Pyetje dhe pergjigje nga mikoekonomia 1.

Qdo subjekt vendimarres ekonomik perballet me pamjafshtueshmerin e burimeve te cilat rrjedhin nga faktori monetare si ? 1. (a) te ardhurat personale kurrente (b) kursimet e meparshme (c) mundesite per te marre hua . 2. Nje konsumatore racional me cilat benificione eshte ne gjendje te blej nje produkt te ri ? 2. Do te blinte ne qofte se perfitimi i tije shtes eshte me i madhe se shpenzimet per blerjen e produktit . 3. Qka nenkuptone me termin dobi ? 3. Me termin dobi nenkuptoje masen e knaqesis qe perfitone konsumatori nga konsumi i nje produkti te caktuar . 4. Cili eshte qellimi i konsumatorit ? 4. Qellimi i konsumatorit eshte duke shpenzuar te ardhurat e tije ta maskimizoj dobine totale . 5. Qka i nevojitet konsumatorit te definoje se qfare te bleje ? 5. Per te caktuar se qfare te bleje ,konsumatori krahasone dobine margjinale . 6. Qeshte dobia margjinale ? 6. Knaqesia shtese qe e merre nga konsumi i nje nesie shtese produkti apo sherbimi ,me dobine margjinale qe do te merret nga konsumi i mallrave te tjere . 7. Dobia margjinale percaktone ? 7. Dobia margjinale percaktone zgjedhjen e konsumatorit . 8. SI e maksimozojne dobine totale konsumatoret ? 8. Konsumatoret kerekojne ta maksimozojne dobine totale por kete e bejne duke krahasuar dobine margjinale dhe koston margjinale 9. Qka nenkuptoni me ^prirjen^ dhe si njihet ne ekonomi ? 9. Ekziston nje prirje qe kur rritet sasia e konsumit e nje te mire ,eventualishte ne kushtet kur faktoret e tjere nuk ndryshojne ,dobia margjinale e njesise se fundit te konsumit vjen duke rene .kjo prirje ne ekonomi njiher si ligji i dobise margjinale renese. 10 Paraqite grafikishte dobine totale dhe dobine margjinale ? 11 Deri ne cilin moment konsumatori do te vazhdoj te bleje ? 11 Ne pergjithesi ,konsumatori do te vazhdoje te blejne deri ne momentin qe dobia margjinale e njesise se fundit te blere te barazohet me qmimin e produktit pra MU=P. 12 Nese konsumatori do te duhet te vendose ne mese shum altenativave per zhgjedhjen te produktit ?nese produktet do te kishin te njejtin qmim ? zhgjedhjen do ta beje ne baze te ? 12 Ne realitetin ekonomike konsumatoret ndodhen perballe shume altenativash dhe zgjedhja racionale kerkone balancimin e perfitimeve shtese te ketyre altenativave te mundshme .nese dy produkte do te kishin qmimin ,ne percaktimin e zgjedhjes do te bazoheshin vetem ne dobine marxhinale . 13 Qka nenkuptone me tepric te konsumatorit ?

kapitalin dhe aftesine sipermarrse . token .13 Tejkalimi i perfitimit total ndaj kostove totale quhet teprice e konsumatorit .punen . 24 Qka kuptojem me krijimin e nje imazhi te mir ne fushen e punesimit ? 24 25 Qka nenkuptojme si objektive . 19 Qka jane fitimet ? 19 Nese te ardhurat totale jane me te larta se kostot totale jane fitimet . 17 Qka jane te ardhurat totale ? 17 Te ardhurat totale quhen te gjitha te ardhurat qe firma i sigurone nga shitja e mallrave dhe sherbimeve qe ajo prodhone .etj.firma kordinon aktivitetet tjera ekonomike te shumta te individve . 27 Qka eshte kordinimi i firmes ? 27 Kordinimi i firmes quhet sepse pronari i firmes . 21 Cili eshte objektivi kryesore i firmes ? 21 Objektivi kryesore i firmes eshte ta maskimizoje fitimin .kosto totale . 28 Qka eshte kordinimi i tregut ? 28 Kordinimi i tregut konsistone ne faktin se pronari i makines per te ardhur deri te rregullimi i makines .por firma nuk eshte i vetmi institucione qe kordinone aktivitetet ekonomike .kordinimi mund te arrihet edhe permes tregut .rritja e shkalles se pjesmarrjes ne treg ? 25 26 Si mund te arrihet kordinimi i aktivitetve ekonomike ? 26 Duke organizuar prodhimin .ku eshte derguar makina kordinone te gjitha aktivitetet e nevojshme per riparimin e makines . 16 Cilet tregus ekonomike duhet llogaritur secila firme? 16 te ardhurat totale . 20 Qka jane humbjet ? 20 Humbjet jane nese te ardhurat totale jane me te vogla se kostot totale .fitimi dhe humbja . 14 Q eshte firma ? 14 Firma eshte nje njesi baze qe organizone faktoret e prodhimit . ne procesin e prodhimit .te gjitha aktivitetet duhet ti kordinoje vet . 18 Qka jane kostot totale ? 18 Kostot totale jane te gjitha shpenzimet qe i bejne firmat per te prodhuar dhe shitur mallra dhe sherbimet. 22 Me qfare objektiva quhet secila firme ? 22 (a) rritja e shkalles se pjesmarrjes ne trege (b) krijimi i nje imazhi te mire ne fushen e punsimit (c) rritja e prestigjit ne treg (d) ruajtja e mjedisit nga mbetjet teknologjike e maksimizimi i te ardhurave 23 Qka kuptojme me rritjen presitgje ne treg ? 23 Me rritje prestigje ne treg nenkuptojme distribuimin reklamimin e produkteve ne treg . 15 Cilat ane te perbashketa i kane firmat ? 15 qfare malli apo sherbimi te prodhoje dhe qfare sasie / qfare teknologjie prodhimi te perdoren / q sasi faktoresh te prodhimit te perdorin / qfare strukture organizimi dhe drejtimi te zgjidhin.

te kufizuar (c) Jetegjatesia e kufizuar e cila varet nga jetegjatesia ose vullneti i vete pronarit .b Ne firmat me ortake kerkohet pelqimi i te gjithe ortakeve per qfardo vendimi qe lidhet me aktivitetet e firmes .d sa here qe nje ortake terhiqet nga firma ose vdes .Secili prej tyre pajtohet qe te kontriboje me nje pjese te punes dhe te kapitalit te tije .c marveshjet per te krijuar nje firme me ortake permbajne veprime ligjore te nderlikuar per te blere apo shitur pjesen perkatese ne firme .Kosto e organizimit jane relativishte te vogla . (c) Jep nje shkalle te larte knaqesie personale ne drejtim te firmes dhe (d) marrjen e vendimeve 36 Disavantazhet e firmes individuale ? 36 (a) Pergjegjesia e pakufizuar financiare (b) Burimet e financimit te investimit .pushone se vepruari marveshja e bere me pare .permes tregut . 38 Sa eshte numri i ortakeve ne firme me ortakeri ? 38 Firma me ortakeri mund te formohet me dy ose me shume persona 39 Avantazhet e firmes me ortakri ? 39 (a) Sikur firmat individuale edhe firmat me ortake mund te themelohen dhe organizohen lehtesishte b terheqin me shum kapital se firma individuale c mundesi me e madhe per te marre kredi nga banka d firmat me ortake kane aftesi drejtuese dhe organizuese me te larte 40 Disavantazhet e firmes ortakri ? 40 (a) Pergjegjesia e pakufizuar financiare . 29 Nese i duhet konsumatorit te zgjedhe se cilin kordinim te perzgjedhe ai vendos ne baze te ? 29 Do ti ndjek ne ate rruge qe eshte me kosto me te ulet . 37 Firma me ortakeri ? 37 Firma me ortak mund te krijohet me dy ose me shume pronare . b ekonomizimi i shkalles . . ekonomizimet e skuadrave te prodhimit 31 Cilat jane llojet e firmave 31 Llojet e firmave jane (a) firma individuale (b) firma me ortake (c) korporatat 32 Firma individuale ? 32 Firmat individuale jane ne prone e nje pronari te vetem dhe udhehiqen vetem prej tije 33 Qfare forme e organizimeve eshte firma individuale ? 33 Kjo forme eshte form me e thjeshte e organizimit te biznesit 34 A eshte numri i kufizuar i punetorve ne firme individuale ? 34 Keto firma pajtojene nje numer te kufizuar puntoresh 35 Avantazhet e firmes individuale ? 35 (a) Struktura drejtuese e firmes individuale eshte e thjeshte (b) Organizohet relativishte lehet . te marre nje pjese te fitimit te saj dhe te kete pergjegjesine e vete ne detyrimet e firmes .pra metodat ekonomikishte me efiqente 30 Pse firmat jane me efiqente se sa tregu ? 30 Jane tri arsye kryesore a ulja e kostove te transaksioneve .

46 Si mund te shiten aksionet ne shoqeri aksionare ? 46 Mbajtesi i aksionit mund ti shes ate ne qoftese deshirone .ndersa aksioni eshte titull pronsie i cili tregone nje individ ka investuar ne shoqeri nje pjes te aksioneve te tije dhe ka te drejt te marre nje pjesen e fitimit ne baze te asaj vlere .aksionet blihen dhe shiten ne leter me vlere ne burse 48 Si funksionon pa ofert publike ? 48 Ne shoqeri aksionare pa ofert publike aksonet mbahen privatishte dhe mund te shiten dhe blihen vetem me marveshje te te gjith aksionisteve 49 Cili eshte organi me i larte i nje shoqerie aksionare ? 49 Eshte mbledhja e pergjithshme e aksionarve e cila vendose per qeshtjet kryesore te aktivitetit te saj . 54 Si mund ta shtojne kapitalin e tyre firmat individuale dhe firmat me ortake? 54 Firmat individuale dhe firmat me ortake mund ta shtojne kapitalin e tyre duke marr hua nga miqet ose nga banka 55 Si ndahen burimet financiare kryesore qe mund te siguroj korporata? . 51 Nga kush zgjidhet presidenti ? 51 Presidenti zgjedhet nga bordi i drejtorve .41A eshte jeta e kufizuar e firmes me ortake ? 41 PO 42 Qka eshte korporata ? 42 Korporata . 53 Sa here tatimohen te ardhurat e korporates ? 53 Te ardhurat e korporates tatiomhen dy here : nje here si te ardhura te pergjithshme te korporates dhe se dyti si te ardhura personale te aksionarve .marketingu . me oferte publike dhe pa ofert publike 47 Si funksionon me ofert publike ? 47 Ne shoqeri aksionare me ofert publike .eshte nje forme e organizimit te biznesit qe themelohet ne shitjen e aksioneve dhe per kete arsye shpesh quhet si shoqeri aksionare . financat kerkim-zhvillim .ku punojne specialistet te ndryshum . 52 Drejtoret ekzekutive per qka jane kompetent ? 52 Drejtoret ekzekutive jane pergjegjes dhe drejtojen sektoret te tille si prodhimi . 43 Qka eshte aksioni ? 43 Aksioni eshte nje titull ne pronesi ndaj nje pjese te pasurise se shoqerise 44 Qka eshte dividenta ? 44 Pjesa e parave qe ju ndahet aksionarve 45 Cili eshte ndryshimi mes aksionit dhe obligacionit ? 45 Ndryshimi ne mes tyre eshte se obligacioni eshte leter me vlere e cila sigurone te ardhurat eperditshme mbajtsit te ti ne perqindje fikse . 50 Kush e zgjedhe bordin e drejtorve ? 50 Mbledhja e pergjithshme e aksionarve ne baze te marveshjes e caktojne bordin e drejtorve .

(b) emitimi i aksoneve dhe (c) marrja e kredive bankare 57 Per ti siguruar burimet financiare te brendshme ? 57 Per siguruar burimet e brendshme duhet te ralizoj firma profitin e saj 58 Qka eshte obligacioni ? 58 Obligacioni eshte nje leter me vlere qe i sjelle mbajtesit te tije te ardhura te perditshme ne baze te perqindjeve fikse te caktuar me pare . 67 Qka nenkuptojme me aksione te zakonshme ? 67 Aksionei zakonshem.55 burimet financiare kryesore ne ndahen ne burime financiare te brendshme dhe burime financiare te jashtme .i jep pronarit te tije te drejten e jetes bashkpronare i korporates te votoje ne mbledhjen e pergjithshme dhe te marre pjese ne zgjedhje e drejtorve . (b) preferenciale (c) aksionet e konvertueshme . 69 Qka nenkuptojme me aksion preferencial ? 69 Aksionet e preferuara . 61 Kur behet pagesa e interesit ? 61 Pagesa e interseit e cila behet periodikishte qdo vite gjate gjith jetes se obligacionit 62 Kur behet pagesa e vleres nominale ? 62 Pagesa e vleres nominale te obligacionit ne daten e maturimit te borgjit pra kur plotesohet afati i detyrimit . 59 Qfare lloje te obligacioneve kemi ? 59 Obligacionet e zakonshme dhe obligacione te konvertueshme 60 Qfare lloj pagash i kryen korporata ndaj mbajtesve te obligacionit ? 60 (a) Pagesa e interesit (b) pagesa te vleres nominale .shitja e obligacioneve . 63 Qka jane obligacionet e zakonshme ? 63 Obligacionet e zakonshme jane obligacione fiks . 56 Per te siguruar burimet financiare te jashtme cilat rruge i ndjek korporata ? 56 (a). 65 Si ndryshone norma e interseit te obligacionit te zakonshme ? 65 Ne qoft se norma e intersit eshte psh 10% ne vit ateher pagesa e interseit per nje obligacione me vlere nominale prej 150 mije e do te ishte 15 mije ne vite . 68 Madhesia e dividentes te cilen e merre aksionari nga qka varet ? 68 Madhesia e dividentes qe ai merre varet nga suksesi i korporates ne vite te veshtira ai mund te mos marre fare dividenten .jane te ngjajshme me shume me obligacionet se sa me aksionet e zakonshme 70 Qfar norme interesi perfitojn aksionaret e aksionit preferiencial ? 70 Mbajtesit e tyre zakonishte kane te drejte te perfitojen nje norme interesi . 64 Qka jane obligacionet konvertueshme ? 64 Obligacionet e konvertueshm eshte se pari nje date e caktuar mund te kembehen ne aksione sipas nje norme te caktuar psh nje obligacione me 5 aksione . 66 Sa lloje te aksionesh egzistojen dhe cilat jane ato ? 66 (a) aksionet e zakonshme .

(k. 73 Format kryesore me ane te cilave realizohen bashkimet e firmave jane ? 73 Jane : bashkimi vertical dhe bashkimi horizontal 74 Qka nenkuptone me bashkimin vertical ? 74 Bashkimi vertical qe ndodhe kur bashkohen dy ose me shume firma qe realizojne stade te ndryshme ne procesin e prodhimit . 81 Qka eshte prodhimi ? 81 Prodhimi eshte nje process me anen e te cilit burimt kthehen net e mira dhe sherbime te ndrysme . 75 Qka nenkuptone bashkimi horizontal ? 75 Bashkimi horizontal qe ndodhen kur bashkohen dy ose me shum firma qe prodhojne te njejtin produkt ose sherbim ose qe realizojne stade te ngjajshme ne procesin e prodhimit . 72 Qka eshte kredia bankanre ? 72 Kredia bankare eshte hua qe sigurohet me marveshje midis korporates dhe bankes. 76 Qka nenkuptone me bashkim te firmave ? 76 Bashkimi I firmave – aktivitetetet e te cilave nuk lidhen drejtperdrejt me njera tjetren duke formuar konglomerate . 83 Si ndahet funksioni I prodhimit ? 83 Ndahet ne periudhe afatshkurte 84 Funksioni I prodhimit qfare shpreh ? 84 Funksioni I prodhimit shpreh lidhjen midis sasies se inputeve te perdorura dhe produktit te prodhuar 85 Ekusacioni I funksionit te prodhimit ? 85 Q=f.l) . 77 Per qka eshte e nevojshme njohja e kontabilitetit te firmes ? 77 Kontabiliteti I firmes eshte I nevojshum si burim I informacionit per blersit e mundshum te aksioneve dhe obligacioneve te saj dhe si instrument I rendesishem per te ndihmuar drejtuesit e firmes per marrjen e vendimeve dhe per njohjen e ecurise se biznesit dhe vlers se tij . 78 Cilat jane dokumentet me te rendesishme te kontabilitetit ? 78 Bilanci dhe pasqyra e rezultatit financiare 79 Qka nenkuptoni me bilancin e firmes ? 79 Bilanci I firmes paraqet gjendjen financiare te saj se nje moment kohe te dhene 80 Qka nenkuptoni me pasqyren e rezultatit financiare ? 80 Paqyra e rezultatit financiare permbledhe transaksionet e firmes gjate nje periudhe kohe te dhene psh gjate nje viti .Ky lloj I bashkimi dallon per nga diversiteti I prodhimeve apo sherbimeve qe realizohen net e.fikse dhe nuk mund te kerkoje rritjen e saj ne qoftse korporata ecen mire 71 Qka jane aksionet e konvertueshme ? 71 Aksionet e konvertueshme – jane te ngjajshme me obligacionet dhe aksionet e prefruara sa I perket menyres se pagses se interesit . 82 Qka nenkuptoni me funkdion te prodhimit ? 82 Lidhja midis inputeve te perdorura dhe sasise se produktit te marre jepet me anen e funksionit te prodhimit .

90 Qka pasqyrojne te ardhurat e shkalles ? 90 Te ardhurat e shkalles pasqyrojne reagushmerine e produktit total kur te gjitha inputete rriten net e njejten perpjestim . afatshkurter dhe afatgjate . 89 Qka ndodhe sipas ligjit te te ardhurave zbritese ? 89 Sipas ligjit te te ardhurave zbritese ne qofte se ndaj nje sasie te dhene te faktorit te fiksuar shtohen njesi te njepasnjeshme te nje faktori te ndryshueshum te prodhimit produkti margjinal dhe ai mesatare I faktorit te ndryshem eventualishte do te bien . 93 Qka nenkupton periudha afatgjate ? 93 Periudha afatgjate . 92 Qka nenkuptojme me periudhe afatshkurter ? 92 Periudha afatshkureter gjate se ciles firma mund te shtoje prodhimin duke ndryshuar faktoret e ndryshimit te prodhimit nderkohe qe mbetet constant te pakten njeri prej tyre .gjate se ciles te gjithe faktoret e prodhimit behen te ndryshueshum .86 Qka quhet produkti total dhe si shenohet simbolikisht ? 86 Sasia e produktit te prodhuar nga kombinimi I inputit L dhe inputit capital K quhet produkt total dhe simbolikisht shenohet me Q ose TP. . 87 Qka nenkuptoni me produkte margjinal dhe paraqit simbolikisht ? 87 Produkti margjinal I punes eshte ndryshimi I produktit total qe rezulton nga ndryshimi I nje njesie te sasise se perdorur duke mbajtur madhesin e kapitalit constant MP=ATP/AL 88 Si llogaritet produkti mesatar ? 88 Produkti mesatare (AP) llogaritet si raport total me njesite e punes te perdorura . 91 Cilat periudha I dallojem ne faktorin kohe ne dinamiken e prodhimit ? 91 Periudha momentale .