Procedura kontestimore

Procedura kontestimore

Subjektet (pjesemarresit) ne procesin kontestimor Kontesti jur-civil lind mes dy personave. Cilesine e paleve ata e fitojne ne momentin e paraqitjes se padise ne Gjykate Per ekzistimin e proc. Kont. Nevojitet ekzistimi I tri subjekteve: Palet (2, I padituri dhe paditesi) Gjykata Paditesi me padi e cakton palen e paditur. Pervec subjekteve te permendura qe jane te domosdoshme ne proc. Kont. Mund te paraqiten perfaqesuesit e paleve, prokurori public dhe nderhyresit. Deshmitaret, eksperti, interpreti dhe procesmbajtesi konsiderohen subjekte ndihmese. te siperpermendurit konsiderohen pjesemarres te Proc.K. ne kuptimin e gjere. Ne grupin e dyte bejne pjese subjektet, veprimet e te cilave nuk prodhojne efekte ndaj tyre vecse ndaj paleve dhe gjykates (subjekte sekundare). Subjektet ndihmese (deshmitaret, ekspertet, interpretet, procesmbajtesit) perbejne grup me vete. Gjykatat dhe juridiksioni gjyqesor Me juridiksion kuptojme gjithe aktivitetin e drejtuar kah realizimi dhe mbrojtja e sistemit te parapare materialo-jur. (K. I gjere) Me juridiksion kuptojme aktivitetin gjyqesor qe perbehet nga konstatimi se cka eshte e drejte ne rastin konkret, e ne rast nevoje edhe nga ekzekutimi I vendimeve te gjykatave. (k.i ngushte) Fjala juridiksion rrjedh nga fjala latine IUS DICERE, qe dmth zbatim ligji ose thenie ligji, shqiptim ligji. Funksionin gjyqesor ne shtetin tone e ushtrojne gjykatat e rregullta si organe te pushtetit shteteror dhe gjykatat joshteterore te cilat per kah natyra e tyre jane organe shteterore. Gjykatat e rregullta Vendosin: Per raportet themelore personale, per te drejtat dhe detyrat e qytetareve dhe per te drejten dhe detyrat politikp-shoqeore. shqiptojne denime + caktojne masa kunrejt kryesve VP dhe veprave tjera te denushme te parapara me ligj. vendosin per ligjshmerine e akteve konkrete te organeve shteterore dhe te organizatave qe ushtrojne autorizime publike/ zgjidhin konteste ne raport pasurore dhe te punes, nese zgjidhja e tyre nuk u eshte besuar gjykatave joshteterore. vendosin per raporte tjera nese nje gje e tille eshte parapa me lilgj. Gjykatat joshteterore (shoqerore) Themelohen si gjykata te zgjedhura (arbitrazhe) dhe si keshilla te pajtimit. Parimet themelore per organizim dhe veprim te gjykatave te rregullta GJRr. Krahas gjykatave joshteterore e ushtrojne funksionin gjyqesor pavarsisht nga organet e tjera shteterore duke gjykuar ne baze te kushtetutes dhe aktave tjera te pergjithshme. GJRr themelohen me ligj. Kompetenca e tyre, perberja, organizimi dhe procedura sipas te ciles veprojn caktohet me ligj. Gjygjtaret dhe gjyqtaret porot Zgjedhja dhe emrimi- ne sisitemin gjyqesor sis gjyq e ushtrojne gjyq dhe qytetaret ne cilesi te

te qarkut dhe ekonomike te qarkut mund te zgjedhen kandidatet qe pervec kushteve te permendura kane te dhene provimin e jurisprudences. Perberja e gjykates ne shkalle te dyte Gjithmone vendos ne trup gjykus I cili perbehet prej 3 gjyqtareve professional. Ai ka detyr te ruaje autoritetin dhe reputacionin qe e gezon institucioni I gjykates. Pergjegjesia e gjyqtareve Gjyqtari ka te drejte dhe detyre te ruaj kushtetutshmerin dhe ligjshmerine si dhe ti mbroje te drejtat dhe lirit e qytetareve. moshen madhore dhe kualitete te larta per ushtrimin e detyres se gjyqtarit porot. Ndersa kur vendos ne séance per shyqrtimin public te çeshtjes trupi gjykues perbehet prej 2 gjyqtareve professional dhe tre porot. Largimi nga detyra dhe shkarkimi I gjyqtarit kerkesa e gjyqtarit qe te shkarkohet nga funksioni konstatimi se gjyqtari nuk I ka plotesu kushtet per nje gje te tille zgjedhja prap si gjyqtar ne gjykaten tjeter apo emrimi ne ndonje detyre tjeter denimi me burg pa kusht mbi 6 muaj per shkak te cilesdo veper penale konstatimi se gjyqtari eshte ber I papaershtatshem ne pikpamje morale konstatimi se gjyqtari nuk ka aftesi per kryerjen e detyres ose ate e kryen parregullisht konstatimi I komisionit shendetesor se gjyqtari per shkaqe shendetesore nuk ka aftesi qe me tutje ta ushtroje funksionin e gjyqtarit. Perberja e gjykates supreme kur vendos per mjetet e goditjes me mjete te jashtezakonshme Kur vendos per revizionin apo per kerkesen per mbrojtjen e ligjshmeris trupin gjykues e perbejen 5 gjyqtar professional Kryetari I trupit gjykues Ne qeshtjet juridike net e cilat vendos trupi gjykues I gjykates se shkalles se pare LPK kompetenc I parasheh kryetarit te saj. Perberja e gjykates ne shkalle te pare Gjyqtari I vetem eshte competent per zgjidhjen e kontesteve pasuroro-juridike. Ne sistemin tone juridik eshte pranuar parimi se gjykatat gjykojne ne trup gjykues. Ai eshte competent edhe per zgjidhjen e kontesteve ne lidhje me posedimin. Kjo perberje eshte parapar per rastet net e cilat sipas mjetit te goditjes vendoset ne séance te mbyllur te trupit gjykues. a e perbejne ate vetem gjytaret preofesional apo edhe GJ porot. vlera e te cilave nuk e kalon ate te caktuar me ligj. Gjyqtar mund te zgjedhet personi I cili e ka shtetesin e vendit tone. moshen madhore. Kryetari I gjykates Eshte competent te vendos per rekuzimin dhe perjashtimin e gjyqtarit nga gjykimi I qeshtjes . trupi gjykues (kolegji) apo gjyqtari I vetem (individual) Me dispozita te tilla njeherish partashihet se kur vendos trupi gjykues. por edhe per shkak te dobesive subjective qe mund ti kete vet gjyqtari. kualitete e larta morale dhe pervojen e duhur ne punet juridike. Gjyqtar porot mund te zgjedhet personi qe ka shtetesi te vendit tone. Pavaresia e gjyqtareve Shprehet drpdr edhe perms pavaresise se vet gjykates. apo ne cilesi te gjyqtareve porot. Gjyqtare te gjykates supreme te kosoves mudn te zgjedhen vetem juristet e dalluar. puna e me parshme e te cileve eshte garanci e mjaftueshme se me sukses do ta ushtrojne funksionin e gjyqtarit te kesaj gjykate. Perberja e gjykates Me ane te dispozitave per perberjen e gjykates parashihet se kush e jep vendimin.gjyqtareve. Pwr gjyqtar te gjykates komunale. Kur e interpreton dhe e zbaton ligjin gjyqtari nuk I nenshtrohet askujt. Ligjshmeria dhe objektiviteti ne punen e gjyqtareve sigurohet duke u krijuar ambjent I volitshem I punes I cili eviton ndikimin negative qe mund te vi nga jasht. fakultetin juridik te kryer. e vetem ne raste te parashikuara me ligj nga gjyqtari I vetem.

konkrete si dhe e cakton zevendesin e tij. séance e gjithe gjyqtareve kjo séance mbahet ne tegjitha gjykatat e rregullta edhe net w trajtohen raportet shoqrore te percjella dhe te strudiuara nga gjykata. perfaqesuesi I saj ligjor apo me procure eshte ne gjini gjaku (dr=pakufi dhe terthorte (shakala 4-te). perfaqesues ligjor apo me prokur I pales. nqs eshte ne marredhenie pune me subjektin qe eshte pale ne gjykim. nese pala. Nqs me palen eshte bashkekreditor. bashkedebitor ose kur eshte ne te njejten ceshtje eshte degjuar me pare si ekspert ose deshmitar. Rekuzimi dhe perjashtimi I gjyqtarit nga gjykimi kuptimi dhe baza juridike perrekizim dhe perjashtim kerkese nga poltesimi I se ciles varet autoriteti I punes se organeve gjyqaore eshte papunesia dhe objektiviteti I gjyqtareve. Me termin komp ne pikepamje objective kuptojme rrethin e puneve te nje organi. Per eleminimin e gjyqtarit nga gjykimi kerkohet jo vetem cilesia e tij subjective por edhe prova se cilesia e tille in concrete eshte e natyres. senaca e pergjithshme e gjykates kete séance e perbejne kryetari dhe te gjithe gjyqtaret e kesaj gjykate. Ne rastet e tilla gjyqtari sipas vete ligjit perjashtohet nga gjykimi konkret sipse trajtohet si JUDEX INHABILIS. Llojet e kompetences Kompetenca ndahet ne: komp absolute komp releative a. materiale etj. Rekuzimi-suspendimi ose eliminimi I gjyqtarit nga gjykimi Rekuzimi I gjyqtarit ( JUDEX SUSPECTUS) Shkak per rekuzim eshte cdo rrethane e cila e sjelle ne dyshim objektivitetin dhe paanesine e gjyqtarit ne gjykimin konkret. adoptues apo adoptuar I pales I perfaqesuesit te tij ligjor me apo pa procure.rregullat per komp absolute (ose juridiksioni) e perkufizojne komp e gjykatave te vendit nga komp . Komp & llojet e komp. Ato mund te jene civile penale dhe administrative. gjini krushqije (shk 2-te). Perjashtimet e gjyqtarit (JUDEX INHABILIS) Sipas LPK-se gjytari prof dhe ai porot nuk mund ta ushtrojne detyren e gjyqtarit ne gjykimin konkret nqs: vet eshte pale. Kompetenca e gjykatave ne proc kont. e cila e ve ne pikepytje objektivitetin e tij. kryetari I se ciles duhet te perjashtohet. Kur kerkohet rekuzimi ose perjashtimi I vet kryetarit te gjykates vendimin e jep kryetari I gjykates qe eshte per nje shkalle me te lart se ajo. Ne te caktohen qendrimet parimore dhe mendimet juridike parimore me qellim te zbatimit unik te ligjeve nga te gjitha gjykatat e vendit. nqs net e njejten ceshtje juridike ka marre pjese ne dhenien e vendimit nga gjykatae ulet nga gjykata joshteterore apo nga org tjeter shteterore. Ato mund te jene te natyres penale. Format organizative te posacme te punes se gjykates séance e dhomes gjyqesore sipas nenit 37 al 1 te LGJRR dhoma gjyqesore formohen net e gjitha gjykatat net e cilat disa gjyqtar vendosin ne qeshtjet juridike te cilat I takojne nje lemi juridik. Ne nje gjykim konkret mund te ekzistojne rrethana te ndryshme te cilat e sjellin ne dyshim objektivitetin dhe pronesine e gjyqtarit. Ne pikepamje subjective komp eshte e dr dhe deyre e oraganit qe te veproje ne ceshtjen e caktuar jur. nqs eshte kujdestar.

apo me te dr. anulimin apo zgjidhjen e marteses apo lidhur me vertetimin ose kundershtimin e atesise apo amesise. Me rregullat per kom funksional caktohet komp e gjykatave per ndonje per mjetet e gjykatave per vendosje per mjetet e goditjes se vendimeve apo per kryerjen e puneve te caktuara. Me keyo rregulla caktohet komp lendore. qe si gjykate e shka II te vendose per ankesen kunder vendimit te gjykates komunale te dhene ne shka te pare. kont. Komp lendore e gjykatave te rregullta Gjykata komunale (neni 26 LGJRR) Kjo gjykate eshte komp te gjykoje: ne kontestet pasurore-jur vlera e te cilave nuk e kalon shumen e te hollave te caktuara me ligj ne kontestet nga marredhenia e punes. Komp lendore eshte ajo ne baze te se ciles gjykatat e nje kategorie disa ceshtje jur per shkak te llojit . tokesore dhe funksionale. 3. kont lidhur me ruajtjen dhe edukimin e femijeve. komp lidhur me ekzistimin apo mosekzistimin e marteses. shembujve apo vulvae te thata. kur zgjidhen bashke me kont martesore. modeleve. e perdorimit te firmes. anulimin e marteses dhe shkurorezimin. ne kontestet lidhur me ushqimin e perjetshem. ose I nxjerrim nga rregullat per komp lendore te gjykatave. 4. Gjykata supreme (nen 30 LGJRR) . nese nuk zgjidhen bashke me kontestet lidhur me ekzistimin apo mosekzistimin e marteses. ne contest lidhur me ushqimin ligjor. 5. por vetem nese jane shkaktuar pas dhenies se vendimit te formes se prere me te cilin martesa eshte zgjidhur me shkurorezim. Eshte competent: a. 2. Kur zgjidhen bashke me kontestet martesore apo me kont lidhur me statusin prindor. kont lidhur me kerkesat pasurore-jur kur vlera e tyre net e holla eshte me e madhe se ajo e parapare per komp e gjykates komunale. b. natyres dhe vleres se subjetit te tyre. mund te gjykoje ceshtjen jurdike qe ka ndonje lidhje me territorin ku ajo e zhvillon veprimtarine e saj. b. kontestet lidhur me vertetimin dhe kundershtimin e atesise dhe amesise. Rregullat per komp gjyqesore te gjykatave te vendit tone ose I gjejme te shprehur ne ligje te posacme. 6. ne kontestet e lindura per shkak te pengimit te posedimit. qe ne shk te pare t’I gjykoje: 1.rregullat per komp relative (komp ne kuptim te ngushte) e perkufizojne rrethin e puneve te sist gjyqesor te vendit tone. Komp tokesore eshte ajo ne baze te se ciles gjykata. Lidhur me ushqimin ligjor. e autorit si dhe kont qe kane te bejne me mbrotjen apo perdorimin e zbulimeve. qe eshte kompetente ne pikpamje llendore.kont lidhur me te dr. Gjykata e qarkut (sipas nenit 28 te LGJRR). ne kontestet lidhur me ruajtjen dhe edukimin e femijeve. eshte anuluar apo eshte shpallur e paqene. ne kontestet lidhur me servitudet reale apo personale.e organeve tjera te vendit apo te huaja qe te gjykojne ne ceshtjet juridike te caktuara.

qe te vendose per mjetet e goditjes se jzak. atehere shuma e te hollave e treguar me padi perben vleren e objetit te kontestit. gjithmone ekziston lidhja e caktuar. Kete komp ndryshe e quajme komp per koneksitet (lidhje) sepse mes ceshtjes se pare dhe te dyte jur. vulvae te thata. bashkesite politico-shoqerore dhe persona tjere jurdike apo fizike qe ushtrojne veprimtari tregtare. Kompetenca funksionale Me rregullat per kompetencen funksionale behet ndarja e veprimeve procedurale. komp e gjykates se caktuar mbeshtetet ne faktin se para saj. Me termin “komp ndr” kuptojme komp e gjykatave tona ne raport me gjykatat e huaja. Komp lendore e gjykatave te komp se posacme Gjykata ek e qarkut GjeQ kane keto komp: ne kontestet ek dhe ne kontestet per shperblimin e denimit net e cilat si pale paraqiten organizatat e punes se bashkuar. per cdemtim kur ai e ka kompensuar demin e shkaktuar me pune te kunderligjshme nga personat ushtarak dhe perso civil me sherbim ne armate. ne kont qe lindin ne lidhje me zbatimin e falimentimit dhe likudimit te rregullt. Gjykatat ushtarake 1. moduleve. me te dr. e paditesi ne padi deklaron se ne vend te tij paguhet shuma e caktuar e te hollave. Lidhur me ushtrimin e sherbimit. Te paraqitura kunder vendimeve te formes se prere te dhena nga gjykatat e ulta apo nga trupi gjykues I gjykates supreme te kosoves. qe te vendose per konfliktin rreth kompetences qe ka lindur mes gjyk te ulta. net e gjitha kontestet qe kane te bejne me mbrojtjen dhe perdorimin e zbulimeve. 2. Shkaqet per rregullimin e ketille jane: kursimi qe behet me zgjidhjen e dy kontesteve ne nje proc te . qe t. apo ne teritorrin e saj eshte ne zhvillim e siper ose duhet te filloje procedimi qe ka lidhje me procedimin qe duhet te vihet ne veprim. ne kont admin-llogaritare. Terheqja e komp (forum atractionis) Sipas rregullave per terheqejen e komp.(argumentum a contrario).kont per shperblimin e denimit te cilin personat ushtarak apo pers civil ne sherbimin te armates popullore ia shkaktojne sht. e perdorimit te firmes si dhe ne kontestet nga konkurrenca jolojale dhe te d rte autorit.a caktoje komp tokesore dhe te vendose per ceshtjet tjera te caktuara me ligj. Komp e gjykatave ne kontestet me elementet nderkombetare Perkufizimi I komp mes gjykatave te sht tone dhe atyre te huaja behet sipas rregullave mbi komp gjyqesore ndr (competence internacionale) te vendit tone.Gjyk supreme eshte komp: qe si gjykate e shkalles se II te vendose per ankesat e paraqitura kunder vendimeve te gjykatave te qarkut te dhena ne shkalle te I. mes organeve apo mes gjyk te ndryshme.kont lidhur me kerkesen e sht. pavaresisht se te ciles cilesi jane palet ndergjyqesore dhe ne kont qe lindin gjate dhe ne lidhje me proc e ekzekutimit te vendimeve te cilat I kane dhene nw shk te pare. atehere si vlere e objetit merret shuma e tille.apo e puneve ose e fazave te ndryshme te zhvillimit neper te cilat kalon procesi. Caktimi I vleres se objektit te kontestimit Vleren e objektit te kontestit e cakton zakonisht paditesi. Komp tokesore Gjykatave te shk se pare qe ekzistojne ne territorin e vendit tone u eshte caktuar territory Brenda te cilit e ushtrojne funksionin e tyre gjyqesor. Kur kerkesepadia ka te beje me ndodnje prestim tjeter. Kur kerkesa e padise ka te beje me te holla.

Exist. te t e cilave avokati public perfaqeson palen e caktuar ne proc kontestimore: Ex lege (sipas ligjit) Ne baze te procures (autorizimit te dhene nga pala) Avokatoria dhe ndihma tjeter jur Nocioni “avokatoria” eshte sherbim shoqeror professional dhe ne menyre te pavarur avokatet-si individe apo te bashkuar. Dhenia e ndihmes profesionale dhe perfaqesimi 2 baza jurdike ne mbesht. edhe avokatura publike ushtarake. ne bashkesi punuese te avokateve/ e “avokat:= person. shfrytezimi I njohurive te fituara per faktet ne njeren procedure per dhenien e vendimit per ceshtjn tjeter juridike etj. Dhenia e ndihmes jur e nenkupton: Dhenien e keshilave jur.vetme. kerkesa. e cila sipas rregullave ligj per komp tokesore nuk do te ishte kompetente per nje gje te tille. Atraksioni I pote=kur perfshihet si komp lendore po ashtu edhe nje tokesore. dhe qe ne menyre profesionale u jep ndihme jur qytetareve dhe subj. tjera te se dr. Rolet e pjesmarrjes ne proc kontestimore: Autorizimet e prokurorit public competent ne proc kontestimore jane te disa llojta: aim und te jete pale (paditesi) ne disa konteste martesore nderhyres (intervenient) sui generic dhe ushtrues I kerkeses per mbrojtjen e ligjshmerise. Palet dhe perfaqesimi I tyre Palet ne proc kontestimore 2 pale – paditesi (actor) . ujdive. si dhe personave jur – shoq te tjere te caktuar me ligj. I drpdr I bashkesise politico-shoqerore I themeluar me qellim te hyrjes se puneve per mbrojetjen jur te se dr edhe int te saj pasurore. Avokatura publike Eshte rregulluar me ligjin per avokature publike te kosoves. te cilat kane lidhje te ngushte me punen e gjykatave. Me marreveshjen e tille te paleve njeherish themelohet kompetenca e gjykates se caktuar nga to (prorogacioni) dhe perjashtohet komp e caktuar me ligj. Funksionimin e prokurorise e ushtron prokurori public te cilin e emeron organi me I larte I pushtetit (parlamenti) prokurorite publike te qarkut dhe ato komunale. lutje etj ) Perfaqesimin dhe mbroejtjen e paleve para gjykatave dhe org te jera sht.sh. Perfaqeismin e paleve ne veprimet jur te tyre si dhe ne raportet me personat e tjere (lidhja e kontrateve. padi ankesa. Atraksioni – jo I plote=kur ligji e parasheh vetem terheqejen e komp toksore. Avokatura publike eshte organ sht. I cili ka dijeni jur. Komp kontraktuale (forum proagatum) Palet mund te merren vesh qe ceshtjen e tyre jur ta gjykoje gjykata. sepse funksionimi I saj kryesor eshte ndjekja penale e kryesve te veprave penale dhe kundervuajtjeve ne ekonomi. dhenia e deklaratave etj). Prokuria publike Prokuria publike – avokatia publike jane orhane sht. perpilimin e parashtersave (p. Ne lamin e gjyqesise civile prokuroria publike ka rol te kufizuar.

Proc qe person (pa perfaqesues te krueje veprimet procedurale . te se dr. I padituri. e subjek. . proc-jur) z. pavarsisht moshen. zotesine per te vepruar apo shtetesine e tij. Suksedimi porc Kalimi gjate gjykimit I te dr dhe detyr. proc te pales te nje tjeter quhet suksedim proc. Zot proced Cilesi e pales ndergjyqese qe personalisht dhe vleftesisht te kryejne veprime proced ne procesin kontestmor. qe te jete bartes I te dr dhe det proc. Zotesia per te qene pale (z.me zot post. Pers fizik=mbi18vjet Person jur=pasice u njihet zot per te vepruar z. Quhet zotesi per te qene pale nndergjyqese. -cdo perso jur. e mbeshtetur ne pretendimin se ai e ka rrezikuar apo shkelur te dr subjective te caktuar. Kuptojme zot e pales qe e ka zot. Pers fiz e fiton zot per te qene pale ne momentin e lindjes. e humb be momentin e vdekjes apo shpalljes si I vdekur. per te qene pale ndergjyqese.personi kunder te cilit eshte dr kerkesa per mbroejtje jur. detyrimisht duhet t’u pranohet edhe z. proc Zot postulative . Palet – jane subjkete te proc kontestimore dhe net e paraqiten int te kunderta.I padituri (reus) Paditesi – personi I cili nga gjykata kerkon mbrojtje jur te permbajtjes se caktuar per te dr subjective me pretendim se ajo I eshte rrezikuar apo shkelur.cdo pers fizik.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful