You are on page 1of 68

przegląd sił powietrznych

MIESIĘCZNIK | CZERWIEC 2010 | NR 6 (036)
ISSN 1897-8444

CZY WYZWANIE?
str. 11
WYŻSZA SZKOŁA OFICERSKA SIŁ POWIETRZNYCH str. 4 | 4 SKRZYDŁO LOTNICTWA SZKOLNEGO str. 17 | 85 LAT „SZKOŁY ORLĄT” str. 52

ATARES – SZANSA

4 Skrzydło Lotnictwa Szkolnego
W pułku szkolili się nie tylko polscy podchorążowie, ale także ponad 200 pilotów m. in. z: Syrii, Iraku, Libii i Algierii. Piloci dęblińskiego pułku wielokrotnie brali udział w różnego rodzaju pokazach i defiladach lotniczych

szTuka opeRacYjna i TakTYka

str.|17 TRendY

TRendY

ATARES – szansa czy wyzwanie?
str.|11

str.|4

Wyższa Szkoła Oficerska Sił Powietrznych
doświadczenia

85 lat „Szkoły Orląt”
… jeśli geniusz ludzki doprowadzi do tego, że człowiek zapanuje nad powietrzem, będzie to największy wynalazek od czasu ognia i koła...

str.|52
Od 1 września 2009 r. korespondencję do Gazety Internetowej Redakcji Wojskowej prosimy kierować na adres: portal@redakcjawojskowa.pl

¢ TRENDY

Wyższa Szkoła Oficerska Sił Powietrznych gen. bryg. pil. dr Jan Rajchel ........................................................................ 4 ATARES – szansa czy wyzwanie? płk dypl. pil. Adam Bondaruk ..................................................................... 11
¢ SZTuka opERacYjNa i TakTYka

przegląd

CZERWIEC 2010 | NR 6 (036)

sił powietrznych

Szanowni Czytelnicy!
Numer otwiera artykuł opracowany z okazji zbliżającego się święta WSOSP, w którym autor przedstawia historię i obecną sytuację uczelni. Pisze o planach powiększenia placówki – utworzeniu drugiego wydziału (Wydziału Lotnictwa), a w perspektywie trzeciego. Informuje też, że w 2010 roku w WSOSP zostanie uruchomiony kompletny system do odbioru i przetwarzania danych satelitarnych transmitowanych w systemie EUMETCast DVB w paśmie Ku, pozwalającym na odbieranie danych z satelitów meteorologicznych METEOSAT, przetwarzanie ich do formy obrazowej oraz interaktywną wizualizację i animację. Pozyskane będzie także oprogramowanie do odbioru surowych danych satelitarnych HRIT. Obecnie WSOSP prowadzi działania zmierzające do przekształcenia szkoły w Akademię Lotniczą. Kolejne opracowanie dotyczy tankowania w powietrzu przez polskie samoloty. Przystąpienie Polski do programu ATARES jest szansą na zmniejszenie kosztów związanych z wykorzystaniem możliwości operacyjnych samolotów F-16. Jest to jednak równocześnie wielkie wyzwanie pod względem organizacji i koordynowania wszystkich przedsięwzięć wynikających z zadań Sił Powietrznych. Polski przedstawiciel przy MCCE zapewni skuteczniejszą współpracę i łatwiejszy kontakt z innymi członkami programu. Pion Szkolenia 2 SLT jest zaś ośrodkiem, który określa własne potrzeby szkoleniowe i dostosowuje je do innych przedsięwzięć wymagających tankowania w powietrzu. Życzę przyjemnej lektury i zachęcam do zapoznania się z pozostałymi, równie interesującymi artykułami. ppłk rez. nawig. dr Roman Szustek, redaktor prowadzący

4 Skrzydło Lotnictwa Szkolnego płk pil. dr inż. Waldemar Gołębiowski ....................................................... 17
¢ SZkoLENiE i BEZpiEcZEŃSTWo LoTÓW

Wydział Lotnictwa płk nawig. prof. nadzw. dr hab. inż. Marek Grzegorzewski .................... 34
¢ DośWiaDcZENia

Pion kanclerza
mgr Waldemar Bieniek ............................................................................50 85 lat „Szkoły Orląt” płk w st. spocz. pil. dr Jerzy Szczygieł ......................................................52
¢ iNNE aRmiE

Z kabiny pilota i nawigatora kmdr por. dypl. rez. pil. Zenon Chojnacki, płk dypl. rez. nawig. inż. Józef Maciej Brzezina ......................................62

Zespół redakcyjny
Dyrektor Redakcji Wojskowej redaktor naczelny: Marek Sarjusz-Wolski tel.: CA MON 845-365, 845-685; faks: 845-503 Redaktor prowadzący: ppłk rez. nawig. dr Roman Szustek tel.: CA MON 845-186, e-mail: przeglad-sz@redakcjawojskowa.pl Redaktor merytoryczny: płk rez. dr Jan Brzozowski, tel.: CA MON 845-186 mjr Grzegorz Predel tel.: CA MON 845-237 Opracowanie stylistyczne: Teresa Wieszczeczyńska Katarzyna Kocoń, Urszula Zdunek Skład i łamanie: Aneta Rosiak Informacje o kolportażu: Elżbieta Toczek tel.: CA MON 840 400, +4822 684 04 00 Zdjęcie na okładce: Waldemar Zduniak Druk: Drukarnia Wydawnictw Specjalnych Sztabu Generalnego WP Zam. 572/2010

„Przegląd Sił Powietrznych” ukazuje się od listopada 1928 r.

Aleje Jerozolimskie 97, 00-909 Warszawa, tel.: CA MON 845 365, 022 6845365, 022 6845685, www.polska-zbrojna.pl, e-mail: sekretariat@redakcjawojskowa.pl, Treści numeru są dostępne na stronie internetowej www.polska-zbrojna.pl

2010/06

przegląd sił powietrznych

3

Następnie służył w 41 elt. 2010/06 . Oprócz podstawowej jednostki organizacyjnej – Wydziału Lotnictwa – w jej strukturach znajduje się pion kanclerza (pion administracyjny) oraz pion wojskowy.TRENDY profesjonalnie kształcić gen.1). – Ośrodek Szkolenia Lotniczego Służb Ruchu Lotniczego. Kontynuuje lotnicze tradycje Oficerskiej Szkoły Lotnictwa powstałej w Grudziądzu w listopadzie 1925 roku. Pełnił także obowiązki dowódcy 23 Bazy Lotniczej oraz zastępcy szefa lotnictwa w Dowództwie SP. archiWum autOra Wyższa Szkoła Oficerska Sił Powietrznych Wyższa Szkoła Oficerska Sił Powietrznych (WSOSP). Zawodową służbę wojskową rozpoczął w 1988 r. bryg. W 4 przegląd sił powietrznych yższa Szkoła Oficerska Sił Powietrznych prowadzi działalność dydaktyczną w formie: stacjonarnych i niestacjonarnych studiów pierwszego stopnia na kierunkach: lotnictwo i kosmonautyka oraz bezpieczeństwo narodowe. dr jan rajchel Wyższa Szkoła Oficerska Sił Powietrznych Absolwent WOSL (1988) i studiów podyplomowych w AON (2003). na stanowisku pilota klucza lotniczego w 41 plm. nawiązuje do tradycji oficerskich szkół lotniczych działających w Polsce od 1918 roku. a także studiów podyplomowych w ramach prowadzonych kierunków studiów oraz stacjonarnych kursów jako forma kształcenia ustawicznego. znana na świecie jako dęblińska „Szkoła Orląt”. Do najważniejszych z nich należą: – Akademicki Ośrodek Szkolenia Lotniczego. Obecnie jest rektorem-komendantem WSOSP. jak również stacjonarnych studiów drugiego stopnia na kierunku: lotnictwo i kosmonautyka. pil. Wyższa Szkoła Oficerska Sił Powietrznych jest uczelnią jednowydziałową (rys. W uczelni funkcjonują inne jednostki organizacyjne związane z kształceniem personelu lotniczego.

50 nawigatorów naprowadzania. 51 kontrolerów ruchu lotniczego oraz 261 studentów cywilnych. 1. 90 pi2010/06 lotów śmigłowca. 5 doktorów habilitowanych. W roku akademickim 2009/2010 mury uczelni po raz pierwszy przekroczyli studenci cywilni. w tym 162 jest pracownikami naukowo-dydaktycznymi i dydaktycznymi (6 profesorów. W 2008 roku uczelnia uzy5 przegląd sił powietrznych OPracOWaniE WłaSnE Zakład Bezpieczeństwa Narodowego . Dotychczas WSOSP prowadziła studia II stopnia wspólnie z Politechniką Warszawską. Na pięcioletnich studiach wojskowych kształci się 408 studentów – kandydatów na żołnierzy zawodowych: 142 pilotów samolotu odrzutowego. 38 nawigatorów statku powietrznego. studia niestacjonarne – 49). 33 doktorów i 118 magistrów/równorzędnych). Obecnie w dęblińskiej uczelni są zatrudnione 423 osoby: 134 żołnierzy oraz 289 pracowników wojska.REKTOR-KOMENDANT WOJSKOWA ADMINISTRACJA BIURO REKTORA PION ZASTĘPCY REKTORA PION KANCLERZA PION PROREKTORA ds. Struktura Wyższej Szkoły Oficerskiej Sił Powietrznych – Ośrodek Szkolenia Taktycznych Zespołów Kontroli Obszaru Powietrznego. kształecenia i studenckich Batalion Szkolny Kurs doskonalenia zawodowego WYDZIAŁ LOTNICTWA Dziekanat Biblioteka Główna Zespół Informatyki Studium Języków Obcych Zakład Wychowania Fizycznego Zakład Dydaktyki Katedra Nauk Ogólnokształcących Katedra Taktyki Katedra Nawigacji Lotniczej Katedra Płatowca i Silnika Katedra Awioniki i Systemów Sterowania Katedra Uzbrojenia Akademicki Ośrodek Szkolenia Lotniczego FTO Ośrodek Szkolenia Lotniczego Służb Ruchu Lotniczego Ośrodek Szkolenia Taktycznych Zespołów Kontroli Obszaru Powietrznego Rys. w tym na kierunku: lotnictwo i kosmonautyka – 151 (studia stacjonarne – 114. 37 pilotów samolotu transportowego. studia niestacjonarne – 37) oraz bezpieczeństwo narodowe – 110 (studia stacjonarne – 61.

WSOSP prowadzi także działalność badawczą – współpracuje z takimi renomowanymi ośrodkami naukowymi w Polsce.struktora. oraz część praktyczną.ne z użyciem samolotów F-16. Programy i treści szkolenia są zgodne z wymogami STANAG-u 3797 Ed.in. by osiąg-nąć status inlifikacyjne i doskonalące.i 24-miesięcznym praktycznie we wszystkich specjalnościach lotniczych. a absolwenci uzyskują dyplom ukończenia studiów magisterskich. W ramach części praktycznej Wojskowy Instytut Medycyny Lotniczej.4 oraz JCASMOA. Odbywają się w nim kursy podstawowe dla wysuniętych nawigatorów naprowadzania WNNL/FAC (Initial Qualification Course) oraz instruktorsko-metodyczne (Continuation/Upgrade Training).kwalifikacje. W ubiegłym roku przeprowadzono 144 kursy. z zaangamia Techniczna. jak: Wojskowa Akade- Uniwersytet Lubelski oraz Wyższa Szkoła Policji w Szczytnie. Urzędem Lotnictwa Cywilnego oraz Polską Agencją Żeglugi Powietrznej. gonu Lotniczego. oraz instruktorzy amerykańrych uczestniczyło 1582 żołnierzy zawodowych. m. Kursy dla absolwentów wyższych uczelni są prowadzone w systemie stacjonarnym w cyklu 12. TS-11 oraz wersytet Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie.korzystaniem sił i środków 21 Centralnego Polinictwa. nowości Od 2008 roku w strukturach WSOSP funkcjonuje Ośrodek Szkolenia Personelu Taktycznych Zespołów Kontroli Obszaru Powietrznego. Uni. Instytut Techniczny Wojsk Lotniczych. Instytut Lot. Współpracuje również z uznanymi instytucjami państwowymi. Katolicki nują bieżące zadania bojowe. żowaniem WSOSP. Absolwenci kursów wykoUniwersytet Przyrodniczy w Lublinie. Su-22. którzy podnosili swoje W Wyższej Szkole Oficerskiej Sił Powietrznych w Dęblinie są prowadzone kursy oficerskie dla absolwentów wyższych uczelni (cywilnych) oraz kursy kwa. śmigłowców Mi-24.są wykonywane naprowadzenia na cele naziemnika Warszawska. Ośrodek jest przy6 przegląd sił powietrznych 2010/06 archiWum autOra .TRENDY profesjonalnie kształcić Otwarcie Ośrodka Szkolenia Lotniczego Służb ruchu Lotniczego skała pozytywną opinię Państwowej Komisji Akredytacyjnej i od tego roku samodzielnie prowadzi studia II stopnia. z wyUniwersytet Warmińsko-Mazurski. scy. Politech. łącznie ze specjalnością: pilot samolotów transportowych oraz śmigłowców(w bieżącym roku dowódca Sił Powietrznych wyraził zgodę na szkolenie w trybie indywidualnym dwóch kandydatów w specjalności: pilot samolotów odrzutowych). Politechnika Rzeszowska. W szkoleniach uczestniczyli studenci zagraniczni – żołnierze sił powietrznych NOTATKA Estonii i Łotwy. Akademia Marynarki Wojennej. Obecnie w tego rodzaju kursach uczestniczy 162 podchorążych. Kursy prowadzone przez ośrodek obejmują część teoretyczną. w któ.

umożliwi uzyskanie licencji ATPL. Studium Języków Obcych cywilnych oraz W ośrodku. zgodna z wymaganiami międzyW ośrodku są szkoleni wszyscy studenci stunarodowymi (ICAO. Średni stan dzienny – egzaminowanie kontrolerów uprawnieniami. Ośrodek współpracuje poziom operacyjny zgodnie z normą ICAO). zgodnie z posiadanymi wa egzaminowania. Dzia. wyposażonym WSOSP kończy przygotowaw nowoczesny symulator konnia do certyfikowania nasłuchaczy kursów troli ruchu lotniczego z oprouczycieli języka angielskiegramowaniem ARTMACS go przez ULC/Eurocontrol doskonalących wynosi (AiR Traffic Military And Cijako raterów i interlokutorów około tysiąca osób. strumentalnej (ADI/TWR). Nowy sprzęt nych i niebezpiecznych. Przygotowano takdiów cywilnych oraz kadra zawodowa z jedno.nia zgodnie z normą ELPAC. – Ground school for airline transport pilot liW ubiegłym roku rozpoczął działalność Ośro. obejmuje: diów cywilnych oraz podchorążowie w specjal– szkolenie teoretyczne w celu uzyskania licen. vil Simulator). zgodnie z normami (formatami) odpowiednio: Prezes ULC 15 grudnia ubiegłego roku nadał – ELPAC – dla kontrolerów ruchu lotniczego. najwyż– Ground school for private pilot licence (aero.podchorążych. ratora radiotelefonisty stacji lotniskowej bez praOśrodek prowadzi również kursy komercyjne.ofertę szkoleniową uczelni. łalność ośrodka.gotowujące personel lotniczy oraz ATC do specjastruktorami – kontrolerami ruchu lotniczego listycznych egzaminów z wymienionej frazeologii z Sił Powietrznych. pracy z Aeroklubem Dęblińskim. Eurocontrol). operacji ISAF w Afganistanie. pozwoli podwyższyć standard oraz zwiększyć – szkolenie w celu uzyskania świadectwa ope.ności: pilotaż. dek Szkolenia Lotniczego Służb Ruchu Lotnicze– Ground school for private transport licence go (fot.szy poziom operacyjny. przyz Polską Agencją Żeglugi Powietrznej oraz in. Ośrodkowi Szkolenia Lotniczego. W tym roku ośrodek wystąpi do cji praktykanta kontrolera ruchu lotniczego. dany przez prezesa ULC (Urząd Lotnictwa Cy– Ground school for instrument rating – wilnego) certyfikat nr PL-81/CTO/2009. W tym i przy– szkolenie dla kontrolerów ruchu lotniczego – szłym roku będą dokonywane planowe zakupy odświeżające oraz dotyczące sytuacji szczegól. certyfikat (PL/FTO-1/2009/1) Akademickiemu – RELTA – dla personelu latającego (pilotów). dłużenia ważności uprawnień. a studentom – szkolenie praktyczne w celu uzyskania licen. Ośrodek ten Do prowadzenia kursów w zakresie Aviation Enjest uprawniony do prowadzenia działalności glish zostało przygotowanych 11 nauczycieli języw lotnictwie cywilnym w zakresie: ka angielskiego – 10 z nich uzyskało VI. są szkoleni Państwowej Komisji Egzapodchorążowie (studiów pięminacyjnej do egzaminowacioletnich i studium oficerskiego).).uprawnień o szkolenie praktyczne w powietrzu. – szkolenie teoretyczne oraz na symulatorze Urzędu Lotnictwa Cywilnego o rozszerzenie w celu uzyskania uprawnień kontroli lotniska in.wojskowym istotnie skróci drogę do uzyskania takich uprawnień. studentów za uczelni. Podstawą jego funkcjonowania jest wy. dzenia kursów w zakresie specjalistycznej fraze2010/06 przegląd sił powietrznych 7 . Studentom cywilnym szkolenie to cji praktykanta kontrolera ruchu lotniczego.(helicopter) – PPL(H).cence (airplanes) – ATPL(A).– Ground school for commercial pilot licence gotowany do audytu międzynarodowego (NATO). Absolwenci ośrodka wykonują zadania w ramach (aeroplanes) – CPL(A). dla osób sporuchu lotniczego w celu prze.że sylabusy i programy szkolenia w ramach kurstek wojskowych Sił Zbrojnych RP w ramach sów językowych w zakresie Aviation English (IV szkolenia kursowego.IR(A). uprawniający do prowaplanes) – PPL(A).sprzętu lotniczego oraz symulatorów.Obecnie szkolenie to jest prowadzone we współcencji. studenci stu. wpisywanych do li.

W ubiegłym go dla personelu służb ruchu lotniczego. – specjalistycznej frazeologii w zakresie AviaKursy prowadzone przez DLi w Lackland: BaELic – podstawowy tion English –VI poziom operacyjny. aELic – zaawansowany kurs instruktorski. tematycznie podnoszą swoZgodnie z umowami biw akademię sił powietrznych. W celu uzyskania szczególnych kami. roku szkoła została włączona przez Departament – specjalistycznej frazeologii wojskowej (Mili. jej odpowiedniologii angielskiej. warunkującego uzyskanie licencji pilota zawodowego. Kontakty te często wynikają z zawartych porozumień o współpracy.szenia Europejskich Uczelni Lotniczych (Europetorzy tego ośrodka przeszkolili i przeegzaminowa. Grecji kwalifikacji z dziedziny Aviation English szkoła i Wielkiej Brytanii. cych WSOSP już jest przygotowane do prowadzeW ramach stowarzyszenia EUAFA WSOSP nia specjalistycznych kursów w zakresie Aviation przygotowuje się do prowadzenia krótko. z Defence Language Institute w Lackland struktorów/materiały dydaktyczne/konspekty/programy oraz SEt – w Teksasie (kursy BAELIC. mELt – Studium Języków Obcych WSOSP współpracu. Instruk. Złożono propo– specjalistycznej frazeologii języka angielskie. Innowacje Studenci WSOSP. nawiązała współpracę z brytyjskim ośrodkiem Od 2005 roku WSOSP jest członkiem Stowarzyszkolenia specjalistycznego OISE Bristol. a także ze szkołami. Kontakty WSOSP utrzymuje kontakty z różnymi instytucjami prowadzącymi działalność związaną z lotnictwem. 1 8 przegląd sił powietrznych 2010/06 . którzy rozpoczęli studia w roku akademickim 2009/2010. Szkoła współdziała z szeroko rozumianym otoczeniem gospodarczym i społecznym – na szczeblu lokalnym. a od maja tego roterminowych programów Obecnie ku wytypowani i przeszkowymiany studentów i inleni przez Eurocontrol nastruktorów. zwłaszcza we Francji. wzięciach o charakterze inNauczyciele studium sys.i długoEnglish.TRENDY profesjonalnie kształcić SET)1 oraz z brytyjskim ośrodkiem w zakresie specjalistycznej frazeologii angielskiej OISE Bristol. będą spełniali kryteria przystąpienia do egzaminu przed Lotniczą Komisją Egzaminacyjną urzędu Lotnictwa cywilnego. Mają kwalifikacje do pro. organizując konferencję Grupy Roboczej IV poziomie operacyjnym. dotyczące przyjazdu w roku tów specjalistycznych. li nauczycieli studium i. W 2009 roku przewodniczyła temu stowarzyszewydali certyfikaty uprawniające do szkolenia na niu.tion English (IV poziom operacyjny). kurs instruktorski.wietrznych Francji. mDS – kurs dla inje m. w Europie. regionalnym i krajowym.w celu przekształcenia uczelni tegracyjnym. MELT. Studium Języków Ob.zycję udziału studentów zagranicznych w kursach go dla personelu technicznego (Specialised English dla personelu latającego i naziemnego w zakresie: Terminology). do ich udziału w Wyższej Szkole Oficerskiej uczyciele są uprawnieni do we wspólnych projektach. specjalistyczna frazeologia języka angielskiego.EUAFA oraz konferencję komendantów. lateralnymi finalizowane są je kwalifikacje na kursach zagranicznych w zakresie umowy z Akademią Sił Poprzygotowania do prowadzenia zajęć z przedmio. Zgodnie z porozumieniem ośrodek już jest przygotowany do szkolenia personelu latającego na potrzeby lotnictwa ogólnego. Specialised English Terminology (SET) oraz Avia– specjalistycznej frazeologii języka angielskie.cych uczestniczyć w pracach badawczych prowanych: dzonych przez dęblińską uczelnię. Sił Powietrznych prowadzenia egzaminów seminariach naukowych zgodnie z normą ELPAC oraz w innych przedsięsą podejmowane działania (personel ATC).akademickim 2010/2011 dwóch studentów mająwadzenia następujących kursów specjalistycz. MDS.Nauki i Szkolnictwa Wojskowego MON do progratary English). zgodnie z normami ICAO.an Air Force Academies Association – EUAFA).in.kurs dla organizatorów szkolenia językowego. AELIC.

a także kształcenie podyplomowe i ustawiczne. W tym roku w szkole w ramach modernizacji i rozbudowy bazy dydaktycznej zostanie uruchomiony kompletny system do odbierania i przetwarzania danych satelitarnych transmitowanych w systemie EUMETCast DVB w paśmie Ku. wdroże2010/06 niowy i dydaktyczny w dziedzinach i dyscyplinach naukowych mających zastosowanie w lotnictwie państwowym (zwłaszcza w lotnictwie wojskowym). Co więcej. To zaś może mieć istotne znaczenie nie tylko dla procesu profesjonalizacji Sił Zbrojnych RP. Połączenie uczelni będzie skutkowało większą efektywnością działalności prowadzonej przez łączące się podmioty. W procesie tworzenia nowej uczelni istotne znaczenie będzie miał kształt systemu szkolnictwa wyższego przyjęty w wyniku reformy przygotowanej przez Ministerstwo Nauki i Szkolnic9 przegląd sił powietrznych . a w tym roku przez Hiszpanię. Uzyskali oni stosowne kwalifikacje. przygotowującego prawne i organizacyjne podstawy wymiany studentów uczelni wojskowych z krajów europejskich.mu „Military Erasmus”. Nowy ośrodek naukowo-dydaktyczny zyska także rangę uczelni akademickiej. Francję i RFN. działającego pod auspicjami Komisji Europejskiej. głównie państwowego. potwierdzone certyfikatami. Francję i Holandię w ramach inicjatyw integracyjnych Europejskiego Studium Bezpieczeństwa i Obrony (ESDC). ale także dla gospodarki w ogóle. pozwalający na odbieranie danych z satelitów meteorologicznych METEOSAT i przetwarzanie ich do formy obrazowej oraz na interaktywną ich wizualizację i animację. WIML mógłby rozpocząć kształcenie na medycznych kierunkach studiów. O Zmiany WSOSP planuje zmiany struktury organizacyjnej. Nowo powstała uczelnia – Akademia Sił Powietrznych (rys. dlatego połączenie nie zakłóci ich dotychczasowej działalności badawczej i wdrożeniowej. W ramach obydwu inicjatyw – EUAFA i „Military Erasmus” – studenci WSOSP uczestniczą w seminariach naukowych organizowanych przez różne ośrodki akademickie szkolnictwa wojskowego w Europie – w ubiegłym roku przez Portugalię. We wszystkich typach kursów uczestniczyła ponaddziesięcioosobowa grupa nauczycieli Studium Języków Obcych WSOSP. albo przekształcenie obecnego Wydziału Lotnictwa w Wydział Lotnictwa i Nawigacji. do przetwarzania ich na obrazy satelitarne i zarządzania przechowywaniem danych oraz do tworzenia kompozycji barwnych zgodnie ze scenariuszami zdefiniowanymi przez użytkownika. a tym samym mogłaby świadczyć w wymienionym zakresie kompleksowe usługi edukacyjne oraz badawczo-rozwojowe i wdrożeniowe. Jednostki organizacyjne zachowają swoją wewnętrzną strukturę organizacyjną oraz dotychczasową dyslokację. jeśli zważyć zwiększające się braki wysoko wykwalifikowanej kadry inżynierskiej i medycznej w polskiej i europejskiej gospodarce. instytut zyska większe możliwości prowadzenia działalności dydaktycznej oraz pozyskiwania unijnych środków w ramach uczelni. inicjatywa becnie WSOSP przygotowuje się do wystąpienia z wnioskiem do ministra nauki i szkolnictwa wyższego o nadanie jej uprawnień do prowadzenia studiów pierwszego stopnia na dwóch kierunkach: nawigacja i logistyka. Celem koncepcji połączenia Wyższej Szkoły Oficerskiej Sił Powietrznych z Wojskowym Instytutem Medycyny Lotniczej jest utworzenie jednego kompleksu naukowo-dydaktycznego i wdrożeniowego. W nowej uczelni poszczególne podmioty będą miały status podstawowych jednostek organizacyjnych.in. prowadzącego działalność w dziedzinie lotnictwa. WSOSP i WIML zostaną połączone z zachowaniem ich dotychczasowej pozycji naukowej oraz uprawnień. a w dalszej perspektywie – Wydziału Nawigacji. a to umożliwi osiągnięcie pozycji partnerskiej w stosunku do innych tego typu instytucji krajowych i zagranicznych. Uczelnia oraz jednostki badawczo-rozwojowe prowadzą działalność badawczą na zbliżonych zasadach. 2) – łączyłaby potencjał naukowo-badawczy. utworzenie Wydziału Bezpieczeństwa. m. Wdrożone będzie także oprogramowanie do odbierania pierwotnych danych satelitarnych HRIT we wszystkich kanałach spektralnych radiometru SEVIRI/METEOSAT.

Przedstawiony na rysunku 2 schemat koncepcji struktury Akademii Lotniczej należy traktować jako materiał wyjściowy do analiz i dyskusji. społu roboczego weszli przedstawiciele stron porozumienia. mającej stanowić podstawową bazę szkoleniową nie tylko dla lotnictwa Sił Zbrojnych RP. a także przedstawiciele organów nadzorujących oraz Dowództwa Sił Powietrznych. ITWL (w końcowej fazie uzgodnień wycofał się z projektu) i WIML o współpracy w celu utworzenia Akademii Sił Powietrznych oraz wyznaczenia członków stałego zespołu roboczego do prac nad projektem założeń do ustawy. Struktura Akademii Lotniczej –propozycja twa Wyższego. w obecności przedstawicieli organów nadzorujących.TRENDY profesjonalnie kształcić xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx AKADEMIA LOTNICZA PION DZIAŁALNOŚCI PODSTAWOWEJ (DYDAKTYCZNO-NAUKOWEJ) PION KANCLERZA ( ADMINISTRACJA) PION SZKOLENIA WOJSKOWEGO JEDNOSTKI OGÓLNOUCZELNIANE I MIĘDZYWYDZIAŁOWE PION ZASTĘPCY REKTORA Biblioteka Główna W/I Lotnictwa W/I Nawigacji W/I Bezpieczeństwa Narodowego W/I Logistyki i Transportu Wojskowy Instytut Medycyny Lotniczej Szpital Akademicki (PZO WIML+SPZOZ Dęblin) Akademickie Biuro Karier Akademicki Inkubator Przedsiębiorczości Akademickie Centrum Transferu Technologii Archiwum Akademicki Ośrodek Kształcenia Lotniczego Ośrodek Kształcenia Służb Ruchu Lotniczego Ośrodek Kształcenia Taktycznych Zespołów Kontroli Obszaru Powietrznego Studium Języków Obcych Inne Studium Wychowania Fizycznego OPracOWaniE WłaSnE W/I inne Rys. ¢ 2010/06 Stan prac nad utworzeniem aSP Pierwsze posiedzenie poświęcone utworzeniu nowej uczelni odbyło się wiosną ubiegłego roku. Konkretne ustalenia przyjęto na posiedzeniach w październiku. ale także dla lotnictwa państwowego oraz lotnictwa cywilnego. Strategia rozwoju uczelni zakłada powstanie instytucji o nowej jakości kształcenia. 2. Ich efektem było podpisanie 5 listopada. porozumienia między WSOSP. tak aby nowa uczelnia mogła rozpocząć swoją działalność z początkiem roku akademickiego 2011/2012. W skład stałego ze10 przegląd sił powietrznych . Na posiedzeniu 23 marca tego roku w Wojskowym Instytucie Medycyny Lotniczej przyjęto projekt założeń do ustawy o połączeniu WSOSP z WIML i utworzeniu Akademii Lotniczej (zrezygnowano z roboczej nazwy Akademia Sił Powietrznych). Prace nad projektem ustawy o utworzeniu nowej uczelni powinny więc być prowadzone w kierunkach wyznaczonych przez reformowany system szkolnictwa wyższego. Dotychczas odbyło się pięć posiedzeń roboczych stałego zespołu.

pil. Trwa budowa europejskiego systemu tankowania w powietrzu. a także zwiększenie obszaru oddziaływania oraz zasięgu prowadzonych operacji powietrznych. i 90. zupełnianie paliwa w powietrzu podczas działań operacyjnych weszło do praktyki lotnictwa dopiero po II wojnie światowej – po zakończeniu zimnej wojny oraz uzyskaniu możliwości technologicznych. XX wieku.Zwiększyć zasięg TRENDY płk dypl. Jego ogólny nalot wynosi 1500 godzin (w tym ponad 400 godzin na T-38 i F-16). Pełni obowiązki szefa szkolenia 2 Skrzydła Lotnictwa Taktycznego. Squadron Officer School w USA (2001) oraz studiów podyplomowych z zarządzania lotnictwem w AON (2003). adam bOndaruK 2 Skrzydło lotnictwa Taktycznego Absolwent WOSL (1991). 2010/06 przegląd sił powietrznych 11 . Na przełomie lat 80. ubiegłego wieku państwa członkowskie NATO zaczęły poszukiwać sposobów zmniejszania kosztów eksploatacji samolotów tankowania w powietrzu. ulokowana w Movement Coordination Center Europe (MCCE) w Eindhoven (Holandia). Próby te były podyktowane bardziej chęcią pobicia rekordu czasu przebywania w powietrzu niż potrzebą uzyskania korzyści operacyjnych. który umożliwi państwom członkowskim wypracowanie wspólnych procedur (osiągnięcie interoperacyjności). Polska oraz Rumunia i USA podpisały MCCE Technical Arragement 1 tłumaczenie materiałów movement coordination center Europe. marLEna BiELEWicZ ATARES – szansa czy wyzwanie? Pierwsze tankowania w powietrzu wykonywano w latach 20. AON (2000). a także efektywne (tanie) wykorzystanie przestrzeni powietrznej oraz zasobów samolotów tankowców1. Pla- U nowaniem wykorzystania tankowców (liczebnie ograniczonych) w zatłoczonej przestrzeni powietrznej Europy zajmuje się komórka AAR/ASM (Air-to-Air Refuelling/Airspace Management). znajdującego się w Eindhoven (holandia). Uczestniczył w wielu ćwiczeniach zagranicznych. Istotą uzupełniania paliwa w powietrzu jest umożliwienie lotnictwu – a w niedalekiej przyszłości także bezzałogowym statkom powietrznym – szybkiej odpowiedzi. Większość liczących się państw rozbudowywała swoją flotę samolotów cystern.

Czas dolotu do strefy może być kilkakrotnie dłuższy niż efektywny czas wykorzystania tankowca podczas operacji.30 2.00 1.00 6. pięciogodzinny lot holenderskiej maszyny KC-10 oznacza dla odbiorcy obciążenie wartością 14.00 7. W ubiegłym roku Polska przystąpiła do programu ATARES (Air Transport.40 4.00 2. W tym roku wartość godziny lotu samolotu KC-135 wynosi 2.00 2. Turcja i USA posiadają możliwości tankowania w Europie.8).30 2. transportowych (z zastosowaniem odpowiednich przeliczników: godzina lotu C-130 – 1. natomiast samolotu KC-10 – 2. odstąpienie niewykorzystanych limitów w ramach programu SALIS lub przez wniesienie odpowiedniej opłaty (koszt godziny lotu C-130 jest określony w TA dla każdego państwa sygnatariusza porozumienia).00 6. Rozliczenie jest dokonywane po 60 miesiącach.00 5. misja tankowania Istotnym elementem wpływającym na planowanie operacji jest odległość stacjonowania tankowców od wykorzystywanych stref tankowania.20 4.0. CASA C-295 – 0. jednak ze względu na sprawy formalne obecnie nie mogą być uwzględniane w rozliczeniach bezgotówkowych.40 1. Zbilansowanie konta może nastąpić przez wykonanie usług.30 Mozliwa ilość paliwa do pobrania [t] 25 25 30 30 20 20 10 5 10 15 5 30 OPracOWaniE WłaSnE w 2008 roku.00 2.00 6.93 EFH2. która jest określana na każdy kolejny rok. maksymalny czas pozostawania w strefie oraz możliwa do pobrania ilość paliwa – MCCE Eindhoven Strefa tankowania DEU JOJO DEU GRETCHEN FRA SIMONE FRA MARIE GBR AARA 5 GBR AARA 6 POL SARA POL LUCY POL KATE POL DORA SWE V2 +3 ITA FRA ZOE Czas dolotu i powrotu [h] 2. Obecnie sygnatariuszami porozumienia są 23 państwa.00 1.30 Możliwy czas pozostawania w strefie [h] 2.65 EFH. 12 przegląd sił powietrznych Samoloty tankowania w powietrzu wyposażone w sztywny przewód paliwowy udostępniają praktycznie dwa państwa – Francja (KC-135) i Holandia (KC-10).40 3.30 2. Lot dedykowany jest misją tankowca mającą na celu zabezpieczenie operacji konkretnego odbiorcy w określonej strefie.8. Dla przykładu.40 2.00 2. czas przebywania w strefie oraz powrót w całości jest wliczany do czasu efektywnego i obciąża konto na2 EFh – Equivalent of Flying hour. Zgodnie z TA wyróżnia się kilka wariantów wykonania misji tankowania w powietrzu.30 1. 2010/06 . Dolot. Air to Air Refuelling and Other Exchange of Services). np.00 2. Punkt odniesienia stanowi godzina lotu samolotu C-130.30 1.TRENDY Zwiększyć zasięg Czas dolotu samolotu KC-135 z bazy Istres (Francja) do przykładowych stref tankowania. Program ten umożliwia bezgotówkowe rozliczanie świadczonych usług na podstawie przyjętej jednostki rozliczeniowej.

do strefy DORA. to zatankowanie czterech kluczy zajmuje godzinę. zachodnie Niemcy). że zatankowanie klucza samolotów F-16 trwa 15 minut. Wydaje się to uzasadnione i wskazane z punktu widzenia zachowania elementarnych umiejętności (proficiency) wykonywania misji długotrwałych. przegląd sił powietrznych 13 . Zastosowanie tej metody przez polskie samoloty F-16 w ramach lotów szkolnych jest w praktyce niemożliwe ze względu na odległość od stref wykorzystywanych przez inne kraje (Morze Północne. W przypadku operacji AAR dla odbiorcy A tankowiec może wykonać lot w rejon wskazany przez kolejnego odbiorcę (jeśli pozostałość 2010/06 Właściwa koordynacja MCCE pracuje nad procedurami tankowania w powietrzu podczas przelotów tankowca do oddalonych rejonów (route aar). Dotyczy to personelu latającego. Potrzeby państw nie zawsze mogą być zaspokojone ze względu na ilość dostępnego paliwa. konto narodowe jest obciążone odpowiednią ilością EFH (stosowną do wyliczeń podczas planowania lotu). 3 readiness aircrew Program. baza lotnicza Biszkek-manas w Kirgistanie). gdy samolot tankowiec operuje w niewielkiej odległości od granic Polski (nad Półwyspem Skandynawskim. paliwa pozwala na dolot. Do rozliczeń przyjmuje się wówczas jedynie czas faktycznego pozostawania samolotów przy tankowcu – od momentu zajęcia pre-contact position do momentu odłączenia ostatniego samolotu od przewodu paliwowego. MCCE ogrywa rolę koordynatora. Stosunek czasu tankowania do czasu dolotu i powrotu. Niemcami czy Adriatykiem) oraz gdy cykl szkolenia lotniczego zostanie dostosowany do nadarzającej się okazji. pilot powinien wykonywać tankowanie w powietrzu raz na 180 dni. W przypadku niewykonania misji. Konta narodowe poszczególnych użytkowników zostają obciążone proporcjonalnie do czasu przebywania tankowca w ich strefie tankowania oraz czasu trwania dolotu do poszczególnych stref. np. Dotychczas załogi nie wyrażały zgody na tego rodzaju operacje ze względu na fakt skomplikowania misji – konieczność precyzyjnego planowania i koordynowania działań z odbiorcami oraz służbą kontroli przestrzeni powietrznej. odpowiadającymi normom zachowania aktualności w elementach według dokumentów normatywnych USAF. w odniesieniu do którego tankowanie w powietrzu w celu zachowania poziomu CMR nie zostało ujęte w RAP3. Taka sytuacja jest określana jako slot of opportunity.). W praktyce są to rzadkie przypadki. natomiast szczegóły muszą być ustalone między państwami. porę tankowania (dzień. Zazwyczaj są to loty do lub z rejonu konfliktu zbrojnego (np. dyżurowanie w strefie i powrót na lotnisko bazowania). wynosi 1:5. istnieje możliwość pobrania paliwa przez innego użytkownika. Jeśli założyć. Tego rodzaju zamówienie jest korzystne. Nie jest to korzystne rozwiązanie w aspekcie późniejszych rozliczeń (tab.rodowe. Tego rodzaju misja wymaga precyzyjnego zaplanowania działań poszczególnych użytkowników i ich skoordynowania. Podczas planowania wykorzystania tankowców należy odróżnić potrzeby utrzymania aktualności personelu latającego od wymogów operacyjnych określających poziom Combat Mission Ready (CMR). np. Wówczas czas obciążający konto narodowe oblicza się na podstawie różnicy między czasem całkowitym a czasem planowanym. Zgodnie z przyjętymi w polskich Siłach Powietrznych standardami. z powodu warunków atmosferycznych na lotnisku startu. W przypadku dyżurowania w strefie tankowca zamówionego przez państwo A. Elastyczne wykorzystanie ograniczonych zasobów tankowców polega na bieżącym analizowaniu planowanych zadań w rejonie zainteresowania oraz wnioskowaniu ad hoc o zmianę trasy przelotu. Taka sytuacja jest określana jako divert flight. W przypadku skoordynowanego wykorzystania tankowca przez kilku użytkowników – określanego jako multi users sortie – tankowiec wykonuje lot po zaplanowanej trasie przez zamówione strefy tankowania. Jako standard w większości krajów NATO przyjęto minimum trzykrotne tankowanie (w tym raz w nocy) w ciągu 180 dni. Jest to jednak minimum zapewniające zachowanie umiejętności na minimalnie dopuszczalnym poziomie. noc) oraz zasięg samolotu tankowca. ale niewykorzystywanego przez cały czas.

Najczęściej wiąże się to z przebazowaniem samolotu tankowania w powietrzu do kraju zapotrzebowującego lub w rejon zapewniający minimalny czas dolotu i powrotu. jak i rozporządzalnego. Dowództwo Sił Powietrznych. Ze względu na konieczność optymalnego wykorzystania tankowców – w aspekcie osiągnięcia jak największego efektu szkoleniowego – Sekcja Zastosowania Bojowego 2 Skrzydła Lotnictwa Taktycznego przejęła zadania Wykonawczego Punktu Kontaktowego. systemu EPACS7. MCCE jako minimalny czas potrzebny na skoordynowanie operacji przyjęło trzy miesiące. bez pobierania paliwa). slot of opportunity. że podczas szkolenia oraz dla utrzymywania nawyków najkorzystniejsza jest tak zwana kampania (campaign). jakie tankowiec jednorazowo może obsłużyć. Ze względu na brak doświadczeń w obszarze proceduralnym oraz zmiany strukturalne koniecznością jest uaktualnienie dokumentów normatywnych. Występuje on do Autoryzującego Punktu Kontaktowego6 z wnioskiem o zgodę na tankowanie. m.in. 6 Oficer Oddziału transportu Lotniczego Dowództwa Sił Powietrznych. Dzięki temu można zminimalizować koszty oraz zmaksymalizować efektywny czas przebywania w strefie. ustalany jest termin lotu. Kooperowanie z państwami ościennymi nieposiadającymi własnych tankowców pozwala zmniejszyć koszty. W kwietniu tego roku rozpoczął pracę w MCCE polski przedstawiciel. Po uzyskaniu autoryzacji. zależy od ilości posiadanego paliwa – zarówno do pobrania.TRENDY Zwiększyć zasięg Ze spotkań roboczych w MCCE oraz z praktyki. 1). proporcjonalnie do liczby uczestników oraz stopnia skomplikowania zadań. W nomenklaturze MCCE campaign oznacza kontraktowanie tankowca na kilka dni w celu zaspokojenia potrzeb szkoleniowych. MCCE planuje trasę tankowca (każdego pierwszego tygodnia miesiąca). Pilną sprawą jest wydanie aneksu narodowego do ATP-56. Zamiar uczestnictwa w Currency Training należy zgłosić nie później niż osiem tygodni przed operacją. Stosunek czasu dolotu i powrotu do czasu pozostawania tankowca w strefie wynosi nawet 1:1. Dowódca klucza lotniczego z 31 Bazy Lotnictwa taktycznego w Krzesinach oraz z 32 Bazy Lotnictwa taktycznego w łasku (10 elt do 1 stycznia 2010 roku). w której funkcjonuje Wykonawczy Punkt Kontaktowy5. Oznacza to minimalną liczbę zapotrzebowań na tankowanie oraz poszukiwanie jak najtańszych sposobów wykonania operacji AAR (Multinational Training. ze współpracy ze szwedzkimi siłami powietrznymi wynika. Liczba samolotów. W sposób scentralizowany planuje tankowanie w powietrzu dla baz w Krzesinach i Łasku w jednym terminie. Koordynowanie działań wymaga nieustannej wymiany korespondencji między zainteresowanymi stronami. Dopiero wówczas polskie Siły Powietrzne zostaną pełnoprawnym członkiem społeczności użytkowników samolotów tankowania w powietrzu. przy czym zamawiający często musi dostosować się do podanego terminu. za pomocą 14 przegląd sił powietrznych 2010/06 . Zapewne pozwoli to usprawnić proces zamawiania tankowania w powietrzu oraz zakończyć proces certyfikowania polskich samolotów F-16 zgodnie z ATARES TA (obecnie Polska ma jedynie czasową zgodę na korzystanie z francuskiego tankowca KC-135). Użytkowanie samolotów zdolnych do tankowania w powietrzu zwiększa możliwości operacyjne (fot. 7 air to air refuelling European Planning and coordinating Software. Planując przedsięwzięcia nieujęte w planie rocznym. ale wiąże się ze znacznymi kosztami. Zgodnie z narodowymi standardowymi procedurami operacyjnymi programu ATARES konieczność wykonania tankowania w powietrzu jest określana na szczeblu jednostki wojskowej. W tym roku priorytetem jest utrzymanie aktualności personelu latającego w tym elemencie z zachowaniem minimalnych kosztów (EFH). Uwzględniając liczbę chętnych. divert flight. Przykładem jest kampania szwedzko-polsko-francusko-belgijska. 4 5 a co w polskich Siłach Powietrznych? Procedury zamawiania tankowania w powietrzu obowiązujące w polskich Siłach Powietrznych są określone w instrukcji Stałe procedury operacyjne (SOP) programu ATARES4. Najtańszym sposobem utrzymania nawyków personelu latającego jest połączenie potrzeb szkoleniowych wielu użytkowników. Samolot KC-135 francuskich sił powietrznych po Wyd. Warszawa 2009.

1. Precyzyjne w powietrzu została paliwo (3000 Lbs) i kontynuują określenie zadań narodowykonywanie zadań. Para F-16 na pozycji obserwacyjnej.tale roku. takich jak 2010/06 przegląd sił powietrznych 15 archiWum autOra . nasze konto narodowe mum trzech tankowań w powietrzu w okresie zostaje obciążone kosztami paliwa i rzeczywistym 180 dni wymaga odejścia od zasady utrzymaczasem tankowania w strefie. Rozwiązanie takie pozwala na stosunko. dla Polski zainteresowania.zane z wykonywaniem długotrwałych lotów go dnia).szy na spotkaniu grupy roboczej określają swozie Lotnictwa Taktycznego w Łasku.Problematyka tankowania czas kolejnych spotkań cają do tankowca. uSa starcie z bazy Istres zabezpiecza tankowanie uczestników dzięki zmniejszeniu do minimum czaszwedzkich JAS-39 Gripen w strefie nad środko. zmiany i przygotowania systemów tankowania Wykorzystanie tankowców w ramach progra(KC-135 jest wyposażony w obydwa systemy – mu ATARES jest planowane w czwartym kwarsztywny i elastyczny). arizona. kampanii samolot tankowiec powraca do bazy Będzie on wykonywał zadania operacyjne zwiąw Istres (po trasie odwrotnej do trasy z pierwsze. Prze.fami. W tym wych wymagających wyzdefiniowana w AtP-56 czasie KC-135 wykonuje przekorzystania tankowania oraz AtARES technical lot do JOJO AAR ZONE (zaw powietrzu pozwala na chodnie Niemcy) i zabezpiecza zaplanowanie wspólnych Arragement (tA). Jest to plan ogóldnia zabezpiecza misje długotrwałe trzech kluczy ny.FOt. tankowanie w powietrzu podczas szkolenia polskich pilotów w tucson. Przedstawiciele państw sygnatariuskich samolotów F-16 tankowiec ląduje w 32 Ba. modyfikowany w zależności od rozwoju maszyn F-16.su tranzytu do i ze stref tankowania oraz proporwym Bałtykiem.w dzień i w nocy podczas programowego szkowo niewielkie obciążenie kosztami poszczególnych lenia lotniczego oraz ćwiczeń. Ponieważ pozostającymi w rejonie Francuzi szkolą operatorów BOOM-u. Po wykonaniu sytuacji i uzupełniany podpierwszej części misji F-16 wra. Po zakończeniu operacji pol. Wykorzystywany jest elastyczny cjonalnemu podziałowi czasu przelotu między stresystem przekazywania paliwa (wingtip pod). Dla belgijskich samolotów F-16 takie rozlot do DORA AAR ZONE (TSA-8) wystarcza do wiązanie stanowi divert flight. W ostatnim dniu nia jedynie nawyków przez personel latający. po czym powraprzedsięwzięć z krajami ca i ląduje w Łasku. Wprowadzenie do RAP minizaś jest to opportunity slot. Następnego je potrzeby na następny rok. belgijskie F-16. uzupełniają roboczych.

w przeciwnym przypadku element przypad16 przegląd sił powietrznych archiWum autOra . Pobranie paliwa w ilości kompensującej utratę czasu spowodowaną dolotem do strefy tankowania i samym tankowaniem będzie standardem w 2011 roku (zatankowanie paliwa w ilości 20–30% całkowitej pojemności instalacji paliwowej zwiększa długotrwałość lotu o 50%). Szkolenie polskich pilotów w tucson. jak i taktycznego (ćwiczenia narodowe). – pozyskanie w przyszłości samolotu tankowania w powietrzu pozwoli polskim Siłom Powietrznym uniezależnić się od zasobów NATO. Centrum Operacji Powietrznych oraz Sztabu Generalnego WP.TRENDY Zwiększyć zasięg kowości może skomplikować i utrudnić koordynowanie działań. Wymaga to powołania grupy roboczej. 2. W tym przypadku element współpracy z tankowcem jest celem wykonywanej misji. Potrzeby i możliwości budżetu muszą być skonfrontowane przed zatwierdzeniem planów szkolenia na kolejny rok. wymagającymi tankowania w powietrzu. – zwiększenie liczby operacji tankowania w powietrzu w RAP skutkuje większym zapotrzebowaniem na wykorzystanie tankowców. arizona. Basic Course również wymaga wykonania odpowiedniej liczby podejść do tankowca (fot. można wysnuć następujące wnioski: – wszystkie przedsięwzięcia z udziałem tankowca w ramach programu ATARES muszą być planowane z odpowiednim wyprzedzeniem (rocznym). Podsumowanie Uwzględniając przedstawione uwarunkowania. 2). Jest to zarazem wyzwanie pod względem organizacji i koordynowania wszystkich przedsięwzięć wynikających z zadań Sił Powietrznych. Polskie Siły Powietrzne stopniowo odstępują od treningu bez pobierania paliwa (dry hook-up). Jest to również oferta dla partnerów zagranicznych – dla nich stacjonowanie tankowca w Polsce jest również szansą na zmniejszenie kosztów. Przystąpienie Polski do programu ATARES w dziedzinie tankowania w powietrzu jest szansą na zmniejszenie kosztów związanych z pełnym wykorzystaniem możliwości operacyjnych samolotów F-16. składającej się z przedstawicieli 2 Skrzydła Lotnictwa Taktycznego. aby zakończyć proces legislacji i uaktualniania dokumentów normatywnych. a także umożliwi czerpanie zysków w rozliczeniu końcowym (konto narodowe musi być bilansowane po 60 miesiącach). „Eagle Talon”. tym samym brakuje czasu na wykonywanie innych zadań. Pion szkolenia 2 Skrzydła Lotnictwa Taktycznego zapewnia określenie własnych potrzeb szkoleniowych i ich zharmonizowanie z innymi przedsięwzięciami. Szefostwa Szkolenia Dowództwa Sił Powietrznych. ¢ 2010/06 FOt. – wszystkie komórki Sił Zbrojnych RP zaangażowane w problematykę tankowania w powietrzu muszą ze sobą współpracować. muszą także elastycznie reagować oraz szybko wprowadzać odpowiednie zmiany w narodowych SOP. Samolot F-16 przed połączeniem z przewodem paliwowym Kc-135 (contact). uSa np. Polski przedstawiciel w MCCE zapewni skuteczniejszą współpracę oraz ułatwi kontakt z innymi członkami programu. Realizowane jest to w ramach określonych limitów w celu zoptymalizowania ponoszonych kosztów (EFH). – zaplanowanie minimum czterech kilkudniowych kampanii pozwoli na zaspokojenie potrzeb zarówno szkolenia lotniczego.

prowadzi przeszkolenie studentów wyższych uczelni cywilnych oraz kształci szeregowych zawodowych na kursach specjalistycz17 przegląd sił powietrznych jarOSłaW WiśniEWSKi . 4 Skrzydło Lotnictwa Szkolnego prowadzi szkolenie lotnicze siłami 2010/06 dwóch ośrodków szkolenia lotniczego –1. Reorganizując Wyższą Szkołę Oficerską Sił Powietrznych 1 października 2008 roku utworzono 4 Skrzydło Lotnictwa Szkolnego. Funkcjonowanie 4 Skrzydła Lotnictwa Szkolnego oraz pozostałych komponentów wchodzących w jego skład zabezpiecza pod względem logistycznym 6 Baza Lotnicza w Dęblinie oraz 1 Komenda Lotniska w Radomiu. które szkoli żołnierzy zawodowych w specjalnościach SIL. Jest pilotem klasy mistrzowskiej. Zawodową służbę wojskową rozpoczął w 26 plm jako pilot klucza. w Dęblinie oraz 2. a także z wykorzystaniem Poligonu Lotniczego w Jagodnem. w Radomiu. W styczniu 2009 roku utworzono Centrum Szkolenia Inżynieryjno-Lotniczego. 4 Skrzydło Lotnictwa Szkolnego Po wejściu w życie ustawy z 27 lipca 2005 roku Prawo o szkolnictwie wyższym koniecznością stało się przekształcenie Wyższej Szkoły Oficerskiej Sił Powietrznych. dowódcą 3 elt oraz szefem pionu szkolenia w WSOSP. Następnie był m. Postawiono mu zadanie szkolenia lotniczego studentów – kandydatów na oficerów – w zakresie wymaganym do objęcia stanowisk w jednostkach Sił Zbrojnych RP oraz zapoczątkowania w tych jednostkach szkolenia na statku powietrznym docelowego typu.in. Obecnie jest zastępcą dowódcy 4 Skrzydła Lotnictwa Szkolnego. Wyższej Szkoły Pedagogicznej w Bydgoszczy oraz studiów podyplomowych w Akademii Bydgoskiej.Ważne ogniwo szTuka opERacYjNa i TakTYka płk pil. Waldemar gOłębiOWSKi 4 Skrzydło lotnictwa Szkolnego Absolwent WOSL. dr inż. P odstawą przekształcenia były decyzje ministra obrony narodowej – nr Z-47 z 5 sierpnia 2008 roku oraz nr PF-51 z 18 sierpnia 2008 roku.

Marek Rak. pil. – zastępca dowódcy płk pil. Krzysztofa Załęskiego. Goście zapoznali się z zadaniami jednostki. – szef szkolenia płk dypl. nawig. podchorążym. W skład Dowództwa 4 Skrzydła Lotnictwa Szkolnego wchodzą: – dowódca 4 Skrzydła Lotnictwa Szkolnego gen. Korei Południowej. dr inż. bRyG. Wojsk Lądowych i Marynarki Wojennej. Waldemar Gołębiowski. organizowanych na potrzeby Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej. – Mi-2. a także liczne delegacje międzynarodowe. Jerzy Chojnowski. Algierii. – An-2. Nigerii oraz Iraku. GEn. – SW-4 Puszczyk. jej funkcjonowaniem oraz bazą szkoleniową. Do zasadniczych zadań Dowództwa należy: – utrzymanie w ciągłej sprawności i gotowości do działań podległych baz lotniczych oraz ich mobilizacyjnego i operacyjnego rozwinięcia. bojowego i ogólnowojskowego oraz właściwe zabezpieczenie logistyczne tego procesu. PIl. – Centrum Szkolenia Inżynieryjno-Lotniczego. m. – M-28 Bryza. z Japonii. broni pil. – koordynowanie szkolenia lotniczego w podległych jednostkach oraz organizowanie i sprawowanie nadzoru nad jego przebiegiem. 18 przegląd sił powietrznych . Uroczystość podporządkowania jednostek Dowództwu 4 Skrzydła Lotnictwa Szkolnego odbyła się 17 grudnia 2008 roku w obecności szefa sztabu – zastępcy dowódcy Sił Powietrznych gen. 1): – 1 Ośrodek Szkolenia Lotniczego. przedstawił kadrze. bryg. Główne zadania na 2010 rok Dowództwo 4 Skrzydła Lotnictwa Szkolnego organizuje i nadzoruje szkolenie lotnicze na korzyść WSOSP oraz Sił Powietrznych. pil. tOMASZ dREWnIAk – dwódca 4 Skrzydła Lotnictwa Szkolnego nych. 2010/06 FOt.szTuka opERacYjNa i TakTYka Ważne ogniwo – 6 Baza Lotnicza. Tomasz Drewniak. – szef sztabu płk dypl. dr. Z okazji sformowania Dowództwa 4 Skrzydła Lotnictwa Szkolnego zorganizowano uroczystą zbiórkę wszystkich jednostek garnizonu Dęblin-Lotnisko – 14 października 2008 roku na placu przed pomnikiem Bohaterskim Lotnikom Dęblińskiej „Szkoły Orląt” gen. W skład 4 Skrzydła Lotnictwa Szkolnego weszły (rys. 1. żołnierzom zasadniczej służby wojskowej oraz pracownikom wojska kierowniczą kadrę Skrzydła. Hiszpanii. – 1 Komenda Lotniska. dowódca Sił Powietrznych. – 2 Ośrodek Szkolenia Lotniczego. W 2009 roku w 4 Skrzydle Lotnictwa Szkolnego gościli znamienici goście: podsekretarz stanu w Ministerstwie Obrony Narodowej Zenon Kosiniak-Kamysz oraz szef Biura Bezpieczeństwa Narodowego Aleksander Szczygło. Jednostki 4 Skrzydła Lotnictwa Szkolnego są wyposażone w następujące statki powietrzne: – TS-11 Iskra.in. – kierowanie realizacją przedsięwzięć szkolenia taktycznego. dyw. Stanów Zjednoczonych. Andrzej Błasik. – PZL-130 Orlik.

podoficerów SZTAB PION SZKOLENIA Szef Sztabu SZEF SZKOLENIA DSO Sekcja Organizacyjno-Kadrowa Sekcja Rozpoznawcza Wydział Operacyjny Wydział Planowania Logistycznego Wydział Szkolenia Lotniczego Wydział Techniki Lotniczej Sekcja Wysokościowo-Ratownicza Sekcja Wsparcia Bojowego Sekcja Szkoleniowa Sekcja Planowania Sekcja Techniki Naziemnej Sekcja Materiałowa Sekcja Operacyjna Sekcja Planowania Operacyjnego Sekcja Gotowości Bojowej i Mobilizacyjnej OPracOWaniE WłaSnE Sekcja Dowodzenia i Łączności Grupa Zarządzania Bezpieczeństwem Łączności i Informacji Rys. Schemat struktury organizacyjnej 4 Skrzydła Lotnictwa Szkolnego 2010/06 przegląd sił powietrznych 19 .DOWÓDCA 1 OSzL Dęblin Sekcja Wychowawcza Wydział Ruchu Lotniczego Sekcja Służby Zdrowia Pion Ochrony Informacji Niejawnych Zastępca dowódcy 2 OSzL Radom 6 Baza Lotnicza Dęblin 1 Komenda Lotniska Radom Oficer prasowy CSIL Dęblin Starszy inspektor BL Pomocnik dowódcy ds. 1.

dywizjonu – 315. któlotnictwa Szkolnego i wojny. Pierwszym polskim Sił Powietrznych w Dęblinie. „Marzec zjon Myśliwski. bowych w podległych jednostkach oraz przedsię.litery kodowe PK oraz noszone przez pilotów nego rozwinięcia podległych jednostek. – do końca 2010 roku zintegrowanie szkół teoretycznego i praktycznego w Centrum Szkolenia Inżynieryjno-Lotniczego oraz szkolenie re.podoficerskich Sił Powietrznych z Koszalina zerw osobowych. W ich miejsce zostaną utworzo. W styczniu 1941 roku stycznych oraz do współdziareagowania kryzysowego: na lotnisku Acklington łania z pozamilitarnymi ognisformowano 315 Dywi„Powiśle 2009”. – od 2010 roku modernizacja lotniska odpo. Dywizjon stadyczne.polskiego 58 Lotniczy Pułk Szkolny stał się cyjne dotyczące: kontynuatorem tradycji 315 Dywizjonu My– zabezpieczenia szkolenia lotniczego i inży. Lotnicy dywizjonu wiednio do potrzeb samolotu LIFT. Gotowami obronnymi.niczego. Perspektywy rozwoju Dowódcą dywizjonu mianowano Brytyjczy– w latach 2010–2018 utworzenie Muzeum ka majora H. styczno-wykonawcze i metosko Spece. Cooke’a. – utrzymywanie podległych jednostek w ciąOd 2 stycznia 1991 roku na podstawie rozgłej sprawności i gotowości do działania. 1 Ośrodek Szkolenia lotniczego – prowadzenie podstawowego i zaawansowanego szkolenia lotniczego w nowej strukturze 1 Ośrodek Szkolenia Lotniczego został sformoorganizacyjnej. przejęli po 112 Eskadrze Myśliwskiej odznakę – do 30 czerwca 2010 roku rozformowanie walczącego czarnego koguta z czerwonym jednostek: 1 Ośrodka Szkolenia Lotniczego i 6 grzebieniem i złotymi nóżkami. W praSzkolenia Lotniczego i 1 Komendy Lotniska wym górnym rogu tarczy widnieje numer w Radomiu.cjonował na tym lotnisku do lipca 1944 roku. 2). ka ta osiągnęła 8 marca po Pełni także funkcje planiprzebazowaniu na lotnioraz „CIM”. wo formowanej 6 Bazy Lotniczej (rys. „Halny 2009” wsparcia logistycznego.śliwskiego „Dęblińskiego”. obejmujące uzupełnianie zasobów oso. wania operacyjnego i taktycznego. i Dęblina. wany 1 stycznia 2001 roku w Dęblinie w wyniku – przygotowanie sił i środków do wdrożenia reorganizacji 58 Lotniczego Pułku Szkolnego.szTuka opERacYjNa i TakTYka Ważne ogniwo – koordynowanie i nadzorowanie szkolenia ne dwie bazy lotnictwa szkolnego – 41 i 42. dowódcą został 21 stycznia 1941 roku mjr pil. niebieskie szaliki. kazu ministra obrony narodowej w sprawie Ponadto Dowództwo 4 Skrzydła Lotnictwa dziedziczenia i kultywowania tradycji oręża Szkolnego pełni funkcje planistyczno-organiza. kryzysu ką tradycji jednostek. umieszczoneBazy Lotniczej w Dęblinie oraz 2 Ośrodka go w srebrnym polu trójkątnej tarczy. a z ich sił i środków utworzenie – udział w przedsięwzięciach szkoleniowych szkoły podoficerskiej strukturalnie podporządwojsk i sztabów organizowanych na wyższych kowanej Centrum Szkolenia Inżynieryjno-Lotszczeblach dowodzenia w ramach procesu zgry.D. jedJednostki 4 Skrzydła by jednostek lotniczych SZRP nostka stała się dziedziczw czasie pokoju. samolotu szkolenia zaawansowanego typu Część sił i środków pułku włączono w skład noLIFT.Znakami rozpoznawczymi dywizjonu stały się wzięcia planowania mobilizacyjnego i operacyj. re w wymierny sposób – przygotowania podległych brały udział w ćwiczeniach przyczyniły się do kształjednostek do wykonywania towania lotnictwa polskiez zakresu zadań bojowych i specjaligo. Piloci 315 Dywizjonu My20 przegląd sił powietrznych 2010/06 . – organizowania systemu wość operacyjną jednost2009”.Stanisław Pietraszkiewicz. Przejmując zadanieryjno-lotniczego na potrzenia pułku szkolnego.

które zbombardowały siedzibę Hitlera w Berchtesgaden. Bohaterów Westerplatte. a wśród nich – 58 Lotniczy Pułk Szkolno-Bojo- dorobek FOt. rocznicy bitwy 1 Brygady Pancernej im. Dywizjon rozwiązano 6 grudnia 1946 roku. ROMAn MEndREk – zastępca dowódcy 1 Ośrodka Szkolenia Lotniczego 2010/06 przegląd sił powietrznych 21 OPracOWaniE WłaSnE . Płk PIl. 2. w: defiladzie powietrznej zorganizowanej 16 sierpnia 1964 roku nad miejscowością Studzianki Pancerne z okazji 20. kRZySZtOF WAlCZAk – dowódca 1 Ośrodka Szkolenia Lotniczego W pułku szkolili się nie tylko polscy podchorążowie.in.DOWÓDZTWO PION SZKOLENIA SEKCJA WYCHOWAWCZA PION OCHRONY INFORMACJI NIEJAWNYCH PION TECHNIKI LOTNICZEJ ESKADRA ŚMIGŁOWCÓW SEKCJA BL ESKADRA LOTNICZA ESKADRA LOTNICZA SZTAB Rys. iraku. m. Libii i algierii. PIl. in. z: Syrii.. 18 prawdopodobnie. Zestrzelili 86 samolotów nieprzyjaciela na pewno. na mocy rozkazu dowódcy Wojsk Lotniczych nr 02/Org. Ostatni lot bojowy wykonali 25 kwietnia 1945 roku. Schemat struktury 1 Ośrodka Szkolenia Lotniczego śliwskiego wykonali 6927 lotów bojowych o łącznym czasie 13 532 godzin. PPłk dyPl. w której uczestniczyło 36 samolotów w szyku „jodełka”. Z wykorzystaniem sił i środków eskadr szkolnych wchodzących w skład dęblińskiej Oficerskiej Szkoły Lotniczej. 28 maszyn uszkodzili oraz zestrzelili 53 pociski V-1. powołano 29 stycznia 1958 roku lotnicze pułki szkolne. defiladzie XX-lecia w 1964 roku. 3. W tym ostatnim pokazie 43 samoloty Lim-2 utworzyły w powietrzu liczbę „1000”. 2. oraz defiladzie lotniczej w 1966 roku przygotowanej z okazji obchodów 1000-lecia państwa polskiego. uczestnicząc w osłonie 255 maszyn Lancaster. Piloci dęblińskiego pułku wielokrotnie brali udział w różnego rodzaju pokazach i defiladach lotniczych. FOt. ale także ponad 200 pilotów m.

pil. kpt. 4). Mariusz Szymla – prawy prowadzony. Zespół akrobacyjny „Biało-czerwone iskry” wy w Dęblinie. godzin. Obecnie w skład zespołu wchodzą: ppłk pil. Przez wiele lat pułk wzorowo wykonywał stawiane przed nim zadania. od 1991 roku znanego pod oficjalną nazwą Zespół Akrobacyjny „Iskry”. Jerzy Leń – prowadzący. mjr pil. Początkowo zespół prezentował kunszt pilotażu zespołowego w składzie czte22 przegląd sił powietrznych rech samolotów. ale i poza jego granicami. pil. Piloci zespołu od początku wykonywali loty na samolotach TS-11 Iskra. kpt. – formacją dziewięciu maszyn. Tomasz Czerwiński – prawy prowadzony. co wynikało z konieczności roszad personalnych oraz chęci dalszego rozwoju. pil. nie tylko w kraju. W pierwszych latach istnienia pułku intensywnie szkolono w nim podchorążych oraz przeszkalano instruktorów na nowego typu samolot – MiG-15 (został wprowadzony do wyposażenia w 1957 roku). będącego integralną częścią Wyższej Szkoły Oficerskiej Sił Powietrznych. 4. W związku z reorganizacją lotnictwa polskiego w marcu 2000 roku zespół został przeniesiony do Dęblina – do 1 Ośrodka Szkolenia Lotniczego. Po 42 latach została ona przeformowana w 1 Ośrodek Szkolenia Lotniczego. Skład zespołu zmieniał się wielokrotnie. który kontynuuje ideę utworzonego w 1969 roku w 60 Lotniczym Pułku Szkolnym w Radomiu zespołu „Rombik” (nazwa pochodzi od prezentowanego wówczas ugrupowania czterech samolotów). kpt. Zmieniono również nazwę zespołu na „Biało-Czerwone Iskry” oraz zaprojektowano nowe logo. Dwukrotnie – w latach 1981 i 1982 – pułk osiągnął nalot 9 tys. Kolorystyką i nazwą nawiązuje ono do barw narodowej flagi. jako narodowy lotniczy zespół akrobacyjny. Ireneusza Fibingera. a pod koniec lat 90. Ambicją pilotów zespołu jest wpisać się w świadomość miłośników lotnictwa. pil. Dumę 1 Ośrodka stanowi Zespół Akrobacyjny „Biało-Czerwone Iskry” (fot. Tomasz Łukaszczuk – lewy prowadzony.szTuka opERacYjNa i TakTYka Ważne ogniwo FOt. Dariusz Karwowski – zamykający oraz kpt. W kolejnych latach ogólny nalot przekraczał 8 tys. Maciej 2010/06 archiWum autOra . Rok 2000 był ostatnim rokiem funkcjonowania jednostki jako pułku. mjr pil. Potwierdzeniem tego były duży nalot oraz liczba wyszkolonych w każdym roku słuchaczy. godzin. Jacek Jaworek – lewy prowadzony. W 1991 roku maszyny te zostały zmodernizowane pod kątem potrzeb zespołu – doposażono je w światowej klasy system radiowo-nawigacyjny i pomalowano w narodowe barwy według projektu ppłk. pil.

Władysław Potocki Okres dowodzenia 8 stycznia 1941–21 stycznia 1941 21 stycznia 1941–21 września 1941 22 września 1941–8 listopada 1941 9 listopada 1941–6 maja 1942 7 maja 1942–25 września 1942 26 września 1942–16 kwietnia 1943 17 kwietnia 1943–15 lutego 1944 16 lutego 1944–18 sierpnia 1944 19 sierpnia 1944–6 kwietnia 1945 7 kwietnia 1945– luty 1946 58 lotniczy Pułk Szkolno-bojowy ppłk pil. Piotr Szałaśnik ppłk pil. Janusz Karpowicz ppłk pil. Jan Fryta płk pil. Maciej Nowaczyk Okres dowodzenia 1958–1963 1963–1969 1969–1971 1971–1973 1973 1973–1976 1976–1979 1979–1980 1980–1982 1982–1985 1985–1987 1987–1989 58 lotniczy Pułk Szkolny płk pil. Piotr Rojek ppłk pil.Dowódcy jednostek. Zenon Skop płk pil. Eugeniusz Horbaczewski kpt. Zbigniew Różowicz płk pil. Zenobiusz Bieniaś płk pil. Tadeusz Sawicz kpt. Tadeusz Andersz kpt. Andrzej Winiewski płk pil. Cooke mjr Stanisław Pietraszkiewicz kpt. Maciej Nowaczyk ppłk pil. Stanisław Konopiński ppłk pil. Jerzy Popławski kpt. Waldemar Jaruszewski Okres dowodzenia 1989–1991 1991 1991–1995 1995–2000 OPracOWaniE WłaSnE 2010/06 przegląd sił powietrznych 23 . które tworzą 1 0SzL 315 dywizjon Myśliwski dębliński mjr H.D. Janusz Kowalski płk pil. Józef Zduńczyk ppłk pil. Władysław Szczęśniewski mjr Stefan Janus mjr Mieczysław Wiórkiewicz kpt. Krzysztof Żuk ppłk pil. Edmund Gorzkowski płk pil.

Sławomir Kłos st. pil. pil. pil. Tomasz Królikowski 1983 – ppłk pil. Wasilis Kifonidis 1986 – mjr pil. Jerzy Leń 2002 – mjr pil. Stanisław Krowicki 1984 – ppłk pil. Robert Słapek 2008 – mł. pil. pil. pil. Dariusz Karwowski 2005 – kpt. Stanisław Gołas 1993 – kpt. pil. pil. sztab. Benedykt Kijak 1999 – mjr pil. Tomasz Krzyżak 1995 – mjr pil. pil. Jerzy Leń 2001 . Tomasz Łukaszczuk 2009 – kpt. pil. Stanisław Krowicki 1978 – kpt. sztab. Marek Turski 2000 – kpt. Andrzej Wiśniewski 2009 – sierż. Ryszard Dziuda 1981 – kpt. Ryszard Dziuda 1980 – por. Bogusław Rak Piloci roku 1994 – mjr pil. Tomasz Czerwiński 2006 – kpt. Marek Turski 2003 – kpt. pil. Daniel Usiatycki Zasłużeni żołnierze ppłk Antoni Olszak ppłk Jerzy Leń (nagroda Buzdygan) ppłk Zdzisław Stępień mjr Krzysztof Nazarowski st. Mariusz Poźniak 1998 – ppłk pil. Dariusz Rusakowicz 2007 – kpt. Zbigniew Czerski Podoficer roku 2007 – chor. Zbigniew Stroiński 1985 – kpt. Waldemar Jaruszewski 1990 – por. Mirosław Kolczyk 1997 – kpt. Kazimierz Sekulski 1982 – kpt. chor. Wiesław Sokołowski płk pil Krzysztof Walczak Okres dowodzenia 2001–2002 2003–2007 2007–2010 Piloci roku 1977 – ppłk pil. Waldemar Jaruszewski płk pil. chor. pil. Romuald Czopek 1992 – ppłk pil. pil. Janusz Cupriak 24 przegląd sił powietrznych 2010/06 OPracOWaniE WłaSnE (4) . Andrzej Baryła 2004 – mjr pil. chor.szTuka opERacYjNa i TakTYka Ważne ogniwo 1 Ośrodek Szkolenia lotniczego płk pil. pil. pil.mjr pil. Tomasz Chudzik 1991 – kpt. pil. pil. pil. Andrzej Krajewski 1989 – kpt. Tadeusz Prokop 1987 – por. pil. Waldemar Jaruszewski 1988 – ppłk pil. Jerzy Błaszczak 1979 – por. Mariusz Szymla 2008 – kpt. sztab. Marek Turski 1996 – mjr pil.

Perspektywy rozwoju Siły i środki 1 Ośrodka Szkolenia Lotniczego będą stanowiły. PIl. Wszyscy piloci zespołu są wytrawnymi pilotami instruktorami. W tym okresie w Radomiu przeprowadzono dwie reorganizacje: w 1935 roku powstała w Sadkowie Szkoła Pilotów Rezerwy. PPłk dyPl. – prowadzenie podstawowego i zaawansowanego szkolenia lotniczego stanów zmiennych na śmigłowcach i samolotach. Stanowi integralną część najstarszej i jedynej obecnie wojskowej uczelni lotniczej w Polsce. o najwyższych kwalifikacjach (z mistrzowską klasą pilota wojskowego). dR AdAM ZIółkOWSkI – dowódca 2 Ośrodka Szkolenia Lotniczego 2 Ośrodek Szkolenia lotniczego W Radomiu lotnictwo wojskowe pojawiło się w 1927 roku. – utrzymanie w gotowości do pokazów w kraju i za granicą Zespołu Akrobacyjnego „Biało-Czerwone Iskry” oraz załóg TS-11 i SW-4 do pokazów indywidualnych. – utrzymanie i doskonalenie techniki pilotażowej kadry instruktorskiej.Kopiel – zamykający i pilotaż indywidualny. Wykonuje takie zadania. SAWOMIR kARPEtA – zastępca dowódcy 2 Ośrodka Szkolenia Lotniczego przegląd sił powietrznych 25 . podstawę sformowania 41 Bazy Lotnictwa Szkolnego. między innymi. Zadania na 2010 rok 1 Ośrodek Szkolenia Lotniczego przejął zadania rozformowanego 58 Lotniczego Pułku Szkolnego. gdy ówczesne władze państwowe wykupiły 100 ha gruntów we wsi Sadków koło Radomia pod budowę lotniska wojskowego. 6. a także na samolotach transportowych An-2 i M-28 Bryza. 5. Liga Obrony Powietrznej Państwa 19 kwietnia 1932 roku przekazała lotnisko Sadków do 2010/06 FOt. – doskonalenie procesu szkolenia pilotów śmigłowca SW-4 w lądowaniu według procedur w VFR i IFR oraz w wykonywaniu lotów według NVG. dyspozycji Centrum Wyszkolenia Oficerów Lotnictwa nr 1 w Dęblinie. jak: – praktyczne szkolenie lotnicze podchorążych WSOSP na samolotach TS-11 Iskra oraz śmigłowcach Mi-2 i SW-4 Puszczyk. Pro- FOt. Wkrótce po zbudowaniu pierwszych budynków rozpoczęto szkolenie w Eskadrze Szkolnej Pilotów. Płk PIl. – prowadzenie szkolenia personelu latającego i technicznego przewidzianego do przeszkolenia na samolot LIFT. a dwa lata później Szkoła Podchorążych Rezerwy Lotnictwa. z dużym doświadczeniem lotniczym i motywacją do wykonywania trudnych ewolucji. – utrzymanie w gotowości wydzielonych sił i środków do wykonywania zadań reagowania kryzysowego.

Holandii i na Łotwie.in. rocznicę wybuchu Powstania Listopadowego gen. Personel latający pułku uczestniczył w wielu różnych pokazach i ćwiczeniach. Lesznie. Pruszczu Gdańskim. W kolejnych latach jednostka przygotowywała się do przyjęcia samolotu odrzutowego polskiej konstrukcji – TS-11 Iskra.in. przeznaczone do lotów szkolno-treningowych. Krośnie. w Góraszce. w Czechach i na Słowacji. Obecnie 2 Ośrodek zajmuje się szkoleniem praktycznym podchorążych Wyższej Szkoły Oficerskiej Sił Powietrznych w Dęblinie na samolotach PZL-130 „Orlik” oraz utrzymuje w gotowości do pokazów Zespół Akrobacyjny „Orlik”. Marek Bylinka. W styczniu 1960 roku do wyposażenia jednostki wprowadzono nowe samoloty polskiej konstrukcji – TS-8 Bies. wadzono intensywne szkolenie lotnicze – przerwał je wybuch II wojny światowej. m. Maszynami tymi zastąpiono wysłużone samoloty Junak 3. Zadanie stałego utrzymania zespołu pilotażowego postawiono pułkowi 16 lutego 1969 roku. W tym samym roku do wyposażenia pułku wszedł samolot TS-11 Iskra. Włoszech. W 1994 roku samoloty szkolne TS-11 zaczęto zastępować samolotami PZL-130 Orlik. Malborku 2010/06 . Lotnictwo wróciło do Radomia w marcu 1945 roku. Czechach. Mińsku Mazowieckim. Jednym z większych pokazów w tamtych latach była defilada powietrzna zorganizowana 11 października 1959 roku. pil. na Węgrzech. Od tego dnia liczy się historia słynnego radomskiego „rombika”. pil. W wyposażeniu tej jednostki były wówczas samoloty UT MiG-15. utworzono 2 Ośrodek Szkolenia Lotniczego. Wówczas 26 przegląd sił powietrznych jednostka zakończyła służbę w OSL im. Żwirki i Wigury i została podporządkowana OSL w Dęblinie. Zespół pilotażowy zaczął uczestniczyć w pokazach poza granicami kraju – wysoki poziom wyszkolenia lotniczego prezentował m. wykorzystując siły i środki 60 Lotniczego Pułku Szkolnego. Belgii. Poznaniu. Francji. W marcu 1998 roku powstał Zespół Akrobacyjny „Orlik” początkowo w składzie czterech. Wzięło w niej udział 26 pilotów. W 2000 roku w pułku przeprowadzono reorganizację strukturalną. Wielkiej Brytanii. Jego dowódcą został płk dypl. Radomscy piloci brali udział również w krajowych pokazach lotniczych oraz w uroczystościach państwowych i wojskowych. Austrii. bryg. Jednocześnie prowadzono szkolenie na samolocie TS-8 Bies. Od 1 stycznia 2001 roku na mocy rozkazu szefa Sztabu Generalnego WP. Mirosławcu. Pierwszym dowódcą pułku został mjr pil. Hiszpanii. Zespół ten prezentuje swoje umiejętności podczas największych krajowych i światowych pokazów lotniczych. W 1951 roku w wyniku kolejnych modyfikacji procesu szkolenia lotniczego w Radomiu utworzono Oficerską Szkołę Lotniczą nr 5. Słowacji. Francji. Jan Raczkowski wręczył pułkowi sztandar ufundowany przez Radę Państwa. a następnie siedmiu i dziewięciu maszyn.szTuka opERacYjNa i TakTYka Ważne ogniwo Radomska specjalność W lipcu 1966 roku piloci pułku wzięli udział w paradzie powietrznej nad Warszawą z okazji 1000-lecia państwa polskiego. W historii pułku ważnym dniem był 29 listopada 1960 roku – w 130. Katowicach. Feliks Skrzeczkowski. W czasie przelotu samoloty iskra utworzyły szyk symbolizujący biało-czerwoną szachownicę. Pokazy lotnicze z udziałem radomskich pilotów stały sie wówczas stałym elementem dokumentowania ich kunsztu lotniczego. W następnych latach w pułku corocznie przeszkalano kilkudziesięciu podchorążych dęblińskiej WSOSP. Lim-1 oraz Junak-3. w Belgii. Zapoczątkowano także szkolenie praktyczne podchorążych na samolocie TS-11. Kętrzynie. Anglii. Zespół wielokrotnie reprezentował Siły Powietrzne na międzynarodowych pokazach lotniczych: w Grecji. W latach 90. Ta prezentacja powietrzna stała się zarazem przeglądem poziomu wyszkolenia lotniczego pilotów pułku. XX wieku pułk po raz kolejny w swojej historii wdrażał program przezbrajania. Przełomowy dla pułku był rok 1964. a 5 lutego 1958 roku dyslokowano 60 Lotniczy Pułk Szkolno-Bojowy. Lubinie. W 1965 roku jednostkę po raz kolejny zreorganizowano – utworzono 60 Lotniczy Pułk Szkolny. gdy na lotnisko w Sadkowie przebazował się 15 Zapasowy Pułk Lotniczy.

• 2003 – kpt. kwatermistrzostwo oraz oddział portowy (rys. Uroczystość jego wręczenia odbyła się 10 listopada 2001 roku. • marzec 2003–wrzesień 2008 – płk dypl. dr Adam Ziółkowski. pil. Przystąpiono do odbudowy zniszczonego lotniska oraz obiektów 27 przegląd sił powietrznych . Mariusz Szanter. Piloci roku • 2001 – kpt. Wyróżnieni tytułem honorowym „Zasłużony Pilot Wojskowy” • 2007 – ppłk pil. • 3 lipca 2009–czerwiec 2010 – płk pil. – utrzymanie w gotowości do pokazów w kraju i za granicą Zespołu Akrobacyjnego „Orlik” oraz załogi do pokazów indywidualnych. W składzie Bazy Lotniczej znalazły się: park lotniczy. Podoficer 2008 roku na szczeblu 4 Skrzydła Lotnictwa Szkolnego • chor. że 2 Ośrodek Szkolenia Lotniczego zostanie rozformowany. Dariusz Stachurski. Piotr Romanowski. części zamienne oraz w materiały pędne takie lotniska. Zaopatrywała w samoloty. Marian Tarnowski. wobec agresji Luftwaffe. Piotr Jabłoński. Sławomir Graczyk (z 2 OSzL). pil. U schyłku wojny po prawie sześciu latach przerwy Dęblin ponownie stał się stolicą polskich skrzydeł. 3). Piotr Romanowski. Dowództwo bazy objął mjr pil. pil. pil. Franciszka Żwirki i inż. Zbigniew Kosterna. Olgierd Szerksznis. • wrzesień 2008–lipiec 2009 – czasowo obowiązki pełnił ppłk dypl. Andrzej Sowa. Dowódcy • styczeń 2000–marzec 2003 – płk dypl. pil. stacjonującego na ziemi radomskiej. warsztaty lotnicze. Podlodów i Zajezierze. pil. Dzień ten ma upamiętniać przekazanie przez Ligę Obrony Powietrznej Państwa w 1932 roku lotniska Sadków do dyspozycji Centrum Wyszkolenia Oficerów Lotnictwa nr 1 w Dęblinie. Ułęż. • 2002 – por. 2010/06 • 2004 – por. Marek Bylinka. Jego siły i środki będą stanowiły. Perspektywy rozwoju W planach organizacyjnych na 2010 rok zapisano. W 2008 roku 17 grudnia 2 OSzL został wyłączony ze struktur WSOSP i podporządkowany 4 Skrzydłu Lotnictwa Szkolnego. Ponadto decyzją MON nr 72 z 26 kwietnia 2001 roku nadano 2 Ośrodkowi Szkolenia Lotniczego imię kpt. podstawę sformowania 42 Bazy Lotnictwa Szkolnego. pil. Michał Anielak. Jerzy Chojnowski. Zapewniała ona materiałowo-techniczne podstawy codziennej pracy wszystkich jednostek lotniczych. • 2009 – ppłk pil. • 2006 – kpt. między innymi. • 2007 – mjr pil. 6 baza lotnicza Początki Bazy Lotniczej Dęblin sięgają 1939 roku i nierozłącznie są związane z Centrum Wyszkolenia Lotnictwa nr 1 w Dęblinie. W 1939 roku. Corocznie w Ośrodku szkoli się kilkudziesięciu podchorążych dęblińskiej „Szkoły Orląt”. pil. pil. Wyróżnieniem dla 2 Ośrodka jest fakt zapraszania go w kolejnych latach do współorganizowania Międzynarodowych Pokazów Lotniczych Air Show Radom. Zadania na 2010 rok – prowadzenie podstawowego szkolenia praktycznego podchorążych Wyższej Szkoły Oficerskiej Sił Powietrznych w Dęblinie na samolotach PZL-130 Orlik. pil. • 2009 – por. jak Dęblin. Jesienią 2001 roku podjęto decyzję o uhonorowaniu 2 Ośrodka Szkolenia Lotniczego sztandarem. Dariusz Stańczyk. Krzysztof Kidacki. • 2008 – kpt. Zgodnie z zarządzeniem nr 52/MON ministra obrony narodowej z 20 listopada 1995 roku w sprawie ustanowienia świąt wojskowych oraz sposobu ich obchodzenia w Siłach Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej oraz decyzją nr 48/MON ministra obrony narodowej z 14 lutego 2006 roku uznano. baza zabezpieczała teren lotniska oraz organizowała ewakuację sprzętu i zaplecza jednostek. sztab. pil. pil. Sławomir Karpeta. że 19 kwietnia będzie obchodzone święto 2 Ośrodka Szkolenia Lotniczego.i Dęblinie oraz – jako gospodarze – podczas każdej edycji radomskiego Air Show. Stanisława Wigury jako godnemu kontynuatorowi tradycji Oficerskiej Szkoły Lotniczej w Radomiu i 60 Lotniczego Pułku Szkolnego. • 2005 – por.

liceum lotniczego oraz Aeroklubu Orląt. dypl. Józef Zalewski.szTuka opERacYjNa i TakTYka Ważne ogniwo DOWÓDZTWO SZTAB Grupa Zabezpieczenia Medycznego Sekcja Wychowawcza Wojskowy Port Lotniczy Pion Ochrony Informacji Niejawnych Pion Szkolenia Dywizjon Zabezpieczenia Dywizjon Techniczny Dywizjon Dowodzenia Poligon Lotniczy Rys. 2010/06 OPracOWaniE WłaSnE Sekcja Techniki Lotniczej . J. W listopadzie 1961 roku na mocy rozkazu komendanta OSL ppłk. – zabezpieczenie logistyczne oraz przyjmowania statków powietrznych sojuszniczych sił wzmocnienia w ramach wsparcia państwa gospodarza w okresie pokoju. zabezpieczając szkolenie jednostek (58 lpszb. który jako oddział gospodarczy OSL zabezpieczał szkołę pod względem specjalistycznym. podstawowe ogniwo WOSL. Krasickiego dynamicznie się rozwijała – utworzono 4 Pułk Lotniczo-Techniczny. Wykonuje zadania. pil. 6 Baza Lotnicza bezpośrednio podlega 4 Skrzydłu Lotnictwa Szkolnego. wynikające z potrzeb i wymagań polskich Sił Powietrznych. Obejmują one: – materiałowo-techniczne zabezpieczenie i ubezpieczenie lotów. kadetów. kryzysu i wojny. – codzienne szkolenie kadry i żołnierzy zasadniczej służby wojskowej zgodnie z rozkazami i wytycznymi do szkolenia. 3. Dowódcy • płk dr Andrzej Szmania – 1994–1996. Uczestniczy w pilotażowym programie tworzenia wojskowych oddziałów gospodarczych. • ppłk nawig. była przeznaczona do zaopatrywania materiałowo-technicznego oraz zabezpieczenia warunków bytowych dla podchorążych. Tadeusza Ragusa. który przejął pion głównego księgowego oraz pion logistyki bazy. Obecnie taką funkcję pełni 5 Wojskowy Oddział Gospodarczy. 28 przegląd sił powietrznych Od 6 grudnia 1994 roku 6 Baza Lotnicza prowadzi samodzielną działalność. Eugeniusza Pniewskiego z 14 listopada 1961 roku jednostkę tę przeformowano w 2 Batalion Zaopatrzenia. Dowódcą batalionu został mjr Witalis Michalak. W czerwcu 1977 roku obowiązki dowódcy pułku objął ppłk dypl. zgodnie ze standardami NATO. Pułk nienagannie wykonywał swoje zadania. 23 lesz). Jego dowódcą mianowano ppłk. Nadal zabezpiecza proces szkolenia WSOSP oraz podległych jej jednostek. Od stycznia 2008 roku nie jest już dysponentem środków budżetowych oraz straciła status oddziału gospodarczego. W latach 1961–1969 batalion przeformowano w 4 Pułk Zaopatrzenia. dr Aleksander Garbacz – 1996– –1998. Struktura 6 Bazy Lotniczej niezbędnych do prowadzenia szkolenia pilotów. W latach 1958–1961 Oficerska Szkoła Lotnicza im. Jednostka jako samodzielny organ gospodarczy. a także pracowników Komendy WOSL. Powojenną odbudowę i rozbudowę Oficerskiej Szkoły Lotniczej zabezpieczało kwatermistrzostwo (rozformowane w 1958 roku). – obsługiwanie i konserwowanie lotniska Dęblin.

7. Jej podstawowym zadaniem jest zabezpieczenie logistyczne jednostek wojskowych stacjonujących na terenie Garnizonu Radom (rys. podstawę sformowania 41 Bazy Lotnictwa Szkolnego. 8. Zbigniew Zaręba – 2006–2007. – wykonywanie obsługi okresowej statków powietrznych. między innymi. podporządkowaną Wyższej Szkole Oficerskiej Sił Powietrznych. • płk nawig. honoru. • płk dypl. Perspektywy rozwoju W tym roku 6 Baza Lotnicza zostanie rozformowana. mgr inż. Jej siły i środki będą stanowiły. Bogumił Znojek – od 12 listopada 2007. W listopadzie 2006 roku z inicjatywy społeczności radomskiej powstał Społeczny Komitet Fundatorów Sztandaru dla 1 Komendy Lotniska pod honorowym patronatem Rady Miasta i prezydenta Radomia. 1 Komenda lotniska w radomiu W wyniku przeformowania w 2001 roku 60 Lotniczego Pułku Szkolnego w 2 Ośrodek Szkolenia Lotniczego oraz Komendę Lotniska nr 2. Płk nAWIG. AdAM ZnOJEk – dowódca 6 Bazy Lotniczej FOt. w tym procesu praktycznego szkolenia lotniczego we współpracy z 5 Wojskowym Oddziałem Gospodarczym. wierności i męstwa. Dzięki tej inicjatywie 17 sierpnia 2007 roku na placu Konstytucji 3 Maja jednostce wręczono sztandar – dla żołnierzy najważniejszy symbol tradycji. Z kolei decyzją nr 117/MON z 7 kwietnia 2009 roku wprowadzono odznakę pamiątkową 1 Komendy Lotniska. W październiku 2008 roku 1 Komendę Lotniska po raz kolejny przeorganizowano – podporządkowano 4 Skrzydłu Lotnictwa Szkolnego.blin. W ubiegłym roku decyzją nr 58/MON z 3 marca 2009 roku ustanowiono oznakę rozpoznawczą 1 Komendy Lotniska – żołnierze noszą ją na mundurze. Są nią odznaczane osoby zasłużone dla jednostki. Jest ono obchodzone 1 lipca. Ryszard Rybczyński – 1998–2002. 4). • płk mgr inż. chor. 29 FOt. Od początku swojego istnienia jednostka jest gospodarzem corocznych Międzynarodowych Pokazów Lotniczych Air Show. PPłk dR bOGdAn GREndA – zastępca dowódcy 6 Bazy Lotniczej • płk dypl. które gromadzą setki tysięcy osób z całego świata. Stanisław Wesołowski – 2002– 2006. pil. Podoficer roku 2009 • st. W 2007 roku decyzją nr 350/MON ustanowiono doroczne święto 1 Komendy Lotniska. – utrzymanie w gotowości wydzielonych sił i środków do wykonywania zadań reagowania kryzysowego. Leszek Owczarek. powstała 1 Komenda Lotniska. Zadania na 2010 rok – zabezpieczenie działalności lotniska Dę2010/06 przegląd sił powietrznych .

Perspektywy rozwoju Zgodnie z planami organizacyjnymi na 2010 rok 1 Komenda Lotniska zostanie rozformo2010/06 . – wykonuje zaplanowane obsługi okresowe samolotów PZL-130 Orlik z 2 OSzL. szt. 4. – utrzymuje w gotowości siły i środki wydzielone do wykonywania zadań reagowania kryzysowego. Mirosław Kwiatkowski. – wszechstronnie zabezpiecza funkcjonowanie lotniska Radom. kryzysu i wojny (Host Nation Support – HNS). • mjr Marek Ziębicki. Wiesław Ledzianowski. – prowadzi przeszkolenia personelu SIL na samolotach PZL-130 TC-II oraz przeszkolenia personelu SIL na samolotach M-28 Bryza. • kpt. – zabezpiecza praktyczne szkolenie podchorążych w powietrzu na lotnisku Radom. • ppłk dr Grzegorz Lisowski – 2004–2006. Ma także za zadanie zabezpieczać 30 przegląd sił powietrznych przyjęcie statków sojuszniczych sił wzmocnienia w ramach pełnienia funkcji państwa gospodarza w czasie pokoju. Ponadto 1 Komenda: – zabezpiecza wykonywanie lotów przez 2 OSzL.szTuka opERacYjNa i TakTYka Ważne ogniwo KOMENDANT LOTNISKA Zastępca Komendanta Pion szefa sztabu Wojskowy Port Lotniczy Pion Szefa Logistyki Pion Głównego Księgowego Pion Szefa Szkolenia Pion Ochrony Informacji Niejawnych Ambulatorium z Izbą Chorych Sekcja Wychowawcza Grupa Obsługi Technicznej Kompania Zabezpieczenia Kompania Szkolna Wojskowa Straż Pożarna Kompania Łączności Kompania UL Kompania Ochrony OPracOWaniE WłaSnE Kompania Transportowa Kompania Obsługi Lotniska Rys. • chor. Piotr Mieleszko. • kpt. Łukasz Baranowski. • mjr Bogumił Znojek – 2002–2004. Zadania na 2010 rok 1 Komenda Lotniska zabezpiecza pod względem logistycznym działania własne oraz funkcjonowanie eskadr lotniczych (2 OSzL) i innych jednostek wojskowych zgodnie z ewidencją przydziałów gospodarczych 1 Komendy Lotniczej. Struktura 1 Komendy Lotniska w Radomiu Dowódcy • mjr Sławomir Rychtal – 2001–2002. • ppłk Krzysztof Baranowski – 2006– –2010. Osoby odznaczone odznaką pamiątkową 1 Komendy Lotniska • ppłk Krzysztof Baranowski. • chor. • mjr Jacek Jaźwic.

31 przegląd sił powietrznych ./P1 ministra obrony narodowej z 5 sierpnia 2008 roku w sprawie zmian organizacyjnych w Siłach Powietrznych. organizowanych na potrzeby Sił Zbrojnych RP (rys. Do zasadniczych zadań Centrum Szkolenia Inżynieryjno-Lotniczego należy: – prowadzenie kursów kwalifikacyjnych i doskonalących dla żołnierzy zawodowych. 7). Dowódca • od 2009 – płk dr Zbigniew Ciołek. centrum Szkolenia inżynieryjno-lotniczego Centrum Szkolenia Inżynieryjno-Lotniczego zostało sformowane na podstawie: decyzji nr 305/MON ministra obrony narodowej z 5 lipca 2007 roku w sprawie reorganizacji szkolnictwa wojskowego w Siłach Powietrznych. MJR JACEk JAźWIC – zastępca dowódcy 1 Komendy Lotniska wana. – zainicjowanie szkolenia kandydatów do ochotniczej służby kontraktowej zgodnie z wymogami procesu profesjonalizacji oraz nowym modelem szkolenia SZRP. dr. – realizacja zamierzenia związanego ze zintegrowaniem szkół podoficerskich Sił Powietrznych oraz podporządkowanie ich CSIL. między innymi. PPłk kRZySZtOF bARAnOWSkI – dowódca 1 Komendy Lotniska FOt. decyzji nr Z-47/Org. – szkolenie specjalistów lotniczych w ośrodku szkolenia. Zbigniewa Ciołka. 10. 6./SSG/ZOiU-P1 ministra obrony narodowej z 18 sierpnia 2008 roku w sprawie zmian organizacyjnych i dyslokacyjnych w Siłach Powietrznych.FOt. 9. 5. W celu sformowania Centrum Szkolenia Inżynieryjno-Lotniczego rozkazem komendanta-rektora WSOSP nr Z-220 z 12 listopada 2008 roku został powołany Zespół Organizacyjny pod dowództwem płk. 2010/06 decyzji nr PF 51/Org. rozkazu dowódcy Sił Powietrznych nr PF-198 z 26 sierpnia 2008 roku w sprawie zmian organizacyjnych w Siłach Powietrznych oraz zmieniającego rozkaz dowódcy Sił Powietrznych. Dodatkowe zadania Centrum Szkolenia Inżynieryjno-Lotniczego obejmują: – prowadzenie szkolenia kursowego i doskonalącego żołnierzy zawodowych w służbie inżynieryjno-lotniczej na potrzeby Sił Zbrojnych. rozkazu komendanta-rektora WSOSP nr Z-9 z 5 września 2008 roku w sprawie zmian organizacyjnych w Wyższej Szkole Oficerskiej Sił Powietrznych. prowadzenia przeszkolenia studentów wyższych uczelni cywilnych oraz kształcenia szeregowych zawodowych na kursach specjalistycznych. podstawę sformowania 42 Bazy Lotnictwa Szkolnego. – szkolenie rezerw osobowych. Jej siły i środki będą stanowiły. Zadania na 2010 rok Centrum Szkolenia Inżynieryjno-Lotniczego jest przeznaczone do szkolenia żołnierzy zawodowych w specjalnościach SIL.

szTuka opERacYjNa i TakTYka Ważne ogniwo KOMENDANT ZASTĘPCA KOMENDANTA Wydział Ogólny Wydział Dydaktyczny Sekcja Wychowawcza Kurs Doskonalenia Zawodowego stan zmienny Szkoła Młodszych Specjalistów Kurs Szkolenia Rezerw stan zmienny Rys. Struktura Wydziału Dydaktycznego 32 przegląd sił powietrznych 2010/06 . Struktura organizacyjna Centrum Szkolenia Inżynieryjno-Lotniczego SZEF WYDZIAŁU Sekcja Organizacyjno-Kadrowa Sekcja Operacyjna Rys. Struktura Wydziału Ogólnego DOWÓDCA Zastępca dowódcy Sekcja Wychowawcza Wydział Ruchu Lotniczego Sekcja Służby Zdrowia Starszy inspektor BL Oficer prasowy Rys. 6. 5. 7.

CENTRUM SZKOLENIA INŻYNIERYJNO . Struktura CSIL po połączeniu szkół podoficerskich z Dęblina i Koszalina FOt. ZbIGnIEW CIOłEk – komendant cSiL FOt. 11. – 3 stanowiska szeregowych zawodowych. ¢ 33 przegląd sił powietrznych OPracOWaniE WłaSnE (4) . – 200 słuchaczy i elewów. nAWIG. RySZARd bAbut – zastępca komendanta cSiL Perspektywy rozwoju Po znowelizowaniu rozporządzenia ministra obrony narodowej z 8 marca 2004 roku w sprawie utworzenia szkół podoficerskich planowane jest zintegrowanie szkół podoficerskich Sił Powietrznych w Koszalinie i Dęblinie oraz utworzenie na ich podstawie szkoły podoficerskiej w Centrum Szkolenia Inżynieryjno-Lot2010/06 niczego (rys. PPłk dyPl. 8). 12. W etacie CSIL (po połączeniu szkół z Dęblina i Koszalina) zaplanowano: – 30 stanowisk oficerskich. 8. Płk dR InŻ.LOTNICZEGO SP SP Dęblin SP SP Koszalin SP SP Dęblin Rys. – 191 stanowisk podoficerskich.

– Katedra Nawigacji Lotniczej. – Katedra Taktyki. nawigacją lotniczą. inż. nadzw. – Katedra Nauk Ogólnokształcących. – Katedra Płatowca i Silnika. D ziałalność naukowo-badawcza Wydziału Lotnictwa obejmuje dziedziny związane z budową i eksploatacją techniki lotniczej. Od 2009 r. Politechniki Krakowskiej. Akademii Lotniczej w Monino oraz Borden (Kanada). – Katedra Uzbrojenia. dr hab. Jest członkiem Vedeckej Rady Vojenskej leteckej akademie w Koszycach.szkoLENiE i BEzpiEczEŃsTWo LoTÓW Zdobywanie wiedzy płk nawig. Był pracownikiem dydaktycznym WOSL. W strukturze Wydziału Lotnictwa znajdują się: – Katedra Awioniki i Systemów Sterowania. Podstawowe badania są skoncentrowane na rozwiązywaniu problemów efektywnej eksploatacji urządzeń stanowiących wyposażenie i uzbrojenie współczesnych statków powietrznych. z wykorzystaniem kadry i środków ówczesnych zakładów oraz cykli przedmiotowych. Wydział Lotnictwa Wydział Lotnictwa Wyższej Szkoły Oficerskiej Sił Powietrznych utworzono w 1994 roku. psychologią lotniczą oraz historią lotnictwa. Rady Naukowej „Kwartalnika Bellona”. Badania są prowadzone również w dziedzinach związanych z dydaktyką. Komitetu Badań Kosmicznych i Satelitarnych PAN oraz Państwowej Komisji Akredytacyjnej. a następnie WSOSP. prof. zasad eksploatacji techniki stosowanej w nawigacji lotniczej oraz jej wykorzystania na współczesnym polu walki. 2010/06 34 przegląd sił powietrznych archiWum autOra . zastosowaniem bojowym lotnictwa wojskowego oraz wytrzymałością psychofizyczną personelu latającego. mareK grZegOrZeWSKi Wyższa Szkoła Oficerska Sił Powietrznych Absolwent WOSL. jest dziekanem Wydziału Lotnictwa WSOSP.

Organizuje i koordynuje działalność dydaktyczno-wychowawczą. dr andrzej marciniuk – szef Katedry nauk Ogólnokształcących – modernizują bazę dydaktyczną katedry. ogólnokształcących i ogólnotechnicznych. obejmującą przygotowanie kadr wojskowych w specjalnościach: pilotaż. a także wykonuje zadania związane z systemem doskonalenia kadry zawodowej na potrzeby Sił Zbrojnych rP. – Zakład Wychowania Fizycznego. Wojskowym Instytutem Medycyny Lotniczej. dr Aleksander Garbacz. – Studium Języków Obcych. płk nawig. 1. 2010/06 FOt. Janusz Kalbarczyk. inż. Katedra Taktyki Prowadzi działalność dydaktyczną i naukowo-badawczą w ramach kształcenia studentów WSOSP w systemie studiów stacjonarnych i nie35 przegląd sił powietrznych . Dziekanem Wydziału Lotnictwa Wyższej Szkoły Oficerskiej Sił Powietrznych jest płk nawig. Jej pierwszym szefem został płk dr inż. – Zakład Bezpieczeństwa Narodowego. – Ośrodek Szkolenia Personelu TZKOP. – prowadzą pracę metodyczną na potrzeby pilotów i pilotów instruktorów oraz inspektorów bezpieczeństwa lotów. – Ośrodek Szkolenia Kontrolerów Ruchu Lotniczego. – utrzymują kontakty dydaktyczno-naukowe z różnymi ośrodkami naukowymi: Katolickim Uniwersytetem Lubelskim. Państwową Wyższą Szkołą Zawodową w Chełmie. – prowadzą zajęcia dydaktyczne oraz uczestniczą w działalności naukowo-badawczej. Później katedrą kierowali: płk dr Antoni Górka. Kształci studentów wojskowych i cywilnych na kierunkach: lotnictwo i kosmonautyka oraz bezpieczeństwo narodowe. Pracownicy Katedry Nauk Ogólnokształcących wykonują następujące zadania: – realizują obowiązujące programy kształcenia przedmiotów humanistycznych. a także Muzeum Wojska Polskiego i Archiwum Akt Nowych w Warszawie. Centralnym Archiwum Wojskowym. Marek Grzegorzewski Katedra nauk Ogólnokształcących Powstała w 1994 roku w wyniku połączenia Zakładu Przedmiotów Ogólnokształcących i Zakładu Nauk Humanistycznych. Katedra Nauk Ogólnokształcących prowadzi działalność dydaktyczno-wychowawczą oraz naukowo-badawczą. – Akademicki Ośrodek Szkolenia Lotniczego. płk dr Tadeusz Graca. dr hab. Obecnie 18-osobowemu zespołowi pracowników katedry szefuje płk nawig. Uniwersytetem Szczecińskim. 1). dr Andrzej Marciniuk (fot. W roku akademickim 2010/2011 planuje się uruchomienie nowych kierunków kształcenia – nawigacji oraz logistyki. – Zakład Dydaktyki. ppłk nawig. – opracowują programy kształcenia oraz biorą udział w planowaniu działalności dydaktyczno-wychowawczej i naukowo-badawczej WSOSP. nadzw. nawigacja lotnicza oraz zarządzanie ruchem lotniczym.Główny element uczelni Wydział lotnictwa stanowi podstawową jednostkę organizacyjną uczelni. Politechniką Rzeszowską. prof.

Nowo utworzony zespół dydaktyczny przejął zadania obydwu tych instytucji. szkolenie w jednostkach lotniczych oraz zabezpieczenie działań bojowych lotnictwa. Działalność dydaktyczno-wychowawcza ma na celu: – zapewnienie wysokiego poziomu kształcenia studentów (podchorążych WSOSP i studentów cywilnych) oraz słuchaczy kursów. w specjalności bezpieczeństwo powietrzne państwa. W listopadzie 2009 roku utworzono Zakład Bezpieczeństwa Narodowego z wykorzystaniem potencjału kadry naukowej i dydaktycznej wydzielonego z Katedry Taktyki. Należy również wspomnieć o wspólnych ćwiczeniach i publikacjach naukowych.szkoLENiE i BEzpiEczEŃsTWo LoTÓW Zdobywanie wiedzy stacjonarnych oraz żołnierzy zawodowych w systemie kształcenia kursowego. – opracowywanie i uaktualnianie programów kształcenia. – wychowywanie studentów i słuchaczy w duchu umiłowania ojczyzny i jej tradycji. 2010/06 . płk dr ryszard mazurek – szef Katedry taktyki W ramach kształcenia kursowego Katedra Taktyki przygotowuje specjalistów na potrzeby dowodzenia pododdziałami lotniczymi oraz kierowania szkoleniem lotniczym i taktycznym. kontroler ruchu lotniczego. Katedra Zastosowań Bojowych powstała 1 października 1994 roku. 36 przegląd sił powietrznych FOt. czterech doktorów oraz jeden magister (fot. Obecnie działalność naukowo-badawcza jest ukierunkowana na teorię i praktykę użycia pododdziałów lotnictwa na polu walki. – cywilnych – na kierunku bezpieczeństwo narodowe. aby jak najlepiej przygotowywać kadry lotnicze do wykonywania zadań na współczesnym polu walki. nawigator. Do Zakładu Bezpieczeństwa Narodowego odeszło dwóch profesorów. Efektem współdziałania jest także uczestnictwo oficerów w konferencjach oraz pracach naukowo-badawczych organizowanych przez instytucje współpracujące z katedrą. 2. 2). Kontakty te zaowocowały wymianą doświadczeń – praktykami i stażami naukowymi pracowników katedry oraz wykładami gościnnymi oraz prelekcjami. – wdrażanie studentów i słuchaczy do samodzielnego pogłębiania wiedzy ogólnej oraz specjalistycznej. Zadania Podstawowym zadaniem katedry jest kształcenie studentów: – wojskowych – przyszłych oficerów Sił Powietrznych na kierunku lotnictwo i kosmonautyka. dotyczących tematyki pozostającej w kręgu zainteresowania pracowników katedry. w specjalnościach: pilot. Zespół dydaktyków systematycznie poszerza swoją wiedzę oraz umiejętności. Kontynuuje tradycje rozformowanego 30 września 1994 roku Centrum Doskonalenia Lotniczego oraz Katedry Taktyki Wyższej Oficerskiej Szkoły Lotniczej. W ramach kolejnej restrukturyzacji WSOSP przywrócono pierwotną nazwę katedry – od 1 lipca 2004 roku funkcjonuje ona jako Katedra Taktyki. W krótkim okresie funkcjonowania Katedra Taktyki nawiązała kontakty z wieloma uczelniami wojskowymi i cywilnymi oraz licznymi jednostkami lotniczymi bojowymi i szkolnymi. oraz na kierunku lotnictwo i kosmonautyka.

• od 1994 roku – Katedra Nawigacji Lotniczej WSOSP. nadzw. • 1960–1972 – Cykl Nawigacji i Bombardowania OSL (powrócono do wcześniejszej nazwy po utworzeniu w 1960 roku odrębnego Cyklu Meteorologii). Katedra nawigacji lotniczej Powstała w 1994 roku. prof. Jerzy Nigof. • 1968–1971 – ppłk nawig. – prognozowania potrzeb metodyki szkolenia taktycznego słuchaczy kursów i podchorążych WSOSP. dr inż. • 1947–1960 – Cykl Nawigacji. zakładów i katedry od 1945 roku: • 1944–1945 – mjr nawig. Tadeusz Compa. Efektem działalności naukowo-badawczej prowadzonej w katedrze są liczne publikacje – monografie naukowe. •od 2002 – płk nawig. Kontynuuje tradycje jednostek organizacyjnych. 2010/06 FOt. • 1945–1947 – ppłk nawig. pil. które w dęblińskiej „Szkole Orląt” prowadziły nauczanie nawigacji lotniczej i pokrewnych jej dziedzin wiedzy. prof. Jan Lemieszonek. • 1979–1979 – płk dypl. Bombardowania i Meteorologii OSL. Czesław Gagajek. dr hab. 3. dr Jerzy Szczygieł. • 1997–2002 – płk nawig. pil. Stanisław Madej. dr inż. • 1972–1973 – płk nawig. Marian Wojewódzki. dr Stanisław Niziński. Leopold Szargut. • 1990–1994 – płk pil. • 1973–1978 – płk dypl. • 1972–1987 – Cykl Szkolenia Lotniczego WOSL. podręczniki akademickie. • 1987–1994 – Zakład Szkolenia Lotniczego WOSL.Pracownicy katedry prowadzą działalność naukowo-badawczą w zakresie: – teorii i praktyki użycia pododdziałów lotnictwa na polu walki i szkolenia w jednostkach lotniczych. Marek Grzegorzewski. • 1980–1990 – płk pil. • 1947–1952 – mjr obs. • 1957–1968 – ppłk nawig. • 1952–1957 – mjr nawig. płk nawig. mgr inż. nadzw. Piotr Gapiszko. artykuły w czasopismach zagranicznych i polskich oraz prezentowane w formie referatów na konferencjach międzynarodowych i krajowych. inż. dr Kazimierz Wolak. pil. Historia Dział przedmiotów specjalistycznych. • 1978–1979 – płk dypl. tadeusz compa – szef Katedry nawigacji Lotniczej Kierownicy (szefowie) cykli. mgr inż. w którym dominowała nawigacja i pokrewne dziedziny lotnicze. wielokrotnie zmieniał nazwy: • 1925–1939 – Dział Przedmiotowy Aeronawigacji. • 1994–1997 – płk pil. Marian Wojewódzki. nadzw. • 1945–1947 – Cykl Nawigacji i Bombardowania OSL. prof. a od 1968 roku – Cykl Nawigacji i Bombardowania WOSL. – modyfikacji procesu dydaktycznego w zakresie obejmującym przedmioty kształcenia. Lesław Hubert. – współpracy z ośrodkami naukowymi oraz jednostkami organizacyjnymi szkół wyższych. 37 przegląd sił powietrznych . – rozwiązywania problemów zabezpieczenia działań bojowych lotnictwa. Jan Mroczkowski.

wykorzystujące komputerową technikę symulacyjną. ukierunkowanemu na wykorzystanie symulatorów i technik symulacyjnych w kształceniu praktycznym specjalistów lotniczych. Grzegorzewski. – wdrażaniu do praktyki lotniczej i kształcenia specjalistycznego teoretycznych podstaw oraz praktycznych rozwiązań w zakresie systemu zarządzania ruchem lotniczym. 38 przegląd sił powietrznych – rozwojowi bazy dydaktycznej. prof. nadzw. WSOSP (fot. Compa. Zajęcia praktyczne podchorążych. wyposażone w komputerowy symulator zobrazowania sytuacji powietrznej. Compa: Zarządzanie przepływem ruchu lotniczego. Podręcznik akademicki. W katedrze są licznie wykorzystywane specjalistyczne systemy kształcenia praktycznego. Ważniejsze publikacje • T. wyposażonego w symulatory lotu. WSOSP. M. zastosowania satelitarnych systemów do określania pozycji statków powietrznych i precyzyjnego sprowadzania ich do lądowania. studentów cywilnych oraz słuchaczy kursów są kontynuowane we współpracujących z katedrą specjalistycznych ośrodkach: szkolenia kontrolerów ruchu lotniczego. – laboratorium „Alpha Station” – z systemem przetwarzania i przesyłania depesz służb ruchu lotniczego i danych meteorologicznych. – radiolokacji. Wojskowi i cywilni pracownicy naukowo-dydaktyczni prowadzą zajęcia w następujących zespołach przedmiotowych: – nawigacji lotniczej i radionawigacji. W ramach katedry funkcjonują następujące pracownie specjalistyczne i laboratoria: – laboratorium kształcenia praktycznego nawigatorów naprowadzania. w Ośrodku Szkolenia Służb Ruchu Lotniczego. zarządzanie ruchem lotniczym. • J. WSOSP. jak i działalności naukowobadawczej. H. Dęblin 2009. 2010/06 . poradników. nowoczesnych materiałów dydaktycznych oraz działalności publicystycznej. Z. Dęblin 2010 – podręcznik akademicki. projektów norm obronnych. Służą one do prowadzenia zarówno zajęć dydaktycznych. a także współpraca z innymi uczelniami i placówkami naukowo-badawczymi oraz ośrodkami szkolenia lotniczego w kraju i zagranicą pozwalają na stałe unowocześnianie i polepszanie jakości kształcenia kadr lotniczych oraz determinują rozwój teoretycznych i praktycznych rozwiązań w obszarze nawigacji lotniczej i kontroli ruchu lotniczego. – pracownia topografii. 3). – opracowywaniu podręczników. WSOSP. – meteorologii i klimatologii. – topografii wojskowej. • T. doskonalenie zawodowe żołnierzy zawodowych w systemie kształcenia kursowego oraz prowadzenie działalności naukowo-badawczej. Ćwiklak. szkolenia personelu Taktycznego Zespołu Kontroli Obszaru Powietrznego (TZKOP) oraz szkolenia lotniczego. Zadaniem katedry jest kształcenie podchorążych i studentów cywilnych wszystkich specjalności na kierunku lotnictwo i kosmonautyka. a także monitorowania ruchu statków powietrznych w strefach oraz monitorowania ruchu obiektów na lotnisku. – pracownia meteorologii wyposażona w system odbierania zdjęć z satelitów meteorologicznych. – laboratorium technik satelitarnych (GPS).szkoLENiE i BEzpiEczEŃsTWo LoTÓW Zdobywanie wiedzy Zadania i działalność katedry Obecnie katedrą kieruje płk nawig. dr inż. podręczników normalizacji obronnej. monitorowanie zagrożeń powodowanych przez ptaki oraz doskonalenie systemu i metodyki kształcenia lotniczego. – telekomunikacji lotniczej i zabezpieczenia ruchu lotniczego. organizowanie konferencji i sympozjów naukowych. Skop: Ratownictwo lotnicze i lotniskowe. – zarządzania ruchem lotniczym. Tadeusz Compa. ukierunkowanej na: wykorzystanie systemów satelitarnych w nawigowaniu statkami powietrznymi i w procedurach podejścia do lądowania. Jafernik: Podstawy wykonywania lotów IFR. Działalność naukowo-badawcza. Jest to możliwe dzięki: – prognozowaniu potrzeb w sferze zastosowania nowoczesnych systemów nawigacji lotniczej i zarządzania ruchem lotniczym. Dęblin 2008. Podręcznik akademicki.

Praca badawcza. Compa. Dęblin 2008. W-3 Sokół i kabinę treningową śmigłowca SW-4. Warszawa. wyposażone w śmigłowce Mi-2. Praca badawcza. Michta. Dęblin 2007. Compa. Compa. wyposażone w samoloty PZL-130 Orlik i TS-11 Iskra. T. – pracownia napędów lotniczych. Praca badawcza. – pracownia grafiki inżynierskiej. Skop: Optymalizacja wykorzystania przestrzeni powietrznej przez lotnictwo. WSOSP. 4). Dęblin 2006. Praca badawcza. • T. Jafernik. • T. P. szkolnych i wielozadaniowych oraz śmigłowców. WCNJK. Warszawa 2004. Z. Laboratorium wytrzymałości konstrukcji lotniczych Laboratorium jest wyposażone w następujące stanowiska badawcze: 39 przegląd sił powietrznych . b) siedem laboratoriów specjalistycznych: – laboratorium naziemnego przygotowania do lotów. Compa: Problemy zarządzania ryzykiem w działalności lotniczej. Skop. Wójcik: Założenia taktyczno-techniczne symulatora kontroli ruchu lotniczego. S. a także projektowanie i wykonywanie bazy dydaktycznej. T. Ocena procedur ATFCM. Stężalski: Możliwości wdrożenia w Siłach Zbrojnych RP zasad i procedur NATO w zakresie poszukiwania i ratownictwa podczas działań bojowych. Krop. Grzegorzewski. Praca badawcza. – laboratorium aerodynamiki i mechaniki lotu. Dęblin. Praca badawcza. Dęblin 2007. • M. WSOSP. Wojciech Kotlarz (fot. WSOSP. T. • T. Skop: Wymagania lotnictwa wojskowego dla publikacji informacji lotniczych. Z. Compa: Wykorzystanie symulatorów i technik symulacyjnych w szkoleniu kontrolerów ruchu lotniczego. prowadzenie prac naukowo-badawczych.• T. Funkcję szefa katedry pełni płk dr inż. Sikora: Kierunki rozwoju systemów CNS/ATM i ich wpływ na lotnictwo wojskowe. których działalność obejmuje zagadnienia dotyczące płatowców i silników samolotów transportowych. płk dr inż. H. WSOSP. Skop: Licencjonowanie personelu wojskowej Służby Ruchu Lotniczego – wymagania i podstawy prawne. W katedrze znajdują się cztery zespoły przedmiotowe. Z. WSOSP. Compa. Grzegorzewski. • M. Dęblin 2007. 2010/06 Bazę dydaktyczną katedry stanowi: a) pięć sal wykładowych. Praca badawcza. Wojciech Kotlarz – szef Katedry Płatowca i Silnika Katedra Płatowca i Silnika Jej podstawowym zadaniem jest kształcenie słuchaczy w zakresie techniki lotniczej oraz zasad wykonywania lotu. a także dotyczące aerodynamiki i mechaniki lotu oraz przedmiotów ogólnotechnicznych. Wojskowe Centrum Normalizacji Jakości i Kodyfikacji. • T. WSOSP. • Z. – laboratorium wytrzymałości konstrukcji lotniczych. FOt. Z. Compa. J. – laboratorium naziemnego przygotowania do lotów. – laboratorium wyposażenia statku powietrznego. 4. Skop. R. Compa. K.

SO-3. 40 przegląd sił powietrznych . – elementy układów i instalacji silnikowych (pompy paliwowe. – podstawy konstrukcji maszyn. c) plansze i rysunki techniczne w skali 1:1: – turbinowy silnik śmigłowcowy GTD-350 (przekrój). chłodnice paliwowo-olejowe). – uniwersalną maszynę wytrzymałościową. jak: – wytrzymałość materiałów i konstrukcji. PZL -10W i TW2-117 (przekroje). Vickersa). eksploatacja statków latających oraz technologia konstrukcji lotniczych. – dwuprzepływowy turbinowy silnik odrzutowy AI-25. wtryskiwacze. – turbinowy silnik odrzutowy z dopalaczem R-29 (przekrój). wirniki turbin itp. – turbinowe silniki odrzutowe HO-10. Pracownia napędów lotniczych Wyposażenie tej pracowni obejmuje m. – turbinowy silnik odrzutowy z dopalaczem SNECMA ATAR 9K-50. Wyposażenie pracowni napędów lotniczych pozwala na prowadzenie działalności dydaktycznej z zakresu budowy i eksploatacji lotniczych zespołów napędowych. – turbinowe silniki śmigłowe M 601T i AI-20M (przekroje).: a) silniki lotnicze: – silniki tłokowe ASz-62IR i ASz-82T (przekroje). Rockwella. a także procedury identyfikowania materiałów lotniczych na podstawie pomiaru podstawowych właściwości mechanicznych – twardości i wytrzymałości – różnymi metodami (pomiar twardości metodami Brinella. b) urządzenia i podzespoły silników lotniczych: – elementy silników różnych typów (łopatki. – lotnicze konstrukcje kompozytowe. komory spalania. jak: silniki lotnicze i kosmiczne. – turbinowy silnik odrzutowy z dopalaczem R-11F-300 (przekrój). – środowisko do obliczeń naukowo-technicznych MatLab. W laboratorium są prowadzone zajęcia dydaktyczne w ramach takich przedmiotów.in. – turbinowy silnik wałowy ALISSON-250 (przekrój). Odbywają się w niej zajęcia z takich przedmiotów. d) stanowiska komputerowe wyposażone w: – wirtualny model CAD 3D silnika PZL-10B. – technologia konstrukcji lotniczych. – turbinowe silniki odrzutowe SO-3 i AŁ-21F-3 (przekroje). Wyposażenie laboratorium umożliwia studentom poznanie specyfiki i procedury pomiaru odkształceń podczas rozciągania. – wirtualny model CAD 3D silnika M 601T. – twardościomierz uniwersalny 930/250 Wolper Wilson. regulatory. – materiały lotnicze. – symulator procedur uruchomienia silnika PT6A -25C.szkoLENiE i BEzpiEczEŃsTWo LoTÓW Zdobywanie wiedzy – turbinowy silnik odrzutowy z dopalaczem AŁ -21F3 (przekrój). – zespół śmigła V510T (przekrój). Odbywają się w niej zajęcia z przedmiotów: grafika inżynierska i zapis konstrukcji oraz CAD/CAM/ CAE. Pracownia grafiki inżynierskiej Jest wyposażona w 17 stanowisk komputerowych z oprogramowaniem CAD UGS SolidEdge oraz systemem zintegrowanym CAD/CAM/CAE Unigraphics NX. Maszyna wytrzymałościowa umożliwia prowadzenie badań różnorodnych połączeń oraz elementów konstrukcji lotniczych wykonanych z dowolnych materiałów w specyficznych technologiach. – lotnicza wytwornica sprężonego powietrza AI9 (przekrój). stosowanego w badaniach naukowych. – turbinowy silnik odrzutowy RD-9B (przekrój). Zajęcia laboratoryjne są prowadzone z wykorzystaniem stanowisk oraz specjalistycznego wyposażenia i oprogramowania. 2010/06 – maszynę wytrzymałościową BT1-FR100THWA2K Zwick/Roell z ekstensometrem. SO -3W i K-15 (przekroje). – turbinowy silnik odrzutowy RD-10A (JUMO 004) (przekrój). – silnik tłokowy LIT-5 (przekrój).). ściskania oraz zginania. – turbinowy silnik odrzutowy Lis-5. – turbinowe silniki śmigłowcowe GTD-350.

– przekrój struktury płatowca samolotu TS-11 Iskra. – zależności układu: pilot–statek powietrzny w aspekcie funkcji operatorskiej pilota. Dęblin 2008. MiG-21 i Su-22. Sale wykładowe do nauki eksploatacji różnego typu statków powietrznych – sala samolotu PZL-130 Orlik. – rozwoju dydaktyki oraz procesów dydaktycznych w ramach prowadzonych zajęć. – modelowania napędów lotniczych. Działalność naukowo-badawcza katedry obejmuje zagadnienie z zakresu: – rozwoju i zastosowania techniki lotniczej. – makiety instalacji paliwowej śmigłowca Mi-2 i samolotów TS-11 Iskra i Su-22.Laboratorium wyposażenia statku powietrznego Znajdują się w nim następujące makiety i przekroje: – makiety kabin śmigłowców SW-4 Puszczyk i W-3W Sokół. Czapla. Kotlarz. Sporek. – śmigłowiec W3-W Sokół oraz samoloty TS-11 Iskra i PZL-130 Orlik. zespołów napędowych oraz plansze poglądowe. P. Kotlarz. zawory. – makieta instalacji powietrznej śmigłowca Mi-2. a także kursy studium oficerskiego dla absolwentów wyższych uczelni cywilnych (różne specjalności wojskowe) oraz kursy doskonalące dla pilotów i personelu Służby Inżynieryjno-Lotniczej.0 w procesie praktycznego szkolenia i treningu pilotów samolotu F-16 lotnictwa SZ RP. R. Wyposażenie laboratorium umożliwia prowadzenie zajęć dydaktycznych z takich przedmiotów. – sala śmigłowca Mi-2 i W3 Sokół. Działalność dydaktyczna katedry W katedrze są prowadzone zajęcia ze studentami studiów wojskowych i cywilnych I i II stopnia na kierunku lotnictwo i kosmonautyka. przeszkalanych na różnego typu samoloty i śmigłowce eksploatowane przez Siły Powietrzne. jak: – wyposażenie statku powietrznego. W laboratorium wyposażenia statku powietrznego znajdują się także przekroje elementów instalacji hydraulicznych. B. Przybyłek: Informatyczne technologie tworzenia interaktywnych aplikacji w nauczaniu procedur związanych z eksploatacją silników lotniczych na przykładzie silnika PT6-25C. – stoiska piasty wirnika nośnego i śmigła ogonowego śmigłowca. Rypulak. regulatory) oraz elementów podwozia i układów hamulcowych. Zahorski: Zastosowanie nowoczesnych technik CAD 41 przegląd sił powietrznych . – W. przedstawiające systemy. Kołodziejski: Zastosowanie stacjonarnego trenażera lotu na bazie komputera PC i symulatora FALCON 4. instalacje i układy statków. – przekrój skrzydła trapezowego samolotu TS-11 Iskra. – makiety instalacji powietrznych samolotów TS-11 Iskra. A. – wpływu toksyczności spalin turbinowego silnika lotniczego na skażenie środowiska naturalnego. – makiety układów sterowania samolotów TS-11 Iskra. – makieta instalacji klimatyzacji samolotu TS-11 Iskra. Od kilku lat w katedrze są także prowadzone kursy przeszkolenia personelu technicznego na samolot F-16 oraz C-130 Hercules. MiG-21 i Su-22. – sale samolotu F-16. Zadania te są wykonywane wspólnie z wybranymi jednostkami wojskowymi Sił Powietrznych. – A. R. – stanowiska demonstracyjne sterowania śmigłowca. – analizy procesów zachodzących w turbinowych silnikach lotniczych. paliwowych (zbiorniki. – eksploatacja statku powietrznego. Dęblin 2009. – budowa i projektowanie obiektów latających. – technologia konstrukcji lotniczych. rozdzielacze. 2010/06 Sale są wyposażone w przekroje elementów statków powietrznych. pneumatycznych. – makiety instalacji hydraulicznych samolotów TS-11 Iskra. – wytrzymałość materiałów i konstrukcji. MiG-21 i Su-22. Czapla. Prace badawcze pracowników katedry opublikowane w periodykach – W. pompy. T. – oceny własności lotno-technicznych statków powietrznych.

Politechniką Radomską. Praca inżynierska. pchor. Szewczuk. Politechniką War42 przegląd sił powietrznych Katedra awioniki i Systemów Sterowania Katedra Awioniki i Systemów Sterowania powstała w październiku 2002 roku. W. – Rafał Pinkowski: Wpływ efektywności współczesnych systemów ratowniczych na bezpieczeństwo załóg samolotów. WSK PZL-Świdnik SA. Tomasz Litwinek: Analiza charakterystyk aerodynamicznych i osiągów samolotu PZL-130TC-II „Orlik” w oparciu o obliczenia inżynierskie i wnioski z eksploatacji w powietrzu. – W. Kotlarz. W. Praca inżynierska. Kotlarz. Promotor: mjr mgr inż. – pchor. m. Ireneusz Smykla. Dęblin 2006. Dęblin 2010. Katedra Płatowca i Silnika współpracuje z krajowymi uczelniami. Ostrowski: Interaktywny program wspomagający wykładowcę instruktora. gdy Wyższa Szkoła Oficerska Sił Powietrznych przejęła zada- FOt. A. Promotor: ppłk dr inż. Instytutem Technicznym Wojsk Lotniczych. J. Wojskową Akademią Techniczną. w procesie nauczania budowy konstrukcji płatowców. – pchor. prowadzeniu wspólnych projektów i prac oraz indywidualnych kontaktach pracowników naukowych. T. Wyróżnione prace dyplomowe studentów. K. Zahorski. I. WSOSP 2010. – W. Kowalski: Zastosowanie systemów CAD 3D do modelowania konstrukcji silników lotniczych na przykładzie M-601T. J. przygotowane w katedrze: – pchor. A. Promotor: ppłk dr inż. Dęblin 2004. Rypulak. A. instytucjami i zakładami przemysłowymi. J. andrzej rypulak –szef Katedry awioniki i Systemów Sterowania 2010/06 . – Regulacja silnika TW2-117A i TW3-117M. Dęblin 2003. Kołodziejski: Komputerowy Symulator Lotu FALCON 4.szkoLENiE i BEzpiEczEŃsTWo LoTÓW Zdobywanie wiedzy szawską. Dęblin 2008. Dęblin 2004. Katedra ściśle współpracuje z Centrum Służby Inżynieryjno-Lotniczej i Szkołą Podoficerską Sił Powietrznych oraz wieloma jednostkami wojskowymi Sił Zbrojnych RP. O. płk dr inż. M. O. WSOSP Dęblin 2009. Ważniejsze publikacje pracowników katedry: – Turbinowe zespoły i napędy źródłem skażeń powietrza na lotniskach wojskowych. Praca inżynierska. Praca inżynierska. Szewczuka i A. Latos. Kotlarza.in. Sarnowski: Analiza porównawcza hydromechanicznego i elektronicznego układu zasilania i automatycznej regulacji turbinowego silnika odrzutowego. – A. Promotor: ppłk mgr inż. WSK PZL-Rzeszów SA.0. R. Dęblin 2006.: Politechniką Rzeszowską. Królik. Praca zbiorowa pod red. Dęblin 2008. Piwański: Multimedialny przewodnik czynności pilota w kabinie SW-4. Analiza możliwości praktycznego wykorzystania w procesie szkolenia pilotów samolotu F-16 SP RP. Wojskowymi Zakładami Lotniczymi nr 3 w Dęblinie oraz Wojskowymi Zakładami Lotniczymi nr 4 w Warszawie. Ostrowski. Tomaszewskiego. Współpraca ta polega na wymianie doświadczeń. Kołodziejski. Praca zbiorowa pod red. Czapla. Smykla. 5.

problematyki: 2010/06 – systemów rejestracji i analizy parametrów lotu statków powietrznych. 6). w tym na samolot F-16. 43 przegląd sił powietrznych archiWum autOra . W katedrze są także prowadzone specjalistyczne kursy przeszkolenia dla pilotów i personelu Służby Inżynieryjno-Lotniczej na różnego typu wojskowe statki powietrzne. – laboratorium awioniki. studiującymi na kierunku lotnictwo i kosmonautyka (fot. – laboratorium multimedialnych systemów wspomagania szkolenia CBT (Multimedialny System Wspomagania Szkolenia „Sowa”). 6 Sala wykładowa Katedry awioniki i Systemów Sterowania nia Centrum Służby Inżynieryjno-Lotniczej w Oleśnicy. – laboratorium MSAMT (Informatyczny System Wspomagania Szkolenia Personelu Technicznego samolotów F-16). Katedra uzbrojenia Jej podstawowym zadaniem jest kształcenie studentów w zakresie techniki lotniczej i zastosowania uzbrojenia lotniczego (fot. 5). Ponadto prowadzone są tu specjalistyczne kursy z zakresu gospodarki materiałowej środków bojowych. – laboratorium analizy dźwięku mowy (Cyfrowy System Rejestracji i Rekonstrukcji Sygnału Mowy na potrzeby lotnictwa wojskowego). – systemów rejestracji i rekonstrukcji sygnału. Zadania wykonywane przez katedrę dotyczą głównie działalności dydaktycznej i naukowo-badawczej (fot. obsługi EKSR i dźwigu pokładowego oraz kursy przeszkolenia dla pilotów i Służby Inżynieryjno-Lotniczej (SIL) na różnego typu wojskowe statki powietrzne.FOt. 7). które zajmują się systemami uzbrojenia lufowego. bombardierskiego i rakietowego. Bazę dydaktyczną stanowią: a) sale wykładowe. W ramach działalności dydaktycznej katedry odbywają się zajęcia z podchorążymi i studentami.in. Bazę dydaktyczną stanowią między innymi laboratoria specjalistyczne: – laboratorium obiektywnej kontroli lotów. – symulatorów obsług technicznych statków powietrznych. – nowoczesnych form i metod kształcenia technicznego – e-learningu. awaryjnego opuszczania statków powietrznych. b) laboratoria specjalistyczne: – laboratorium środków bojowych bliskiego zasięgu. Działalność naukowo-badawcza katedry dotyczy m. W katedrze funkcjonują trzy zespoły przedmiotowe.

Kadra katedry zajmuje się również problematyką bezzałogowych statków powietrznych. – laboratorium przygotowania statku powietrznego do lotu. NATO minimum requirements for personnel providing air traffic services (ATS) in NATO-Led Operations 13 March 2009. – STANAG 7204 ASP (edition 1. Instytutem Technicznym Wojsk Lotniczych. m. 2. Katedra współpracuje z krajowymi uczelniami i instytucjami. Ośrodek powstał w związku z wprowadzaniem w życie prawodawstwa odnoszącego się do Jednolitej Europejskiej Przestrzeni Powietrznej oraz wymaganiami wspólnych operacji sojuszniczych (ICAO/NATO) w zakresie dostosowania parametrów jakości szkolenia i standardów pracy personelu wojskowej służby ruchu lotniczego (fot.in. W związku z wprowadzeniem do uzbrojenia samolotu F-16 planuje się stworzenie nowoczesnego laboratorium systemów uzbrojenia tego samolotu. Proces szkolenia w ośrodku jest na bieżąco nadzorowany przez Urząd Lotnictwa Cywilnego i dostosowany jest do wymagań krajowych. ratification draft 2). 8). mirosław adamski – szef Katedry uzbrojenia – laboratorium sterowanych pocisków rakietowych. Uczestniczy w międzynarodowych i krajowych konferencjach naukowych. z: Wojskową Akademią Techniczną. wynikających z ustawy Prawo lotnicze z 2002 roku. (ESARR-5). W ośrodku są prowadzone następujące szkolenia lotnicze: 2010/06 FOt. Politechniką Świętokrzyską 44 przegląd sił powietrznych . – Directive 2006/23/EC of the European Parliament and of the Council of 5 April 2006 on a Community air traffic controller licence. Ośrodek Szkolenia lotniczego Służb ruchu lotniczego Ośrodek Szkolenia Lotniczego Służb Ruchu Lotniczego wchodzi w skład Wyższej Szkoły Oficerskiej Sił Powietrznych i jest ośrodkiem certyfikowanym przez prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego (certyfikat nr PL-81/CTO/2009). płk dr inż. a także uregulowań międzynarodowych określonych przez ICAO/NATO. Chodzi głównie o takie dokumenty. efektywnością zastosowania uzbrojenia lotniczego. Współpraca ta ma charakter instytucjonalny lub polega na indywidualnych kontaktach pracowników katedry. ECAC i Eurocontrol. – Eurocontrol Specification for the ATCO Common Core Content Initial Training Edition Date: 21/10/2008. W jej ramach są prowadzone prace doktorskie i habilitacyjne. Wyniki swoich badań publikuje w czasopismach fachowych i resortowych. 7. Akademią Marynarki Wojennej.0. – Eurocontrol Safety Regulatory Requirement on ATM Services’ Personnel Ed.szkoLENiE i BEzpiEczEŃsTWo LoTÓW Zdobywanie wiedzy oraz Politechniką Rzeszowską. jak: – Annex 1 ICAO Personnel Licensing. poświęconych tematyce uzbrojenia. – laboratorium elaboracji środków bojowych. żyroskopowymi układami naprowadzania oraz sieciocentrycznym polem walki (NCW). Akademią Obrony Narodowej.

mgr inż. studenci studiów cywilnych oraz kadra zawodowa z jednostek wojskowych Sił Zbrojnych rP w ramach doskonalenia zawodowego. Licencja taka upoważnia do rozpoczęcia szkolenia praktycznego w jednostkach (OJT). 10). Sala OSL-SrL – szkolenie teoretyczne w celu uzyskania licencji praktykanta kontrolera ruchu lotniczego. Ośrodek Szkolenia Lotniczego Służb Ruchu Lotniczego współpracuje z Ośrodkiem Szkolenia Lotniczego Polskiej Agencji Żeglugi Powietrznej oraz instruktorami szkolenia praktycznego z jednostek wojskowych Sił Zbrojnych RP. 9. Powidzu. – szkolenie teoretyczne oraz na symulatorze w celu uzyskania uprawnień wpisywanych do licencji: uprawnienia kontroli lotniska instrumentalnej z uprawnieniem uzupełniającym kontroli  lotniska – ADI/TWR.FOt. jan michta (fot. pozwalająca na prowadzenie szkolenia na wyso2010/06 kim poziomie (fot. Oprogramowanie symulatora pozwala na symulowanie ruchu lotniczego w polskiej przestrzeni powietrznej. Zadania W Ośrodku Szkolenia lotniczego Służb Ruchu lotniczego są szkoleni podchorążowie (studiów 5-letnich i studium oficerskiego). – szkolenie odświeżające oraz szkolenie dla kontrolerów ruchu lotniczego dotyczące sytuacji szczególnych i niebezpiecznych. a także cywilne lotnisko wirtualne. Mińsku Mazowieckim. który umożliwia szkolenie personelu służb kontroli ruchu lotniczego w zakresie kontroli lotniska. przegląd sił powietrznych 45 archiWum autOra (2) . Aby utrzymać profesjonalny poziom szkolenia. Łasku. certyfikat OSL-SrL FOt. Baza danych symulatora obejmuje 90 typów wojskowych i cywilnych statków powietrznych i pojazdów oraz rzeczywiste odwzorowanie lotnisk w Dęblinie. kontroli zbliżania i precyzyjnego podejścia. Ośrodek wyposażono w nowoczesny symulator kontroli ruchu lotniczego z oprogramowaniem ARTMACS (Air Traffic Military And Civil Simulator). Kierownikiem Ośrodka Szkolenia Lotniczego SrL WSOSP jest ppłk nawig. – egzaminowanie kontrolerów ruchu lotniczego w celu przedłużenia ważności uprawnień. Symulator umożliwia poszerzenie obszaru kształcenia praktycznego – pozwala przygotować kandydatów do realnego szkolenia praktycznego. Do dyspozycji ośrodka jest nowoczesna baza dydaktyczna Wydziału Lotnictwa WSOSP. Krzesinach. Malborku. Szkolenie wstępne prowadzone w ośrodku obejmuje część teoretyczną oraz szkolenie na symulatorze i jest zakończone egzaminem przed lotniczą komisją egzaminacyjną ULC w celu uzyskania licencji praktykanta kontrolera ruchu lotniczego. 8. – szkolenie w celu uzyskania świadectwa operatora radiotelefonisty stacji lotniskowej. 9).

46 przegląd sił powietrznych . – słuchacze kursów Specialised English Terminology/SET. itp. zmniejszają ich napięcie nerwowe oraz uodporniają na stresy. jan michta – kierownik OSL-SrL Niektóre sytuacje. wymagają bezbłędnego wykonania czynności. II+. – egzaminowanie słuchaczy kursów na poziomach I i II według STANAG 6001. – egzaminowanie słuchaczy kursów języka specjalistycznego (SET. II i III według STANAG 6001. Na symulatorze można ująć w formy algorytmów postępowanie w konkretnych sytuacjach awaryjnych. 11). II i III według STANAG 6001. – przygotowanie specjalistycznych programów szkolenia językowego. – rozwój bazy dydaktycznej. Studium języków Obcych Wyższej Szkoły Oficerskiej Sil Powietrznych Studium Języków Obcych WSOSP (SJO WSOSP) stanowi funkcjonalną komórkę organizacyjną Wydziału Lotnictwa WSOSP (fot. ppłk nawig. Ćwiczenia i treningi na symulatorze pozwalają kontrolerom zyskać poczucie pewności zachowań w sytuacji rzeczywistego zagrożenia. Zdobyte podczas systematycznych ćwiczeń umiejętności. – słuchacze kursów „Frazeologia języka angielskiego” dla SRL/ATC controllers. – słuchacze kursów doskonalących – poziom I.szkoLENiE i BEzpiEczEŃsTWo LoTÓW Zdobywanie wiedzy Zostało wydzielone w 1990 roku z Zakładu Przedmiotów Ogólnokształcących uczelni. – kształcenie w zakresie specjalistycznego języka angielskiego.) zgodnie z rygorami kursów. 10. – słuchacze kursów uzupełniających – poziom I+. – modyfikacje i unowocześnianie programów kształcenia. – studenci studiów cywilnych niestacjonarnych kierunku: lotnictwo i kosmonautyka. – implementowanie nowych metod nauczania. W studium są kształceni: – podchorążowie WSOSP. – studenci studiów cywilnych stacjonarnych kierunku: bezpieczeństwo narodowe. które mogą zaistnieć na lotniskach. materiałów dydaktycznych oraz opracowywanie sylabusów i programów szczegółowych na potrzeby kształcenia językowego zgodnie z obowiązującymi normami resortowymi MON. utrwalone postawy i motywacje do sprawnego działania zwalniają studentów i trenujących od konieczności stałego kontrolowania czynności stereotypowych. – słuchacze kursów General English – poziom I. – słuchacze kursów Frazeologia języka angielskiego dla pilotów. – studenci studiów cywilnych stacjonarnych kierunku: lotnictwo i kosmonautyka. „Frazeologia języka angielskiego” dla pilotów/ATC. – studenci studiów cywilnych niestacjonarnych kierunku: bezpieczeństwo narodowe. SJO WSOSP odpowiada za: – kształcenie w zakresie ogólnego języka angielskiego. Ze względu na wymogi ICAO dotyczące potwierdzania stopnia znajomości języka angielskie2010/06 FOt.

pływanie. ppłk Włodzimierz ceglarski –kierownik Studium języków Obcych WSOSP go przez pilotów/nawigatorów oraz personel ATC.sów specjalistycznych w zależności od potrzeb instytucji zlecających szkolenie językowe. tenis ziemny. przegląd sił powietrznych 47 . jak: lekkoatletyka. – uczestniczy w konferencjach naukowych. krav maga. – modernizuje bazę naukowo-dydaktyczną oraz wprowadza nowoczesne formy aktywności ruchowej na podstawie badań naukowych. SJO WSOSP podjęło współpracę z Ośrodkiem Kształcenia Językowego OISE Bristol z Wielkiej Brytanii i przygotowało 10 nauczycieli języka angielskiego do prowadzenia zajęć w zakresie Aviation English. judo. koszykówka. W WSOSP działają takie sekcje sportowe. Jest jednocześnie przygotowane do prowadzenia innych kur2010/06 Sekcje sportowe w WSOSP r eprezentanci WSOSP zdobywali medale na mistrzostwach Wojska Polskiego w różnych dyscyplinach. zawodowej kadry wojskowej oraz studentów cywilnych. Zakład Wychowania fizycznego Zakład Wychowania Fizycznego (ZWF) jest jednostką organizacyjną Wydziału Lotnictwa Wyższej Szkoły Oficerskiej Sił Powietrznych. gimnastykę. kadry zawodowej oraz studentów cywilnych. a także prowadzeniu zajęć praktycznych. Kadrę naukowo-dydaktyczną Zakładu Wychowania Fizycznego stanowią żołnierze zawodowi oraz pracownicy cywilni – specjaliści FOt. a także prowadzi sekcje sportowe. pływanie. – przygotowuje reprezentację WSOSP do udziału w zawodach różnego szczebla WP oraz cywilnych. MDC (Material Development Course) oraz MELT (dla personelu zarządzającego). gry zespołowe oraz kondycyjno-sprawnościowe przygotowanie do lotu. walkę wręcz. OSF. Wszechstronny rozwój fizyczny podchorążych. studentów i kadry zawodowej jest zapewniony dzięki wykładom z teorii wychowania fizycznego. Studium Języków Obcych WSOSP współpracuje z ośrodkiem kształcenia nauczycieli języka angielskiego w Lackland (USA) w zakresie kształcenia na kursach BAELIC. 11. Prowadzi działalność naukowo-dydaktyczną w zakresie szeroko rozumianej kultury fizycznej obejmującej przygotowanie fizyczne podchorążych. Nauczyciele ci zostali zgłoszeni do Urzędu Lotnictwa Cywilnego w celu dalszego szkolenia w zakresie egzaminowania według standardu ELPAC i RELTA/ICAO. AELIC. – propaguje aktywne formy wypoczynku i relaksu – organizuje zawody sportowe w grach zespołowych i sportach indywidualnych na różnych poziomach. – prowadzi działalność naukowo-badawczą w zakresie kultury fizycznej. Zgodnie z wymogami nowej edycji programu ramowego SJO WSOSP wprowadziło do systemu elementy kształcenia w zakresie Aviation English i Military English. siatkówka. Zakład Wychowania Fizycznego wykonuje następujące zadania: – prowadzi proces dydaktyczny podchorążych. obejmujących atletykę terenową.

dr. płk. Pracownikami cywilnymi ZWF są: dr Andrzej Stelęgowski – adiunkt. FOt. Prowadzą prace naukowo-badawcze z zakresu medycyny lotniczej oraz wychowania fizycznego i sportu. ppłk dr Zbigniew Wochyński –kierownik Zakładu Wychowania Fizycznego w różnych dziedzinach sportu. ppłk mgr Kazimierz Słomiany – starszy wykładowca. Piotra Stechniego. mgr Artur Osypisk oraz mgr Konrad Zdziechowski. W wyniku podjęcia pracy naukowej nad precyzyjnym kształceniem psychofizycznym pilota zorganizowano laboratorium diagnostyki wysiłkowej im. Wspólnie z Wojskowym Instytutem Medycyny Lotniczej jest realizowany projekt naukowo-rozwojowy „System 2010/06 archiWum autOra . w tym mistrzostw Wojska Polskiego. 12. kpt. mgr Robert Jędrys – starszy wykładowca.szkoLENiE i BEzpiEczEŃsTWo LoTÓW Zdobywanie wiedzy FOt. Zakład Wychowania Fizycznego był organizatorem różnego rodzaju imprez sportowych i zawodów w różnych dyscyplinach. Uczelnia współpracuje z francuską uczelnią lotniczą z Salon-de-Provence. mgr Robert Tałaj – starszy instruktor. mgr Kamil Czapla. W czasie wolnym studenci WSOSP mogą korzystać z basenu znajdującego sie na terenie uczelni. mjr mgr Wojciech Romaniak – wykładowca. mgr Mieczysław Gugała – wykładowca. 13. Jednym z zadań kadry zakładu jest prowadzenie sekcji sportowych. unowocześniono lotniczo gimnastyczne przyrządy specjalne (LGPS) oraz opracowano system do diagnozowania ukierunkowanego wysiłku fizycznego pilota w różnych strefach przemian metabolicznych. a także imprezach cywilnych. Kadra zakładu aktywnie uczestniczy w życiu naukowym – prowadzi badania. 12). Od kilku lat pracownicy naukowi ZWF unowocześniają proces przygotowania fizycznego do lotów. mistrzostw Sił Powietrznych. Reprezentacje WSOSP wielokrotnie uczestniczyły w zawodach międzynarodowych szczebla NATO. publikuje prace naukowe w czasopismach naukowych oraz wdraża do praktyki nowe rozwiązania naukowe z zakresu kultury fizycznej. mgr Andrzej Grejner – asystent wykładowca oraz kpt. Kadrę naukowo-dydaktyczną ZWF reprezentują: ppłk dr Zbigniew Wochyński – kierownik ZWF (fot. międzynarodowych zawodów wojsko48 przegląd sił powietrznych wych oraz imprez sportowych dla społeczności Dęblina. Reprezentanci różnych dyscyplin sportowych z sukcesami uczestniczą w zawodach szczebla Sił Powietrznych oraz mistrzostwach Wojska Polskiego.

wiedza o państwie i prawie. administracja. – kierunkowych. port lotniczy – procedury bezpieczeństwa. takich jak: moduł administracyjno-prawny. W zakładzie są prowadzone prace naukowo-badawcze w zakresie takich zagadnień. dr mirosława marciniuk – kierownik Zakładu Bezpieczeństwa narodowego stacjonarnych i niestacjonarnych – bezpieczeństwo narodowe. – ocena cech temperamentnych podchorążych poddanych wybranym testom ukierunkowanej sprawności fizycznej. gmin. – specjalistycznych. Osiągnięcia naukowe Zakładu Wychowania Fizycznego w roku akademickim 2009/2010 zostały przedstawione w ośmiu pracach naukowo-badawczych podczas trzech konferencji naukowych. 13).in. ¢ 49 2010/06 przegląd sił powietrznych . współczesne systemy polityczne. zarządzanie bezpieczeństwem oraz siły zbrojne w systemie bezpieczeństwa – do wyboru przez studenta. zarządzanie kryzysowe. Pracownicy Zakładu Bezpieczeństwa Narodowego opracowują i realizują programy kształcenia z przedmiotów: – podstawowych. siły powietrzne w narodowym i sojuszniczym systemie obronnym. przedmioty: reagowanie kryzysowe. starostw powiatowych. Moduły obejmują m. – wykorzystanie wskaźników biochemicznych do oceny możliwości wykonywania manewrów napinających mięśnie w świetle badań na wirówce przeciążeniowej. – działalność naukowo-wdrożeniowa.do treningu podnoszący układ równowagi oraz koordynację wzrokowo-ruchową pilotów samolotów wielozadaniowych”. w tym jednej rangi międzynarodowej. międzynarodowe stosunki polityczne. w wybranych jednostkach organizacyjnych Policji. w komórkach reagowania kryzysowego urzędów miast. nawiązują kontakty z ośrodkami naukowymi w kraju i za granicą. w specjalności: bezpieczeństwo powietrzne państwa. diagnostyka zagrożeń bezpieczeństwa. zarządzanie bezpieczeństwem w ruchu lotniczym. logistyka w sytuacjach kryzysowych. Straży Granicznej. Pracownicy Zakładu Bezpieczeństwa Narodowego uczestniczą w działalności dydaktycznej i naukowo-badawczej szkoły. Zakład Bezpieczeństwa Narodowego organizuje również praktyki studenckie w instytucjach cywilnych i wojskowych. wieloletni pracownik naukowo-dydaktyczny WSOSP (fot. mający za zadanie działalność dydaktyczno-wychowawczą i naukowo-badawczą. polityka bezpieczeństwa. zapobieganie terroryzmowi. stanowiący jednostkę organizacyjną Wydziału Lotnictwa WSOSP. geografia. – ocena stanu psychomotorycznego podchorążych w aspekcie przygotowań do lotów (fot. W związku z tym powołano Zakład Bezpieczeństwa Narodowego. takich jak: ekonomia. Kierownikiem Zakładu jest dr Mirosława Marciniuk.in. 14. historia. zasoby obronne lotnictwa cywilnego. ratownictwo lotnicze. międzynarodowe stosunki wojskowe. Zakład bezpieczeństwa narodowego Od października 2009 roku w Wyższej Szkole Oficerskiej Sił Powietrznych uruchomiono nowy kierunek studiów cywilnych pierwszego stopnia FOt. ekonomika bezpieczeństwa. 14). PLL LOT. podstawy funkcjonowania lotnictwa cywilnego i państwowego. – zastosowanie markerów wysiłkowych w świetle potrzeb szkoleniowych w procesie specjalistycznego przygotowania podchorążych do lotów. m. jak: – przydatność testów sprawnościowych jako kryterium oceny sprawności ukierunkowanej i specjalnej. społeczno-ekonomiczny. – ocena habituacji w zakresie koordynacji wzrokowo-ruchowej z zastosowaniem nowoczesnego systemu wizualizacji. takich jak: teoria bezpieczeństwa. Państwowej Straży Pożarnej oraz przedsiębiorstwach lotniczych. bezpieczeństwo lotów i ochrona lotnictwa. system bezpieczeństwa narodowego.

– finansowo-logistyczne zabezpieczenie procesu dydaktycznego oraz pozostałych obszarów działalności uczelni. P 50 przegląd sił powietrznych ierwszym zadaniem nowo utworzonego pionu było sprawne zakończenie przejmowania na własność dotychczas użytkowanego mienia. a także właściwe funkcjonowanie szkoły jako jednostki wojskowej. Uczelnia przejęła grunty o łącznej powierzchni około 44 ha. z 31 budynkami i 57 budowlami o łącznej wartości 101 000 mln zł. Związane z tym przekształcenia prawno-organizacyjne wymagały utworzenia własnych struktur logistycznych. finansowej.DośWiaDczENia Dbałość o majątek mgr Waldemar bienieK Wyższa Szkoła Oficerska Sił Powietrznych Absolwent WOSL. a także służył w jednostkach logistycznych. Do głównych zadań pionu kanclerza należą: – podejmowanie działań i decyzji zapewniających zachowanie. – organizowanie i koordynowanie działalności administracyjnej. – nadzorowanie wydzielonej działalności gospodarczej. technicznej oraz gospodarczej. Pion kanclerza W 2006 roku rozpoczęto proces uwłaszczenia Wyższej Szkoły Oficerskiej Sił Powietrznych. Obecnie pełni funkcję kanclerza w WSOSP. – rozbudowywanie bazy dydak2010/06 jarOSłaW WiśniEWSKi . Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej i studiów podyplomowych z zakresu zarządzania lotnictwem i zamówień publicznych w AON. prowadzonej przez wyodrębnione jednostki organizacyjne uczelni. Pracował na różnych stanowiskach w szkołach wyższych. właściwe wykorzystanie majątku uczelni oraz jego powiększenie i rozwój.

– dział żywienia – wykonuje zadania w za. – wydawnictwo – prowadzi działalność wycje. właściwe wykorzystanie majątku uczelni oraz jego powiększenie i rozwój. usytuowano go w strukturze szkoły jako jeden z czterech głównych pionów funkcjonalnych razem z pionem dydaktycznym (Wydziału Lotnictwa). ków bojowych.Ogniwo Pion kanclerza utworzono w 2007 roku. – dział infrastruktury – ma za zadanie utrzy.środkami żywności i sprzętem żywnościowym oraz nadzoru nad gospodarką środkami spoczości finansowej.go (stołówka studencka).ko” i „Aviator” oraz Ośrodek Szkoleniowodatków logistycznych. utrzymywać tereny zielone oraz planu wydawniczego oraz w systemie usług zleconych.telowych.kierunków cywilnych. – dział organizacyjny – wykonuje zadania żywczymi prowadzoną przez tzw. bieżącej obsługi informatycznej. a także przeprowadzać konserwację i remonty. pionem prorektora do spraw kształcenia i studenckich oraz pionem zastępcy rektora. Personel pionu w całości stanowią pracownicy wojska. 2010/06 przegląd sił powietrznych 51 archiWum autOra . obsługa praw. podporządkowane organizacyjnie i sprawozdawcze oraz koordynuje wykonanie działowi żywienia bufety studenckie „Piekiełplanu rzeczowo-finansowego w obszarze wy. realizuje przedsięwzięcia planistyczne stencki. W skład pionu kanclerza wchodzą następujące komórki organizacyjne: – kwestura – wykonuje zadania zabezpiecze. a takkierowania gospodarką mieniem. kulturalno-rozrywkowych oraz rekreacyjno-wypoczynkowych.szerzona o usługę zakwaterowania studentów towywać dokumentację i nadzorować inwesty.(domy studenckie „Ikar” i „Dedal”.pem nowych pomocy dydaktycznych dla uczelni. którym jest: podejmowanie działań zapewniających zachowanie. przygotowywać i rozliczać roboty dawniczą we własnym zakresie na podstawie budowlane. gospodarowania kulacji wynikowej kosztów oraz sprawozdaw.-Wypoczynkowy „Okuninka”) – wykonują darczy przedmiotami zaopatrzenia mundurowe.ków dla Biblioteki Fachowej WSOSP oraz in¢ kresie zabezpieczenia żywienia stanów ną działalnością poligraficzną. wyodrębobsługi administracyjnej pionu kanclerza nioną działalność gospodarczą. konywania czynności dotyczących gospodarki finansowej oraz prowadzi rachunkowość osobowych w systemie żywienia zamknięteuczelni przez organizowanie księgowości. dom asyna). zajmuje się dodrukiem podręczniprowadzić ewidencję nieruchomości. kal. zaże właściwe funkcjonowanie szkoły jako jednostki wojskowej bezpieczenia transportowego. szkoleniowych. tyczno-administracyjnej oraz socjalno-bytowej.Właściwe funkcjonowanie pionu kanclerza owocuje zakunia finansowego uczelni – określa zasady wy. przygo. gospodarowania przydzielonymi przez oddział gospo.zadania w zakresie usług gastronomiczno-hogo oraz ewidencji i rozliczania zużytych środ. NOTATKA – dział materiałowo-techniczny – Właściwe funkcjonowanie uczelni zawiera się w podstawowym zadaniu piowykonuje zadania organizowania i nu kanclerza.W ubiegłym roku działalność ta została pomać i eksploatować obiekty uczelni. – wyodrębniona działalność gospodarcza (zamówienia publiczne – planowanie i prowadzenie procedur przetargowych.

W 1899 roku taką maszynę. jarOSłaW WiśniEWSKi 85 lat „Szkoły Orląt” … jeśli geniusz ludzki doprowadzi do tego. który wykonywał nawet krótkie skoki. zaprojektował Francuz Clement Ader. obserwując pojawiające się zjawiska. Pozwalało to poznać podstawowe zjawiska. Wieruch: Od braci Wright do braci Rutan. unoszonej przez cztery gryfony (rys. dr jerZy SZcZygieł Absolwent Oficerskiej Szkoły Lotniczej (1964). 34. że rozwinie i wzbogaci do niedających się przewidzieć rozmiarów umysł ludzki… Z oficjalnego komunikatu aeroklubu Francji z 1882 roku O d niepamiętnych czasów człowiek zazdrościł ptakom umiejętności latania. prowadzonych przez Otto Lilienthala. Służbę rozpoczął w 45 Pułku.e. podobną do nietoperza. s. 2 tamże. postanowiono więc zainstalować go w samolocie.DośWiaDczENia Trudne początki płk w st. 2)2. spocz. Wówczas już używano silnika parowego. zaczął budować własny szybowiec. jednak nie zniechęcało to innych – budowali kolejne maszyny. Konstruowano więc szybowce. aby. jakie występują na modelu podczas prób. 1 j. na emeryturze. Nie porzucono także myśli o napędzie pojazdu powietrznego. szef strzelania powietrznego eskadry oraz dowódca eskadry. Następnie służył w 11 plm OPK kolejno jako pilot. Od 1988 r. 23. zaznać rozkoszy swobodnego lotu. który latał w złotej klatce. skacząc z górki. WOSL oraz WSUPiZ w Rykach. Swój aparat nazywał „Avion” (rys. W 1895 roku pod wpływem wiadomości o próbach szybowca. Istnieją także przekazy historyczne o śmiałkach usiłujących wzbić się w powietrze na skonstruowanych przez siebie aparatach. pil. Przeszkodą w stworzeniu urządzenia umożliwiającego przelot większego dystansu był brak napędu.). „Egros” Warszawa 1999. że człowiek zapanuje nad powietrzem. 52 przegląd sił powietrznych W Polsce modele latające budował Czesław Tański. 1)1. starszy pilot. przede wszystkim tym ważniejszy. Był pracownikiem AON. 2010/06 . Z czasów starożytnych pochodzi mit mówiący o Aleksandrze Macedońskim (356–323 p. s. Wiele tych prób konstruktorzy przypłacali życiem.n. będzie to największy wynalazek od czasu ognia i koła.

Stwierdzili. Za sterami siedział Wilbur Wright. teoretyk i pionier lotnictwa. Aleksander Macedoński w swoim latającym pojeździe Rys. jak działają. a jego powierzchnia całkowita wynosiła 46. 55. uwzględniające wyniki badań. Ważył 180 funtów i rozwijał moc 12 hP przy prędkości obrotowej silnika 1025 obr. konstruktor mostów. „Avion” Adera Pierwszy napęd Gdy w 1903 roku bracia Wright zaczęli budować samolot. wynalazca. Bracia Wright wymieniali spostrzeżenia ze znanymi konstruktorami szybowców. które prowadzili w zbudowanym przez siebie tunelu aerodynamicznym. Napełniana wodorem wielka. Spratt.Nadzieję na napęd dla samolotu dał konstruktorom lotniczym silnik spalinowy. Udoskonalili konstru2010/06 kcję – zaprojektowali śmigło. Później zbudowali szybowiec. herring wykonał ponad tysiąc lotów. uzyskali nawet wzrost chwilowej moc do 16 HP (11. Po zwolnieniu liny trzymającej samolot wystartował ostro w górę – do wysokości około 5 m nad zbotamże.A. a później. cygarokształtna powłoka umożliwiała uniesienie ciężkiego silnika i ludzi. rozwiązując tym samym problem sterowania. Współpracujący z nimi mechanik c. Sukcesem zakończyły się próby braci Wright. W 1902 roku bracia zbudowali trzeci szybowiec – Glider 3. by umieszczać je w delikatnej konstrukcji samolotu. Powierzchnia nośna skrzydeł ich drugiego wynalazku wyniosła 27. taylor w ciągu sześciu tygodni wykonał według pomysłu Wrightów czterocylindrowy silnik. s.C.9 kW). Nie wynaleziono jeszcze silnika o korzystnym stosunku wytwarzanej mocy do masy. Z pochodzenia Francuz. 3 4 przegląd sił powietrznych 53 OPracOWaniE WłaSnE (2) . W latach 1894–1898 zbudował wiele szybowców. Rozwój sterowców nie zniechęcił konstruktorów do dalszego poszukiwania lekkiego i mocnego silnika do napędu aeroplanu. problemem były silnik i śmigło. Huffaker i G. wykonali dwa śmigła pchające o rozpiętości 2. a uniesienie człowieka w ciężkiej maszynie wciąż nie było możliwe./min. Z powodu braku chłodzenia i małej mocy silnik szybko się przegrzewał. Pierwszy silnik uległ uszkodzeniu w wyniku mrozu.5 m2. Wszystkie silniki parowe oraz benzynowe w tamtych czasach były zbyt ciężkie. metodą prób i błędów. chanute Octave (1832–1910) – amerykański inżynier. Na przełomie XIX i XX wieku w powietrzu pojawiły się sterowce. Niestety uzyskiwana siła nośna była o 30% mniejsza niż oczekiwana. że silnik bardzo szybko tracił moc na skutek przegrzewania. W pracach wspomagał ich inżynier i konstruktor Octave Chanute4 oraz jego asystenci E.1 m. Pierwsze próby nie były jednak udane. miał rozpiętość 12. Rys. Czekając na nowy odlew bloku. 2. także opór był znacznie większy. bracia pracowali nad zmianami w silniku. do którego zaprojektowali skrzydła. na których jego asystent a. Pierwszy samolot Aparat. nazwany Flyer.6 m2 – była to więc konstrukcja prawie dwukrotnie większa niż pierwsza3. Pierwszą próbę startu wykonano 12 grudnia 1903 roku. 1. Karierę tych statków powietrznych przerwała spektakularna katastrofa sterowca „Hindenburg” w maju 1937 roku. Na podstawie wyliczeń Lilienthala konstruowali oni w swoim warsztacie rowerowym modele i osobiście sprawdzali.4 m.

DośWiaDczENia Trudne początki

FOt. 1. Samolot Ettrich

archiWum autOra

FOt. 2. Samolot Zbierańskiego i cywińskiego

czem. Następnie, na skutek błędu pilota, opadł na skrzydło, zarywając się w piasku i łamiąc płozy. Podczas 3,5-sekundowego lotu Wilbur pokonał dystans około 30 m. Następną próbę lotu bracia przeprowadzili kilka dni później, 17 grudnia 1903 roku. Tym razem tor został ułożony poziomo. Startował Orwill. O godzinie 10.35 rozpoczął lot przy prędkości wiatru 32 km/h. W czasie 12 s Flyer przeleciał 36 m od miejsca oderwania. Następną próbę przeprowadził Wilbur o godzinie 11.20 – lot trwał około 12 s, a aparat wykonał lot na odległość 53 m. Do końca dnia bracia wykonywali coraz dłuższe loty, ucząc się na błędach techniki pilotowania. W Kitty Hawk, w stanie Północna Karolina w Stanach Zjednoczonych, po raz pierwszy w historii człowiek wzniósł się nad ziemię na maszynie cięższej od powietrza, wyniesiony siłą śmigieł5. Po tym wręcz sensacyjnym wydarzeniu w szybkim tempie zaczęły powstawać coraz doskonalsze konstrukcje silników. Organizowano również wytwórnie samolotów. W 1908 roku Wilbur Wright wykonał lot na dystansie 120 km, a w 1909 roku L. Bleriot pokonał samolotem kanał La Manche. Narodziło się lotnictwo.

lotnictwo na ziemiach polskich
W Polsce, rozdzielonej zaborami, również myślano o tym nowym wynalazku. W zaborze rosyjskim lotnictwem żywo interesował się książę Stanisław Lubomirski6, organizator różnych konkursów. W 1910 roku w Warszawie przedstawił projekt założenia towarzystwa akcyjnego „Aviata”. 54 przegląd sił powietrznych

Książę zamierzał stworzyć w stolicy szkołę pilotów oraz warsztaty lotnicze. Jego pertraktacje z rządem rosyjskim zakończyły się ugodą – Rosjanie zgodzili się na wybudowanie niezbędnych dla szkoły i warsztatów pomieszczeń, jednak pod warunkiem, że do szkoły będą przyjmowani również oficerowie rosyjscy. Uzyskano 15-letnią koncesję na użytkowanie Pola Mokotowskiego. W ciągu roku postawiono hangary, warsztaty i inne niezbędne budynki. Towarzystwo „Aviata” już w 1910 roku przystąpiło do organizowania szkoły i na jej potrzeby zakupiło kilka samolotów Ettrich (fot. 1), Rumpler i Bleriot. Szkoła „Aviaty” posiadała siedem samolotów, w tym: trzy dwupłaty Farman, dwa jednopłaty Ettrich i dwa Blerioty. Książę Lubomirski pragnął także budować samoloty. Planowano nie tylko produkcję seryjną znanych aeroplanów, ale również chciano umożliwić prywatnym konstruktorom pracę nad ich własnymi projektami. W tej wytwórni powstał pierwszy polski samolot, zaprojektowany i zbudowany przez Czesława Zbierańskiego (fot. 2), oraz samolot inżyniera Czesława Tańskiego. Latem 1911 roku w szkole rozpoczęto szkolenie lotnicze. Pierwszym kierownikiem placówki zo5 6

j. Wieruch: Od braci...s. 74. Lubomirscy – magnacki ród książęcy pochodzenia polskiego herbu Szreniawa (odmienna). Swoją świetność rodzina zawdzięcza Sebastianowi Lubomirskiemu (zmarłemu w 1649 roku), kasztelanowi wojnickiemu, hrabiemu świętego cesarstwa rzymskiego narodu niemieckiego. jedną z głównych siedzib książąt Lubomirskich był Wiśnicz.

2010/06

WWW.ELKnEt.PL/hiStOria-LOtnictWa

FOt. 3. Pierwsza grupa Polaków - lotników w szkole w Pau

stał Henryk Segno. Po jego wypadku kierownictwo przejął słynny już wówczas pilot Michał Scipio del Campo. Oprócz szkolenia lotniczego towarzystwo organizowało – w soboty i niedziele – loty pokazowe dla publiczności. Szykany zaborcy i niedotrzymanie obietnic spowodowały, że w 1912 roku szkoła upadła. Majątek przeszedł w ręce rosyjskie. Zabroniono dostępu do lotniska. W latach 1912–1914 było ono użytkowane przez rosyjskie lotnictwo wojskowe. Rosja nie posiadała własnej szkoły lotniczej i wysyłała swoich żołnierzy, kandydatów na pilotów, do Francji. Zbiegiem okoliczności wśród nich byli również Polacy. W tamtych latach jedynie Aeroklub Francji wydawał oficjalne dyplomy pilotów. W lipcu 1910 roku zdobyli je lejtnant marynarki Grzegorz Piotrowski i porucznik Matyjewicz-Maciejewicz7. W tym samym czasie szkoliła się we Francji inna grupa Polaków, a wśród nich Michał hr. Scipio del Campo, Adam Haber-Włyński oraz Henryk Segno. W armiach trzech zaborców było wielu Polaków, m.in. pokaźna grupa, która przez służbę w lotnictwie chciała służyć Polsce. Nie próżnowało społeczeństwo. W zaborze austriackim, najwięcej organizacji powstało we Lwowie. Już 25 sierpnia 1884 roku powołano tam Aeronautyczne Towarzystwo Aukcyjne dla Przedsiębiorstw Powietrznej Żeglugi. W 1909 roku z inicjatywy inżyniera Libańskiego odbyło się pierwsze posiedzenie Związku Awiatycznego „Student”. Natomiast wiosną 1910 roku z inicjaty2010/06

wy inżynierów J. Webera i Z. Sochackiego powstał zespół do budowy samolotu. Organizowano wystawy lotnicze połączone z pokazami, w których udział brali zagraniczni piloci8. Działania te służyły propagowaniu lotnictwa. W Krakowie została rozlokowana 7 eskadra austriacka, którą w 1916 roku zastąpiła 10 zapasowa. Oddział miał za zadanie uczyć latania. W eskadrze tej było kilku Polaków, z dowódcą kpt. Florerem. Ostatniego dnia października 1918 roku wojsko austriackie oddało władzę kierownictwu Komisji Likwidacyjnej. Od listopada 1918 roku krakowskie lotnisko na Rakowicach przeszło pod komendę polską, z kpt Florerem na stanowisku dowódcy. Na lotnisku było kilkadziesiąt samolotów szkolnych. W zaborze pruskim w Inowrocławiu Bogdan Kwieciński organizował z młodzieżą działalność modelarską. W 1911 roku zbudowano pierwszy model, oparty na planach niemieckich. Potem budowano modele francuskich Farmanów – jak donosił w 1913 roku magazyn „Flugsport”9. Wysiłki czynione w trzech zaborach nie mogły być koordynowane – nie było ani przepływu idei, ani wymiany pomysłów. Brak własnej państwo7 Obydwaj zażądali, aby w dyplomie wpisano im narodowość polską. Dlatego na międzynarodowej liście pilotów tego okresu jedynie przy ich nazwiskach widnieje informacja o kraju pochodzenia. 8 S. majewski: Początki lotnictwa polskiego we Lwowie. http:// www.lwow.com.pl Semper Fidelis 4-5.2004/. 9 m. romeyko: Ku czci poległych lotników. Warszawa 1933, s. 26.

przegląd sił powietrznych

55

m. rOmEyKO, OP.cit.

DośWiaDczENia Trudne początki
wości uniemożliwiał spożytkowanie zdobyczy teoretycznych. Polska myśl lotnicza, żywa do 1912 roku, na skutek działań zaborców straciła siłę. Rozwijała się jednak za granicą. stwo zamierzało, oprócz akcji propagandowych, prowadzić lotniczą działalność edukacyjną. Zebranie organizacyjne Towarzystwa odbyło się 1 lutego 1917 roku. Wybrano Komitet Wykonawczy, który miał zalegalizować statut oraz zorganizować pierwsze kursy lotnicze. Wykłady, rozpoczęte 25 lutego 1917 roku, trwały do 15 maja. Z ogólnej liczby 260 słuchaczy egzaminy zdało 73. Wśród uczestników kursu było 24 legionistów11. Sztab Generalny wydał 20 grudnia 1918 roku (nr dziennika 04159) rozkaz nr 66 w sprawie organizacji wojsk lotniczych (w uzupełnieniu rozkazu Szt. Gen. nr 23 z 21 listopada 1918 roku). W punkcie f napisano: Wojskowa Szkoła Lotnicza w Warszawie składa się z: – szkoły wojskowych pilotów lotniczych; – szkoły wojskowych mechaników lotniczych; – kursów oficerskich. Zadaniem szkoły było wyszkolenie pilotów wojskowych, wojskowych mechaników lotnictwa oraz oficerów wojsk lotniczych. Dowódcą Wojsk Lotniczych został ppłk Hipolit Łossowski, a dowódcą Wojskowej Szkoły Lotniczej – kpt. Jan Malczewski. Ponieważ w tamtych latach nie istniała żadna jasna koncepcja lotnictwa, ani funkcjonalna, ani organizacyjna, często zmieniano decyzje. Taki system organizacji przetrwał zaledwie trzy miesiące. W źródłach wskazuje się, że błędem było stworzenie Dowództwa Wojsk Lotniczych przy Naczelnym Dowództwie i niepodporządkowanie dowódcy lotnictwa zagadnień mobilizacyjnych, organizacyjnych oraz szkoleniowo-taktycznych12. Kompetencje te rozdzielono między inne organy ministerstwa, a w sztabie Dowództwa Wojsk Lotniczych było zaledwie kilku oficerów. W maju 1919 roku ppłk Łossowski objął Sekcję Żeglugi Napowietrznej, pełniąc jednocześnie urząd Inspektora Wojsk Lotniczych. Fakt ten jeszcze bardziej skomplikował zarządzanie lotnictwem – nie ustawały spory kompetencyjne. W gestii inspektora pozostawały: inspekcja i inicjatywa w sprawach wyszkolenia lotnictwa, regulaminy, instrukcje,
tamże, s. 33. tamże, s. 37. 12 tamże, s. 71.
10 11

Okres i wojny światowej
Wybuch wojny przerwał działalność wszystkich towarzystw. Polska młodzież została wcielona do trzech obcych armii. Idee niepodległościowe wciąż jednak zaprzątały umysły Polaków. Dążąc do stworzenia wojska polskiego, nie zapomniano o lotnictwie. Na Wschodzie – w formujących się po rewolucji jednostkach polskich, jesienią 1917 roku. Natomiast w Legionach Polskich starania o jednostki lotnicze podjęto jeszcze w 1916 roku, gdy Piłsudski, za radą ppor. Janusza de Beaurain’a, oddelegował do austriackich szkół lotniczych grupę oficerów i podoficerów. Po odbyciu praktyki frontowej mieli oni stanowić legionową eskadrę lotniczą. Próbowano także werbować Polaków służących w lotnictwie austriackim. Dzięki temu, że ówczesnym dowódcą CK lotnictwa był półkrwi Polak, pomysł udało się wcielić w życie. Przedsięwzięcia te zostały jednak przerwane, ponieważ 22 lipca 1917 roku legioniści odmówili złożenia przysięgi. Inicjatywę tworzenia lotnictwa przejęła II Brygada, wchodząca w skład 3 Armii austriackiej. Prace organizacyjne podjęli por. Menczak, pilot austriackiej 7 eskadry, i por. Baczyński ze sztabu lotnictwa 3 Armii. Zgodnie z porozumieniem z Polskim Korpusem Posiłkowym zaczęli szkolić legionistów w eskadrze Menczaka. Szkolenie to zakończono 12 lutego 1918 roku, ponieważ kursantów odwołano do jednostek. W Warszawie utworzono Tymczasową Radę Stanu. Inżynier Zygmunt Dekler w porozumieniu z polskimi władzami wojskowymi pracował nad powołaniem do życia Polskiego Towarzystwa Żeglugi Napowietrznej, z którego mogłoby się wyłonić przyszłe lotnictwo wojskowe10. W grudniu 1916 roku do Tymczasowej Rady Stanu w Warszawie wpłynęło podanie o zatwierdzenie statutu Polskiego Towarzystwa Żeglugi Napowietrznej. W punkcie d, par. 4 tego statutu zapisano: Towarzystwo ma prawo: urządzać odczyty, wykłady, kursy dla popularyzowania i prowadzić szkołę nauczania technicznego. Jak widać, Towarzy56 przegląd sił powietrznych

2010/06

15 lutego 1920 roku szkołę przemianowano na Niższą Szkołę Pilotów w Warszawie. Z powodu braku dostatecznej liczby polskiego personelu eskadry uzupełniono do pełnego składu ochotnikami francuskimi13. W tym czasie szkołę lotniczą na własne potrzeby zorganizowała Stacja Lotnicza w Poznaniu na lotnisku Ławica. Caudron – 20 egz. Zgrupowanie do wyjazdu zorganizowano w departamencie Aube. W powstałym ministerstwie Spraw Wojskowych nie było jednak żadnej komórki organizacyjnej lotnictwa. przygotowywano się do powrotu do Polski. Z Warszawy do Krakowa przeniesiono więc 9 września 1919 roku Drugą Szkołę Pilotów. ale rozkazy przyjmującą od francuskiego dowództwa. przegląd sił powietrznych 57 . później do szkoły w Longvie. w sekcji technicznej ministerstwa zorganizowano spotkanie grupy lotników z ppłk. Już 1 czerwca szkoła zaczęła szkolić pilotów. eskadra myśliwców Spad-162. (fot. Pod koniec lipca 1918 roku trafili do szkoły lotniczej w Dijon. ponadto w parku maszyn było wiele samolotów niemieckich i austriackich. trzech obserwatorów. łossowskim. Pierwsza grupa dotarła do Warszawy na początku maja 1919 roku. Hallera Francuska Szkoła Pilotów rozbiła namioty na lotnisku mokotowskim (fot. Funkcję tę spełniała od 11 maja 1919 roku Pierwsza Niższa Szkoła Pilotów w Krakowie. Dzięki uporczywym działaniom członków Komitetu Narodowego Polskiego w Paryżu 5 czerwca 1917 roku prezydent Republiki Francuskiej wydał dekret powołujący do życia autonomiczną armię polską. Według spisu z 23 maja 1919 roku. Gdy skompletowano polski personel. 6). z kpt. Wkrótce postanowiono skupić szkolenie lotnicze na samolotach austriackich i niemieckich w jednym miejscu oraz ujednolicić je na wzór krakowski. Dysponowała 50 samolotami: Morane rouler – 5 egz. Szkoleniowcami byli doświadczeni instruktorzy. Roman Florer. gdzie poznali tajniki strzelania powietrznego. 580. 66 eskadra samolotów Breguet B-2. park lotniczy oraz szkoła pilotów. Zaczęto organizować narodowe lotnictwo. Dzięki staraniom gen. Generał Haller po przybyciu do Paryża prowadził negocjacje z ministrem wojny. liczyły 8–10 maszyn. Koniecznością stało się utworzenie drugiej szkoły. Na wieść o formowaniu rodzimej armii ze wszystkich stron zaczęli napływać do niej Polacy – już na początku maja spotkali się w obozie rekrutacyjnym w Sillele-Guillaume. s. Nieuport 18 – 5 egz. Dopiero na początku listopada. Nieuport 23 – 20 egz. Kossowskim jako komendantem (fot. Sztandar lotniczy wręczył jednostce – nazywanej błękitną armią – prezydent Poincare 22 czerwca 1918 roku. Jej komendantem został kpt. lotnictwo polskie we Francji liczyło 88 pilotów i uczniów pilotów.. Przybyła w maju z armią gen. mechaników oraz lotnicze kursy teoretyczne. Prowadzono szkolenie i. 3). Część eskadr. dwóch oficerów technicznych oraz 110 mechaników. 581 i 582 Eskadra samolotów myśliwskich Salmson. 55. W jego skład weszły: 39 i 59 Eskadra samolotów Breguet A-2. Grupa ta rozpoczęła działalność pod nazwą Sekcja Żeglugi napowietrznej Departamentu technicznego ministerstwa Spraw Wojskowych. Francuska szkoła nie zaspakajała coraz większych potrzeb lotnictwa. w których służyli Polacy. w okolicy Romilly-sur-Seine.a także szkoły pilotów i obserwatorów. mającą walczyć pod własnym sztandarem.. 5). Połączone szkoły otrzymały nazwę Niższa Szkoła Pilotów w Krakowie. Eskadry były kompletne. jednocześnie. To oni stanowili zalążek kadry lotniczej powstającej armii. Hallera władze francuskie zgodziły się przekazać do jego dyspozycji siedem kompletnych eskadr oraz park lotniczy. Istniejąca w Warszawie Szkoła Lotnicza w maju 1919 została przemianowana na Drugą Szkołę Pilotów (kurs wyższy). wzięła udział w walkach z Ukraińcami. 2010/06 lotnicze zręby na polecenie Rady Regencyjnej 27 października 1918 roku zaczęto formować regularną armię narodową. mechaników i oficerów technicznoadministracyjnych. a następnie do szkoły wyższego pilotażu w Pau i do Biscarosse. Dzięki dużej liczbie samolotów i doświadczonych instruktorów wkrótce wyszko13 tamże. Wśród przybywających byli piloci. W Krakowie utworzono Pierwszą Szkołę Pilotów (kurs niższy). W ich rezultacie w marcu 1919 roku w Pau powstał polski obóz lotniczy.

oficerską i instruktorską oraz techniczną z własnym zapleczem. zbiórka organizacyjna Francuskiej Szkoły lono w niej 24 pilotów. gdzie można na stałe zlokalizować szkołę lotniczą. z małą ilością opadów atmosferycznych. 4. W maju 1920 roku przeniesiono do Dęblina z lotniska mokotowskiego w Warszawie Francu58 przegląd sił powietrznych ską Szkołę Pilotów. Ponadto dysponowały one zróżnicowanym sprzętem lotniczym. w pełni wyekwipowanej w sprzęt. Kierunek dęblin Ukształtowanie doliny Wieprza i Wisły oraz jej otwarcie na południe powodują. 2010/06 . w porównaniu z innymi rejonami (Grudziądzem. że w rejonie Dęblina: – występują. że w rejonie tym panują korzystne warunki klimatyczne. najmniejsza liczba dni mglistych i największa liczba dni pogodnych w roku. natomiast w zabudowaniach zespołu pałacowego ulokowali dowództwo oraz zakwaterowali personel lotniczy i umiejscowili zaplecze techniczne. Te walory Dęblina odkryli już Niemcy i Austriacy – tamtejsze łąki w pobliżu wsi Masów wykorzystywali jako naturalne lotnisko polowe. Były to plany perspektywiczne. 5. dotyczących zwłaszcza warunków klimatycznych. jeszcze nie zdążono dobrze rozlokować. z kpt. O wyborze Dęblina na dyslokację szkoły lotniczej zadecydowały wyniki przeprowadzonych studiów i badań.DośWiaDczENia Trudne początki FOt. czerwiec 1919. Krakowem i Poznaniem). Mimo. terenowych i lotniczo-nawigacyjnych. Na Ławicy powołano Wyższą Szkołę Lotników. Tam jako samodzielna jednostka lotnicza funkcjonowała do l grudnia 1920 roku. austriacki i niemiecki. ponieważ bazę dydaktyczną należało dopiero zbudować. najlepsze warunki pogodowe – stosunkowo małe ilości opadów. W poszczególnych szkołach obowiązywały różne systemy szkolenia – francuski. Odbywali w niej ostateczne przeszkolenie na różnego typu samolotach bojowych absolwenci szkoły francuskiej i krakowskiej. Szkoły. a później francuskim trwała krótko. gdy w czerwcu – wobec zagrożenia zbliżającym się ku Wiśle frontem rosyjskim – dęblińskie lotnisko trzeba było ewakuować. Należało zunifikować systemy szkolenia. z dużą liczbą dni słonecznych i ciepłych. a następnie jeszcze 25. Francuską szkołę pilotów przebazowano więc do Bydgoszczy. W lutym 1920 roku do Torunia skierowano Szkołę Obserwatorów. najpierw z lotnictwem niemieckim i austriackim. to jednak pokazała. Samolot Breguet XiX a-2 FOt. że lotnicza przygoda Dęblina. Ernestem Cieślewskim na czele. Jesienią 1920 roku w Bydgoszczy obydwie szkoły podporządkowano jednemu dowództwu. Bydgoszczą. Z badań tych wynikało bowiem. z kompletną francuską kadrą dowódczą. W listopadzie 1920 roku utworzono Dowództwo Szkół Lotniczych.

Rozkaz o przebazowaniu szkoły z Grudziądza do Dęblina został wydany 14 kwietnia 1927 roku. w pierwszych latach w szkole kształcono jedynie obserwatorów. ponieważ trwała rozbudowa. a dla podchorążych i kadry – pomieszczenia szkolne. dwa mosty na Wiśle i Wieprzu. . Przeprowadzka trwała do maja.rOmEyKO. Samolot nieuport 23 z Francuskiej Szkoły Pilotów. Nauczano w trudnych warunkach. Trzeba wspomnieć. Aby tę lukę wypełnić. warsztatów). 6. Uroczystość pierwszej promocji w Dęblinie odbyła się 15 sierpnia 1928 roku. twierdza. Należało bowiem zbudować pole wzlotów. Absolwentów Oficerskiej Szkoły Lotnictwa awansowano do stopnia podporucznika obserwatora. – w rejonie znajdują się naturalne liniowe obiekty orientacyjne – Wisła i Wieprz – oraz przecinające się linie kolejowe. Dyslokacja Z godnie z planami wiosną 1920 roku Francuską Szkołę Pilotów przeniesiono do Dęblina. hangarów. drogi kołowania. Zgodnie z ówczesnymi przepisami pilot mógł być podoficerem. W 1929 roku Oficerską Szkołę Lotnictwa prze59 przegląd sił powietrznych SimOn thOmaS m. – możliwe jest wykorzystanie na potrzeby szkoły niektórych elementów twierdzy. a także dobrze widoczne z powietrza punktowe obiekty orientacyjne: duży węzeł kolejowy. że w tamtym okresie w lotnictwie była wystarczająca liczba pilotów.Pilotów na lotnisku mokotowskim – miejscowe warunki terenowe sprzyjają budowie lotniska. natomiast brakowało 2010/06 FOt. Ponieważ sytuacja na froncie rosyjsko-polskim rozwijała się niepomyślnie. Intensywne prace rozpoczęto już w 1924 roku. a warunki terenowe umożliwiają wybudowanie całego zaplecza lotniskowego i technicznego (portu. obserwatorów. Dla ówczesnego sposobu nawigacji wzrokowo-busolowej miało to istotne znaczenie. koszarowe i mieszkalne. natomiast obserwatorem musiał być oficer. Od razu podjęto przerwany proces kształcenia. szkołę ewakuowano do Bydgoszczy. Głównym zadaniem tych sił było bowiem prowadzenie rozpoznania. zwłaszcza fortów (jako magazynów i strzelnic). Ku cZci POLEGłych LOtniKóW. hangary oraz obiekty zaplecza technicznego.

nr 22. Szkolenie uroczyście zakończo.nu osobowego szkoły.chorąży. obserwatorążych obserwatorów. – pilotów szturmowych. watorów. Gołąb i Zajezierze). no 15 czerwca 1939 roku. W związku z przewartościowaniem po. mSWojsk. Kadrę i około 400 podjący się z czterech kompaW skrzydle bocznym chorążych drugiego i trzenii. Podczas (300 kandydatów na pilotów. Podlo.Polskiego. W ciągu 14 lat ist. Józef Zabudowę pałacową i stanęli do walki w obroSmaga. południowy wschód. sażono. Latem 1944 ro. 40 – na strzelców pokładowych. powołujący Zjednoczoną Wojtwa14. Od 1937 roku aż do woj. ku rozpoczęto szkolenie podchorążych pilotów. wycofując się. – pilotów szkolenia podstawowego oraz 4. marca na lotnisko w Podlodowie przebazoczy po niemieckich zniszczeniach będzie można odbudować obiekty szkoły. Luftwaffe wykorzy. sztabu szkoły pierwszych dni wojny było dzielono na dwa bataliony oraz kadry oficerskiej. Pierwszym komendanniej.skową Szkołę Lotniczą Wojska Polskiego glądów na wykorzystanie lotnictwa od 1934 ro. W ostaturządzono no rzutem naziemnym na nim dniu grudnia odbył się kasyno oficerskie. 60 – na obserwojny walczyli oni na wszystkich frontach. strzelców-radiotelegrafistów oraz strzelny 1939 roku Szkoła Podchorążych Lotnictwa ców pokładowych. XIII promocji.ników różnych specjalności.– na strzelców radiotelegrafistów oraz okonia frontowe za zasługi w boju. Ponieważ Dęblin znajdował się – obserwatorów i strzelców. ca WP 31 października 1944 roku wydał 14 60 przegląd sił powietrznych 2010/06 .28 stycznia 1945 roku skończył się okres redów.w marcu 1945 roku przekształcono batalion ne oraz zniszczyli pola wzlotów na wszystkich lotniczy w cztery eskadry szkolne: l. częło szkolenie teoretyczne.czonej Wojskowej Szkoły Lotniczej Wojska blin 8 września 1939 roku. nienia szkołę ukończyło 973 podchorążych. Lotnisko dęblińskie od grudnia kandydatów pokomendy. bryg. W październiku 1944 roku front wschodni 3. Wszystko od skierowano do jednostek liniowych w celu dal. ło 600 – na mechaników lotniczych) rozpoW latach okupacji obiekty szkoły dęblińskiej.podstaw zorganizowano. rozk. 25 a wielu z nich otrzymało najwyższe odznacze. ku Niemcy. naczelny dowódna podstawie: Dz.krucki i kursanci mogli używać tytułu podstywała do celów operacyjnych. Na początku w strefie przyfrontowej oraz nie było wiadomo.z siedzibą w Zamościu. i techniczny. pamiętająrążych pilotów i obserwatorów bez promocji cych czasy carskie koszarach. stał na Wiśle. Po przysiędze z jej węzłem lotnisk szkolnych (Ułęż.rozkaz nr 91. Grupę 150 podchoSzkołę rozlokowano w starych. Prace te wykonano siłami całego stal września 1939 roku wszyscy absolwenci ostat.rów. – pilolotniskach. wchodziła w skład Centrum Wyszkolenia – techniczny – szkolący techników i mechaLotnictwa nr l. wysadzili w powieGdy zakończono szkolenie teoretyczne. poz 241 z 1920 roku. pil. koszarowe i mieszkal. urządzono i wyposzego szkolenia na samolotach bojowych. w Na początku 1945 roku tysiąc kursantów tym 707 obserwatorów i 266 pilotów. Szkoła obejmowała dwa piony szkolenia: prowadzone równolegle ze szkoleniem podcho– lotniczy – szkolący pilotów. złożony z ciego rocznika ewakuowasześciu kompanii. trze obiekty lotniskowe. obiektem ataków Luftwafszkolne – lotniczy. Zgodnie z organizaadaptowano na potrzeby zacją szkoły pod koniec nie ojczyzny. składafe. Modest Rostawicki opuścił Dę.DośWiaDczENia Trudne początki mianowano na Szkołę Podchorążych Lotnic. 2. otrzytem dęblińskiej placówki mali stopnie oficerskie został gen. tów myśliwskich. Ostatpierwszy apel jednolicie ni komendant CWL nr l umundurowanej Zjednoppłk dypl. obs.

wikipedia. pozostałych zaś skierowano do jednostek w celu dalszego szkolenia na samolotach myśliwskich i szturmowych. Powrót po wojnie W kwietniu 1945 roku na podstawie rozkazu nr 86 naczelnego dowódcy WP rozformowano Zjednoczoną Wojskową Szkołę Lotniczą Wojska Polskiego i utworzono dwie samodzielne szkoły: Wojskową Szkołę Pilotów w Dęblinie (stan osobowy 1228 etatów. W kronice Oficerskiej Szkoły Lotniczej pod datą l stycznia 1968 roku odnotowano ważne wydarzenie – szkole nadano status wyższej uczelni. archiWum autOra (2) przegląd sił powietrznych 61 . w 1964 roku radomską szkołę rozwiązano. W maju 1951 roku kolejny raz zreorganizowano szkołę. odbyła się pierwsza promocja 54 podchorążych obserwatorów. Powstała Wyższa Oficerska Szkoła Lotnicza. Szkoła po wszystkich zawirowaniach historii odrodziła się jak Feniks z popiołów. tak by odpowiadała nowym wymogom i potrzebom polskiego lotnictwa15. w którym wychowują się lotnicze orlęta – ludzie zakochani w swoim zawodzie. która kształciła pilotów z tytułem inżyniera. w tym 500 podchorążych) oraz Wojskową Techniczną Szkołę Lotniczą w Zamościu. a w Radomiu utworzono Oficerską Szkołę Lotniczą nr 5. Na stopnie chorążych mianowano 49 absolwentów szko2010/06 lenia podstawowego. Po raz pierwszy w murach dęblińskiej szkoły zabrzmiał studencki hymn Gaudeamus igitur. ¢ 15 http://pl. w której szkolono podchorążych pilotów na samoloty szturmowe i łącznikowo-transportowe oraz nawigatorów. Personel ponownie musiał podjąć trud odtworzenia placówki. 8) i 31 na szturmowych Ił-2. a nieco później dotarła tam 3 Eskadra Szkolna.org/wiki/Wyższa_Szkoł_Oficerska_Sił_Powietrznych/. Przebazowywanie szkoły do Dęblina trwało do końca kwietnia 1945 roku. 7. W Dęblinie pozostawiono Oficerską Szkołę Lotniczą nr 4. Od 1927 roku Dęblin pozostaje lotniczą stolicą Polski. 7). Zmieniono również strukturę organizacyjną szkoły.FOt. Ponieważ w latach 60. zmniejszyło się zapotrzebowanie na pilotów. Do dziś jest gniazdem. Tego samego roku. Prawie rok po promocji pilotów. Pierwsza powojenna promocja w Dęblinie odbyła się 21 czerwca 1945 roku. z zadaniem szkolenia podchorążych pilotów myśliwskich. miała miejsce również pierwsza powojenna promocja 59 podchorążych pilotów przeszkolonych na samolotach bojowych – 28 pilotów na myśliwcach Jak-9 (fot. Jej zabudowania były bowiem zniszczone w 80%. Pierwsza uroczysta immatrykulacja podchorążych studentów odbyła się 17 marca 1968 roku. Samolot ut-2 FOt. 22 lipca. Ważnym dniem w historii „Szkoły Orląt” był l października 1994 roku – dzień przemianowania Wyższej Oficerskiej Szkoły Lotniczej na Wyższą Szkołę Oficerską Sił Powietrznych. Samolot myśliwski jak-9 wano 13 samolotów szkolnych UT-2 (fot. 3 lutego 1946 roku. Prawie połowa promowanych pozostała w szkole jako instruktorzy na samolotach UT-2. 8.

rez.in. o wartości 860 tys.ru/news/2010/02/09/190065. Platformy K-maX mają być używane w afganistanie do zaopatrywania wojsk na przednich wysuniętych pozycjach.com/story. inż. html/. Był wykładowcą w Zakładzie Lotnictwa Instytutu Lotnictwa i Obrony Powietrznej na Wydziale Zarządzania i Dowodzenia AON. służył w SGWP.defensenews.1c Sky WarriOr W baZie W uSa informacji „Defense news” wynika.php?i=4484622&c=amE&s=air/.html/. Od 1993 r. Do trzech punktów przeznaczenia ładunek został dostarczony w locie automatycznym. rez. ZenOn chOjnacKi akademia Obrony narodowej Absolwent WOSL. W 2010 r. ZaaPrObOWanO DalSZą Pracę OPeratOróW MQ. 1 62 przegląd sił powietrznych 2010/06 BOEinG . a do kolejnego punktu bezzałogowa platforma wykonała lot w reżimie ręcznego sterowania. że Dowództwo uS army ustąpiło w kwestii pracy operatorów bezzałogowych platform latających mQ-1c Sky Warrior w bazie w uSa2. na czterech ze- uSa: nOWy beZZałOgOWy śMigłOWiec Dla PiechOty MOrSkiej j k-MAx – bezzałogowy wariant śmigłowca dla piechoty morskiej uSa płk dypl. za pomocą wyposażenia zamontowanego na pokładzie śmigłowca oraz z wykorzystaniem łączy satelitarnych.iNNE aRmiE aktualności Z kabiny pilota i nawigatora kmdr por. zawartym przez korporację Kaman aerospace z piechotą morską uSa w sierpniu ubiegłego roku. nawig. Loty wykonywał w dzień i w nocy. http://www. ak poinformował Lockheed martin. dostarczył ładunek 1500 kg przy sumarycznej długotrwałości lotu około 6 godzin (dwa rejsy na dystansie około 250 km). Przedstawiciele Kaman aerospace zademonstrowali także tzw. dypl. Netherlands Defence College w Rijswijk oraz NATO Defence College w Rzymie.aviaport. odszedł do rezerwy. W 2010 r. karuzelę – sposób działania umożliwiający dostarczenie składowego ładunku podczas jednego lotu. wnętrznych węzłach podwieszenia śmigłowiec dostarczył ładunki o masie ponad 1500 kg. AON. pil. kompanie Lockheed martin oraz Kaman aerospace zademonstrowały przedstawicielom amerykańskiej piechoty morskiej uSa możliwości bezzałogowego wariantu śmigłowca K-maX1. odszedł do rezerwy. Wojskowej Akademii Lotniczej w Monino oraz AON (studia podyplomowe). jóZef maciej brZeZina Absolwent WOSL. zawisy na wysokości około 4000 m z ładunkiem 750 kg na zewnętrznym podwieszeniu. 2 http://www. śmigłowiec zaprezentowano zgodnie z kontraktem.aviaport.ru/ digest/2010/02/04/189835. Podczas lotów śmigłowiec wykonał m. Podczas serii lotów K-maX zademonstrował lot autonomiczny oraz lot kierowany – przez operatora z ziemi. dolarów. Od 2007 roku bezzałogowy K-maX w wariancie bezzałogowym osiągnął nalot około 400 godzin. Zgodnie z wcześniejszą decyzją amerykańskich sił po- Z http://www. a od 2009 był szefem Oddziału Programowania i Koordynacji w Departamencie Polityki Zbrojeniowej oraz sekretarzem Rady Uzbrojenia.

uderzeniowy BSP mQ-1c Sky Warrior. uS army zamierza zakupić 32 bezzałogowe platformy powietrzne tego typu. Dowództwo uS army nalegało. że operowanie z bazy na terytorium uSa ograniczy możliwości koordynowania działań sił lądowych i sił powietrznych. Sugerowało wręcz. jako zaletę tego sposobu działania wymienia się również możliwość zarządzania lotami mQ-1c Sky Warrior w sytuacji. że ostateczna decyzja zostanie podjęta w pierwszym lub drugim kwartale tego roku. że zdalne operowanie bezzałogowymi statkami powietrznymi mQ-1c Sky Warrior pozwoli siłom amerykańskim elastycznie przerzucać aparaty w rejony. 2010/06 przegląd sił powietrznych 63 uSaF . znany również pod nazwą Warrior Sky Er/mP System (Extended range multi-Purpose) będzie największym bezzałogowym statkiem uderzeniowym w uzbrojeniu amerykańskiej armii. w których będą one najbardziej potrzebne. że operatorzy oddaleni od miejsca operacji wojsk lądowych nie będą mogli operatywnie reagować na zmiany sytuacji bojowej i podczas prowadzenia operacji będą realizowali wcześniej uzgodniony program lotu bezzałogowego statku powietrznego. tym samym nie trzeba będzie organizować i przewozić naziemnych centrów zarządzania. żeby centra kierowania oraz stanowiska pracy operatorów pilotów bezzałogowych statków powietrznych rozmieszczano w pobliżu miejsc prowadzenia działań bojowych. Specjaliści z wojsk lądowych zmienili zdanie – obecnie twierdzą. na podskrzydłowych pylonach będzie mogła przenosić cztery rakiety aGm-114 hellfire lub osiem rakiet aim-92 Stinger. Platforma ta osiąga prędkość do 250 km/h i wykonuje lot na wysokości do 8800 m. że dzięki pracy operatorów w bazie w Stanach Zjednoczonych będzie można zwiększyć liczbę bezzałogowych statków powietrznych w miejscach prowadzonych działań bojowych. w której kilku wysuniętych operatorów sił powietrznych będzie bezpośrednio uczestniczyło w działaniach na teatrze działań bojowych. Dowództwo wojsk lądowych twierdzi. Wskazywało również. Oczekiwano.MQ-1C Sky WARRIOR z zasobów uSa wietrznych lotami platform mQ-1c Sky Warrior w afganistanie i iraku powinni kierować piloci pozostający na terytorium uSa. niewielkie wydzielone grupy operatorów będą przekazywały pilotom bezzałogowych statków powietrznych informacje o prowadzonej operacji oraz niezbędnych zmianach w trakcie jej prowadzenia. Ponadto 2 lutego tego roku zaaprobowano zakończenie opracowania mQ-1c Sky Warrior i rozpoczęto ich przedseryjną produkcję. łączność z pilotami operatorami oraz kierowanie aparatami Sky Warrior umożliwią satelity. jednak wcześniej dowództwo uS army nie aprobowało takiego sposobu pracy operatorów.

powołując się na dyrektora generalnego konsorcjum rosoboroneksport anatola isajkina. a na czwartym – sprzęt dla floty (10%).4 razy. W kwietniu tego roku informowano. skuteczniejszy od niego. globalny kryzys finansowy nie przeszkodził zagranicznym zleceniodawcom w terminowej spłacie kontraktów.4 mld dolarów4. mQ-9 reaper. tak zmasowany atak niewątpliwie przeprowadzono po uzyskaniu przez wywiad uSa informacji o możliwości pobytu w osadzie w tym czasie osób ze ścisłego kierownictwa al-Kaidy lub talibanu. 4 http://keepnews. znanym ośrodku logistycznym i operacyjnym islamistów. na trzecim – rosja. takie informacje podała rosyjska agencja informacyjna nowosti. że największym popytem na światowym rynku cieszy się rosyjska technika lotnicza. Pięć. W porównaniu z 2008 rokiem wskaźnik ten zwiększył się o 10%. na drugim miejscu znajduje się Wielka Brytania. W latach 2001–2009 eksport produkcji wojskowej zwiększył się 2. świadczy to o skuteczności tego środka bojowego. Prawie połowę całego eksportu wojskowego w ubiegłym roku stanowiły dostawy broni i sprzętu dla sił powietrznych. http:// www. W dotychczasowych działaniach z użyciem bojowych bezzałogowych statków powietrznych wojska amerykańskie wyeliminowały jedenastu z dwudziestu najwyższej rangi liderów siatki terrorystycznej. OLEG BELyaKOv 3 Eight killed in Data Khel drone attack.iNNE aRmiE aktualności beZZałOgOWe Statki atakują ajwiększy z dotychczasowych ataków wykonanych przez bezzałogowe statki powietrzne uzbrojone w rakiety przeprowadzono 2 lutego tego roku. „a Pakistan news”. bojowych bezzałogowych platform jednocześnie zaatakowało obóz szkoleniowy al-Kaidy w wiosce Dattaq Khel.com/.ru/news/read/286755/rossija_eksportirowala_ woorużenij_na_74_milliarda_dollarow/. a według niektórych źródeł nawet osiem. Według danych brytyjskich. w ostatnich pięciu latach największym na świecie eksporterem uzbrojenia były Stany Zjednoczone. że zamówienia rosoboroneksportu opiewają na sumę 34 mld dolarów. 64 przegląd sił powietrznych 2010/06 uSaF . rezultaty tego ataku przekonują o dużych możliwościach zastosowania w praktyce taktyki użycia bojowych bezzałogowych statków powietrznych3. że Su-34 W portfel zamówień rosoboroneksportu w ubiegłym roku zwiekszył się o 10 mld dolarów – z 22 mld do 32 mld. rOSja: rOSyjSki ekSPOrt uZbrOjenia ubiegłym roku eksport rosyjskiej produkcji wojskowej wyniosł 7. W 2008 roku stanowiła ona 56% rosyjskiego eksportu uzbrojenia. a na czwartym – Francja. na drugim miejscu znalazły się zestawy przeciwlotnicze (17%). Wcześniej informowano również.apakistannews. Obecnie najbardziej ce- n MQ-9 REAPER nionymi bojowymi bezzałogowymi platformami powietrznymi są mQ-1 Predator oraz. Według słów isajkina. Z danych na koniec stycznia tego roku wynika. na trzecim – uzbrojenie dla wojsk lądowych (15%).

które wprowadzono do służby w latach 50. że nowy samolot bombowy zostanie opracowany do 2017 roku. W 1992 roku zaczęto projektować samolot tu-95mSm z systemem przygotowania i odpalania rakiet Sigma oraz z nowymi konwencjonalnymi rakietami strategicznymi ch-101. a amerykanie w operacji „Pustynna burza” pokazali. ¢ 2010/06 przegląd sił powietrznych 65 airWOLF . Podstawowe zadanie. jak duże są zdolności lotnictwa strategicznego z precyzyjnym uzbrojeniem konwencjonalnym. jeszcze pod koniec lat 80.. historia samolotu tu-95 jest w zasadzie historią rosyjskich strategicznych rakiet lotniczych. ubiegłego wieku rosjanie rozważali przekształcenie samolotu tu-95mS w środek podwójnego zastosowania – także do zadań konwencjonalnych. poczynając od użycia pojedynczych rakiet przeciwko. Dzięki rakietom konwencjonalnym samolot może być także realnie wykorzystany w konfliktach o różnej skali. przy czym ich resurs jest wydłużany do 30 lat. na przykład. taka tendencja była zauważalna zwłaszcza na początku lat 90. Samoloty są modernizowane podczas wykonywania remontów kapitalnych. rakieta samosterująca ch-55. W aspekcie polityczno-wojskowym byłaby to duża różnica. trudno jednak wskazać dokładaną liczbę rosyjskich samolotów ze względu na rozbieżności w źródłach. polega na odstraszaniu jądrowym (jedyne uzbrojenie tych samolotów. gdy zakończyła się zimna wojna. Przedstawiciele firmy tupolew twierdzą. tę przestarzałą flotę wspierają trochę nowsze maszyny odrzutowe tu-160. obozom szkoleniowym terrorystów na drugim końcu świata. rosjanie mają także 141–150 bombowców dalekiego zasięgu tu-22m3. XX wieku i zmodyfikowano w latach 80. a później także ze zmodernizowanymi rakietami ch-555 oraz nowymi rakietami średniego zasięgu ch-SD i strategicznymi rakietami jądrowymi ch-102. że rosja nie powinna ograniczać się do opracowania tylko jednego nowego modelu samolotu: Po myśliwcu odrzutowym piątej generacji musimy myśleć i podjąć działania nad kompleksem lotniczym dalekiego zasięgu nowej generacji – naszym nowym strategicznym nosicielem pocisków rakietowych. jakie niegdyś postawiono samolotom tu-95mS. a do służby wejdzie – jak powiedział w grudniu ubiegłego roku dowódca lotnictwa strategicznego – w latach 2025–2030. Obecnie trzon rosyjskiej floty bombowców strategicznych stanowią turbośmigłowe samoloty tu-95mS. istnieje tylko P w wersji z ładunkiem jądrowym o sile 200 kt). ria nowosti mówi o 40–64 egzemplarzach tu-95mS i 14–16 egzemplarzach samolotów tu-160.Plany PreMiera rOSji tu-95 remier rosji Władimir Putin w ostatnich wypowiedziach podkreślił. Są to samoloty. Prace modernizacyjne samolotów są prowadzone od jesieni 1999 roku przez zakład remontowy WWS 360 arZ w riazaniu.

pl. On October 1. a system for reception and processing of satellite data from meteorological satellites into images and interactive visualization and animation will be implemented. Enjoy reading! Editorial Staff Tłumaczenie: anita Kwaterowska WARunkI ZAMIESZCZAnIA PRAC materiały (w wersji elektronicznej) do „Przeglądu Sił Powietrznych” prosimy przesyłać na adres: redakcja Wojskowa. Opracowanie musi być podpisane imieniem i nazwiskiem z podaniem stopnia wojskowego i tytułu naukowego. a także dokładny adres służbowy. the personnel of chancellery section is military. and professional soldiers are offered qualification improvement courses. faculties. a dean at the aviation Faculty in the Polish air Force academy. W przypadku braku wymaganych danych nie będziemy mogli opublikować danego materiału. or perhaps even two. and its main task was to train students — candidates for pilot officers — for air units and aircraft. PESEL. this month in Przegląd Sił Powietrznych (the air Force review) BrigGen jan rajchel from the Polish air Force academy writes an article on the occasion of the school’s anniversary. and since then it has been dealing with such various issues as infrastructure. a także imiona rodziców. according to the 2010 plan of modernization and expansion of the Polish air Force academy’s didactic data base. Ponadto należy dołączyć zdjęcie z aktualnym stopniem wojskowym. Zastrzega sobie przy tym prawo do dokonywania poprawek stylistycznych oraz skracania i uzupełniania artykułów bez naruszania myśli autora. col (Pil) Waldemar Gołębiowski. catering. a training chief in the 2nd tactical air Wing. We hope that our readers will find the remaining articles equally interesting. znaków (co odpowiada 6 stronom miesięcznika). PF-51 of august 18. currently. For that reason. 00-909 Warszawa lub przeglad-sz@redakcjawojskowa. datę i miejsce urodzenia. Z-47 of august 5. which provides an opportunity to lower the costs related to a full exploitation of the F-16’s operational capabilities. Polish representative with mccE shall ensure more effective cooperation and easier contact with other members of the program. he outlines the school’s plans for today and the future which evolve around the establishement of another. a deputy commander of the 4th training air Wing. prywatny i urzędu skarbowego oraz numer telefonu. należy również podać numery: niP. cosmonautics and state security. rysunki i szkice należy przygotować zgodnie z wymaganiami poligrafii (najlepiej w programie ilustrator lub corel). dowodu osobistego oraz konta bankowego. col (navig) marek Grzegorzewski. etc. Waldemar Bieniek (also from the Polish air Force academy) features the chancellery section in the organizational structure of the school. ich objętość powinna zawierać ok. Oryginalne rysunki i zdjęcia zakwalifikowane do druku honoruje się oddzielnie. at the same time. the transformation process was completed in accordance with a decision of minister of national Defense no. aleje jerozolimskie 97. col (Pil) adam Bondaruk.Przegląd Sił Powietrznych (The Air Force Review) Dear readers. presents the faculty where military and civil students are trained in aviation. the program is a great challenge from the point of view of organizing and coordinating all air force tasks. 2008 and no. Poland has joined the atarES program. the faculty also educates military staff in pilotage. zdjęcia w formacie tiff lub jpeg – rozdzielczość 300 dpi. writes about air-refueling and Polish aircraft. z których autor korzystał przy opracowywaniu materiału. 20 tys. it was established in 2007. . 2008. niezamówionych artykułów redakcja nie zwraca. air navigation and traffic air control. autorzy opublikowanych prac otrzymają honoraria według obowiązujących stawek. independent business activity or publishing. należy podać źródła. the 4th training air Wing was established. the academy is in the transformation phase. 2008. writes about the unit. redakcja przyjmuje materiały opracowane w formie artykułów.

|4 .str.