuk dibezakan dari email. Satu pengesan nota penghantara yang dipanggil RAN(Release Authorisation Number) untuk 95 . Apa yang membezakan EDI dengan email ialah struktur dalaman dan isi kandungan mesej data itu. Integrasi pertama EDI kedalam proses pembuatan bermula dengan industri automobil. EDI membenarkan bank dan pelanggan untuk beroperasi dengan lebih efisien dengan menghapuskan bilangan kertas kerja yang banyak. Transaksi yang biasa mengambil masa sehari untuk siap kini mengambil masa seminit sahaja.. kekurangan barangan. Risiko untuk berlakunya penghentian di bahagian pengeluaran dapat dikurangkan menggunakan pengesan Bagaimanapun. penjaga stok memeriksa jadual harian dan mengira secara manual setiap barang dengan untuk mengelakkan berlakunya stok. cukai dan logistik. Sebagai contohnya.

secara automatik akan menghasilkan self-billing payment untuk penghantaran barang. Mesej DELJIT digunakan untuk menghasilkan label kod bar yang dilekatkan pada penghantaran dan di imbas pada resit. betul-betul sebelum bahagian itu diperlukan di bahagian pemasangan. terdapat banyak peluang untuk membebankan rantaian bekalan dengan inventori berlebihan. pembuat boleh memesan dan menerima bahagian . tanpa memerlukan invois. 1 bagi setiap RAN. menambah lagi kos untuk menghantar dan menambah lagi peluang untuk kesilapan manusia Dengan menggunakan EDI.(RBT 3110 Pendidikan Perniagaan dan Keusahawanan) setiap penghantaran barang kepada kilang akan dihasilkan. Ini tidak mengejutkan kerana adaptasi EDI adalah bersamaan dengan adaptasi just in time (JIT) dan teknik lean manufacturing untuk mengawal tahap inventori dan menguruskan proses pembuatan. disahkan oleh imbasan kod bar. 15000 RAN per minggu. daripada pembekal. pembekal akan memperoleh maklumat berkaitan dengan permintaan pengeluar. EDI memberikan hubungsn transaksi yang diperlukan 96 . dan bahagian pengeluaran akan mengetahui dengan tepat status dan isi kandungan penghantaran itu. Dengan menggunakan JIT. EDI mempunyai impak yang besar dalam industri pembuatan. syarikat dapat merancang penghasilan lebih tepat dan mengurangkan inventori pada stok. Satu lagi mesej EDI (cth:DELACK) akan dihantar kepada pengeluar untuk memaklumkan bahawa penghantaran telah dilakukan. Advice Notes akan dilampirkan bersama kepada pembekal. Digabungkan dengan ini ialah permintaan perkerja untuk menghimpunkan dokumentasi ini untuk dihantar. supaya dipulangkan kepada bersamasama penghantaran barang. Pembekal akan menerima mesej EDI (cth: DELJIT) yang menpunyai permintaan penhantaran yang lengkap. Pertumbuhan penghasilan yang besar digabungkan dengan penambahan dalam penghantaran bermakna jumlah Advice Notes yang dihasilkan akan mencapai kadar yang besar ( sebgai contoh. Pemastian menggunakan resit. Apabila maklumat berjadual dihantar bersama-sama dengan data pesanan. dengan jumlah Advice Notes). Dengan banyak organisasi terlibat dalam penghasilan dan penjualan produk.

senarai barang-barang dan arahan bil untuk pengangkutan dan/atau perkhidmatan penghantaran oleh pembekal. daripada jadual kepada permintaan JIT harian. EDI ialah proses biasa yang menghapuskan penggilan telefon pada akhir masa yang meminta untuk perubahan permintaan penghantara. Perisian EDI juga boleh digunakan untuk menghubungi penghantaran ambil sendiri. pembaca kod bar yang mudah alih pula digunakan untuk mengemaskini dan melaporkan perkembangannya. pengagih. 3. Memasukkan maklumat kedalam sistem komputer penerima. Menukar maklumat itu kepada format yang boleh ditukar. 5. lokasi kenderaan. Permerolehan ini dipertingkatkan lagi dengan melalui permintaan sebut harga dan maklumat perubahan rekabentuk. yang mana kebiasaannya beberapa hari atau minggu. dan laporan kerosakan. bil dan routing. 2. yang meliputi kesemuanya. menghapuskan kertas kerja dan kesilapan dalam penghantaran. resit penghantaran. 4. Pembekal. pembekal perkhidmatan penghantaran dan pelanggan. pengiriman. Menukar kembali / mentafsir mesej apabila sampai kepada penerima. Kesan net ialah untuk menguatkan hubungan antara pembekal. Mengekstrak maklumat dari sistem komputer. EDI melibatkan 5 proses yang utama: 1. menerusi 97 . Ini bermakna pembekal akan mempunyai permintaan pelanggan yang tetap serta tepat dan ini akan menyebabkan kecekapan akan dipertingkatkan. Dengan memberikan komunikasi yang cepat dan efisien. routing dan perisian cross-dock untuk menguruskan kiriman. dan sementara itu. setiap hari. Maklumat ini dimuaturun melalui network kepada sistem pelanggan serta merta dan pada akhir hari. yang mana kadang kala disalah tafsir atau terlupa. ia membolehkan tahap inventori dikira dalam masa jam. Membekalkan bekalan kepada beberapa pembuat bermakna berhadapan dengan bilangan maklumat yang banyak. sebaliknya menggunakan pengiriman.(RBT 3110 Pendidikan Perniagaan dan Keusahawanan) oleh JIT. Menghantar mesej itu. penghantaran. tugasan trak. Kemaskini ini melibatkan: masa pengambilan.

(RBT 3110 Pendidikan Perniagaan dan Keusahawanan) menghubungkan pengambilan pesanan dan operasi pengiriman menggunakan routing dan fungsi pengesanan barangan. Maklumat yang lebih tepat dan cepat mengenai penghantaran membenarkan pengubahan tenaga manusia kepada tugasan yang lebih produktif seperti menghasilan perkhidmatan baru dan pemasaran, berbanding dengan mengesan penghantaran yang hilang atau silap dihantar. Point Of Discussion 1. Apakah yang ditawarkan oleh menerbitkan jejak audit elektronik kepada perniagaan? 2. 3. Bincangkan mengenai masalah yang berkaitan dan penyelesaiannya. Bincangkan bagaimana EDI boleh membantu pengeluar meningkatkan Apakah masalah yang berkaitan dengan dokumen yang dicipta daripada perniagaan mereka. perisian yang berlainan? Bagaimanakah masalah ini boleh diatasi?

98

(RBT 3110 Pendidikan Perniagaan dan Keusahawanan) Bab 13 Continuity Organisasi pembuatan kini berhadapan dengan pasaran global yang bertukar secara tetap dan mengelirukan. Belanjawan menjadi semakin ketat dan menyebabkan syarikat perindustrian dan organisasi pelanggan menjadi semakin merundum. Pelanggan-pelanggan mempunyai sumber-sumber yang kurang untuk mendapatkan produk dan perkhidmatan. Mereka kurang bertoleransi kepada tahap yang berada bawah jangkaan, dan jangkaan mereka adalah tinggi. Kos keseluruhan sesuatu produk, telah dihubungkan dengan prestasi sebagai satu faktor kompetitif yang utama. Operasi-operasi perkilangan moden memerlukan satu infrastukrur logistik multinasional yang terselaras amat benua-benua, negara-negara, sistem-sistem pengangkutan, dan teknologi maklumat. Objektif bagi penghantaran logistik berkisar kepada frasa "menyampaikan produk pada tahap kualiti yang betul kepada tempat yang betul dan masa yang betul". Menghasilkan kebolehan untuk menghantar maklumat daripada permintaan pelanggan kepada penyedia bahan mentah adalah matlamat syarikat-syarikat “fast cycle”, dan ini bermakna menyediakan sistem-sistem yang menyepadukan peramalan, membeli, penghasilan, dan pengagihan. Untuk mencapai matlamat pengurusan logistik, tumpuan diperlukan pada penggunaan optimum produk, bahan-bahan, sumber-sumber, dan ruang. Pengaliran berhalaju tinggi melalui bekalan dan sistem-sistem pengagihan adalah sepenuhnya bergantung kepada pada aliran maklumat yang serentak. Ini mungkin divisualisasikan sebagai produk fizikal atau perkhidmatan itu sebagai bot yang terapung-apung atas satu sungai maklumat. Pengurusan logistik mengenal pasti dan mengawal perhubungan antara firma dalam rantaian bekalan. Tambahan pula kepada perhubungan antara organisasi ini, kerjasama dalaman merentasi fungsi-fungsi perniagaan adalah penting. Malangnya sistem-sistem perniagaan yang biasa menggunakan strategi-strategi ini biasanya berasaskan konsep yang dibangunkan dalam 1960 atau juga sebelumnya. Mereka dibangunkan dalam satu persekitaran di mana
99

(RBT 3110 Pendidikan Perniagaan dan Keusahawanan) pihak syarikat yang melihat diri mereka dan dan rakan kongsi dengan fungsi penuh; maklumat yang tersimpan dalam "silos" atau "bilik kebal" adalah pantulan kepada dalaman, proses / tumpuan kecekapan. Apabila syarikat-syarikat telah menjadi berpuas hati dengan hasil usaha ini (ingat lagi kepada fasa-fasa penerimaan teknologi?) tumpuan mereka telah bertukar menjadi pengurusan rangkaian bekalan. Pengurusan Rangkaian Bekalan Pengurusan rangkaian bekalan adalah satu kata generik yang merangkumi penyelarasan permintaan, pengambilan permintaan, pemerolehan permintann, dan pengedaran produk-produk, perkhidmatan-perkhidmatan, dan maklumat. Pembekal-pembekal bahan, rakan kongsi saluran (pemborong-pemborong, pengedar-pengedar, peruncit-peruncit) dan pelanggan-pelanggan adalah semua pemain utama dalam pengurusan rangkaian bekalan. Interdependencies dalam rantaian bekalan mewujudkan satu usaha lanjutan yang melangkau jauh di sebalik satu kemudahan pembuatan yang tunggal. Ia memerlukan ia pandangan holistik berkenaan rantaian bekalan dari permulaan hingga penamat. Keadaan yang sulit pada rantaian pengurusan bekalan adalah dianggap sebagai gabungan dan bahagian sains seni (penyampaian, pengekosan, teknik-teknik penentuan jualan, harga, perkhidmatan) (peramalan,

menjadualkan). Kejayaan perniagaan bergantung tentang berhadapan dengan perubahan keperluan pelanggan-pelanggan ketika berhadapan dengan kos-kos yang dituntut oleh pelanggan. Kos-kos biasanya sering berhubungkait dengan ketakpastian dalam rantaian bekalan. Pembekalan seluruh dunia, permintaan tidak dapat diduga, naik turun letak harga strategi-strategi, pusingan hayat produk yang lebih pendek, kesetiaan kepada jenama berkurangan akan mewujudkan ketidaktentuan. Kesimpulannya, ketakpastian akan menuntut satu risiko premium, yang akan membawa kepada harga yang tinggi. Dengan kata lain, pengurangan ketakpastian boleh mengurangkan harga. Salah satu daripada keperluan untuk kejayaan adalah persekitaran maklumat yang kaya dan teguh. Ia adalah penting yang persekitaran maklumat
100

Kes-kes perniagaan harus dibangunkan melalui pekerja pengeluaran. dan penyelesaian khusus untuk satu peluang akan menjadi terlalu berisiko untuk kebanyakan pemain. Beberapa organisasi pembuatan mampu untuk mengambil risiko yang tidak menentu. Kemajuan mesti dibuat dengan teknologi terbukti yang boleh dilanjutkan seperti yang dibenarkan oleh keadaan perniagaan. terutama yang bersaiz kecil dan sederhana. Satu persetujuan yang jelas bagi proses kerja adalah penting. Pelaksanaan bagi proses baru oleh pengguna yang melakukan kerja pembuatan. biasanya dalam setahun. boleh dipertingkatkan menerusi keperluan untuk interaksi dengan pelbagai kontraktor. dan sokongan pada kos yang mampu. Perubahan kepada aliran kerja digital memerlukan kesabaran untuk memberi perhatian isu-isu perniagaan sebelum isu-isu teknologi. Pelaksanaan pengeluaran kepada mana-mana takat munasabah perlu dengan jelas. dan automasi maklumat perlu sedang disediakan bertepatan dengan masa untuk ahli pasukan melaksanakan (dan berkembang) menjalankan prosesproses. untuk mengesahkan faedah dan cara yang mana untuk menawan mereka.(RBT 3110 Pendidikan Perniagaan dan Keusahawanan) diimplementasikan untuk bersaing dengan keperluan praktikal bagi organisasi yang menggunakannya. adalah kaedah terbaik. serta latihan. Konsep bagi operasi untuk semua para 101 . menanggung kos sendiri dalam tempoh yang dekat. Ia akan menjadi lebih banyak masalah apabila dilanjutkan untuk pelanggan-pelanggan dan pembekal-pembekal dalam peringkat-peringkat penerimaan teknologi yang pelbagai. Mereka memerlukan bantuan bagi mengenal pasti asas persekitaran untuk meletakkan tempat. Ini adalah cukup sukar untuk diperoleh dalam satu organisasi tunggal. piawaian. Mekanismemekanisme yang dihadapi dan dioperasikan oleh pasukan-pasukan kerja biasanya akan menjadi kebiasaan. dasar perniagaan. nasihat. kerana ini adalah perkara yang perlu dilakukan untuk bertahan. Kerjasama tidak boleh berjaya kecuali semua para peserta mempunyai satu persekitaran teknologi yang serasi. prosedur-prosedur. Terdapat satu hubungan yang rapat antara proses kolaboratif dimana urusan perniagaan. dengan bukti terdapat faedah melalui menerima metrik. Pembekalpembekal.

dan permohonan alat-alat automatik mesti secara terang dan mudah. 102 . dan ditambah dengan latihan lengkap dan menempatkan sokongan. melibatkan data apa dan dengan perisian dan perkakasan asas yang mana. bila. Prosedur baru.(RBT 3110 Pendidikan Perniagaan dan Keusahawanan) peserta adalah penting: siapa akan melakukan apa. teknikteknik.

kedai pre-press dan pencetak. mungkin akibat satu kecenderungan terbina dalam usaha untuk melindungi diri sendiri daripada sesuatu yang tidak diketahui. Mencungkil peluang strategik bergantung di atas analisis yang asli bagi perniagaan. dan bagaimana organisasi melakukan kerja.(RBT 3110 Pendidikan Perniagaan dan Keusahawanan) Kerjasama Dan Perubahan Jika satu perubahan sedang dibuat. seseorang boleh mengesan kepingan filem dihadapan cahaya dan melihat apa yang terdapat. Hubungan yang seterusnya adalah penerbit. Tiada yang lebih sukar bagi memudahkan daripada. dan sangat bergantung di atas perhubungan individu antara orang dalam syarikat syarikat berlain. Ini merupakan satu perubahan budaya. Kesedaran mengenai keuntungan-keuntungan strategik tidak akan tercapai daripada penghapusan bagi aliran kertas dalam proses-proses individu. Ia adalah penting bagi mengenalpasti fakta bahawa pelaksanaan adalah penting dalam satu kegiatan pengurusan. Unsur-unsur teknikal itu adalah jelas dan mudah bagi dilaksanakan. Tanda biasa yang mereka tukar adalah satu bukti dan sekeping filem.ialah tidak terdapat manifestasi fizikal. dan kedai pre-press untuk mewujudkan iklan yang akan muncul. Apabila tanda telah diserahkan kepada semua. terdapat dua aliran kerja yang diskret terlibat dalam pengiklanan majalah. dan tanda yang mereka tukar adalah sekeping filem. Satu adalah hubungan antara pengiklan. Sebelum perubahan itu berlaku ia mesti dijustifikasikan dengan menghasilkan bukti jelas bahawa ia adalah bermanfaat untuk objektif-objektif di mana organisasi mempunyai kepentingan untuk dirinya. perubahan satu proses kerja. biasanya daripada satu proses yang berjaya pada masa lalu. satu menunjukkan hasil keluaran yang diharapkan. Salah satu antara kebimbangan bagi komuniti pengiklanan adalah dengan menggunakan penghantaran iklan secara digital. tetapi tidak banyak yang dapat dilihat apabila seorang cuba 103 . dan lain adalah diguna dalam bentangan dan proses percetakan. adalah susah untuk menerima perubahan. ia kadang-kadang boleh direncanakan. Pengiklanan adalah hasil kreatif. Sebagai contoh. penerbit. semua orang akan berasa selesa bahawa projek itu akan berjalan. Manusia-manusia.

Standard-standard ini akan membenarkan syarikat bekerjasama dalam menentukan permintaan produk dimasa hadapan dan berkongsi maklumat tentang produk-produk yang terdapat dalam stok. pengeluar-pengeluar. sesuatu perniagaan akan menyedari penjimatan yang banyak dalam pengendalian bahan. syarikatsyarikat perisian telah membangunkan program-program yang secara automatik menangani mesej pengecualian diberdasarkan peraturan yang digunakan oleh setiap perniagaan. Untuk memastikan bahawa proses itu tidak menjadi terlalu menyusahkan. Perbezaan itu akan reconsile oleh perancang-perancang pada peruncit dan pembekal. Dengan menurunkan tahap inventori. Satu server yang terikat dengan Internet akan membandingkan ramalan itu dan perbezaan panji-panji dalam mereka yang melebihi satu margin keselamatan yang normal (kemungkinan 5 peratus). Bayang dan baki warna adalah unsur-unsur penting bagi hasilan kreatif. Penyelarasan rantaian bekalan memerlukan perhatian penuh untuk peramalan jangka pendek dan penerimaan barangan. Data berstruktur dan rutin adalah lebih mudah untuk diuruskan. Sebagai contoh. Peralihan kepada aliran kerja digital memerlukan bangunan sama darjah bagi akauntabiliti dan kelulusan kedalam proses-proses sebagai di sana berada dalam konvensional atau tradisional aliran kerja. seorang peruncit dan pembekalnya dapat menghantar secara elektronik menetapkan ramalan-ramalan terbaru mereka untuk satu senarai produk. Usahausaha bagi meningkatkan komunikasi antara pemasaran dengan kakitangan jualan suatu perniagaan dan unit-unit pengeluarannya boleh menperoleh ganjaran dengan cepat. Dengan CPFR. Pembekal lazimnya menerima dua jenis ramalan.(RBT 3110 Pendidikan Perniagaan dan Keusahawanan) mengesan sekeping disket. satu mingguan dan satu bulanan. Ramalan 104 . Bukti itu membuatkan ia lebih mudah untuk pelanggan membandingkan iklan yang telah diluluskan dengan iklan yang telah dicetak. pergudangan. pemborong dan peruncit-peruncit bekerja bersama untuk membentuk piawaian dan panduan untuk memperbaiki peramalan dan penstokan semula yang dipanggil Collaborative Planning Forecasting Replenishment (CPFR). dan kos-kos pentadbiran.

(RBT 3110 Pendidikan Perniagaan dan Keusahawanan) mingguan itu adalah satu rancangan jangka sederhana yang memberi syaratsyarat terperinci untuk dua belas minggu yang akan datang. dimana setiap kontrak-kontrak ini mempunyai prosedur dan bentuk-bentuk mereka tersendiri. Piawaian Dan Kualiti Perkhidmatan Individu-individu dan pasukan yang melaksanakan proses-proses perniagaan bergantung pada integrasi yang berkesan antara dua elemen penting: (a) 105 berunding dengan pembekal- pembekal. perbezaan antara pertukaran data yang diseragamkan dan persekitaran yang kompleks menjadi semakin jelas. ramalan tahun depan. Organisasi mencari caracara untuk mendapatkan kontrak-kontrak secara elektronik Architecture dan Engineering (AE). tiga minggu yang akan datang adalah bagi perolehan bahan dan baki adalah ramalan semata-mata. dan berkaitan lukisan-lukisan dan penentuan-penentuan teknikal. jadualjadual pengeluaran adalah diberi kepada setiap kilang. Sekali lagi. Pada pihak lain. Ia boleh diedarkan melalui Internet dan / atau pada CD-ROM. fasal-fasal dan syarat bagi kontrak. supaya tiga minggu pertama itu adalah syarat-syarat tetap. setiap bulan. proses diulang dan . Ramalan bulanan menyediakan butiran untuk dua belas bulan yang akan datang dan pada dasarnya. Kakitangan perolehan menggunakan maklumat yang sama untuk jadual pengeluaran disesuaikan. jabatan kumpulan pemasaran akan melaporkan unjuran-unjuran jualan mereka. Apabila maklumat baru masuk setiap minggu. Persoalan mengenai ini adalah walau sebanyak manapun ekonomi sebagai teknikal. Asas mesej ditentukan dengan jelas. Tawaran elektronik adalah termasuk borang kontrak. ia mungkin tidak akan menghasilkan kos yang berkesan. untuk mengalirkan satu permintaan awam untuk memetik bersama dengan semua lukisan kejuruteraannya untuk semua rakan dagangan berpotensi. Jabatan perancangan pengeluaran mengenal pasti pembuatan dan keupayaan bahan dalam setiap kilang. dan bagi kontraktor-kontraktor tertentu. Dilengkapi dengan maklumat daripada tuntutan syarikat dan bekalan.

Aduan biasa adalah kebiasaannya tidak menyokong keperluan sebenar mengambil masa terlalu lama untuk matang. nama. dan membawa kepada tahap kepercayaan yang lebih tinggi antara rakan perniagaan. UN EDIFACT merujuk kepada United Nations rules for Electronic Data Interchange for Administration. Piawaian untuk pertukaran data dalam arkitek-jurutera dan kontrak pembinaan. jadi pilihan yang ada hanyalah untuk menerima piawaian dari rakan kongsi atau memilih untuk pasaran yang lain. mengemukakan cabaran yang khas. harga. Piawaian seperti ISO Standard for the Exchange of Product data (STEP) dan the Product Data Exchange (PDES) sedang dibangunkan. EDI adalah direkabentuk untuk mengendalikan jenis maklumat yang berbeza dari kontrak-kontrak seni bina dan kejuruteraan. Commerce. Piawaian adalah perlu bagi produk-produk maklumat. 106 . American National Standards Institute (ANSI) adalah penyelaras dan clearinghouse untuk piawaian kebangsaan di Amerika Syarikat. Piawaian EDI mentakrifkan teknik untuk penstrukturan data kepada mesej yang elektronik yang sama bagi dokumen-dokumen berasaskan kertas. Proses yang digunakan untuk mendefinisikan dan mengesahkan piawaian perlu berkhidmat terutamanya kepada keperluan-keperluan bagi pengguna masyarakat. Kos bagi melaksanakan banyak piawaian adalah terlalu tinggi. tetapi perjanjian-perjanjian dan penerimaan mengambil masa. seperti yang dalam pengiklanan. dan ia lazimnya bukan transaksi-transaksi yang berulang. tetapi agak unik untuk sesuatu projek.g. dan kandungan bagi transaksi-transaksi EDI. alamat dan sebagainya. Satu iklim perubahan piawaian dan pelaksanaan khusus akan menghalang penerimaan. Dengan kata lain terdapat kaedah yang piawai untuk menggambarkan alatan komponen yang membentuk satu dokumen dagangan. Gabungan ini membolehkan mereka boleh mengurangkan ketakpastian dalam persekitaran perniagaan. pelaksanaan vendor khusus adalah biasa. e. ANSIX12 dan UN EDIFACT telah ditubuhkan sebagai piawaian untuk struktur. kod produk. format. dan mereka memanfaatkan daripada pembangunan usaha sama. and Transport.(RBT 3110 Pendidikan Perniagaan dan Keusahawanan) piawaian dan (b) kualiti perkhidmatan.

Dalam satu penyelesaian EDI yang bersepadu sepenuhnya. sistem-sistem CAD tidak sesuai. maklumat adalah diterima dan dikeluarkan daripada teras sistem perniagaan. Bagaimanapun. kesedaran mengenai faedah maksimum ini memerlukan kerjasama yang masa nyata. Piawaian dan sokongan perisian adalah berkembang. Dalam kurang berstruktur persekitaran. menganalisis. Unsur-unsur ini adalah termasuk dengan perkakasan dan perisian bagi jaringan. Prasarana komunikasi adalah beranalog untuk proses itu. yang membolehkan mesej-mesej berpindah antara rakan perdagangan. kemudahan penyimpanan data. Organisasi-organisasi boleh mula hanya dengan pertukaran data digital berstruktur. 107 . dan ia adalah tidak pelik untuk satu sistem dalaman untuk meletakkan pelanggan dan data-data keluaran dalam format yang tidak sesuai dengan piawaian EDI. sebagai contoh. atau mengubah data tepat untuk satu langkah kerja adalah sering khusus untuk satu disiplin. Sebelum penerimaan bagi piawaian EDI. Usaha-usaha ini mewakili mesin-mesin. Pengurusan EDI atau perisian terjemahan boleh menterjemahkan mesej sepertimana mereka bergerak dari piawaian kepada format dalaman dan sebaliknya. terdapat satu nombor berbeza. dan piawaian pelbagai data dan komunikasi yang memudahkan pemindahan data. dan amalan-amalan. pertukaran data antara organisasi telah pun lama wujud diantara rakan kongsi industri dalam kes-kes tertentu. dengan dikaitkan pengurusan mengikut pengecualian. Memburukkan lagi masalah adalah kekurangan satu standard tunggal itulah diterima dengan meluas. tetapi jauh daripada apa mereka hendaklah menjadi jika perkongsian data dan pertukaran sedang untuk berkesan sebagai pembolehpemboleh bagi perusahaan yang maya. perisian yang satu pengguna individu atau pasukan digunakan atas mewujudkan.(RBT 3110 Pendidikan Perniagaan dan Keusahawanan) Isu-isu teknikal berkenaan perkongsian data memberikan cabaran yang sama. Data oleh itu adalah disalurkan terus untuk aplikasi-aplikasi relevan . bahasa-bahasa. Jenis kerjasama memerlukan tuntutan khas mengenai perkakasan dan perisian untuk mempamerkan dan mengoperasikan data. serta unsur-unsur bagi prasarana komunikasi baru sahaja disebut.

seperti pembangunan produk. dikira dalam terma jalur lebar. menonton televisyen atau menggunakan pemain CD. Internet adalah tidak berdaya untuk menguruskan permintaan pembangunan produk yang semakin mendesak. peralatan baru sedang dibangunkan untuk diagnosis jarak jauh. kebolehgunaan. laman Web tidak akan dapat mencipta produk video yang dapat dijual dalam talian dan pengguna-pengguna Web akan menjadi lebih suka membaca surat khabar. dan tidak boleh menyokong pemindahan jumlah data yang besar dengan prestasi boleh diterima. dan rangkaian mesti berupaya mengendalikan pemindahan fail-fail yang besar dan penyampaian data harus dijadualkan dengan berhati-hati. Kos-kos pengedaran penerbit adalah termasuk dengan membayar pelaburan dalam server dan teknologi lain yang memastikan apabila seseorang memasuki laman Web. Seiring dengan perkembangan semasa. dan kelajuan menjadi satu faktor yang utama untuk kejayaan. persoalan mengenai jalur lebar adalah genting. Perhubungan mesti dimulakan dengan baik terlebih dahulu. ia memberikan respon dengan cepat. tak terjamin. Selagi pengguna Web tidak boleh muat turun sebuah video dalam satu saat. para doktor akan dapat untuk mendiagnosis sesetengah penyakit dan mencadangkan rawatan-rawatan untuk pesakit-pesakit melalui Internet (undang-undang dan peraturan mengenai 108 . Untuk industri multimedia. terutama di seluruh dunia. Apa yang tinggal ialah melihat berapakah kos yang boleh diberikan untuk pengguna. sebagai satu premium QoS. yang bermaksud kerjasama spontan adalah sesuatu yang mustahil. Kos-kos bagi menyokong kerjasama yang masa nyata adalah terhalang kecuali dalam contoh yang khusus. QoS adalah merangkumi piawaian kerana salah satu unsur QoS adalah keakuran kepada piawaian.(RBT 3110 Pendidikan Perniagaan dan Keusahawanan) Rangkaian QoS. Ia tidak boleh dipercayai. Apabila videoconferencing diguna untuk kerjasama elektronik. Kini tahap perkongsian antara jaringan yang menawarkan tahap QoS lebih tinggi lebih diingini. ia akan memerlukan jumlah data yang besar. Perkhidmatan pendidikan juga mahu menggunakan lebih banyak program video untuk menambah sumber-sumber dalam talian yang lain.

Points for Discussion 1. Bagaimanapun oleh kerana sesetengah diagnostik-diagnostik perubatan memerlukan imej-imej yang sangat bermutu tinggi (resolusi yang kurang bagus boleh memberi kesan satu ketumbuhan atau satu keretakan yang tiada wujud). mutu imej dan kebolehpercayaan adalah perlu sebelum teleperubatan dan diagnostik perubatan jarak jauh muncul sebagai industri berdaya maju pada Internet. peningkatan-peningkatan dalam lebar jalur. maklumat peruntukan? 109 . 2.(RBT 3110 Pendidikan Perniagaan dan Keusahawanan) teleperubatan dan lesen boleh mengehadkan berapa meluas diagnosis jauh boleh diguna). Huraikan masalah yang mungkin akan berlaku apabila melaksanakan Apakah sumbangan piawaian dan kualiti perkhidmatan untuk persekitaran Mengapa jalur lebar penting kepada industri-industri pada Internet? pengurusan rangkaian bekalan. 3.

(RBT 3110 Pendidikan Perniagaan dan Keusahawanan) Bab 14 Visibility ia adalah sesuatu yang luar biasa untuk satu syarikat memenuhi keperluan industri dengan menggunakan sumber tersendiri sahaja. Rangkaian masa di mana orang ramai mesti bekerja telah runtuh. dan berusaha untuk berubah. Maklumat yang mereka perlukan untuk melakukan kerja berada dalam pelbagai borang kertas dan yang bertaburan dalam semua arah. maklumat. Terdapat banyak peluang untuk inovasi dalam menyediakan maklumat penting dengan cepat. dengan satu perubahan moden yang menawarkan janji besar tetapi juga membawa kesukaran. dalam masa yang tepat. dan menyokong mereka semasa mereka kerja. Mereka perlu bukan sahaja hidup bersama malah juga giat menyokong satu sama lain. 110 . Infrastruktur automatik adalah perlu untuk menggabungkan kesemuanya adalah sering dibayangkan sebagai satu sistem kereta api yang merentangi negara-negara dengan landasan yang berbeza. Banyak organisasi sedang mencari satu pendekatan terbukti. Inovasi dalam mengenal pasti cara-cara untuk bekerja yang lebih baik adalah kebiasaannya bergantung kepada adanya maklumat utama dan penyertaan rakan sepasukan pada masa yang tepat. tetapi kebiasaannaya tidak. Orang ramai daripada organisasi berbeza. Pendekatan terbukti itu adalah secara amnya merujuk sebagai kejuruteraan serentak: mendapat orang yang betul bersama. Alat-alat itu adalah kebiasaannya aplikasi perisian yang harus. kedua-dua proses dan alat adalah tidak mencukupi untuk mereka. Perubahan moden itu adalah orang ramai. Proses-proses dan maklumat adalah unsur-unsur yang perlu untuk kejayaan. dan ia adalah jarang untuk melihat lebih daripada beberapa orang boleh berkerjasama dalam tempat sama. memberi mereka maklumat dan alat-alat yang betul. Aliran kerja digital dari hujung ke hujung sebenarnya adalah satu sukan berpasukan. dan unsurunsur sokongan tidak bersepadu atau setempat. berkerja dengan baik bersama-sama. atau mengkolokasikan kunci peserta-peserta secara elektronik. alat-alat.

membenarkan pelanggan-pelanggan dan pembekal-pembekal bekerjasama dalam pembangunan produk. membolehkan mereka menyokong produk yang di kenali di seluruh dunia sepanjang hidup mereka. meskipun dalam satu embrionik atau pada keadaan yang tidak stabil. dan aliran dokumen-dokumen antara ahli kumpulan. Tetapi persedian secukupnya telah dibuat bagi membuktikan ia mungkin berjaya. Organisasi perindustrian telah mula untuk bekerja dengan cara ini. teknologi. Persoalan yang akan dijawab adalah seperti ini: Apakah adalah dikehendaki bagi mewujudkan satu persekitaran yang memudahkan satu kumpulan yang telah diagihkan secara global dan organisasi. bawa satu kos yang mampu dimiliki. dan masa. kekangan ini adalah sumbersumber. Cabaran yang ada adalah untuk menjadikannya praktikal dalam had syarat-syarat untuk mencapai kejayaan dalam perniagaan.(RBT 3110 Pendidikan Perniagaan dan Keusahawanan) Pembangunan bersepadu untuk satu produk. Diagihkan Pengurusan Projek Kerja kumpulan melibatkan tugas-tugas yang berturutan yang dibuat oleh anggota berlainan dalam kumpulan. Orang lain terlibat dalam tugas-tugas mempersembahkan atau memproses dokumen-dokumen. dengan aliran kerja bergerak daripada seorang kepada orang yang lain. Kerja kumpulan juga memerlukan dokumendokumen diagihkan dari satu orang kepada satu orang lain dalam kumpulan untuk pemprosesan. Perisian pengurusan aliran kerja akan menkoordinatkan tugasan yang dilakukan oleh individu yang berbeza dalam satu kumpulan kerja. Ia juga menyokong pengkoordinasian projek yang membenarkan syarikat-syarikat bagi melaksanakan skim-skim kejuruteraan secara serentak. dan menyediakan satu prestasi yang sama atau melebihi jangkaan? Ia adalah masalah kejuruteraan yang klasik dalam mengeluarkan hasil optimum dalam kekangan praktikal. budaya.adalah dikenalai sebagai satu perusahaan maya. dilaksanakan secara global dan secara elektronik. Dalam kes ini. 111 .

meluluskan dan mengagihkan semakan-semakan proses pembuatan untuk mengawal projek dari jauh dengan serta-merta. dan mengarahkan pembetulan berdasarkan prestasi relatif untuk memperuntukan sumber. Untuk menyelaras satu aliran kerja tertentu dengan berkesan. Ia menyediakan satu kawalan tatacara menerusi kelulusan pemudahan: jurutera-jurutera boleh mengkaji semula. Program-program ini menjamin bahawa setiap kerja dalam aliran kerja dijalankan oleh orang yang betul dan dalam urutan betul. bajet) mesti diperuntukkan untuk tugas itu. Apabila anda log masuk. Satu lagi aliran kerja adalah berorientasikan kepada dokumen-dokumen. Ahli pasukan yang terlibat perlu berkomunikasi sebelum dan sepanjang tugas. Sumber-sumber (rakyat. 112 . Program jenis ini akan memastikan bahawa dokumen-dokumen yang sesuai itu akan bergerak daripada seorang ahli kumpulan kepada ahli yang lain. seorang pekerja boleh mentakrifkan saling bergantungan tugas-tugas untuk berpadanan sesuatu struktur projek. antara satu sama lain (isu-isu reka bentuk) dan dengan pengurus projek (laporan status pentadbiran). anda boleh meminta tentang perubahan arahan dan klik kepada hiperrangkai keputusan yang akan mengemukakan data projek. dan matlamat-matlamat. masa. satu proses dipanggil penghalaan dokumen. Banyak projek pengurusan dan aktiviti-aktiviti aliran kerja dikaitkan dengan proses ini.(RBT 3110 Pendidikan Perniagaan dan Keusahawanan) Beberapa perisian aliran kerja sedang diorientasikan ke arah tugasan. Anda dapat melakukan ini di mana saja menggunakan pelayar web. Sesuatu tugas mesti dikenalpasti bagi membangunkan satu alternatif bagi reka bentuk yang berasaskan permintaan projek. Ia membenarkan satu ketua projek untuk mengawal kemajuan sesuatu projek melalui "states" dan menggunakan "triggers" dan satu senarai penghalaan yang mencerminkan sebuah hierarki organisasi syarikat. dan memberitahu ahli pasukan mengenai status projek itu. Pengurus projek itu perlu mengesan tugasan. Bayangkan bahawa anda adalah ketua pasukan bagi satu rekaan projek perisian yang diberi nama Valenti. dan anda perlu mengkaji semula status mengenai sesuatu perubahan arahan yang berpunca daripada pembaikian semasa ujian penerimaan. kerangka masa.

Para peserta adalah termasuk pelanggan organisasi-organisasi. subkontraktor. rakan teknologi. anda akan dapat melihat carta Gantt yang terkini. Perisian pentadbiran pengurusan berkaitan projek akan memudahkan kumpulan. yang menunjukkan bahawa butiran yang ingin anda lihat berada dalam ujian. Semua akan mempunyai pelbagai peringkat keupayaan dan kecanggihan. untuk meratakan sumber. dan kemudian menjalankan spesifikasi dalam kekangan kewangan dan jadual. ini mungkin termasuk "Menunjukkan Rancangan Menguji ". kerja-kerja daripada rutin jadual yang dengan kerja pengeluaran dan anggaran perbelanjaan untuk analisis aliran genting. menghantar emel.(RBT 3110 Pendidikan Perniagaan dan Keusahawanan) Hasilnya. produk ini hanya dikhaskan untuk penggunaan oleh pengurusan 113 . Ia mempunyai kebolehan semula jadi untuk menghasilkan carta Gantt atau histogram. Untuk satu tugasan menguji. perisian pengurusan projek adalah jawapannya. dan menawan perniagaan. Dengan mengklik tugasan dalam carta Gantt anda boleh melihat menu-menu mengenai tindakan yang relevan. sementara itu pengurusan konfigurasi akan mengawal maklumat yang akan membenarkan penghasilan semula. Bagaimanapun. yang akan mengemukakan dokumentasi berkaitan dengan satu klik. atau hubungan dalam projek baru dokumen-dokumen. menentukan sumber dan mengesan prestasi. Sistem itu memahami tugasan dan memberi pilihan yang sesuai untuk anda. Perniagaan akan dimenangi dan dilaksanakan oleh perusahaan yang maya. dan pembekal-pembekal. Pengurusan fasiliti akan mengenal pasti dokumen-dokumen yang berada dalam kumpulan yang sama. Ini tidak akan menjadi tetap sepanjang hayat satu produk tetapi akan berubah mengikut syaratsyarat serta surut dan aliran bagi syarat dan keupayaan. mengesan anggaran perbelanjaan. Apabila pengurus projek perlu memberikan tugasan. meneruskan. Pilihan-pilihan lain adalah boleh didapati adalah Action Items. Organisasi yang berjaya akan membangunkan keupayaan mereka untuk menempat diri mereka dalam apa jua konfigurasi maya dimana ia adalah perlu untuk mengenal pasti. dan mengutip senarai sumber yang sedia ada.

Cara berkerja seperti ini memerlukan alat pengurusan yang membolehkan komunikasi dan penyelarasan pada satu jarak. banyak projek memerlukan usaha bersepadu beberapa individu yang berkongsi satu set peralatan. alatalat CASE. Perisian generasi sekarang adalah bertujuan untuk menyokong kerja dalam setiap domain dengan 114 . Aliran kerja. Tambahan. pemberitahuan e-mel. meluluskan dan menggabungkan kemaskini kedalam jadual projek. panggilan telefon. Pengguna-pengguna pula perlumengemaskini kalendar individu mereka untuk menjadikan perisian ini berkesan. Perisian penjadualan kumpulan memberikan pengguna peluang untuk menyimpan temu janji dan mesyuarat dalam kalendar masing-masing. dimana pelan-pelan yang paling mudah akan terpaksa dikhususkan tempat menyimpan seperti program-program CAD. dan perbincangan kumpulan memberikan kumpulan untuk mengadakan mesyuarat maya dengan akses serentak untuk menonjol status data. perisian simulasi. konflik kerap timbul kerana masalah jadual. aplikasi-aplikasi pengundian/tinjauan. sebagai contoh. Penjadualan kumpulan membantu ahli-ahli kumpulan kerja menyelaras masa mereka. bukan oleh anggota sebuah pasukan projek.(RBT 3110 Pendidikan Perniagaan dan Keusahawanan) projek. Kelulusan keputusan telah dipermudahkan dengan borak pada masa nyata. Mencari satu masa untuk semua orang boleh berkumpul untuk satu persidangan atau mesyuarat mungkin sukar. Penjejakan dan perataan sumber adalah fungsi yang terdapat dalam perisian pengurusan projek tradisional. Kolaborasi akan menjadi melepasi batas asas komunikasi apabila berkongsi maklumat reka bentuk. dan media lain. ataupun perisian pengurusan projek tidak bernilai seperti alat kerjasama tugasan kerana mereka tidak memahami pengetahuan vertikal bagi masalah domain-domain tertentu. Komunikasi adalah termasuk emel. catatan (semoga sebagai e-mel lampiran tetapi mungkin seperti kertas). Kerjasama masih terhad kepada fungsi pengurusan projek: ahli-ahli pasukan boleh melihat. Apabila ahli kumpulan ingin bekerjasama pada masa yang sama. Perisian ini juga berupaya untuk menjadualkan mesyuarat dengan pengguna lain dengan membandingkan jadual pengguna lain untuk mencari masa yang bersesuaian. penjadualan kumpulan. dan sebagainya.

Beberapa industri menghadapi satu cabaran lebih besar untuk mengurangkan kitaran masa berbanding dengan industri automotif. Setiap peralatan adalah penting dalam domain pentadbiran atau fungsian. Pengeluar-pengeluar terpaksa bersemuka dengan cabaran untuk memasarkan keluaran siap mereka lebih cepat. pengilang-pengilang dan pembekal-pembekal telah menyepadukan proses pembuatan. Apabila prototaip telah siap. kenderaan tersedia untuk dihasilkan dalam jumlah 115 . dan sehingga peringkat terakhir iaitu apabila produk dihantar kepada peniaga. pasukan jurutera pembuatan kemudiannya akan memasang kenderaan bagi mencari setiap masalah-masalah pemasangan. Jurutera-jurutera akan bekerja bersama pembina-pembina prototaip untuk memperkemaskan lagi spesifikasi kejuruteraan. Jika semuanya bergerak dengan lancar. Mula-mula. jurutera-jurutera itu akan mereka komponen-komponen dan peralatan yang diperlukan untuk membuat alatan komponen. Akhirnya. Sebaik sahaja ia diluluskan. Orang Jepun biasa boleh mengambil masa kira-kira tiga tahun untuk menghasilakn sebuah kereta daripada konsep ke pengeluaran besar-besaran. daripada merangka kerja sehingga melalui peringkat pemasangan. ejen-ejen pembeli akan bekerja dengan pembekalpembekal untuk mengeluarkan peralatan prototaip dan bahagian untuk pemasangan atau prapengeluaran kereta-kereta. Menggabungkan perubahan-perubahan kepada model boleh mengambil masa berbulan lamanya. Hasilnya. satu model berskala penuh telah dibina untuk melihat bagaimana kenderaan akan kelihatan. Kemudian. pasukan-pasukan telah mendapat untuk bertukar kepada satu peralatan hodgepodge tidak bersepadu. selepas pindaan terakhir. manakala melibatkan lebih banyak kumpulan dalam reka bentuk itu dan pembuatan bagi kereta dan trak mereka. Kerja dalam perkongsian. satu atau berbilang prototaip kereta-kereta akan dibina dengan tangan bagi melihat sama ada setiap bahagian padanan antara satu sama lain dengan betul dan sama ada kereta itu boleh dibina dari segi ekonomi. manakala syarikat-syarikat Amerika mengambil masa empat sehingga enam tahun.(RBT 3110 Pendidikan Perniagaan dan Keusahawanan) teknologi-teknologi menghubungkan pelanggan / pelayan seperti berkongsi capaian data dan mesej piawaian.

berbanding daripada terpaksa menunggu setiap ahli menyelesaikan langkahnya sebelum boleh diserahkan kepada orang lain. dan individu yang terlibat dalam pembuatan dan pemasangan berkerja sebagai sebahagian dari satu pasukan. computer aided design(CAD). jurutera-jurutera. langkah-langkah yang biasa memakan masa bermingguminggu atau bulan-bulan sekarang boleh dilakukan dalam satu hari. menyumbang kepada proses ini dari mula sehingga. Melalui penggunaan komputer . Dengan menggunakan perhubungan komunikasi global. Dengan perbezaan zon waktu. data CAM sedang dimuatkan kedalam mesin yang membina peralatan dan bahagian prototaip. computer aided manufactoring / pembuatan berbantuan komputer (CAM) dan computer aided engineering / kejuruteraan dibantu komputer (CAE). Berkongsikan maklumat secara elektronik membenarkan anggota lain bagi kumpulan untuk menyiapkan projek-projek bersama. Apabila rekabentuk terakhir itu dipersetujui. Teknik-teknik yang sama digunakan untuk menyusun atur dan memasang peralatan bahagian. Perubahan-perubahan untuk alatan komponen dapat dilakukan tanpa membina sampel pembuatan dan bahagian-bahagian. jurutera-jurutera dalam Timur boleh menyelesaikan masalah dan menghantar jawapan untuk rakan116 . Syarikat-syarikat automotif kini ingin menyingkatkan lagi kitaran reka bentuk supaya menjadi kurang daripada 24 bulan dengan menyediakan platform pasukan-pasukan dalam bahagian lain diserata dunia dan menghubungkan mereka secara elektronik. Bekerja sebagai satu pasukan dan berkongsi maklumat secara elektronik telah mengurangkan masa yang diambil untuk membangunkan dan membina sebuah kenderaan baru untuk kira-kira 30 bulan-bulan. Akibat penggunaan komputer. jurutera-jurutera di Detroit boleh memberitahu tentang satu masalah kepada jurutera-jurutera pasukan mereka yang berada di India. pembekal-pembekal.(RBT 3110 Pendidikan Perniagaan dan Keusahawanan) yang besar. keseluruhan pasukan boleh berkongsi fail komputer dan penggunaan model 3 D untuk mereka kenderaan dan melihat bagaimana bahagian itu sesuai tanpa memerlukan prototaip dibina dengan tangan. Hari ini. semua pihak terlibat dalam mereka platform yang baru bagi perekapereka kenderaan.

Pengurusan Maklumat Pengagihan Kerjasama pengagihan memerlukan satu integrasi perkhidmatan yang adalah jauh lebih sukar daripada apabila perkhidmatan itu tinggal di bawah satu bumbung. suara. tetapi juga bagi memastikan integriti data terhadap sebarang perubahan yang berniat jahat atau tidak sengaja. dan maklumat yang diperlukan untuk tugasan hampir adalah dengan segera boleh dicapai dan dapat digunakan dengan sedikit atau tanpa persediaan. grafik. Proses kerja dilaksanakan dalam satu cara kolaboratif. dengan menggabungkan profil yang ditugaskan kepada individu dengan keistimewaan tertentu. kesempurnaan. dan kaitan untuk konfigurasi barangan khusus atau versi yang dikemukakan oleh pengguna. Pertumbuhan ini telah mencapai satu titik dimana ia boleh dengan mudah menjatuhkan satu pasukan sebagaimana ia cuba mencari dan menggunakan 117 . Ini akan perlu berlaku dengan cekap.e. oleh rakan sepasukan dan diagihkan setiap masa dan tempat.(RBT 3110 Pendidikan Perniagaan dan Keusahawanan) rakan sejawat mereka di Detroit pada hari niaga yang seterusnya. dan dialih. Mesyuarat-mesyuarat adalah elektronik. perisian yang memastikan integriti maklumat. dan satu baki praktikal mesti disediakan. dengan selamat. dengan tepat. Suasana sempurna itu menolak had imaginasi. Maklumat dalam bentuk elektronik sedang tumbuh pada satu kadar yang tinggi. Keselamatan dibina bagi perisian yang menguruskan maklumat: i. dilihat. dicapai. dan mampu milik. Perisian dan perkakasan perlu mengawal akses untuk maklumat dan perisian aplikasi berkaitan. selaras dengan keistimewaan. Maklumat disediakan melalui satu kepelbagaian media elektronik: teks. kebenaran. Kerjasama elektronik memerlukan capaian tersedia kepada maklumat. Tetapi apa yang penting ialah membataskan akses dan operasi-operasi mengenai maklumat. dalam masa nyata di tempat yang sesuai. Jumlah data yang sangat besar disimpan. mata wang. Akses dan keselamatan membuat tuntutan yang bertentangan dengan persekitaran maklumat. dan video. bukan sahaja untuk kerana sebab perdagangan atau keselamatan negara.

mungkin beribu dokumen. prosedur pengendalian yang piawai. bagaimanapun. lukisan-lukisan tambahan. dan terlindung daripada serangan data tidak dikehendaki dan ketakpastian dan ketidakcekapan carian yang tidak tersusun. ratusan. 50 peratus masa untuk pembangunan produk dihabiskan untuk menjejak maklumat. Mempunyai kebolehan untuk mengesan dan mengakses maklumat berkaitan adalah penting. Syarikat-syarikat perkilangan biasanya mempunyai keupayaan yang tinggi dalam merakamkan komponen dan lukisan-lukisan pemasangan. data yang tepat boleh terlepas perhatian dan data tidak relevan mungkin terlibat dalam analisis. carta-carta aliran. Dokumen-dokumen ini adalah berhubungan dan saling berkaitan untuk menyokong maklumat seperti huraianhuraian kerja. mereka sering gagal untuk memastikan rekod-rekod yang komprehensif berkaitan data-data keluaran yang berkaitan. dan mengeluarkan semula dokumen-dokumen yang telah dikemaskini menjadi satu masalah pengurusan maklumat yang besar. dan. Ia telah dianggarkan dalam industri pembuatan. proses rancangan. Maklumat ini lazimnya disimpan dan dikomunikasikan dalam bentuk proses perniagaan. Tanpa peralatan yang sesuai untuk pemerolehan dan analisis data. maklumat yang diperolehi. dan pemeriksaan perhubungan antara lukisan-lukisan 2 D. dasar korporat. Cabarannya ialah bagi mencari maklumat betul. arahan-arahan pemasangan. arahan kerja. tetapi ia juga adalah penting berbuat demikian dengan pengguna yang sedang mengawal. model-model 3 D. memelihara semakan-semakan kajian mereka. terutama sekali dalam organisasi-organisasi besar yang mungkin mempunyai. Pengurusan dokumen hanya mengesan masalah mendapatkan dokumen untuk analisis.(RBT 3110 Pendidikan Perniagaan dan Keusahawanan) maklumat yang berkaitan untuk objektif-objektifnya. Sebagai contoh. memastikan ia adalah tepat. dan borang-borang. dan dokumen-dokumen lain. Harta yang paling bernilai tetapi tidak nyata dalam mana-mana organisasi adalah pengetahuan kerja. Ini membuat ia sukar 118 . daripada data-data sejarah terbentuk daripada transaksi-transaksi EDI adalah satu sumber tidak ternilai oleh penyelidikan pasaran dan maklumat perancangan strategik.

(RBT 3110 Pendidikan Perniagaan dan Keusahawanan) (dan sering mustahil) untuk pereka-pereka produk dan jurutera-jurutera untuk mengakses maklumat berkaitan apabila mereka memerlukannya. Masalah diperluaskan kepada penyelenggaraan. Kilang-kilang digunakan untuk menghantar ratusan requisition for quotes (RFQs) kepada jabatan pencarian sumber mendapatkan bahagian-bahagian jentera yang rendah nilai. Bagi setiap tuntutan, rangka tindakan perlu diminta daripada storan, didapatkan dari bilik kebal, diangkut, diambil gambarnya, dilipat, terlampirkan kepada borang tuntutan, disampulkan dan diposkan. Prosesini boleh mengambil masa beberapa hari dan ia adalah begitu kompleks dan mengambil masa sehingga menyebabkan jabatan pencarian sumber biasanya akan menawarkan tender barangan kepada dua untuk tiga pembekal-pembekal pada satu masa. Kemudian, lebih daripada satu daripada empat invois akan disiasat dan dibuat semula untuk dimasukkan pesanan pembelian dan resit-resit. Kini, jabatan pencarian sumber menerima permintaan secara elektronik daripada pelanggan-pelanggan dalamannya. Sistem itu secara automatik mencari lukisan-lukisan betul dan melampirkannya kepada borang tuntutan elektronik. Tidak sampai dalam masa sejam jabatan pencarian sumber memulakan proses, pembekal-pembekal akan diberitahu mengenai RFQs baru menerusi e-mel, faks atau EDI. Satu tawaran boleh dikeluarkan dan diberikan pada hari sama ia diterima. Invois-invois secara automatik dilampirkan dengan pesanan pembelian, mencerminkan setiap pindaan yang berlaku di sepanjang proses itu. Keupayaan untuk mencapai pembekal-pembekal dalam talian dengan lebih ramai telah mencipta lebih banyak persaingan dan membawa kepada harga rendah. Tempat Menyimpan Dan Profil Projek-projek maya melibatkan komunikasi, kerjasama dan pengurusan sebagai satu multidimensi secara keseluruhan. Peralatan yang memberi perkhidmatan kepada satu atau dua daripada keperluan ini menawarkan hasilan yang terhad untuk diagihkan kepada dan ahli-ahli pasukan, memaksa mereka secara untuk manual.
119

menyepadukan

mengemaskinikan

aplikasi-aplikasi

(RBT 3110 Pendidikan Perniagaan dan Keusahawanan) Menyediakan satu rangka kerja pengurusan proses yang lengkap untuk cara kerja maya bermakna menyediakan satu lapisan perkhidmatan yang mendatar, yang akan menyokong integrasi erat bagi reka bentuk dan peralatan pengurusan projek. Ia mesti bertindak sebagai satu persekitaran yang kaya dengan perkhidmatan dan memahami kepelbagaian aplikasi-aplikasi projek, setiap satunya menyokong satu aspek kerja maya - projek / pengurusan proses, komunikasi projek, atau pelaksanaan bagi projek tugas-tugas. Keupayaan untuk "berkerja bersama, sebahagian" adalah boleh dikatakan mustahil tanpa satu stor yang berorientasikan projek untuk koleksi, organisasi dan pengagihan bagi bahan projek. Sistem stor wajib mempunyai satu orientasi proses yang kukuh; ia mesti berasaskan kepada andaian yang projek mengambil tempat dalam satu konteks yang terurus, dan menjadi diubahsuai bagi memudahkan aktiviti-aktiviti dan penyimpanan rekod yang melibatkan konteks. Storan yang dikongsi dan kawalan persetujuan memberi pengguna keupayaan untuk mendefinisikan peranan-peranan, dan untuk menapis data projek dalam jumlah yang banyak berdasarkan asas itu. Kawalan-kawalan kepada akses yang istimewa berdasarkan profil pengguna membenarkan pelaksanaan aplikasiaplikasi, dan membenarkan mereka mengakses kepada data. Pembangunan dan penyelenggaraan profil untuk mengawal ketelusan adalah kunci utama dalam persediaan sistem-sistem pengagihan. Dalam alam pengurusan projek dan pengagihan kerja, ketelusan dokumen-dokumen seperti minit mesyuarat dan fail sokongan lain wajib mempunyai satu profil untuk akses keselamatan oleh ahli kumpulan. Penghantaran bagi reka bentuk dan dokumendokumen pembinaan melibatkan isu-isu khas logistik, hak cipta, dan liabiliti; tender dan penyerahan cadangan juga memerlukan satu tahap tinggi keselamatan. Kepentingan berkongsi tempat menyimpan dan profil dilanjutkan lagi menjangkau di sebalik alam perusahaan maya. Dua contoh adalah pengkomputeran nomad dan pengacaraan aplikasi-aplikasi jarak jauh. Integrasi rangkaian-rangkaian data dan telekomunikasi telah mengiringi dalam idea pengkomputeran nomad, dikenali di Amerika Utara sebagai Personal
120

(RBT 3110 Pendidikan Perniagaan dan Keusahawanan) Communication Services (PCS) dan di Eropah sebagai Universal Mobile Telecommunication System (UMTS). Persekitaran nomad bukan sahaja menyediakan isyarat penghantaran yang cekap untuk peralatan mudah alih dan tetap, tetapi juga mencari untuk menyediakan capaian maklumat pada bila-bila masa, di mana saja, dan diperibadikan untuk pengguna akhir nya tanpa menghiraukan mengenai rangkaian, peranti, dan lokasi. Dalam sekelip mata, capaian maklumat peribadi memerlukan keupayaan ejen-ejen untuk berkomunikasi dan bekerjasama. Mereka saling memutuskan mengenai perkhidmatan pengkomputeran dan komunikasi untuk pengguna nomadik berdasarkan profil peribadi pengguna. Misalnya: satu mungkin bimbang dengan pengambilalihan bagi lokasi data sekarang, satu lagi dengan penukaran bagi data untuk peranti atau rangkaian, dan satu lagi dengan penapisan mesej dan capaian data. Sistem itu memerlukan berkongsi tempat menyimpan rangkaian, peranti, dan profil pengguna bagi membenarkan ejen-ejen melakukan kerja-kerja mereka. Trend antara ISPs dan penyedia rangkaian lain ialah untuk menambah perkhidmatan lebih maju. Pembekal-pembekal ini secara umumnya telah mula untuk menawarkan akses Internet mudah dan kemudiannya bergerak untuk menjadi hos kepad Web untuk clients. Kini, hampir 80 peratus komuniti ISP menawarkan hos untuk kandungan Web. Secara umum, perkhidmatan yang hos laman-laman web tawarkan dan tawaran akses dail-up adalah lebih murah (sering, pengehosan web adalah percuma dengan satu akaun dailan), tetapi kurang responsif. Bagaimanapun, laman web yang menjadi hos terus bercambah dan semakin canggih. Halaman yang statik telah berkembang menjadi halaman yang dinamik dan sentiasa dikemaskinikan melalui hiperlink kepada pangkalan data dan sistem-sistem bahagian lain. Langkah seterusnya dalam evolusi ini adalah hosting aplikasi-aplikasi berasaskan Internet. Pembekal-pembekal ini meletakkan diri mereka sebagai ASPs (Application Service Provider / Penyedia Perkhidmatan Permohonan), Atau IBSPs (Internet Business Service Providers / Penyedia-penyedia Perkhidmatan Perniagaan Internet). Di sebalik perkhidmatan ISP tradisional,
121

ianya adalah lebih daripada menggabungkan kesemua ciri-ciri kepada satu. yang boleh digantikan dengan membayar setiap penggunaan atau skim-skim keanggotaan. Bagaimanapun. yang adalah dipanggil sebagai rangkaian semasa dan apabila pengguna memerlukannya. melingkungi aplikasi untuk permohonan. Sistem itu mesti berasaskan kerpada sebuah pangkalan data berkaitan profil pengguna. 122 . dalam kekangan satu peranti keselamatan dan capaian data kegranulan untuk aplikasi-aplikasi khusus. mereka bukan satu-satunya kumpulan dengan pendekatan pengacaraan aplikasi-aplikasi Internet yang ambivalen. Akhirnya terdapat perjanjian menjadi hos aplikasi bahagianbahagian. Pengguna aplikasi akan mengambil sedikit masa untuk mengasing-asingkan matriks keselamatan. adalah cabarannya. pernukaran data mesti selamat. yang buka peluang untuk mereka bagi menyertai dalam perkhidmatan integrasi margin yang tinggi dan berunding perniagaan. pasukan-pasukan yang tersebar . bekerjasama secara pesat dengan persidangan jarak jauh dalam mengejar matlamat yang sama. dan usaha sama untuk mengemukakan mereka. Pemahaman mengenai syarat-syarat bagi kerjasama elektronik dalam sokongan bagi pengeluaran kerja. Vendor utama perisian akan dipaksa untuk menyesuaikan model-model produk dan pelesenan mereka bagi menyokong penggunaan-penggunaan parti ketiga. Aplikasi pengacaraan mengancam setiap per-seat dan pelesenan tapak. Proses-proses perniagaan sedang menjadi semakin meningkata secara maya: dianggotai secepat yang mungkin. Berhadapan dengan cabaran mengambil lebih daripada satu set mesej diskret dan alat-alat pengurusan projek. Trend ASP adalah terbukti amat mengganggu untuk jualan dan taburan model dimana seluruh industri perisian terletak. dan maklumat yang diberikan mesti betul. kebolehpercayaan dan peningkatan kos menjadi hos aplikasi-aplikasi Internet. konsisten. lengkap. prestasi. Sistem itu akan disesuaikan untuk menguruskan beberapa projek-projek yang telah diagihkan yang mengambil tempat dalam konteks proses yang formal. Capaian maklumat mesti dikawal.(RBT 3110 Pendidikan Perniagaan dan Keusahawanan) mereka memenuhi permintaan untuk mendapat kerjasama keselamatan dalam talian antara kumpulan bagi rakan perniagaan. dan berkitan untuk konfigurasi yang betul bagi bahagian atau sistem.

Apakah unsur-unsur yang diperlu untuk kerjasama elektronik yang Mengapa anda menggunakan perisian pengurusan projek? Apakah had Huraikan perkhidmatan yang akan ISPs tawarkan kepada perniagaan berjaya? yang terdapat padanya? pada masa yang akan datang. 2.(RBT 3110 Pendidikan Perniagaan dan Keusahawanan) Point Of Discussion 1. 123 . 3.

Akta Jenayah Komputer 1997.Dagang 1.3 PENGENALAN AKTA JENAYAH KOMPUTER  Jenayah yang biasanya berlaku adalah seperti penipuan mesin ATM.(RBT 3110 Pendidikan Perniagaan dan Keusahawanan) TAJUK 7 E-Dagang Perundangan E-Dagang di Malaysia Isu-isu Semasa Dalam E. Adalah berkenaan capaian tanpa kuasa. memalsukan mesin ATM. SINOPSIS 2. judi siber dan sebagainya. HASIL PEMBELAJARAN 1. Sesuatu kesalahan dikatakan berlaku apabila seseorang menyebabkan sesebuah komputer melaksanakan apa-apa fungsi dengan niat untuk mendapat capaian kepada mana-mana atur cara atau data yang disimpan dalam mana-mana komputer. KERANGKA TAJUK-TAJUK 7. dan sistem perbankan kewangan.  Berbeza dengan jenayah siber iaitu skim cepat kaya. Kepentingan setiap undang-undang perniagaan dalam menjaga keluhuran etika dan perniagaan di Malaysia 3.  Menurut Seksyen 3 . capaian yang diniatkan itu adalah tanpa kuasa dan beliau mengetahui tidak mempunyai kuasa sedemikian. 124 . pornografi.

2. untuk memudahkan berlakunya suatu kesalahan itu sama ada olehnya sendiri atau orang lain. hukumannya adala boleh didenda tidak melebihi RM50000 atau penjara tidak lebih 5 tahun atau kedua-duanya sekali. adalah tidak material sama ada kesalahan yang seksyen ini terpakai dilakukan pada masa yang sama apabila capaian tanpa kuasa itu didapati atau pada bila-bila masa hadapan. 3. kesalahan di bawah peruntukan ini adalah seperti yang berikut: 1.  Menurut SEKSYEN 4. Bagi maksud seksyen ini. 125 . Seseorang adalah melakukan statu kesalahan di bawah seksyen ini jika dia melakukan satu kesalahan yang disebut dalam seksyen 3 Akta Jenayah Komputer 1997 dengan niat: 2. Dalam mensabitkan kesalahan di bawah seksyen 4 ini. HUKUMAN  Bagi kesalahan yang disabitkan di bawah pertuduhan seksyen ini. untuk melakukan suatu kesalahan yang melibatkan fraud atau kecurangan atau yang menyebabkan kecederaan sebagaimana yang ditakridkan dalam Kanun Keseksaan. kesalahan yang dinyatakan ini termasuklah kesalahan fraud dan kecurangan atau yang menyebabkan kecederaan seperti yang ditakrifkan dalam Kanun Keseksaan.(RBT 3110 Pendidikan Perniagaan dan Keusahawanan) Oleh kerana itu. seksyen 3 hendaklah dibuktikan terlebih dahulu. Menggunakannya atau menyebabkan ia dioutput daripada komputer di mana ia disimpan sama da dengan mengakibatkan ia dipaparkan atau mengikut apa-apa cara lain. Mengubah atau memadamkan atur cara atau data. 5. 4. Menyalin atau mengalihkannya ke mana-mana bahan antara storan selain tempat ia disimpan atau ke tempat lain dalam bahantara storan di mana ia disimpan. atau 3. AKTA JENAYAH KOMPUTER 1997: 1.

Penyebaran virus menerusi komputer juga merupakan suatu kesalahan di bawah seksyen ini. pengubahsuaian tanpa kuasa terhadap disket 3 1/2 yang masih berada di dalam sesebuah komputer terjumlah kepada kesalahan di bawah peruntukan ini. Bagi maksud seksyen ini.(RBT 3110 Pendidikan Perniagaan dan Keusahawanan) 6. Dalam perkara ini. Seseorang adalah melakukan suatu kesalahan jika dia melakukan apa-apa komputer. Bagi kesalahan di bawah seksyen ini. HUKUMAN 1. dendanya tidak melebihi Rm 150000 atau penjara tidak lebih daripada 10 tahun atau kedua-duanya sekali. SEKSYEN 5 akan terpakai. Sebagaimana takrifan Kanun Keseksaan. 2. 1. adalah tidak material sama ada suatu pengubahsuaian tanpa kuasa berlaku. Bagi kesalahan dengan niat untuk menyebabkan kecederaan 2.  (ii) Apa-apa bentuk atur cara atau data. atau yang dikehendaki berlaku. adalah tidak material bahawa perbuatan berkenaan tidak ditujukan kepada:  (i) Mana-mana atur cara atau data yang tertentu. kekal atau hanya sementara.  (iii) Suatu atur cara atau data yang disimpan dalam mana-mana komputer yang tertentu. Pengubahsuaian kandungan komputer dijelaskan dalam seksyen 2(7) dan (8) Akta Jenayah Komputer 1997. Bagi maksud sekyen ini. 1. penalti yang dIkenakan ialah denda tidak melebihi RM 10000 atau penjara tidak melebihi tujuh tahun atau kedua-duanya sekali. denda tidak melebihi RM 150000 atau penjara tidak melebihi 10 tahun atau kedua-duanya sekali. Bagi kesalahan ini. 126 perbuatan yang dia tahu atau akan menyebabkan mana-mana pengubahsuaian tanpa kuasa kandungan . 2.

denda RM200. AKTA AKTIVITI KERAJAAN ELEKTRONIK 2007 AKTA • AKTIVITI EGAA adalah KERAJAAN suatu Akta ELEKTRONIK untuk ATAU ELECTRONIC peruntukan bagi GOVERNMENT ACTIVITY ACT (EGAA) mengadakan pengiktirafan undang-undang mesej elektronik dalam urusan antara Kerajaan dengan orang awam. dan dengan itu melindungi kepentingan individu berkenaan.(RBT 3110 Pendidikan Perniagaan dan Keusahawanan) AKTA PERLINDUNGAN DATA PERSONAL  Rang Undang-Undang Perlindungan Data Peribadi antara lain bertujuan mengawal selia pemprosesan data peribadi individu yang terlibat dalam transaksi komersial oleh pengguna data untuk mengadakan perlindungan kepada data peribadi individu itu. Pihak-pihak yang terkilan boleh ambil tindakan sivil terhadap mereka yang salah menggunakan data peribadi jika ia dikategori sebagai transaksi komersil  Menurut rang undang-undang itu seseorang pengguna data yang melanggar peruntukan Seksyen 5(1) telah melakukan satu kesalahan dan berdepan hukuman maksimum penjara dua tahun.000 atau kedua-dua sekali. RANG UNDANG-UNDANG PERLINDUNGAN DATA PERIBADI 2009  Akta ini bukan bertujuan membayar pampasan kepada mana-mana pihak yang terkilan dengan tindakan mana-mana syarikat yang menggunakan data peribadi mereka tanpa kebenaran. penggunaan mesej elektronik untuk memenuhi kehendak undang-undang dan untuk membolehkan dan memudahkan urusan melalui penggunaan cara elektronik dan perkaraperkara lain yang berkaitan dengannya. Bila EGAA berkuatkuasa?  EGAA telah berkuatkuasa pada 1 Januari 2008 127 .

Koperasi dan Kepenggunaan Datuk Seri Ismail Sabri Yaakob. • Jabatan/Agensi hendaklah menyediakan aplikasi secara elektronik dan memastikan keberkesanan aplikasi tersebut seperti yang ditetapkan di dalam Arahan Teknologi Maklumat sebelum EGAA dikuatkuasakan. Peranan Jabatan/Agensi di dalam melaksanakan EGAA • Jabatan/Agensi yang ingin melaksanakan EGAA perlulah mengenal pasti aktiviti-akitiviti yang hendak dilaksanakan secara elektronik dan mendapat nasihat daripada Penasihat Udang-Undang Kementerian/Agensi dan MAMPU.Sinar Harian  Bidang Peruncitan: pasaraya maya ‘e-mall’  Pelancongan:Promosi perhotelan.  Akta Perlindungan Pengguna (APP) 1999 akan dipinda untuk memberi perlindungan kepada pengguna yang menjalankan urusan secara elektronik.inap desa  Pendidikan:Score A 128 .Berita Harian. KEBERKESANAN e-Dagang DI MALAYSIA  Bidang penerbangan : Air Asia.(RBT 3110 Pendidikan Perniagaan dan Keusahawanan) Tujuan EGAA diwujudkan  EGAA diwujudkan bagi membolehkan Kementerian/Agensi Kerajaan melaksanakan sesuatu aktiviti di dalam sesuatu Akta secara elektronik.Malaysia Airline  Penerbitan akhbar atas talian: Utusan Malaysia. AKTA TRANSAKSI ELEKTRONIK  Kementerian Perdagangan Dalam Negeri dan Hal Ehwal Pengguna menyatakan belum ada satu akta khusus bagi melindungi kepentingan hak-hak pengguna yang menjalankan urusan perniagaan melalui edagang. kata: Menteri Perdagangan Dalam Negeri. Pemakaian EGAA  EGAA hanya terpakai bagi Undang-undang Persekutuan yang ditetapkan mengikut seksyen 6 di dalam EGAA tersebut.

maklumt-maklumat sulit terutamanya dalam B2B akan diceroboh oleh pihak yang tidak bertanggungjawab.Sesebuah syarikat kadangkala mempunyai kebolehan untuk melibatkan diri dalam sistem edagang.  Kesukaran bagi pelanggan untuk melakukan pembelian sekiranya tiada ilmu dalam teknologi maklumat .Kesukaran bagi pengguna sekiranya pengguna tidak mempunyai ilmu dalam bidang teknologi maklumat.  Kegagalan mempertimbangkan keadaan pesaing .  Kegagalan memahami kehendak pengguna . Selain itu.  Kelembapan internet (heavy internet traffic) TOKOH USAHAWAN INTERNET  Dato Seri Tony Fernandes (CEO Air Asia dan Tune Company)  Christopher Chan (CEO The Media Shoppe Bhd)  Irfan Khairi (Pengasas Idea Bubble) 129 . . kekurangan maklumat mengenainya boleh menyebabkan ianya tidak dapat bersaing dengan pesaing lain.(RBT 3110 Pendidikan Perniagaan dan Keusahawanan) KEBOLEHPERCAYAAN e-Dagang  Pencerobohan dalam transaksi semakin berleluasa. masalah ini dapat diatasi sekiranya peniaga menjalankan kajian pemasaran seperti kaedah tradisional. pengguna tersebut harus mengetahui alamat elektronik perniagaan tersebut secara spesifik dan ini menyukarkan pengguna.iaitu apa yang hendak dibeli dan bagaimana hendak membeli. Tetapi. Namun.Peniaga-peniaga bimbang.

LAYOUT SETTING MENGIKUT KETETAPAN YANG BERIKUT: a) FONT : ARIAL b) SAIZ FONT : TAJUK UTAMA – 14 SUB TAJUK – 12 ISI KANDUNGAN – 12 c) SPACING : 1. dan 2 latihan ( pengetahuan dan aplikasi) boleh diberikan pada akhir modul untuk menguji kefahaman pelajar. OLL atau serahan ketika berkursus di IPG.) ----------------------------------------------------------------------------------------------------------CATATAN: 1. Jawapan aktiviti / latihan boleh dihantar kepada pensyarah untuk semakan melalui emel. 2. BOLEH MENGGUNAKAN IKON YANG DILAMPIRKAN. Jawapan tersebut perlu disimpan dalam portfolio pelajar sebagai bahan bukti.5 3. Aktivit dan latihan yang diberi perlu mengambil kira beban pembelajaran pelajar. ISI PELAJARAN SETIAP TAJUK PERLU MELIPUTI 4 PERKARA DI ATAS.(RBT 3110 Pendidikan Perniagaan dan Keusahawanan) • KANDUNGAN ISI (Panduan: aktiviti-aktiviti boleh disediakan untuk membantu pelajar memahami tajuk tertentu. 130 .

(RBT 3110 Pendidikan Perniagaan dan Keusahawanan) 131 .

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful