PANEVROPSKI UNIVERZITET APEIRON FAKULTET INFORMACIONIH TEHNOLOGIJA

Redovne studije Smjer „Inženjering informacionih tehnologija”

Predmet Projektovanje informacionih sistema

„DSS”
(seminarski rad)

Student Aleksandar Škorić, 19 – 09 / RIT

Predmetni nastavnik Prof. dr Branko Latinović

........................................................................................... 12 2 ......................1 1....................................................... Faza inteligencije ......................................................................................... 5 Faza selekcije ................................. 7 Zaključak ..............................................................................4 2........................................................................................................... Proces donošenja odluke ...................................................................................................... 5 1.................. 5 Implementacija ..........................................................3 1............................................................................................................................................................................ 5 Faza dizajna .............................2 1.............................. 11 Literatura ............................................................................. 6 DSS (Decision Support Systems) .................................................. 3 1.....Sadržaj Uvod.................................................................................................................................................................................

Osnovna ideja ovih informacionih sistema je da korisnik u interakciji sa izlaznim informacijama iz informacionog sistema donosi odluke. kada se pojavljuje veliki broj radova iz ove oblasti. koji su u bliskoj interakciji kako bi riješili kompleksne probleme. DSS definiše kao sistem koji donosiocu odluke omogućuje kombinaciju ličnog prosuđivanja sa računarskim izlazima u aktivnom korisničkom interfejsu sa mašinom.Uvod Informacioni sistemi za podršku odlučivanja ili DSS (Decision Support Systems) vezani su za nastanak i razvoj programskih jezika četvrte generacije i generatora aplikacija.e godine prošlog vijeka kada se počelo sa definisanjem strukturnih izvještaja. a u ‟80 – im godinama razvijaju se sistem grupnog odlučivanja ili GDSS (Group Decision Support Systems). godine (Austin. struktuiranosti i dr. Već krajem ‟70 – ih godina dvadesetog vijeka pojavljuje se MDS (Management Decision Systems). istraživača i korisnika DSS – a. Geriti koncept DSS tretira kao efikasnu mješavinu ljudske inteligencije. jer onakvo kakvo jeste zbog nečeg ne zadovoljava. 3 . Sva istraživanja se uglavnom svode na to da je DSS interaktivni kompjuterski bazirani sistem koji pomaže donosiocima odluke da koriste podatke i modele (u poslednje vrijeme se sve više govori o znanjima) pri rješavanju nestruktuiranih (polustruktuiranih i slabo struktuiranih) problema. DSS pomaže onima koji odlučuju. pružajući korisne informacije za proces odlučivanja. Texas) i okupila je oko 300 proizvođača. Razvoj sistema za podršku odlučivanju vezuje se za ‟60 . potom Intranet i interaktivno analitičko procesiranje ili OLAP (On – Line Analitical Processing). Kvalitet i brzina reagovanja na nastali problem. složenosti. izvršni informacioni sistemi ili EIS (Executive Information Systems) i ekspertni sistemi ili ES (Expert Systems). kao i ostale faze procesa odlučivanja zavise od psiholoških karakteristika donosioca odluke. Značajnija istraživanja sistema za podršku odlučivanja vrše se „70 . Svako odlučivanje počinje uočavanjem problema. da koriste podatke i modele kako bi riješili nestrukturirane i slabostruktuirane podatke. Autor Tierauf. a to su: nastajanje problema i uočavanje problema. Devedesetih godina prošlog vijeka pojavljuju se sistemi skladišta podataka ili DW (Data Warehouse) sa sistemom „iskopavanja podataka“ ili DM – om (Data Mining). Odlučivanje predstavlja izbor jedne ili više alternativa koja će obezbjediti postizanje cilja. ali i od vrste problema. informacione tehnologije i softvera. Potrebno je uočiti dvije kritične situacije koje prethode odlučivanju.ih godina prošlog vijeka. Problemom se smatra svaka situacija u kojoj se neko sadašnje ili dato stanje treba promjeniti. Prva međunarodna DSS konferencija održana je 1981.

Osnovni razlog zbog kojeg se oni pretežno koriste na višim nivoima odlučivanja. jeste taj. a ne da zamijeni donosioca odluka. znači. što su niži nivoi odlučivanja suočeni sa bolje struktuiranim problemima. Menadžer želi pravu informaciju.DSS treba da obezbjedi menadžeru vremenski odgovarajuću informaciju koja će biti tačna. Međutim. pa su u prilici da koriste egzaktne. u pravo vrijeme i u pravoj formi. on pokušava da integriše menadžment i tradicionalne funkcije obrade podataka. lakoj za razumijevanje i upravljanje. Svrha DSS – a je da podrži. upoređuje i formira informacije za odlučivanje. relevantna i kompletna. kvantitativne metode. Ovo je naročito karakteristično za najsloženije – strategijske informacije koje pruža DSS. Ovakav pristup omogućava postepeno dodavanje novih komponenti DSS – a koje će se uklopiti u postojeće sisteme. Ta informacija može biti rezultat ili može biti prikupljena sa spoljašnjih izvora. 4 . Zbog toga je najcjelishodnija izgradnja distribuiranih DSS – ova sa pristupom svim potrebnim informacionim resursima. DSS se može definisati i kao informacioni sistem koji ispunjava potrebe strateškog odlučivanja. DSS sadrži algoritme logičkih i racionalnih procesa putem kojih klasifikuje. DSS se koristi za slabo struktuirane probleme. on treba da podržava donošenje odluka na svim nivoima odlučivanja. koje su jednostavnije za primjenu i daju jednoznačne rezultate. U tom smislu osnovu DSS – a čine programi koji pristupaju analitičkim bazama podataka (skladišta podataka) i izvlače iz njih sintetičku informaciju u obliku i formatu kakav je potreban za dati nivo odlučivanja. Kako je DSS namijenjen odlučivanju. DSS mora da prikaže informaciju u adekvatnoj formi. Dio podataka za formiranje baze DSS – a može se koristiti iz spoljnih izvora ili specijalizovanih datoteka.

radi se na njegovoj lokaciji i definisanju nivoa prioriteta. 1. Kada je problem otkriven. Prema američkom naučniku Herbertu Simonu. 5 . Pretraga mogućnosti aktivnosti može se zasnivati na:  analitičkim tehnikama. Proces donošenja odluke Sam proces odlučivanja iniciran je uočavanjem problema ili situacije u kojoj se neko stanje treba promijeniti u cilju zadovoljavanja poslovnih procesa. kao i ocjenu nalaženja odgovarajuće alternativne akcije.2 Faza dizajna Faza dizajna obuhvata istraživanje. izlazne veličine i relacije među njima. Postavljanje modela podrazumijeva konceptualizaciju problema i njegovu apstrakciju na matematičko – numerički i / ili simbolički model. a to je – kome problem pripada? Faza inteligencije završava preciznim definisanjem problema. proces donošenja odluka uključuje 3 + 1 fazu.1 Faza inteligencije Faza inteligencije se odnosi na postavljanje i što preciznije definisanje problema tj. daje se odgovor na ključno pitanje. 1. dizajn. identifikaciju i definisanje problema.1. a to su:     inteligencija. razvoj i analizu mogućih pravaca aktivnosti.3 Faza selekcije Faza selekcije ili izbora uključuje pretragu mogućih pravaca aktivnosti. koja je kasnije dodana. 1. selekcija (izbor jednog pravca akcije) i faza implementacije. definisanje situacije koja zahtjeva donošenje odluke. Definišu se ulazne veličine.

Ova faza obično zahtjeva dosta vremena i ima najmanje izgleda za uspjeh.  pretraživanju naslijepo (blind search) i heuristici (nauci o modelima i principima nalaženja novog).4 Implementacija Faza implementacije je naknadno dodana. Implementacija predloženih rješenja predstavlja zaključnu fazu procesa donošenja odluka. 1. 6 .

modelima i znanjima i podsistemi korisničkog interfejsa. podsistem upravljanja modelima i podsistem upravljanja dijalogom. 7 . Između menadžment informacionih sistema i DSS . DSS (Decision Support Systems) Sistemi za podršku odlučivanju (Decision Support Systems). unaprijeđuju efektivnost i efikasnost procesa odlučivanja.a ima sličnosti i razlika. nosiocima odlučivanja obezbjeđuju kontrolu nad podacima. Oni ne zamjenjuju menadžere u donošenju odluka. informatičari.2. Decision Support Systems su nadogradnja više različitih disciplina i zasnovani su na teoriji odlučivanja. Sistemi za podršku odlučivanju obično se definišu kao informacioni sistemi koji se izgrađuju da bi donosiocima odluka pomogli u rješavanju slabo strktuiranih problema odlučivanja. Osnovne komponente sistema za podršku odlučivanju su podsistemi za upravljanje podacima. već im pružaju podršku kod odlučivanja. kao i druge aplikacije. Njihov osnovni cilj je da obezbjede kvalitetne informacije za proces odlučivanja radi povećanja efikasnosti odlučivanja. a obuhvataju programske jezike specijalne namjene. pristup analitičkim alatima i mogućnost komuniciranja sa ostalim nosiocima odlučivanja. olakšavaju interpersonalne komunikacije. Osnovni podsistemi sistema za podršku odlučivanju su:    podsistem upravljanja podacima. pomažu kod definisanja i rješavanja problema. U alate sistema za podršku odlučivanju spadaju hardverski i softverski elementi koji omogućavaju izgradnju specifičnih sistema za podršku odlučivanju i generatora sistema za podršku odlučivanju. Decision Support Systems bazirani su na procesu odlučivanja. Specifični sistemi za podršku odlučivanju podrazumijevaju hardware i software koji omogućavaju donosiocima odluka rješavanje specifičnih skupova međusobno povezanih problema odlučivanja. Decision Support Systems utiču na sposobnost upravljačkog odlučivanja. kao i na informatičkim stručnjacima i menadžerima. Menadžment informacione sisteme kreirali su stručnjaci sa tehničkim iskustvom.

pa se može reći da sistemi za podršku odlučivanju nastaju dogradnjom upravljačkih informacionih sistema podsistemom upravljanja modelima. 8 .Drugi IS organizacije Podsistemi Interni podaci Upravljanje podacima Upravljanje modelima Eksterni podaci Upravljanje dijalogom Korisnici i zadaci Slika 1: Podsistemi DSS .a Upravljanje podacima i dijalogom postoji i kod drugih vrsta upravljačkih informacionih sistema. Karakteristike DSS . Podsistem upravljanja modelima. menadžeri direktno pristupaju podacima i poznaju ambijent odlučivanja. a oslanjaju se na sopstveni sud i akcenat je na efektivnosti i efikasnosti. omogućio je donosiocima odluka modeliranje raznih problema odlučivanja. akcenat je na manipulaciji sa podacima. računarskih mreža i softvera za podršku dijaloga čovjek – računar.a su:     usmjerenost na zadatke koji zahtjevaju prosuđivanje menadžera. sistemi za podršku odlučivanju predstavljaju u rukama menadžera alat koji će im omogućiti da realizuju primarne ciljeve definisane strateškim planom. Korisnik koji koristi DSS može da uprosti model odlučivanja tamo gdje je to moguće. Dakle. u sinergiji sa primjenom mikroračunara.

DSS alati mogu biti prosti kada koriste iste baze podataka.a zove se elektronsko vođenje sastanka. koja može biti rezultat unutrašnjih ili spoljašnjih izvora. Informacija. Strategijsko upravljanje za najviši menadžment nivo podržava postavljanje ciljeva. stepena centralizacije odlučivanja: viši ili niži stepen decentralizacije i stepena saradnje donosioca odluka. razvoj planova i politika. relevantna i kompletna. Data martove i skladišta podatka. laka za razumijevanje i upravljanje. Praktična realizacija GDSS . vremenske udaljenosti donosioca odluka: svi učestvuju istovremeno ili ne. izbor strategije. od faze definisanja problema. i složeni gdje se koriste neke tehnike vještačke inteligencije. Najniži nivo menadžera koristi DSS koji podržava uspješnu realizaciju operativnih planova i programa. DSS podržava sve faze u procesu odlučivanja. komuniciranju i rješavanju problema. Osamdesetih godina prošlog vijeka počeo je da se razvija sistem za grupnu podršku odlučivanju ili GDSS (Group Decision Support Systems). uključujući relacione baze podataka. definisanje vizije i misije.Veoma je važno da DSS menadžeru pravovremeno obezbjedi informaciju koja treba da bude tačna. već i visoko sofisticirane metode u donošenju odluka. Na sledećoj slici prikazano je da se DSS paketi mogu izvoditi na različitim računarskim platformama i da se mogu integrisati sa izvorima podataka korporacije. Za srednji nivo menadžmenta upravljačka kontrola podržava efektivno i efikasno korištenje resursa organizacije i pruža podršku pojedinim funkcionalnim područjima. Dizajn i struktura podsistema upravljanja zavisi od:     prostorne dislociranosti donosioca odluka: svi su na istom mjestu ili ne. gdje EMS (Electronic Meeting System). 9 . treba da bude u odgovarajućoj formi. Integracija raznovrsnih platformi je glavni cilj današnjeg elektronskog poslovanja. preko faze projektovanja i faze izbora pa do faze implementacije. predstavlja softverski sistem za podršku grupnom odlučivanju upotrebljavajući ne samo informacionu tehnologiju.

Internet Intranet Extranet Korporacijski informacioni portal Gateway Korporacijski informacioni korisnički interfejs Agenti pretraživanja DM OLAP Data Mining DSS Šta – ako modeli Senzitivni modeli Goal – seeking modeli Optimizacioni modeli KM Knowledge Management Funkcije upravljanja bazom podataka Data Mart Operacione baze Druge poslovne apliakcije Analitičke baze Baze znanja Slika 2: Informacioni portal korporacije i DSS 10 .

Ti sistemi sadrže velike količine informacija o poslovanju u digitalnom obliku te se mogu iskoristiti za unaprjeđenje cjelokupnog poslovanja. transakcijski ili sistemi za podršku poslovanju. S razvojem tehnologije i teorije odlučivanja pojavljuju se i nova praktična ostvarenja i primjene sistema. Na taj način menadžeri mogu vidjeti uzročno . Osnovna svrha sistema je služiti kao pomoćno sredstvo menadžerima. 11 . Savremene poslovne okoline su opremljene različitim oblicima informacionih sistema kao što su upravljački. Ovisno o vrsti menadžera sistem podatke prikazuje na različit način. Razvoj globalne mreže (Internet) i veba posebno je utjecalo na širenje sistema zbog mogućnosti korištenja online baza podataka i udaljenih web dokumenata.Zaključak Sistemi za podršku odlučivanju razvijaju se već duži niz godina. U velikim poslovnim okolinama donošenje kvalitetnih odluka zahtjeva usporednu analizu velike količine informacija. Prvi cilj sistema je integrisati podatke o poslovanju firme i predočiti ih menadžeru na odgovarajući način. Svrha sistema nije automatizacijom donošenja ukloniti menadžere niti menadžerima ponuditi rješenja problema. Sistemi za podršku odlučivanju namijenjeni su za pružanje pomoći menadžerima prilikom donošenja odluka. Neispravno korištenje ili ignorisanje ovih informacija često vodi gubicima u poslovanju ili čak zatvaranju firme u potpunosti. U samim počecima razvoja pojedini oblici nisu bili primjenjivi u praksi. Drugi i bitniji cilj sistema je omogućiti istraživanje i analizu učinka pojedinih odluka na cjelokupno poslovanje.posljedične veze u poslovnim procesima i donijeti kvalitetnije poslovne odluke.

fer. prof. Panevropski Univerzitet “APEIRON” Banja Luka. doc. 2009. Panevropski Univerzitet “APEIRON” Banja Luka.hr.Literatura    INFORMACIONI SISTEMI. 2006. dr Gordana Radić. 01. http://www.aspx?fileticket=Unr1T9xSZI0%3D&tabid=78&mid=630&lang uage=en-GB.zpr. godina http://www. godina UPRAVLJANJE POSLOVNIM INFORMACIONIM SISTEMIMA. 26. dr Branko Latinović. 12 .fer.hr/zpr/LinkClick.zpr.2012.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful