Na osnovu člana 81. Zakona o standardizaciji ("Službeni list SFRJ", br.

37/88 i 23/91), u sporazumu sa saveznim sekretarom za rad, zdravstvo, boračka pitanja i socijalnu politiku, direktor Saveznog zavoda za standardizaciju propisuje PRAVILNIK O TEHNIČKIM NORMATIVIMA ZA DIZALICE
(Objavljen u "Sl. listu SFRJ", br. 65/91)

I. OSNOVNE ODREDBE
Član 1.

Ovim pravilnikom propisuju se: 1) tehnički uslovi i zahtevi koji moraju biti ispunjeni pri projektovanju, proizvodnji, montaži, rukovanju i održavanju dizalica; 2) tehnički uslovi i zahtevi koji moraju biti ispunjeni pri projektovanju i proizvodnji mehanizama, sklopova i delova dizalica; 3) tehnički uslovi i zahtevi koji moraju biti ispunjeni pri ugradnji ostale opreme za dizalice; 4) postupak, način i intervali obaveznih pregleda i ispitivanja dizalica; 5) tehnički uslovi za korišćenje dizalica; 6) tehnička dokumentacija dizalice. Pod dizalicom, u smislu ovog pravilnika, podrazumeva se mašina povremenog dejstva namenjena za podizanje, spuštanje i premeštanje tereta u prostoru obešenog o kuku ili pridržavanog nekim drugim sredstvom za prihvatanje tereta.
Član 2.

Odredbe ovog pravilnika primenjuju se na sledeće vrste dizalica: 1) mosne dizalice svih tipova; 2) portalne i poluportalne dizalice i njihove kombinacije sa obrtnim postoljima i pokretnim krakovima (fabričke, lučke, pristanišne, brodogradilišne i dr.); 3) pokretne i nepokretne konzolne dizalice (radioničke, građevinske, lučke i dr.); 4) pokretne i nepokretne dizalice sa tornjem i stubom, obrtnim postoljem i pokretnim krakom (lučke i brodogradilišne toranjske dizalice, građevinske i montažne stubne dizalice, igle i dr.); 5) mobilne (samohodne) dizalice sa obrtnim ili čvrstim postoljem, sa okretnim i nagibnim krakom (dizalice na vozilima sa pneumaticima ili gusenicama, šinskim vozilima i slično); 6) sve ostale dizalice koje rade pomoću čeličnog užeta, lanca ili nekog drugog elementa za podizanje tereta, a po konstrukciji su kombinacija raznih tipova

dizalica (kabl-dizalice, striper-dizalice, klešne, uložne, međustažne, kontejnerske i slično); 7) koturače i vitla svih tipova koji su podešeni za rad sa čeličnim užetom ili lancem i koji se koriste kao samostalni uređaji, odnosno u sastavu drugih pokretnih uređaja za dizanje, spuštanje i prenošenje tereta. Odredbe ovog pravilnika odnose se i na sva pomoćna noseća sredstva dizalice (korpe, traverze, grabilice, kuke i na razne naprave od užadi i lanaca koje služe za nošenje i vezivanje tereta i slično).
Član 3.

Podaci neophodni za projektovanje, konstruisanje i izradu dizalica vanserijske proizvodnje određeni su Upitnim listom za dizalice, prema jugoslovenskom standardu za dizalice.
Član 4.

Ako se na dizalicama nalaze ugrađeni ili postavljeni sudovi pod pritiskom vazduha ili gasa, takvi sudovi moraju odgovarati propisima o tehničkim normativima za izradu i upotrebu pokretnih zatvorenih sudova za komprimovane tečne i pod pritiskom rastvorene gasove. Parni kotlovi i ugradnja parnih kotlova u dizalice moraju odgovarati propisima o tehničkim normativima za izradu i upotrebu parnih kotlova, parnih sudova, pregrejača pare i zagrejača vode.
Član 5.

Brzina kretanja voznog vitla i dizalice pri upravljanju sa poda ne sme biti veća od 32 m/min ako je komanda vezana za vozno vitlo, odnosno veća od 50 m/min ako komanda nije vezana za vozno vitlo. Ova odredba se ne odnosi na dizalice kojima se upravlja sa pulta pomoću daljinske komande niti na dizalice kod kojih dizaličar pri kretanju mosta ili voznog vitla stoji u mestu. Kod dizalica predviđenih za montažne i druge radove koji zahtevaju posebnu tačnost i pažnju pri spuštanju tereta, mogu se, po potrebi, predvideti manje brzine dizanja, odnosno spuštanja zahvatnog sredstva i prenošenje tereta, odnosno obrtanja kraka (pomoću dvobrzinskih motora i sl.).
Član 6.

Električni uređaji (elektromotori, prekidači, sklopke, kontroleri i dr.) dizalice na električni pogon predviđene za rad u prostoriji u kojoj nastaju eksplozivne smeše

gasova, para ili zapaljive prašine moraju biti protiveksplozivno zaštićeni prema jugoslovenskim standardima za konstrukciju, izradu i ispitivanje električnih uređaja za rad u atmosferi eksplozivnih smeša. Mehanički elementi dizalica predviđenih za rad u prostoriji u kojoj nastaju eksplozivne smeše gasova, para ili zapaljive prašine moraju onemogućiti nastajanje iskre u toku rada dizalice. Svi elementi koji u toku rada dolaze u međusobni kontakt moraju da budu izrađeni od materijala koji ne izazivaju varnice. Dizalice iz st. 1. i 2. ovog člana moraju imati odbojnike izgrađene od tvrde gume.
Član 7.

Dizalica mora na vidnom mestu imati fabričku tablicu koja sadrži sledeće podatke: 1) naziv i sedište ili registrovani znak proizvođača; 2) vrstu dizalice sa oznakom tipa (samo ako se radi o serijskoj proizvodnji); 3) nosivost, u tonama; 4) fabrički broj; 5) godinu izrade 6) pogonsku klasu dizalice.
Član 8.

Rekonstrukcija dizalice dozvoljena je samo po prethodno izrađenom projektu iz koga se vidi da rekonstrukcijom neće biti ugrožena sigurnost rada dizalice. Postavljanje teže dizalice ili više dizalica na postojeću stazu dizalice (nadzemnu ili prizemnu) dozvoljeno je samo po prethodno izrađenom projektu iz kog se vidi da stabilnost, odnosno sigurnost rada dizalice, kao i sigurnost i stabilnost nosećih delova hale i drugih objekata neće biti ugroženi povećanjem tereta.
Član 9.

Kvalitet noseće metalne konstrukcije i delova mehanizama dizalica od metala ili legura mora biti u skladu sa odredbama odgovarajućih jugoslovenskih standarda. Proizvođač dizalice mora pribaviti dokaz o kvalitetu materijala ugrađenog u noseće metalne konstrukcije.
Član 10.

Pod manevarskim prostorom dizalice, u smislu ovog pravilnika, podrazumeva se prostor koji je ograničen gabaritom dizalice pri njenom kretanju u polju delovanja sa sredstvom za prihvatanje tereta u krajnjem gornjem položaju. Pod manipulacionim prostorom dizalice, u smislu ovog pravilnika, podrazumeva se

prostor koji je ograničen najvišim i najnižim položajem sredstva za prihvatanje tereta, krajnjim bočnim položajem zahvatnog sredstva u polju delovanja dizalice, kao i njihovim krajnjim položajima na krajevima dizalične staze. U manevarskom prostoru dizalice i u slobodnom prostoru oko dizalice ne smeju se nalaziti niti u njih zadirati delovi stacioniranih objekata. Slobodan prostor oko dizalice određen je odgovarajućim jugoslovenskim standardom. Dizalica iz jednog nivoa ne sme zadirati u manevarski prostor dizalice i slobodni prostor oko dizalice iz drugog nivoa. Pri radu dizalice na višem nivou iz njenog manipulacionog prostora mora se uklonisti svaka dizalica sa nižeg nivoa. 1. Projektovanje dizalica
Član 11.

Pri projektovanju dizalica moraju se uzeti u obzir uslovi u kojima će dizalica raditi (temperatura okoline, prašina, vlažnost, prisustvo opasnih gasova i dr.). Pri projektovanju dizalica se mora svrstati u pogonsku klasu prema jugoslovenskom standardu za dizalice.
Član 12.

Ako na dizalici postoje dva ili više mehanizama dizanja ili voznih vitala, a nosivost konstrukcije je određena zbirom pojedinih nosivosti nazivna nosivost označava se sa Lj1+Lj2+... Ako na dizalici postoje dva ili više mehanizama za dizanje ili voznih vitala, a nosivost konstrukcije je određena najvećom nosivošću, nazivna nosivost označava se sa Lj1/Lj2/... Ako na dizalici postoje dva ili više jednakih voznih vitala ili mehanizama dizalica, a naznačena nosivost konstrukcije određena je umnoškom broja voznih vitala ili mehanizama dizanja i najveće nosivosti pojedinog voznog vitla ili mehanizama dizanja, nazivna nosivost označava se sa n dž (Lj1+Lj2...) ili n dž (Lj1/Lj2...). Kod dizalice sa krakom (strelom) pored nazivne nosivosti mora biti označen i dohvat tako da se ova dizalica označava: nosivost u tonama puta dohvat u metrima (Lj dž L).
Član 13.

Nazivna nosivost, visina dizanja, radna brzina, raspon dizalica i rasponi dvovisinskih voznih vitala određuju se prema tehnološkim zahtevima za dizalicu iz odgovarajućih jugoslovenskih standarda za dizalice.

Član 14.

Ako je na lokaciji dizalice seizmičnost tla najmanje VII stepena modifikovane Merkalijeve skale, pri određivanju sigurnosti dizalice moraju se uzeti u obzir i seizmička opterećenja određena odgovarajućim jugoslovenskim standardima.
Član 15.

Odnos raspona mosne dizalice prema rastojanju osa krajnjih točkova ili vodećih točkova na čeonim nosačima u pravcu pruge, kod pojedinačnih pogona mora biti manji od 6, a kod portalnih dizalica sa jednom elastičnom nogom manja od 7. Kao odstojanje osovina točkova smatra se odstojanje između krajnjih točkova na čeonom nosaču. Ako se za vožnju upotrebljava centralni pogon (sa transmisijom) odnosi iz stava 1. ovog člana moraju se smanjiti za 25%. Ako dizalica ima uređaj za sprečavanje zakošavanja i iskakanja sa šina ili točkove za vođenje dizalice po šinama, odnos iz stava 1. ovog člana može se povećati.
Član 16.

Konstrukcione mere za sigurnost rada sa dizalicama, slobodan prostor oko dizalica i minimalne mere gabarita pešačkih platformi duž dizaličnih staza i na dizalicama moraju odgovarati jugoslovenskim standardima za dizalice.
Član 17.

Horizontalno rastojanje između ivica najisturenijih delova pokretnih stubnih, portalnih ili poluportalnih dizalica, pretovarno-utovarnih mostova i drugih dizalica postavljenih na otvorenom prostoru i gabarita drugih nepokretnih objekata postavljenih u neposrednoj blizini dizalične staze tih dizalica do visine 2 m od tla ne sme biti manje od 500 mm, a na visini preko 2 m od tla manje od 100 mm. Horizontalno rastojanje između ivica najisturenijih pokretnih delova mosne dizalice (nosača točkova mosta) i nepokretnih delova konstrukcije zgrade (zidova, stubova, ograde ili ivice pešačkih staza i dr.) u neposrednoj blizini dizalice ne sme biti manje od 100 mm. Ovo rastojanje se utvrđuje pri simetričnom položaju točkova dizalice u odnosu na šinu. Pri prilagođavanju specijalnih dizalica objektima kod kojih su zbog tehnoloških uslova potrebna manja rastojanja (za regalna skladišta, kontejnere i sl.) dozvoljena su manja rastojanja od rastojanja propisanih stavom 1. ovog člana, zavisno od funkcionalnih i tehnoloških potreba.

a vrednost brzine vetra mora se pokazivati u kabini ili na donjem delu dizalice ako je upravljanje sa poda. Član 21. Ako se za sidrenje ugrade klešta ili drugi uređaj automatskog dejstva. odnosno naprave za hvatanje za šine koloseka (šine. Član 22. koji mora biti postavljen na najvišu tačku dizalice. Pokretne okretne dizalice na nadzemnim kolosecima uskog raspona moraju imati odgovarajuđe uređaje za prihvatanje sile preturanja.Član 18. odnosno podignuti. Na proračun noseće čelične konstrukcije dizalice primenjuju se odredbe odgovarajućih propisa o tehničkim normativima i jugoslovenskim standardima za .) radi sprečavanja neželjenog kretanja dizalice pod dejstvom vetra. Sigurnost protiv preturanja i protiv pomeranja dizalica delovanjem vetra. kako je to predviđeno tehničkim uputstvom proizvođača. ručne ili automatske brave. lanci i dr. gde postoji mogućnost pokretanja dizalice pod dejstvom vetra. Član 19. dizalica mora biti snabdevena uređajem za merenje brzine vetra (anemometrom). kao i na natkrivenom prostoru. Uređaj automatskog dejstva mora imati i mogućnost ručnog stavljanja u pogon. Ako su u tehničkom uputstvu date granice jačine ili brzine vetra pri kojem se dizalica mora učvrstiti za tlo ili za okolne objekte. ručnu ili automatsku bravu i dr. Pokretne dizalice sa kolosekom na tlu moraju se obezbediti protiv preturanja. Dizalice koje se kreću po šinama na otvorenom. kao i način njihovog proveravanja mora odgovarati jugoslovenskim standardima za dizalice. ručna ili automatska klešta. odnosno gde je brzina vetra najveća. moraju imati uređaj za sidrenje (klešta. u strujni krug pogonskog elektromotora mora se ugraditi isključivač koji će sprečiti da se dizalica stavi u pogon ako klešta ili drugi uređaj automatskog dejstva nisu otvoreni. ako odredbama jugoslovenskog standarda za sigurnost protiv preturanja dizalice nije utvrđeno da je dizalica potpuno stabilna.). Član 20.

Kočnice iz stava 1. Član 24. Za spajanje delova noseće metalne konstrukcije zavarivanjem mora se koristiti dodatni materijal (elektrode. Mehanizmi. Uređaj za kočenje na mehanizmu za dizanje tereta može se nalaziti i na vratilu . ovog člana moraju biti u stanju da nazivno opterećenje dizalice i probno opterećenje drže na ma kojoj visini. odnosno koja je u čvrstoj kinematskoj vezi sa bubnjem. Proizvođač dizalice mora dati dokaz o kvalitetu dodatnog materijala. i koeficijent sigurnosti užeta na koturači ne sme biti manji od 8. Noseći delovi čelične konstrukcije dizalica moraju biti obezbeđeni od krtog loma izborom materijala odgovarajuće žilavosti shodno jugoslovenskom standardu za noseće čelične konstrukcije. automatski i sl.čelične konstrukcije i dizalice. Pogonski mehanizam za dizanje tereta i pogonski mehanizam za promenu ugla kraka na dizalicama na ručni ili motorni pogon moraju imati sigurnu mehaničku kočnicu zatvorenog tipa. sklopovi i delovi dizalica Član 23. Član 25. po pravilu.) koji garantuje sigurnost nosivosti zavarenog spoja. Sila na lancu potrebna za dizanje nazivnog tereta ručnim pogonom ne sme biti veća od 300 N. 2. Prenosna koturača sa kukom i jednim ili više žlebastih koturova (užnica) i kudeljnim ili drugim nemetalnim nosećim užetom (građevinska i slična lako prenosna koturača sa jednim ili više koturova) sme se koristiti za vertikalno dizanje tereta mase do 500 kg. žice) i primeniti postupak zavarivanja (ručni. Mehanizmi dizanja na ručni pogon moraju biti konstruisani tako da je onemogućeno povratno obrtanje pod dejstvom težine tereta. Kod mehanizma za dizanje tereta ili za promenu ugla kraka na dizalicama na elektromotorni ili drugi motorni pogon sa čvrstom kinematskom vezom između pogonskog motora i bubnja vitla. u sastavu uređaja za kočenje kao kočni doboš (kočni venac) koristi se ona polovina spojnice koja je pričvršćena za osovinu reduktora.od 150 N (za jednu osobu). Za spajanje vitalnih delova noseće metalne konstrukcije vijcima moraju se koristiti vijci za spojeve nosećih čeličnih konstrukcija koji garantuju sigurnost nosivosti veza utvrđenu odgovarajućim jugoslovenskim standardom. a sila na ručici .

. na svakom takvom mehanizmu može se nalaziti samo po jedna mehanička kočnica zatvorenog tipa ako između bubnjeva tih mehanizama postoji čvrsta kinematska veza (zupčanik ili dr. od kojih svaka može držati nazivni teret. Ako na dizalici iz stava 1. radioaktivnih i drugih opasnih materija mora imati dve mehaničke kočnice zatvorenog tipa. dozvoljava se jedna kočnica. ovog člana postoje dva jednaka i odvojena mehanizma za dizanje tereta (dva bubnja). Ako se za ove slučajeve upotrebljavaju tipska vitla kompaktne izvedbe. Član 26. eksplozivnih. Mehanizam za dizanje rastopljenih metala.motora pod uslovom da spojnica koja spaja vratilo motora i reduktora može da prenese dva puta veći momenat od nazivnog momenta motora (primer: vitla tipa "Demag" kog kojih se koriste kočioni motori). Mehanizam za vožnju mora imati ugrađenu kočnicu ako je brzina vožnje veća od 20 m/min kod točkova sa kotrljajnim ležajima. na bilo kojoj visini.). odnosno 40 m/min kod točkova sa kliznim ležajima. Član 30.1 i 04 m/s2 na osnovu uslova da vreme usporenja bude u granicama od 5 do 10 s. ovog člana. Član 27. uključujući i probni teret. Za brzine vožnje iznad 80 m/min mora se predvideti smanjivanje brzine pre konačnog kočenja. jetkih. otrovnih. Član 29. U slučaju iz stava 3. na vidnom mestu postavlja se dopunska tablica sa oznakom nosivosti tog materijala izraženom u t i nazivom tog materijala. Član 28. Veličina usporenja dizalice uzima se između 0. ali se tipska nosivost vitla mora smanjiti na 67%. Dizalice koje se kreću po šinama na otvorenom ili natkrivenom prostoru moraju imati na mehanizmu za vožnju kočnicu zatvorenog tipa bez obzira na brzinu vožnje. Kod brzina dizanja iznad 25 m/min mora se predvideti smanjivanje brzine pre konačnog kočenja. svaki na poseban pogon sa zajedničkom napravom za prenošenje posuda.

Član 31. Član 34. Član 33. za odzračivanje. Na dizalicama koje rade na otvorenom prostoru kočnice moraju biti zaštićene od uticaja vremenskih nepogoda.) i drugi sklopovi užnice moraju biti tako konstruisani da je sprečeno ispadanje olabavljenog užeta iz žleba užnice. Kočnice mehanizma za dizanje i mehanizma za promenu ugla kraka moraju imati koeficijent sigurnosti kočenja najmanje 2. Član 32. Kabl za dovod električne energije na uređaj za prihvatanje tereta mora se odmotavati . a imaju mogućnost neograničenog okretanja moraju dozvoliti slobodno obrtanje postolja ili kraka (strele) pod delovanjem vetra. kako ne bi došlo do smanjenja koeficijenta trenja. odnosno mora ga sinhrono pratiti i biti zaštićen od mehaničkog oštećenja. Mehaničke kočnice kod dizalica mogu biti otvorenog ili zatvorenog tipa. Uređaji za prihvatanje tereta (kuke. u smislu ovog pravilnika. Ugradbene mere kočnica moraju odgovarati jugoslovenskom standardu za dizalice. Kočnice moraju imati mogućnost podešavanja zazora između kočione površine i obloge.5. Reduktori moraju biti dimenzionisani prema režimu rada i na maksimalne momente kod pokretanja. pneumatske ili hidraulične kočnice. punjenje i ispuštanje ulja. . Kočione opruge moraju biti opterećene na pritisak. Mehanizmi za okretanje kraka (strele) na dizalicama koje rade na otvorenom prostoru. grabilice. Reduktori moraju imati lako pristupačne elemente za kontrolu nivoa ulja.nožnim delovanjem na mehanizam poluga ručne. podrazumeva se uređaj za kočenje kojim se ostvaruje kočenje ručnim . podrazumeva se uređaj za kočenje koji automatski koči u trenutku prekida pogonske energije na mehanizmu za kočenje ili prestanka delovanja sile za dizanje tereta. traverzni polipi. stubnih (građevinskih) i drugih dizalica sa obrtnim postoljem ili obrtnim krakom (strelom) mora imati mehaničku kočnicu zatvorenog ili otvorenog tipa. u smislu ovog pravilnika.Mehanizam za okretanje postolja sa krakom ili kraka (strele) portalnih.namotavati istovremeno sa kretanjem uređaja za prihvatanje tereta. a sve ostale kočnice do 1. klešta i dr. Pod kočnicom zatvorenog tipa. Pod kočnicom otvorenog tipa.

Visina ivičnjaka na bubnju sa žlebom ne sme biti manja od 1. odnosno za visinu širine karike lanca. Dužina bubnja vitla na motorni pogon na koji se namotava čelično uže ili lanac mora biti takva da na bubnju ostanu najmanje dva slobodna navoja neodmotanog užeta.Bubanj i pričvršćenje užeta za bubanj moraju biti prema odgovarajućim jugoslovenskim standardima. Član 37. Ako se koriste točkovi bez vodećeg venca.) neophodno višeslojno namotavanje užeta ili lanca na bubanj. . Konstrukciono rešenje bubnja ili bubnja i uređaja za vođenje užeta mora da obezbedi pravilno namotavanje užeta na bubanj (namotaj do namotaja). za vođenje je obavezna ugradnja vodećih točkova. Bubnjevi koji se nalaze u kućištu koje sprečava ispadanje užeta ne moraju na krajevima imati ivičnjake. Točkovi moraju odgovarati jugoslovenskim standardima za dizalice zavisno od tipa konstrukcije. mereno od gornje ivice namotanog užeta. Bubnjevi za teže vrste pogona (za treću i višu pogonsku klasu) ne smeju biti od sivog liva. ograničene dužine bubnja i sl. Upotreba bubnja sa glatkom površinom (bez urezanog žleba) na dizalici na motorni pogon dozvoljena je samo ako je zbog konstrukcionih razloga (usled velike visine dizanja. Bubnjevi sa žlebom i bubnjevi bez žleba (glatki bubnjevi) moraju na krajevima imati ivičnjake. pri čemu se mora osigurati pravilno namotavanje. Visina ivičnjaka na glatkom bubnju mora nadvisivati gornji sloj potpuno namotanog užeta ili lanca najmanje za visinu od 1. odnosno lanca kada je sklop za prihvatanje tereta dizalice u najnižem položaju. Član 35. Točkovi na voznim vitlima i dizalicama moraju bez oštećenja da prenose opterećenje za koje su vozno vitlo i dizalica projektovani. Za vožnju voznog vitla po donjoj lameli profilisanog nosača (I nosača i slično) točkovi mogu biti posebnog oblika.5 puta prečnika užeta. zavisno od rešenja pogona vožnje i vođenja voznih kolica.5 puta prečnika užeta. Bubanj vitla dizalice na motorni pogon sa jednoslojnim namotavanjem užeta mora na svojoj površini imati urezan navojni žleb. Član 36.

pri dnu mora imati punu ivičnu zaštitu visine najmanje 150 mm. Visina kabine dizalice sa krovom u kojoj dizaličar radi u sedećem položaju ne sme biti manja od 1. Član 38.8 m. Visina kabine na mobilnim dizalicama u kojoj dizaličar radi u sedećem položaju ne sme biti manja od 1. Odredba stava 1. Stolica dizaličara mora da bude udobna. održavanje i bezopasnu upotrebu aparata i uređaja za upravljanje smeštenih u kabini. Vrata za ulazak u kabinu moraju biti najmanje 1. ovog člana primenjuje se i na nepokretne pultove kod dizalica sa upravljanjem na daljinu.8 m dž 0. Član 39. Pokretne kabine na dizalicama za visoka regalna skladišta moraju imati automatski uređaj za sprečavanje pada kabine ako dođe do kidanja nosećeg užeta kabine. Odredba stava 1. a visina ograde ne sme biti manja od 1 m. Kabina na dizalicama koje rade u pokrivenoj prostoriji ne mora imati krov. Kabina mora biti tako smeštena na dizalici da dizaličar ima potpun pregled manipulacionog prostora i da može pratiti kretanje uređaja za prihvatanje tereta. Član 41. sa leđnim naslonom i mogućnošću podešavanja po visini i po vodoravnom pravcu i učvršćena za pod. Visina kabine u kojoj dizaličar radi u stojećem položaju bez sedišta ne sme biti manja od 2 m. Član 40.50 m ako su na zidu ili . Kabina mora sa svih sttrana imati ogradu visine najmanje 1 m i mora imati električno osvetljenje. odnosno tereta u toku svih radnih operacija. Ako kabina nema punu ogradu ili ako je ograda zastakljena. ovog člana ne odnosi se na dizalice sa uređajem za automatsko približavanje kuke na određenu tačku. Kabina mora biti dovoljno prostrana da omogućava smeštaj. odnosno vodećih točkova i šine mora omogućiti ispravan hod dizalice. Pod kabine na dizalicama na elektromotorni pogon mora biti pokriven prostirkom od gume ili drugog materijala dielektričnih svojstava.35 m.Zazor između vodećeg venca točka i šine. Pod kabine mora biti izrađen od materijala sa toplotno-izolacionim svojstvima.

Kabina mora biti zagrevana ako je temperatura ispod +10oC. kao i poklopac na ulazu). odnosno provetravana ako je temperatura iznad +25oC.4 m udaljena od čvrsto stojećih delova zgrade ili uređaja. Zadnja strana otvorene kabine mora biti najmanje 0. Kabine na dizalicama koje rade u zatvorenim prostorijama u kojima je temperatura preko 40oC (livnice. bezbedno i bez posebnog fizičkog napora rukovati dizalicom. Prozori moraju biti takvi da se mogu lako čistiti sa spoljne i sa unutrašnje strane kabine i moraju omogućiti dizaličaru izlazak u slučaju potrebe.4 m od čvrsto stojećih delova zgrade mora se po celoj širini i visini kabine ograditi čvrstom punom ogradom. Zadnja strana kabine na postojećim dizalicama koja je udaljena za manje od 0.0. Član 44. željezare i sl. Pravac i vrsta kretanja moraju biti jasni i nedvosmisleno obeleženi na upravljačkom .55 m aku su na plafonu ili podu (u tom slučaju su potrebne lestve za ulaz u kabinu. Dizalice za prenošenje rastopljenog metala ili užarenih masa moraju imati kabinu od nezapaljivog materijala. odnosno izveden da je pri pravilnom opsluživanju sprečeno nenamerno pokretanje drugih komandi. Unutrašnjost kabine mora biti toplotno izolovana.5 m dž 0. Član 45. Elementi grejanja moraju biti zaštićeni od slučajnog dodira.) moraju biti snabdevene uređajem za dovođenje svežeg vazduha. Član 42. Upravljački uređaj na dizalicama mora biti pristupačan i tako postavljen da se njime može lako. Član 43. Kabina na dizalicama koje rade na otvorenom prostoru mora biti zatvorena sa svih strana i mora imati krov i staklene prozore. a stakla kabine moraju biti od vatrostalnog materijala. Mora postojati mogućnost da se kabina zaključa. Kabina na dizalicama koje rade u prostorijama sa velikom koncentracijom prašine i štetnih gasova mora imati uređaj za dovođenje vazduha ili klima-uređaj sa prečišćavanjem vazduha. Upravljački uređaj mora biti tako smešten.

Komande mogu biti raspoređene za nožno i ručno upravljanje. Komanda za nožno kočenje mora biti sa desne. U tom slučaju rukovalac dizalice mora se orijentisati prema stacionarnim okolnim objektima. Član 46. tako da kretanje tereta. dizanje spuštanje tereta. saglasan smeru kretanja. Komande dizanja. Za upravljanje se može upotrebiti sklopka sa polugama ili tasteri. mora postojati mogućnost da se zaključa. a za nožno davanje upozoravajućih signala sa leve strane.nedvosmisleno označenim smerovima kretanja dizalice.spuštanje kraka. Upravljački uređaji mogu biti postavljeni u kabini na dizalici ili na stacionarnom pultu odvojeno od dizalice. izvlačenje . zavisno od položaja upravljačke kabine. Kod visećih upravljačkih kutija kod kojih je prilikom upravljanja moguće da se rukovalac ili upravljačka kutija zaokrene moraju se na uočljivom mestu na dizalici jasno označiti smerovi kretanja dizalice saglasno sa oznakama smerova kretanja na upravljačkoj kutiji. nosećeg sredstva. dizanje . Polužna sklopka može biti i krstasta (za dva kretanja). Član 48. Ako su upravljačke kutije predviđene za upravljanje sa poda obešene o dizalicu ili vozno vitlo. ako je to moguće. okretanja i isključenja u nuždi su. Komande za ručno upravljanje pomoću poluga u kabini mobilnih dizalica moraju biti smeštene ispred sedišta rukovaoca dizalice i raspoređene po redu sa leve prema desnoj strani rukovaoca: okretanje. upravljački elementi se nakon prestanka delovanja sile moraju vratiti u neutralni položaj. odnosno dela dizalice odgovara pokretanju komandi ili je za dizaličara u logičnoj saglasnosti. Smer delovanja na komande treba da bude. Član 47. Ako je upravljački uređaj izveden izvan kabine. a na upravljačkom uređaju mora se nalaziti dodatna tablica sa jasno . Ako se upravljačka kabina nalazi na okretnom delu dizalice. sa desne. Upravljački uređaj mora imati taster za upozoravajući signal i taster za isključivanje u nuždi.uvlačenje kraka. . po pravilu. smer delovanja na komande neće uvek biti saglasan smeru kretanja. Viseća upravljačka kutija mora biti postavljena tako da osobi koja upravlja dizalicom omogućava da se nalazi na bezopasnom rastojanju od podignutog tereta.uređaju. a komande vožnje i upozoravajući signal sa leve strane vozača.

Stepenište sa otvorene strane mora imati čvrstu metalnu ogradu visine najmanje 1 m. Odstojanje između vrha luka i lestve ne sme biti manje od 650 mm niti veće od 700 mm. Ako se za prilaz na mosnu dizalicu koristi metalno stepenište. Prečke lestvi moraju biti od okrugle metalne šipke prečnika najmanje 16 mm. Stepenici mogu biti hrapave površine ili od dve ili tri horizontalno i paralelno položene okrugle metalne šipke odgovarajućeg prečnika. na dizalicama se moraju predvideti i postaviti bezbedni prilazi i prolazi (radne platforme. ono se postavlja pod uglom od 75oC prema horizontali. a svaki pojedini stepenik sme biti visok najviše 300 mm. Član 50. skela. Osni razmak prečki je najviše 300 mm. Ako su lestve pričvršćene za zid ili stub. leđnu zaštitnu ogradu ako ne postoji druga zaštita od pada.Radi opsluživanja i održavanja mehanizama. na rastojanjima od po 6 do 10 m moraju se ugraditi odmarališta (uzane platforme ili podesti). a radijus luka mora iznositi 350 mm. Razmak stranica lestvi za prilaz kabini sa mosta dizalice ne sme biti manji od 350 mm. a osni razmak stranica lestve najmanje 500 mm. Vertikalni i kosi prilazi dizalici sa uglom nagiba većim od 75o prema horizontali mogu biti izvedeni i kao čvrste metalne lestve. Rukohvati lestve (stranice) za prilaženje ivicama platformi i prilaznim pešačkim stazama i rukohvati lestve za prilaženje radnoj platformi kroz otvor u podu moraju se produžiti najmanje za 1. Ako se dizalice na ručni pogon ili na motorni pogon sa upravljanjem sa poda. lestava ili na drugi pogodan i bezbedan način.500 mm. na njih se ne moraju postavljati prilazi. Leđna zaštitna ograda izrađuje se od čeličnih traka koje se postavljaju na takve razmake da je onemogućen pad radnika kroz te otvore. radne platforme ili galerije. ovog člana čija je visina veća od 3 m moraju da imaju. konstrukcije i opreme.000 mm iznad poda prilaza (platforme i sl. Po pravilu. odnosno stuba moraju biti udaljene najmanje 150 mm. Stepenište za prilaz dizalici ili radnoj platformi sa poda hale mora biti široko najmanje 600 mm. ili od cevi prečnika 25 mm ili od kvadratne cevi 30 mm dž 20 mm. prolazi. počev od sedme prečke (oko 2 m od poda). kao i viseće jednogredne i dvogredne dizalice i viseći motorni vitli ili koturače koje se kreću na jednom nosaču mogu održavati pomoću sigurnih prenosnih platformi. Na lestvama čija je visina veća od 10 m. Lukovi su međusobno spojeni sa najmanje pet pljosnatih traka.) na kome se . ona je u obliku lukova pričvršćenih za stranice lestve na međusobnom odstojanju ne većem od 1. galerije i pešačke staze). od površine zida. Lestve iz stava 1. Rastojanje od gornje prečke do gazne površine platforme ne sme biti veće od 100 mm. Član 49. prema jugoslovenskim standardima za dizalice.

ovog pravilnika kroz koje bi mogao propasti alat ili u koje bi radnik mogao upasti moraju biti pokriveni odgovarajućim poklopcem.5 m iznad pešačke staze ili pored pešačke staze na kraćem rastojanju od 1. Podovi prolaza iz stava 1. Otvori na podovima prolaza iz člana 51. Visina slobodnog prostora iznad platforme mora biti najmanje 1. ovog člana moraju biti ravni sa hrapavom površinom radi sprečavanja klizanja. Ako postoji opasnost od pada pri prelazu sa lestve na pod platforme. pešačke staze i radne platforme) za prilaženje dizalici i njenim delovima radi opsluživanja i radi održavanja mehanizama. ovog člana mora se na pogodan način obezbediti protiv opasnosti od direktnog dodira sa vodovima pri prolazu pešačkom stazom (žičanom ogradom. Vertikalni stubovi ograde moraju biti proračunati i izrađeni tako da rukohvat ograde može izdržati horizontalno opterećenje na rukohvatu od najmanje 700 N/mm. i 2. Član 51.800 mm. Veličina otvora za prolaz u podu prolaza ili platforme iz člana 51. a ograda mora biti visoka najmanje 1 m.). Otvori za prolaz u podu na pešačkoj stazi ili platformi iz člana 51. konstrukcije i opreme dizalice moraju biti izrađeni od čvrstog materijala i proračunati za koncentrisano opterećenje najmanje 3. leđna zaštitna ograda se mora produžiti na istu visinu. ovog pravilnika . Vodoravni prolazi iz stava 1.000 N.2 m od ograde.2 m iznad poda ili tla moraju biti ograđeni na način utvrđen jugoslovenskim standardom za dizalice. Kod mosnih dizalica sa golim kliznim vodovima položenim niže od 2. Na otvorenim stranama radne platforme mora se postaviti puna ivična zaštita visoka najmanje 150 mm. ovog pravilnika moraju imati čvrst poklopac sa šarnirima ili na zasun. ovog člana postavljeni na visinu veću od 1. Ako je pešačka staza mosnih dizalica položena duž dizalične staze u istom nivou sa šinom dizalice. postavljanjem pešačke staze na suprotnu stranu dizalice i sl. sobodna širina prilaza (rastojanje između ograde pešačke staze i najisturenijeg pokretnog dela dizalice) ne sme biti manja od 400 mm. Član 52. ovog pravilnika i otvori na podu ili krovu kabine iz člana 41. Član 53. odnosno sa poda platforme na lestve. Širina poda pešačkih staza ili radnih platformi predviđenih za opsluživanje i održavanje dizalica mosnog tipa mora iznositi najmanje 400 mm.lestve neposredno završavaju. Vodoravni prolazi (galarije. 1. pešačka staza iz st.

Pri takvom položaju prilazne platforme vertikalno odstojanje između dna kabine i poda prilazne platforme ne sme biti manje od 100 mm. u istom nivou sa podom kabine. Horizontalno odstojanje između ivice poda prilazne platforme i praga ulaza u kabinu. i to na krajevima dizalične staze ili na dva različita pogodna mesta duž dizalične staze.) sa čvrstim nepokretnim lestvama.800 mm od poda do najnižegi pokretnog dela dizalice (konstrukcija mosta i sl. ali ne niže od 250 mm ako se pri postavljanju prilazne platforme na istom nivou sa podom kabine ne bi mogla postići slobodna visina od najmanje 1. ili uže odgovarajuće dužine sa čvorovima prečnika najmanje 25 mm koje na jednom kraju ima kuke podesne . ne sme biti manje od 60 mm niti veće od 150 mm. Sve kabine mosnih dizalica koje se ne mogu napustiti u svakom trenutku moraju imati lestve napravljene od materijala prema članu 67. na jedan kraj dizalične staze ili uz čeoni zid prostorije. ovog člana.mora biti najmanje 400 mm dž 500 mm. izvodi se po celoj dužini kranske staze (galerija). po pravilu. a ne postoji mogućnost da rastojanje između poda prilazne platforme i poda kabine odgovara odredbi stava 2. Za bezbedno ulaženje u kabinu mosne ili druge dizalice moraju se postaviti posebni prilazi (platforme. Član 55. podesti i sl. Ako prilaznu platformu nije moguće postaviti u istom nivou sa podom kabine. Upotreba zajedničke pešačke staze za dva susedna polja sa dizaličnim stazama na istoj visini dozvoljena je samo ako je obezbeđen bezopasan ulazak u kabine i izlaz iz kabina dizalica. ona se može postavljati i niže od nivoa poda kabine.800 mm.) ili ako je prilazna platforma postavljena uz čeoni zid prostorije (kalkan). Pri postavljanju prilazne platforme uz čeoni zid prostorije niže od nivoa poda kabine dozvoljava se nadilaženje kabine iznad prilazne platforme. Prilaz platforme za ulaz u kabine dveju mosnih dizalica na zajedničkoj dizaličnoj stazi moraju se postaviti za svaku dizalicu posebno. Član 54. Pešačka staza sa više od dve mosne dizalice na zajedničkoj dizaličnoj stazi i sa kabinama na mostu ili voznom vitlu. Pod prilazne platforme postavlja se. Slobodna visina od poda prilaza do najnižeg pokretnog dela dizalice (konstrukcije mosta i sl. s tim da pri potpuno sabijenim odbojnicima dizalice na platformi ostane slobodan prostor širok najmanje 400 mm. po pravilu. pri postavljanju dizalice uz prilaznu platformu. Prilazna platforma za ulaz u kabinu mosne dizalice koja je sama na dizaličnoj stazi i za prilaz mostu dizalice na elektromotorni pogon sa upravljanjem sa poda (bez kabine) može se postaviti na pogodno mesto duž dizalične staze. odnosno građevinskog objekta.) ne sme biti manja od 1.

Pristupačni pokretni i okretni delovi moraju biti zaštićeni od slučajnog zahvatanja pri radu na dizalici. delovi za prihvatanje tereta. Naprezanja u vratilima moraju i kod pokretnog momenta biti ispod dozvoljene granice zamaranja. Mesta za podmazivanje na dizalici moraju biti obeležena crvenom bojom i pristupačna. Istureni pokretni delovi dizalice (odbojnici. pešačkih staza ili radnih platformi moraju biti obeleženi upadljivom bojom u vidu pruga jednake širine položenih pod uglom od 45o. Za nošenje ili vezivanje tereta. Zaštitnici iz stava 1. noge portala. Dotrajala ili oštećena noseća čelična užad (pokretna i nepokretna) na dizalicama. Čelična užad koja se upotrebljavaju na dizalici moraju imati dokaz o kvalitetu. dotrajala ili oštećena noseća čelična užad mogu se zameniti čeličnom užadi manjih mera i slabijih karakteristika samo uz smanjene . Član 60. Pričvršćenje pomoću lanca nije dozvoljeno. Opasna mesta na dizalici moraju moraju da se označe upadljivom bojom.za pričvršćivanje za zid kabine ili konstrukciju mosta dizalice. čistači pruge. Član 59. prema odgovarajućem jugoslovenskom standardu. mera i načina izrade ispunjavaju uslove utvrđene jugoslovenskim standardima za čeličnu užad. Član 58. čela nosača točkova i dr. Izuzetno. Vratila moraju biti dimenzionisana na najveći momenat kod pokretanja ili kočenja. po pravilu. Član 57. ovog člana moraju biti tako ugrađeni da u otvorenom položaju ostaju pričvršćeni za kućište. Član 56. vuču ili zatezanje uređaja dizalice ili delova dizalice i druge slične svrhe na dizalici i pri radu sa dizalicom smeju se upotrebljavati samo čelična užad koja u smislu kvaliteta materijala od kog su izrađena. ne smeju se zameniti čeličnom užadi manjih mera ili slabijih karakteristika.) u neposrednoj blizini galerija.

a kod užadi prečnika do 22 mm . odnosno za druge delove dizalice na način koji isključuje mogućnost oštećenja i prekida užeta (čeličnim čahurama. odnosno rastopljena šljaka (u livnici.najmanje 9 m.nazivne nosivosti dizalice prema novom proračunu. ovog člana. Upotreba čahura livenih od sivog liva nije dozvoljena. Čelična užad na dizalicama moraju se zameniti ako su dotrajala ili ako su pod opterećenjem pala sa doboša ili užnice koturače. topionici i valjaonici) moraju imati metalno jezgro. sa sjajnom površinom. Noseća čelična užad na dizalici kojom se prenosi rastopljeni ili užareni metal. Član 61. presovanih ili livenih čahura. po pravilu. ona se. zatezna i vodeća) čelična užad. gola ili pocinkovana koja svojom jačinom odgovaraju nazivnom opterećenju dizalice. teretna. po pravilu. Pokretna čelična užad iz stava 1. odnosno na drugi siguran način. Kraj nosećeg užeta pričvršćuje se na bubanj dizalice. Član 63. Izuzetno od stava 2. pomoću klina ili čeličnih konusnih kovanih.najmanje 8 m. krajevi vučnog užeta za pokretanje voznog vitla i užad za slične namene mogu se sastaviti upletanjem radi izrade beskrajnog užeta. Član 62. odnosno ako se pri pregledu najoštećenijeg mesta na dužini od jednog koraka utvrdi više prekinutih žica nego što je navedeno u tabeli 1: . Čelična užad (noseća. ovog člana ne smeju se nastavljati upletanjem. Dužina upletanja takvog užeta kod užadi prečnika do 15 mm mora iznositi najmanje 6 m. zatezna i sl. kod užadi prečnika od 19 mm . odnosno kotura za izravnavanje sila i oštetila se. Kao stalna oprema na dizalicama mogu se upotrebljavati pokretna (noseća i vučna) i nepokretna (noseća.). štite od neposrednog delovanja zračenja visoke temperature i prskanja rastopljene mase postavljanjem štitnika od čeličnog lima odgovarajuće debljine i podesnog oblika (korita ili kupe). Ako postoji opasnost otapanja nazivnog sloja na toj užadi. použena unakrsno ili istosmerno.) pričvršćuju se za konstrukciju voznog vitla. spojnim naglavcima i dr. Član 64.

istosmerno použeno Čelična užad na dizalicama za prenošenje rastopljenih ili opasnih materijala moraju se zameniti ako se na najoštećenijem mestu na dužini od jednog kraka utvrdi više od polovine prekinutih žica navedenih u tabeli 1 ovog člana. Dotrajala čelična užad moraju se zameniti i ako je broj prekinutih žica ispod graničnih vrednosti iz tabele 1 ovog člana ili ispod procenta iz stava 3.unakrsno použeno i/p . .1 granična vrednost prekinutih žica je do 12% od ukupnog broja žica. Za čeličnu užad čija konstrukcija i broj žica nisu navedeni u tabeli 1 ovog člana granična vrednost prekinutih žica određuje se prema koeficijentu sigurnosti užeta na sledeći način: 1) za koeficijent sigurnosti do 6.Tabela 1: -------------------------------------------------------------------Keficijent sigurnosti užeta Konstrukcija užeta -------------------------------------------6dž19=114 8dž19=15 6dž37=222 8dž37=296 18dž19=342 -------.------.3 do 7. 2) za koeficijent sigurnosti od 6.1 iznad 7.--------u/p i/p u/p i/p u/p i/p u/p i/p u/p i/p -------------------------------------------------------------------do 6. ovog člana ako ukupan broj prekinutih i korodiranih ili istanjenih žica na celoj dužini užeta dostigne 40% od ukupnog broja žica u užetu. Član 65. 3) za koeficijent sigurnosti iznad 7.-------.-------.1 granična vrednost prekinutih žica je do 14% od ukupnog broja žica.3 do 7.3 iznad 6.3 granična vrednost prekinutih žica je do 10% ukupnog broja žica.1 12 14 16 6 7 8 18 20 24 9 22 10 26 12 30 11 13 15 30 32 34 15 16 17 36 38 18 19 40 20 -------------------------------------------------------------------u/p .

oznaku bojom i sl. Veze užadi od biljnih.). kvaliteta materijala. Član 68. ovog člana moraju se održavati u ispravnom stanju i redovno pregledati. Pomoćna noseća sredstva od čelične užadi koja se upotrebljavaju za vezivanje i vešanje tereta na kuku dizalice moraju u smislu kvaliteta i mere ispunjavati uslove propisane u članu 60. karbolom ili drugim sredstvom za zaštitu od truljenja. manile. vog člana smeju se. Čelična užad i veze od čelične užadi iz stava 1. koristiti kao noseća (teretna) užad samo na koturači (građevinskoj koturači i sl. ovog pravilnika. Užad od biljnih vlakana moraju se čuvati na posebnim stalcima ili vešalicama i moraju biti zaštićena od vlage i prašine. Ako se veze od čelične užadi ili pojedina užad za vezivanje. oblika i mera zadovoljavati odredbe odgovarajućih jugoslovenskih standarda.Zabranjena je upotreba čelične užadi sa prelomima ili sa proširenim strukovima. Užad iz stava 1. Pomoćna noseća sredstva od čelične užadi za vezivanje i vešanje tereta moraju imati oznaku o maksimalnoj nosivosti. prstenu i slično. Pri proračunu nosivosti užadi iz st. izuzetno. Član 66. odnosno vešanje tereta ne upotrebljavaju. sisla. kao i svako pojedino uže za vezivanje tereta mora imati oznaku dozvoljenog opterećenja (tablicu. odnosno hemijskih vlakana.) za ručno dizanje tereta mase do 500 kg ako uže ima dokaz o kvalitetu i nosivosti. moraju se držati uredno složena na posebnim stalcima ili vešalicama i moraju biti zaštićena od vlage i prašine. Užad od biljnih vlakana izložena vlazi impregniraju se katranom od borovine. 1. Kalibrisani lanci koji se upotrebljavaju kao stalno noseća sredstva na dizalicama moraju u smislu izrade odgovarati jugoslovenskom standardu za kalibrisane lance. pamuka i dr. kao i upotreba čelične užadi oštećene na bilo koji način. Užad od biljnih vlakana (kudelje. . Lanci za nošenje i vezivanje tereta koji se stalno upotrebljavaju na dizalicama. ovog člana koeficijent sigurnosti mora iznositi najmanje 10. i 2. pojedinačno ili kao veze. broju naprave i datumu izrade utisnutu na pričvršćenoj pločici. moraju u smislu izrade. Član 67.) i užad od hemijskih vlakana mogu se upotrebljavati na dizalicama samo za vezivanje ili vešanje na kuku dizalice tereta sa ivicama koje ne mogu da oštete uže.

osim pri probnom ispitivanju. ako se lanci namotavaju na doboš sa glatkom površinom. ali ne sme biti manji od 3 za dizalice na ručni pogon niti manji od 6 za dizalice na motorni pogon. Član 72. Član 71. Pri nepovoljnim uslovima rada (česta udarna opterećenja. Lanci koji se stalno upotrebljavaju na dizalicama moraju se održavati u ispravnom stanju i periodično pregledati i ispitivati probnim opterećenjem prema odgovarajućim jugoslovenskim standardima. Član 69. ovog člana mora se ispitati na način određen odgovarajućim jugoslovenskim standardima. Lanci se moraju zaštititi od oštrih ivica tereta drvenim ili zaobljenim čeličnim podmetačima. česta granična opterećenja i sl. rad na temperaturi neposredne okoline višoj od +100oC ili nižoj od -10oC. delovi istog lanca (namotaji) moraju se nalaziti što bliže jedan drugom.) korisno opterećenje lanca ili veze od lanaca ne sme prelaziti polovinu . Pri višestrukom omotavanju lanaca oko tereta. ako se lanac namotava na lančanik (kotur sa zupcima). Član 70. Zabranjeno je skraćivanje lanca vezivanjem u čvorove ili spajanjem članaka pomoću vijaka. Dozvoljeno opterećenje lanaca ili veze od lanaca koji se vešaju na kuku dizalice mora biti obeleženo na tablici pričvršćenoj na lanac ili vezu od lanaca. Koeficijent sigurnosti kalibrisanog lanca ne sme biti manji od 3 za dizalice na ručni pogon niti manji od 8 za dizalice na motorni pogon. Koeficijent sigurnosti zavarenih lanaca za nošenje tereta mora se odrediti prema uslovima rada dizalice. Nastavljanje kratkog ili oštećenog lanca vrši se prema jugoslovenskim standardima za lance. Izveštaj o izvršenom ispitivanju lanca mora se dostaviti prilikom predaje dizalice. Lanac se sme privremeno skratiti samo pomoću odgovarajućih elemenata za skraćivanje lanaca. Lanci ili veze od lanaca ne smeju se opterećivati iznad dozvoljenog opterećenja.Dozvoljeno opterećenje lanaca iz stava 1.

uški i sl. 50%. Petlje na krajevima čeličnog ili vlaknastog užeta mogu se izrađivati upletanjem pojedinih strukova užeta a kod čeličnog užeta . prelazne karike.. Pomoćna noseća sredstva iz stava 2.) koja se koriste na dizalicama za prenošenje tereta moraju na vidnom mestu imati oznaku nosivosti. traverze i sl. ovog člana koja su izrađena od kovanog čelika i koja spadaju u stalnu opremu dizalice moraju se održavati i popravljati prema odgovarajućim jugoslovenskim standardima. Smanjenje nosivosti u odnosu na dozvoljeno opterećenje zatezanjem iznosi: 1) ako je ugao između dve suprotne grane lanca oko 60o . Član 75. ovog člana dozvoljeno opterećenje se proračunava.... Zabranjena je upotreba veze od lanaca ili užadi sa uglom većim od 120o između dve suprotne grane lanaca. uške. izrađenih prema odgovarajućim jugoslovenskim standardima. prelaznih karika. 30%. Član 76. Dozvoljeno opterećenje veze od lanaca ili užadi od dve grane mora se smanjiti zavisno od veličine ugla između te dve suprotne grane veza. 15%. Pomoćna noseća sredstva (alke.i na drugi način prema odgovarajućim jugoslovenskim standardima. Za vezu od lanaca ili užadi koji nisu navedeni u stavu 1.dozvoljenog opterećenja predviđenog za upotrebu lanca pod normalnim uslovima. 3) ako je ugao između dve suprotne grane lanca oko 120o .. Upletanje čelične užadi radi izrade petlji obavljaju samo lica posebno stručno osposobljena za taj posao. Lanci koji se stalno upotrebljavaju na dizalicama moraju se održavati i popravljati prema jugoslovenskim standardima za lance i uputstvu proizvođača. Član 73.. Član 74. . odnosno tablicu sa oznakom nosivosti i označenu sopstvenu masu. ovog člana mogu se vešati na kuku dizalice samo pomoću alki. prstenovi.. 2) ako je ugao između dve suprotne grane lanca oko 90o . Veze iz stava 1.

Ako zbog konstrukcionih razloga nije moguća visina od 1.) biti obezbeđeni od padanja. Član 77. Ako se hodnici za rukovanje u kutijastim nosačima suze poprečnim zidovima za ojačanje. Električne instalacije Član 78.7 m. hodnici dizalica moraju biti visoki najmanje 1. Kuke na dizalicama kod kojih postoji opasnost ispadanja nosećeg sredstva iz otvora kuke (pomoćnog užeta. Užnice za teže vrste pogona (za treću pogonsku klasu i više) ne smeju biti od sivog liva. metalnih sudova. Prečnik užnice i profil žleba utvrđeni su odgovarajućim jugoslovenskim standardima. posebnom kukom i sl. kabl-dizalicama sa kukom i mobilnim dizalicama mora postojati obezbeđenje od ispadanja nosećeg sredstva iz otvora kuke prema stavu 3 ovog člana. 3. zavešenih grabilica. Na lučkim. Nenamerno pokretanje pogona dizalice pri uspostavljanju napona posle njegovog nestanka ili posle uključenja rasklopnog aparata za priključivanje na mrežu (dizaličnog prekidača ili dizalične sklopke) mora sprečiti (npr.8 m. Član 80. Radi rukovanja i upravljanja rasklopnim i razvodnim uređajima. Član 79. veza. električnom .4 m.6 m. Svaka kuka na dizalici mora imati dokaz o kvalitetu koji daje proizvođač. građevinskim. magneta i sl. ali se pri tom širina hodnika mora povećati na najmanje 0. Električna instalacija dizalice mora ispunjavati i uslove utvrđene odgovarajućim jugoslovenskim standardima i propisima o tehničkim normativima za električne instalacije niskog napona do 1000 V.8 m i široki najmanje 0. lanca. ona može biti 1.) moraju na pogodan način (automatskim zatvaračem.4m.0 m i široki najmanje 0.Kuke za vešanje tereta na dizalicama izrađuju se prema odgovarajućim jugoslovenskim standardima. onda otvori u njima moraju biti visoki najmanje 1.

uključujući i kontaktore. oni se ponovo mogu uključiti samo sa jednog mesta. direktno ili daljinskim upravljanjem. Glavni klizni vodovi ili glavni pokretni priključni vodovi dizalice moraju se isključivati rasklopnim aparatima za priključivanje na mrežu (najmanje sklopkom) uz potpuno isključivanje svih neuzemljenih provodnika. . posebno na proveravanju njihovog dejstva mogući bez opasnosti. Kod dizalica se mogu koristiti svi rasklopni aparati. Član 83. Član 81. mehaničkim vraćanjem mehanizma za uključivanje u isključeni položaj i sl. Član 85. Ponovno uključivanje sa samo jednog mesta ne mora se predvideti ako rasklopni aparati za priključivanje na mrežu imaju blokadu ponovnog uključivanja.). priključnica) pod uslovom da spojnica podnosi isključivanje pod opterećenjem do 16 A ili da je blokirana tako da se utikač ne može izvući pod opterećenjem.blokadom. Ako se klizni vodovi napajaju na više mesta. Član 84. svako mesto napajanja mora imati svoj rasklopni aparat za priključivanje na mrežu. Umesto rasklopnog aparata za priključivanje na mrežu može se koristiti spojnica za mrežu (utikač. Kod portalnih dizalica sa pokrivenim kliznim vodom ili pokretnim priključnim vodom rasklopni aparat za priključivanje na mrežu na prilazima dizalice ne mora se postaviti ako se dizalica može isključiti pod opterećenjem sa pešačke staze portalne dizalice. a svi ovi aparati se moraju istovremeno automatski isključivati u slučaju da se bilo koji od njih isključi. sa kojeg je vidljiv najveći deo kliznih vodova. Rasklopni aparati za priključivanje na mrežu moraju se nalaziti na lako pristupačnim mestima na prilazima dizalice tako da se mogu brzo isključiti. Član 82. Rasklopni aparati se moraju tako postaviti da su radovi na njihovom održavanju. Ako se klizni vodovi napajaju na više mesta.

Na dizalici mora postojati najmanje jedna dizalična sklopka pomoću koje se mogu zaustaviti sva kretanja dizalice. U posebnim slučajevima (npr. kod postavljanja dva sistema glavnih kliznih vodova koji se koriste za napajanje dizalice prema izboru ili kod podele jednog glavnog kliznog voda na električki razdvojene odeljke) može se. Rastavljači se moraju zaključavanjem obezbediti od slučajnog i neovlašćenog uključivanja. rastavljač se ne postavlja ako se njime napaja samo jedna dizalica kojom se rukuje sa poda ili ako je dizalična sklopka postavljena električki neposredno iza oduzimača struje glavnog kliznog voda.Rasklopni aparati za priključivanje na mrežu. Rasklopni aparati za priključivanje na mrežu i komandni uređaji moraju se zaključavanjem obezbediti od slučajnog i neovlašćenog uključivanja. do 85. pod uslovom da je taj glavni rasklopni aparat zaključavanjem obezbeđen od slučajnog i neovlašćenog uključivanja. zbog prilagođavanja lokalnim uslovima. Izuzetno od odredbe stava 1. ovog pravilnika ako se odgovarajuća bezbednost osigura na drugi pouzdan način. Priključak električnih uređaja za držanje tereta koji se ne može držati u beznaponskom stanju (npr. njihovi komandni uređaji i njihov položaj "isključeno" moraju se kao takvi označiti. odstupiti od odredaba čl. a ima osobine rastavljača. Svaka dizalica mora biti opremljena rastavljačem koji rastavlja postrojenja od glavnog kliznog voda ili savitljivog glavnog priključnog voda. a vožnja vitla se obavlja ručno ili motorom snage do 500 Nj. Za dizalice na gradilištima kao rasklopni aparat za priključivanje na mrežu može se koristiti glavni rasklopni aparat u rasklopnom ili razvodnom bloku. . 82. Član 87. osim ručnog pogona) i kod ovešenih vitlova kojima se upravlja sa poda. Član 88. osim kod dizalica kod kojih postoji samo elektromotorni pogon za uređaj za dizanje (sve vrste pogona. ovog člana. Dizalična sklopka mora isključivati sve neuzemljene provodnike glavnog strujnog kola za pokretanje dizalice i mora se zaključavati u položaju "isključeno". Član 86. Odspojivi oduzimač struje smatra se rastavljačem ako u otvorenom položaju obezbeđuje rastavni razmak. elektromagneta) mora biti ispred dizalične sklopke.

Nosač kliznih vodova ili kliznih prstenova zaštitnog provodnika mora se jasno razlikovati od drugih nosača. električni uređaji i slično. prelazi preko staze dizalice i platforme iznad nosača dizalice. Poseban klizni vod ili poseban klizni prsten mora se koristiti kao zaštitni provodnik dizalice kada se energija dovodi pomoću kliznih vodova ili kliznih prstenova. Član 90. koturovi i sl. Strujno kolo se može električno razdvojiti od mreže. Klizni vod za zaštitni provodnik ne sme tokom normalnog napona provoditi struju. Član 92. Klizni vodovi preseka od 25 mmo Cu do 150 mmo Cu mogu biti i žice. ovog člana napajaju se priključnice i rasveta. ugrađeni liftovi. Član 91. Posebna strujna kola bezbednosnog malog napona priključuju se ispred rastavljača. Klizni vodovi preseka ispod 25 mm2 Cu i iznad 150 mm2 Cu moraju biti strujne šine.1 m. uključujući prilaze) postoji najmanje zaštita od direktnih dodira prema članu 52. dok je najmanja vredost dohvata ruke nadole 0. koji se mora obezbediti od slučajnog i neovlašćenog uključivanja. . Klizni vodovi moraju da budu postavljeni ili zaštićeni tako da ih sredstva za nošenje i dizanje tereta kada se klate ne mogu dotaći. zagrevanje i ventilacija. Oduzimač struje zaštitnog provodnika mora da bude takav da se ne može lako zameniti drugim oduzimačem struje. Klizni vodovi se moraju položiti ili zaštititi tako da pri penjanju ili obilaženju (npr. Dizalica koja se napaja preko kliznog voda mora biti povezana sa zaštitnim provodnikom preko klizne papučice. ovog pravilnika. postavljaju se tako da je njihovo napajanje nezavisno od kliznih vodova ili kliznih prstenova. Ne zahteva se polaganje na izolatore kliznog voda koji je zaštitni provodnik. Posebnim strujnim kolima iz stava 1. Posebna strujna kola koja ne smeju biti isključena pri radu na održavanju ili popravkama. Za ovu svrhu se ne smeju koristiti valjci.Član 89. Posebna strujna kola koja nisu bezbednosnog malog napona moraju se priključiti preko drugog rastavljača. liftovi i dizalice za popravke.

Izolatori moraju biti od keramičkog ili njemu odgovarajućeg glatkog materijala. Član 95. a dizalica ima raspon kliznog voda do 12 m potpore se ne moraju postaviti. Ako je klizni vod klizna struja šina. Član 97. Član 94. kolicima oduzimača struje ili konstrukcijom dizalice). Najmanji razmaci između delova pod naponom i uzemljenih delova pri prinudnom vođenju oduzimača struje po kliznom vodu ne smeju biti ispod 10 mm. u prostorijama sa agresivnom atmosferom ili gde postoji opasnost od taloženja (skupljanja) provodljive prašine ili u kanalima kliznih vodova) puzne staze se ne smeju smanjiti ispod 60 mm. Član 96. U otežanim uslovima (npr. Ako je klizni vod okrugla ili profilisana žica. mali klizni vod) puzna staza mora biti najmanje 30 mm. ugib.Član 93. Kod fabrički izrađenih i ispitanih dizalica radnog napona do 500 V razmak između delova pod naponom i uzemljenih delova ne sme biti manji od 6 mm. razmak između potpora ne sme biti veći od 2. Ako vođenje oduzimača struje po kliznom vodu nije prinudno.5 m. Kod prostorno štedljive izvedbe kliznog voda (npr. najmanje jednaki odgovarajućim vrednostima kliznog voda koji je čvrsto zategnut na potporama razmaka od 8 m. Za dizalice sa većim rasponom kliznog voda od 12 m razmak potpora ne sme biti veći od 8 m. . razmaci između delova pod naponom i uzemljenih delova ne smeju biti manji od 10 mm ako su oduzimači odvojeni od kliznog voda (što je u praksi moguće usled njihanja oduzimača struje ili kretanja dizalice sa oduzimačima u odnosu na klizni vod). Izolator kliznog voda mora imati puznu stazu najmanje 60 mm. Za klizne vodove sa automatskim zatezanjem dozvoljavaju se veći razmaci između potpora pod uslovom da su npr. pokrivanje vodova) spreči smanjenje puznih staza usled taloženja prašine ili vlage. pod uslovom da se odgovarajućim posebnim merama (kao što je npr. otklon usled pritiska vetra i dr. što se može obezbediti (npr.

projektom se moraju odrediti odgovarajuće mere. Trajno opterećenje zatezanja kablova ne sme biti veće od 20 N/mm2 svedeno na ukupni presek bakrenih faznih provodnika kabla. Kod većih mehaničkih opterećenja ili za priključne vodove koji kližu po zemlji moraju se izabrati odgovarajući specijalni kablovi.Pomerljivi priključni vodovi dizalice moraju se postaviti i voditi tako da se spreče oštećenja koja mogu nastati pomeranjem. Član 99. za kablove spoljašnjeg prečnika iznad 8mm do 12. veliki broj ciklusa i sl. a za kablove spoljašnjeg prečnika iznad 12. Član 98. Za kabove spoljašnjeg prečnika većeg od 21. Pravi deo kabla između dve krivine kod savijanja u obliku slova "S" mora biti jednak najmanje 20-strukoj vrednosti spoljašnjeg prečnika kabla. doboši. tako da je dozvoljena upotreba kabla najlakše izrade koji odgovara tipu Gn-50. s tim da je najmanja vrednost unutrašnjeg prečnika savijanja kabla 10-struka vrednost spoljašnjeg prečnika kabla.) moraju se konstruisati i izvesti tako da unutrašnji prečnik savijanja kabla na svim mestima na kojima se kabl savija tokom normalnog rada ne bude manji od 10-struke vrednosti prečnika kabla .za kablove spoljašnjeg prečnika do 21.5 mm je 10-struka vrednost spoljašnjeg prečnika kabla. Zaštitni provodnik i/ili neutralni provodnik se mogu uračunati u ukupana presek ako imaju isti presek kao fazni i ako nisu podeljeni.5 mm je 8-struka vrednost spoljašnjeg prečnika kabla. Presek provodnika kabla koji se namotava na doboš mora se odabrati tako da ne .3-struka vrednost spoljašnjeg prečnika kabla. Član 100. Pomerljivi priključni vodovi biraju se prema vrsti rada i naprezanja i moraju biti savitljivi kablovi za prenosna trošila sa izolacijom i plaštom od gume. Doboš za namotavanje pomerljivih priključnih vodova mora se automatski namotavati. Pri korišćenju pljosnatih kablova debljina kabla mora odgovarati spoljašnjem prečniku kabla. gusenice. Za velika ubrzanja ili usporenja.5 mm najmanji dozvoljeni unutrašnji prečnik savijanja kabla je 12. Na kablovskim kolicima najmanja dozvoljena vrednost unutrašnjeg prečnika savijanja kablova spoljašnjeg prečnika do 8 mm je 6.5 mm. lanci i dr.5-struka vrednost spoljašnjeg prečnika kabla. Uređaji koji sprečavaju povlačenje pomerljivih priključnih vodova po zemlji (npr.

u blizini njegovog gornjeg učvršćenja) ili se mora upotrebiti gajtan za rukovanje od izolacionog materijala. Ako se konstrukcija dizalice koristi kao zaštitni vod. oni ne smeju biti lakše izrade od kablova tipa GG/J. onda se mora obezbediti: a) neposredna veza konstrukcije dizalice i oduzimača struje zaštitnog provodnika. a kablovi sa izolacijom i plaštom od PVC ne smeju biti lakše izrade od kablova tipa PP/J. Za stalno polaganje vodova kablovi se koriste prema uslovima koji vladaju u svakom konkretnom slučaju (npr. Član 101. ako je lanac kratak. Upravljački lanci i gajtani iz stava 1. Na otvorenom prostoru kablovi se mogu polagati na obujmice po konstrukciji dizalice. Za veće dizalice gde ne postoji poseban razlog za mehaničku zaštitu. ako se energija dovodi pomoću kliznog voda. za osnovni tip kabla ne smeju se koristiti kablovi lakše izrade od kablova tipa PP/OO.). Član 103. elastičnim podložnim pločicama. Dizalice kojima se rukuje sa poda moraju se automatski zaustaviti ako se uređaj za upravljanje pusti iz ruku.dođe do prekoračenja dozvoljenog zagrevanja provodnika kada je kabl potpuno namotan i strujno opterećen. u otežanim uslovima rada koriste se kablovi tipa PP 41). U upravljačke lance pomoću kojih se dizalicama rukuje sa poda moraju se ugraditi izolatori (neposredno iznad dohvata ruke ili. Član 104. lepezastim podložnim pločicama i dr. Ako se koriste kablovi sa izolacijom i plaštom od gume. savitljivim bakarnim provodnicima sa kablovskim stopicama) ili da se električna pogonska sredstva dobro učvrste vijcima za konstrukciju (npr. ovog člana moraju iznad rukohvata imati vođice kako bi se izbeglo upredanje. b) priključak zaštitnih provodnika električnih pogonskih sredstava sa konstrukcijom tako da se ostvari dopunska provodna veza (npr. osim dizalica kod kojih se uređaji za upravljanje nalaze . Član 102.

4. koji mora posedovati dokaz o funkcionalnom ispitivanju.).). ovog člana moraju biti podešeni tako da omoguće kretanje u suprotnom smeru. kao ni na male kompaktne dizalice nosivosti do 2 t kod kojih se na mehanizmu dizanja može upotrebiti i drugi sigurnosni uređaj (automatska spojnica bez isključenja električne struje. 3) 1000 mm kod kabl-dizalica. za dizalice i vozna vitla koja prenose usijane ili rastopljene metale ovaj uređaj se mora ugraditi bez obzira na brzinu kretanja dizalice ili voznog vitla.kod svih tipova dizalica. Dizalice na elektromotorni pogon moraju imati sigurnosne uređaje za automatsko zaustavljanje pogona isključenjem struje (krajnji isključivač . Ostala oprema za dizalice Član 105.granična sklopka) i to na mehanizmu: 1) za dizanje tereta . Član 107. 4) za ograničenje bilo kog drugog kretanja dizalice. i sl. .na stabilnim pultovima. osim kod kabl-dizalica. Uređaji iz stava 1. Odredbe ovog člana ne odnose se na montažne igle i mosne dizalice kod kojih je kočenje mosta na kraju dizalične staze obezbeđeno na drugi način (podizanjem šina i sl. Granična sklopka (krajnji isključivač) vožnje mora biti podešena tako da isključi pogon elektromotora kako bi dizalica i u neopterećenom stanju došla do odbojnika bez udara u njih. 2) 300 mm kod ostalih dizalica. Član 106. 3) za dizanje kraka (dizalice sa nagibnim krakom). Granična sklopka (krajnji isključivač) na mehanizmu za dizanje tereta na dizalici bilo kog tipa mora biti podešena tako da je u stanju da zaustavi neopterećeno zahvatno sredstvo dizalice na određenom odstojanju od gornje ivice zahvatnog sredstva. od branika vitla ili kotura za izravnavanje. To odstojanje ne sme biti manje od: 1) 100 mm kod svih tipova vitlova. odnosno vodećeg kotura. odnosno delova dizalice ako neblagovremenim ograničenjem njihovog kretanja može doći do udesa na dizalici. 2) za vožnju dizalice i voznog vitla ako njihova nazivna brzina vožnje prelazi 32 m/min.

Član 108. Ako rasklopni uređaj (automatski isključivač) isključuje pogon dizanja i pogon pomeranja dohvata. zavisno od prostorne krutosti konstrukcije. Član 109.) moraju se zaštititi od udara groma. portalna. odnosno nosećeg užeta. Ako pretovarni mostovi i kabl-dizalice sa pogonom kretanja mosta ili mašinskih kućica bez pomoći transmisije i sa jednim od nosećih stubova na zglobu nemaju automatski uređaj za izravnanje iskošenja mosta. ovog člana u TN sistemu (razvodni sistem kod koga su zaštitni provodnik i neutralni provodnik spojeni) smatraju se zaštićenim od udara groma ako se šine spoje sa uzemljivačem najmanje na dva . dozvoljena je ugradnja samo jednog rasklopnog uređaja (automatskog isključivača) na onu nosivost sa kojom dizalica trenutno radi. ovog člana mora odgovarati propisima o tehničkim normativima za gromobrane. oni moraju imati graničnik za isključenje pogona kretanja kad ugao iskošenja mosta. Ako dizalica ima dve ili više karakteristika nosivosti. odnosno užeta između stubova prelazi dozvoljenu granicu određenu proračunom u projektu. Presek zemljovoda ne sme biti manji od 50 mm2 pri polaganju van zemlje. Zaštita od groma na dizalicama iz stava 1. kabl-dizalica i dr. Dizalice na električni pogon iz stava 1. građevinska stubna. mora se omogućiti premošćenje isključivača radi spuštanja tereta na tlo. ovog člana u TT sistemu (razvodni sistem kod koga je radno uzemljene odvojeno od zaštitnog uzemljenja) smatraju se zaštićenim od udara groma ako imaju najmanje dva odvojena uzemljivača sa dva zemljovoda od neizolovane i vruće pocinkovane gvozdene žice ili vruće pocinkovane gvozdene trake.Dizalice svih tipova kod kojih preopterećenje dovodi do preturanja dizalice moraju imati pokazivač ugla nagiba kraka ili dohvata i u njemu najvećeg dozvoljenog opterećenja i rasklopni uređaj (automatski isključivač) koji sprečava preopterećenje dizalice. Dizalice smeštene na otvorenom prostoru (npr. poluportalna. Rasklopni uređaj (automatski isključivač) mora sprečiti podizanje tereta i povećanje dohvata ili isključiti pogon dizanja i pogon promene dohvata. odnosno smanjenje dohvata. Uređaj za premošćenje mora biti zaključan. ovog člana na dizalici mosnog tipa sa odvojenim pogonom za vožnju mosta mora se postaviti samo ako je to. pretovarni most. Pokazivači moraju biti lako uočljivi sa radnog mesta dizaličara. Dizalice na električni pogon iz stava 1. mosna. Graničnik iz stava 1. odnosno ne manji od 100 mm2 pri polaganju u zemlju. predviđeno projektom dizalice.

Član 110. Član 113.) radi upozorenja na opasnost pri dizanju. U kabini dizalice moraju biti postavljeni ručni aparati za gašenje požara i uputstvo za rukovanje dizalicom sa opisom radnji koje nisu dozvoljene. odnosno osovina točkova. moraju se spajati galvanskom vezom od vruće pocinkovane trake sa najmanjim presekom od 50 mm2. Svaka pokretna dizalica. Sve ove veze moraju biti najmanje duple. prenošenju. . radi zaštite od udara groma. Zvučni signal iz stava 1. odnosno ne manji od 100 mm2 pri polaganju u zemlju. Točkovi dizalice ne smatraju se pouzdanom galvanskom vezom. Rastojanje između donjih ivica oslonca i površine kotrljanja šine ne sme biti veće od 25 mm. ovog člana mora se jasno čuti u manipulacionom prostoru dizalice. odnosno u njihovoj neposrednoj blizini. Oslonci iz stava 1. postolje ili vozno vitlo i pod najvećim dozvoljenim opterećenjem dizalice. Presek zemljovoda ne sme biti manji od 50 mm2 pri polaganju van zemlje. Na dizalici ili voznom vitlu moraju se ugraditi oslonci radi sprečavanja pada u slučaju loma točkova. sirenu. mora imati sredstvo za davanje zvučnih signala (tramvajsko zvonce. odnosno spuštanju tereta iznad njih. trubu i sl. pa je u tom slučaju obavezna čelična četka ili klizne papuče koje pod pritiskom dodiruju glavu šine. Pojedinačni delovi dizalice koji nisu spojeni zavarivanjem ili prilagođenim vijcima sa tesnim nasedom. Član 112. kojom se upravlja iz kabine ili daljinskim upravljanjem. Pokretne dizalice sa kolosekom na tlu moraju imati čistač za uklanjanje stranih predmeta sa šina voznih staza. uključujući i ispitno opterećenje. ovog člana moraju biti konstruisani i za nosač točkova pričvršćeni tako da mogu držati most. Dizalice sa kolosekom iznad tla i njihova vozna vitla moraju imati čistač samo ako na šine pada materijal iz tehnološkog procesa.mesta koloseka sa dva zemljovoda od neizolovane i vruće pocinkovane gvozdene žice ili vruće pocinkovane gvozdene trake. Član 111.

Pri proračunu udarne sile dizalica opremljenih graničnom sklopkom (krajnjim isključivačem) brzina vožnje može se smanjiti najviše na polovinu nazivne brzine dizalice ili voznog vitla. Član 116. Skidajući protivtegovi moraju imati oznaku veličine mase. po pravilu. Ako je brzina dizalice ili voznog vitla iz stava 1. odnosno za zid ili stub građevinskog objekta ili za šine koloseka. Branici ili čeoni nosači dizalice. Ako se kao balast na dizalici koristi materijal u rasutom stanju. zatvorenom i plombiranom metalnom sanduku. odnosno svako vozno vitlo mora imati elastični odbojnik na strani međusobnog sudaranja. Branici iz stava 1. Član 115. svaka dizalica. odnosno voznog vitla na motorni pogon moraju imati elastične odbojnike. oni moraju imati uređaj za isključenje vožnje koji sprečava ili smanjuje jačinu sudara. Protivtegovi i balast moraju biti pričvršćeni za noseću konstrukciju dizalice i obezbeđeni od spadanja sa dizalice. odnosno dve ili više voznih vitala. Sanduk mora biti izrađen tako da je za vreme atmosferskih nepogoda nemoguće prodiranje vode u njega i gubitak ili povećanje težine balasta. ovog člana veća od 50 m/min. on mora biti smešten u čvrstom. Na krajevima staze pokretnih dizalica ili voznih vitala na ručni pogon. . ovog člana moraju biti projektovani i izrađeni tako da mogu izdržati udar pokretne mase dizalice ili voznog vitla opterećenog najvećim dozvoljenim opterećenjem pri vožnji s nazivnom brzinom. Branici na dizaličnim stazama dizalica pričvršćuju se. Upotreba peska za balast na građevinskoj stubnoj dizalici dozvoljena je samo u hermetički zatvorenom i plombiranom metalnom sanduku ili u kesonu. Član 117. sa kolosekom položenim iznad tla ili na tlu. Krajevi staza pokretnih dizalica i voznog vitla na motorni pogon. Ako na istoj pruzi rade dve ili više dizalica. za nosač dizalične staze po kojoj se dizalica kreće. ako je takav način pričvršćenja proračunom dokazan kao siguran. moraju imati čvrste metalne ili armirane betonske branike.Član 114. na šinama moraju biti ugrađeni zaustavljači za ograničenje vožnje.

Dozvoljena odstupanja dizaličnih šina. a za viseće dizalice . betonske grede i sl. Tabela 2 . O odstupanjima dizaličnih šina ili staza mora postojati dokaz (npr.) koji obezbeđuju sigurnost rada dizalice. Pod dizaličnom stazom. odnosno podlogu. čeličnim ili betonskim pragovima) zajedno sa kolosekom i priborom za međusobno spajanje i pričvršćivanje šina za nosač. geodetski snimak i slično). poprečna i uzdužna horizontalnost koloseka. odnosno podloga (zemljana ili betonska sa drvenim. u smislu ovog pravilnika podrazumeva se nosač (čelični profili. odnosno podloga koloseka moraju da budu izgrađeni i postavljeni prema tehničkim proračunima i montažnim crtežima sa naznakom dozvoljenih odstupanja (tolerancije) kod onih elemenata kranskih staza (međusobno rastojanje šina. u mm --------------------------------------------------------------------------------VRSTA VRSTA DIZALICE ODSTUPANjA -------------------------------------------------krakom Mosna Stubna Portalna S --------------------------------------------------------------------------------Odstupanje raspona L L (manje od) 5m L = 5 do 32 m L(veće od) 32m 6 8 10 5 5 5 6 8 10 8 8 8 --------------------------------------------------------------------------------Odstupanje šine od prave linije na dužini 40 m 15 10 15 10 --------------------------------------------------------------------------------- . izvijanje i ugib nosača i dr. Odstupanja dizaličnih šina i/ili staza moraju biti u okviru dozvoljenih vrednosti navedenih u tabeli 2.Član 118. Nosači šina.).u okviru dozvoljenih vrednosti navedenih u tabeli 3 ovog pravilnika.

01% B ali ne veće od 15 mm --------------------------------------------------------------------------------Odstupanje dizalične šine na sastavu po visini po širini 1 1 1 1 1 1 1 1 . L L (manje od) 5m 8 20 do 25 (pod opterećenjem za širinu koloseka do 25 (pod opterećenjem za širinu koloseka 2.Odstupanje visina gornjih ivica šina u poprečnom preseku staze.5 do 6 m) 15 20 15 --------------------------------------------------------------------------------Dozvoljeni uspon šine u uzdužnom pravcu . jednako) 10 m 10 B(veće od)10m 10 10 10 0.B B(manje.na dužini od 10 m 10 40 20 40 --------------------------------------------------------------------------------Odstupanje visine gornje ivice šine (u uzdužnom preseku) na susednim stubovima pri rastojanju stubova.5 do 6 m) L=5 do 32m L(veće od)32m 12 15 15 2. s obzirom na raspon staze.

Dozvoljena odstupanja staza visećih dizalica. nosača staze u poprečnom preseku Visinsko odstupanje donjih ivica susednih osloncima oslonaca ----------------------------------------------------------------------------------Viseće dizalice na dva ili više oslonca +-3 L/1500 6 10 ----------------------------------------------------------------------------------Viseće dizalice sa spojnicama na mestu sučeljavanja staza +-3 L/1500 2 2 ----------------------------------------------------------------------------------- Član 119.--------------------------------------------------------------------------------- Tabela 3 . . u mm ----------------------------------------------------------------------------------VRSTA VISEĆIH DIZALICA Odstupanje gornjih Odstupanje ivica donjeg pojasa grede od uzdužne projektovane L -------------------na između ose staze u poprečnom preseku pri rasponu.

ovog člana moraju biti postavljene na gradilište da ne bi došlo do klizanja tereta zbog blizine temeljne jame objekta ili se temeljna jama objekta mora obezbediti od klizanja terena. koji mora odgovarati tipu šine i jugoslovenskim standardima za postrojenja šinskog saobraćaja. po pravilu. Ako se šine koloseka stubnih građevinskih dizalica polažu na polupragove ili na posebne betonske stope. Po pravilu. odnosno podlogu kranske staze tako da je nemoguće njihovo bočno i vertikalno pomeranje pri prolazu dizalice pod punim opterećenjem. Šine moraju da budu postavljene i pričvršćene za nosač.). Šine koloseka iz stava 1. kolosečnim priborom (vezicom. Osnovni tehnički podaci o koloseku (šinama. pragovima. tirfonom. Drveni pragovi moraju biti izrađeni od zdravog i tvrdog građevinskog drveta (bor. Član 122. hrast. šinskim ekserima.). Šine se spajaju metalnim pločicama sa obe strane vertikale šine. rebrastim. jela. Šine koloseka stubnih građevinskih dizalica moraju se polagati na podlogu prethodno dobro izravnatu (nivelisanu) i nabijenu na način određen proračunom i crtežima kojima je proverena stabilnost koloseka od prevrtanja i ugibanja. mora se onemogućiti međusobno pomeranje polaganjem najmanje tri produžena praga u jednu deonicu koloseka (12 do 15 m) ili postavljanjem čvrstih čeličnih zatega. Dužina pragova mora biti takva da krajevi praga sa spoljašnje strane koloseka prelaze šine sa obe strane najmanje za po 300 mm.Tip šine koloseka za kretanje mosta. a naročito za građevinske pokretne dizalice koje se često premeštaju (građevinske stubne kabl-kranove i druge dizalice) moraju da se unose u matičnu knjigu.) za dizalice kje se kreću po šinama položenim na kranske staze na visini ili na tlu. vitla (mačke) i postolja ili stuba dizalice mora da odgovara proračunatom pritisku po točku dizalice. Šine se za drvene pragove pričvršćuju. Član 121. Pri izgradnji koloseka za portalnu dizalicu ili drugu dizalicu sa stalnim kolosekom položenim na tlo i sa odstojanjem između šina većim od 5 m ne moraju se postavljati čvrste čelične zatege između šina ako je bočno pomeranje šine onemogućeno na drugi način (betonskim nosačima. široki najmanje 240 mm i visoki najmanje 160 mm. nateznim i običnim podložnim pločicama i dr. nosačima šina. kolosečnom priboru i dr. . i to neposredno iznad praga. bukva i dr. Član 120. spoj se izvodi kosim rezom šina.

godišnji i generalni. 2) izvod statičkog proračuna u uslovima montaže dizalice. šljunkom ili peskom. Posle polaganja šina koloseka na pragove ili polupragove prostor između pragova. mesečni. Na dilatacionim spojevima mora se omogućiti pomeranje šine samo u uzdužnom pravcu. njenih delova i opreme. Zaštita od korozije dizalice i njenih delova određuje se projektom dizalice. Montaža dizalica Član 124. Montaža čelične konstrukcije dizalice mora odgovarati propisima o tehničkim normativima za montažu čeličnih konstrukcija. Projekt montaže iz stava 1. a specifične i složene dizalice i prema projektu montaže. Dizalica. zavisno od pogonske klase dizalice. Pregledi i ispitivanja u određenim vremenskim intervalima su: dnevni. njeni delovi i oprema podležu pregledima i ispitivanjima pre puštanja u rad (prvi pregled i ispitivanje). Član 123. . potreba i drugih okolnosti koje mogu uticati na sigurnost rada dizalice. 3) projekt montažne skele (statički proračun i odgovarajuće crteže) ako se dizalica montira pomoću skele. uputstva proizvođača dizalice. Pregledi i ispitivanja dizalice Član 125.).betonskim stopama sa utorom i sl. ovog člana sadrži: 1) tehnički opis montaže i plan izvođenja radova na montaži. pregledima i ispitivanjima u određenim vremenskim intervalima i vanrednim pregledima i ispitivanjima. uslova pod kojima dizalica radi. nedeljni. odnosno polupragova mora se popuniti tucanikom. Pregled i ispitivanje dizalice mora se obaviti nakon dokaza statičke stabilnosti dizalične staze i dobijanja geodetskog snimka koloseka dizalice. pored rokova navedenih u stavu 2. Pregled i ispitivanje dizalice. Šine kvadratnog oblika spajaju se pričvršćivanjem na donju ploču. mogu se vršiti i u drugim rokovima. ovog člana. 6. Dizalica se montira prema crtežima proizvođača. 5. njenih delova i opreme.

Dnevnim pregledom i ispitivanjem ispravnosti dizalice. po pravilu. Rezultati mesečnih. lomova usled pada nekog predmeta. za pokretanje voznog vitla i za dizanje tereta. 11) da li je ispravan sistem za podmazivanje i da li su pritegnute mazalice. neoštećen itd. 2) da li ispravno radi kočnica na pogonskom mehanizmu za pokretanje mosta. Pregled i ispitivanje dizalice. dizanje i fiksiranje kraka. odnosno glomaznosti konstrukcije mogu kompletirati tek na mestu korišćenja posle završene montaže. 13) da li kod mobilnih dizalica ispravno radi uređaj za spuštanje. sledeće: 1) da li je vozna staza slobodna (pregled obe šine). 14) da li uređaj za otvaranje i zatvaranje grabilice radi ispravno. 15) da li uređaji za prenos tereta pomoću nosivog elektromagneta rade ispravno.).). njenih delova i opreme utvrđuju se. njenih delova i opreme pre puštanja u rad (prvi pregled i ispitivanje) vrši se kod dizalica koje se isporučuju u kompletnom obliku odmah posle završene izrade. velikog iskrenja itd. O izvršenom generalnom pregledu i ispitivanju izdaje se izveštaj i rezultati se upisuju u kontrolnu knjigu dizalice. 12) da li je mobilna dizalica postavljena u granicama dozvoljenog nagiba. 3) da li su nosiva sredstva ispravna (vizuelni pregled kuke i užeta). odnosno pre isporuke i kod dizalica koje se ugrađuju u objekte ili koje se zbog složenosti. 10) da li je ispravno dugme za brzo isključenje u nuždi svih pogona dizalice. 9) da li su ispravne granične sklopke (krajnji isključivači) ugrađeni za ograničenje pojedinih kretanja. 7) da li funkcioniše hidraulična i pneumatska instalacija. godišnjih i vanrednih pregleda i ispitivanja upisuju se u kontrolnu knjigu dizalice. 4) da li je rasklopni aparat ispravan (zatvoren. Član 128. . O izvršenom pregledu i ispitivanju pre puštanja u rad dizalice (prvi pregled i ispitivanje) daju se izveštaj i potvrda koji čine sastavni deo matične knjige dizalice. 6) da li dizalična sklopka u kabini pravilno isključuje i uključuje struju. a pre puštanja u rad.Član 126. 5) da li su ispravni električni klizni vodovi (da li na vodovima ili u njihovoj neposrednoj blizini ima promena. Član 127. 8) da li je ispravan uređaj za osiguranje dizalice od pokretanja vetrom.

bez otvaranja reduktora ako to nije potrebno. učvršćivanja užeta na bubanj. kuke. 6) pregleda celokupnog osvetljenja. po pravilu. ovog pravilnika. zupčanika i ležaja reduktora). 5) pregleda i izmene kontakata na kontrolerima. uključujući i otkočnu napravu. 8) pregleda i podmazivanja mehaničkih delova električnih uređaja na elektromotorima. njenih delova i opreme. 7) pregleda spojnica i drugih elemenata za prenos snage. užeta i njegovog namotavanja na bubanj.) i uređaja za kočenje. 9) vizuelnog pregleda rasklopnih aparata u kabini i na mostu (zategnutost. 4) pregleda i podešavanja svih nosećih elemenata (kuke.Član 129. sastoji se. 4) pregleda kočnice na uređaju za pokretanje mosta. 5 vizuelnog pregleda nosivih delova dizalice. mehanička oštećenja izolatora i nasedanje kontakata). sastoji se. spojeva šina i pričvršćenja uz konstrukciju ili nosivi betonski deo. 2) ispitivanja ispravnosti celokupnog osvetljenja. 3) vizuelnog pregleda prilaznih lestvica i ograde na stazi dizalice. pri čemu se vizuelno proverava premošćenje . Nedeljni pregled i ispitivanje dizalice. osovina. kotura i njihovih ležišta i osobina). užad. Član 130. dodavanja masti u mazalicu i dolivanja ulja u reduktore prema šemi podmazivanja. 6) pregleda ispravnosti uređaja za podmazivanje i dodavanje maziva. 11) vizuelnog pregleda električnih vodova od oduzimača struje do motora. 10) pregleda oduzimača struje (ne smeju biti nagoreli i oštećeni). njenih delova i opreme. kontrolerima i ostalom. graničnim sklopkama (krajnjim prekidačima). 2) pregleda gornjeg i donjeg stroja dizalične staze dizalice sa kolosekom postavljenim na tlo. 8) podmazivanja mašću spoljnih zupčanika. pored pregleda i ispitivanja propisanih u članu 129. ovog pravilnika. po pravilu. koturače i sl. 3) pregleda kočnice na mehanizmu dizanja. 12) pregleda ispravnosti uređaja za kratko spajanje dizalice s dizaličnom stazom (metalni oduzimač mora dobro nalegati na šinu i stvoriti pouzdan električni i mehanički spoj između šina i mosta). 7) vizuelnog pregleda pogona za pokretanje mosta voznog vitla i uređaja za dizanje tereta (točkova. 7Mesečni pregled i ispitivanje ispravnosti dizalice. od: 1) pregleda stanja uzemljenja i ispravnosti vodova prema zemlji (vizuelni pregled spojeva šina i uzemljenja na oba kraja staze). pored pregleda i ispitivanja propisanih članom 128. od: 1) pregleda staza. kontaktorima i oduzimačima. koji su sastavni deo dizalice (traverze.

15) proveravanja ispravnosti i delovanja graničnih sklopki (krajnjih isključivača) na vožnju mosta.na spojevima samih šina i krajnjih uzemljivača. odnosno onda kada je na . 19) pregleda elektrouređaja na mehanizmu za dizanje i prenošenje tereta sa elektromagnetom (kablova. 16) proveravanja čistoće kućišta elektromotora. 13) ispitivanje ispravnosti blokiranja glavne sklopke s kontrolerima (svaki od kontrolera pojedinačno se pomakne iz nultog položaja i proverava mogućnost uključenja glavne sklopke na dizalici). prečistača itd. 17) kontrole stanja površina kliznih prstenova (prstenovi moraju biti čisti i glatki). spojeva. u hidrocentralama) koje rade pod lakim uslovima. električnih uređaja i dizalične staze i ispitivanja pojedinih delova konstrukcije. od detaljnog pregleda mašinskih uređaja. 14) proveravanja električne grejalice. delova opreme. elektromotora. elektroopreme i dizalice u celini. vožnju voznog vitla i pogon dizanja u oba položaja. njenih delova i opreme sastoji se.) Član 131. 22) pregleda stanja uzemljenja i ispravnosti spojeva i vodova prema zemlji (vizuelni pregled spojeva šina i uzemljivača na oba kraja staze). Godišnji pregled i ispitivanje dizalice. njenih delova i opreme ne mogu biti duži od pet godina. njenih delova i opreme obavlja se. delovi i oprema dizalice zamenjuju se ili se dizalica rekonstruiše. po pravilu. 21) pregleda rada motora (osluškivanjem ili instrumentima) i kontrolera (otvaranjem njihovih kućišta i pregledom kontakata. 20) pregleda ispravnosti rada glavnih rasklopnih aparata (da li se svi kontakti isključuju pravovremeno). izolacije električne instalacije. svake treće godine. mogu se periodično ispitivati i u drugim rokovima. Rokovi za generalni pregled i ispitivanje dizalice koja radi pod lakim i srednjim uslovima. po pravilu. bubnja za namotavanje kabla i ostalog u vezi sa elektromagnetom). Član 132. 23) pregleda stanja hidraulične i pneumatske instalacije (zaptivenosti. Dizalice velike nosivosti (npr. 18) pregleda ispravnosti uložaka topljivih osigurača i bimetalnog releja i njihove podešenosti prema nazivnim vrednostima strujnog kola. uređaja.). naročito perforacije zaštitnih kapa ventilatora. Generalni pregled i ispitivanje dizalice koja radi pod teškim i vrlo teškim uslovima. nivoa ulja. a naročito glavnog rasklopnog aparata koji se zaključava. utikača. ventilatora i priključnog kabla. četkice i dr. noseće konstrukcije. Na osnovu nalaza o istrošenosti.

Pregled i ispitivanje dizalice. Član 133. 6) proveravanja stabilnosti dizalica prema jugoslovenskom standardu za dizalice. nakon rekonstrukcije dizalice i nakon njenog premeštanja sa jednog na drugo mesto. zemljovoda i ukupne otpornosti sistema uzemljenja. Vanredni pregled i ispitivanje dizalice. 3) pregleda i ispitivanja pri radu bez opterećenja svih mehanizama dizalice. 4) opterećenja dizalice probnim teretom radi proveravanja sigurnosti uređaja za dizanje. 8) merenja brzine dizalice pri nazivnom teretu. kontrolnog merenja otpornosti uzemljivača. na osnovu čega se oni zamenjuju ili rekonstruišu. opreme i delova. odnosno gromobranskog uzemljenja. prenošenje. prenošenje.raspolaganju najveći teret (npr. 9) kontrole osnovnih mera dizalice. generalni pregled i ispitivanje i vanredni pregled i ispitivanje sastoji se od: 1) detaljnog pregleda svih uređaja. 2) pregleda i ispitivanja električnih uređaja i instalacija dizalice. po potrebi. odnosno spuštanje tereta i njihovih kočnica. električnih sigurnosnih uređaja. ventilaciju. osim za dizalice za koje se na osnovu proračuna ili iskustva može nesumnjivo utvrditi odsustvo značajnih momenata preturanja. noseće konstrukcije i dizalične staze. kočnica. 5) opterećenja dizalice nazivnim teretom radi proveravanja ispravnosti dejstva svih mehanizama uređaja za dizanje. proverava se elektrootpornim trakama (tenziometrima). zaštitnih i sigurnosnih uređaja. grejanje i signalizaciju. odnosno . Merenja brzine. odnosno spuštanje tereta. rotor generatora). Na osnovu pregleda i ispitivanja daje se nalaz o istrošenosti delova. kao i zaštitnog. njenih delova i opreme pre puštanja u rad (prvi pregled i ispitivanje). 10) provere ugiba konstrukcije dizalice pri ispitivanju sa probnim teretom. snage i ugiba i kontrola osnovnih mera dizalice vrše se prema odgovarajućim jugoslovenskim standardima. njenih delova i opreme obavlja se na dizalicama koje su pretrpele udes (havariju). Član 134. Naprezanje. U tom slučaju probni teret upotrebljava se samo do veličine raspoloživog probnog tereta sa kojim se vrše sva ispitivanja. 7) merenja naprezanja najviše opterećenog dela noseće konstrukcije (prema potrebi). uređaja za upravljanje i instalacija za osvetljenje.

10 od nazivnog tereta. kao i. s tim što se moraju ponovo proračunati. vožnju tereta. Pri ispitivanju dizalice sa probnim teretom sva kretanja moraju se izvoditi pojedinačno u najnepovoljnijim položajima tereta i pažljivo. Dizanje težih tereta od nazivnog tereta pod uslovima iz st. tačka 4. Novo kretanje može početi tek kada su se prigušile oscilacije prouzrokovane prethodnim kretanjem. Mora se proveriti dejstvo svih sigurnosnih uređaja. Probni teret za ispitivanje dizalice. što se mora evidentirati u kontrolnoj knjizi dizalice. 1. Ispitivanje mora obuhvatiti dizanje i spuštanje. Član 136. Pri ispitivanju dizalice sa nazivnim teretom izvode se sva kretanja pri najvećoj brzini.25. Probni teret mora da se zaustavi i sigurno drži pri normalnom isključivanju upravljačkog uređaja. ovog pravilnika. a pri svakom narednom ispitivanju 1. po potrebi. ovog člana dizalica i njena staza moraju se probno ispitati sa teretom koji je najmanje jednak novom nazivnom teretu koji će se dizati. Član 137. i 2. Član 139. kao i pri prekidu pogonske energije u pravcu spuštanja. pri prvom ispitivanju iznosi 1. .provere vraćanja konstrukcije u prvobitan položaj. Član 135. prema članu 134. U slučaju iz stava 1. Član 138. dizalica se može koristiti za dizanje tereta težih od nazivnih. modifikovati i odrediti ograničenja koja obezbeđuju siguran rad dizalice. U energetskim ili procesnim objektima ili kod montažnih radova. Kočnice uređaja za dizanje moraju se zaustaviti i držati teret čak i ako se dovod pogonske energije prekine pri punoj brzini spuštanja. ovog člana može se izvršiti samo jedanput. Posle ispitivanja mora se izvršiti vizuelni pregled cele dizalice i očitavanje instrumenata.

koja sadrži: 1) tehnički opis. Dizalicu u prometu mora pratiti dokumentacija za rukovanje. Tehnička dokumentacija dizalice Član 140. pri čemu dohvat mora odgovarati nosivostima određenim tehničkom dokumentacijom. . osim za dizalice nosivosti do 1000 kg i tipske nepokretne (prenosive) koturače i čekrke nosivosti do 20 t. 5) spisak svih sklopova delova sa oznakama brojeva crteža ili karakterističnim brojevima koji služe za naručivanje. 2) uputstvo za rukovanje prema jugoslovenskom standardu za dizalice. dokaz o kvalitetu zavarivanja i dokaz o kvalitetu delova za koje se to izričito traži ovim pravilnikom. Dizalica sa probnim teretom se ne sme preturiti i mora ostati oslonjena najmanje na tri tačke. 10) šemu podmazivanja svih mehanizama dizalice sa podacima o vrsti i kvalitetu ulja. prema jugoslovenskom standardu za dizalice. Dohvat tereta meri se od ose okretanja dizalice do vertikalne ose težišta tereta. Ispitivanje se izvodi sa određenim krakom. 3) uputstvo za održavanje prema jugoslovenskom standardu za dizalice. 9) šemu noseće i druge užadi sa podacima o kvalitetu. konstrukciji i merama. 6) skice sklopova sa podacima potrebnim za održavanje i naručivanje habajućih elemenata. održavanje. Probno ispitivanje izvodi se na ravnom. s tim da uputstvo za rukovanje pokretnim dizalicama sa obrtnim ili nagibnim krakom koje bi se pri radu mogle preturiti mora sadržati i sva ograničenja za potrebnu stabilnost i jačinu vetra kod koje se mora staviti dodatno sidrenje ili drugo osiguranje.Pri probnom ispitivanju mobilnih dizalica sa krakom mora se proveriti stabilnost dizalice. koji ne moraju imati matičnu knjigu. pregled i eventualnu montažu dizalice. odnosno produžecima za najveći i najmanji dohvat sa odgovarajućim probnim teretom. 13) kontrolnu knjigu za održavanje dizalice (u daljem tekstu: kontrolna knjiga) prema jugoslovenskom standardu za dizalice. 7) funkcionalnu šemu električne instalacije sa podacima o elementima za rukovanje i održavanje. Član 141. 7. 8) izvod iz statičkog proračuna za noseću čeličnu konstrukciju. odnosno masti. vodoravnom i čvrstom terenu. 4) crtež dizalice sa osnovnim merama u radnom prostoru. 11) dokaze o kvalitetu osnovnog i dodatnog materijala za zavarivanje upotrebljenog za naročito opterećene delove čelične konstrukcije dizalice. 12) matičnu knjigu dizalice. Ispitivanje se obavlja kad nema vetra.

dovod struje se mora isključiti dizaličnom sklopkom. Član 144. Dizalica se mora održavati u redovnim intervalima prema uputstvu proizvođača. pogonski zupčanici i drugo).). na zajedničkoj dizaličnoj stazi nije moguće isključiti rasklopni aparat za priključenje na mrežu. 9. Rok obezbeđenog servisiranja dizalice ne može biti kraći od deset godina. Garantni rok za dizalice ne može biti kraći od jedne godine.Dizalice u prometu moraju biti snabdevene garantnim listom. Pre početka opravke na dizalici. kočnice. odnosno pored dizalice. 8. upozoravajući natpisni graničnik na šinama i sl. Dizalicom se mora rukovati prema uputstvu za rukovanje dizalicom. Član 143. Održavanje dizalica Član 142. Neispravna pokretna dizalica mora se. radi opravke. Rukovanje dizalicama Član 145. Uputstvo za rukovanje dizalicom daje proizvođač prema jugoslovenskom standardu za dizalice. moraju se prethodno isključiti oduzimači na glavnim vodovima. isključenje struje blokiranjem kliznih vodova. a ako ni to nije moguće. mora se isključiti dovod struje na dizalicu isključenjem rasklopnog aparata za priključenje na mrežu. naročito vodeći računa o brzohabajućim i delovima bitnim za sigurnost pogona (užad. Ako na zajedničkoj dizaličnoj stazi radi više dizalica. Ako. zbog rada dveju ili više dizalica. prethodno se mora odrediti mesto pogodno za opravku neispravne dizalice i moraju se provesti potrebne tehničke mere zaštite za bezbedan rad na dizalici (zaštitne ograde. računajući od dana predaje novograđene dizalice na upotrebu. . Rok u kome je davalac garancije dužan da postupi po zahtevu korisnika garancije ne može biti duži od 10 dana od prijema tog zahteva. koji se u tako isključenom položaju mora zaključiti. dovesti na kraj dizalične staze ili na mesto na kome ne ometa rad u pogonu niti ugrožava bezbednost pri prolazu ispod.

odnosno nosećeg ili zahvatnog sredstva.) ako prethodno nisu preduzete posebne tehničke mere zaštite protiv udara ili zakačinjanja tereta za okolne predmete. radioaktivne materije. prenositi radnike na teretu. 4) podizati teret sa koso postavljenim užetom. odnosno sklopu (uređaju) za prihvatanje tereta (radnoj platformi i sl. boce sa komprimovanim gasovima i sl. Način davanja rukom znakova za izvođenje potrebnih pokreta dizalicom utvrđen je jugoslovenskim standardom za dizalice. 12) manipulisati dizalicom bez signaliste ako dizaličar nije u mogućnosti da sa svog radnog mesta u potpunosti prati kretanje tereta pri dizanju. 7) opterećenom dizalicom istovremeno obavljati više radnih operacija nego što to dozvoljava upravljački sistem dizalice pri potpuno zauzetim rukama ako to uputstvom proizvođača dizalice nije predviđeno i dizati.krajnje isključivače. 6) ostavljati teret da bez potrebe visi na kuki. 3) upotrebljavati otpornike regulatora brzine i snage komandnog uređaja za zagrevanje radnog mesta. ljuljanjem spuštati teret na mesto koje se nalazi van granice manipulacionog prostora dizalice (mosne ili druge dizalice sa kukom). 2) koristiti sigurnosne uređaje (granične sklopke .) kao radne uređaje.). 11) zaustavljati pokret stavljanjem komandi u suprotan pravac ako pogon nije za to osposobljen.) ako takvo sredstvo nije za to posebno opremljeno. eksplozivne materije. 13) manipulisati teretom ako znakove daje više lica.). prenošenju ili spuštanju. mreže i sl. 8) činiti pun okret kraka bez povratka ako dizalica nije za to konstruisana (građevinska stubna dizalica sa horizontalnim krakom i gipkim dovodnim kablom i sl. zaštitne automatske sklopke i dr. 5) direktno vući vozilo na šinama pomoću mosne dizalice ako za to ne postoji poseban uređaj (vodeći kotur pričvršćen za tlo koji obezbeđuje vertikalan položaj teretnog užeta i sl. 10) dizati i prenositi opasne terete (rastopljeni metal. kiseline.).Pri radu sa dizalicom zabranjeno je: 1) opterećivati dizalicu teretom većim od dozvoljene nosivosti dizalice (osim pri probnom opterećenju). odnosno protiv pada tereta sa zahvatnog sredstva dizalice (kuke sa osiguračem. .). 9) podizati teret koji nije slobodan (nalazi se ispod drugog tereta) ili čupati predmete učvršćene (ukopane) za zemlju ili zamrznute u zemlji. Član 146. odnosno spuštati teret uz istovremeno kretanje voznog vitla na nosećem užetu (kablu) kabl-dizalice. odnosno užetu dizalice (za vreme prekida rada ili nestanka struje i sl.

.2. snega. Na kabl-dizalicama postavljenim za radove koji traju do jedne godine mogu se umesto užadi iz stava 1.Član 147. za nošenje električnih vodova mogu se koristiti i čelična višeslojna užad ispletena od svetlih žica sa vlaknastim jezgrom. ovog člana upotrebljavati čelična jednoslojno zavojna užad ili višestruka obična čelična užad bez organskog jezgra. Član 151. Član 149. ovog člana. Koeficijent stabilnosti balansnog stuba kabl-dizalice u ravni upravnoj na noseće uže ne sme biti manji od 1. Izuzetno od stava 4. odnosno užadi podmetača od drveta ili podmetača od elastičnog materijala. Noseća čelična užad na kabl-dizalici moraju biti iz celog komada bez nastavljanja. lanci. Koeficijent stabilnosti nosećeg (čvrstog) stuba (tornja) užeta u bilo kom pravcu i po najnepovoljnijim uslovima osnovnog i dopunskog opterećenja (sile inercije. Član 150. Čelična užad na kabl-dizalici koja služe za nošenje električnih vodova. Noseća čelična užad razapeta između stubova kabl-dizalice moraju biti zatvorene konstrukcije (sa nosećim strukovima oklopljenim profilisanim žicama). opterećenja od vetra.) ne sme biti manji od 1. u smislu ovog pravilnika podrazumeva se dizalica sa pokretnim teretnim kolicima koja se kreću na čeličnom užetu. Kabl-dizalice Član 148. Pod kabl-dizalicom. Pre konačnog podizanja tereta nesimetričnog oblika čija težina dostiže graničnu vrednost nosivosti dizalice mora se proveriti ravnoteža tereta i sigurnost veza davanjem znaka za podizanje tereta na visinu ne veću od 100 mm od tla.2. odnosno užad moraju se zaštititi od deformacija podmetanjem između oštrih ivica tereta i lanaca. Pre vezivanja tereta nesimetričnog oblika teret mora biti postavljen na drvene podmetače tako da se uže ili lanac mogu slobodno provući ispod tereta. kao i čelična užad za učvršćenje nosećeg i balansnog stuba moraju biti ispletena od pocinkovanih žica bez vlaknastog jezgra. leda i dr. Pri vezivanju tereta sa oštrim ivicama. 10.

odnosno od konstrukcije stubova ili od kontrolnih kolica za pregled nosećih užadi. odnosno zahvatnog sredstva moraju na odgovarajući način biti zaštićeni elastičnim odbojnicima od međusobnog sudara u slučaju otkazivanja granične sklopke (krajnjeg isključivača) mehanizma za dizanje.zatvoreno) ako se otvaranjem ili zatvaranjem zahvatnog sredstva upravlja iz kabine. Član 153. Mehanizam vožnje teretnih kolica kabl-dizalica mora imati uređaj za automatsko zaustavljanje kolica na odstojanju od najmanje 5 m od radnih platformi na tornjevima ili stubovima kabl-dizalice. Mehanizam za dizanje. odnosno spuštanje tereta. Član 155. odnosno ako zbog lokacije tornja. stav 1 ovog pravilnika za automatsko zaustavljanje kretanja tornjeva. U kabini dizalice moraju biti postavljeni pokazivači položaja (odstojanja) zahvatnog sredstva u odnosu na nivo gradilišta. odnosno mašinskih kućica i signalni pokazivač ugla iskošenja postavljen u kabini dizalice ako iskošenje nosećeg užeta prelazi veličinu predviđenu projektom dizalice. Član 152. udaljenosti zahvatnog sredstva. odnosno spuštanje tereta na kabl-dizalici mora imati automatski isključivač struje. atmosferskih prilika (kiša. vožnja radi približavanja teretnih kolica radnoj platformi ili kontrolnim kolicima na odstojanje manje od 5 m dopušta se samo uz posebnu opreznost i minimalnu brzinu kretanja teretnih kolica. Član 154. odnosno drugog zahvatnog sredstva (otvoreno .Teretna kolica kabl-dizalice moraju biti konstruisana tako da je nemoguć njihov pad u slučaju loma ili spadanja voznih točkova sa nosećeg užeta. . Kabl-dizalica sa paralelnim kretanjem oba kraja nosećeg užeta mora imati graničnik iz člana 108. koji sigurno zaustavlja pogon za dizanje zahvatnog sredstva ako odstojanje između elastičnih odbojnika delova teretnih kolica i zahvatnog sredstva iznosi 1 m. Donji deo postolja teretnih kolica i gornji deo koturače. odnosno ako pri spuštanju tereta na bubnju vitla ostanu najmanje tri navoja užeta. Posle isključenja pogona kretanja automatskim isključivačem. odnosno na noseće uže i pokazivač stanja grabilice.

na platformi teretnih ili kontrolnih kolica. Ako na kabl-dizalici postoje posebna kontrolna kolica za obavljanje pregleda. na mestima pričvršćenja noseće užadi. Teretna kolica moraju imati radnu platformu za obavljanje kontrolnih pregleda nosećih i ostalih čeličnih užadi razapetih između stubova kabl-dizalice. Kabl-dizalica sa pokretnim stubovima (tornjevima) ili sa nepokretnim (stabilnim) stubovima (tornjevima) i pokretnim mašinskim kućicama mora imati anemometar sa signalnim uređajem za davanje zvučnog signala kada se jačina vetra približi granici stabilnosti predviđenoj projektom za bezbedan rad dizalice (njihanje nosećeg užeta. Na tornjevima ili stubovima kabl-dizalice. međusobno odstojanje pojedinih mehanizama u prostoriji. ovog pravilnika. moraju se postaviti sigurni prilazi. 2) da su dovoljno prostrane. Širina radne platforme na vrhu tornja mora iznositi najmanje 1 m. Član 157.) ili drugih okolnosti nije moguće iz kabine pratiti kretanje i stanje zahvatnog sredstva sa teretom. ovog člana. kao i odstojanje između mehanizama i zidova prostorije ne sme biti . prolazima i radnim platformama moraju odgovarati odredbama člana 51. njihanje zahvatnog sredstva i dr. Pri dnu ograde mora da se postavi puna ivična zaštita visine najmanje 150 mm. vuču. kao i na drugim mestima predviđenim za pristup radi pregleda i održavanja delova i opreme kabl-dizalice. kod ulaza u kabinu dizalice. dizanje i druge vrste pogona kabldizalice i kabina dizalice moraju da ispunjavaju sledeće uslove: 1) da su dobro osvetljene dnevnom i veštačkom svetlošću od najmanje 80 ldž. Član 159. za radnu platformu. ogradu i vrata takvih kolica važe odredbe stava 1.20 m. Ako ograda nije pune izvedbe. Član 156.magla i dr. Radna platforma mora biti široka najmanje 600 mm. prolazi i radne platforme. Prostorija sa mehanizmima za vožnju. Na mestu predviđenom za ulazak na radnu platformu moraju se nalaziti čvrsta vrata sa bravom koja sprečava njihovo nenamerno otvaranje.). Ograda i podovi na prilazima. Član 158. Ograda radne platforme mora biti čvrsta i visoka najmanje 1. međuprostor ograde mora biti popunjen sa najmanje tri uzdužna metalna štapa.

Član 161. . odnosno iznošenje kabastih sklopova mehanizama koji se ne mogu dalje rastavljati (elektromotora. ovog pravilnika. Kabl-dizalica. Član 162. obima gradilišta.8 m. zavisno od konstrukcije kabl-dizalice. i 156. visine i dužine razapetog nosećeg užeta i drugih uslova od kojih zavisi siguran rad na gradilištu. radio-uređaja. mora imati i sledeću dokumentaciju: 1) potvrdu o tehničkom prijemu metalne konstrukcije kabl-dizalice. 4) da je upravljačko mesto dizaličara postavljeno tako da dizaličar ima dobar pregled i uvid u kretanje teretnih kolica. 3) dozvoljen uspon dizalične staze u uzdužnom pravcu. 154. Član 160. 6) da su komandne ručice ili tasteri svih kretnji kabl-dizalice i delova kabl-dizalice (zatvaranje-otvaranje zahvatnog sredstva). ovog pravilnika. Između upravljačkog mesta kabl-dizalice i mesta manipulacije . televizijskog uređaja i drugih komunikacionih sredstava.). 155.manje od 600 mm. njene lokacije. zahvatnog sredstva i tereta. položaja i stanja zahvatnog sredstva i jačine vetra iz čl. pored osnovnih tehničkih podataka za kabl-dizalicu. U matičnu knjigu. 5) dozvoljena razlika horizontalnog odstojanja između šine dizalične staze na stabilnom tornju i šine dizalične staze na suprotnom balasnom tornju (stubu) ili na tlu (samo kod paralelnog kretanja krajeva užadi). 3) da širina i visina ulaznih vrata prostorije sa mehanizmima omogući lako i bezopasno unošenje. 2) projektom predviđen najveći ugib nosećeg užeta i dozvoljeno odstupanje. kao i signalnih uređaja postavljeni na upravljačko mesto dizalice tako da se njima može lako rukovati. 4) dozvoljena razlika u visini dizaličnih šina u poprečnom pravcu na pravac kretanja. pored dokumentacije iz člana 140. 5) da su pokazivači iskošenja nosećeg užeta. moraju se uneti i sledeći podaci: 1) veličina najvećeg dozvoljenog iskošenja nosećeg užeta (ugla između normale na pravac kretanja i stvarnog pravca užeta).zahvatnog sredstva na gradilištu mora se postaviti sigurna komunikaciona veza pomoću telefonskog uređaja. zupčanika i dr. vrste tehnološkog procesa na gradilištu. kao i drugi pokazivači kretanja delova kabl-dizalice postavljeni u kabini tako da se mogu pratiti. visina ulaznih vrata ne sme biti manja od 1.

Ako je uže iz stava 1. Član 164. odnosno za pokretne kućice mehanizama. Ako je uže iz stava 1. ovog pravilnika i povremenim podmazivanjem prema tehničkom uputstvu proizvođača. mora se zameniti ako se pri pregledu takvog užeta utvrdi da na najoštećenijem mestu na dužini od 1 m ima više od 17% pokidanih žica od ukupnog broja žica u spoljnjem zaštitnom oklopu. Položaj balasnog tornja (stuba) utvrđen projektom ispituje se postavljanjem neopterećenih teretnih kolica u neposrednu blizinu suprotnog (stabilnog) tornja (stuba). Pri proveravanju dizaličnih staza meri se uzdužni uspon šina koloseka. Noseće čelično uže kabl-dizalice mora se održavati u ispravnom stanju pregledima prema članu 125. ovog člana utvrdi da je procenat pokidanih žica manji od propisanog u stavu 2. ovog člana. odnosno rastojanje šina između dizaličnih staza stuba. ovog člana otvorene konstrukcije (spiralno uže). 4) dokaz o ispravnosti pričvršćenja noseće užadi za konstrukciju tornjeva (stubova).). Član 165. 3) dokaz o tehničkom prijemu temelja i dizaličnih staza sa podacima o izvršenim geodetskim merenjima pravca i visine. da li su šine prave i da li su horizontalne u poprečnom preseku i rastojanje između šina koloseka na jednom i drugom tornju. mora se zameniti ako se pri pregledu takvog užeta utvrdi da na najoštećenijem mestu na dužini od 1 m ima više od 10% pokidanih žica od ukupnog broja žica u užetu. Pokretna kabl-dizalica mora imati uređaj sidrenja za šine koloseka (ručna ili automatska klešta i dr. dalja upotreba takvog užeta dozvoljava se samo uz pojačan nadzor nad stanjem nosećeg užeta.2) dokaz o kvalitetu zavarenih delova metalne konstrukcije kabl-dizalice. Kabl-dizalica koja se pri radu povremeno premešta po koloseku može da ima ručni . Član 163. Ugib nosećeg užeta ispituje se pri položaju teretnih kolica u sredini između tornjeva i sa najvećim dozvoljenim opterećenjem. ovog člana zatvorene konstrukcije (oklopljeno). Ako se na užetu iz stava 1. odnosno stavu 3. 5) dokaz o proveravanju ugiba noseće užadi. odnosno da su pokidane dve susedne žice u zaštitnom oklopu. 6) dokaz o proveravanju položaja balansnog tornja (stuba). Stvarni ugib nosećeg užeta ne sme biti veći od ugiba predviđenog proračunom.

ne sme biti veća od 350 mm. a za opsluživanje nogom veća od 250 mm. Mehanizam za spuštanje mora da izdrži 125% nazivne vučne sile ograničene čvrstoćom užeta ili sposobnošću spojnice ili kočnice. Član 168. čvrstom i suvom terenu. Kočnica za vožnju mora držati dizalicu u radnim uslovima i pri najvećem nagibu terena. Na komandnim polugama za opsluživanje rukom potrebna sila ne sme prelaziti 150 N. Član 169. ovog člana. a za opsluživanje nogom 200 N. Posle svakog prekida rada kabl-dizalica se mora usidriti pomoću uređaja iz stava 1. mora se ugraditi kočnica za sprečavanje okretanja. Ovaj tip dizalice mora biti sposoban da se kreće levo ili desno u bilo kom pravcu vožnje. 11. Dužina putovanja komandnih poluga za opsluživanje rukom.uređaj za sidrenje. Pri sistemu vožnje gusenicama mobilna dizalica mora bez tereta savladati uspon pod nagibom 30% na ravnom. Ovom dizalicom se upravlja sa položaja vozača na okretnoj gornjoj konstrukciji. . Komande za dizanje tereta i kraka i za okretanje i teleskopiranje kraka moraju se vratiti u neutralan položaj po prestanku delovanja sile na njih. Član 167. Mobilne dizalice Član 166. Mehanizam za dizanje kraka na mobilnim dizalicama mora biti sposoban da podigne krak i 125% nazivnog tereta. Na mobilnim dizalicama mehanizam za dizanje mora da ostvari 125% nazivne vučne sile užeta i da drži teret u obešenom položaju. Ako mehanizam za okretanje kraka nije samokočni. Član 170. a kabl-dizalica koja se pri radu češće premešta po koloseku mora imati automatski uređaj za sidrenje.

. Ako je uzdužna osa okretnog gornjeg dela u istom pravcu sa uzdužnom osom šasije vozila u bilo kom smeru. za određivanje mase protivtega celokupno opterećenje svih točkova na manje opterećenoj strani šasije mora da je najmanje 15% od celokupne mase dizalice. Član 173. točkovi ili gusenice koje se nalaze u granicama podupirača moraju se potpuno rasteretiti. Član 174. Član 175. i to na čvrstoj i ravnoj površini kod najkraćeg dohvata kraka pri najmanjem radijusu. hidrauličkog cilindra i sl.Kod dizalica sa konzolnim podupiračima. Član 172. Nije dozvoljeno prenositi teret preko prednjeg dela vozila dizalice. sa kukom. Maksimalna masa protivtegova određuje se stabilnošću unatrag. Krak mora imati zaustavljače protiv pada unatrag na nagnutom terenu ili pri jakom vetru u vidu odbojnika. Na dizalicama sa gusenicom za određivanje mase protivtega horizontalno odstojanje između težišta dizalice i ose okretanja mora da je manje od 70% radijalnog odstojanja ose okretanja od zadnje ivice preturanja u najmanje stabilnom pravcu. Član 171. U nosivost ulazi i težina tereta i težina grabilice ili slične zahvatne naprave. Najveće nosivosti se odnose na pravac najmanje stabilnosti dizalice. Najveća nosivost mobilnih dizalica iznosi 75% od tereta na granici stabilnosti za isti radijus. Teleskopski krak mora imati pokazivač dužine (od minimalnog do maksimalnog položaja) koji je dizaličaru lako uočljiv sa upravljačkog mesta dizalice. Kod dizalica sa točkovima za određivanje mase protivtega celokupno opterećenje svih točkova na strani šasije ispod kraka mora da je najmanje 15% od celokupne mase dizalice ako je uzdužna osa gornjeg okretnog dela dizalice nameštena pod uglom od 90o prema uzdužnoj osi šasije vozila dizalice. koturačom ili grabilicom na tlu i sa podupiračima podignutim od tla.

Spojnice i kočnice moraju imati mogućnost podešavanja zbog habanja. Mobilna dizalica mora u kabini imati vidljivu tablicu sa sledećim podacima: 1) najveća nosivost dizalice za odgovarajuće radijuse pri određenoj dužini kraka.0:1 16. . Odnos prečnika bubnja i užnica na centru užeta prema nazivnom prečniku užeta mora biti veći od sledećih vrednosti: ----------------------------------------------------Element Najmanji odnos ----------------------------------------------------bubanj za dizanje tereta užnica za dizanje tereta (rotirajuća) 18. Član 178. Član 176.5:1 bubanj za dizanje kraka užnica za dizanje kraka 14.Koeficijent sigurnosti užeta mora bitio veći od pet. Član 179.0:1 užnica za izravnanje za dizanje kraka 12.0:1 ----------------------------------------------------- Član 177.0:1 16. 3) najveća nosivost dizalice za odgovarajući broj grana užeta.0:1 užnica za izravnanje za dizanje tereta14. 4) najveća nosivost dizalice kada se upotrebljavaju različite dužine produžetaka kraka za odgovarajuće radijuse. 2) nosivost dizalice pri izvlačenju kraka.

Izduvni gasovi motora sa unutrašnjim sagorevanjem moraju se cevima odvoditi na stranu kabine što dalje od upravljačkog mesta dizalice. hidrocilindri. Hidraulični uređaji na dizalici Član 182. hidromotori i pumpe. Kabina dizalice mora imati prozore sa dobrim pregledom manipulacionog prostora. Sigurnosni ventili. Član 181. Stepenice i ručni držači moraju omogućiti ulaz i izlaz iz kabine i pristup na krov kabine. hidroakumulatori. Član 180. Sve izduvne cevi na prilazu radnom mestu ili kod upravljačkog mesta dizaličara. kao i zagrejani delovi moraju biti toplotno izolovani. Hidraulična oprema mora biti projektovana i izrađena tako da pri pravilnoj upotrebi ne može doći do havarije dizalice ni onda kada dođe do prekida dovoda energije. Član 184. 12.Mehanizam okretanja kraka mora omogućiti lagan start i zaustavljanje sa različitim stepenima ubrzavanja i usporavanja. Član 183. cevovodi i creva koji rade pod pritiskom moraju imati potvrdu o kvalitetu. Pri tom se odgovarajući pogonski mehanizmi moraju automatski zaustaviti čak i kada se upravljački uređaji ne nalaze u nultom položaju ili nastaviti kontrolisano kretanje. kao i kvara na hidrauličnim uređajima. a klizna vrata moraju kliziti unatrag pri otvaranju. Vrata kabine moraju biti zaštićena od nenamernog otvaranja ili zatvaranja za vreme pogona dizalice. Podupirači mobilnih dizalica moraju imati mogućnost učvršćenja kako u izvučenom tako i u uvučenom položaju. . creva ili njihovih spojeva. oštećenja ili prekida cevovoda. Svi prozori moraju biti od sigurnosnog stakla. Vrata sa šarnirima u blizini dizaličara moraju se otvarati na spoljašnju stranu.

3) pražnjenje hidroakumulatora. Član 186. a koji može da izazove lom cevi. Član 185.Hidraulični savitljivi vodovi i cevovodi pod pritiskom moraju biti proračunati koeficijentom sigurnosti.2. a za creva u odnosu na zateznu čvrstoću. i to: 1) čelične cevi između hidrauličnog upravljačkog uređaja i radnog cilindra s koeficijentom sigurnosti većim od 2. na upravljačkom pultu se mora pojaviti svetlosni ili zvučni signal. Hidroakumulator se mora postaviti u hidrosistem tako da je obezbeđeno sledeće: 1) zaštita od previsokog pritiska u njemu pri punjenju sigurnosnim hidroventilom. Na dizalicama koje u sastavu hidroopreme imaju i hidroakumulator mora na vidnom mestu da stoji natpis ili odgovarajući simbol: "OPREZNO! HIDROAKUMULATOR! PRE DEMONTAŽE SISTEMA HIDROAKUMULATOR . 4) mogućnost odvajanja hidroakumulatora od hidrosistema. pri čemu mora biti obezbeđena hermetičnost sistema. Hidraulični savitljivi vodovi koji se nalaze u neposrednoj blizini radnog mesta dizaličara moraju biti uvučeni u čeličnu cev ili imati drugu odgovarajuću zaštitu. Hidraulični savitljivi vodovi treba da se postave na dizalicu tako da je nemoguće njihovo mehaničko oštećenje usled povezivanja sa čeličnom konstrukcijom.5. koeficijentom sigurnosti većim od 5. Ako se pritisak u hidroakumulatoru spusti ispod dozvoljenog. Član 188. Za čelične cevi koeficijent sigurnosti određuje se u odnosu na konvencionalni napon tečenja. 2) provera pritiska u hidroakumulatoru. Član 187. kao i narušavanje hermetičnosti spojeva. 2) čelične cevi koje nemaju sigurnosne ventile protiv povećanja pritiska iznad dozvoljenog. Cevovodi hidrosistema moraju biti sigurno pričvršćeni tako da je nemoguće njihovo pomeranje i oštećenje. Cevovodi pod pritiskom moraju se ispitati pod pritiskom većim za 50% od nazivnog (radnog) pritiska. 3) savitljivi vodovi između hidrauličnog upravljačkog uređaja i radnog cilindra koeficijentom sigurnosti većim od 5.

odnosno koji su proizvedeni pre dana stupanja na snagu ovog pravilnika. (o održavanju dizalice) i čl. čl. Član 191. njihove delove i opremu koji su projektovani. a čije dejstvo rukovalac ne vidi neposredno. II . Na upravljačkom pultu moraju da se postave signalni uređaji koji će davati informacije o pritisku. Pri uspostavljanju dovoda energije mora biti isključena mogućnost nekontrolisanog pokretanja pogona. a na nožnim pedalama ne veća od 200 N. Pri prekidu dovoda energije mora da bude omogućeno spuštanje tereta.ZAVRŠNE ODREDBE Član 192. do 139. Član 189. (o pregledu i ispitivanju dizalice). Potrebna sila na upravljačkim ručnim polugama ne sme da bude veća od 150 N. 142. Član 193. do 144. Ako se prekine dovod energije na dizalicu ili na njene centralne agregate. Kod hidrauličnih upravljačkih uređaja mora biti isključena mogućnost nenamernog uključenja upravljačkih poluga.ISKLjUČITI ILI SMANjITI PRITISAK DO ATMOSFERSKOG". (o rukovanju dizalicom) neće se primenjivati na dizalice. 125. koji su u fazi izrade. Odredbe ovog pravilnika. svi uključeni hidraulični pogonski mehanizmi moraju automatski da se zaustave iako se upravljački elementi ne nalaze u nultom položaju. osim odredaba čl. 145. kao i spuštanje ili uvlačenje strele do položaja u kome je dizalica bezbedna čak i pri dejstvu vetra ili položaj u kome se izvršava neophodna tehnološka operacija. do 147. temperaturi i drugim parametrima koji su važni sa aspekta sigurnosti hidrauličnih uređaja pogonskih mehanizama. Član 190. . Hidraulični upravljački uređaji koji nisu stalno uključeni posle prekida delovanja moraju da se vrate u početni položaj i da isključe ili zaustave odgovarajući pogonski mehanizam.

r . 604. br. 606. Ovaj pravilnik stupa na snagu po isteku šest meseci od dana objavljivanja u "Službenom listu SFRJ". januara 1991.Danom stupanja na snagu ovog pravilnika prestaju da važe Pravilnik o opštim merama i normativima zaštite pri radu sa dizalicama ("Službeni list SFRJ". 06/01-48/3 16. br. Br. s. 450. 603. Član 194. 605. 30/69) i odredbe čl. 612. i 615. 614. godine Beograd Direktor Saveznog zavoda za standardizaciju Veroljub Tanasković. 613. 602. Pravilnika o tehničkim normativima za livničku industriju ("Službeni list SFRJ". 14/79).