Treningi Integracji Słuchowej Z Perspektywy Integracji Sensorycznej

Treningi Integracji Słuchowej Z Perspektywy Integracji Sensorycznej Sheila M. Frick – Instruktorka Terapii Zajęciowej (OTR); Nancy LawtonShirley – Instruktorka Terapii Zajęciowej (OTR) Tłumaczenie Danuta Wardawa Do niedawna terapeuci zajęciowi stosujący metodę integracji sensorycznej usprawniali procesy słuchowo – językowe i zmniejszali trudności w uczeniu się poprzez system przedsionkowy (Ayres, 1972; Windeck & Laurel, 1989). Obecnie postęp technologiczny umożliwia terapeutom zajęciowym bezpośrednie oddziaływanie na systemy słuchowy i przedsionkowy poprzez wykorzystanie dźwięku w formie elektronicznie przetworzonej muzyki znanej również jako Trening Integracji Słuchowej. Metoda ta wzbudziła powszechne zainteresowanie dzięki publikacji „Dźwięk cudu” (Stehli, 1991), książce o Georgie Stehli, młodej kobiecie z autyzmem, która zrobiła ogromne postępy w wyniku terapii dr Guy Berarda. Poprawa jaka nastąpiła po przeprowadzeniu Treningu Integracji Słuchowej miała ogromny wpływ na jej funkcjonowanie w sferze fizycznej, emocjonalnej i społecznej. Metoda Berarda polega na słuchaniu modulowanej muzyki codziennie w czasie dwóch półgodzinnych sesji przez 10 kolejnych dni. Ta technika może okazać się skuteczna dla osób z autyzmem, uogólnionymi zaburzeniami rozwojowymi i trudnościami w uczeniu się, które mają zaburzenia integracji sensorycznej (przedsionkowej, słuchowej i dotykowej). Z doświadczeń autora, po przeprowadzeniu terapii ponad 300 dzieci i dorosłych wynika, że największe postępy robią osoby z dysfunkcjami procesów przedsionkowych. U dzieci i dorosłych z niepewnością grawitacyjną (tzn. irracjonalny strach przed ruchem) następuje ogromna poprawa w zakresie percepcji ruchu i poczucia bezpieczeństwa, jak również ogólnego poziomu pobudzenia, organizacji i reakcji społecznoemocjonalnych. Zmiany obserwuje się zwykle w sferze fizycznej, emocjonalnej i społecznej w różnym stopniu w zależności od osoby (Berard, 1993). U niektórych osób następują większe zmiany, u innych stwierdza się poprawę w mniejszym stopniu. Jednak wydaje się, że zmiany zachodzą zawsze w następujących dziewięciu sferach (Stehli, 1991): 1. 1. Uwaga lub koncentracja. 2. 2. Samodzielne rozpoczynanie celowej aktywności.

6. Jednocześnie mięśnie błony bębenkowej oraz ruchy strzemiączka osłabiają zbyt silne dźwięki chroniąc ucho wewnętrzne przed ich szkodliwym działaniem. System słuchowy jest w stanie wykryć różne aspekty dźwięku i dostarcza mózgowi informacje dotyczące częstotliwości. 5.71) i w ten sposób wywiera wpływ na „wiele neuronów integracyjnych w pniu mózgu i innych okolicach” (s. znajdującego się w ślimaku. właściwym receptorze słuchowym. jak również ich głębokiemu oddziaływaniu na czynności mózgu. Napisała. Przemieszczanie się perylimfy spowodowane drganiami fali dźwiękowej podrażnia zakończenia komórek rzęskowych narządu Cortiego. Dojrzałość społeczna lub emocjonalna. który terapeuci zajęciowi studiują od lat. energia mechaniczna fali dźwiękowej zostaje przekształcona w energię bioelektryczną – impulsy nerwowe. Kontroluje on równowagę i postawę oraz pomaga zachować stabilne pole widzenia. Główną funkcją systemu przedsionkowego jest określenie położenia ciała w przestrzeni. Praksja i sekwencyjność. 9.71). 7. Ucho zewnętrzne przenosi wibracje powietrza do struktur wewnętrznych.3. Znajdujące się w uchu środkowym kosteczki słuchowe (młoteczek. Kontrola oczu. 5. 8. 4. 7. Ayres (1972) uznała proces przetwarzania dźwięku przez mózg za „jedną z podstawowych form integracji sensorycznej” (s. 9. że system słuchowy ma „podstawowe znaczenie dla przetrwania” (s. Układ przedsionkowy pomaga modulować aktywność neuronalną mózgu. Rozwój mowy i języka. natężenia i lokalizacji dźwięku w przestrzeni. 3. kowadełko i strzemiączko) pełnią funkcję transformatora drgań akustycznych – są w stanie wzmacniać słabe drgania kilkadziesiąt razy. Ucho środkowe przesyła energię fali dźwiękowej do ucha wewnętrznego. 4. Równowaga i percepcja ruchu. 6. Niepewność grawitacyjna. 71). perylimfą. W narządzie Cortiego. Działa jak centralny punkt i w odniesieniu do niego . Pobudzenie i modulacja sensoryczna. W uchu wewnętrznym mieści się zarówno receptor słuchowy jak i będący przedłużeniem kanału ślimakowego narząd przedsionkowy – mechanizm. 8. Rozważania neurologiczne Zastanawiając się dlaczego ta modalność sensoryczna ma tak duży wpływ na funkcjonowanie człowieka należy przyjrzeć się bliżej systemowi słuchowemu i przedsionkowemu oraz ich wzajemnym zależnościom. Znajdujący się w uchu wewnętrznym ślimak jest wypełniony cieczą – tzw. Aby wykonać to krytyczne zadanie musi otrzymywać informacje ze wszystkich układów zmysłów.

3). że emitują one zarówno te dźwięki. który odgrywa krytyczną rolę w zapewnieniu „bazy. Ślimak ze względu na zdolność do odbierania dźwięków był badany przez naukowców zajmujących się słuchem. „Pomaga mózgowi skupić się na jednym bodźcu zmysłowym lub określonym rodzaju bodźców poprzez osłabienie innej stymulacji” (Ayres. s. Rzeczywiście. następuje stymulacja okolicy tworu siatkowatego: locus coeruleus (zagłębienie zwane miejscem sinawym w tyłomózgowiu) i lateral tegmental (boczna powierzchnia nakrywki – części grzbietowej śródmózgowia). Natomiast system przedsionkowy był badany przez terapeutów zajęciowych ze względu na jego związek z percepcją ruchu i rolę. Twór siatkowaty odbiera bodźce zarówno z systemu słuchowego jak i przedsionkowego. podczas gdy ślimak odbiera mocniejsze ruchy drgające (wibracje o wysokiej częstotliwości). które zawierały silną stymulację przedsionkową. jak również określenie poziomu wrażliwości na dany bodziec na podstawie względnej wartości dla przetrwania jaką ma dane doświadczenie. Z akademickiego punktu widzenia systemy słuchowy i przedsionkowy były postrzegane jako dwie odrębne całości. słuchowe. Jedną z jego głównych funkcji jest utrzymanie uwagi i ogólnej gotowości do działania. Ta mapa jest utworzona z informacji otrzymywanych za pośrednictwem bodźców słuchowych. Twór siatkowaty zwiększa zdolność różnicowania bodźców w danym momencie aby uzyskać więcej informacji o działającym bodźcu zanim nastąpi percepcja zdarzenia. W czasie Treningu Integracji Słuchowej. że system przedsionkowy dostarcza informacji o położeniu osoby na jej ogólnej mapie przestrzennej. których wibracje są odczuwalne (niskie basowe) jak i te. jaką odgrywa w procesie uczenia się.opracowywane są wszystkie inne informacje sensoryczne (wzrokowe. jaka nastąpiła w wyniku terapii dzieci technikami integracji sensorycznej. 1993) nie tylko potwierdził silny związek miedzy tymi dwoma systemami lecz zauważył. Jessel & . Nie ma wyraźnej granicy między tymi ruchami. że pełnią one tę samą funkcję – percepcji ruchu. Tomatis (cytowany przez Madaule.51). ponieważ ten obszar jest aktywizowany przez nowy bodziec sensoryczny (Kandel. Cool (1987) również zwrócił uwagę na znaczenie systemu przedsionkowego.41). 1972. które można usłyszeć. Stwierdził. odbierające wolniejsze ruchy i zmiany położenia ciała w przestrzeni (wibracje o niskiej częstotliwości). Opisał system przedsionkowy jako „ucho ciała” (s. Można odczuwać dźwięki które są niesłyszalne. jeżeli siedzi się obok głośników stereofonicznych stwierdza się. wzrokowych i somatosensorycznych przez tylną część okolicy ciemieniowej kory mózgowej. dotykowe). Ayres (1979) zwróciła uwagę na zależność między tymi dwoma systemami gdy opisywała poprawę w percepcji dźwięku. w stosunku do której muszą być oceniane wszystkie bodźce sensoryczne i reakcje ruchowe” (s. który wykorzystuje ciągle zmieniającą się i niemożliwą do przewidzenia modulację muzyki.

uczenia się. wywiad z rodzicami i neuromięśniowa obserwacja kliniczna zostały wykorzystane do określenia. Stwierdzono również. w jaki sposób możemy wpływać na zmiany w zachowaniu takie jak pobudzenie. że ta metoda podobnie jak inne techniki integracji sensorycznej jest jeszcze jednym narzędziem oddziaływania na szeroki zakres funkcji. praksji i obustronnej kontroli motorycznej. że zawiera on neurotransmiter (norepinephrinę z grupy amin biogennych). Te zachowania mogą być spowodowane zwiększeniem produkcji norepinephriny w tworze siatkowatym. Dopiero niedawno zostali skierowani na takie badanie. U Boba i Billa (imiona zostały zmienione) zbadano procesy integracji sensorycznej w kwietniu 1993 r. Z klinicznych obserwacji wynika. drażliwość lub hiperaktywność. organizacji. stabilności posturalnej. Cool i Farber (1990) określili tę funkcję jako „klucz do rozwoju systemu nerwowego. Badanie wykazało u obu chłopców nasiloną obronność dotykową i towarzyszące jej zaburzenie świadomości ciała.. Duża . Gdy narządy słuchowy i przedsionkowy rozpatruje się łącznie można zrozumieć w jaki sposób dźwięk. Do porozumiewania się wykorzystywano komputer oraz prosty język migowy. To są interesujące rozważania które wymagają dalszych badań. w jakich sferach wystąpiły zmiany po przeprowadzeniu Treningu Integracji Słuchowej. gotowość do działania.Schwartz. Przedstawione dwa studia przypadku pokazują. Jednak Bill w większym stopniu reagował zahamowaniem na „przeciążenie zmysłowe” niż Bob. Chłopcy mieli opóźnienia rozwojowe z cechami autyzmu. pamięci i reorganizacji” (s. modulacja sensoryczna i funkcjonowanie społeczno – emocjonalne. Ostatnio odkryto. motywacje i emocje. podczas gdy Bob zwykle demonstrował wyraźniejsze objawy wyczerpania stymulacją sensoryczną. że u niektórych osób poddanych tej terapii okresowo może wystąpić labilność emocjonalna. Z powodu odległości nie było możliwe prowadzenie terapii bezpośredniej. Jak wspomniano wcześniej twór siatkowaty odbiera silne bodźce poprzez przedsionkowe i słuchowe drogi nerwowe. który wpływa na stan pobudzenia. może wywoływać zmiany w percepcji dźwięku jak również powodować poprawę postawy. Jednak oprócz specyficznych systemów sensorycznych musimy badać niespecyficzne ośrodki żeby wyjaśnić. Sprawności ruchowe były bardzo obniżone w stosunku do normy wiekowej i osiągały poziom rozwoju między drugim a siódmym rokiem życia. 1991). Studium przypadku nr 1: Bob i Bill Dotychczasowa terapia.12). gdy byli w wieku 12 lat. że ten neurotransmiter odgrywa ogromną rolę w procesie neuroplastyczności mózgu. Studia przypadku Do studium przypadku wybrano dwie pary identycznych bliźniaków. Kwestionariusz zmian w zachowaniu. a zwłaszcza muzyka modulowana. Mimo że od wczesnego dzieciństwa prowadzono fizykoterapię i usprawnianie logopedyczne nie byli badani ani leczeni przez terapeutów zajęciowych. równowagi i orientacji przestrzennej.

Wydawał też mniej bezsensownych dźwięków i rzadziej występowało wewnętrznie stymulowane zachowanie polegające na dotykaniu uszu. Znacznie zmniejszyła się jego . opisanym przez Wilbarger i Wilbarger (1991). częstsze nawiązywanie kontaktu fizycznego i wyrażanie uczuć. Poprawa jaka nastąpiła wyłącznie u Billa. Technika głębokiego ucisku Wilbarger była intensyfikowana w okresie 10 dni. Jego ruchy były bardzo powolne. Obaj zrobili w jednakowym stopniu następujące postępy: rzadsze wywracanie oczu. rzadsze chodzenie a palcach. zwiększona uwaga. Po Treningu Integracji Słuchowej wydłużył się czas eksploracji otoczenia i Bob wykonywał przy tym bardziej intensywne ruchy. Również Bob miał niepewność grawitacyjną lecz mógł uczestniczyć w niektórych aktywnościach ruchowych. Chociaż poprzednio Bob rozpoczynał eksplorację otoczenia trudność sprawiało mu dłuższe wykonywanie czynności eksploracyjnych. wzrost poziomu aktywności. rzadziej piszczał i płakał). żeby po nich chodzić. Metodę Berarda połączono z dietą sensoryczną. częstsze przeżywanie pozytywnych emocji i reagowanie śmiechem oraz poprawa postawy i równowagi posturalnej. Reakcja na ten domowy program była wspaniała. większy spokój. gdy się do nich mówi. Bał się schodów i potrzebował fizycznej pomocy i zachęty. Bob z dużo mniejszą intensywnością reagował na codzienne aktywności (tzn.niepewność grawitacyjna powstrzymywała Billa od brania udziału w jakichkolwiek aktywnościach dużej motoryki. U obu chłopców występuje teraz więcej celowych werbalizacji i częściej używają języka migowego. Poprawa jaka nastąpiła wyłącznie u Boba. Program Treningu Integracji Słuchowej. wzrost niezależności (tzn. częstsze nawiązywanie kontaktu wzrokowego. zwiększenie własnej inicjatywy. W programie terapeutycznym przeprowadzonym w domu. potrzeby brania udziału samodzielnie w aktywnościach i częstsze inicjowanie aktywności). Rezultaty. Ich rodzice zauważyli zwiększającą się stopniowo zdolność do wykonywania sekwencji ruchów i szybsze wykonywanie czynności. większa zdolność słuchania. Mięśnie oralne były ćwiczone poprzez gryzienie i ssanie różnych pokarmów. Pod koniec dwutygodniowej terapii stwierdzono dużą poprawę zarówno u Boba jak i u Billa. Bob i Bill zostali skierowani na Trening Integracji Słuchowej gdy mieli po 13 lat. U obu chłopców zastosowano głęboki ucisk w czasie huśtania na hamaku lub głęboki ucisk poduszkami podczas odbywających się dwa razy dziennie 30-minutowych sesji. mniejsza potrzeba wąchania rzeczy i ludzi. dopóki jego głowa znajdowała się w pozycji pionowej. zastosowano dla obu bliźniaków technikę głębokiego ucisku Wilbarger i intensywne odwrażliwianie dotykowe (dietę sensoryczną). Jednak nadwrażliwość słuchowa i niepewność grawitacyjna pozostały u obu chłopców. Poprawiła się także umiejętność jedzenia większej ilości różnego rodzaju pokarmów. częstsze nawiązywanie kontaktów społecznych.

Wtedy stwierdzono u obu chłopców bardzo nasiloną obronność dotykową. nie potrafił otworzyć drzwi – Bill stawał się niecierpliwy i robił to za niego. Podczas drugiego tygodnia Treningu Integracji Słuchowej rodzice zauważyli. wrzaski). Po 5 miesiącach terapii zajęciowej przeprowadzono Trening Integracji Słuchowej. piski. nadwrażliwość słuchowa i niepewność grawitacyjna pozostały. Obaj mieli słabe interakcje z otoczeniem i bardzo źle tolerowali stymulację oralną. słuchową. Od czasu do czasu podawano im do żucia i ssania różne pokarmy. Trzy miesiące po treningu rodzice zauważyli znaczne zwiększenie siły mięśni. Jednak obronność dotykowa w sferze oralnej. Cal był bardziej bojaźliwy. Studium przypadku nr 2 – Cacey i Cal Dotychczasowa terapia. Obaj chłopcy dobrze reagowali i zrobili duże postępy pod koniec dwutygodniowej terapii. Metoda Berarda została połączona z dietą sensoryczną. U obu stwierdzono następującą poprawę: większe . dotykową. U Caceya i Cala (imiona zostały zmienione) w wieku 30 miesięcy rozpoznano nietypowe ataki padaczki i uogólnione zaburzenia rozwojowe. Mimo że obaj bliźniacy dobrze zareagowali na Trening Integracji Słuchowej to Bill zrobił większe postępy. Rezultaty. Obaj chłopcy dobrze reagowali na technikę głębokiego ucisku Wilbarger i na aktywności dostarczające starannie wyselekcjonowanych bodźców czuciowych (dietę sensoryczną).niepewność grawitacyjna. że gdy jego brat nie mógł rozwiązać problemu – np. Casey w czasie treningu najlepiej reagował na głęboki ucisk szczególnie w obszarze rąk. Zostali objęci specjalnym programem edukacyjnym dla małych dzieci i programem wczesnej interwencji. Casey początkowo reagował zablokowaniem na stymulację. Technika głębokiego ucisku Wilbarger została ponownie zastosowana z dużą intensywnością podczas dwóch tygodni Treningu Integracji Słuchowej. co do tej pory nie miało miejsca. W wieku trzech lat skierowano ich na badanie do terapeuty zajęciowego. W tym czasie nadal prowadzono ich regularną terapię w czasie odbywających się 2 razy w tygodniu godzinnych sesji. Bill stał się mniej pasywny i nie dawał się zdominować przez brata. Cal uspokajał się pod wpływem głębokiego ucisku w czasie kołysania. Szybkość chodzenia zwiększyła się do właściwego poziomu. Program Treningu Integracji Słuchowej. W wieku 6 lat chłopcy ponownie zostali skierowani na badanie i terapię z powodu uogólnionych zaburzeń rozwojowych. Przed Treningiem Integracji Słuchowej zwykle nie wykazywał inicjatywy – obserwował jak brat wykonywał czynność i nie przyłączał się do niego. Mógł łatwo i pewnie wchodzić po schodach i nie przejawiał przy tym reakcji lękowych ani nie potrzebował fizycznej pomocy. wzrokową oraz ruch. Żadna inna terapia zajęciowa nie była w tym czasie prowadzona. Po zastosowaniu diety sensorycznej Casey prezentował mniej zahamowanych reakcji i zaczął wyrażać negatywne emocje poprzez wokalizacje (np. Poprawiło się również rozumowanie kognitywne. Bill jako pierwszy zaczął łączyć słowa i w czasie tych dwóch tygodni wypowiadał 3wyrazowe zdania.

Występowanie dużej poprawy u dzieci z ciężką niepewnością grawitacyjną i dysfunkcjami przedsionkowymi jest ważną wskazówką w doborze dzieci i dorosłych. Nieoczekiwanie zainteresował się czynnościami małej motoryki których zawsze przedtem unikał. Matka zauważyła całkowite zaprzestanie wrzasków. łatwiejsze wyrażanie emocji. zwiększyła się też ilość wokalizacji. Chętniej też naśladował ruchy. Poprzednio wykonywał czynności małej motoryki lecz unikał wszystkich aktywności dużej motoryki. U Caseya znacznie zmniejszyła się niepewność grawitacyjna. częstsze wykazywanie inicjatywy w nawiązywaniu kontaktów i aktywnościach społecznych. Poprawa jaka nastąpiła wyłącznie u Caseya. Te zmiany ważne z klinicznego punktu widzenia wydają się mieć związek zarówno ze słuchową jak i przedsionkową stymulacją. większe zadowolenie z kontaktów społecznych. że Trening Integracji Słuchowej ma wpływ zarówno na funkcje słuchowe jak i przedsionkowe. więcej niewerbalnych reakcji na polecenia słowne. że trening integracji słuchowej może być częścią terapii integracji sensorycznej. co może mieć konsekwencje terapeutyczne dla dzieci z zaburzeniami procesów integracji sensorycznej. że wiele z tych znaczących zmian spowodowanych Treningiem Integracji Słuchowej wiąże się z poprawą funkcji przedsionkowych.zaangażowanie w czasie celowej zabawy. które mają szeroki wpływ na wszystkie czynności mózgu. Trzeba publikować więcej wyników badań i studiów przypadku aby udokumentować i wyjaśnić funkcjonalne zmiany. Poprawa jaka nastąpiła wyłącznie u Cala. Obaj stali się bardziej świadomi swojego otoczenia. Zaczął inicjować czynności i chciał je wykonywać samodzielnie. Poprzednio Cal miał niewielką niepewność grawitacyjną lecz uczestniczył w aktywnościach ruchowych dopóki jego głowa była w pozycji pionowej i gdy znajdował się na stabilnym podłożu. Po Treningu Integracji Słuchowej stał się bardziej śmiały i brał udział w wielu różnych aktywnościach ruchowych. jakie pojawiają się po przeprowadzeniu Treningu Integracji Słuchowej. Zaczął poszukiwać doświadczeń z grawitacją skacząc i wspinając się. . Bardzo poprawiła się równowaga i stabilność. pisków i rzadsze występowanie jęczenia. Z obserwacji klinicznych wynika. częstsze nawiązywanie kontaktu wzrokowego. Stał się także bardziej asertywny w kontaktach z bratem. Należy zauważyć. częstsze reagowanie śmiechem. Podsumowanie Te studia przypadku pokazały. Negatywne emocje wyrażał poprzez częste wrzaski i jęki. Casey miał dużo większą niepewność grawitacyjną. Anatomiczny i funkcjonalny związek narządów słuchowego i przedsionkowego oraz ich wzajemne oddziaływanie mają znaczenie w terapii zaburzeń integracji sensorycznej. Zaczął inicjować ruch i wykonywał go z przyjemnością. większa niezależność. samodzielnie zdobywali doświadczenia eksploracyjne. którym ta metoda może pomóc.