○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○

○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○

○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○

○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○

ALUMN@:

3º eso

teatro clásico

ies de melide

departamento de grego

curso 2011-12

APUNTAMENTOS

 
1. FUNCIÓN E CARACTERÍSTICAS BÁSICAS DO TEATRO EN GRECIA   
  O  teatro  grego  ten  o  seu  máximo  esplendor  na  Atenas  democrática  do  s.  V  a.  C,  no  chamado  século  de  Pericles.A  representación teatral é un acto:  ‐  Relixioso:  forma  parte  do  culto  a  Dioniso  e  nel  ten  a  súa  orixe. As súas festas anuais eran no mes de xaneiro as  Leneas , e no mes de marzo as Grandes Dionisias .  ‐  Social:  é  un  espectáculo  popular,  de  goce  do  ocio  de  forma  colectiva. Implica a participación do espectador, a súa  reflexión sobre problemas humanos e temas políticos.     A  representación  teatral  está  organizada  pola  polis  ou  Estado en forma de concurso, cun premio para o mellor poeta tráxico e outro para o mellor poeta cómico.    Os cidadáns ricos costeaban as representacións co pago de impostos e recibían honores se a obra era  premiada. Estes ʺpatrocinadoresʺ denominábanse coregos.   

2. ELEMENTOS ESCENOGRÁFICOS 
  Tódolos  compoñentes  da  obra  teatral  levaban  máscara  e  disfrace.  ‐  Na  traxedia:  vestiduras  solemnes  e  luxosas,  máscaras  de  expresión  tráxica e o coturno, un calzado de madeira con sola bastante grosa. Este  calzado  especial  aumentaba  a  altura  dos  actores  conferíndolles  unha  ʺelevación moralʺ.  ‐  Na  comedia:  disfraces  de  animais,  mulleres  e  grotescos  en  xeral  e  máscaras cómicas.    En cada representación  teatral interviñan:  ‐ Actores: ata un máximo de tres,  polo que cada un debía representar  varios papeis:  Protagonista: actor principal  Antagonista: segundo actor  Terceiro actor: facía todos os demais papeis  Os  actores  eran  sempre  homes  e  desempeñaban  papeis  femininos  cando  era  necesario.  Ás  veces  podían  intervir  nenos  e  personaxes  mudos,  que  non  eran  actores  profesionais.  Os  actores  recitaban  e  cantaban  na  escena.  ‐ O coro: era fundamental na traxedia. Facía a función dun personaxe máis que dialogaba cos actores sobre o  que estaba acontecendo. Os seu compoñentes denominábanse coreutas; e estaban dirixidos polo corifeo, que é  quen toma a palabra cando había que recitar. O coro cantaba e danzaba na orquestra.  En toda peza teatral, especialmente na traxedia, soe haber un momento de máxima tensión ou clímax  que  se  sucede  dun  anticlímax.  No  clímax  soe  producirse  a  morte  tráxica  do  protagonista  ou  algún  outro  personaxe. A representación da morte era tabú no drama grego, polo que este momento non podía ser posto  en escena e debía ser referido por outro personaxe,  normalmente un mensaxeiro.  Un  dos  recursos  para  aumentar  a  tensión  dramática  é  a  chamada  ironía  tráxica,  utilizada  principalmente  por  Sófocles.  Prodúcese  cando  un  personaxe  é  víctima  dun  discurso  de dobre  sentido,  que  coñecen os espectadores, pero el non.  Nas  pezas  teatrais  había  unidade  espacial  e  temporal:  a  acción  desenvolvíase  nun  escenario  único  (un so lugar) e nunha xornada (un so día)     

Teatro grego. Páx. 1 

3. OS XÉNEROS TEATRAIS 

 
  Temas  Tratamento  Personaxes  Traxedia  heroicos ou lendarios (mitolóxicos)  tono solemne e grandioso  heroes ou heroínas  Comedia  ficción  tono desenfadado  personaxes populares, animais, deuses ou heroes  ridiculizados... 

     Na  traxedia  grega  exprésase  claramente  o  sentimento  tráxico da vida: céntrase no dolor humano.    Todo  xira  en  torno  ó  heroe  tráxico.  Nas  traxedias  de  Sófocles,  o  heroe  é  un  personaxe  que,    a  pesares  de  ser  moralmente  superior  ós  demais,  non  pode  evitar  cometer  unha  falta  (hybris,  en  grego)  que  altera  a  orde  moral  establecida  ou  aceptada pola sociedade. O destino, que está por riba de deuses e  humanos, equilibrará de novo a balanza. O heroe pasa por unha  situación de angustia que é compartida polo público, espertando  nel  paixón  e  compaixón.  Ó  final  o  heroe  acepta  o  destino  e  a  xustiza divina que o liberan da súa angustia.    A  función  da  traxedia  era  a  de  formar  o  pobo,  darlle  unha  lección  de  temperanza  e  moderación.  O  público  nas  representacións liberaba as súas paixóns, producíndose nel unha  liberación (catarse, en grego).      A  comedia  perseguía  fins  semellantes  ós  da  traxedia:  liberar  ó  home  das  súas  angustias  e  opresións.  O  heroe  cómico  por medios fantásticos consegue liberar a Atenas dos seus males:  a  guerra,  os  malos  gobernantes,  as  incomodidades,  os  malos  poetas...  chegando  a  un  estado  de  felicidade.  Na  comedia  hai  unha  ensinanza  máis  directa,  amósanos  unha  situación  menos  distante que na traxedia. É dicir, o espectador atópase máis cerca  do  heroe  cómico,  que  vive  unha  situación  cotiá,  que  do  heroe  tráxico que vive unha situación extraordinaria.   

4. PRINCIPAIS AUTORES TEATRAIS GREGOS 
  Tráxicos:  ‐ Esquilo (525‐428 a. C.) do que se conservan 7 traxedias.  ‐ Sófocles (496‐406 a. C.) 7 traxedias  ‐ Eurípides (480‐406 a. C.) 18 traxedias    Cómicos:  ‐ Aristófanes (445‐385 a. C.) 11 comedias (Comedia Vella ou política)  ‐ Menandro (342‐294 a. C.) 1 comedia e fragmentos (Comedia Nova)   

 
 

CRONOLOXÍA     490‐479  a.  C.  Guerras  Médicas:  Os  gregos  vencen  ós  persas  (Batallas  de  Maratón,  Termópilas,  Salamina,  Platea...)  477  Confederación  Délica:  alianza  militar  para  controlar  o  perigo  persa  liderada polos atenienses, con base  na  illa  de  Delos    Talasocracia  ateniense   462  a.  C.  Reformas  democráticas  de  Pericles  y  Efialtes  que  aumentan  competencias da asemblea   431‐  404  a.  C.  Guerra  do  Peloponeso:  Esparta  enfróntase  a  Atenas  para  tentar  frear  a  súa  política  imperialista.  429 Peste de Atenas: morre Pericles.  421 Paz de Nicias: tratado por 50 anos.  413 reanúdase a guerra. Esparta pide axuda  a  Persia    e  equipa  a  súa  flota.    Na  batalla  de  Decelia  Esparta  cerca  a  Atenas por terra.  411  Triunfo  da  oligarquía,  réxime  non  democrático,  en  Atenas.   Sublevación  do  exército  e  proclamación  de  Alcibíades  como  xefe supremo.  405  Batalla  de  Egospótamos:  derrota  definitiva de Atenas.  404  Atenas  derriba  os  muros  longos  e  entrega  a  súa  flota.  Tiranía  dos  Trinta:  réxime  de  terror  cun  goberno oligárquico proespartano.   403  Restablecemento  da  democracia  en  Atenas.  Crises  económicas  e  sociais.  395  a.  C.  Atenas  alíase  con  Tebas,  Argos  e  Corinto,  inimigas  de  Esparta,  para  intentar acabar coa súa hexemonía,  pero son derrotadas por Esparta en  Coronea 

Teatro grego. Páx. 2 

5. EURÍPIDES (480‐406 a. C.) 
  A súa vida transcorre no s. V a. C. Vivía retirado na illa de Salamina e posuía unha  boa biblioteca, feito excepcional na Atenas desta época. A diferenza doutros literatos  da súa época, non participou activamente na política.    Eurípides  é  o  poeta  tráxico  de  quen  conservamos  máis  obras  (19);  sen  embargo en vida recibiu moitos menos premios teatrais que Sófocles. 

Trazos da súa obra: 
  Eurípides é o representante dunha época en cambio porque introduce cambios con respecto a Sófocles:   ‐ Trata os temas do seu tempo con claridade: problemas matrimoniais, a humillante situación da muller, as  relacións sexuais, o enorme poder do amor, o mundo dos escravos, os horrores da guerra...  ‐ Cuestiónase o papel dos deuses: a xustiza de Zeus, a validez dos oráculos de Apolo...Critica a uns deuses  que  actúan  levados  por  vinganzas  persoais.  Segundo  afirma  o  coro  nos  versos  410  e  ss.  de  Medea  “Contra  corrente  flúen  as  augas  dos  ríos  sagrados.  A  xustiza  e  todo  vólvese  do  revés.  Entre  os  homes  as  decisións son enganosas e fe nos deuses non é firme”    ‐ Racionaliza os mitos e os humaniza, concedendo unha maior importancia ás accións humanas. O home non  será  un  mero  executor  do  destino,  é  o  responsable  da  súas  accións.  Os  seus  heroes  tráxicos  están  máis  próximos  ao  home  común,  sofren  e  cometen  erros  coma  el.  Ex:  Medea  é  consciente  da  impiedade que cometerá matando aos seus fillos, pero o seu desexo de vinganza sobreponse á razón  e impídelle atender os prudentes consellos do coro, formado por mulleres de Corinto.    En canto ao seu estilo tamén é innovador:  ‐ Resta importancia ao coro, que non comenta a acción da obra, senón que trata temas cotiáns próximos aos  espectadores:  a  situación  da  muller,  os  problemas  do  matrimonio,  as  penas  dos  humanos,  os  desastres da guerra, a loanza da natureza... Os coros, aínda que non teñan peso no argumento, son  dunha gran beleza lírica.  ‐ Emprega ás veces o “deus ex machina”, é dicir, unha figura divina que aparecía no escenario suspendida  dunha  especie  de  grúa  no  final  dalgunhas  obras,  aportando  unha  solución  ao  conflito  creado.  Ex:  Medea, despois de consumar a súa vinganza fuxe nun carro tirado por dragóns alados.    MEDEA    O mito de Xasón e os Argonautas  Xasón,  fillo  do  lexítimo  rei  de  Iolcos,  é  obrigado  por  Pelias,  usupardor do trono e medio irmán do seu pai, a conseguir o vélaro de ouro.  Este obxecto máxico era a pel dourada dun carneiro, que estaba na afastada  Cólquide  (hoxe  Xeorxia)  custodiada  por  un  dragón.  Xasón  mandou  construír  unha  nave,  o  Argos,  e  recrutou  unha  tripulación,  os  Argonautas  para  poder  realizar  esta  viaxe.  Unha  vez  chegado  ao  seu  destino  tras  numerosas  aventuras,  Xasón  debe  someterse  a  unha  serie  de  duras  probas  impostas polo rei da Cólquide Eetes para obter o vélaro dourado. Medea, a  filla  do  rei,  perdidamente  namorada  de  Xasón,  ofrécelle  a  súa  axuda  a  cambio  de  que  case  con  ela  e  leve  de  volta  á  súa  patria.  Xasón  accede  e  grazas  a  maxia  de  Medea  consegue  superar  as  probas,  pero  o  rei  Eetes  négalle o famoso vélaro. Medea consegue o vélaro de ouro adormecendo ao  dragón coas súas artes e fuxe con Xasón, levando ao seu irmán como refén.  Para atrasar a persecución do seu pai, Medea mata e esnaquiza ao seu irmán.  A parella chega a Iolcos tras unha longa viaxe e, despois de entregar o vélaro a Pelias, Xasón reclama o trono  que lexitimamente lle corresponde. Ao negarse Pelias a ceder o poder, Meda víngase de el facendo que as  súas propias fillas o maten mediante un engano. A parella é desterrada e exíliase en Corinto. 
Teatro grego. Páx. 3 

  A traxedia de Eurípides    Medea  é  abandonada  polo  seu  esposo  Xasón,  cando  este  decide  casar  coa  princesa  Glauce,  filla  de  Creonte,  rei  de  Corinto.  Dado que Medea, coa súa fama de meiga, supuña unha ameza para a  nova  familia  de  Xasón,  é  desterrada  por  orde  de  Creonte,  polo  que  debe  abandonar  inmediatamente  a  cidade  de  Corinto.  Sentíndose  abandonada  e  traizoada,  Medea  trama  unha  terrible  vinganza.  Consegue  aprazar  o  seu  desterro  un  día  e  convence  ao  seu  antigo  esposo  para  que  perdoe  aos  seus  fillos  do  exilio  Para  tratar  de  reconciliarse coa nova esposa de Xasón, envíalle por medio dos nenos  uns agasallos, que resultan ser unha trampa: un vestido e unha coroa  envelenados  que  provocan  unha  morte  dolorosa  a  Glauce  e  ao  seu  pai, cando acude a valerlle. Medea, para causarlle aínda máis dolor a  Xasón, mata ao seu propios fillos e fuxe de Corinto nun carro tirado  por  dragóns  alados,  deixando  a  Xasón  sumido  nunha  profunda  desesperación.    En  Medea  Eurípides  trata  cuestións  de  interese  na  sociedade  da súa época que seguen a ter validez hoxe en día, como o papel da  muller  na  sociedade  e  a  súa  humillante  situación.  Este  estado  de  inferioridade  está  expresado  nos  versos  230  e  ss:  “De  todos  os  seres  que  teñen  vida  e  pensamento,  as  mulleres  somos o máis desgraciado. Primeiro temos que comprar ao noso marido cunha dote abundante e coller un amo para o  noso  corpo.  Este  é  o  peor  dos  males...”  A  protagonista  reflexiona  sobre  a  escasa  liberdade  da  muller  en  comparación co home e a nula consideración social das tarefas que teñen que realizar as mulleres. En Meda,  á desvantaxe de ser muller, únese a de ser estranxeira, que se atopa soa nun país que non é o seu (v 255 e  ss.): “abandonada e sen cidade, sufro a aldraxe de ese home, arrebatada como botín dunha terra estranxeira, sen nai, sen  irmán,  sen  parentes  para  saír  desta  desgraza”.  Esta  condición  de  estranxeira,  faina  descoñecida  e  temida  por  todos,  porque  ademais  practica  artes  máxicas  (v.  292  e  ss.):  “Non  agora  por  primeira  vez,  senón  moitas  veces,  Creonte,  a  miña  fama  prexudicoume  e  causoume  grandes  males  [...]Pois  ao  ser  sabia  a  uns  parézolle odiosa,  a  outros  unha vaga, a outros inimiga. Mais eu non son demasiado sabia. Pero ti, efectivamente, tesme medo...”  Algúns  intelectuais  contemporáneos  de  Eurípides  acusárono  de  misoxinia  (odio  ás  mulleres)  por  crear un personaxe tan pasional con instintos asasinos e antinaturais, Medea é definida pola nodriza coma  un ser violento e terrible xa no comezo da obra. Ela mesma declara (v. 408 e ss.): “... as  mulleres, por natureza,  somos incapaces para o bo, pero as máis hábiles artífices para o malo”,  v. 263 e ss. : “ Pois unha muller para outras  cousas está chea de medo, é covarde ao ver o combate e as armas, pero cando é aldraxada por cuestión de leito, non hai  mente máis asasina!” Non obstante nos v. 415 e ss. o coro afirma ”As lendas darán un xiro até que logre boa fama.  Chega o prestixio para a estirpe feminina. A mala fama xa non afectará ás mulleres”, presaxiando tempos mellores  para as mulleres e o triunfo dos menos favorecidos.  Máis  que  odio  as  mulleres,  en  Eurípides  atopamos  un  interese  por  estudar  o  irracional  do  ser  humano, afondando na alma feminina atormentada polo sufrimento e a paixón, que se impón a razón. Eros,  o amor, aparece condicionando a conduta humana, moitas veces até os límites, como no caso de Medea, que  foi  capaz  de  traizoar  á  súa  familia  e  á súa  patria,  para  logo  ser  tamén  vítima ela  dunha  traizón.  O  amor  é  unha paixón fundamental na vida do home, que arrastra e tiraniza, podendo traernos tanto os maiores males  como os maiores bens.  Medea  foi  estreada  no  431  a.  C.,  comezo  da  Guerra  do  Peloponeso,  que  enfrontou  a  Atenas  contra  Esparta.  A  acción  transcorre  en  Corinto,  cidade  culpable  do  estalido  da  guerra,  xa  que  encirrara  a  Esparta  contra  Atenas.  Corinto  é  unha  cidade  hostil  para  a  protagonista,  que  ten  que  saír  desterrada,  mentres  que  Atenas  aparece  como  unha  cidade  acolledora,  xa  que  o  seu  rei  Exeo  ofrece  hospitalidade  a  Medea.  Como  noutras traxedias gregas, vemos tamén como en Medea se reflicte a situación política do momento.   

Teatro grego. Páx. 4 

  6. CUESTIONARIO SOBRE MEDEA DE EURÍPIDES   (Cuestións posibles para o exame)     
1. Busca información sobre o mito de Xasón e os Argonautas, con especial atención aos nomes propios e pasaxes  que cita a nodriza ao comezo da obra. Elabora un mapa coa viaxe do Argonautas.    2. Fai unha árbore xenealóxica sobre as as familias de Medea e Xasón. Investiga as outras versións do mito sobre a  morte dos fillos de Medea.    3. Función do monólogo inicial da nodriza, como se chamaba esta parte da traxedia?    4. Explica cales eran as condicións da muller na antiga Grecia a partir do monólogo de Medea nos v. 213 e ss. A  estas condicións engádense as de estranxeira. Explica tamén cales son.    5. Para algúns dos seus contemporáneos, Eurípides era un misóxino. Busca na obra posibles exemplos deste odio  ás mulleres e expón a túa opinión razoada sobre si Eurípides era ou non misóxino.    6. Por que Creonte decide desterrar a Medea?    7. Investiga quen era Exeo e pescuda si se cumpriu ou non a promesa de Medea de habería ter descendencia nos v.  717  e  ss.  Explica  que  causas  da  política  do  momento  poderían  relacionarse  co  ofrecemento  de  hospitalidade  de  Exeo a Medea.    8. Monólogo de Medea, v. 764. Explica o plan de Medea e os seus sentimentos contraditorios    9. Cales son os argumentos de Xasón para traizoar a Medea?    10. Cal é a función do mensaxeiro nos v. 1136 e ss.?    11. Por que cres que Medea non mata a Xasón, único responsable dos seus males?    12.  Explica  en  que  consiste  o recurso do deus ex machina  e  si  é  usado  por  Eurípides  en Medea.    13.  Investiga  que  é  o  complexo de Medea e razoa  si che parece axeitado o uso  deste termo na psicoloxía. 

  BIBLIOGRAFÍA 
  ‐ Introdución desta unidade didáctica  ‐ Introdución e guía didáctica de E.A. Ramos Jurado, na ed. de Prosopon de  Medea de Eurípides  ‐ http://issuu.com/cardelle/docs/cuestionarios_de_medea_e_hip_lito  ‐ Diccionario de mitología griega y romana. P. Grimal. Ed. Paidós  ‐ Diccionarios de mitoloxía (signatura 292)  ‐ http://www.slideshare.net/mercedesmadrid/medea‐2337615  http://aspasiamelide.blogspot.com/2009/02/xason‐e‐os‐argonautas‐primeira‐gran.html 

Teatro grego. Páx. 5 

7. FUNCIÓN E CARACTERÍSTICAS BÁSICAS DO TEATRO EN ROMA 
    ORIXES      Pouco  sabemos  das  orixes  do  teatro  romano,  xa  que  as  primeiras  representacións  eran  improvisacións de carácter popular que seguramente non se puñan por escrito. Podemos fixar o nacemento  oficial  do  teatro  a  principios  do  s.  III  a.  C.,  data  na  que  Roma  entra  en  contacto  coa  cultura  grega  ao  conquistar  o  sur  de  Italia  e  Sicilia,  importantes  colonias  gregas  denominadas  ʺMagna  Greciaʺ.  Os  autores  romanos  comezan  a  adaptar  comedias  gregas,  converténdose  en  continuadores  dunha  cultura  superior  á  deles.  

  A REPRESENTACIÓN TEATRAL 
    Mentres que os gregos solían aproveitar unha ladeira ou declive do terreo para construír os teatros e  dispor  as  gradas,  os  romanos  por  medio  de  arcos  e  estructuras  abovedadas  puideron  levantar  edificios  independentes.  A  práctica  eliminación  do  papel  do  coro  nas  representacións  romanas,  fixo  que  a  zona  semicircular (orquestra) que lle estaba reservada quedase notablemente reducida.   O  escenario  romano  dispuña  de  un  decorado  fixo  (escena),  que  simulaba  unha  estructura  arquitectónica: unha especie de edificio con tres portas,  adornado  con  tres  pisos  de  galerías  con  columnas,  na  que  se  representaba  a  acción,  que  normalmente  tiña  lugar na rúa, diante de tres casas.   Os  actores  eran  sempre  homes,  que  podían  representar  varios  papeis,  incluso  femininos,  cambiando de indumentaria e de perruca (na comedia  non  era  tan  frecuente  o  uso  das  máscaras  como  os  actores  gregos).  Tamén  usaban  coturnos,  uns  zapatos  de sola grosa que lle daban unha maior elevación.           

8. A COMEDIA ROMANA 
Roma herdou os xéneros literarios gregos, e dentro do drama cultivou con máis éxito a comedia que  a traxedia.   En Grecia, coa Comedia Vella  de Aristófanes (s.V a. C.) podíase criticar a personaxes concretos; pero  cando Menandro escribe a Comedia Nova, xa non hai esa liberdade, polo que centra os seus temas na vida  cotiá. Os personaxes son sempre os mesmos e inconcretos: o escravo enredante confidente das aventuras do  seu  amo,  o  pai  de  familia  consentidor,  o  parásito  lambón  e  adulador,  o  soldado  fanfurriñeiro,  as  mulleres  case sempre de ʺvida alegreʺ.... Se a comedia de Aristófanes era unha forma de loita política, a de Menandro  só pretendía facer rir.  A comedia romana basease na Comedia Nova grega., e por iso recibe o nome de ʺpalliataʺ (< Pallium,  manto  grego  co  que  cubrían  os  actores).  Son  representacións  de  ambientación  grega:  os  personaxes,  o  escenario xeográfico, os costumes...  A  comedia  romana  evolucionou  elementos  da  comedia  e  traxedia  gregas  como  os  coros,  que  eran  partes  recitadas  e/ou  cantadas  por  un  grupo  de  persoas  (os  coreutas).  Estas  partes  desenvolvíanse  na  orquestra,  onde  o  coro  tiña  tamén  espacio  para  danzar.  Na  comedia  nova  había  partes  musicais  nos  entreactos, xa que estas partes musicais ou cantica eran moi do gusto do público.   Os comediógrafos traducían ou adaptaban obras gregas, ás veces usaban un procedemento chamado  contaminatio, que consistía en mesturar dous argumentos de comedias gregas.  
Teatro grego. Páx. 6 

 

9. PRINCIPAIS AUTORES TEATRAIS ROMANOS 
  Cómicos:  ‐ Plauto (251‐184 A. C.) do que se conservan 20 comedias  ‐ Terencio (190‐159 a. c.) 6 comedias  Tráxicos:   ‐ Séneca (4 a. C.‐ 65 d. C.) 8 traxedias (para ser lidas) 

 

  

 

10. PLAUTO (251‐184 A. C.) 
  Introduce en Roma a Comedia Nova. Plauto é un home do pobo que vive  nunha  situación  económica  e  política  difícil  e  escribe  para  sobrevivir:  ten  que  contentar  o  público  para  conseguir  que  os  maxistrados  costeasen  a  representación.  Aínda  que  os  personaxes  son  gregos  e  a  escena  soe  ser  Atenas,  Plauto axeita a Comedia Nova a Roma:   ‐  suprime  chistes  refinados  e  explica  costumes  descoñecidos  para  os  romanos.  Os  seus  chistes  baséanse  na  dobre  interpretación,  na  esaxeración,  no  equívoco,  na  burla  aos  forasteiros,  provincianos,  campesiños..  ‐ utiliza os prólogos como explicación da peza, pero tamén para acadar a atención do público.  ‐ escolle argumentos choqueiros e ridículos, xa de por si cómicos, inspirados na vida cotiá  ‐ busca a complicidade do público, que coñece o engano mentres que o personaxe afectado ignórao.  ‐ conserva os personaxes fixos da Comedia Nova, que son tipos populares do agrado do público: o  senex (vello cutre e rosmón e ás veces consentidor do fillo), o servus (escravo intelixente e enredante,  normalmente o protagonista), o adulescens  (mozo de boa familia namoradeiro e consentido), o leno/a  (alcaiote/a  avarento),  a  meretrix  (prostituta)  o  parasitus  (gorrón)  que  so  pensa  en  comer  e  beber  a  conta dos demais, o miles gloriosus (soldado fanfurriñeiro) que se gaba de todo pero que no fondo é  un covarde, o vello avaro que é capaz de perder a súa familia antes que gastar o seu diñeiro  ‐ inspírase nas comedias gregas e ás veces funde dúas nunha: contaminatio    Hoxe  conservamos  unhas  vinte  comedias  de  Plauto  entre  as  que  destacan  Anphitrión,  Asinaria,  Aulularia, Casina, Os Xemelos, O Miles gloriosus (O soldado Fanfurriñeiro), Mostellaria (a Pantasma), Cistellaria (O  cestiño)....     Plauto, que sempre viviu entre as clases baixas, leva esas clases á escena: o escravo é o protagonista  do  seu  teatro  e  a  súa  diversión  son  os  conflitos  amorosos  e  familiares  dos  seus  amos.  O  seu  teatro  reflicte  extraordinariamente a linguaxe falada pola xente, o latín vivo e vulgar. 

 
Argumento do Miles Gloriosus (O soldado Fachendoso) 
  Pirgopolinices,  un  soldado  fachendoso  do  que  todos  se  burlan,  rapta  a  Filocomasia,  cortesá  ateniense  amante  de  Pleusicles,  e  lévaa  a  Éfeso.  Este  soldado  recibe  como  regalo  duns  piratas  a  Plaestrión,  escravo  tamén  de  Pleusicles.  Este  mozo  ateniense  viaxa  a  Éfeso  para  intentar  recuperar  á  súa  amante  e  escravo,  hospedándose  na  casa  contigua  á  do  miles.  Coa  complicidade  de  Pleriplectómeno,  vello  veciño  do  militar, o escravo Palestrión argallará todo de xeito que o seu  antigo  amo  poda  ver  á  súa  amada.  Grazas  ás  mañas  do  escravo,  Pleusicles  recuperará  a  Filocomasia  e  Palestrión  e  regresará a Atenas. 
Teatro grego. Páx. 7 

11. CUESTIONARIO SOBRE MILES GLORIOSUS DE PLAUTO 
(Cuestións posibles para o exame)   
1. Resume brevemente o argumento da obra     2. Identifica ós personaxes fixos da comedia romana.  Personaxe  servus  senex  adulescens  meretrix  miles gloriosus  parasitus  Nome na comedia              Descrición do personaxe             

  3. É frecuente que Plauto nas súas comedias utilice ʺnomes parlantesʺ para denominar ós seus personaxes, con elo  pretende que o espectador supoña as función deles nada máis escoitar o seus nomes. Di que personaxes derivan  dos seguintes termos latinos ou gregos e explica o seu nome.    Termo latino ou grego  Nome do personaxe  Explicación nome‐personaxe    pirgo (πύργος): fortaleza    poli (<πολύ‐/): moito  ‐nikes (<νική): vitorioso  palestra  (<πλαίστρα):  palestra    (lugar onde se practica a loita)  arto (<ἄρτος): pan    ‐trogo (<τρώγω): comer 

   

  4. Cal é a función do parlamento de Palestrión no comezo do Acto II?    5.  Neste  parlamento  de  Palestrión,  este  explica  que  a  comedia  chamábase  en  grego  Alatson,  estaba  traducida  do  grego? ¿Porque a acción se desenvolve nunha cidade grega? ¿Porque tamén son gregos os nomes dos personaxes?     6.  Os  personaxes  xuran  constantemente  por  Pólux  e  Cástor.  Pescuda  quen  eran  estes  personaxes,  de  quen  descendían, que nome recibían en grego, quen eran as súas irmás e como foi o final da súa vida.    7. En que consiste o plan de Palestrión?    8.  ¿Cal  era  o  máximo  castigo  para  un  escravo,  ao  cal  fan  referencia  Esceledro  e  Palestrión?¿Cres  que  os  escravos  en  Roma vivían na mesma situación de Palestrión?    9. ¿Que papel xoga na comedia o escravo Palestrión?    10.  Pon  exemplos  do  humor  plautino  con  citas  do  texto:  Dobre sentido, esaxeración, Equívocos  

  Bibliografía 
‐ Introdución desta unidade didáctica  ‐ Atlas Histórico SM, J. Santana (2º andar da biblioteca, 93(081)/SAN/ATL)  ‐ Roma, legado dun imperio, T. Cornell (2º andar da biblioteca páx. 173, 931.38/COR/ROM)  ‐ ¿Que sabemos de los romanos?, M. Corbishley (2º andar da biblioteca 931.3/cor/sab) 
Teatro grego. Páx. 8 

MAPAS (PARA ENTREGAR NO EXAME)   
1.VIAXE DOS ARGONAUTAS (pregunta 1, páx. 5) 
 

                           
    2. MILES GLORIOSUS    Sitúa no mapa do Imperio romano os lugares que aparecen mencionados na comedia: Atenas, Éfeso, Cilicia,  Numidia, Galia, Britannia.                 
 

Teatro grego. Páx. 9 

○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○

5. EURÍPIDES. MEDEA

8. A COMEDIA ROMANA

3. OS XÉNEROS TEATRAIS

6. CUESTIÓNS SOBRE MEDEA

10. PLAUTO. MILES GLORIOSUS

2. ELEMENTOS ESCENOGRÁFICOS

4. PRINCIPAIS AUTORES TEATRAIS GREGOS

○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○

○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○

○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○

11. CUESTIONARIO SOBRE MILES GLORIOSUS

9. PRINCIPAIS AUTORES TEATRAIS ROMANOS

7. FUNCIÓN E CARACTERÍSTICAS BÁSICAS DO TEATRO EN ROMA

1. FUNCIÓN E CARACTERÍSTICAS BÁSICAS DO TEATRO EN GRECIA

Teatro de Epidauro (Argólide, Grecia)

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful