Bedrijfseconomie H14 H20

Basisboek Bedrijfseconomie

Deel 3 van 3 : Hoofdstuk 14 t/m 20
Ook verkrijgbaar : Deel 1 : Hoofdstuk 1 tot en met 7 Ook verkrijgbaar : Deel 2 : Hoofdstuk 8 tot en met 13

Bronvermelding:
Titel : Basisboek Bedrijfseconomie Zevende druk Auteurs : P. de Boer, M.P. Brouwers, W. Koetzier Uitgever : Wolters-Noordhoff ISBN : 900109418X

Aantal pagina’s boek : 444 Aantal hoofdstukken boek : 20

De inhoud van dit uittreksel is met de grootste zorg samengesteld. Incidentele onjuistheden kunnen niettemin voorkomen. Je dient niet aan te nemen dat de informatie die Students Only B.V. biedt foutloos is, hoewel Students Only B.V. dat wel nastreeft. Dit uittreksel is voor persoonlijk gebruik en is bedoeld als wegwijzer bij het originele boek. Wij raden altijd aan het bijbehorende studieboek erbij te kopen en dit uittreksel als naslagwerk erbij te houden. In dit uittreksel worden diverse verwijzingen gemaakt naar het studieboek op basis waarvan dit uittreksel is gemaakt. Dit uittreksel is een uitgave van Students Only B.V. Copyright © 2004 StudentsOnly B.V. Alle rechten voorbehouden. De uitgever van het studieboek is op generlei wijze betrokken bij het vervaardigen van dit uittreksel. Voor vragen kan je je wenden per email aan info@studentsonly.nl.

Inhoudsopgave Deel 3 Kosten en kostprijs Hoofdstuk 14 Budgettering en verschillenanalyse Hoofdstuk 15 Direct costing en break-evenanalyse Pagina 3 Pagina 5 Deel 4 Verslaggeving en winst Hoofdstuk 16 Hoofdstuk 17 Hoofdstuk 18 Hoofdstuk 19 Hoofdstuk 20 Externe verslaggeving De jaarrekening (rubricering) De jaarrekening (waardering) Overige onderdelen van het jaarverslag Concernverslaggeving Pagina 7 Pagina 8 Pagina 9 Pagina 11 Pagina 12 www. de Boer. Koetzier 2 . W.P. Brouwers. M.studentsonly.nl Voor al jouw HBO & WO uittreksels! Bron : Basisboek bedrijfseconomie – P.

Als er verschillen zijn. Toch wordt budgettering ook gebruikt voor kostenbeheersing. worden de verantwoordelijke personen hiervoor op het matje geroepen. Men begint met het productieplan.studentsonly. www. Een gemengd budget is een combinatie van het vast budget en het variabel budget. Bij een variabel kostenbudget zijn de kosten constant als de productie proportioneel stijgt. W. Een masterbudget wordt meestal voor een jaar opgesteld.5 Verschillenanalyse Een verschillenanalyse geeft het verschil aan tussen de begrote kosten/ omzet en de werkelijke kosten/omzet. want de budgetperiode is zo juist afgelopen. Bij een ex post-budget bedoelt men de nacalculatie. Een budget kan de volgende functies hebben: communicatie & coördinatie. Budgetten kun je in principe voor elke periode wel opstellen. daarna met het inkoopbudget en met het liquiditeitsbudget.P. Te denken valt aan afschrijvingen.4 Voorcalculatie en nacalculatie Als een budgetperiode voorbij is kijkt men of de werkelijke cijfers overeenkomen met de verwachte cijfers. 14. 14. dan is het budget gedetailleerder. Als de periode korter is. de Boer. Koetzier 3 . leasekosten en verzekeringen.Hoofdstuk 14 Budgettering en verschillenanalyse 14.2 Het masterbudget Een masterbudget zijn alle budgetten van een onderneming samen. Bij een vast kostenbudget heb je vooral te maken met kosten die het gevolg zijn van het beschikbaar hebben van capaciteit. Bij een ex ante-budget bedoelt men de voorcalculatie. Bij de voorcalculatie gebruikt men altijd begrote cijfers.3 Kostenbudgettering Budgettering is eigenlijk bedoeld om te kijken of de ondernemingsdoelstellingen behaald kunnen worden. Bij de nacalculatie gebruikt men werkelijke cijfers. 14. evaluatie. M. Het budget wordt per activiteit vastgesteld. planning en taakstelling & autorisatie. want de budgetperiode is nog niet begonnen. Om de doelstellingen die in bovenstaande plannen staan uit te werken worden de activiteiten in budgetten gezet. commercieel plan en een productieplan. Brouwers. Een flexibel budget geeft verschillende kostenbedragen voor verschillende activiteitenniveaus weer 14.nl Voor al jouw HBO & WO uittreksels! Bron : Basisboek bedrijfseconomie – P.1 Budgettering als hulpmiddel In een ondernemingsplan neemt men de volgende plannen op: financieel plan. Het kan zijn dat een budget als norm gaat dienen.

de Boer www. P. Basisboek bedrijfseconomie. W. Een budgetverschil geeft het verschil tussen de voorcalculatie en de nacalculatie weer. zie ook: pag 310-312. voorbeelden 14. Koetzier 4 . Voor een voorbeeld. de Boer Het uitvalresultaat is het verschil tussen de toegestane uitval bij de productie en de werkelijke uitval. dan wordt dit een fabricageresultaat genoemd.5.4. 14.P. • Fabricageresultaat : (Qs Ps) . Brouwers. Basisboek bedrijfseconomie. P.De hoeveelheden wordt aangegeven met de letter Q en de prijzen met de letter P.3.nl Voor al jouw HBO & WO uittreksels! Bron : Basisboek bedrijfseconomie – P. zie ook: pag 313.studentsonly. Als dit verschil voornamelijk te maken heeft met de productiesituatie. de Boer. voorbeeld 14.(Q w x Pw) • Efficiencyverschil : (Qs – Qw) x Ps • Prijsverschil : (Ps – Pw) x Q w Voor een voorbeeld. M.

voorbeeld 15. Het doel van direct costing is duidelijkheid verschaffen over de besluiten op korte termijn. zodat de productie niet kan worden vergroot.2 Direct costing en periodewinst Om de winst te berekenen via DC. Voor een voorbeeld.3 Direct costing en planning op korte termijn Knelpuntscalculatie houdt in dat er een knelpunt in het productieproces zit.1. M. de Boer www. De break-evenafzet berekent men als volgt: Q = C / (p – v). P. Bij de methode van absorption costing (AC) stelt men de constante kosten vast bij normale bezetting. Basisboek bedrijfseconomie.1 Variabele kostencalculatie Bij direct costing (DC) verbijzonderd men de variabele kosten aan de kostendragers.nl Voor al jouw HBO & WO uittreksels! Bron : Basisboek bedrijfseconomie – P. Verkoopresultaat € Bezettingsresultaat + € . 15. v = variabele kosten per stuk en p = verkoopprijs. de Boer.studentsonly. 15. Basisboek bedrijfseconomie.4. W. De dekkingsbijdrage noemt men ook wel de contribution margin. Er zijn bijvoorbeeld te weinig machines of er is te weinig personeel. maar ook geen winst. De knelpuntscalculatie wordt gebruikt om het optimale productieplan op te stellen. de Boer 15. De berekening gaat als volgt: Omzet € Kostprijs .€ . zie ook: pag 331. voorbeeld 15.Hoofdstuk 15 Direct costing en break-evenanalyse 15. zie ook: pag 323. Brouwers. De onderneming maakt in deze situatie geen verlies. q = break-evenafzet. De vaste kosten worden direct ten laste van de resultatenrekening gebracht. De variabele kosten noemt men ook wel product costs en vaste kosten noemt men period costs. P. C = constante kosten.4 Break-evenanalyse Het break-evenpunt is het punt waarop de totale opbrengst gelijk is aan de totale kosten. Winst € De dekkingsbijdrage is de verkoopprijs min de variabele kosten per eenheid. Koetzier 5 . Totale dekkingsbijdrage € Totale vaste kosten € . Winst € Voor een voorbeeld. gaat dat als volgt: Omzet € Variabele kosten + € .P.

Men noemt deze hoek ook wel het bijdragepercentage. De winstgraad is het deel na het break-evenpunt waar winst plaatsvindt.5 Grafische weergave Break-evenanalyses geeft men vaak grafisch weer. Als de omzet hier binnen blijft komt men niet onder het break-evenniveau. 15. Brouwers.7 Veronderstellingen Bij de break-evenanalyse is de auteur van het boek van een aantal veronderstellingen uitgegaan: • De analyse is gebaseerd op een product of een vaste productenmix • Kosten en opbrengsten hebben een lineair verband • De verkoopgrootte is gelijk aan de productiegrootte • Er is uitgegaan van gelijkblijvende kosten www.6 Veiligheidsmarge en kostenstructuur De veiligheidsmarge is een marge waarin de omzet moet blijven. Hierdoor wordt de situatie verduidelijkt.15.studentsonly. De grote van de hoek wordt bepaald door de dekkingsbijdrage. M.P.nl Voor al jouw HBO & WO uittreksels! Bron : Basisboek bedrijfseconomie – P. 15. W. Het percentage van de veiligheidsmarge bereken je als volgt: begrote omzet – break-evenomzet x 100% begrote omzet Het indifferentiepunt geeft de grootte van de productievolume aan. Koetzier 6 . de Boer.

nl Voor al jouw HBO & WO uittreksels! Bron : Basisboek bedrijfseconomie – P.Deel 4 Verslaggeving en winst Hoofdstuk 16 Externe verslaggeving 16. Basisboek bedrijfseconomie. resultatenrekening en een toelichting hierop. 16.2 Wettelijke regels inzake jaarverslaggeving Niet elke onderneming is verplicht tot publicatie. Voor een overzicht. zie ook: pag 353. Voor uitleg. Verder geldt voor een stichting en vereniging met een omzet van minimaal €3. P. de Boer.3 Verslaggevingsprincipes: grondbeginselen en kwaliteitskenmerken Als een jaarrekening wordt opgesteld gaat men uit van twee basisprincipes: het continuïteitsprincipe en het toerekeningsprincipe. Een milieuverslag wordt opgesteld voor de overheid als bedrijven milieubelasting moeten betalen. Koetzier 7 . middelgroot en groot).000 ook deze publicatieplicht. Het continuïteitsprincipe houdt in dat bij het opstellen van de jaarrekening ervan uit wordt gegaan dat het bedrijf voort zal blijven bestaan. coöperaties en onderlinge waarborgmaatschappijen. Dit is toegankelijk voor iedereen die belang heeft. de Boer Een jaarrekening bestaat uit de volgende onderdelen: balans. Alleen NV’s. P. Het toerekeningsprincipe is weer onder te vedelen in het realisatieprincipe en het matchingprincipe (period matching en product matching). de Boer www. BV’s.P. zie ook: pag 355-359. tabel 16. Brouwers. Een directieverslag is een verslag van de verwachte ontwikkelingen waar de directie interesse in heeft. fiscus en kredietverstrekkers. M. Bij het matchingprincipe moet goed worden gekeken of kosten van een bepaalde periode in dezelfde periode zijn geboekt als de omzet.studentsonly. De publicatieplicht houdt in dat ondernemingen verplicht zijn het jaarverslag te publiceren.1 Belanghebbenden en publicatieplicht De belanghebbenden bij externe verslaggeving zijn: werknemers. Basisboek bedrijfseconomie. Hoeveel een onderneming moet publiceren hangt af van de grootte van de onderneming (klein.500.1. W. 16. eigenaren.

Voor een voorbeeld. Het tijdstip en de omvang van deze bedragen is onbekend. Bij de bruto toegevoegde waarde wordt de afschrijving niet in mindering gebracht. Het functionele model geeft de kosten weer van de functies van de bedrijfsonderdelen. Voorzieningen worden gezien als vreemd vermogen. www.Hoofdstuk 17 De jaarrekening (rubricering) 17. Basisboek bedrijfseconomie. De schulden worden onderverdeeld in langlopende schulden en kortlopende schulden. Activa die worden geleast komen echter niet op de balans terecht! Financiële vaste activa heeft vooral te maken met deelneming in het aandelenkapitaal. financiële en materiele vaste activa. de categorale en de functionele. Koetzier 8 . zie ook: pag 376. Het verschil zit hem in de afschrijvingen. Brouwers.1 De balans Vaste activa bestaat uit immateriële. Te denken valt aan gebouwen. Schulden met een looptijd korter dan een jaar zijn kortlopend.P. Dit houdt in dat het product nog niet af is. W. Eigen vermogen kan bepaald worden door activa minus het vreemd vermogen uit te rekenen. agio en reserves. Voor een voorbeeld.2 De resultatenrekening Je hebt twee soorten resultatenrekeningen. gekochte concessies. maar ze er wel mee bezig zijn. zie ook: pag 377. P. Immateriële activa zijn geen producten ofzo. etc. de Boer. machines. de Boer. 17. namelijk financial lease en operational lease. de Boer Grote ondernemingen moeten de omzet segmenteren naar groepen of soorten producten. Onder materiele vaste activa verstaan we activa die wel grijpbaar zijn. Er wordt geld beschikbaar gesteld voor toekomstige uitga ven. het is een niet-grijpbaar bedrijfsmiddel. auto’s. P.nl Voor al jouw HBO & WO uittreksels! Bron : Basisboek bedrijfseconomie – P. M. Financial lease wordt in de jaarrekening gezien als koop.studentsonly. Hieronder wordt verstaan: goodwill. Je hebt twee soorten leasing. bij de netto toegevoegde waarde wel. Basisboek bedrijfseconomie. terwijl het eigenlijk geen schuld is. Materiele vaste activa kunnen ook via leasing aangeschaft worden. octrooien & merken en onderzoek & ontwikkeling. Onder voorraad valt ook onderhanden werk. Het categorale model geeft informatie over de grootte van de soorten kostenposten. Je hebt twee soorten toegevoegde waarde: netto toegevoegde waarde en bruto toegevoegde waarde. Het eigen vermogen bij een NV of BV bestaat uit het volgende: aandelenkapitaal. Onder vlottende activa valt onder andere de voorraad.

Bij lineaire afschrijving wordt er elk jaar een gelijk bedrag afgeschreven.P.in-first-out). worden ook het eerst verkocht (firstin. Voor een voorbeeld. De nominale waarde wil men hierbij behouden. • LIFO : De laatst gekochte goederen worden als eerst verkocht (last. • FIFO : De goederen die het eerst gekocht zijn.studentsonly. zie ook: pag 394. De technische voorraden worden op de jaarrekening gebruikt.v. Bij het vervangingswaarde-stelsel wil men een bepaalde hoeveelheid in voorraad behouden. www. dit wordt echter verwerkt op de creditzijde van de balans onder de post herwaardering. de Boer.m. W. 18. Je hebt hiervoor een aantal methoden: • GIP : De goederen worden berekend d. Het historische-uitgaafstelsel geeft de werkelijke kosten in historie weer. Zo kan het bedrijf aan het eind van de looptijd toch andere goederen aanschaffen. Je kijkt dan wat het bedrijf moet betalen in vergelijking met de vervangingswaarde. Als de vervangingswaarde hoger komt te liggen. Bij degressieve afschrijving wordt er steeds minder afgeschreven.3 Het vervangingswaardestelsel nader bekeken Een stijging van de verkoopprijs leidt niet tot een hogere of lagere winst. de Boer. P.2 Het hup-stelsel nader bekeken Het hup-stelsel waardeert de voorraden op basis van de werkelijk betaalde bedragen. Het is moeilijk te bepalen wat de echte inkoopprijs is van goederen als ze bijvoorbeeld in een magazijn liggen. De voorraad komt dan wel met een hoger bedrag op de balans te staan. Bij individueel LIFO wordt de winst per transactie vastgesteld. M.Hoofdstuk 18 De jaarrekening (waardering) 18. Je hebt twee soorten afschrijvingsmethoden: degressieve en lineaire afschrijving. Het speculatieresultaat ontstaat als er wordt uitgegaan van de normale voorraad. Koetzier 9 . Bij collectief LIFO wordt dit pas aan het einde van een periode gedaan.1 Winstbepaling Handhavingdoelstellingen houden in dat er aan het eind van een periode bepaald moet worden hoeveel er in het bedrijf blijft en hoeveel niet. Bij de methode van LIFO heb je nog een onderverdeling: individueel LIFO en collectief LIFO.first-out). een gewogen gemiddelde. Inhaalafschrijving is een extra afschrijving die gedaan wordt bij prijsstijging van een vast activum. Basisboek bedrijfseconomie. wordt er natuurlijk ook meer afgeschreven. Brouwers. De normale voorraad is de voorraad die normaal gesproken altijd in voorraad is. de voorraden worden gewaardeerd tegen inkoopprijzen en de vaste activa wordt gewaardeerd tegen aanschafprijs. Het bedrijf moet er niet slechter van worden. Je hebt hierbij twee winstbepalingsstelsels: het vervangingswaarde stelsel en het hup-stelsel.nl Voor al jouw HBO & WO uittreksels! Bron : Basisboek bedrijfseconomie – P. 18.

M. Koetzier 10 . de Boer www.studentsonly.4 Vermogensbepaling De stille reserve is het verschil tussen de werkelijke waarde en de boekwaarde van een activum. 18.18. Het GIP systeem ligt op he t gebied van stille reserve precies tussen het FIFO en het LIFO systeem in.nl Voor al jouw HBO & WO uittreksels! Bron : Basisboek bedrijfseconomie – P. Het LIFO systeem levert een grote stille reserve op. Basisboek bedrijfseconomie. W. de Boer. Brouwers.5 De keuze tussen historische -uitgaafprijsstelsel en vervangingswaardestelsel in theorie en praktijk Zie ook: pag 397. P. want de voorraad bestaat uit de eerst ingekochte partijen.P.

Deze plicht geldt alleen voor de grote en de middelgrote ondernemingen. 19. Hierbij kun je denken aan een grote brand in de onderneming die veel machines schade heeft aangebracht. Het kasstroomoverzicht geeft de herkomst en besteding van de middelen weer. de Boer Het kasstroomoverzicht kun je op verschillende manieren indelen. Koetzier 11 . 19. De afkeurende verklaring houdt in dat de accountant tot de conclusie is gekomen dat de jaarrekening niet aan de eisen voldoet. een afkeurende verklaring en een verklaring van oordeelsonthouding. Voor een voorbeeld van een kasstroomoverzicht.3 Het kasstroomoverzicht Een kasstroomoverzicht is ook een verplicht onderdeel van het jaarverslag. W. Ook al valt dit net buiten het boekjaar. financierings.studentsonly. Brouwers.P. Dit noemt men ook wel de toekomstparagraaf. een verklaring met beperking. Een goedkeurende verklaring houdt in dat de jaarrekening aan alle gestelde eisen voldoet. de accountantsverklaring en de belangrijke gebeurtenissen na balansdatum. De indirecte methode geeft de kasstroom uit operationele activiteiten weer die worden gepresenteerd als herleiding van het resultaat naar de kasstroom. M. • Belangrijke gebeurtenissen na balansdatum Het is belangrijk om gebeurtenissen die van groot belang op te nemen in het jaarverslag. Zo’n directieverslag moet een goed beeld geven van de toekomst van de onderneming en van het boekjaar. www. Er zijn verschillende accountantsverklaringen. Deze onzekerheden zijn zo groot dat de accountant geen oordeel kan geven over de getrouwheid van de jaarrekening.en investeringsactiviteiten. • Bestemming van het resultaat Het is verplicht de voorgestelde winstverdeling in het jaarverslag op te nemen.2 Overige gegevens Het jaar verslag bestaat verder uit de bestemming van het resultaat. Je hebt een goedkeurende verklaring. Hierbij valt te denken aan financiering. Dit valt namelijk onder de accountantscontrole. zie ook: pag 411. Er moet dan ook een directieverslag gepubliceerd worden. P. investeringen en personeel. De meest gebruikte methode is de volgorde van activiteiten. Basisboek bedrijfseconomie. Een verklaring van oordeelsonthouding houdt in dat er onzekerheden zijn.nl Voor al jouw HBO & WO uittreksels! Bron : Basisboek bedrijfseconomie – P. waardoor er geen goedkeurende verklaring kan worden gegeven. Je hebt operationele. Verder moet er ook weergegeven worden als de onderneming iets verwacht.Hoofdstuk 19 Overige onderdelen van het jaarverslag 19. Een verklaring met beperking houdt in dat er bedenkingen of onzekerheden zijn. de Boer. De directe methode geeft de kasstroom uit operationele activiteiten weer die worden gepresenteerd als samenvatting van het kasboek. • Accountantsverklaring Een accountant moet de jaarrekening controleren.1 Het verslag van de directie Bij grote en middelgrote ondernemingen wordt niet alleen de jaarrekening verplicht gesteld.

20. de Boer. voorbeeld 8. Basisboek bedrijfseconomie. Er is echter wel één voorwaarde. Goodwill is de meerwaarde van een bedrijf.nl Voor al jouw HBO & WO uittreksels! Bron : Basisboek bedrijfseconomie – P. noemt men een concern. Soms moeten bedragen ook worden geëlimineerd. Bij een concern hoeft niet perse gedacht te worden een multinational.studentsonly. want dat is van de moedermaatschappij.4. want concerns kunnen ook vrij klein zijn. In zo’n jaarrekening rekenen ze een concern tot één bedrijf.1 Wettelijk kader Een groep juridische zelfstandige ondernemingen onder één leiding. Ze zijn juridisch zelfstandig omdat alle ondernemingen rechtspersonen zijn. P. • Intercompany profit : Winsten door een onderdeel van het concern die behaald is bij verkoop aan een ander onderdeel van het concern. Hier heeft het bedrijf ooit geld en moeite in gestoken. Een onderneming die een NV of een BV is verplicht de jaarrekening te publiceren. Om de goodwill niet te hoog aan te houden wordt er jaarlijks een impairment test gedaan. • Minderheidsbelang : Dit is het recht dat niet-concernaandeelhouders hebben op het eigen vermogen van een concernonderdeel. Als men een geconsolideerde jaarrekening publiceert hoeven niet alle concerns een jaarrekening te publiceren. De vermogensmutatiemethode houdt in dat een deelneming op intrinsieke waarde wordt gewaardeerd.Hoofdstuk 20 Concernverslaggeving 20. De gezamenlijke leiding ligt bij een holding company. de moedermaatschappij moet zich aansprakelijk stellen voor alle schulden. Een concern is verplicht om bij het jaarverslag ook nog een geconsolideerde jaarrekening op te nemen. de Boer 20. Hierbij kun je denken aan het aandelenkapitaal. Dit geeft echter geen goed beeld van de werkelijkheid. Hierbij valt te denken aan de opgebouwde klantenkring en opgebouwde naam van het bedrijf.2 De vennootschappelijke jaarrekening van de moedermaatschappij Als een bedrijf wordt overgenomen wordt dit weergegeven onder de post deelname. Voor een voorbeeld. Als je een bedrijf verkoopt kun je meer geld vragen voor het bedrijf.P.3 De geconsolideerde jaarrekening Bij een geconsolideerde balans moet men goed bedenken dat dit ook zichtbaar is voor derden. Een onderneming mag dit niet zomaar toerekenen als eigen vermogen. Consolideren is niet alleen maar posten bij elkaar optellen. M. Koetzier 12 . • Proportionele consolidatie : Hierbij wordt er uitgegaan van 80% van de activa en passiva. Brouwers. zie ook: pag 417. W. www.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful