You are on page 1of 8

Druk nr 1439

Warszawa, 27 listopada 2008 r. SEJM RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ VI kadencja Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej Pan Bronis!aw Komorowski Marsza!ek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej

Powiadamiam Pana Marsza!ka, i" dzia!aj#c na mocy art. 122 ust. 5 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. odmawiam podpisania ustawy z dnia 7 listopada 2008 r.

-

o zmianie ustawy - Prawo o ustroju s!dów powszechnych oraz niektórych innych ustaw.
umotywowany wniosek o ponowne

Jednocze$nie przesy!am rozpatrzenie przez Sejm tej ustawy.

Upowa"niam Pana Andrzeja Dud% Podsekretarza Stanu w Kancelarii Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej do reprezentowania mnie w tej sprawie.

(-) Lech Kaczy&ski

Warszawa, dnia

listopada 2008 r.

Sejm Rzeczypospolitej Polskiej

Wniosek Na podstawie art. 122 ust. 5 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. odmawiam podpisania ustawy z dnia 7 listopada 2008 r. o zmianie ustawy – Prawo o ustroju s!dów powszechnych oraz niektórych innych ustaw. Odmow% podpisania ustawy motywuj% nast%puj#cymi wzgl%dami: Przedstawiona do podpisu przez Marsza!ka Sejmu ustawa z dnia

7 listopada 2008 r. o zmianie ustawy – Prawo o ustroju s#dów powszechnych oraz niektórych innych ustaw jest kolejn# prób# ustawodawcy zniesienia aprobowanej przez $rodowisko s%dziowskie instytucji awansu poziomego powo!anej dla uhonorowania dobrych s%dziów z d!ugoletnim sta"em orzeczniczym. Ustawa z dnia 7 listopada 2008 r. jest w zasadzie powtórzeniem ustawy, której podpisania odmówi!em i któr# w dniu 3 lipca 2008 r. wraz z umotywowanym wnioskiem przekaza!em do ponownego rozpatrzenia przez Sejm. Wniosek z dnia 3 lipca 2008 r. dotyczy! uchwalonej w trybie pilnym ustawy likwiduj#cej awans poziomy, tj. ustawy z dnia 25 czerwca 2008 r., która zmienia!a ustaw% z dnia 27 czerwca 2007 r. o zmianie ustawy – Prawo o ustroju s#dów powszechnych oraz niektórych innych ustaw, ustaw% o prokuraturze oraz ustaw% – Prawo o ustroju s#dów powszechnych.

2

Z naruszeniem art. 64 ust. 2 Regulaminu Sejmu nie zarz#dzono drukowania wniosku z dnia 3 lipca 2008 r. o ponowne rozpatrzenie ustawy i nie dor%czono go pos!om. Wniosek nie tylko nie zosta! rozpatrzony przez komisj%, która rozpatrywa!a projekt ustawy przed jej uchwaleniem przez Sejm, ale nawet nie zosta! zamieszczony w sejmowym wykazie prezydenckich wniosków kierowanych do Sejmu na podstawie art. 122 ust. 5 Konstytucji. Nale"y zdecydowanie podkre$li', "e przepisy konstytucyjne nie uprawniaj# w!adzy ustawodawczej do selektywnej oceny wniosków Prezydenta i tym samym samodzielnego decydowania o ich rozpatrzeniu b#d( nierozpatrzeniu stanowi przez Wysok# Izb#. Nie maj#ce podstaw prawnych post%powanie polegaj#ce na uznaniu prezydenckiego weta za nieistniej#ce precedens zagra"aj#cy prawid!owo$ci funkcjonowania demokratycznego pa&stwa. Celem konstytucyjnej instytucji odmowy podpisania ustawy i skierowania jej do ponownego rozpatrzenia jest nie tylko zakwestionowanie dokonania zasadno$ci oceny nadania uchwalonej ustawie przymiotu ustawowych instytucja i obowi#zuj#cego prawa, ale równie" umo"liwienie w!adzy ustawodawczej ponownej prawid!owo$ci RP. czyli Tak regulacji zakwestionowanych Instytucja 2008 r. przez Prezydenta poziomego, pojmowana

prezydenckiego weta s!u"y' powinna poprawie jako$ci stanowionego prawa. awansu mo"liwo$' docenienia wynagrodzenia pracy s%dziów z d!ugoletnim sta"em istnieje od dnia 1 lipca Jej wprowadzenie stanowi!o wykonanie obietnicy ustawodawcy uhonorowania do$wiadczonych s%dziów. Ustawa z dnia 7 listopada 2008 r., jak równie" poprzedzaj#ca j# ustawa z dnia 25 czerwca 2008 r. s# z!amaniem tej obietnicy i stanowi# kolejne przyk!ady lekcewa"enia przez ustawodawc% potrzeby zapewnienia s%dziom w!a$ciwych warunków pracy i wynagrodzenia. Przeprowadzenie debaty i rozpatrzenie przez Sejm wniosku Prezydenta RP z dnia 3 lipca 2008 r. bezprzedmiotowym uczyni!oby ponowne inicjowanie

3

procedury legislacyjnej w tej samej sprawie, tym bardziej, "e nie zaistnia!y "adne nowe okoliczno$ci pozwalaj#ce na rewizj% dotychczasowej krytycznej oceny. Argumenty wskazane we wniosku z dnia 3 lipca 2008 r. i uzasadniaj#ce odmow% podpisania ustawy likwiduj#cej mo"liwo$' awansu poziomego – pozostaj# aktualne. Zgodnie z art. 55 § 2a, art. 63a i art. 64a ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. – Prawo o ustroju s#dów powszechnych, od dnia 1 lipca 2008 r., s%dziowie s#dów rejonowych oraz s%dziowie s#dów okr%gowych, którzy pe!ni# s!u"b% na zajmowanych stanowiskach co najmniej pi%tna$cie lat, osi#gn%li drug# stawk% awansow# wynagrodzenia zasadniczego i wykonuj# sw# prac% bez zastrze"e&, a ponadto nie zostali ukarani kar# dyscyplinarn#, mog# wyst%powa' z wnioskami o powo!anie odpowiednio na stanowisko „s%dziego s#du okr%gowego w s#dzie rejonowym” albo „s%dziego s#du apelacyjnego w s#dzie okr%gowym”. Oba stanowiska s# równorz%dne pod wzgl%dem p!acowym ze stanowiskami odpowiednio s%dziego s#du okr%gowego i s%dziego s#du apelacyjnego. Powo!ywanie na nowe stanowiska dokonywane jest bez potrzeby tworzenia wolnego lub zwolnienia stanowiska s%dziowskiego, bowiem s%dziowie w ten sposób uhonorowani nadal zajmuj# miejsce s!u"bowe w s#dzie ni"szym. S%dziowie powo!ani na stanowisko „s%dziego s#du okr%gowego w s#dzie rejonowym” albo „s%dziego s#du apelacyjnego w s#dzie okr%gowym” zachowuj# inwestytur% w dotychczasowym zakresie, a do orzekania w s#dzie wy"szym s# wyznaczani w drodze delegowania, tak jak na stanowiskach ni"szych. O aprobacie przez $rodowisko s%dziowskie mo"liwo$ci poziomego awansowania $wiadczy!y apele kierowane do Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z pro$b# o odmow% podpisania ustawy z dnia 25 czerwca 2008 r., w której po raz pierwszy znoszono awans poziomy. W petycjach przekazanych wówczas Prezydentowi przez s%dziów S#du Rejonowego w Kro$nie

4

Odrza&skim, S#du Rejonowego w Brzesku, S#du Rejonowego w Elbl#gu, S#du Rejonowego w Wysokiem Mazowieckiem, S#du Rejonowego w Koninie, S#du Rejonowego w Toruniu, S#du Rejonowego w Chrzanowie, S#du Rejonowego w Turku, S#du Rejonowego w Sul%cinie, S#du Rejonowego w Mr#gowie, S#du Rejonowego w Kwidzynie, S#du Rejonowego w Legnicy, S#du Rejonowego w My$liborzu oraz w uchwa!ach Zgromadzenia Ogólnego S%dziów Okr%gu S#du Okr%gowego w S!upsku czy Zgromadzenia Ogólnego S%dziów Okr%gu Opolskiego, zasadnie wskazywano na podstawowy walor rozwi#za& przyj%tych przez ustawodawc% w 2007 r., to jest uwzgl%dnienie sytuacji s%dziów orzekaj#cych w s#dach maj#cych siedziby w mniejszych o$rodkach. Dost%p do wy"szych stanowisk s%dziowskich (s%dziego s#du okr%gowego i s%dziego s#du apelacyjnego) jest ograniczony i najcz%$ciej powo!anie na wy"sze stanowisko s%dziowskie, odbywaj#ce si% w drodze konkurencyjnego wyboru przez Krajow# Rad% S#downictwa, musi si% wi#za' tak"e ze zmian# miejsca zamieszkania lub podj%cia uci#"liwych dojazdów do s#du wy"szego, co w wielu przypadkach jest znacznym utrudnieniem w ró"nych sytuacjach "yciowych i rodzinnych. Dlatego praktyka dowodzi, "e do s#dów wy"szych instancji zwykle awansuj# s%dziowie z miasta, w którym siedzib% ma ten"e s#d. Tak"e ograniczona liczba stanowisk w s#dach wy"szych instancji, zw!aszcza w mniejszych jednostkach s#dowych, nie daje rzeczywistej mo"liwo$ci awansu wielu wybitnym s%dziom, którzy wiele lat swojej s!u"by s%dziowskiej zmuszeni s# wykonywa' w s#dach rejonowych. )rodowisko s%dziowskie z wielkim zadowoleniem i nadziejami odebra!o uchwalenie ustawy wprowadzaj#cej awans poziomy. Uznano, "e jest to pierwszy od wielu lat krok w kierunku wzmocnienia pozycji s%dziego i stworzenia d!ugofalowej $cie"ki kariery s%dziego pozwalaj#cej na zatrzymanie w zawodzie najlepszych s%dziów. Wprowadzenie tzw. awansu poziomego od dnia 1 lipca 2008 r. dla s%dziów z d!ugoletnim sta"em oznacza!o nie tylko obj%cie przez tych s%dziów wy"szych stanowisk s%dziowskich, ale równie" podwy"szenie ich wynagrodze&,

5

Zgodnie z art. 4 pkt 1 kwestionowanej ustawy z dnia 7 listopada 2008 r. s%dziowie powo!ani na podstawie obecnie obowi#zuj#cych przepisów na stanowisko s%dziego s#du okr%gowego w s#dzie rejonowym i s%dziego s#du apelacyjnego w s#dzie okr%gowym, z dniem wej$cia w "ycie ustawy z dnia 7 listopada 2008 r., stan# si% ponownie s%dziami s#dów rejonowych i s%dziami s#dów okr%gowych. Ustawodawca d#"#c zapewne do z!agodzenia drastycznych skutków zmiany przekre$laj#cej wcze$niejszy kierunek procesu legislacyjnego postanowi! o zachowaniu przez s%dziów (powracaj#cych na wcze$niejsze stanowiska s!u"bowe) prawa do wynagrodzenia nabytego w zwi#zku z uzyskaniem awansu poziomego. Nie jest to rozwi#zanie satysfakcjonuj#ce. W demokratycznym pa&stwie prawnym istnieje zakaz arbitralnego znoszenia lub ograniczania praw przys!uguj#cych jednostce, a takim prawem z pewno$ci# jest zagwarantowane ustaw# prawo do obj%cia wy"szego stanowiska s!u"bowego. Ustawodawca przy kolejnych modyfikacjach stanu prawnego powinien uwzgl%dnia' konsekwencje faktyczne i prawne, jakie spowoduje wej$cie w "ycie nowych uregulowa&. W stanowisku Stowarzyszenia S%dziów Polskich IUSTITIA z dnia 12 listopada 2008 r. w sprawie ustawy likwiduj#cej awanse poziome s%dziów stwierdzono m.in., "e ustawa z dnia 29 czerwca 2007 r. wywo!a!a ju" okre$lone skutki. Do po!owy wrze$nia 2008 r. 1346 s%dziów z!o"y!o wnioski o awans poziomy. Wnioskom tym w zdecydowanej wi%kszo$ci nadano bieg i w efekcie s%dziowie ci oczekuj# na akty powo!ania przez Prezydenta RP na wy"sze stanowisko. Niew#tpliwie w stosunku do tej grupy s%dziów mamy do czynienia z wystarczaj#co silnie ukszta!towan# ekspektatyw# prawa podmiotowego, gdy" adresaci regulacji prawnych zawartych w ustawie z dnia 29 czerwca 2007 r. – s%dziowie o wieloletnim sta"u pracy, spe!niaj#cy warunki do skorzystania z awansu poziomego – maj# podstawy do usprawiedliwionego za!o"enia, "e ustawodawca definitywnie uregulowa! ich sytuacj% prawn# oraz "e nie b%dzie

6

zmienia! przyj%tych rozwi#za&, zw!aszcza je$li nie sk!aniaj# do tego "adne nowe nadzwyczajne okoliczno$ci. Odmawiam podpisania ustawy z dnia 7 listopada 2008 r. o zmianie ustawy – Prawo o ustroju s#dów powszechnych oraz niektórych innych ustaw, poniewa" negatywnie wp!ywaj#c na status s%dziów nie jest usprawiedliwiona potrzeb# ochrony innych zdefiniowanych warto$ci i stanowi z!amanie przyrzeczenia wyra"onego w ustawie. Odmawiam podpisania ustawy z dnia 7 listopada 2008 r. równie" dlatego, "e w sposób niedopuszczalny pomniejsza znaczenie osobistej prerogatywy Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej, jak# jest powo!ywanie s%dziów. Zgodnie z art. 4 pkt 3 ustawy z dnia 7 listopada 2008 r. wnioski z!o"one przez s%dziów na podstawie obowi#zuj#cych przepisów podlega' maj# rozpoznaniu w trybie ustalonym przez przepisy dotychczasowe, to znaczy w oparciu o przepisy eliminowane z porz#dku prawnego na mocy kwestionowanej ustawy. Jednym z uchylanych przepisów jest art. 65a ustawy – Prawo o ustroju s#dów powszechnych. Zgodnie z jego brzmieniem powo!anie na stanowisko s%dziego s#du okr%gowego w s#dzie rejonowym oraz s%dziego s#du apelacyjnego w s#dzie okr%gowym nast%puje na wniosek s%dziego, zaopiniowany przez kolegium w!a$ciwego s#du oraz przez prezesa s#du prze!o"onego. Wniosek wraz z wymaganymi opiniami, prezes w!a$ciwego S#du przekazuje Krajowej Radzie S#downictwa, za po$rednictwem Ministra Sprawiedliwo$ci. Uwie&czeniem procedury jest przekazanie przez Krajow# Rad% S#downictwa stosownych wniosków Prezydentowi RP, który na podstawie art. 179 Konstytucji powo!uje s%dziów na czas nieoznaczony. Skonstruowana przez ustawodawc% instytucja prawna polegaj#ca na zobowi#zaniu Prezydenta RP do powo!ywania (na podstawie faktycznie nieobowi#zuj#cych przepisów) s%dziów na stanowiska odpowiednio s%dziego s#du okr%gowego w s#dzie rejonowym lub s%dziego s#du apelacyjnego w s#dzie okr%gowym i to po to tylko, by w momencie nominacji s%dziowie ci utracili te

7

stanowiska i powrócili na poprzednio zajmowane z zachowaniem prawa do wynagrodzenia nale"nego im w momencie chwilowej nominacji zwi#zanej z awansem poziomym – przeczy racjonalno$ci ustawodawcy. Pomniejsza rang% konstytucyjnej prerogatywy i faktycznie wskutek swej pozorno$ci uniemo"liwia adresatom przepisów, tj. s%dziom realizacj% prawa przyrzeczonego w ustawie. Nie wyra"am zgody na pomniejszanie znaczenia i instrumentalne wykorzystywanie instytucji powo!ywania s%dziów przez Prezydenta RP, poniewa" sposób ich powo!ywania do pe!nienia funkcji orzeczniczej oraz praktyka urzeczywistniania awansu zawodowego maj# wp!yw na poczucie pewno$ci i stabilizacji sytuacji zawodowej oraz maj# podstawowe znaczenie dla ochrony niezawis!o$ci s%dziowskiej i pozycji w!adzy s#downiczej. Zwracam si% do Wysokiej Izby o potraktowanie niniejszego wniosku nie tylko jako sprzeciwu wobec poszczególnych regulacji zawartych w ustawie z dnia 7 listopada 2008 r. Odmowa podpisania ustawy jest równie" brakiem zgody na sposób, w jaki reprezentanci Sejmu i Senatu, z pomini%ciem konstytucyjnego wymogu równowa"enia w!adz, wp!ywaj# na status s%dziów i z nara"eniem prawid!owo$ci funkcjonowania pa&stwa demokratycznego niew!a$ciwie zabezpieczaj# pozycj% osób feruj#cych wyroki w imieniu Rzeczypospolitej Polskiej. Maj#c na wzgl%dzie argumentacj% przedstawion# powy"ej oraz odbiór spo!eczny uchwalonych zmian, przekazuj% Sejmowi Rzeczypospolitej Polskiej ustaw% z dnia 7 listopada 2008 r. o zmianie ustawy – Prawo o ustroju s#dów powszechnych oraz niektórych innych ustaw, wnosz#c o jej ponowne rozpatrzenie.

Lech Kaczy"ski