You are on page 1of 122

Άρθρα στο Ριζοσπάστη

του Νίκου Ζαχαριάδη
(Γ.Γ. της Κ.Ε. του Κ.Κ.Ε.'55)
1945

ΚΙΝΗΣΗ για ΑΝΑΣΥΝΤΑΞΗ του ΚΚΕ 1918-55
Μάρτης 2012

4
ΣΤΙΣ 31-10-40
Ο Σ. Ν. ΖΑΧΑΡΙΑΔΗΣ
ΑΠΗΥΘΥΝΕ ΠΡΟΣ ΤΟΝ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΛΑΟ ΚΑΙ ΤΟΝ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΣΤΡΑΤΟ ΤΟ ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΤΟΥ ΓΡΑΜΜΑ
μέσ' από τα κρατητήρια του Μανιαδάκη
Κάλεσε το έθνος να αγωνισθεί για τη συντριβή του φασισμού για λευτεριά και ανεξαρτησία
Ο φασισμός του Μουσολίνι χτύπησε την Ελλάδα πισώπλατα, δολοφονικά και ξετσίπωτα με σκοπό
να την υποδουλώσει και εξανδραποδίσει. Σήμερα όλοι οι έλληνες παλαίβουμε για τη λευτεριά,
την τιμή, την εθνική μας ανεξαρτησία. Η πάλη θα είναι πολύ δύσκολη και πολύ σκληρή. Μα ένα
έθνος που θέλει να ζήσει πρέπει να παλαίβει, αψηφώντας τους κινδύνους και τις θυσίες. Ο λαός
της Ελλάδας διεξάγει σήμερα έναν πόλεμο εθνικοαπελευθερωτικό, ενάντια στο φασισμό του
Μουσολίνι. Δίπλα στο κύριο μέτωπο και ο κάθε βράχος, η κάθε ρεματιά, το κάθε χωρίο, καλύβα
με καλύβα, η κάθε πόλη, σπίτι με σπίτι, πρέπει να γίνει φρούριο του εθνικοαπελευθερωτικού
αγώνα.
Κάθε πράκτορας του φασισμού πρέπει να εξοντωθεί αλύπητα. Στον πόλεμο αυτό που τον διευθύνει
η κυβέρνηση Μεταξά, όλοι μας πρέπει να δώσουμε όλες μας τις δυνάμεις, δίχως επιφύλαξη. Έπαθλο
για τον εργαζόμενο λαό και επιστέγασμα για το σημερινό του αγώνα, πρέπει να είναι και θα είναι,
μια καινούργια Ελλάδα της δουλειάς, της λευτεριάς, λυτρωμένη από κάθε ξενική ιμπεριαλιστική
εξάρτηση, μ’ ένα πραγματικά παλλαϊκό πολιτισμό.
Όλοι στον αγώνα, ο καθένας στη θέση του και η νίκη θάναι νίκη της Ελλάδας και του λαού της. Οι
εργαζόμενοι όλου του κόσμου στέκουν στο πλευρό μας.
Αθήνα 31/10/1940
ΝΙΚΟΣ ΖΑΧΑΡΙΑΔΗΣ
Γραμματέας της ΚΕ του ΚΚΕ
ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΗΣ, 01.05.1945
Το ανοιχτό γράμμα αναδημοσιεύτηκε και στον Ριζοσπάστη Κυριακή 28/10/1945, σελ. 1

5

***
Ο σ. Ν. Ζαχαριάδης «Πραγματικός αρχηγός Κόμματος»
Από τη δίκη στη δικτατορία
Αγαπητέ «Ριζοσπάστη»,
Με την ευκαιρία της απελευθέρωσης του ηρωικού αρχηγού μας σ. Ν. Ζαχαριάδη, θυμήθηκα ένα
επεισόδιο από τη δίκη στο Εφετείο της 4ης Αυγούστου. Παρακολούθησα τότε τη δίκη αυτή από
μέρος της Εργατικής Βοήθειας μαζί με το γιατρό Γιώργο Ανδρεόπουλο που τουφεκίστηκε από τους
Γερμανούς. Όταν τελείωσαν οι καταθέσεις των μαρτύρων της «κατηγορίας» που ήταν όλοι χαφιέδες
της Ειδικής και που στις καταθέσεις του είπαν του κόσμου τις ηλιθιότητες, σηκώθηκε ο ηρωικός μας
αρχηγός και ανάμεσα στ’ άλλα, βροντοφώνησε στο φασιστικό δικαστήριο τα παρακάτω λόγια που
προξένησαν ρίγη συγκίνησης στους φίλους που παρακολουθούσαν τη δίκη και κατάπληξη στους
χαφιέδες και τους δικαστές, που τάχασαν κυριολεκτικά. «Ναι, εγώ είμαι ο αρχηγός του
Κομμουνιστικός Κόμματος της Ελλάδας και αναλαμβάνω όλες τις ευθύνες για την πολιτική του
Κόμματος και για όλες τις πράξεις όλων των μελών του Κομμουνιστικού Κόμματος».
Η εντύπωση που προξενήθηκε μέσα στην αίθουσα του δικαστηρίου ήταν καταπληκτική, είχε δε την
απήχησή της στην αγόρευση του συνηγόρου του σ. Ζαχαριάδη κ. Δ. Μπαμπάκου.
«Υπεράσπισα, είπε ο κ. Μπαμπάκος, υπουργούς και πρωθυπουργούς κατηγορουμένους δια την
συμμετοχήν των εις το κίνημα της 1ης Μαρτίου 1935. Κανείς απ’ αυτούς δεν είχε το θάρρος και τον
ανδρισμόν ν’ αναλάβει την ευθύνην των πράξεών του και των πράξεων των οπαδών του. Απεναντίας
όλοι συναγωνίζοντο μεταξύ των, ποιος θα κατηγορήσει την πολιτικήν του κόμματός του και τις
πράξεις των οπαδών του. Θα ήθελα πολύ οι κύριοι αυτοί, οι οποίοι κατέλαβαν τα ύπατα της
πολιτείας αξιώματα, να ήσαν εδώ αυτήν τη στιγμήν δια να λάβουν ένα μάθημα πολιτικής αγωγής και
εντιμότητος από τον αρχηγό του Κομμουνιστικού Κόμματος κ. Ν. Ζαχαριάδην. Ο κ. Ν. Ζαχαριάδης
είναι ένας πραγματικός αρχηγός. Τον παραδέχομαι. Είναι ένα πραγματικός αρχηγός Κόμματος, με
συναίσθησιν των ευθυνών του και των καθηκόντων του ως αρχηγού. Είναι ένας Αρχηγός ο οποίος δε
θα εδίσταζε να αναλάβει και την ευθύνην αυτού του Τρωικού πολέμου, αρκεί με τούτο να εκάλυπτε
και το τελευταίο εκ των μελών του Κόμματος του οποίου είναι Αρχηγός».
Αυτός είναι πράγματι ο Αρχηγός μας σ. Ν. Ζαχαριάδης
ΓΙΩΡΓΗΣ ΒΑΡΝ.
«Ριζοσπάστης», 18 Μάη 1945, σελ. 1
Αναδημοσιεύτηκε στην εφημερίδα “Ανασύνταξη”, Αρ. Φύλ. 237 1-15 Νοέμβρη 2006
***
Διαστρέβλωσαν τις δηλώσεις του
Σχετικά με τις δηλώσεις που δημοσίευσε το «Εμπρός» επαληθεύονται όσα έγραψε σήμερα ο
«Ριζοσπάστης». Οι πατριδοκάπηλοι διαστρέβλωσαν εντελώς όσα είπε ο σ. Ζαχαριάδης.
Συγκεκριμένα στο Παρίσι διάφοροι ελληνικοί κύκλοι υποστήριζαν ότι πρέπει να γίνει στρατιωτική
κατάληψη της Βορείου Ηπείρου, δηλ. πολεμική επιχείρηση εναντίον της Αλβανίας, που θα έφερνε
την Ελλάδα αντιμέτωπη με όλους τους Συμμάχους. Πάνω σ' αυτό το σημείο ο σ. Ζαχαριάδης είπε:

6
— Το Βορειοηπειρωτικό ζήτημα δεν μπορεί να λυθεί με στρατιωτική κατάληψη. Έτσι θα χαντακωθεί.
Το Βορειοηπειρωτικό ζήτημα είναι ζήτημα που θα λύσει μόνος του ο λαός της Βορείου Ηπείρου,
σύμφωνα με τη διακηρυγμένη πολίτικη των Συμμάχων για την ειρηνική διευθέτηση των διαφορών.
ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΗΣ, 30-05-1945

***

Ο σ. Ν. ΖΑΧΑΡΙΑΔΗΣ χαιρετίζει το ΕΑΜ που ενσάρκωσε ΤΗΝ ΙΔΕΑ ΤΗΣ ΑΠΕΛΕΥΘΕΡΩΣΗΣ και την
ιδέα της Δημοκρατίας.
Ο σ. Ν. Ζαχαριάδης απηύθυνε με την επάνοδό του στην Ελλάδα τον παρακάτω χαιρετισμό προς τα
κόμματα του Πολιτικού Συνασπισμού του ΕΑΜ και το κίνημα της Εθνικής Αντίστασης:
«Χαιρετίζω το ΕΑΜ που ενσάρκωσε στα χρόνια της σκλαβιάς, την ιδέα της εθνικής απελευθέρωσης,
καθοδηγώντας το μαχόμενο ελληνικό λαό στον αγώνα του ενάντια στους τρεις καταχτητές και που
κράτησε ψηλά και φέρνει και σήμερα τη σημαία της δημοκρατικής ιδέας».

ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΗΣ, Τετάρτη, 30/5/1945, σελ.2
***
ΜΕ ΤΗ ΜΗΤΕΡΑ ΤΟΥ ΝΙΚΟΥ
Τη βρήκαμε ευτυχισμένη στο σπίτι της. Είναι η
πρώτη της χαρούμενη μέρα έπειτα από εννιά
χρονών πίκρα και ατελείωτη αγωνία. Επί τέλους
το σκοτάδι χάθηκε. Φάνηκε το φως. Ήρθε το
παιδί της από τη φασιστική κόλαση. Ήρθε
ζωντανός και ακέραιος. Ήρθε δοξασμένος,
αρχηγός του μεγαλύτερου Κόμματος της
Ελλάδας,
του
ηρωϊκού
Κ.Κ.Ε.
Η μάνα είναι περήφανη. Και τώρα μας
εξομολογείται:
«Πόσες φορές δε λύγισε η ψυχή μου ... Πόσες
φορές δεν είπα μέσα μου: Μήπως ο Νίκος
ακολουθεί το στραβό δρόμο; Αλλά κάθε φορά
θυμόμουν τα λόγια του, όταν πήγαινα και τον
έβλεπα στις φύλακες. Μητέρα, μου έλεγε, ο
τίμιος, ο εθνικός δρόμος είναι ο δικός μας».
Είχε δίκιο....
«Θυμάμαι, μας λέει, το Σεπτέμβρη του 1936 ...
Τότε τον έπιασε η δικτατορία. Από την εποχή εκείνη άρχισε και γι' αυτόν και για μένα το μεγάλο
μαρτύριο. Τέσσερα χρόνια έμεινε στις φοβερές φυλακές της Κέρκυρας. Και σ' όλα αυτά τα χρόνια 6
φορές μονάχα μου επέτρεψε ο Μανιαδάκης να τον δω. Ήμουν το μόνο πρόσωπο που είδε σ' αυτά τα
χρόνια,
εκτός
από
τους
δεσμοφύλακες
και
βασανιστές
του.
Όταν το έπιασαν, πήγα πριν το πάνε στην Κέρκυρα και τον είδα στο τμήμα Μεταγωγών στον Πειραιά.
Μόλις τον αντίκρισα με πήραν τα δάκρυα, του είχαν βάλει τις χειροπέδες.
Ο διοικητής της Ασφάλειας του Πειραιά Τσαγελής μόλις με είδε να δακρύζω, μου είπε: «Τι κλαίτε,
κυρία Ζαχαριάδη. Έχετε παιδί σπάνιο!»
Ακόμη και οι πιο αιμοβόροι εχθροί του, οι άνθρωποι της Ασφάλειας τον σέβονταν.
Στην Κέρκυρα που πηγαίνατε, σας άφηναν να τον βλέπετε ελεύθερα;

7
Μόνο μισή ώρα... Και ποτέ μόνη μου. Πάντα ήταν κοντά οι φύλακες. Ολόκληρο ταξίδι, για μισή ώρα
που για μένα περνούσε σαν δευτερόλεπτο. Και κάθε φορά τον έβρισκα πιο χλωμό, πιο αδύνατο, πιο
καταβεβλημένο. Μούλεγε: «Πέστους, ότι η φυλακή δε με τρομάζει ... Ούτε ο θάνατος. Προτιμώ όμως
να με σκοτώσουν, γιατί δεν ανέχομαι τους απαίσιους μεσαιωνισμούς τους ...»
Πως περνούσε στο κάτεργο;
Δεν τον άφηναν να διαβάσει ούτε εφημερίδες ... Ολοκληρωτική απομόνωση, που τσακίζει ακόμη και
ατσάλινα νεύρα. Έπειτα από χίλια παρακάλια με άφησαν να του στείλω καμβά κι' άρχισε να κεντάει.
Μούστειλε μάλιστα αργότερα κι' ένα κέντημά του.
Την τέταρτη φορά που πήγα στην Κέρκυρα, μου απαγόρεψαν να τον δω, μ' όλο που είχα άδεια.
Υποπτεύθηκα πως μου τον σκότωσαν. Τους το είπα: «Σκοτώσατε το παιδί μου». Άρχισα να κλαίω...
Επί τέλους έπειτα από τηλεγραφήματα στο Μανιαδάκη, μ' άφησαν να τον δω. Τότε πήρα την
απόφαση να μείνω στην Κέρκυρα, κοντά του. Αλλά δε μ' άφησαν. Μ' έδιωξαν ...
Ήταν τόσο απάνθρωποι. Βασάνιζαν τον γιο. Βασάνιζαν και τη δυστυχισμένη μάνα του.
Μόνο που τον έβλεπα κάπως συχνότερα.
Σας ειδοποίησαν ότι θα τον παραδίδανε στους Γερμανούς;
Όχι... Πήγα μια Τετάρτη να τον δω και ξαφνικά μου λένε: «Το Νίκο τον πήρε η Γκεστάπο...». Νόμισα
πως μπρος μου γκρεμιζότανε ο κόσμος ... Ο Μανιαδάκης δεν δίστασε ούτε μπρος σ' αυτό το
έγκλημα. Τον παρέδωσε στην Γκεστάπο .... στα νύχια των δημίων.... Από τη μέρα εκείνη τον έχασα....
Για τέσσερα χρόνια... Στην αρχή παίρναμε που και που κανένα γράμμα του. Έπειτα τίποτε... Χρόνια
πέρασαν... Ξέραμε πως τον είχαν στείλει στο Νταχάου ... Αλλά ποιος έβγαινε ζωντανός απ' αυτή την
κόλαση;
Τα τελευταία αυτά χρόνια ήταν για μένα ένα ψυχικό μαρτύριο χωρίς τέλος ... Αλλά την ελπίδα ποτέ
δεν την έχασα. Ο Νίκος μου είχε μεταδώσει τη δική του αλύγιστη πίστη.
Το καλοκαίρι του 1944, πήγα κι εγώ στα βουνά, στους αντάρτες.
Απ' όλη σας την οικογένεια, μόνον ο Νίκος είναι κομμουνιστής;
Ήταν ο μόνος άλλοτε.... Αλλά στον καιρό της κατοχής οι περισσότεροι από τους δικούς μας μπήκαν
στο Κόμμα. Εκεί ήταν η θέση τους.
Μια λάμψη χαράς και ικανοποίησης φωτίζει τα μάτια της μητέρας του αρχηγού μας. Του μοιάζει
τόσο στη......... έκφραση και στο ζωηρό βλέμμα, το γεμάτο θέληση, αγνότητα και πίστη.
Πότε πήρατε τα τελευταία νέα από το Νίκο;
Το Νοέμβρη. Κάποιος Έλληνας φοιτητής κατόρθωσε να γυρίσει από το Νταχάου πέρσι το καλοκαίρι.
Απ' αυτόν μάθαμε ότι ο Νίκος ήταν στη ζωή.
Για όλους μας ήταν η πρώτη νέα ακτίδα ελπίδας μέσα στο σκοτάδι της απελπισίας και της
απόγνωσης...
Όταν πια έπεσε η Γερμανία, περιμέναμε μέρα τη ημέρα. Αλλά η ελπίδα εναλλάσσονταν με την
αγωνία. Τι θα μαθαίναμε; Ζει; Η τον σκότωσαν κι' αυτόν όπως τόσους και τόσους άλλους...
Η σκιά της κακής ανάμνησης φεύγει με μιας από το πρόσωπο της μητέρας.
Τώρα, μας λέει, όλα πέρασαν... Ο Νίκος είναι κοντά μας. Κοντά στο Κόμμα του.

ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΗΣ, 31.05.1945
***

Η ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΣΗΜΑΣΙΑ της ελληνικής αντίστασης

8
ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΜΕ ΤΟΝ σ. ΖΑΧΑΡΙΑΔΗ

Επωφελούμαστε της ευκαιρίας της πολίτικης συνέντευξης, που έδωσε στο «Ριζοσπάστη» ο σ.
Ζαχαριάδης, για να του υποβάλουμε και μερικά άλλα ερωτήματα για τη ζωή του. Και πάλι το πάντα
γελαστό του πρόσωπο σκιάζεται μόλις αντιλαμβάνεται οτι οι ερωτήσεις μας θ' αναφέρονταν στην
ατομική του ζωή. Εννιά χρόνων μαρτύρια τα έχει ξεχάσει. Δεν σκέφτεται σήμερα παρά το παρόν και
το μέλλον του τόπου. Τα εθνικά προβλήματα, τα μεγάλα λαϊκά προβλήματα τον απορροφούν
ολοκληρωτικά. Μόλις δέχεται ν' απαντήσει ξερά στις ερωτήσεις μας.
Πως περάσατε στα 9 χρόνια της φυλάκισής σας στα ελληνικά και χιτλερικά κάτεργα; τον ρωτούμε.
Πως σας φέρθηκε ο ελληνικός και ο χιτλερικός φασισμός;
Ο ένας φασισμός συναγωνίζονταν τον άλλον για να υποβάλλει σε κάθε είδους σωματικά και ψυχικά
μαρτύρια τον άνθρωπο. Στο καθεστώς του Μανιαδάκη δοκίμασα όλα τα στάδια της θηριωδίας, από
την απομόνωση, το μπουντρούμι, το κόψιμο κάθε επικοινωνίας με τον έξω κόσμο, ως το ξύλο και την
στέρηση της τροφής. Η Κέρκυρα ήταν ένας τάφος ζωντανών. Ο χιτλερισμός όμως είναι ανυπέρβλητος
σε μαζική κτηνωδία.
Ποια ήταν η στάση απέναντί σας της δικτατορίας Γκλύξμπουργκ – Μεταξά ύστερα από το γράμμα
σας της 28 του Οκτώβρη 1940;
Χειροτέρεψε. Μπήκα σε σκληρότερη απομόνωση. Η φασιστική δικτατορία πήγε να χρησιμοποιήσει
το γράμμα μου και εναντίον του Κ.Κ.Ε., αλλά όταν κατάλαβε οτι το Κόμμα ωφελήθηκε, γιατί
ακούστηκε η φωνή του, μ' έκλεισε σε χειρότερο μπουντρούμι.
Που αποδίδετε την ηρωϊκή αντίσταση του ελληνικού λαού στον ελληνοϊταλικό πόλεμο;
Στο ότι ο λαός ένοιωσε ότι ο πόλεμος αυτός ήταν υπόθεση δική του, εντελώς δική του. Αν και
προδομένος απο τη μοναρχοφασιστική δικτατορία, πάλεψε με άφθαστο ηρωϊσμο για να
υπερασπιστεί το χώμα του, τη γη του, τα σπίτια του, την τιμή του, τη ζωή του, την ανεξαρτησία, όπως
έκανε πάντα.
Από τις πληροφορίες που έχετε, πως κρίνετε τον εθνικοαπελευθερωτικό αγώνα του ελληνικού
λαού;
Χωρίς αμφιβολία, αν εξαιρέσει κανείς τη Ρωσία και ίσως τη Γιουγκοσλαβία, πουθενά αλλού ο
εθνικοαπελευθερωτικός αγώνας δεν πήρε τέτοιο φούντωμα, τέτοιο επικό μεγαλείο, τέτοια έκταση
σε ομαδικό ηρωϊσμό, αυτοθυσία, αυταπάρνηση. Και αυτό σημαίνει ότι καθοδηγήθηκε λαμπρά ο
εθνικοαπελευθερωτικός αγώνας. Όταν συναγωνιστές μου έλεγαν στο στρατόπεδο του Νταχάου ότι η
συμβολή μου θα είχε περισσότερα αποτελέσματα τους απαντούσα: Ο αγώνας αυτός απέδειξε ότι
δεν χρειάζομαι καθόλου. Η ηγεσία του Κόμματος, η ηγεσία του ΕΑΜ, είναι στο ύψος της. Δεν θα
είχα, λοιπόν, να δώσω, αλλά να πάρω. Και απ' αυτήν την άποψη μόνο εγώ ζημίωσα, που στερήθηκα
τη μεγάλη τιμή να πάρω μέρος στο υπέροχο κίνημα της εθνικής αντίστασης.
Στην απάντηση αυτή είναι ολόκληρος ο Ζαχαριάδης, ο μεγάλος, αλλά τόσο σεμνός Ζαχαριάδης.

ΠΟΙΟΣ ΤΟΝ ΠΑΡΕΔΩΣΕ ΣΤΗΝ ΓΚΕΣΤΑΠΟ
Μια εβδομάδα πριν μπουν οι Γερμανοί στην Ελλάδα, ο σ. Ζαχαριάδης που κρατούνταν σε ειδικά
οργανωμένο μπουντρούμι της Ανωτάτης Εμπορικής Σχολής, ζήτησε, μια και ήταν αποφασισμένοι να
τον παραδώσουν στους κατακτητές, να τον μεταφέρουν στην Ακροναυπλία ή όπου αλλού ήθελαν,
μαζί με τους άλλους κομμουνιστές και πολιτικούς κρατούμενους. Τον είχε επισκεφθεί τότε ο
Χαραλαμπίδης από την Ασφάλεια, ο οποίος και είπε στο σ. Ζαχαριάδη ότι θα διαβιβάσει την

9
προφορική αίτηση στην Ασφάλεια και στο υπουργείο. Φυσικά, όχι μόνο δεν το μετέφεραν, αλλά στις
27 του Απρίλη ο Παξινός τον παρέδωσε επίσημα στην Γκεστάπο, δηλώνοντας μάλιστα ότι ο
Ζαχαριάδης είναι αρχηγός του Κ.Κ.Ε.. Στις 29 του Απρίλη τον παρέλαβε και τυπικά η Γκεστάπο. Στις
20 του Μάη με αυτοκίνητο τον μετέφεραν στο Τατόϊ και από κει αεροπορικώς στη Θεσσαλονίκη, στο
Βελιγράδι και τελικά στη Βιέννη. Στις φυλακές «Λέζελ» της Βιέννης κρατήθηκε 6 μήνες και στις 30
Νοέμβρη 1941 μεταφέρθηκε στο Νταχάου.

ΣΤΟ ΑΠΑΙΣΙΟ ΝΤΑΧΑΟΥ
Στο Νταχάου η ζωή ήταν μαρτυρική. Στην αρχή κρατούνταν 8.000, αλλά τελευταία οι κρατούμενοι
αυξήθηκαν σε 35.000. Σε κάθε κρεβάτι κοιμούνταν 3 άνθρωποι. Η τροφή ήταν άθλια και τα
βασανιστήρια φρικτά. Για ψύλλου πήδημα οι κρατούμενοι εμαστιγώνονταν με 50, 75 και 100
βουρδουλιές. Απ' το μαρτύριο αυτό λίγοι κατόρθωσαν να επιζήσουν. Ανάμεσα στους κρατούμενους
που βασανίστηκαν ήταν και ο Έλληνας Γ. Κοντογιάννης, μαχητής του Αλβανικού μετώπου,
μαρμαρογλύπτης το επάγγελμα. Ο Κοντογιάννης μεταφέρθηκε αργότερα στο Φλόσεμπουργκ και με
την κατάρρευση της Γερμανίας απελευθερώθηκε.
Οι ομαδικές δολοφονίες κρατουμένων στο Νταχάου ήταν συνηθισμένο φαινόμενο. Το Δεκέμβρη του
1942 εκτελέστηκαν ομαδικά 5000 Ρώσοι αξιωματικοί αιχμάλωτοι. Έκτοτε δολοφονούνταν τακτικά
Ρώσοι, Πολωνοί, Εβραίοι κλπ.
Στο Νταχάου ο σ. Ζαχαριάδης επικοινωνούσε με τους Έλληνες κρατούμενους, οι περισσότεροι απ'
τους οποίους ήταν από τους Έλληνες εργάτες που στάλθηκαν στη Γερμανία. Ο μεγαλύτερος αριθμός
Ελλήνων κρατουμένων ήταν 400. Τελευταία είχαν μείνει 200 στο Νταχάου – οι άλλοι μεταφέρθηκαν
σ' άλλες φυλακές.
Ο σ. Ζαχαριάδης απελευθερώθηκε από τα στρατεύματα της 7ης Αμερικάνικης Στρατιάς στις 29
Απρίλη και έφυγε από το Νταχάου στις 23 του Μάη. Στην Αθήνα έφτασε ένα ακριβώς μήνα ύστερα
από την απελευθέρωσή του από τους Αμερικάνους. Συνολικά έμεινε φυλακισμένος 8 χρόνια και 8
μήνες, δηλαδή 3160 μέρες !
ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΗΣ, 31.05.1945
***

Ο σ. Ζαχαριάδης μιλάει στον ελληνικό λαό

«ΜΟΝΟ ΜΙΑ ΛΑΪΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΜΕ ΤΗΝ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗ ΤΟΥ ΛΑΟΥ ΘΑ ΛΥΣΕΙ ΤΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΑ,
ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΚΑΙ ΕΘΝΙΚΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ»

Ο δημοκρατικός κόσμος αντιπροσωπεύει ο,τι η Ελλάδα έχει τίμιο, προοδευτικό, λαϊκό, εθνικό.
- Αρνούμαστε στην αντίδραση το δικαίωμα να ισχυρίζεται ότι κρύβει μέσα της κάτι το ελληνικά
Εθνικό.

Η ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΘΑ ΣΑΡΩΣΕΙ ΤΗΝ ΑΝΤΙΔΡΑΣΗ ΣΤΙΣ ΕΚΛΟΓΕΣ ΤΗΣ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΗΣ

10
Ο αρχηγός του Κ.Κ.Ε. σ. Ζαχαριάδης απατώντας σε ερωτήματα του «Ριζοσπάστη» πως βλέπει την
εσωτερική πολιτική κατάσταση και τι νομίζει ότι επιβάλλεται να γίνει για τη σωτηρία του τόπου, μας
έκανε τις ακόλουθες δηλώσεις:
Η μοναρχοφασιστική αντίδραση σηκώνει κεφάλι. Σκοπός της είναι, βασικά και ουσιαστικά,
αναβίωση της 4ης Αυγούστου. Το σκοπό αυτό τον σκεπάζει με την πατριδοκαπηλία.
Πάει ν' αποσπάσει το λαό απ' τα βασικά, άμεσα και άλυτα εσωτερικά προβλήματά του για να τα
λύσει όπως θέλει αυτός.
Στηρίζεται σε τρία στηρίγματα: α) Χρησιμοποιεί ανοιχτή φασιστική δολοφονική τρομοκρατία. β) Έχει
την υποστήριξη της πιο αντιδραστικής κλίκας των Τόρυ της Αγγλίας, που στις 5 του Ιούλη πάνε να
σαρωθούν στην ίδια τους τη χώρα. γ) Στην «ακατανόητη ανοχή» από ορισμένους πολιτικούς κύκλους
του εσωτερικού που ....
Έτσι η Ελλάδα, που στάθηκε πρωτοπόρα στον αντιχιτλερικό αγώνα, παρουσιάζει το καταπληκτικό
θέαμα ότι ύστερα από τη συμμαχική νίκη, τη νίκη της Δημοκρατίας, είναι η πρώτη χώρα που τραβά
για τη φασιστική παλινόρθωση.

Τα αίσχη
Γιατί μ' αυτό το αίσχος θέλει να λερώσει την Ελλάδα η αντίδραση. Γιατί είναι αίσχος – για να'
αναφερθούν μονάχα ένα–δυο – ότι απ' τα όργανα που υπηρετήσαν σαν πιστά σκυλιά το χιτλερικό
καταχτητή, πουλώντας την πατρίδα τους για τον αγκυλωτό σταυρό, δολοφονούνται ανοιχτά και
μαζικά ηρωϊκοί αγωνιστές και πρωτοπόροι της αντιχιτλερικής απελευθέρωσης, του Ε.Α.Μ. και του
Ε.Λ.Α.Σ.
Γιατί είναι αίσχος όταν οι χίτες με τον καινούργιο αγκυλωτό σταυρό ξεσκίζουν, κάτω από την
προστασία που τους δίνουν τα κυβερνητικά όργανα, δημόσια τις σοβιετικές σημαίες και τις
φωτογραφίες του Στάλιν, του Αρχηγού της Σοβιετικής Ρωσίας, που έπαιξε το βασικό ρόλο ανάμεσα
στους
ξένους
φίλους
που
μας
βοήθησαν
για
την
απελευθέρωσή
μας.
Τα αίσχη αυτά είναι πολλά. Και την ευθύνη τη φέρνει η Κυβέρνηση. Κανένας άλλος. Αυτή καλύπτει
εκείνους που σπρώχνουν τη χώρα στον εμφύλιο πόλεμο. Γελιέται όμως οικτρά όταν νομίζει, ότι ο
δημοκρατικός κόσμος θα βλέπει παθητικά και με σταυρωμένα χέρια τις ασχημίες και τις δολοφονίες
των χιτών, των Σουρήδων κλπ. Θα δώσει απάντηση και θα σταματήσει, όταν θελήσει, μόνος του την
τρομοκρατία αυτή, αν η Κυβέρνηση δεν μπορεί, είτε δε θέλει να κάνει το καθήκον της. Γιατί ο
δημοκρατικός κόσμος είναι σε θέση, μέσα σε 48 ώρες, με μια μαζική λαϊκή δημοκρατική αυτοάμυνα,
να σπάσει αν θέλει την τρομοκρατία αυτή με ένα απλό μα αλάνθαστο μέσο: Σπάζοντας στο ξύλο τους
θρασύδειλους δολοφόνους, όπου παρουσιάζονται. Αν η Κυβέρνηση δεν είναι σε θέση να επιβάλλει
την τάξη, τότε να φύγει, νάρθουν άλλοι πιο ικανοί, να τελειώνουν με τα αίσχη αυτά, που μας
λερώνουν και κηλιδώνουν τον τίμιο αγώνα του Ε.Α.Μ. για την αντιχιτλερική απελευθέρωση και μας
συκοφαντούν σ' ολόκληρη τη δημοκρατική αντιφασιστική Ευρώπη, σ' όλο τον κόσμο.
Μη γελιόμαστε, ότι οι εσωτερικές αντιθέσεις, η βαθειά εσωτερική μας κρίση ξεκινάει από πολιτικούς
είτε
κομματικούς
ανταγωνισμούς
και
μπορεί
να
γιατρευτεί
με
γιατροσόφια.
Η εσωτερική μας κρίση αντανακλάει τα άλυτα εσωτερικά, κοινωνικά, οικονομικά, πολιτικά και εθνικά
μας προβλήματα.

Η μόνη λύση
Και εδώ τα πράγματα είναι πεντακάθαρα: Κανένας, και ο πιο έξυπνος πολιτικός, είτε ο πιο καπάτσος
αλχημιστής, δεν μπορεί να φανταστεί ή να σκαρώσει ή να εφεύρει καμιά άλλη λύση, γιατί
απλούστατα ΑΛΛΗ ΛΥΣΗ ΔΕΝ ΥΠΑΡΧΕΙ.

11
Είτε θα ξαναγυρίσουμε, έτσι ή αλλιώς, στο καθεστώς της μοναρχοφασιστικής διχτατορίας της 4ης
Αυγούστου, αυξημένης στον κύβο. Είτε ο εθνικοαπελευθερωτικός αγώνας του Ε.Α.Μ. θα βρει την
ολοκλήρωσή του στην πραγματοποίηση μιας Λαϊκής Δημοκρατίας στην Ελλάδα, που αυτή μόνη
μπορεί, με την υποστήριξη απ' όλο το λαό, να λύσει τα κοινωνικά, οικονομικά και εθνικά μας
προβλήματα. Είτε η Ελλάδα θα μείνει η παλιά, και αυτό δεν το θέλει ο λαός. Είτε θα γίνει καινούργια
κοινωνικά, οικονομικά, πολιτικά, εθνικά. Και αυτό μπορεί να το πραγματοποιήσει μονάχα ο
συνασπισμένος δημοκρατικός κόσμος στη χώρα μας, ο μόνος που αντιπροσωπεύει αυτό που η
Ελλάδα έχει τίμιο, προοδευτικό, λαϊκό, ΕΘΝΙΚΟ. Αυτό το τελευταίο να υπογραμμιστεί ξεχωριστά.
Γιατί στην αντίδραση αρνιόμαστε το δικαίωμα να μιλά και να ισχυρίζεται ότι κρύβει μέσα της κάτι το
ελληνικά εθνικό. Και αυτό είναι απλό: Όποιος είχε εθνικό παλμό πολέμησε το χιτλερικό καταχτητή
και τους συμμάχους του. Αυτή, η αντίδραση, συνεργάστηκε μαζί του και σήμερα δολοφονεί τους
αγωνιστές του λαού με τα ίδια όργανα που τους δολοφονούσαν οι χιτλερικοί καταχτητές. Η
πατριδοκαπηλία έχει ανοίξει στην ψωροκώσταινα της φαυλοκρατίας αγιάτρευτες εθνικές πληγές και
καταστροφές, ώστε να μην μπορεί να την ανεχθεί η Ελληνική Λαϊκή Δημοκρατία. Μονάχα αυτή η
απάντηση μπορεί να δοθεί σ' όλους τους μαυραγορίτες και τους λαθρέμπορους της Νεοελληνικής
Εθνικής Ιδέας, που οργιάζουν τις τελευταίες βδομάδες και μέρες.

Ξεκαθάρισμα των υπολειμμάτων
Εμείς – ο νεοελληνικός δημοκρατικός κόσμος – έχουμε άλλα προβλήματα να λύσουμε ΟΛΟΙ ΜΑΖΙ, η
ενωμένη Δημοκρατική Ιδέα και δράση στο τόπο μας. Τα προβλήματα αυτά, σύντομα και σε γενικές
γραμμές, μπορούν να συνοψιστούν σε τούτα δω: Πραγματοποίηση της Λαϊκής Δημοκρατίας στην
Ελλάδα. Αυτό πάει να πει, πρώτα απ' όλα, ριζικό ΛΑΪΚΟ ξεκαθάρισμα της χιτλεροφασιστικής
κληρονομιάς. Ο δρόμος πρέπει να κερδηθεί λεύτερος, για μια ανεμπόδιστη δημοκρατική ζωή και
πρόοδο. Αυτό είναι η απαραίτητη βάση για να λύσουμε και το αγροτικό πρόβλημα, να χτίσουμε
δηλαδή το θεμέλιο. Και να λύσουμε το αγροτικό πρόβλημα πάει να πει: Να φτιάξουμε τον Έλληνα
αγρότη, δηλαδή τα 65% του πληθυσμού μας, λεύτερο ιδιοκτήτη στη γη, στα ζώα, στα εργαλεία και
ΣΤΟ ΠΡΟΪΟΝ ΤΟΥ. Έτσι που, δίχως δεσμά και βάρη που τον πνίγουν, να μπορεί ν' αναπνεύσει, για ν'
αναπνεύσει και ολόκληρος ο τόπος. Γιατί μονάχα όταν έχουμε οικονομικά υγιή τον Έλληνα αγρότη –
τον καθένα δηλαδή ξεχωριστά απ' αυτούς που παράγουν σταφίδα, λάδι, καπνό, στάρι, κρασί –
θάχουμε μια εξυγιασμένη εσωτερική αγορά, δηλαδή εξυγιασμένη οικονομικά. Όλα τ' άλλα για
οικονομική σταθεροποίηση και εξυγίανση είναι οικονομικός ΑΝΑΛΦΑΒΗΤΙΣΜΟΣ, που οδηγεί σε
μαύρες αγορές και φασιστικοοικονομική σταθερότητα, που μονάχα τους μεγαλοκαρχαρίες
εξυπηρετεί.
Τα βασικά ελληνικά προβλήματα
Έτσι, το βασικό και πρωταρχικό νεοελληνικό πρόβλημα είναι πρώτα και κύρια το ΑΓΡΟΤΙΚΟ, που η
λύση του θα μας δώσει το θεμέλιο για να πυργώσουμε το υπόλοιπο εποικοδόμημα και το λαϊκό
εκπολιτιστικό επισφράγισμα και στόλισμα του. Δεύτερο πρόβλημα είναι η κατοχύρωση της εθνικής
ανεξαρτησίας. Και αυτό, όσο και αν φαίνεται παράξενο, σημαίνει πριν απ' όλα απαλλαγή της χώρας
μας απ' όλα εκείνα τα βάρη που τη φέρνουν σε κατάσταση οικονομικής και κατά συνέπεια και
πολιτικής εξάρτησης απ' το εξωτερικό. Γιατί, όταν είναι οικονομικά εξαρτημένη από το εξωτερικό,
τότε και η εθνική ανεξαρτησία πάει, ουσιαστικά περίπατο. Και όποιος τότε μιλάει για εθνικά
συμφέροντα, ξεχνώντας αυτό το βασικό, κάνει, το θέλει είτε όχι, πατριδοκαπηλία. Η Ελλάδα πρέπει
να πάψει να είναι αποικία για ξένα συμφέροντα. Πρέπει να γίνει ΑΦΕΝΤΙΚΟ στο σπίτι της, χωρίς
ελέγχους και ξένα δικαιώματα, που σήμερα τα πολεμάν και οι Κάφροι της Αφρικής στα μέρη τους. Τα
δισεκατομμύρια που στέλνουμε στο εξωτερικό, πληρώνοντας παλιές αμαρτίες αδιόρθωτων
αμαρτωλών, θα τα βάλουμε στον τόπο μας να αναπτύξουμε τις εσωτερικές παραγωγικές δυνάμεις.
Μπορούμε μέσα σε πέντε–δέκα χρόνια – για να φέρουμε μονάχα ένα παράδειγμα – να
ηλεκτροποιήσουμε ολόκληρη την Ελλάδα με τα νερά της, φτάνοντας το ρεύμα όχι μονάχα στα

12
εργοστάσια και την κίνηση, μα και στο κάθε ελληνικό καλύβι και όχι μονάχα για φωτισμό.
Εθνική ανεξαρτησία πάει να πει πρώτα απ' όλα νάσαι οικονομικά ανεξάρτητος, και αυτό θα το
πετύχουμε όταν δίπλα στη λύση του αγροτικού, βάλουμε στο δρόμο της πραγματοποίησης και την
ανάπτυξη για τις εσωτερικές παραγωγικές δυνάμεις – ηλεκτρισμός, σίδερο, ατσάλι, νίκελ και άλλα –
που θα αξιοποιήσει όχι μονάχα τον ελληνικό πλούτο μα – πράμα που είναι πιο σημαντικό ακόμα –
και τη δουλειά του Έλληνα εργάτη, σηκώνοντάς τον οικονομικά, τεχνικά και πολιτικοοικονομικά σε
διευθύνουσα θέση και δύναμη.

Εξωτερική πολιτική
Τρίτο πρόβλημα: Βαλκανική και ευρωπαϊκή συνεργασία. Αυτό πάει να πει: Θα στηριχτούμε στους
δυο μεγάλους ευρωπαϊκούς φίλους μας, Αγγλία – Σοβιετική Ένωση και στην Αμερική, και σε στενή
συνεργασία και με τους άλλους Βαλκανικούς λαούς θα ζήσουμε όχι μονάχα ειρηνικά μα και θα
τοποθετήσουμε στην ευρωπαϊκή και παγκόσμια αγορά τα προϊόντα που μας περισσεύουν – καπνό,
σταφίδα, λάδι, κρασί, φρούτα, ορυκτά – πάνω στη μόνη δίκαιη βάση ΙΣΗ ΔΟΥΛΕΙΑ ΓΙΑ ΙΣΗ ΔΟΥΛΕΙΑ,
για να παίρνουμε αυτά που μας χρειάζονται, πρώτα απ' όλα στάρι, κρέας, βούτυρο, πρώτες ύλες και
βιομηχανικά εμπορεύματα.
Αυτό με σύντομα λόγια, θα πει Λαϊκή Δημοκρατία. Και μονάχα μέσα στη Λαϊκή Δημοκρατία μπορεί
να γίνει μια Ελλάδα λεύτερη, ΓΕΡΗ και εσωτερικά και προς τα έξω, με ένα γερο, πάνοπλο, άξιο στις
ηρωϊκές παραδόσεις ελληνικό στρατό.
Αυτή την Ελλάδα πρέπει να τη χτίσουμε εμείς οι δημοκράτες – όλοι οι δημοκράτες – της χώρας. Να
ανασκουμπωθούμε και να δουλέψουμε. Απ' αυτό το καθήκον κανένας δεν μπορεί να μας απαλλάξει,
στο καθήκον αυτό κανένας δεν μπορεί να μας αντικαταστήσει. Αν εμείς αποτύχουμε, η Ελλάδα θα
καταστραφεί. Και γι' αυτό δεν μπορούμε να αποτύχουμε και ας κοστίσει όσους κόπους και θυσίες
θέλει.
Και ο δρόμος;
Η συμφωνία της Βάρκιζας να εκτελεστεί γρήγορα και 100%. Αν κάποιος μέσα απ' τις γραμμές μας,
στις πόλεις είτε στα βουνά, αντιδρά ακόμα, εμείς θα τον χτυπήσουμε ανοιχτά και θα τον διώξουμε.
Μα η συμφωνία πρέπει να εκτελεστεί και από την άλλη μεριά. Εγγύηση γι' αυτό είναι οι τρεις
Μεγάλοι μας Σύμμαχοι. Και να εκτελεστεί στο κύριο και βασικό της σημείο πρώτα απ' όλα: Μέσα σε
3-4 μήνες να γίνουν εκλογές για Συντακτική Συνέλευση. Στο λεύτερο πεδίο των εκλογών η Ελλάδα
του Ε.Α.Μ., η Δημοκρατία θα σαρώσει την αντίδραση. Ποιος μπορεί να νικήσει – θα σκεφτεί να
νικήσει – ένα κίνημα παλλαϊκό, που με αίμα δημιούργησε τις πιο ηρωϊκές λαϊκές επαναστατικές
παραδόσεις; Αυτό είναι πια Ιστορία–Δημιουργία και αυτό δεν μπορεί κανένας να το σβήσει.
Δουλειά και δημιουργία
Και μετά: Θα αρχίσει η νεοελληνική δημοκρατική ανοικοδόμηση. Τότε θα δείξουμε – λεύτεροι
Έλληνες δημοκράτες – ότι μπορούμε να φτάσουμε και να ξεπεράσουμε τον Παρθενώνα. Δος μου
τέτοιο λαό και δημιουργώ ότι θέλεις. Λάος τίμιος, εργατικός, έξυπνος, ικανός ο ελληνικός λαός
μπορεί και θα κατακτήσει μια από τις πρώτες θέσεις στην ευρωπαϊκή οικογένεια των λαών. Δε θα
ζούμε μονάχα με τους τόκους της Ακρόπολης και του χρυσού αιώνα του Περικλή, μα θα φτιάσουμε
ένα καινούργιο με τα μπράτσα του Έλληνα δουλευτή του χεριού και του μυαλού.
Στον αγώνα της δουλειάς και της δημιουργίας δε φοβόμαστε κανένα, γιατί κανένας δεν μπορεί να
μας παραβγεί.
Ριζοσπάστης, Πέμπτη, 31 Μάη 1945
***

13
Ο σ. Ζαχαριάδης στα αετόπουλα
Στον αρχηγό του Κόμματος σ. Ζαχαριάδη μαζί μ’ ένα μπουκέτο λουλούδια στάλθηκα και τι ακόλουθο
γραμματάκι:
“Τρία αετόπουλα μάζεψαν τα λουλούδια αυτά και τα στέλνουν στον αρχηγό τους, σ’ ένδειξη αγάπης
και αφοσίωσης στον αγώνα του και στο άτομό του”.
Ο σ. Ζαχαριάδης ευχαριστεί τα τρία αετόπουλα που του έστειλαν τα λουλούδια και χαιρετίζει στο
πρόσωπό τους όλα τα ηρωικά παιδιά της δοξασμένης πατρίδας μας.
“Ριζοσπάστης”, 2/6/1945, σελ. 2

***
ΠΡΩΤΑΡΧΙΚΟ ΖΗΤΗΜΑ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΕΣΩΤΕΡΙΚΟ
Οι εθνικές διεκδικήσεις και το Κ.Κ.Ε
ΠΟΤΕ ΔΕΝ ΕΠΙΔΙΩΞΑΜΕ ΤΗ ΔΙΚΤΑΤΟΡΙΑ
Συνέντευξη του σ. Ζαχαριάδη στους Έλληνες και ξένους δημοσιογράφους
Χθες το απόγευμα ο αρχηγός του Κ.Κ.Ε. σ. Ζαχαριάδης, δέχθηκε στα γραφεία του Ε.Α.Μ. τους
αντιπροσώπους του αθηναϊκού και του ξένου Τύπου.
Πρώτο ερώτημα που του έθεσαν ήταν το πρόβλημα των εθνικών διεκδικήσεων.
Για μένα, απάντησε ο σ. Ζαχαριάδης στην πρώτη γραμμή σήμερα δεν μπαίνει αυτό το ζήτημα. Για
μένα την πρώτη θέση έχει το ελληνικό εσωτερικό πρόβλημα. Γιατί χωρίς μια ήσυχη Ελλάδα, χωρίς
μια Ελλάδα δημοκρατική, στο ζήτημα των εθνικών διεκδικήσεων μόνο τυχοδιωκτισμούς θα κάναμε.
Βέβαια, έχουμε εθνικές διεκδικήσεις, αλλά πρέπει να χειρισθούμε το ζήτημα δημοκρατικά, να
πετύχουμε την εξασφάλισή τους με ειρηνικά μέσα, όχι με τη βία.
Μια όμως και θίξατε το πρόβλημα των εθνικών μας διεκδικήσεων, συνέχισε ο σ. Ζαχαριάδης, θα
ήθελα να σας εκφράσω την απορία και την κατάπληξή μου για το γεγονός, ότι δεν βλέπω στις
εφημερίδες να γίνεται κανείς λόγος για την Κύπρο που είναι δικό μας νησί, ενώ για την ένωση της
Κύπρου με την Ελλάδα σήμερα διάβασα ενθουσιώδη άρθρα του γαλλικού Τύπου. Επίσης δεν
γράφετε τίποτα για να καταγγείλετε τους αισχρούς πράκτορες ξένης προπαγάνδας που επιχειρούν,
όπως τόκαναν και οι Ιταλοί στο καιρό της κατοχής, να δημιουργήσουν κίνημα «αυτονομιστικό» στην
Κρήτη. Φυσικά οι αντεθνικές αυτές ενέργειες δεν βρίσκουν καμιά απήχηση στον κρητικό λαό. Αλλά
αυτό δεν σημαίνει πως ο Τύπος δεν έχει υποχρέωση να καταγγείλει αυτές τις προδοτικές ενέργειες.
Άλλωστε και η εφημερίδα «Εμπρός» έγραψε προ καιρού, ότι παρόμοια αντεθνική αυτονομιστική
κίνηση έγινε απόπειρα να δημιουργηθεί τελευταία στα Δωδεκάνησα.
ΤΟ ΒΟΡΕΙΟΗΠΕΙΡΩΤΙΚΟ
Για το Βορειοηπειρωτικό ο σ. Ζαχαριάδης αναφέρθηκε στην χθεσινή απόφαση του Πολιτικού
Γραφείου της Κ.Ε. του Κ.Κ.Ε. όπου τονίζεται ότι το Κ.Κ.Ε. αποκρούει μιαν άμεση βίαιη κατάληψη της
Βορείου Ηπείρου από τον ελληνικό στρατό δηλώνει όμως ότι είναι έτοιμο για να εξασφαλιστεί η
δημοκρατική ενότητα να δεχθεί και να πραγματοποιήσει πάνω στο βορειοηπειρωτικό ζήτημα την
άποψη εκείνη του δημοκρατικού κόσμου που θα εκφράσει στην πλειοψηφία του, αφού διατυπώσει
τις αντιρρήσεις του.

14

Γνωρίζετε ότι οι Αλβανοί έσφαξαν και σφάζουν Έλληνες στη Β. Ήπειρο;

Στην ερώτηση αυτή απάντησε ο σ. Γ. Σιάντος, ο οποίος είπε:

Είναι γεγονός ότι οι Αλβανοί κατέσφαξαν Έλληνες της Βορείου Ηπείρου, όπως είναι γεγονός
ότι το ίδιο έκανε και ο Ζέρβας κατά των Αλβανών στην Τζαμουργιά.

Ο σ. Ζαχαριάδης στο σημείο αυτό έκανε την ακόλουθη δήλωση:

Το K.K.E. καταδικάζει και τα δυο και θα κάνει ότι μπορεί για να σταματήσει ο διωγμός.

Ο σ. Σιάντος πρόσθεσε εδώ ότι οι Αλβανοί σφάζουν και Έλληνες κομμουνιστές Βορειοηπειρώτες. Δεν
κάνουν καμιά διάκριση.
Σε άλλη ερώτηση των δημοσιογράφων σχετικά με την συνέντευξή του προς τον ανταποκριτή του
«Εμπρός» στο Παρίσι ο σ. Ζαχαριάδης δήλωσε και πάλι ότι δεν είναι εθνικό συμφέρον να λυθεί το
βορειοηπειρωτικό με βίαιη κατάληψη της Βορείου Ηπείρου από τον ελληνικό στρατό.
Ξέρω, είπε, ότι σ. Παρτσαλίδης, δεν συμφωνεί μαζί μου πάνω στο ζήτημα αυτό, αλλά στο κόμμα μας
όλα τα ζητήματα λύνονται κατά τρόπο δημοκρατικό.
ΤΑ ΒΟΡΕΙΑ ΣΥΝΟΡΑ ΜΑΣ

Ποιες είναι οι απόψεις σας κ. Ζαχαριάδη πάνω στο ζήτημα της εξασφαλίσεως των συνόρων
μας;
Πρέπει τα σύνορά μας να εξασφαλιστούν και να διαρρυθμιστούν κατά τρόπο που να
ασφαλίζεται η χώρα, αλλά εξαρτάται με ποια μέσα θα το επιτύχουμε καλλίτερα. Μέσα σε
24 ώρες μια δημοκρατική Ελλάδα και μια δημοκρατική Βουλγαρία μπορούν να λύσουν το
ζήτημα, χωρίς να χυθεί ούτε μια σταγόνα αίμα. Γι' αυτό το πρόβλημα δεν είναι στρατιωτικό.
Είναι κυρίως πολιτικό. Ο Κλάουζεβιτς έλεγε : «Ο πόλεμος είναι η συνέχεια της πολιτικής με
άλλα μέσα». Εγώ πιστεύω ότι ο πόλεμος είναι συνέχιση της ΕΣΩΤΕΡΙΚΗΣ πολιτικής με άλλα
μέσα. Και σαν παράδειγμα σας αναφέρω τη Γερμανία. Όσο υφίστατο η Δημοκρατία της
Βαϊμάρης κίνδυνος πολέμου από τη Γερμανία δεν υπήρχε. Μόλις πήραν την εξουσία οι
χιτλερικοί, δηλαδή, μόλις άλλαξε η εσωτερική πολιτική της Γερμανίας, αμέσως
δημιουργήθηκε και ο κίνδυνος του πολέμου.

ΤΟ Κ.Κ.Ε. ΔΕΝ ΕΠΕΔΙΩΞΕ ΠΟΤΕ ΒΙΑΙΗ ΚΑΤΑΛΗΨΗ ΤΗΣ ΕΞΟΥΣΙΑΣ


Είναι το Κ.Κ.Ε. Κόμμα κοινωνικής επανάστασης και συνεπώς επιδιώκει τη Δικτατορία του
Προλεταριάτου;
Ποτέ το Κ.Κ.Ε. δεν ήταν υπέρ της κοινωνικής επανάστασης για την κοινωνική επανάσταση.
Το Κ.Κ.Ε. αγωνίστηκε πάντα και αγωνίζεται και σήμερα για την κατάχτηση της πλειοψηφίας
του λαού.
Ώστε δεν επιδιώκει την βίαιη κατάληψη της εξουσίας;
Ποτέ το Κ.Κ.Ε. δεν έβαλε ζήτημα κατάληψης της εξουσίας εναντίον της πλειοψηφίας του
λαού. Μόνον ορισμένοι τροτσκιστές, αναρχικοί και ανόητοι έλεγαν, ότι θα καταλάβουν την
εξουσία με τη βια και παρά τη θέληση του λαού. Άλλωστε και στην 6η Ολομέλεια του Κ.Κ.Ε.
το 1934 είχε καθοριστεί, ότι η επερχόμενη επανάσταση έχει χαρακτήρα αστικοδημοκρατικό
με κινητήριες δυνάμεις τους αγρότες, τους εργάτες, τον μικροαστικό κόσμο και γενικά την
μεγάλη πλειοψηφία του εργαζόμενου λαού.

ΠΟΙΑ ΕΙΝΑΙ Η ΛΑΪΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ

Σήμερα, παρατήρησε ένας δημοσιογράφος, δεν υπάρχουν παρά μόνον δυο τύποι
καθεστώτων, η αστική Δημοκρατία και η Δικτατορία του Προλεταριάτου.

15




Κάνετε λάθος. Κυττάξτε την Κυβέρνηση της Γαλλίας, όπου μετέχουν και οι κομμουνιστές.
Είναι αστική Δημοκρατία στην Γαλλία; Όχι βεβαία. Όπως δεν είναι και Δικτατορία του
Προλεταριάτου. Η Γαλλία είναι σήμερα Λαϊκή Δημοκρατία. Αυτός είναι ένας νέος τύπος. Κι
αυτός είναι ο δικός μας σκοπός. Αυτή τη Λαϊκή Δημοκρατία επιδιώκουμε. Και όχι τη
Δικτατορία του Προλεταριάτου.
Και το κίνημα του Δεκέμβρη;
Εμείς το Δεκέμβρη δεν κάναμε κανένα κίνημα. Οι δυνάμεις του ΕΑΜ και του ΕΛΑΣ όπως και
όλο το κίνημα της αντίστασης – όταν ο Κόκκινος Στρατός κατέβηκε στα Βαλκάνια και
ανάγκασε τους Γερμανούς να τα εγκαταλείψουν – έδιωξε τους κατακτητές. Πήρε τότε το
ΕΑΜ και ο ΕΛΑΣ την εξουσία. Ήρθαν όμως οι άλλοι απ' έξω και πήγαν να διώξουν με τη βια
το ΕΑΜ. Το κατορθώσανε. Και γι' αυτό έχουμε τη σημερινή ανωμαλία. Ώστε οι άλλοι έκαμαν
το κίνημα.
Οι άλλοι σύμμαχοι δεν συνέβαλαν στην απελευθέρωσή σας;
Και βέβαια συνέβαλαν, όπως συνέβαλαν αποφασιστικά στον όλο συμμαχικό αγώνα. Ο
στρατάρχης Στάλιν, είπε πολύ σωστά, ότι χωρίς το δεύτερο μέτωπο θα ήταν πολύ δύσκολο
να επιτευχθεί τόσο γρήγορα η νίκη.
Υπάρχει η εντύπωση ότι το Ε.Α.Μ. και το Κ.Κ.Ε. είχαν την τάση να μονοπωλήσουν τον αγώνα
της Εθνικής Αντίστασης μ' όλο που υπήρχαν και άλλες οργανώσεις.
Παραδέχομαι ότι και έξω από τοΕΑΜ υπήρχε κίνημα που πρόβαλε αντίσταση στο
κατακτητή. Αλλά το ΕΑΜ ήταν εκείνο που οργάνωσε και καθοδήγησε όλο το κίνημα της
Μαζικής Εθνικής Αντίστασης. Γι' αυτό είναι τραγελαφικό εκείνοι που συνεργάστηκαν με τον
κατακτητή, εκείνοι που επιχείρησαν να δημιουργήσουν μισθοφορικό στρατό ελληνικό για
να πολεμήσει υπέρ των Γερμανών, η νίκη των οποίων θα είχε γι' αποτέλεσμα την οριστική
μας εξαφάνιση σαν ανεξάρτητο κράτος, να κατηγορούν το ΕΑΜ και τους οπαδούς του ως
απάτριδες.

Η ΤΡΟΜΟΚΡΑΤΙΑ ΤΩΝ ΠΡΟΔΟΤΩΝ
Αναφερόμενος κατόπιν στο εσωτερικό μας πρόβλημα, ο σ. Ζαχαριάδης τονίζει ότι καθημερινά
φτάνουν στο «Ριζοσπάστη» απ' όλες τις επαρχίες δεκάδες τηλεγραφικές διαμαρτυρίες των
δημοκρατικών πολιτών για την αφάνταστη τρομοκρατία που υφίστανται σε κάθε γωνιά της Ελλάδας
από τις συμμορίες των δοσιλόγων, των μπράβων του Γκλύξμπουργκ και των κυβερνητικών οργάνων.

Έχετε γνώση των βιαιοτήτων πούγιναν το Δεκέμβρη;
Καταδικάζω απόλυτα και ανεπιφύλακτα τις εκτελέσεις αθώων. Αλλά είναι μοιραίο να
χάνονται και αθώοι μέσα στη δίνη. Το ίδιο έγινε στη γαλλική επανάσταση του 1789, το ίδιο
το 1821, το ίδιο γίνεται σε κάθε λαϊκή εξέγερση. Αλλά το πράγμα είναι πολύ διαφορετικό,
όταν ληστές σαν τον Σούρλα ή τον Τσαούς Αντών, που συνεργάστηκε με τους Βουλγάρους
σφάζοντας έλληνες εαμίτες και κομμουνιστές, παριστάνουν σήμερα τους εθνοπατέρες και
βρίζουν «προδότες» τα θύματα της προδοσίας τους.

Στο σημείο αυτό ο σ. Σιάντος προσθέτει τα εξής :
«Κατά τα γεγονότα του Δεκέμβρη καμιά εκτέλεση δεν έγινε από κομμουνιστές. Ο κόσμος, που είχε
υποστεί τα πάνδεινα από τους προδότες τον καιρό της κατοχής, ο κόσμος που είδε ότι μετά την
απελευθέρωση κανείς προδότης δε τιμωρήθηκε, ήταν μοιραίο να εκτραπεί από ένα αυθόρμητο
ξέσπασμα αγανάκτησης σε πράξεις αυτοδικίας με αποτέλεσμα να χαθούν και αθώοι. Στα χέρια μας
είχαμε τον Παπαδήμα, την κυρία Μεταξά και πολλούς «εκλεκτούς» προδότες ! Αν ήταν γραμμή μας
να τους εκτελέσουμε θα το είχαμε κάνει».
ΑΦΕΛΗΣ ΕΡΩΤΗΣΗ

Πως συμβαίνει, ενώ οι Γερμανοί εκτελούσαν όλους τους κομμουνιστές που έπιαναν στην
Ελλάδα, να μην εκτελέσουν εσάς στο Νταχάου; (την ερώτηση αυτή την έκανε συντάκτης του
«Ελληνικού Αίματος» με τη δήλωση, ότι η διεύθυνση της εφημερίδας του τον διέταξε να την
υποβάλει).

16

Μα από το Νταχάου δεν γλύτωσα μόνο εγώ. Γλίτωσαν ο Μπλουμ, ο Σούσνιγκ ακόμη και
στελέχη του γερμανικού κομμουνιστικού κόμματος. Και σωθήκαμε γιατί και κει
αγωνιζόμαστε αδιάκοπα. Και είμαστε οργανωμένοι. Πόσο καλή ήταν η οργάνωσή μας το
δείχνει και το γεγονός ότι όταν στις 6 Ιουνίου 1944 άρχισε η συμμαχική απόβαση στη
Γερμανία, εμείς το μάθαμε μισή μόλις ώρα μετά την επίσημη αναγγελία από το στρατηγείο
του στρατηγού Αϊζενχάουερ. Επαλεύαμε στο Νταχάου....Αν όμως ήξερα, ότι το «Ελληνικό
Αίμα» θα μου έθετε τέτοιο ερώτημα θα είχα ζητήσει από τους Γερμανούς να με εκτελέσουν
... (Γενική θυμηδία). Θέλω πάντως να προσθέσω, ότι οι χιτλερικοί ακόμη και τις τελευταίες
μέρες εκτελέσανε στο Νταχάου εξ ακόμα χιλιάδες κρατούμενους.


Ξέρετε ότι υπάρχουν ακόμη 7.000 όμηροι κρατούμενοι από τον ΕΛΑΣ;
Πρώτα – πρώτα οφείλω να σας υπενθυμίσω ότι ο ΕΛΑΣ έχει διαλυθεί. Και να τονίσω, ότι οι
φήμες που διαδίδει ο αντιδραστικός Τύπος, πως τάχα ο ΕΛΑΣ ανασυγκροτείται είναι
κακοήθης συκοφαντία. Η συκοφαντία αυτή πρόκειται να αποτελέσει μια από τις προφάσεις
για το ετοιμαζόμενο μοναρχικό πραξικόπημα και για την καταγγελία από μέρους της Δεξιάς
της συμφωνίας της Βάρκιζας. Για μας όμως η συμφωνία αυτή παραμένει βάση της πολιτικής
μας. Τώρα όσο για τους ομήρους, είναι εδώ άλλοι σύντροφοι και συναγωνιστές που ξέρουν
καλύτερα το ζήτημα.

Πράγματι ο σ. Λούλης δίνει τις ακόλουθες εξηγήσεις: «Το υπουργείο των Εσωτερικών επί μήνες
ολόκληρους δημοσίευε ανακοίνωση να υποβάλουν οι συγγενείς αγνοουμένων τα στοιχεία τους στο
αρμόδιο τμήμα του υπουργείου. Τελικά για 740 αγνοούμενους ζητήθηκαν πληροφορίες και όχι για
7000. Αλλά και από αυτούς πολλοί βρέθηκαν στην Ελ Ντάμπα όπως π.χ. συνέβη με τον ανώτερο
υπάλληλο του υπουργείου Πρόνοιας Αλτηγό.
Μετά την εξήγηση αυτή του συναγ. Λούλη ο σ. Ζαχαριάδης συνέχισε και είπε:

Βεβαίως υπάρχει ζήτημα ομήρων, αλλά πρόκειται για τις χιλιάδες αντιφασίστες στρατιώτες
και πολίτες που βρίσκονται ακόμα στα διάφορα στρατόπεδα της Αφρικής.

ΟΙ ΣΧΕΣΕΙΣ ΜΑΣ


Πως εξηγείτε, ότι η Σοβ. Ένωση δεν έχει στείλει πρεσβευτή στην Αθήνα;
Το πράγμα δεν είναι περίεργο, όταν στην Ελλάδα με την ανοχή της κυβέρνησης συνεχίζονται
οι αντεθνικές και αντισοβιετικές προκλήσεις. Όταν σχίζονται οι σοβιετικές σημαίες και οι
φωτογραφίες του στρατάρχη Στάλιν, όταν οι μοναρχικοί μπράβοι φωνάζουν στους δρόμους
«Σόφια – Μόσχα !». Πρέπει ν' αλλάξει η πολιτική της δίκης μας Κυβέρνησης απέναντι στη
Σοβιετική Ένωση για ν' αλλάξει και η πολιτική των Σοβιέτ απέναντί μας.
Οι εφημερίδες της δεξιάς γράφουν, ότι στη Σοβιετική Ένωση επικρατεί καθεστώς
Δικτατορίας.
Αν στη Σοβιετική Ένωση επικρατεί Δικτατορία ή Δημοκρατία τόδειξε ο αγώνας του
σοβιετικού λαού. Οι Γερμανοί είχαν καταλάβει τη μισή Ρωσία και εκτός από μερικούς
ελάχιστους κοζάκους, δεν μπόρεσαν να προσεταιρισθούν κανένα. Γιατί ο Σοβιετικός λαός
είχε ηγεσία που βγήκε μέσα από τα σπλάχνα του, γιατί η ηγεσία στη Σοβιετική Ένωση δεν
είναι Δικτατορία. Αν οι λαοί της Ε.Σ.Σ.Δ. δεν ήσαν ελεύθεροι, αν η Ε.Σ.Σ.Δ. δεν ήταν
πραγματική Δημοκρατία, δεν θα μπορούσε να τσακίσει τον κατακτητή. Στο Νταχάου οι
Γερμανοί εκτελέσανε πέντε χιλιάδες Ρώσους. Όταν τους πήγαιναν για εκτέλεση, όλοι χωρίς
εξαίρεση φώναζαν: «Ζήτω η Σοβιετική Ένωση! Ζήτω ο Στάλιν!». Τέτοιος άφθαστος σε
ηρωϊσμό αγώνας δε γίνεται με Δικτατορία, ούτε με τρομοκρατία.

Η «ΑΠΟΜΟΝΩΣΗ» ΤΟΥ ΚΚΕ

Οι εφημερίδες «Βήμα» και «Νέα» έγραφαν, ότι το Κ.Κ.Ε. απομονώθηκε από τον ελληνικό
λαό.
Οι εφημερίδες του συγκροτήματος δεν είναι περίεργο ότι τα γράφουν αυτά. Αλλά οι
εκλογές θα δείξουν αν το Κ.Κ.Ε. έχει απομονωθεί ή όχι.

17

Ο κ. Ήντεν εδήλωσε στη Βουλή, ότι τον τελευταίο καιρό η εσωτερική κατάσταση στην
Ελλάδα βελτιώθηκε.
Σας παραπέμπω στην είδηση για το διάβημα των δημοκρατικών ηγετών που θα γίνει την
Κυριακή στον κ. Πρωθυπουργό, για να διαμαρτυρηθούν για την τρομοκρατία της δεξιάς σ'
όλη την Ελλάδα.

ΑΝΥΠΑΡΚΤΗ ΕΠΙΣΤΟΛΗ

Υπάρχει επιστολή σας χρονολογούμενη από τον Ιανουάριο του 1941 με την οποία
καλούσατε τον λαό να σταματήσει τον αγώνα στην Αλβανία γιατί ο πόλεμος είχε μετατραπεί
σε ιμπεριαλιστικό;
Τέτοια επιστολή ούτε γράφτηκε ποτέ από μένα, ούτε δημοσιεύτηκε. Εγώ έγραψα μόνο το
γράμμα της 2/11/40. Και δεν το απηύθυνα προς το Μανιαδάκη, αλλά προς τον ελληνικό
λαό.

ΤΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ

Ποια είναι η γνώμη σας για την ύψωση της λίρας;
Η οικονομική ανασυγκρότηση δε γίνεται με γιατροσόφια. Και νέα τυχόν σταθεροποίηση,
δεν πρόκειται να σταθεί, αν δε στηρίζεται στη δουλειά των χωρικών και των εργατών και
γενικά στη παραγωγή. Το ίδιο θα συμβεί αν πάρουμε δάνειο. Θα το έχουμε εξαντλήσει σε
λίγο καιρό και θα βρεθούμε πάλι στην ίδια κατάσταση. Μόνο στην παραγωγή, στην εργασία
όλου του λαού μπορεί να στηριχτεί το νόμισμα.

Η ΑΝΑΤΟΛΙΚΗ ΘΡΑΚΗ

Η «Ελεύθερη Ελλάδα» γράφει, ότι πρέπει στις εθνικές διεκδικήσεις να περιληφθεί και η
ανατολική Θράκη.
Αν ο Δημοκρατικός κόσμος προβάλλει κι' αυτή τη διεκδίκηση, το Κ.Κ.Ε. θα υποταχθεί στη
γνώμη της πλειοψηφίας, διατηρώντας τις επιφυλάξεις του.

ΑΝΤΙΠΡΟΣΩΠΕΥΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΚΛΟΓΕΣ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΗΣ
Σ' ερώτηση δημοσιογράφου, αν το Κ.Κ.Ε. θα δεχόταν να πάρει μέρος σε αντιπροσωπευτική
Κυβέρνηση ο σ. Ζαχαριάδης απάντησε:


Θα μπούμε σε αντιπροσωπευτική Κυβέρνηση που θάχει για πρόγραμμά της τη διεξαγωγή
ελεύθερων εκλογών μέσα σε τρεις ή τέσσερις το πολύ μήνες. Δεχόμαστε ν'
αντιπροσωπευθούμε ακόμη και με ένα και με μισό υπουργό. Νομίζουμε, ότι πρέπει να
γίνουν εκλογές Συντακτικής που θα λύσουν ταυτόχρονα και το πολιτειακό και το
κυβερνητικό ζήτημα. Αν ήθελε προταχθεί το Δημοψήφισμα, τότε θα λυνόταν μεν το
Πολιτειακό, θα έμενε όμως άλυτο το κυβερνητικό. Και θα εξακολουθούσε η σημερινή
κατάσταση. Δεν αποκλείεται όμως μετά τη Συντακτική, αν κριθεί απαραίτητο, να γίνει σε
συντομότατο χρονικό διάστημα και Δημοψήφισμα.
Ποια θάναι η στάση σας, αν ο λαός εκφραστεί υπέρ της Βασιλείας;
Θα σεβαστούμε τη λαϊκή θέληση.

ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΗΣ, 2 Ιούνη 1945
***
ΠΑΤΡΙΩΤΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΠΑΤΡΙΔΟΚΑΠΗΛΕΙΑ
Ορισμένα άπλα και εξηγημένα, θα πίστευε κανένας, πράματα, αποχτάν μέσα σε καινούργιες
συνθήκες καινούργιο νόημα και θα πρέπει να ξαναεξηγηθούν. Γιατί αυτό; Γιατί σε εποχές κρίσιμες

18
και δημιουργικές οι παλιές αξίες χάνονται, χάνουν το παλιό τους νόημα, αποχτάν καινούργιο. Νέα
προβλήματα προβάλλουν και ζητάν καινούργιες λύσεις.
Έτσι σήμερα ξαναμπαίνει το ερώτημα: Τι είναι πατριωτισμός; Τι πάει να πει πατριώτης; Ας πάρουμε
έναν άνθρωπο του Λαού, έναν Έλληνα εργάτη είτε αγρότη και ας του βάλουμε τα ερωτήματα αυτά.
Μια απάντηση θα πάρουμε: Πατριώτης Έλληνας είναι εκείνος που αγάπα και δουλεύει στο χώμα
του, που πονά τον τόπο του, που θέλει το Λαό χαρούμενο, παραγωγικό. Πατριώτης Έλληνας είναι
αυτός που παλεύει για να μη κλέβει το παράσιτο τον κόπο, τον ίδρωτα, τη δουλειά του εργαζόμενου.
Αυτός που το δουλευτή του χεριού και το δημιουργό τον προοδευτικό του μυαλού, αυτούς, δηλαδή,
που φτιάχνουν όλα όσα ο τόπος αυτός έχει σε υλικό και πνευματικό πλούτο, τους θεωρεί αφέντες
και άρχοντες στον τόπο τους. Πατριώτης Έλληνας είναι αυτός που πολέμησε στα 1940, αυτός που
θυσιάστηκε ανεπιφύλακτα στα 1941 – 1945 για να διώξει τον ξένο δυνάστη, για να μείνει η Ελλάδα
ακέραιη, τίμια, απούλητη στους ξένους καταχτητές, αγνή. Έτσι πατριώτης Έλληνας είναι ο Ελληνικός
Λαός, που θέλει μόνος του να διοικηθεί, χωρίς εξωτερικές επεμβάσεις, που θέλει λαϊκή τάξη και
ησυχία, παραγωγή και πρόοδο προς όφελος και καλό για το σύνολο. Είναι ο παραγωγικός Λαός που
θέλει ειρήνη, που θέλει νάναι ενωμένος με όλα ταδέλφια του στο ίδιο κράτος μα που δεν έχει
κανένα συμφέρον να μπλέξει σε τυχοδιωκτισμούς και να καταχτήσει ξένους Λαούς.
Αυτός ο πατριώτης δεν έχει όνομα, είναι ο άγνωστος πατριώτης γιατί είναι ο Λαός.
***
Μα υπάρχουν και άλλοι πατριώτες. Αλλά αυτοί έχουν «όνομα». Θέλετε να ακούστε μερικά; Ο ένας
λέγεται Ιωάννης ... Ράλλης, πρωθυπουργός της προδοσίας στο χιτλερικό καθεστώς και τώρα ήρωας
«δοσίλογος». Ο Ταβουλάρης, υπουργός των Εσωτερικών του Σ...μαναν που εκτέλεσε χιλιάδες
Έλληνες γιατί σύμφερε στη Γερμανία. Και αυτός ήρωας και αυριανός αθώος.
Είναι τα παράσιτα της μαυραγοράς που πατριωτισμό τους έχουν τη λίρα. Είναι όλοι αυτοί που
πουλάν τον τόπο γιατί δεν τους δένει μαζί του παρά μονάχα το κέρδος που έχουν απ' το πούλημα
του. Είναι, δηλαδή, οι πατριδοκάπηλοι.
Αν έλειπαν οι αληθινοί πατριώτες, οι αγωνιστές κατά της χιτλερικής κατοχής και ο Ράλλης μπορούσε
να φτιάσει αυτό που ήθελε, να κάνει, δηλαδή, την Ελλάδα χιτλερικό τσιφλίκι και να τη βάλει να
πολεμήσει κατά των συμμάχων, αν έλειπαν, λοιπόν, οι αγωνιστές αυτοί, η Ελλάδα θάχανε ασφαλώς
τη Μακεδονία και Θράκη και το Αρχιπέλαγος.
Το Ε.Α.Μ. και η πανελληνία αντίσταση με ντουφέκι και αίμα σώσαν την τιμή μας, σώσαν, δηλαδή, τη
Μακεδονία και Θράκη και το Αρχιπέλαγος.
Και τι βλέπουμε τώρα; Τα όργανα που δημιούργησε ο Ράλλης για να συντρίψει το ΕΑΜ και τον ΕΛΑΣ,
για να πουλήσει δηλαδή τη Μακεδονία και Θράκη και το Αρχιπέλαγος , τα ίδια αυτά όργανα
δολοφονούν σήμερα αυτούς που σώσαν για την Ελλάδα τις επαρχίες αυτές !
Και έτσι ο Ράλλης και ο Αντών Τσαούς είναι οι πατριώτες και οι άλλοι είναι οι προδότες ! Ο Ράλλης
αθωώνεται – ουσιαστικά – οι άλλοι δολοφονούνται καθημερινά. Και πρέπει να μη λένε και λέξη γιατί
τότε είναι δυο φορές προδότες.
Μα είναι πολύ κουτοί αν θεωρούν τον ελληνικό Λαό τόσο κουτό για να καταπιεί το κουτόχορτο αυτό.
Αυτού γελιούνται. Οι Έλληνες είναι τόσο έξυπνοι για να ξεχωρίζουν τον εαυτό τους απ' τους
πατριδοκάπηλους. Εδώ πια δε χωρεί σύγχυση. Ο Λαός ξέρει τι συμβαίνει. Θέλουν να τον
παρασύρουν απ' τα ζωτικά του προβλήματα σε τυχοδιωκτισμούς. Μα δε θα πετύχουν. Ψύχραιμα και
αποφασιστικά αγρυπνεί. Τις ελευθερίες του δε θ' αφήσει να του τις πνίξουν, μα θα τις ευρύνει. Δε
θα αφήσει να τόνε διασπάσουν, να τόνε χωρίσουν. Με τον όγκο του θα επιβάλει τη δημοκρατική του
θέληση. Θα παραμερίσει την αντίδραση και θα κερδίσει λεύτερο το πεδίο για Ενότητα – Τάξη –
Ησυχία και Ανόρθωση.

19
Ν.Ζ.
ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΗΣ, 02-06-1945
***

ΕΛΛΑΔΑ ΚΑΙ ΑΓΓΛΙΑ

Άρθρο του Αρχηγού του Κ.Κ.Ε. σ. ΝΙΚΟΥ ΖΑΧΑΡΙΑΔΗ
Είναι ολοφάνερο πως για να μπορέσει να εξασφαλιστεί μια ομαλή τάξη και εξέλιξη στην
Ελλάδα χρειαζόμαστε όπως διαμορφώνεται σήμερα η μεταπολεμική εξέλιξη ένα
ολόπλευρο ξεκαθάρισμα των σχέσεων μας με την Αγγλία. Πρέπει από την πρώτη στιγμή να
το πούμε ανοιχτά ότι με την Αγγλία μας χωρίζει κύρια και βασικά το εσωτερικό μας ζήτημα.
Δίκαια είτε άδικα, η πλειοψηφία του λαού μας πιστεύει –και αυτό το αναγνωρίζει
απερίφραστα και ο απεσταλμένος των «Τάιμς» στα Βαλκάνια- ότι «Η ΑΓΓΛΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΕΝ
ΕΛΛΑΔΙ ΑΠΟΣΚΟΠΕΙ ΤΗΝ ΚΑΤΑΠΙΕΣΙΝ ΤΗΣ ΑΡΙΣΤΕΡΑΣ ΚΑΙ ΤΗΝ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΙΝ ΤΗΣ
ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΝΤΙΔΡΑΣΕΩΣ».
Η νεοελληνική ιστορία και τα γεγονότα και όχι μόνο τα γεγονότα του Δεκέμβρη, μια και η
σημερινή στάση που κρατάν οι αγγλικές στρατιωτικές αρχές στις ληστοκρατούμενες
περιοχές και άλλα πολλά επιβεβαιώνουν και δυναμώνουν την εντύπωση αυτή του λαού.
Λόγου χάρη, ο κ. Ήντεν σε ανακοινώσεις του στη Βουλή των Κοινοτήτων για τις εκλογές στα
εργατικά συνδικάτα στην Αθήνα, ανάφερε αριθμούς που δεν ανταποκρίνονται στην
πραγματικότητα. Δε χωράει καμιά αμφιβολία πως του κ. Ήντεν του ’δωσαν λανθασμένα
στοιχεία. Μα ο κόσμος έμαθε να πιστεύει πως ένα Άγγλος υπουργός για τα εξωτερικά, είναι
πάντα καλά πληροφορημένος. Όταν λοιπόν οι δημοκρατικοί εργάτες της Αθήνας διαβάζουν
τις ανακοινώσεις αυτές του κ. Ήντεν ενισχύεται η δυσπιστία τους.
Άλλο ένα ΓΕΓΟΝΟΣ –απ’ τα πάμπολλα: Άγγλοι αξιωματούχοι και στρατιώτες υπάρχουν, και
όχι λίγοι, στη Λαμία… όπου εδρεύει το φρουραρχείο του Σούρλα! Και ο Σούρλας οργιάζει,
δολοφονεί, σφάζει, εξοντώνει, ρημάζει. Βουίζει ο τόπος και η οικουμένη. Γιατί δεν τον
’χτυπάν οι Άγγλοι; Αφού μάλιστα έχουν και την ηθική υποχρέωση, μια και εγγυήθηκαν τη
συμφωνία της Βάρκιζας; Είναι αδύνατο να βγάλεις έτσι απ’ τη σκέψη του δημοκρατικού
πολίτη την εντύπωση ότι η επίσημη Αγγλία ανέχεται την κατάσταση αυτή. Κάποιοι άλλοι
πάνε ακόμα πιο μακριά και λεν ότι τάχα η Αγγλία έχει συμφέρον να μη στερεώσει η τάξη
και η ησυχία στην Ελλάδα, γιατί έτσι δικαιολογεί την κατοχή, αδυνατίζει τους

20
δημοκρατικούς, ενισχύει τις προσπάθειες για τη μοναρχική παλινόρθωση! Αυτοί, φυσικά,
τραβάν πολύ μακριά…
Ένα είναι πάντως το γεγονός: Η ΔΥΣΠΙΣΤΙΑ ΥΠΑΡΧΕΙ. Μα η δυσπιστία υπάρχει και απ’ την
άλλη μεριά. Η επίσημη Αγγλία σα να πιστεύει ότι η δημοκρατική Ελλάδα, πιο καλά ακόμα, η
Ελλάδα της Λαϊκής Δημοκρατίας, υπονομεύει και αντιτίθεται απόλυτα στα στρατηγικά
συμφέροντα που ’χει η Αγγλία στη Μεσόγειο και στην Ελλάδα. Και πρέπει να το πούμε
καθαρά, ότι η ντόπια αντίδραση, κατασυκοφαντώντας με όλα τα μέσα το δημοκρατικό
κόσμο, θέλει ν’ αυξήσει τη δυσπιστία αυτή για να κάνει τη δουλειά της. Αυτό το τελευταίο
ζήτημα εμείς έχουμε την υποχρέωση να το ξεκαθαρίσουμε.
Η εξωτερική πολιτική της Ελλάδας ξετυλίγεται, πρέπει να ξετυλίγεται γύρω από δυο
βασικούς πόλους: το βαλκανικοευρωπαϊκό και το μεσογειακό.
Η Ελλάδα, γεωγραφικά και οικονομικο-πολιτικά ανήκει στο βαλκανικό και γενικότερα στον
ευρωπαϊκό κόσμο. Αυτό είναι αναμφισβήτητο και γι’ αυτό που αφορά το εξωτερικό της
εμπόριό της –εξαγωγικό και εισαγωγικό- βλέπει τη βασική εμποροοικονομική ενδοχώρα της
στα Βαλκάνια και στην Ευρώπη. Αυτή η κατεύθυνση είναι η πιο σωστή γιατί είναι η πιο
υγιής. Εμείς, στην Ευρώπη, κατά πρώτο λόγο πρέπει να βρίσκουμε την αγορά όπου θα
τοποθετούμε τα προϊόντα τα οποία μας περισσεύουν και όπου θ’ αγοράζουμε αυτά που
μας χρειάζονται.
Μα η Ελλάδα γεωγραφικά ανήκει και στη μεσογειακή θαλάσσια αρτηρία, έναν απ’ τους πιο
ζωντανούς για τη βρετανική αυτοκρατορία θαλάσσιους δρόμους. Το γεγονός αυτό εμείς
σήμερα, με το σημερινό συσχετισμό δυνάμεων σε ευρωπαϊκή και παγκόσμια κλίμακα, ΔΕΝ
ΜΠΟΡΟΥΜΕ ΝΑ ΤΟ ΑΓΝΟΗΣΟΥΜΕ. Αν το παραγνωρίσουμε θα βρεθούμε όξω απ’ την
πραγματικότητα.
Πρέπει λοιπόν ο κόσμος της δημοκρατικής Αριστεράς, όπως τον λένε, το ζήτημα αυτό να το
αντιμετωπίσει καθαρά, για να λείψει η δυσπιστία απ’ τη μια μεριά. Μα η δυσπιστία πρέπει
να λείψει και απ’ την άλλη μεριά, δηλαδή της δυσπιστίας που ’χει ο δημοκρατικός κόσμος
για την Αγγλία.
Μα γι’ αυτό χρειάζεται μια ΒΑΣΙΚΗ ΑΠΟΦΑΣΙΣΤΙΚΗ ΠΡΟΫΠΟΘΕΣΗ: το δημοκρατικό
ξεκαθάρισμα για το εσωτερικό μας πρόβλημα. Θα πρέπει, δηλαδή, να λείψει ο αγγλικός
παρεμβατισμός στα εσωτερικά μας, μα καθαρά και ειλικρινά. Το εσωτερικό μας πρόβλημα
θα το λύσουμε λέφτερα, δημοκρατικά, έτσι όπως θέλουμε εμείς, σύμφωνα με τη θέληση
της πλειοψηφίας του λαού μας. Κα τότε λέφτερα, δίχως κανένα βιασμό και εξαναγκασμό,
ΙΣΟΤΙΜΑ, δηλαδή ίσος προς ίσον και όχι αφεντικό με παραγιό, θα συζητήσουμε με την
Αγγλία το ζήτημα για τα συμφέροντά της που έχει στη Μεσόγειο σε σχέση με τη
γεωγραφική θέση της Ελλάδας και ΘΑ ΣΥΜΦΩΝΗΣΟΥΜΕ μαζί της, μια και αυτό δε θα θίγει
την εθνική μας τιμή, ανεξαρτησία και ακεραιότητα.
Αυτό άλλωστε είναι και το πραγματικό συμφέρον της Αγγλίας: να εξασφαλίσει, δηλαδή, τα
στρατηγικά της συμφέροντα στο ελληνικό κομμάτι της Μεσογείου σε ισότιμη συνεννόηση
με μια δημοκρατική Κυβέρνηση και όχι σε συμφωνία με μια αντιλαϊκή εξουσία, που θα
κάνει πολύ αμφίβολη τη στερεότητα μια τέτοιας συμφωνίας. Αυτό τελειωτικά θα έβλαπτε
τα ίδια τα αγγλικά συμφέροντα στην Ελλάδα και θα ανάγκαζε την Αγγλία να εξασκεί
ανοιχτή βία στον τόπο μας για να στηρίξει μια αντιλαϊκή εξουσία και να επιβάλλει
αντιδημοκρατικά τη θέλησή της ενάντια σ’ ένα μικρό λαό, μα που δεν το βάζει ποτέ κάτω
όταν πρόκειται για την τιμή και τη λεφτεριά του.

21
Στη Μεσόγειο υπάρχουν και άλλα ελληνικά μα όχι ακόμα ελλαδικά σημεία, όπως τα
Δωδεκάνησα και η Κύπρος. Η ελληνικότητά τους είναι αναμφισβήτητη. Η ένωσή τους με τη
μητέρα Ελλάδα θα μας έδινε ακόμα πιο πλατειά και στέρεη βάση για μια ελληνοαγγλική
μεσογειακή συνεννόηση. Αυτό και την Αγγλία θα εξασφάλιζε και μας θα μας βοηθούσε να
βρούμε τη δημοκρατική ομαλότητα, απαραίτητη προϋπόθεση για το εσωτερικό λαϊκό
ξεσήκωμα.
Ν. ΖΑΧΑΡΙΑΔΗΣ
«Ριζοσπάστης», 5 Ιούνη 1945, σελ. 1

***

ΣΥΖΗΤΗΣΗ ΜΕ ΕΝΑ ΔΗΜΟΚΡΑΤΗ
Το «Βήμα» της Κυριακής συνεχίζει την «καλόπιστη» συζήτησή του με τους κομμουνιστές. Και είναι,
πραγματικά, λίγο αποκρουστικό όταν βλέπει κανείς τη φτώχεια και την κακομοιριά, την κατάπτωση
που μπορεί να φτάσει μια σκέψη σαν θέλει να λέγεται δημοκρατική.
Αν το «Βήμα» θέλει ειλικρινά να συζητήσει πρέπει όταν κατηγορεί το Κομμουνιστικό Κόμμα Ελλάδας
για «κοινωνικές ανατροπές», για ψευτιές, για διαστρέβλωση γεγονότων, για εθνικές προδοσίες και
για το ότι το Κ.Κ.Ε. «είναι μια πηγή ΞΕΝΩΝ ΕΠΙΡΡΟΩΝ μέσα εις την χώραν» να το αποδείξει με
πειστήρια. Αλλιώς είναι κ α κ ό π ι σ τ ο ι κ α ι σ υ κ ο φ ά ν τ ε ς. Πέρασε ο καιρός που ο καθένας
κατασυκοφαντούσε το Κ.Κ.Ε. στην εφημερίδα του γιατί ήταν βέβαιος ότι η απάντηση των
κομμουνιστών δε θάφτανε στον κύκλο των αναγνωστών της συκοφαντίας. Σήμερα και το «Βήμα»
πρέπει να ξέρει ότι το Κ.Κ.Ε. έχει ανδρωθεί σε μια αποφασιστική πολιτική δύναμη στη χώρα μας και
κάθε συκοφάντησή του είναι εθνική ζημιά, βλάφτει τη χώρα.
Το «Βήμα» πρέπει ν' αποδείξει ότι το Κ.Κ.Ε. απ' το 1918 που υπάρχει, ευθύνεται είτε έκανε έστω και
ένα από τα κινήματα και τις ανατροπές που γεμίζουν την ιστορία μας μέχρι σήμερα.
Θέλει να του απαριθμήσουμε τα κινήματα αυτά; Και μπορεί να μας πει από πόσα έλειψε το ίδιο το
«Βήμα»; Το Κ.Κ.Ε. δεν έκανε κ α μ ι ά ανατροπή. Το Κ.Κ.Ε. παλεύει να καταχτήσει την πλειοψηφία του
λαού. Όταν την καταχτήσει θα πάρει την εξουσία. Τότε θ α τ η ν π ά ρ ε ι και κανένας δε θα μπορέσει
να το εμποδίσει. Όχι όμως με κινήματα μα με τη λαϊκή θέληση. Αυτό ήταν και παραμένει από μιας
αρχής μια απαραβίαστη δημοκρατική κομμουνιστική αρχή.
Το «Βήμα» μιλά ακόμα για εθνικές προδοσίες, για ψεύδη και πολλά άλλα και ακόμα για το ότι
απομονώνεται και αποκλείεται απ' το λαό. Εδώ τα πολλά λόγια είναι φτώχεια. Η πραγματικότητα
είναι τούτη: Το Κ.Κ.Ε. όταν ιδρύθηκε το 1918 σα σοσιαλιστικό εργατικό κόμμα ήταν μια χούφτα από
αγωνιστές και τίποτε άλλο. Από τότε έγινε ο στόχος κάθε αντίδρασης και σήμερα είναι ο στόχος και
του «Βήματος». Το μοτίβο ήταν πάντα το ίδιο· Το Κ.Κ.Ε. είναι προδοτικό αντεθνικό ξενικό. Μα οι
κατήγοροι πέφτουν εδώ σε μια συντριπτική γι' αυτούς αντίφαση που τους εκμηδενίζει. Η χούφτα του
1918 έγινε σήμερα όγκος τόσο μεγάλος που και οι εχθροί του ακόμα το αναγνωρίζουν σαν το πιο
μεγάλο κόμμα στη χώρας. Και τώρα φτάνει το χτένι στον κόμπο.
Είτε και ο ελληνικός λαός που χαρίζει την εμπιστοσύνη του στο Κ.Κ.Ε. είναι προδοτικός, αντεθνικός
κτλ, είτε συμβαίνει τ' αντίθετο. Ο ελληνικός λαός στα 28 αυτά χρόνια είδε και κατάλαβε που είναι η
προδοσία και ο αντεθνισμός, εγκατέλειψε την προδοσία και τον αντεθνισμό και ήρθε προς το Κ.Κ.Ε.
που το δοκίμασε μέσα σε άπειρη σειρά από αγώνες για το ψωμί και το δίκιο του και που σ' αυτούς
λαός και Κ.Κ.Ε. πάλεψαν μαζί και δώσαν μαζί το αίμα τους. Έτσι η συμμαχία Κ.Κ.Ε. και λαού είναι
συμμαχία αίματος που τίποτα πια δε μπορεί να τη σπάσει, ούτε ..........

22
Μα το «Βήμα» μιλά και για «πηγή ξένων επιρροών» και πέφτει το ίδιο πια σε μια γελοία αντίφαση.
Στο ίδιο του άρθρο λίγο πιο πάνω μας φέρει σαν παράδειγμα για μίμηση τα Κ.Κ. της Αμερικής και της
Γαλλίας. Μας λέει δηλαδή ότι πρέπει να κάνουμε αυτό που κάνουν τα δυο αυτά κόμματα. Δ η λ α δ ή
ν α υ π ο σ τ ο ύ μ ε ξ ε ν ι κ ή ε π ι ρ ρ ο ή !! Για να μπορεί να μας κατηγορήσει αύριο ότι είμαστε
«πηγή ξένων επιρροών» !
Μα το «Βήμα» παραπαίει. Ο κ. Λαμπράκης όμως πρέπει να ξέρει ότι όταν εμείς κατηγορήσουμε για
προδοσίες, αντεθνισμούς και ξενικές επιρροές θα μπορέσουμε ΚΑΙ ΝΑ ΤΟ ΑΠΟΔΕΙΞΟΥΜΕ.
Μα το ζήτημα αυτό δε μας απασχολεί άμεσα. Σήμερα θέλουμε να συζητήσουμε καλόπιστα
δημοκρατικά. Γελιέται το «Βήμα» αν νομίζει ότι με συκοφαντίες μπορεί να μειώσει και ν'
απομονώσει το Κ.Κ.Ε. Την ιδέα αυτή πρέπει να την εγκαταλείψει. Και αν θέλει το καλό του τόπου και
ενδιαφέρεται για τη Δημοκρατία θα πρέπει να παλέψει μαζί με το Κ.Κ.Ε. για τη Δημοκρατία. Γιατί
σήμερα κάθε συκοφαντία κατά του Κ.Κ.Ε – το πρώτο κόμμα της χώρας – είναι μια συκοφαντία
ενάντια στην Ελλάδα που δεν βλάφτει αυτόν που συκοφαντιέται μα ξεσκεπάζει μονάχα τον
συκοφάντη.
Ν.ΖΑΧΑΡΙΑΔΗΣ
ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΗΣ, 06-06-1945

***

23
Ο σ. ΖΑΧΑΡΙΑΔΗΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΔΗΛΩΣΕΙΣ του στρατηγού Πλαστήρα
«Έτοιμος να πολεμήσω για τη Δημοκρατία κάτω από τις διαταγές του κ. Πλαστήρα»
Σ' ερώτησή μας προς το σ. Ζαχαριάδη για τις εντυπώσεις του από τις δηλώσεις του στρατηγού
Πλαστήρα που δημοσιεύονται στην εφημερίδα «Τα Νέα», ο σ. Ζαχαριάδης απάντησε:
“Είμαι έτοιμος, για τη Δημοκρατία, να πολεμήσω σαν απλός στρατιώτης κάτω από τις διαταγές του
στρατηγού Πλαστήρα”.
ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΗΣ, 7-06-1945
***

Συνάντηση του σ. Ζαχαριάδη με τον Αμερικανό πρεσβευτή
Χθες ο σ. Ζαχαριάδης επισκέφθηκε μαζί με το σ. Πορφυρογέννη τον πρεσβευτή των Ηνωμένων
Πολιτειών Κ. Μακ Βη.
“Ριζοσπάστης” 8/6/1945, σελ. 2
***

Οι άνθρωποι της Τέχνης καλωσορίζουν το σ. Ζαχαριάδη

Ριζοσπάστης, 10/6/1945, σελ. 2

24
***

Ο σ. Ζαχαριάδης για τους φυλακισμένους
Ο σ. Ζαχαριάδης παρακάλεσε τον κ. υπουργό της Δικαιοσύνης να του χορηγήσει άδεια να επισκεφτεί
τους φυλακισμένους που βρίσκονται στις φυλακές της Αθήνας και του Πειραιά. Ο υπουργός της
Δικαιοσύνης αρνήθηκε να δώσει την άδεια.
Ριζοσπάστης, Τρίτη 12/6/1945, σελ. 2

***

ΣΠΟΝΔΕΣ ΣΤΟ ΚΚΕ

ΒΑΓΓΕΛΗΣ ΚΤΙΣΤΑΚΗΣ
Στις 16 Ιουνίου 1944 οι Γερμανοί εκτελέσανε στην Κρήτη τον Βαγγέλη Κτιστάκη, στέλεχος του ΚΚΕ και
γραμματέα της Κομματικής Οργάνωσης Κρήτης. Ο σ. Κτιστάκης συνελήφθη στις 13 Ιουνίου 1944 στην
εβραϊκή συνοικία των Χανιών, ύστερα από προδοσία εθνικιστών, από το διοικητή του τμήματος
Ασφαλείας Γ. Μαρκάτο μαζί με τους ανθυπομοίραρχο Γ. Κατσαρό, ανθυπασπιστή Γ. Φραγκούλη,
ενωματάρχη Δ. Τζηράκη υπενωματάρχες Α. Κοντέα και Λαζόπουλο και τους χωροφύλακες Εμ.
Γίττανη, Θ. Οικονόμου, Γ. Λαγουδάκη, Θ. Αθανασίου, Χ. Καραπαναγιώτη, Ν. Τρανταφύλλου, Ν.
Κοτσιράκη, Ν. Μακρή και Ν. Μπεγιάλο. Για τον διαλεχτό κομμουνιστή δίνουμε πιο κάτω σημείωμα
του αρχηγού του ΚΚΕ σ. Ζαχαριάδη.
Ένα σεμνό παλικάρι. Τόνε γνώρισα σε δύσκολες στιγμές του Κινήματός μας, όταν το Κόμμα μας
προσπαθούσε ν' ανοίξει το δρόμο προς μια μαζική δράση και δημιουργία. Στην προσπάθεια αυτή ο
Κτιστάκης πρόσφερε όσα μπορούσε άγνωστος στους πολλούς, χωρίς επίδειξη, με μια θέληση
επίμονη και με μια μετριοφροσύνη που ξεχωρίζουν τον πραγματικό αγωνιστή. Μα δίπλα σ' αυτά ο
Βαγγέλης είχε και μυαλό και έβλεπε καθαρά και μακρυά. Και είχε μια πίστη βουνό. Δεν τον τράνταζε
τίποτε. Στρατιώτης στο μεγάλο στρατό των αγωνιστών δεν γνώριζε επιφύλαξη και δινότανε
ολόκληρος, δίχως κανένα δισταγμό στον αγώνα μας. Αναλάμβανε τομείς στη δουλειά μας που και
στα χρόνια ακόμα εκείνα της μισονομιμότητας πριν από το 1936 ήθελαν καρδιά γερή, ψυχραιμία,
πραγματικό θάρρος, ωριμότητα. Μα δίπλα στον πραχτικό αγωνιστή ο διανοητής μελετούσε τα
βασικά προβλήματα της χώρας και του αγώνα. Ξεχωριστά τον απασχολούσε το αγροτικό μας
πρόβλημα, τα οικονομικά και πριν απόλα τα ζητήματα της ιδιαίτερης πατρίδας του που τόσο
αγαπούσε. Στην «Κομμουνιστική Επιθεώρηση» συνεργαζότανε και βοηθούσε σοβαρά.
Έτσι ο Κτιστάκης συνδυάζει αυτά που χρειάζεται ο λαϊκός αγωνιστής. Θεωρία και πράξη. Έβλεπε
καθαρά το δρόμο και το σκοπό μα την ίδια στιγμή καταχτούσε με τον αγώνα το δρόμο αυτόν, που
τον έφερνε στο σκοπό.
Μα ο Βαγγέλης είχε και κάτι άλλο ακόμα : Ήταν και ένα μεγάλο παιδί, αγνό και με φλογερό
ενθουσιασμό που τον έκαιγε μα που δεν ήθελε να τόνε δείχνει. Η παραμικρή επιτυχία μας τόνε
συνάρπαζε και τον ενθουσίαζε. Μα και την πιο μεγάλη καταδρομή την τοποθετούσε σωστά, την
αντιμετώπιζε ψύχραιμα και αποφασιστικά.
Μα τόνε πήραν η προδοσία και ο χιτλερισμός. Μα δεν τον έσβησαν. Αντίθετα, η θυσία του τον
ξεσήκωσε ακόμα πολύ. Και τη στιγμή που οι προδότες δωσίλογοι γυρνάν λεύτεροι και γλεντούν την
προδοσία τους, ο Λαός της χώρας μας και ιδιαίτερα οι συμπατριώτες και συναγωνιστές του ..........
σήμερα τη σκέψη στον αγωνιστή Κτιστάκη που δίπλα σε όσους άλλους μας έχουν γίνει σύμβολο και
παράδειγμα.
Η Κρήτη και τα Χανιά, το ηρωικό νησί και η Δημοκρατική Ακρόπολή του πρόσφεραν μια ακόμα
θυσία, πρόσθεσαν ένα ακόμα κρίκο στη μακρυά αλυσίδα των προσφορών για τη Λευτεριά που
ξεκίνησε παλεύοντας τον καταχτητή και που την ολοκλήρωσή της θα τήνε βρει στο λεύτερο λαϊκό

25
δημιούργημα της Λαϊκής Δημοκρατίας. Σαν ένα απ' τα διαμάντια της θάναι και η Ελληνική Κρήτη. Το
αγνό της παιδί της Ιδέας, το Βαγγέλη Κτιστάκη δε θα τόνε ξεχάσουμε ποτέ.
Ν. ΖΑΧΑΡΙΑΔΗΣ
ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΗΣ, Σάββατο 16 του Ιούνη 1945
***

Η ΑΝΤΙΔΡΑΣΤΙΚΗ ΔΕΞΙΑ ΕΤΟΙΜΑΖΕΙ ΠΑΛΙ ΑΝΤΕΘΝΙΚΕΣ ΠΕΡΙΠΕΤΕΙΕΣ
«Ο ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΛΑΟΣ ΑΣ ΑΓΡΥΠΝΕΙ»
Εξαιρετικά σοβαρές αποκαλύψεις προς τον σ. Ζαχαριάδη - Συμπληρωματικές δηλώσεις του.
Δημοσιεύουμε πιο κάτω γράμμα του σ. Ζαχαριάδη και βαρυσήμαντες αποκαλύψεις σ’ αυτόν
ανώτερου αξιωματικού του Στρατού.
Αγαπητέ «Ριζοσπάστη»,
Σου στέλνω να δημοσιεύσεις ένα γράμμα που μου έστειλε ένας φίλος, ανώτερος αξιωματικός του
Ελληνικού Στρατού. Ο επιστολογράφος είναι απόλυτα αξιόπιστος και έντιμος και αυτά που
καταγγέλει μπορούν να θεωρηθούν επίσης και απόλυτα εξακριβωμένα και θετικά. Επειδή, λοιπόν,
δημιουργείται άμεσα σοβαρή κατάσταση που πάει να μπλέξει την Ελλάδα σε καινούργιες
τυχοδιωκτικές εσωτερικές και εξωτερικές περιπέτειες, σε παρακαλώ να δημοσιεύσεις αμέσως το
γράμμα αυτό και, αν είναι δυνατό, σε παράρτημα. Πρέπει να καταγγελθούν αμέσως στον Ελληνικό
Λαό οι καινούργιες αντεθνικές ενέργειες των αντιδραστικών αναρχικών της δεξιάς που δεν εννοούν
να αφήσουν την Ελλάδα και το Λαό να ζήσει και δουλέψει σε ενότητα, ησυχία, και τάξη για να
γιατρέψει τις βαθιές πληγές του και να καταπιαστεί απερίσπαστα στο δύσκολο έργο της ειρηνικής
αποκατάστασης και ανασυγκρότησης της χώρας. Ο Λαός ας αγρυπνεί !
Αθήνα 21 Ιούνη 1945
Με χαρά
Ν. ΖΑΧΑΡΙΑΔΗΣ
***
ΣΕ ΦΩΣ ΤΑ ΣΧΕΔΙΑ ΤΗΣ ΑΝΤΙΔΡΑΣΤΙΚΗΣ ΔΕΞΙΑΣ
ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΖΕΙ ΕΣΩΤΕΡΙΚΕΣ ΑΝΑΣΤΑΤΩΣΕΙΣ ΚΑΙ ΕΞΩΤΕΡΙΚΕΣ ΠΕΡΙΠΕΤΕΙΕΣ
Σοβαρότατες αποκαλύψεις ανώτερου αξιωματικού προς το σ. Ζαχαριάδη
Δημοσιεύουμε πιο κάτω γράμμα του σ. Ζαχαριάδη και βαρυσήμαντες αποκαλύψεις σ’ αυτόν
ανώτερου αξιωματικού του Στρατού.
Αγαπητέ «Ριζοσπάστη»,
Σου στέλνω να δημοσιεύσεις ένα γράμμα που μου έστειλε ένας φίλος, ανώτερος αξιωματικός του
Ελληνικού Στρατού. Ο επιστολογράφος είναι απόλυτα αξιόπιστος και έντιμος και αυτά που

26
καταγγέλει μπορούν να θεωρηθούν επίσης και απόλυτα εξακριβωμένα και θετικά. Επειδή, λοιπόν,
δημιουργείται άμεσα σοβαρή κατάσταση που πάει να μπλέξει την Ελλάδα σε καινούργιες
τυχοδιωκτικές εσωτερικές και εξωτερικές περιπέτειες, σε παρακαλώ να δημοσιεύσεις αμέσως το
γράμμα αυτό και, αν είναι δυνατό, σε παράρτημα. Πρέπει να καταγγελθούν αμέσως στον Ελληνικό
Λαό οι καινούργιες αντεθνικές ενέργειες των αντιδραστικών αναρχικών της δεξιάς που δεν εννοούν
να αφήσουν την Ελλάδα και το Λαό να ζήσει και δουλέψει σε ενότητα, ησυχία, και τάξη για να
γιατρέψει τις βαθιές πληγές του και να καταπιαστεί απερίσπαστα στο δύσκολο έργο της ειρηνικής
αποκατάστασης και ανασυγκρότησης της χώρας. Ο Λαός ας αγρυπνεί !
Αθήνα 21 Ιούνη 1945
Με χαρά
Ν. ΖΑΧΑΡΙΑΔΗΣ
Το γράμμα του ανώτερου αξιωματικού του στρατού
Κύριε Ζαχαριάδη,
Θεωρώ πατριωτικόν μου καθήκον όπως καταγγείλω τα κάτωθι. Κατά παρεξήγησαν τυγχάνω μέλος
του Στρατιωτικού Συνδέσμου υπό τους κ.κ. Βεντήρην και Λιώσην. Η δραστηριότης του ως άνω
Στρατιωτικού Συνδέσμου συγκεντρώνεται κατά τας τελευταίας ημέρας εις τα κάτωθι: Έχουν δώσει
εις κίνησιν όλα τα εις την διάθεσίν των ευρισκόμενα μέσα και χρησιμοποιούν καταλλήλως και
παρεκτροπάς ανευθύνων αλβανικών συμμοριών κατά του ελληνικού στοιχείου Βορείου Ηπείρου, ίνα
δημιουργήσουσιν ατμόσφαιραν αμέσου στρατιωτικής εισβολής εις Β. Ήπειρον και Αλβανίαν. Προς
τον σκοπόν αυτόν συμπληρούνται και σχετικαί στρατιωτικαί συγκεντρώσεις και προετοιμασίαι κατά
μήκος των ελληνοαλβανικών συνόρων. Εκ συζητήσεων διεξαγομένων μεταξύ των ανωτάτων
παραγόντων του Στρατιωτικού Συνδέσμου δύναται τις να συμπεράνει τα εξής: Πρώτον, η όλη δράσις
των τρομοκρατικών ομάδων της δεξιάς εις το εσωτερικόν της χώρας αποσκοπεί την διατήρησιν και
υπόθαλψιν ατμοσφαίρας ανησυχιών και αστάθειας εις την χώραν μας και την ωρίμανσιν της
ανάγκης δυναμικών επεμβάσεων. Δεύτερον, η δυναμική αυτή επέμβασις θα στρέφεται κατά των
δημοκρατικών της αριστεράς, εναντίον των οποίων σκηνοθετούνται αποδείξεις ότι δήθεν
τρομοκρατούν την ύπαιθρον, δρουν αντεθνικώς εις το Βορειοηπειρωτικόν ζήτημα, ότι συνεργάζονται
με τας αλβανικάς αρχάς. Προς τον σκοπόν αυτόν σκηνοθετούν την δήθεν μετάβασιν του Άρη
Βελουχιώτη εις Αλβανίαν και τας δήθεν συνεννοήσεις του με την αλβανικήν Κυβέρνησιν. Τρίτον, η
δια του τύπου, ραδιοφώνου κλπ όξυνσις των ελληνοαλβανικών σχέσεων αποβλέπει εις την
δημιουργίαν καταλλήλου εσωτερικής και διεθνούς ατμοσφαίρας δια την δικαιολόγησιν δυναμικών
επεμβάσεων εις Αλβανίαν. Τον σκοπόν αυτόν, δηλαδή την δημιουργίαν καταλλήλου ατμοσφαίρας,
εξυπηρετεί και η συζήτησις εις την συνταγματικήν επιτροπήν επί των Εξωτερικών επί του
Βορειοηπειρωτικού και των καταγγελιών περί διώξεων και σφαγών τας οποίας υφίστανται οι
Έλληνες Βορείου Ηπείρου, καθώς και το αναγγελθέν διάβημα της Κυβερνήσεως προς τους
συμμάχους. Η Κυβέρνησις, καθώς εμφαίνεται και εκ των δημοσιεύσεων του τύπου, έχει καταλήξει
ήδη εις συγκεκριμένας αποφάσεις, αίτινες τηρούνται μυστικαί. Αι συγκεκριμέναι αυταί αποφάσεις
σχετίζονται, όπως ετονίζετο εις τους κύκλους του Στρατιωτικού Συνδέσμου, και με τας σχετικάς
συγκεντρώσεις εις την ελληνοαλβανικήν μεθόριον. Τέταρτον, μόλις τερματισθούν αι προετοιμασίαι
θα γίνει εισβολή εις Αλβανίαν. Ταυτοχρόνως θα κηρυχθεί η Ελλάς εις κατάστασιν πολιορκίας, με
άμεσον επακόλουθον την διενέργειαν σφαγών κατά των ηγετών και οπαδών της άκρας αριστεράς. Οι
σχετικοί κατάλογοι προγραφών περιλαμβάνουν δεκάδας τινάς χιλιάδων. Πέμπτον, επί κεφαλής του
στρατού, όστις θα εισβάλει εις Αλβανίαν, θα επιζητηθεί να τεθεί ο Βασιλεύς Γεώργιος, όστις θα
αφιχθεί εγκαίρως αεροπορικώς. Έκτον, οι υπεύθυνοι ανώτατοι κύκλοι του Στρατιωτικού Συνδέσμου
ισχυρίζονται, άνευ πολλού δισταγμού και δια να τονώσουν το ηθικόν των οπαδών των, ότι ωρισμένοι
δήθεν κύκλοι του εξωτερικού ευνοούν και ενθαρρύνουν τας προθέσεις αυτάς. Προς τον σκοπόν
τούτον ισχυρίζονται προσέτι ότι πραγματοποιείται ήδη συγκέντρωσις φιλικών ναυτικών και
αεροπορικών δυνάμεων (προφανώς αγγλικών) καθώς και βοηθητικών υπηρεσιών εις Κέρκυραν.
Θεωρώ πατριωτικόν μου καθήκον την γνωστοποίησιν προς υμάς των ως άνω συγκεκριμένων
στοιχείων, εκφράζων προς υμάς την υψηλήν εκτίμησίν μας.

27
Αθήνα, τη 20 Ιουνίου 1945
.............................................
Αντισυνταγματάρχης πεζικού
Δηλώσεις του σ. Ζαχαριάδη
Συντάκτης μας ρώτησε συμπληρωματικά το σ. Ζαχαριάδη τα παρακάτω:
Ερώτηση: Πως κρίνεις σ. Ζαχαριάδη αυτά που διαδίδει ο Στρατιωτικός Σύνδεσμος ότι ξένοι
παράγοντες, προφανώς αγγλικοί, υποστηρίζουν τις ενέργειες του Στρατιωτικού Συνδέσμου για
εισβολή στη Β. Ήπειρο και εσωτερικό πραξικόπημα;
Απάντηση: Δε μπορεί κανείς ν' αποκλείσει το ενδεχόμενο ότι ορισμένοι αντιδραστικοί κύκλοι του
εξωτερικού, αγγλικοί ίσως, και άλλοι φιλοφασιστικοί που έχουν κάθε συμφέρον σε διεθνείς και
τοπικές ανωμαλίες να προβαίνουν σε τέτοιες ενέργειες. Με τις ενέργειες αυτές αποβλέπουν στο να
δυσχεραίνουν το συμμαχικό έργο της ειρήνης και να δηλητηριάζουν τις σχέσεις των τριών μεγάλων
φίλων μας.
Ερώτηση: Μπορούμε να υποθέσουμε ότι και επίσημοι κύκλοι του εξωτερικού υποβοηθούν είτε
ανέχονται τις πιο πάνω προθέσεις του Στρατιωτικού Συνδέσμου;
Απάντηση: Από τα στοιχεία που κατέχω ένα τέτοιο ενδεχόμενο δεν μπορώ ακόμα να το ισχυρισθώ
απόλυτα αν και πολλοί επιμένουν ότι η ξενική αυτή ανοχή και ενθάρρυνση είναι ολοφάνερη.
Ερώτηση: Σε ποιο τελικό συμπέρασμα καταλήγετε;
Απάντηση: Ότι όλος ο Λαός και συνασπισμένος ο δημοκρατικός πολιτικός κόσμος πρέπει σε
συνεννόηση και με τους τρεις Μεγάλους Συμμάχους μας, ν' αντιμετωπίσει αποφασιστικά τις
αντεθνικές και καταστρεφτικές αυτές ενέργειες της άκρας δεξιάς. Ο Λαός ας αγρυπνεί. Νομίζω ότι
όλος ο πολιτικός κόσμος της χώρας πρέπει να δεχθεί την πρόταση που έγινε από την Κ.Ε. του Ε.Α.Μ.
να συγκληθεί σύσκεψη των αντιπροσώπων όλων των κομμάτων για να συζητηθεί το ζήτημα των
εθνικών μας διεκδικήσεων για να τεθεί φραγμός στις ενέργειες των ανεύθυνων. Και ο δημοκρατικός
πολιτικός κόσμος πρέπει σήμερα περισσότερο από κάθε άλλη φορά να καταλήξει στη μόνη διέξοδο
που απαιτεί η κρίσιμη στιγμή. Να σχηματισθεί άμεσα υπεύθυνη αντιπροσωπευτική κυβέρνηση απ'
τα κόμματα της τάξης, ησυχίας και ειρήνης που με πυγμή και απόφαση θα μπάσει την Ελλάδα στο
δρόμο της ομαλότητας και εργασίας. Δεν πρέπει να αμφιβάλουμε ότι οι τρεις Μεγάλοι Φίλοι και
Σύμμαχοί μας, Αγγλία, Αμερική και Ρωσία θα μας βοηθήσουν σ' αυτό το ειρηνικό δημιουργικό έργο.
---------Μια απάντηση
----------Υπεύθυνος σύντροφος της καθοδήγησης του Κ.Κ.Ε. μας ανακοίνωσε τα παρακάτω:
Μόλις έφτασε ο κ. Μπερτολής απ' το Σικάγο των γκάγκστερς άρχισε να εφαρμόζει τις μέθοδές τους.
Έτσι η «Βραδυνή» έγραψε χθες ότι «το Π.Γ. του Κ.Κ.Ε. κατά τας τελευταίας αυτού συνεδριάσεις
αποφάσισεν όπως ανασυγκροτηθεί ο Ε.Λ.Α.Σ.» και άλλα πολλά, που δε συμμαζεύονται.
Είναι ολοφάνερο, ότι η πρόκληση αυτή είναι μονάχα ένας κρίκος στην ατελείωτη αλυσίδα από
συκοφαντίες, που γιομίζουν τις τελευταίες ήμερες τον αντιδραστικό τύπο και που για μοναδικό
σκοπό έχουν τούτο δω. Θέλουν κάτω απ' τις συκοφαντίες αυτές να κρύψουν και να καλύψουν την
τρομοκρατική δράση των συμμοριτών της δεξιάς. Αυτές παρουσιάζουν την Ελλάδα, μοναδική χώρα

28
στην Ευρώπη, σα φασιστική ζούγκλα. Μα είναι γελασμένοι αν πιστεύουν ότι το «κόλπο» τους θα
πετύχει. Για το δημοκρατικό κόσμο της χώρας μας και του εξωτερικού είναι πια συνείδηση ότι η
μοναρχοφασιστική πανούκλα στην Ελλάδα έχει γίνει εστία χιτλερικής μόλυνσης και για όλη την
Ευρώπη. Επιδιώκει να δηλητηριάσει τη δημοκρατική ειρήνη και την αντιφασιστική συνεργασία των
λαών στην Ευρώπη γενικά και στα Βαλκάνια ιδιαίτερα. Οι χθεσινές αποκαλύψεις που έκανε ο
«Ριζοσπάστης» με το παράρτημά του δείχνουν πεντακάθαρα που βρίσκεται η σφηκοφωλιά. Και ο κ.
Ζακηθινός, υφυπουργός του χαλκείου των αντισοβιετικών εμπνεύσεων για τον τύπο της αντίδρασης,
αντί να γελοιοποιείται με τις δηλώσεις του, ας αποδείξει την καλή του θέληση με μια αποφασιστική
χειρονομία, που θα σκουπίσει απ' τον ελληνικό τύπο κάθε αντισοβιετική ασχήμια και θα δώσει τον
τόνο για μια προσπάθεια φιλικής κατανόησης με τη Ρωσία απ' τις στήλες του.
Για νομίζει, ότι η προχθεσινοβραδυνή επιδρομή πούκαναν οι κρατικοί χίτες ενάντια στο θέατρο όπου
παίζεται έργο σοβιετικού συγγραφέα, ότι κι αυτό είναι προσπάθεια της αριστεράς που «τείνει να
εμφανίσει την χώραν διαπνεομένην από αντισοβιετικά φρονήματα»;
Έντονο διάβημα του Ε.Α.Μ
Οι αντιπρόσωποι του πολιτικού συνασπισμού των Κομμάτων του Ε.Α.Μ προέβησαν χθες το μεσημέρι
σε εντονότατο διάβημα διαμαρτυρίας στον υπουργό των Εσωτερικών για την αποχαλίνωση της
τρομοκρατίας των μοναρχικών συμμοριών τόσο στην Αθήνα όσο και στις επαρχίες. Εζήτησαν άμεσα
και δραστικά μέτρα για την προστασία της ησυχίας και της τάξης.
Τελικά υπογράμμισαν ότι η κυβέρνηση δεν μπορεί να βλέπει με απάθεια την έκρυθμη αυτή
κατάσταση και ότι τα μελή της κυβέρνησης έχουν τόσο πολιτικές όσο και προσωπικές ευθύνες.
ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΗΣ, 22.06.1945
***
ΓΙΑ ΤΟΝ ΕΙΣΑΓΓΕΛΕΑ ΠΛΕΙΜΜΕΛΕΙΟΔΙΚΩΝ κ. ΚΟΛΛΙΑ
Κύριε Εισαγγελέα,
Με έγγραφό σας ζητήσατε από τη διεύθυνση του «Ριζοσπάστη» να σας ανακοινώσει το όνομα του
ανώτερου αξιωματικού του στρατού, που με την πατριωτική του χειρονομία αποκάλυψε στο γράμμα
του που μου έστειλε, τις αντεθνικές ενέργειες της κλίκας των δοσίλογων και προδοτών
πραξικοπηματιών του Στρατιωτικού Συνδέσμου. Ακόμα υποβάλλατε μήνυση ενάντια στη διεύθυνση
του «Ριζοσπάστη» γιατί δημοσίευσε το γράμμα αυτό.
Όπως φαίνεται απ' τα δημοσιεύματα στις εφημερίδες, Κυβέρνηση και Γενικό Επιτελείο σας πίεσαν
για να προβείτε στις ενέργειες αυτές. Θα πρέπει τώρα να περιμένουμε τις παραπέρα ενέργειές σας.
Ως που θα φτάσετε;
Συμπληρωματικά όμως, έχω να σας πληροφορήσω τα παρακάτω :
1.

2.

3.

Η εφημερίδα «Εμπρός» δημοσιέψε την ίδια μέρα που ο ανώτερος αξιωματικός μούστελνε
το γράμμα του, δηλαδή στις 20 Ιούνη, κύριο άρθρο με τον τίτλο «Να καταληφθεί». Και ζητά
να καταληφθεί η Βόρειος Ήπειρος απ' τον ελληνικό στρατό. Έχετε υπ' όψη το άρθρο αυτό
και άλλα παρόμοια σε άλλες ελληνικές εφημερίδες; Δε σας λέει τίποτα η σύμπτωση στις
ημερομηνίες;
Ξέρετε ότι εκτός απ' αυτά, που καταγγέλλνει ο ανώτερος αξιωματικός, κινούνται και άλλοι
«ανεύθυνοι» κύκλοι που θέλουν να επαναλάβουν το πείραμα του Ζωγράφου στα 1912; Και
ότι καταρτίζουν «εθελοντικό» σώμα με δύναμη 2.500 άνδρες και με επικεφαλής μόνιμους
αξιωματικούς του στρατού, για να πραγματοποιήσουν την «ένοπλη προστασία των
Βορειοηπειρωτών»;
Ξέρετε ακόμα ότι οι βορειοηπειρωτικές κινήσεις του Στρατιωτικού Συνδέσμου
συνοδεύονται και με αντίστοιχες κινήσεις στο εσωτερικό για να διενεργηθεί κίνημα; Ότι το

29
«σχέδιο» προβλέπει και εκτελέσεις κατά δεκάδες χιλιάδες πολιτών δημοκρατικών – εαμιτών
σ' όλη τη χώρα; Και ότι στον κατάλογο των προγραφών περιλαμβάνονται και όλοι οι
δημοκρατικοί ηγέτες και ανάμεσά τους και οι κ.κ. Σοφούλης, Καφαντάρης, Πλαστήρας,
Τσουδερός, Μυλωνάς κ.α; Καθώς επίσης και εκατοντάδες αξιωματικοί, στρατηγοί,
συνταγματάρχες κλπ;
Η παρέμβασή σας κατά του «Ριζοσπάστη» δείχνει ότι η ελληνική «δικαιοσύνη» για μια ακόμα φορά
προωθεί και εξυπηρετεί αντεθνικά συμφέροντα. Τη στιγμή που η δολοφονία, ο τραμπουκισμός και ο
αγριανθρωπισμός των δοσιλόγων, προδοτών και πουλημένων κυριαρχούν σ' όλη τη χώρα, σας μένει
καιρός, κ. Εισαγγελέα, να απασχολήσθε και με τις «προδοσίες» του «Ριζοσπάστη»; Ξεκαθαρίσατε
κιόλας την υπόθεση του «Λυρικού» και του «Ερμή»;
Και δεν είναι πραγματικό έγκλημα να καταδιώκετε το «Ριζοσπάστη» για τις ΑΛΗΘΕΙΕΣ που ξεσκέπασε
– γιατί είναι αλήθειες και το ξέρετε και σεις καλύτερα, ίσως κι από μένα – και ν' αφήνετε
ανενόχλητους και να υποστηρίζετε μάλιστα με την ενέργειά σας αυτή, τους κύκλους εκείνους, που
ετοιμάζουν, οργανώνουν και πραγματοποιούν εθνικές καταστροφές και εξευτελισμούς στο
εξωτερικό και στο εσωτερικό; Δε θα βρεθεί Έλληνας δικαστικός που να πετάξει την παραίτησή του
κατάμουτρα στους «ανεύθυνους» και υπεύθυνους υπονομευτές της ειρήνης και της ησυχίας του
τόπου, για να σώσει έτσι την τιμή του Έλληνα δικαστή μπροστά στην αντιφασιστική δημοκρατική
Ευρώπη; Αν, κύριε Εισαγγελέα, σας ενδιαφέρει ακόμα το όνομα του ανώτερου αξιωματικού να
απευθυνθείτε σε μένα γιατί δεν το ξέρει κανένας άλλος. Να το μάθετε, φυσικά, δεν πρόκειται. Μα
νομίζετε, ότι κι αν το μαθαίνατε, θα σωζότανε η κατάσταση; Ότι θα απομακρύνονταν οι κίνδυνοι που
απειλούν τόσο άμεσα τον τόπο μας απ' τους εγκληματίες της δεξιάς;
Μια αχτίδα ελπίδας υπάρχει σ' αυτή τη σημερινή νεοελληνική ζούγκλα. Κι αυτή είναι ο ηρωϊκός
ελληνικός λαός. Αυτός έκανε πάντα το καθήκον του. Και μέσα στις ασχήμιες της 4ης Αυγούστου. Και
στην κόλαση της χιτλερικής κατοχής και των γερμανοτσολιάδων. Και στον ηρωϊκό Δεκέμβρη. Είναι ο
λαός της Λαϊκής Δημοκρατίας.
Όταν χρειαστεί θα ξανακάνει το καθήκον του. Μα τότε και ο καθένας που ξέχασε το καθήκον του, ο
καθένας που σε δύσκολη στιγμή θάχε ξεχάσει ότι πρώτα Έλληνας είναι και μετά κάθε άλλο, θα
κληθεί να δώσει λόγο.
Αθήνα 23-06-1945
Ν. ΖΑΧΑΡΙΑΔΗΣ
ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΗΣ, 24-06-1945

***

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ του Π.Γ. Της Κεντρικής Επιτροπής του Κ.Κ.Ε
Το αγγλικό περιοδικό «Κάβαλκαντ» δημοσιεύει στο φύλλο της 28 Ιούνη πληροφορίες ότι
«επιδιώκεται η ενσωμάτωσις της βουλγάρικης και ελληνικής Μακεδονίας, προς τον σκοπόν όπως
δημιουργηθή “Μείζων Μακεδονία”, η οποία να αποτελέση τμήμα μιας μεγάλης ομοσπονδίας του
Σλαβισμού εις την Βαλκανικήν Χερσόνησον». Πάνω στις δημοσιεύσεις αυτές και το θόρυβο που
σηκώθηκε γύρω απ' αυτές το Π.Γ. Της Κ.Ε. του Κ.Κ.Ε. δηλώνει:
1.

Το Κ.Κ.Ε. αποκρούει κατηγορηματικά και απόλυτα κάθε εδαφική αξίωση σε βάρος της
Ελλάδας από οποιαδήποτε πλευρά και αν έρχεται. Το Κ.Κ.Ε. τονίζει το ιερό και απαραβίαστο
των ελληνικών συνόρων του 1940. Η υπεράσπιση των συνόρων αυτών είναι υπέρτατο
καθήκον για κάθε Έλληνα πατριώτη.

30
2.

3.

Το Π.Γ. της Κ.Ε. του Κ.Κ.Ε διαπιστώνει με ικανοποίηση ότι από καμιά επίσημη πλευρά καμιάς
βαλκανικής χώρας δεν διατυπωθήκαν εδαφικές βλέψεις σε βάρος της Ελλάδας. Απεναντίας
έχουν γίνει επίσημα και επανειλημμένα αντίθετες διαβεβαιώσεις.
Το Π.Γ. της Κ.Ε. του Κ.Κ.Ε κάνει προσεχτικό τον ελληνικό λαό απέναντι στους γνωστούς
τυχοδιωκτικούς κύκλους του εσωτερικού, που με την υποστήριξη των γνωστών κύκλων της
αντίδρασης απ' το εξωτερικό, για μοναδική τους αποστολή έχουν να διατηρούν στην
Ελλάδα, και εσωτερικά και εξωτερικά, ατμόσφαιρα νευρικότητας , ταραχής, και ανησυχίας
για να ψαρεύουν σε θολά νερά.
Το Π.Γ. της Κ.Ε. του Κ.Κ.Ε καταγγέλει στον ελληνικό λαό τους τυχοδιώκτες αυτούς της δεξιάς
που οργανώνουν μια άμεση φασιστική ανατροπή στην Ελλάδα. Οι κύκλοι αυτοί
ετοιμάζονται για δράση τώρα με τις αγγλικές εκλογές. Ο τυχοδιωκτισμός τους τους
σπρώχνει στον παραλογισμό. «Αν χάσει ο Τσόρτσιλ τις εκλογές, πρέπει να τους προλάβουμε
δημιουργώντας στην Ελλάδα τετελεσμένο γεγονός. Αν κερδίσει, τότε θα κάνουμε οτι
θέλουμε». Έτσι σκέφτονται. Είναι πανέτοιμοι, εξοπλισμένοι. Και επιδιώκουν τώρα να
παραστήσουν το Κ.Κ.Ε. σαν κόμμα αντεθνικό και προδοτικό, δημιουργούν ψεύτικο θόρυβο
για εδαφικές διεκδικήσεις σε βάρος μας. Θέλουν έτσι να φτιάσουν μια ευνοϊκή ατμόσφαιρα
για πραξικοπηματικές επεμβάσεις «προς σωτηρίαν υψίστων εθνικών συμφερόντων από τον
προδοτικόν κομμουνισμόν».
Το Κ.Κ.Ε. αποκαλύπτει μια ακόμα φορά τις αντεθνικές αυτές ενέργειες των τυχοδιωκτών της
δεξιάς, που βρίσκουν ανοχή και υποστήριξη από την κυβέρνηση και ορισμένους αγγλικούς
κύκλους και που μας οδηγούν πάλι σε εθνικές καταστροφές.

4.

5.

6.

Το Κ.Κ.Ε. καταγγέλει στο λαό την προσπάθεια που γίνεται από ελληνικούς επίσημους και
ανεπίσημους κύκλους και σύμφωνα με ξένες υποδείξεις, να παρουσιασθεί η Ελλάδα σαν
αλληλεγγύη με την Τουρκία στο ζήτημα των Στενών, που μπαίνει σήμερα για συζήτηση
μπροστά στους τρεις Μεγάλους. Η Ελλάδα πρέπει να προσέχει πρώτ' απ' όλα τα δικά της
συμφέροντα και όχι άλλων χωρών, που σε κρίσιμες στιγμές όχι μόνον την εγκατέλειψαν
παρά τις ρητές συμμαχικές υποχρεώσεις τους, μα και συνεργάσθηκαν με τους εχθρούς της
Γερμανοβούλγαρους φασίστες.
Το Κ.Κ.Ε. διακηρύσσει ότι όλα τα επίμαχα βαλκανικά ζητήματα μπορεί και πρέπει να λυθούν
ειρηνικά απ' τους βαλκανικούς λαούς και τις δημοκρατικές κυβερνήσεις μέσα στο πνεύμα
μιας δημοκρατικής λαϊκής κατανόησης, συνεννόησης και συνεργασίας.
Το Κ.Κ.Ε. συγκεντρώνει και πάλι την προσοχή του λαού πάνω στα άλυτα εσωτερικά
προβλήματά του και την εσωτερική τρομοκρατική αναρχία. Απ' τα προβλήματα αυτά παν να
τον αποσπάσουν με τους εξωτερικούς τυχοδιωκτισμούς των για να τα λύσουν όπως θέλουν
σε βάρος του. Το Κ.Κ.Ε. καλεί το λαό να εντείνει ακόμα πιο πολύ τις προσπάθειες για να
επικρατήσει και στην Ελλάδα μια ομαλή δημοκρατική τάξη και ησυχία.
Το Κ.Κ.Ε. διακηρύσσει ακόμα μια φορά ότι αν ήθελαν ειλικρινά οι αγγλικές αρχές κατοχής η
Ελλάδα θα ησύχαζε πραγματικά μέσα σε λίγες μέρες.

Αθήνα 29 Ιούνη 1945
Για το Π.Γ. της Κ.Ε. Του Κ.Κ.Ε.
Ν. ΖΑΧΑΡΙΑΔΗΣ
ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΗΣ, 30-06-1945

***

31
Το δεύτερο γράμμα του σ. Ζαχαριάδη

Το γράμμα του σ. Ζαχαριάδη για τον ελληνοϊταλικό πόλεμο έχει και την προϊστορία του. Στις αρχές
του 1940 ο Μανιαδάκης μετέφερε το σ. Ζαχαριάδη απ' την Κέρκυρα στη Γενική Ασφάλεια της
Αθήνας, τόσο γιατί νόμιζε ότι έτσι θα κλόνιζε πιο εύκολα τους φυλακισμένους στην απομόνωση της
Κέρκυρας όσο και για να τον έχει και παρακολουθεί τις κινήσεις του από πιο κοντά. Το Σεπτέμβρη
του 1940 ο Μανιαδάκης έδωσε δήθεν εν αγνοία του τη δυνατότητα στο σ. Ζαχαριάδη να
επικοινωνήσει με την προσωρινή διοίκηση του ΚΚΕ. Στη Διοίκηση αυτή βρισκόντανε και ο Γιάννης
Μιχαηλίδης μέλος της ΚΕ του ΚΚΕ από παλιά και που είχε φύγει απ' τη Κέρκυρα με δήλωση. Τη
δήλωση αυτή την έκανε με εντολή των σ. Ζαχαριάδη, Παρτσαλίδη και του Νεφελούδη για να βγει και
ξεσκεπάσει το χαφιέ Δαμιανό Μάθεση που λυμαινότανε το Κόμμα. Μα και ο Γιάννης Μιχαηλίδης
πρόδωσε την αποστολή που του είχε ανατεθεί κι έγινε κι αυτός όργανο του Μανιαδάκη. Αυτόν
λοιπόν θέλησε να χρησιμοποιήσει τώρα ο Μανιαδάκης για να «ψωνίσει» το σ. Ζαχαριάδη που τον
κρατούσε σε απομόνωση στα κρατητήρια της Γενικής Ασφάλειας. Ο Μανιαδάκης έδωσε έτσι τη
δυνατότητα στο Μιχαηλίδη με δήθεν συμπαθούντες αστυφύλακες να συνδεθεί με το σ. Ζαχαριάδη.
Ο σ. Ζαχαριάδης από την πρώτη στιγμή ζήτησε τα έντυπα της Προσωρινής Διοίκησης είδε ότι
διαστρεβλώνεται κατάφωρα φιλομεταξικά η κομματική γραμμή και αποφάσισε, ξέροντας ότι η όλη
δουλειά βρίσκεται στα χέρια του Μανιαδάκη, να χρησιμοποιήσει τη μόνη δυνατότητα που υπήρχε
για να δοθεί στο ΚΚΕ σωστή γραμμή. Ο σ. Ζαχαριάδης παρά την εμμονή της Προσωρινής Διοίκησης
δε σύστησε ποτέ στο Κόμμα να αναγνωρίσει την Π.Δ. σαν τη νόμιμη καθοδήγηση του ΚΚΕ. Αρνήθηκε
κατηγορηματικά να βοηθήσει οργανωτικά την Π.Δ. συνδέοντάς την με πρόσωπα κλπ που ακόμα δεν
είχαν πιαστεί και που αυτός γνώριζε. Παρά την επιμονή της Π.Δ. ο σ. Ζαχαριάδης αρνήθηκε να τη
συνδέσει με το Γληνό, που τότε ήταν έξω και απέφευγε την Π.Δ.
Ο σ. Ζαχαριάδης έστειλε από την αρχή στην Π.Δ. ένα σχέδιο οργανωτικής απόφασης και πρότεινε
στη Π.Δ. να τη δημοσιεύσει σαν δική της απόφαση. Στο σχέδιο εκείνο λεγότανε ότι επειδή ο
χαφιεδισμός στο Κόμμα είχε σμπαραλιάσει τη παλιά κομματική καθοδήγηση και απ' την πλευρά
αυτή είχε δημιουργηθεί μια ανώμαλη κατάσταση στο ΚΚΕ, μέχρις ότου εγκατασταθεί μια νόμιμη
καθοδήγηση στο κόμμα θάπρεπε η κάθε τοπική κομματική οργάνωση να αποκτήσει οργανωτική
αυτοτέλεια και ανεξαρτησία, να μην υπάγεται οργανωτικά σε καμιά κεντρική καθοδήγηση και να
συνδέεται μ' αυτή μόνο πολιτικά, εφαρμόζοντας την πολιτική γραμμή που αυτή έδινε μόνον εφ'
όσον θα τη θεωρούσε σωστή.
Η Π.Δ. δε δημοσιέψε το σχέδιο αυτό. Όταν ο σ. Ζαχαριάδης επέμεινε προσποιήθηκε ότι τόχασε,
ότι δεν το πήρε. Ο σ. Ζαχαριάδης έστειλε αντίγραφο, μα πάλι η Π.Δ. έκανε τα ίδια. Ήταν ολοφάνερο
τι παιχνίδι παιζότανε. Στο μεταξύ ο Μανιαδάκης έπαιζε και άλλα κόλπα. Έπιασε μια μέρα 5-6 από
τους μεγαλοδηλωσίες (Κλάρα, Σητοκωνσταντίνου, Φλωκίδη κλπ) και μαζί τους και το Μιχαηλίδη που
τον έβαλε στο κελί δίπλα στο σ. Ζαχαριάδη. Ο Μιχαηλίδης επικοινώνησε με το μορς με το σ.
Ζαχαριάδη. Όταν ο Μιχαηλίδης δεν απάντησε σε ορισμένα συγκεκριμένα ερωτήματα του σ.
Ζαχαριάδη αυτός του είπε ανοιχτά ότι λέρωσε τη φωλιά του, ότι πουλήθηκε στο Μανιαδάκη και
σταμάτησε τη συνομιλία.
Όταν ο Μανιαδάκης κατάλαβε ότι τόσο με τη δημοσίευση του ανοιχτού γράμματος της 31/10/40
όσο και με τη «μηχανή» της επικοινωνίας η διχτατορία ζημίωνε και το ΚΚΕ κέρδιζε σταμάτησε τη
«μηχανή» και μετέφερε το σ. Ζαχαριάδη σε ειδικό κρατητήριο στο τμήμα Αλλοδαπών (Ανώτατη
Εμπορική Σχολή) σε ολοκληρωτική απομόνωση απ' οπού τον παρέδωσαν στη Γκεστάπο στις 20/5/41
που τον έστειλε την ίδια μέρα αεροπορικώς στη Γερμανία.

Η ΠΟΡΕΙΑ ΤΟΥ ΠΟΛΕΜΟΥ
Όταν ο σ. Ζαχαριάδης στις αρχές του Νοέμβρη 1940 πείστηκε οριστικά ότι ο Γιάννης Μιχαηλίδης είχε
προδώσει την αποστολή που του είχαν αναθέσει οι σύντροφοι της Κέρκυρας και ότι η χαφιέδικη
Προσωρινή Διοίκηση πλαστογράφησε τη γραμμή του [του σ. Ζαχαριάδη]. Ακόμη ότι η
χρησιμοποίηση κι αυτού του «Ριζοσπάστη» της χαφιέδικης διοίκησης για σωστή πολίτικη διαφώτιση
γινότανε πολύ δύσκολη ή και αδύνατη. Τότε αποφάσισε να καταγγείλει ανοιχτά το χαφιεδισμό του
Μιχαηλίδη και Σία. Έδωσε λοιπόν το γράμμα αυτό γραμμένο σε πανί στο ποιητή Λιανόπουλο που
τότε κρατιόταν στη Γενική Ασφάλεια για να το μεταβιβάσει στους κομμουνιστές φοιτητές που θα το
τύπωναν και θα το κυκλοφορούσαν. Τα πράγματα έδειξαν αργότερα ότι ο Λιανόπουλος ήταν χαφιές.
Να το γράμμα:

32
Για την Κομμουνιστική Φοιτητική Οργάνωση (Κ.Κ.Ε. και Ο.Κ.Ν.Ε.)
Αγαπητοί σύντροφοι,
Έχω για σας μια παράκληση. Να τυπώστε, μοιράστε, τοιχοκολλήστε στην Αθήνα – Πειραιά –
Θεσσαλονίκη αν είναι μπορετό σ' όλη τη χώρα και στο μέτωπο το παρακάτω γράμμα μου. Κρατάτε
ψηλά τη σημαία του ΚΚΕ και συνεχίστε με πιο μεγάλη ορμή την πολίτικη και οργανωτική σας
δουλειά. Ζήτω το ΚΚΕ και η ΚΔ.
Αθήνα 15 Γενάρη 1941
Ν. ΖΑΧΑΡΙΑΔΗΣ
Για όλα τα μέλη και στελέχη των Οργανώσεων του Κ.Κ.Ε. (Ε.Τ.Κ.Δ)
και της Ο.Κ.Ν.Ε. (Ε.Τ.Κ.Δ.Ν)
Το γράμμα μου αυτό το γράφω γιατί παρουσιάστηκε μια βασική ριζική διαφωνία μου με τη
προσωρινή διοίκηση που παρουσιάζεται σαν εκπρόσωπος του ΚΚΕ. Από τον Σεπτέμβρη του 1940
είχα δεχτεί την πολιτική μόνο συνεργασία με τη Π.Δ. (παρά τους σοβαρούς δισταγμούς μου) γιατί
είχα εμπιστευθεί σ' έναν παλιό σύντροφο να καθαρίσει το ΚΚΕ απ' την χαφιέδικη σφηκοφωλιά του
Μανιαδάκη – Παπαγιάννη.
Από τη πρώτη στιγμή είχα παρατηρήσει σοβαρά λάθη στη πολίτικη γραμμή της Π.Δ. που αυτή παρά
τις υποδείξεις μου αρνήθηκε να τα διορθώσει όπως δε δέχτηκε και άλλες υποδείξεις μου. Η βασική
όμως διαφωνία μας που θ' αναφέρω πιο κάτω με αναγκάζει να μιλήσω ανοιχτά. Το γράμμα μου που
δημοσιεύτηκε στις εφημερίδες στις 2/11/40 αποβλέπει στα παρακάτω : 1) Να δώσει έγκυρη ενιαία
κατεύθυνση στους κομμουνιστές όλης της χώρας, 2) Να κινητοποιήσει το λαό στην αντιφασιστική
εξόρμηση για την Εθνική Ανεξαρτησία και Λευτεριά, 3) Ν' αποκαταστήσει στο εσωτερικό τις λαϊκές
ελευθερίες, μια λαϊκή αντιπλουτοκρατική πολιτική, 4) Να κάμει το πόλεμο εθνικό αντιφασιστικό
αντιιμπεριαλιστικό με βασικό και μοναδικό σκοπό την εξασφάλιση της Εθνικής μας Ανεξαρτησίας,
της Ειρήνης και ουδετερότητάς μας έξω απ' το γενικό ιμπεριαλιστικό πόλεμο. Αυτό θα μπορούσαμε
να το επιτύχουμε μόνο μ' ένα ολόπλευρο προσανατολισμό στην ΕΣΣΔ και μια πραγματική βαλκανική
συνεργασία. Ο Μεταξάς από την πρώτη στιγμή έκανε το αντίθετο, έκανε φασιστικό καταχτητικό
πόλεμο. Ενώ αφού διώξαμε τους Ιταλούς από την Ελλάδα βασική προσπάθειά μας έπρεπε να είναι
να κάνουμε μια ξεχωριστή έντιμη και δίχως παραχωρήσεις Ελληνοϊταλική ειρήνη πράγμα που
μπορούσε να γίνει με τη μεσολάβηση της ΕΣΣΔ, η μοναρχοφασιστική διχτατορία συνέχισε τον
πόλεμο για λογαριασμό όχι του λαού της Ελλάδας μα της πλουτοκρατίας και του αγγλικού
ιμπεριαλισμού. Μετά το διώξιμο δε των Ιταλών από την Ελλάδα το αίμα των φαντάρων μας χύνεται
άδικα, σήμερα δε ο εγγλέζικος ιμπεριαλισμός εισπράττει σε αίμα των παιδιών της Ελλάδας τους
τόκους των κεφαλαίων που ξόδεψε στα 1915-36 για την παλινόρθωση του Γεωργίου και την
εγκαθίδρυση της μοναρχοφασιστικής διχτατορίας του Μεταξά. Αφού δε ο Μεταξάς αρνείται ν'
αποκαταστήσει τις ελευθερίες του λαού, να εξασφαλίσει την ειρήνη της Ελλάδας και κάνει πόλεμο
καταχτητικό ιμπεριαλιστικό που όλα του τα βάρη τα πληρώνει ο λαός παραμένει ο Μεταξάς κύριος
εχθρός του λάου και της χώρας. Η ανατροπή του είναι το πιο άμεσο και ζωτικό συμφέρον του λαού
μας. Λαός και στρατός πρέπει να πάρουνε στα χέρια τους τη διαχείριση της χώρας και του πολέμου
με σκοπό Ειρήνη, Εθνική Ανεξαρτησία, εσωτερικό αντιφασιστικό αντιπλουτοκρατικό λαϊκό καθεστώς,
ολόπλευρη προσέγγιση προς την ΕΣΣΔ και βαλκανική συνεργασία με βάση την ειρηνική λύση των
εσωβαλκανικών διαφορών. Όλες τις απόψεις μου αυτές τις ανέπτυξα σ' ένα ανοιχτό γράμμα κι ένα
σχέδιο απόφασης που στις 22/11/40 έστειλα στη Π.Δ. Αυτή αρνήθηκε να το δεχτεί και να το
δημοσιέψει αναπτύσσοντας μια καθαρή σοσιαλπατριωτική επιχειρηματολογία που έχει αυτή τη
βάση.
Ο πόλεμος της Ελλάδας εναντίον της Ιταλίας στην Αλβανία είναι παρόμοιος με τον πόλεμο της ΕΣΣΔ –
Φιλανδίας και ότι ο Μεταξάς είναι ο πρωτεργάτης στον παγκόσμιο αντιφασιστικό αγώνα. Έτσι η Π.Δ.
θέλει να υποδουλώσει ολοκληρωτικά το ΚΚΕ στη μοναρχοφασιστική διχτατορία αντί να οργανώσει
την ανατροπή της. Έτσι η Π.Δ. και το ανοιχτό γράμμα μου της 2/11/40 (που ακέραια την ευθύνη του
την έχω εγώ μπροστά στο ΚΚΕ και στην ΚΔ) το καταντά ένα καθαρό σοσιαλπατριωτικό ντοκουμέντο
που πάει να λερώσει την τιμή του ΚΚΕ. Αυτή είναι η διαφωνία μου και η στάση της Π.Δ. Έτσι πίσω απ'
τη στάση αυτή καθαρίζει ολότελα και τούτο ότι η Π.Δ. είναι δημιούργημα και όργανο του Μανιαδάκη
και ότι ο Γιάννης Μιχαηλίδης (ή Ψηλός, Κατσαναίβης, Κάμος) πρόδωσε την εντολή που είχε να
καθαρίσει το ΚΚΕ απ' την σπείρα του Μάθεση πουλήθηκε στη μοναρχοφασιστική διχτατορία. Ύστερα
από όλα αυτά η στάση όλων των μελών και στελεχών οργανώσεων του ΚΚΕ και της ΟΚΝΕ μέσα στη
χώρα και το μέτωπο πρέπει να είναι αυτή. Ο λαός της Ελλάδας υπερασπίζει στον πόλεμο αυτό μόνο
την Εθνική του Ανεξαρτησία. Είναι ξένος ενάντια στον ιμπεριαλιστικό πόλεμο Αγγλίας – Γερμανίας

33
και Σία. Θέλει χωριστή έντιμη άμεση ειρήνη με τη μεσολάβηση της ΕΣΣΔ. Αναγνωρίζει την αρχή της
αυτοδιάθεσης μέχρι αποχωρισμού για όλους. Θέλει την ελευθερία του, τη δουλειά του, την
επικράτηση της θέλησής του που του πνίγει ο Μεταξάς. Εξωτερικά συμμαχία με την ΕΣΣΔ και
αληθινή βαλκανική συνεννόηση. Οι λαοί και φαντάροι της Ελλάδας και Ιταλίας δεν είναι εχθροί μα
αδέλφια και η συναδέλφωσή τους στο μέτωπο θα σταματήσει τον πόλεμο που κάνουν οι
εκμεταλλευτές νεοαποικιοκράτες τους. Για να γίνουν όλα αυτά λαός και στρατός πρέπει ν'
ανατρέψουν τη μοναρχοφασιστική διχτατορία του Μεταξά που είναι ο κύριος και βασικός εχθρός
τους και να εγκαθιδρύσουν τη λαϊκή αντιφασιστική κυβέρνηση. Για να μπορεί ένας λαός να κρατά
την Εθνική λευτεριά πρέπει να είναι και εσωτερικά λεύτερος. Λαός εσωτερικά σκλάβος δε θάναι
άξιος να κρατήσει και την Εθνική του Ανεξαρτησία και κάθε νίκη του εσωτερικού του τυράννου θα
δυναμώνει τη σκλαβιά του.
Αυτός είναι σήμερα ο δρόμος του ΚΚΕ. Κάθε μέλος και στέλεχος οργάνωσης αυτή τη γραμμή πρέπει
να μπάσει στις μάζες και οργανώνοντάς τες γύρω από αυτή θα την επιβάλει νικηφόρα. Ακόμα μη
ξεχνάτε ούτε στιγμή τους φυλακισμένους και εξόριστούς μας. Στην Κέρκυρα κάθε στιγμή η ζωή των
καλύτερων παιδιών μας Νεφελούδη, Σιάντου, Παρτσαλίδη και τόσων άλλων είναι σε άμεσο κίνδυνο
από το μαχαίρι του Μεταξά και τις μπότες του Μουσολίνι. Εγώ είμαι γερός και καλά. Όλη μου η
σκέψη και η καρδιά μου είναι στο Κόμμα όπως και η ζωή μου είναι δοσμένη σ' αυτό.
Ζήτω το ΚΚΕ
Ζήτω η ΚΔ
Αθήνα κρατητήρια Γενικής Ασφάλειας 15/1/41
Γεια – Χαρά
ΝΙΚΟΣ ΖΑΧΑΡΙΑΔΗΣ

ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΗΣ, 07.07.1946

***
Η ΕΛΛΑΔΑ ΚΑΙ ΟΙ ΤΡΕΙΣ ΜΕΓΑΛΟΙ
Αυτές τις μέρες γίνεται η τρίτη κατά σειρά, μα η πρώτη μεταπολεμική συνάντηση, που κάνουν οι
τρεις Μεγάλοι. Η συνάντηση πρόκειται να βάλει τα θεμέλια για την οργάνωση της ειρήνης στην
Ευρώπη. Και πρέπει να το πούμε αμέσως: η πραγματοποίηση της ειρήνης είναι πολύ πιο δύσκολη
απ' την επίτευξη της νίκης. Κι αυτό, γιατί ο χιτλεροφασισμός συντρίφτηκε στρατιωτικά, πολεμικά, μα
δεν αφοπλίστηκε ακόμα ολότελα και ιδεολογικά, πολιτικά. Και ακριβώς σ' αυτό το ιδεολογικό –
πολίτικο πεδίο η παγκόσμια και πρώτ' απ' όλα η ευρωπαϊκή αντίδραση συγκεντρώνει τις
προσπάθειές της για να αναγκάσει τους λαούς να χάσουν πολιτικά τον πόλεμο που κέρδισαν
στρατιωτικά. Είναι εκείνοι οι παράγοντες που απ' τον πόλεμο μόνο κέρδιζαν, ενώ απ' την ειρήνη
μόνο να χάσουν έχουν. Γι' αυτό και ονειρεύονται τρίτο παγκόσμιο πόλεμο. Είναι η μαύρη αντίδραση
που τον πόλεμο απ' το μέτωπο ενάντια στον χιτλεροφασισμό προσπαθεί να τον μεταφέρει στο
εσωτερικό μέτωπο, να τον κάνει εμφύλιο πόλεμο. Γιατί μονάχα έτσι πιστεύει πως θα μπορέσει ν'
αλυσοδέσει τους λαούς, να τους αναγκάσει να πληρώσουν αυτοί τα σπασμένα, για να συνεχίσει η
πλουτοκρατική ολιγαρχία να συγκεντρώνει δισεκατομμύρια. Η επιδίωξη της παγκόσμιας αντίδρασης
είναι η αναβίωση του φασισμού και ένας καινούργιος τρίτος παγκόσμιος πόλεμος. Και η ιστορική
σημασία που έχει η καινούργια συνάντηση των Τριών, βρίσκεται ακριβώς στο ότι προορίζεται να
ματαιώσει τα σχεδία αυτά, να οργανώσει και να στερεώσει την ειρήνη, να ξεγυμνώσει και
αχρηστεύσει τα φασιστικά υπολείμματα και να κατοχυρώσει και ολοκληρώσει την ομαλή
δημοκρατική εξέλιξη στην Ευρώπη, που προκήρυξε και εγκαινίασε η Γιάλτα.
Αν θελήσει κανένας ν' ανασκοπήσει το δρόμο που πέρασε η Ευρώπη απ' τη Γιάλτα μέχρι σήμερα, δεν
μπορεί παρά νάναι αισιόδοξος. Στρατιωτικοπολεμικά ο χιτλεροφασισμός έχει συντρίβει. Η οργάνωση
της ειρήνης προχωρεί σταθερά. Η δημοκρατική εξέλιξη και αναδιοργάνωση στην Ευρώπη και στα
Βαλκάνια προχωρεί σταθερά και ικανοποιητικά. Υπάρχουν φυσικά και σκοτεινά σημεία. Και το πιο
μαύρο σήμερα στο χάρτη της Ευρώπης είναι η Ελλάδα. Είναι η πιο αχάριστη και ταπεινωτική
ομολογία που μπορεί σήμερα να κάνει ένας Έλληνας.

34
Υπάρχει στην Ελλάδα ένας μοναδικός ραδιοφωνικός σταθμός. Στην Αθήνα. Μας τον χάρισε η
διχτατορία του Μεταξά και το θεώρησε για πολιτισμό. Την Κυριακή το πρωΐ όλοι οι Έλληνες
βλαστήμησαν τη μοίρα τους. Γιατί μονάχα το νεοελληνικό φασιστικό αίσχος έχει την ικανότητα της
Κίρκης: να μεταβάλει τον πολιτισμό σε γουρούνι. Εκείνο το υστερικό γρύλισμα «Σόφια – Βελιγράδι –
Μόσχα» και «Να πάμε να καταλάβουμε αμέσως τη Βόρειο Ήπειρο», «Θάνατος στον Τίτο» κτλ
αποτελεί τη μεγαλύτερη νεοελληνική ασχήμια και καταισχύνη.
Αυτό είναι που βάφει μαύρα την Ελλάδα. Και την παρουσιάζει σαν πρωτοπορία της παγκόσμιας
αντίδρασης και εστία πολεμικής μόλυνσης. Γιατί η χώρα μας παρουσιάζει το πιο καταπληκτικό
θέαμα που θα μπορούσε να φανταστεί κανένας ύστερα απ' τη στρατιωτική συντριβή του φασισμού.
Η Ελλάδα είναι η μοναδική νικήτρια χώρα στην Ευρώπη και σ' όλο τον κόσμο, όπου η φασιστική
αντίδραση βρίσκεται σε άνοδο. Η χώρα με το πιο πρωτοπόρο και μαζικό κίνημα αντίστασης, που
τόσο ηρωϊσμό έδειξε και τόσες θυσίες πρόσφερε, βρίσκεται στα χέρια των δοσιλόγων. Την κρατάν
στα χέρια τους οι προδότες, αυτοί που συνεργάστηκαν με τους γερμανοφασίστες. Γιατί μόνο στην
Ελλάδα το κίνημα Αντίστασης βρίσκεται σε ολοκληρωτικό διωγμό.
Μόνο στην Ελλάδα καταστρέφονται καθημερινά τυπογραφεία, εγκαταστάσεις, γραφεία, περιουσίες
δημοκρατικών εφημερίδων και οργανώσεων.
Μόνο στη χώρα μας δολοφονούνται καθημερινά απ' τη φασιστική αντίδραση πρωτοπόροι αγωνιστές
της Αντίστασης. Δεκάδες χιλιάδες σαπίζουν στις φύλακες και εκατοντάδες χιλιάδες καταδιώκονται.
Μόνο στη χώρα μας βιάζονται και κουρεύονται κορίτσια και γυναίκες, γιατί πολέμησαν σαν άνδρες
το χιτλεροφασίστα καταχτητή.
Μόνο σε μας διώκονται και πιάνονται, παραπέμπονται και καταδικάζονται σα λιποτάκτες και
εγκατάλειψη θέσης αξιωματικοί, φαντάροι, δημόσιοι υπάλληλοι, χωροφύλακες και αστυφύλακες,
που παράτησαν τις θέσεις τους υπηρεσίας στον καταχτητή και βγήκαν στο βουνό για να τον
πολεμήσουν.
Μόνο εδώ συλλαμβάνονται και δικάζονται για παράνομη οπλοφορία αγωνιστές της Αντίστασης,
γιατί στον καιρό της κατοχής, με το ντουφέκι στο χέρι, πολεμούσαν τον καταχτητή.
Μα το χειρότερο και το πιο ατιμωτικό είναι ότι μονάχα στην Ελλάδα, θα ανταμώσει κανένας το
θράσος, όλα αυτά, από τα πιο επίσημα στόματα, να χαρακτηρίζονται σαν προσωποποίηση της
Ελευθερίας !
Στην Ελλάδα σήμερα δεν υπάρχει ελευθερία τύπου, λόγου, οργάνωσης, συγκέντρωσης. Δεν υπάρχει
καμιά δημοκρατική ελευθερία. Κανένα δημοκρατικό δικαίωμα δε γίνεται σεβαστό. Από πατρίδα της
Δημοκρατίας, η Ελλάδα μεταβάλλεται σε τάφο της.
Στην χώρα μας σήμερα οργιάζει η πολιτική ανευθυνολογία και ασυδοσία. Ο ξενόδουλος
τυχοδιωκτισμός. Το πολιτικό έγκλημα και η πολιτική δολοφονία, που μένει πάντα ατιμώρητη. Το πιο
επιζήμιο και αντεθνικό σοβινιστικό παραλήρημα. Η πιο αναίσχυντη πατριδοκαπηλία. Και η πιο
ξετσίπωτη καταλήστευση του Λαού.
Είναι η χώρα οπού ο υπουργός της του Τύπου πατρονάρει και εμπνέει την αντισοβιετική ασχήμια.
Και όπου μέλος της επιτροπής, που καθορίζει την εξωτερική πολιτική της χώρας, είναι ο αμίμητος
Γονατάς, που την Κυριακή χειροκροτούσε όταν οι πουλημένοι πατριδέμποροι φώναζαν «Σόφια –
Μόσχα» και ζητούσαν άμεση πολεμική δράση ενάντια στις βαλκανικές Δημοκρατίες ! Και όμως απ'
την επιτροπή αυτή αποκλείεται το κίνημα Αντίστασης, η δημοκρατική πρωτοπορία του έθνους, το
Ε.Α.Μ.
Στην Ελλάδα σήμερα δεν υπάρχει τάξη, ησυχία, ομαλότητα, ακριβώς γιατί οργιάζει η τρομοκρατική
δεξιά, με την ανοχή και την υποστήριξη της Κυβέρνησης.

35
Με το σημερινό εσωτερικό καθεστώς της η Ελλάδα είναι ανάπηρη εσωτερικά, εστία διαταραχής και
προκλήσεων εξωτερικά.
Σ' αυτό δε φταίει ο Λαός της, γιατί τον πνίγει η βία και η τρομοκρατία.
Να γιατί σαν μια αποφασιστική συμβολή για να χτυπηθεί ο φασισμός και σταθεροποιηθεί η ειρήνη
στην Ευρώπη, είναι να εξασφαλιστεί και στην Ελλάδα η δημοκρατική τάξη και ζωή. Για το σκοπό
αυτό ο Λαός μας δε χρειάζεται παρά μονό μια μικρή βοήθεια απ' τους μεγάλους συμμάχους του. Και
τη βοήθεια αυτή οι τρεις σύμμαχοί μας έχουν υποχρέωση να μας τη δώσουν.
Η Αγγλία, οι Ενωμένες Πολιτείες της Αμερικής και η Σοβιετική Ένωση έχουν ιερή και απαραβίαστη
υποχρέωση τιμής να δώσουν στην Ελλάδα αυτό που σήμερα στην Ευρώπη έχει ο κάθε λαός που
πολέμησε. Δηλαδή να μας εξασφαλίσουν ομαλή δημοκρατική εξέλιξη. Να στείλουν οι τρεις Μεγάλοι
μια επιτροπή τους, που να εφαρμόσει και στην Ελλάδα τις αρχές της Γιάλτας. Για να μπορέσει και ο
ελληνικός Λαός ν' αποφασίσει λεύτερα και ανεπηρέαστα για το εσωτερικό καθεστώς και τη
κυβέρνησή του.
Η Ελλάδα χρειάζεται σήμερα :
Ισότιμη φιλία και συμμαχία στη Μεσόγειο με την Αγγλία και στην Ευρώπη με τη Σοβιετική Ένωση.
Πολιτική φιλία με την Αμερική και Γαλλία.
Πλούσια, αρκετή και άτοκη οικονομική ενίσχυση απ' τους συμμάχους.
Συνεννόηση και συνεργασία με όλες τις βορεινές βαλκανικές Δημοκρατίες πάνω στη δημοκρατική
βάση : Αναγνώριση του απαραβίαστου για τα σύνορα του 1939. Καμιά βίαιη εδαφική μεταβολή από
καμιά πλευρά. Ειρηνική λύση για όλες τις διαφορές, με βάση το δικαίωμα της αυτοδιάθεσης και της
εθνικής ισοτιμίας για τις μειονότητες.
Ομαλή δημοκρατική εσωτερική εξέλιξη σε λεύτερες εκλογές, όπου ο Λαός μόνος ν' αποφασίσει για
το τι θα κάνει.
Αυτός είναι ο δημοκρατικός δρόμος για την Ελλάδα. Και το δρόμο αυτόν μπορεί να τον ανοίξει και
τον εξασφαλίσει η πανδημοκρατική συνεργασία από όλους εκείνους που αποκλείουν τις βίαιες
εσωτερικές εξελίξεις, τον εθνοχτόνο τυχοδιωχτισμό στην εξωτερική πολιτική και που δε
συνεργάστηκαν με τον καταχτητή.
Πάνω σ' αυτόν τον δρόμο η δημοκρατική Ελλάδα θα ξαναμπεί ισότιμα και άξια στη δημοκρατική
οικογένεια των λαών της Ευρώπης.
Στο έργο αυτό πρέπει να μας βοηθήσουν οι τρεις Μεγάλοι, που ανταμώνουν αυτές τις μέρες για το
καλό της Ευρώπης. Και προ παντός να μας βοηθήσει η Αγγλία, γιατί αν τόθελαν οι στρατιωτικές και
πολιτικές αγγλικές αρχές που βρίσκονται στον τόπο μας, η κατάσταση στην Ελλάδα θάλλαζε ριζικά σε
εικοσιτέσσερις ώρες. Αυτή είναι η πεποίθηση που έχει η μεγάλη πλειοψηφία του Λαού μας.
Ν. ΖΑΧΑΡΙΑΔΗΣ
ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΗΣ, 12-07-1945
***
Η «ΑΠΟΛΟΓΙΑ» ΜΟΥ

36
Η σημερινή ελληνική δικαιοσύνη με καλεί μπροστά της σαν κατηγορούμενο. Δικαίωμά της. Μα
απέναντι στον ελληνικό Λαό παρουσιάζομαι μόνο σαν κατήγορος. Και κατηγορούμενος είναι το
εσωτερικό καθεστώς μας, οι μωροί πολιτικά και τυχοδιωκτικοί εθνικά παράγοντες, εκείνοι που είναι
υπεύθυνοι για τα χάλια τα ανεκδιήγητα, που ο τόπος μας σήμερα παρουσιάζει, εσωτερικά και
εξωτερικά.
Το ότι υπάρχει στην Ελλάδα και δρα στρατιωτικός σύνδεσμος είναι παγκόσμιο μυστικό που, όπως
φαίνεται, μονάχα η ελληνική δικαιοσύνη το αγνοεί. Την ύπαρξη την κατάγγειλε ανοιχτά ο
δημοκρατικός πολιτευτής κ. Τσουδερός, που παράδωσε, μάλιστα, στην κυβέρνηση και το
καταστατικό του συνδέσμου αυτού. Ο ίδιος ο πρωθυπουργός της σημερινής κυβέρνησης σε
ανακοίνωσή του ομολόγησε ότι υπάρχουν ακόμα και σήμερα απομεινάρια και υπολείμματα του
στρατιωτικού συνδέσμου. Είναι ο ίδιος εκείνος σύνδεσμος που ιδρύθηκε στον καιρό της 4ης
Αυγούστου για να εξασφαλίσει από κάθε λαϊκή απειλή τη διχτατορία του Μεταξά και το θρόνο του
Γκλύξμπουργκ. Τους ιδίους σκοπούς επιδιώκει και σήμερα: να ξαναφέρει τη 4η Αυγούστου και τον
Γκλύξμπουργκ. Ο πρώτος μυστικός σύμβουλος του Μεταξά Διάκος και ο περιβόητος Μανιαδάκης
αλληλογραφούν με το Γρίβα και τους παράγοντες του στρατιωτικού συνδέσμου. Δίνονται εντολές και
κατευθύνσεις. Και το πιο χαραχτηριστικό και ανησυχητικό είναι ότι η σημερινή ελληνική δικαιοσύνη
καλύπτει και προστατεύει όλες αυτές τις προσπάθειες και οργανώσεις που αποβλέπουν σε μια βίαιη
παλινόρθωση του Γκλύξμπουργκ και της 4ης Αυγούστου με τους ίδιους νόμους που για
αυτοπροστασία της είχε σκαρώσει η διχτατορία του Μεταξά! Μ' αυτούς τους νόμους με δικάζει
σήμερα!
Βεντήρης, Λιώσης, Λάϊος,Γρίβας και Αντωνακέας, αυτοί οργανώνουν και διευθύνουν την
τρομοκρατία σ' όλην την Ελλάδα. Και αυτοί είναι ο στρατιωτικός σύνδεσμος, το κεφάλι του. Πάει ο
Βεντήρης στην Κρήτη αμέσως ξεσπά και αυτού, που ήταν ήσυχο νησί μέσα στον ελληνικό κυκεώνα
της τρομοκρατίας, η δολοφονική δράση της αντίδρασης. Ο Γρίβας κυβερνά σήμερα και διακηρύσσει
ανοιχτά και ξετσίπωτα: Η Βάρκιζα είναι μόνο απ' την Ομόνοια μέχρι το Σύνταγμα. Στην υπόλοιπη
Ελλάδα κυβερνάω εγώ!
Μέσα στο στρατό ο στρατιωτικός σύνδεσμος κυριαρχεί απόλυτα, καταρτίζει όπως θέλει τους
πινάκες, ξεκαθαρίζει το σώμα των αξιωματικών όπως του συφέρνει, κρατώντας μόνον εκείνους που
τον υπηρετούν πιστά. Πριν λίγες μέρες ο υπουργός των Εσωτερικών κάλεσε το Γρίβα και του
σύστησε ησυχία και προσωρινή κάλμα. Ο Γρίβας αρνήθηκε και έφυγε απειλώντας. Η κυβέρνηση και
οι αγγλικές αρχές, που ξέραν πολύ καλά ότι ετοιμάζεται πραξικόπημα, διέταξαν γενική επιφυλακή σ'
όλο το Κράτος. Και όλοι γνωρίζουν ότι το πραξικόπημα αυτό το οργανώνει και το κατευθύνει ο
στρατιωτικός σύνδεσμος, ο Βεντήρης, ο Λάϊος και ο Γρίβας. Μπροστά στη γενική κατακραυγή η
κυβέρνηση έγκρινε μια συνταχτική πράξη, που στρέφεται, τυπικά τουλάχιστον, ενάντια στις ένοπλες
δολοφονικές ομάδες, που κατάρτισαν και καταρτίζουν, εξόπλισαν και εξοπλίζουν οι πραξικοπηματίες
αυτοί !
Όλα αυτά είναι πασίγνωστα. Τα ξέρει και τα παραξέρει, μάλιστα, και το εξωτερικό. Και, φαίνεται,
πως μόνο η ελληνική δικαιοσύνη τ' αγνοεί. Γι' αυτό και παραπέμπει το «Ριζοσπάστη» και μένα σε
δίκη. Επειδή δημοσιεύσαμε ένα γράμμα, που μας έστειλε ένας τίμιος και πατριώτης αξιωματικός του
στρατού, που το συμφέρον της πατρίδας τόβαλε πάνω από κάθε άλλο. Φυσικά, ο υφυπουργός των
Στρατιωτικών κύριος Δράκος αρνιέται ότι στρατιωτικός σύνδεσμος υπάρχει. Μα τόσο
καταθορυβήθηκε απ' τις αποκαλύψεις του αντισυνταγματάρχη, που κάλεσε τους αξιωματικούς του
και τους σύστησε να είναι λιγότερο φλύαροι και πιότερο προσεκτικοί γιατί ακούν και άλλοι τις
επικίνδυνες φλυαρίες !
Αυτά για το στρατιωτικό σύνδεσμο. Μα το κατηγορητήριο περιλαμβάνει και μια ακόμα κατηγορία.
Το γράμμα του αντισυνταγματάρχη μιλούσε και γι' αυτά που άκουσε ο αξιωματικός αυτός για τις
προετοιμασίες που γίνονται για μια εισβολή στη Βορ. Ήπειρο.
Πρώτ' απ' όλα, οι δυο μάρτυρες κατηγορίας, ο υπουργός των Στρατιωτικών κ Δράκος και ο αρχηγός
του επιτελείου κ. Δρομάζος στις ένορκες καταθέσεις τους δεν αρνούνται ότι στα ελληνοαλβανικά
σύνορα συγκεντρώθηκαν και κινήθηκαν ελληνικές δυνάμεις, λένε, μόνο, ότι αυτό έγινε για λόγους
συνοριακής ασφάλειας.

37
Ύστερα, τις μέρες εκείνες, μια σειρά από ελληνικές εφημερίδες, όπως το «Εμπρός», η «Καθημερινή»
και το «Ελληνικό Αίμα», καλούσαν ανοιχτά να καταληφθεί άμεσα και βίαια η Βόρεια Ήπειρος απ' τις
ένοπλες ελληνικές δυνάμεις.
Τρίτο, είναι γεγονός αναμφισβήτητο, ότι ο Γρίβας και ο στρατιωτικός σύνδεσμος κατάρτιζε και
καταρτίζει, έστειλε και στέλνει ειδικά ένοπλα αποσπάσματα από χίτες και παρόμοιους στην Ήπειρο,
που για σκοπό έχουν να επαναλάβουν το πείραμα του Ζωγράφου στα 1912.
Τέταρτο, το πιο χειροπιαστό, η συγκέντρωση πούγινε την Κυριακή στο «Κεντρικό» και που ο
πραγματικός οργανωτής και εμψυχωτής της ήταν η παρέα του Γρίβα, δηλαδή ο στρατιωτικός
σύνδεσμος. Στη συγκέντρωση αυτή, που τη μετάδωσε στις άκρες του κόσμου ο κρατικός, επίσημος
ραδιοφωνικός σταθμός, πήρε μέρος και αρχηγός κόμματος και μέλος της επιτροπής, που καθορίζει
την εξωτερική πολιτική της Ελλάδας, ο κ. Γονατάς. Στη συγκέντρωση αυτή γρύλιζαν οι εγκάθετοι και
οι πουλημένοι: «Να πάμε αμέσως να τη καταλάβουμε τη Βόρειο Ήπειρο», «Σόφια – Μόσχα» ! Και ο
κ. Γονατάς χειροκροτούσε.
Και η ελληνική δικαιοσύνη δεν επεμβαίνει ενώ τόσο αντεθνικά και επίσημα εκτίθεται η Ελλάδα. Και
όμως παραπέμπει και δικάζει γιατί βρεθήκαν Έλληνες πατριώτες αξιωματικοί και πολίτες της
Ελλάδας που κατάγγειλαν ανοιχτά αντεθνικούς τυχοδιωκτισμούς και έτσι πρόλαβαν εθνικές
καταστροφές και εξευτελισμούς.
Υπάρχει και ένα τρίτο ζήτημα. Το όνομα του κ. αντισυνταγματάρχη. Ο κ. Εισαγγελέας των
Πλημμελειοδικείου θέλησε να το μάθει. Μα μια τέτοια ερώτηση ηθικά δε στέκει. Γιατί η ουσία δε
βρίσκεται στο όνομα του αξιωματικού μα σ' αυτά που καταγγέλει. Και αυτά είναι αληθινά. Η ηθική
τάξη επιβάλει το όνομα να μη δημοσιευθεί. Αυτό είναι το πρωταρχικό. Δεύτερο, αν το όνομα
δημοσιευθεί θα διατρέξει κίνδυνο η ζωή του γιατί η αντίδραση θα επιδιώξει να τον δολοφονήσει.
Και η πείρα μας έδειξε ότι σε κάτι τέτοια συνήθως πετυχαίνει. Τρίτο, αν κοινοποιηθεί το όνομα, στο
μέλλον άλλοι αξιωματικοί θα διστάσουν να ξανακαταγγείλουν επικίνδυνες για το έθνος προθέσεις
και ενέργειες. Και η εθνική ζημιά θα μπορούσε να είναι πολύ μεγάλη. Και μια απόδειξη για το ότι
σωστά δε δημοσιεύτηκε το όνομα είναι και το γεγονός ότι βρέθηκαν και άλλοι τίμιοι και πατριώτες
αξιωματικοί, που γράψαν και αυτοί γράμματα και κατάγγειλαν, μα τη φορά αυτή πολύ πιο θετικά
και συγκεκριμένα γεγονότα και ονόματα. Θα τα δημοσιεύσουμε και αυτά αν χρειαστεί.
Υπάρχει, τώρα, ένα τέταρτο τελευταίο ζήτημα. Ένας αρχηγός κόμματος δεν ενεργεί συνήθως όπως
στην περίπτωση αυτή έκανε την ενέργειά του ο Ζαχαριάδης. Θάπρεπε το γράμμα να δοθεί στην
κυβέρνηση ή να διαβαστεί στην επιτροπή των Εξωτερικών. Ρωτάμε τώρα ποιο θα ήταν το
αποτέλεσμα; Το γραμμα θάμπαινε στο χρονοντούλαπο, ο αντισυνταγματάρχης θα διώχνονταν απ' το
στρατό, ή θα πάθαινε κάτι χειρότερο και ... οι δράστες θα συνέχιζαν ανενόχλητοι τη δουλειά τους.
Ένα πολιτικό κόμμα έναν αποκλειστικό προορισμό έχει : να εξυπηρετεί το Λαό και τον τόπο του πάνω
από κάθε άλλο κομματικό είτε προσωπικό συμφέρο. Και να κάνει όλα όσα πιστεύει ότι ωφελούν το
Λαό και τον τόπο. Αυτό έκανε και στην περίπτωση αυτή, όπως πάντα, το Κ.Κ.Ε. και αυτός που
ονομάζουν αρχηγό του.
Έτσι έχει το ζήτημα της παραπομπής και της σημερινής δίκης. Και να γιατί δεν πρόκειται για
κατηγορούμενο, μα για κατήγορο. Γιατί, ουσιαστικά, ο κ. αντισυνταγματάρχης με το γράμμα του και
ο «Ριζοσπάστης» με τη δημοσίευση του γράμματος πρόσφεραν μια αναμφισβήτητη θετική εθνική
υπηρεσία. Μα, ταυτόχρονα, με τη δίκη αυτή φωτίζεται ξανά γενικότερα ολόκληρο το σημερινό
νεοελληνικό πρόβλημα και ιδιαίτερα οι σχέσεις της Ελλάδας προς το εξωτερικό.
Μια απ' τις κύριες και πρωταρχικές προσπάθειες της αντίδρασης είναι να παρουσιάζει την Ελλάδα
σαν κέντρο διαταραχής της ησυχίας και τάξης στα Βαλκάνια και να κάνει όσα μπορεί για να
δηλητηριάζει τις σχέσεις με τις βορεινές βαλκανικές δημοκρατίες και τη Μεγάλη Σοβιετική Ένωση.
Μια αδιαμφισβήτητη απόδειξη: Προχτές το βράδυ μίλησε ο πρωθυπουργός κ. Βούλγαρης και
διέψευσε κατηγορηματικά ότι γίνονται μετακινήσεις ξενών στρατευμάτων στα σύνορά μας. Και όμως
αμέσως ύστερα απ' το λόγο του κ. Πρωθυπουργού, ο ραδιοφωνικός σταθμός μετάδωσε ειδήσεις για
τέτοιες μετακινήσεις και οι χθεσινές εφημερίδες καταπιάνονται όλες με τις διαδόσεις αυτές, που

38
είναι σκόπιμες και, όπως τόνισε ο κ. Βούλγαρης, αποβλέπουν στο να δημιουργήσουν ανησυχητικήν
ατμόσφαιραν στις διεθνείς σχέσεις.
Και όμως, τις διαδόσεις αυτές τις υποθάλπει και τις ενθαρρύνει ο υφυπουργός του Τύπου που, όπως
φαίνεται, δε συμφωνεί με τον κ. Πρόεδρον της Κυβέρνησης.
Η προσπάθεια όμως αυτή της αντίδρασης να κατασυκοφαντεί την Ελλάδα στο εξωτερικό με τις
τυχοδιωκτικές ενέργειές της πρέπει ν' αρχίσει ν' ανησυχεί το Λαό μας. Η χώρα μας κατέχει ένα
ανεχτίμητο κεφάλαιο στην εσωτερική της πολιτική. Είναι η εχτίμηση και η εμπιστοσύνη που έχει
ολόκληρος ο κόσμος μα ιδιαίτερα οι βορεινές βαλκανικές δημοκρατίες και η Σοβιετική Ένωση προς
το δημοκρατικό μας κόσμο. Το κεφάλαιο αυτό είναι πανεθνικό και δε θα πρέπει σε κανένα να
επιτρέψουμε να το καταστρέψει. Γιατί αύριο μ' αυτό θα χτίσουμε την ασφάλειά μας, την ειρήνη μας
και θα κατοχυρώσουμε ατράνταχτα την ακεραιότητα και ανεξαρτησία μας. Καμιά από τις βορεινές
βαλκανικές δημοκρατίες, ούτε η Γιουγκοσλαβία, ούτε η Βουλγαρία, ούτε η Αλβανία έχουν
διατυπώσει εδαφικές αξιώσεις σε βάρος μας. Ξέρουν ότι ο δημοκρατικός ελληνικός κόσμος
αποκρούει τέτοιες αξιώσεις, όπως δε διατυπώνει ούτε και ο ίδιος παρόμοιες σε βάρος άλλων. Όσες
διαφορές υπάρχουν μπορεί και πρέπει να λυθούν ειρηνικά, χωρίς βία, με αμοιβαία κατανόηση και
συγκατάβαση, λαϊκά, δημοκρατικά. Πάνω σ' αυτή τη βάση θα χτίσουμε το οικοδόμημα της
βαλκανικής φιλίας και ειρήνης και ολόπλευρης συνεργασίας.
Με τη προστασία και ενίσχυση τόσο της Μεγάλης Αγγλίας, όσο και της Μεγάλης Ρωσίας, που και
σήμερα ακόμα καταλαβαίνει τις ανάγκες και, όπως αφήνουν να υπονοηθεί ξένες ειδήσεις, είναι
έτοιμη να μας βοηθήσει να τις αντιμετωπίσουμε κατά τον πιο ικανοποιητικό για μας τρόπο.
Προϋπόθεση όμως για όλα είναι να εξασφαλιστεί μια ομαλή εσωτερική δημοκρατική εξέλιξη. Εδώ το
λόγο έχει ο δημοκρατικός νεοελληνικός κόσμος στο σύνολό του.
Εμείς πάνω στο σημείο αυτό είπαμε τις γνώμες μας, κάναμε τις προτάσεις μας και περιμένουμε.
Ν. ΖΑΧΑΡΙΑΔΗΣ
ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΗΣ, 14-7-1945, σελ. 1
***
ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ του σ. Ζαχαριάδη Με το «Νιούς Κρόνικλ»
ΛΟΝΔΙΝΟ, 20 (Ιδ. υπ.) - Η φιλελεύθερη εφημερίδα «Νιούς Κρόνικλ» δημοσιεύει συνέντευξη του
ανταποκριτή της στην Αθήνα με τον αρχηγό του κομμουνιστικού κόμματος Ζαχαριάδη. Ο αρχηγός
του Κ.Κ.Ε. εξέφρασε στον Άγγλο ανταποκριτή την πεποίθησή του ότι οι τρεις μεγάλες δυνάμεις
μπορούν να δώσουν λύση για τη διευθέτηση των εδαφικών ζητημάτων. Ο αρχηγός του Κ.Κ.Ε.
εκφράστηκε – τηλεγραφεί ο Άγγλος ανταποκριτής – έντονα υπέρ των ελληνικών συνόρων του 1939
και πρόσθεσε : «Το Κ.Κ.Ε. δε θα δεχθεί ποτέ να εκχωρήσει ούτε σπιθαμή από τα ελληνικά εδάφη.
Ούτε θέλει εδάφη που είχαν τα γειτονικά κράτη στα 1939. Αποκρούει την αναθεώρηση του
εδαφικού καθεστώτος με βίαια μέσα. Έτσι π.χ. το ζήτημα της Β. Ηπείρου μπορεί να λυθεί αν
ακουσθεί η γνώμη του πληθυσμού». Για την Ελληνική Μακεδονία ο σ. Ζαχαριάδης είπε ότι η
τεράστια πλειοψηφία της αποτελείται από Έλληνες. Πρέπει όμως να εξασφαλιστούν ίσα δικαιώματα
στη σλαβική μειονότητα.
Για το ζήτημα της διεξαγωγής ελεύθερων εκλογών στην Ελλάδα ο σ. Ζαχαριάδης δήλωσε ότι η
καλύτερη εγγύηση θάταν να διενεργηθούν από μια επιτροπή, στην οποία να μετέχουν αντιπρόσωποι
των τριών Δυνάμεων καθώς και αντιπρόσωποι της ελληνικής κυβέρνησης από όλα τα κόμματα που
δε συνεργάσθηκαν με τον εχθρό. Το Κ.Κ.Ε. θα υποστηρίξει μια τέτοια κυβέρνηση έστω κι αν δεν
επρόκειτο να μετάσχει σ' αυτή.

39
Σ. «Ρ.» : Τα ......... σημεία της συνέντευξης του σ. Ζαχαριάδη με τον ανταποκριτή της μεγάλης
φιλελεύθερης εφημερίδας «Νιούς Κρόνικλ» μεταδοθήκαν χθες το βράδυ από το ραδιοσταθμό του
Λονδίνου στην ελληνική εκπομπή.
ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΗΣ, 21-07-1945
***
ΟΙ ΥΠΕΥΘΥΝΟΙ
Ορισμένοι [................ .......... ................. ..............] βάζουν τις μέρες αυτές για μια ακόμα φορά
επιτάχτηκα στην ημερήσια διάταξη της πολιτικής ζωής μας το πρόβλημα για μια πολιτική
αντιπροσωπευτική κυβέρνηση. Η σημερινή κυβέρνηση παρουσιάζει μια πλέρια ανικανότητα και
χρεοκοπία. Ουσιαστικά από πρώτη αρχή δεν είναι παρά ένα ετεροκίνητο στα χέρια του ΣΑΝ και της
μοναρχοφασιστικής κλίκας. Η Ελλάδα στέκει κιόλας μπροστά σε αδιέξοδο και η αντιδραστική δεξιά
απόδειξε με τα έργα της, την καθημερινή πράξη της, ότι μόνο στο χειρότερο, μονάχα στην
ολοκληρωτική καταστροφή μπορεί να την οδηγήσει. Σχετικά με την εξωτερική θέση της η Ελλάδα,
βαλκανικά, ευρωπαϊκά και διεθνώς βρίσκεται σε μια απομόνωση που ολοένα και μεγαλώνει χάρη
στον αντεθνικό τυχοδιωκτισμό που εφαρμόζει η μοναρχοφασιστική αντίδραση με την υποστήριξη
που της δίνει η κυβέρνηση.
Την τέτοια κατάσταση και θέση της χώρας μας την καθορίσαν και την υπογράμμισαν έντονα δυο
παράγοντες του δημοκρατικού κόσμου. Ο αρχηγός των Προοδευτικών κ. Καφαντάρης και ο κ.
Σοφιανόπουλος. Και οι δυο έβαλαν και τόνισαν την ανάγκη για μια άμεση κυβερνητική αλλαγή. Την
αλλαγή αυτή την επιβάλουν όχι μονάχα οι γνωστοί εσωτερικοί λόγοι. Είναι και μια επιτακτική
απαίτηση, που μας βάζει η παγκόσμια και πρώτ' απ' όλα η ευρωπαϊκή κοινή γνώμη. Ζητάν απ' την
Ελλάδα να αποκαταστήσει μια ομαλή δημοκρατική εσωτερική εξέλιξη. Πάνω στο πνεύμα της Γιάλτας
και δίχως καμιά αμφιβολία και μάλιστα πιο επίμονα ακόμα πάνω στο πνεύμα του Πότσνταμ. Και την
ωριμότητα αυτής της απαίτησης τη φώτισαν έντονα και αδιαμφισβήτητα και οι αγγλικές εκλογές που
τ' αποτελέσματά τους έπεσαν σαν εκμηδενιστικός καταπέλτης πάνω στα κούφια κεφάλια του
μοναρχοφασιστικού μας πάνθεου. Η ιστορία θα πρέπει ν' αναφέρει κάπου σαν υποσημείωση, ότι
απ' την πλευρά της εξωτερικής πολίτικης τους Τόρρυδες τους χαντάκωσαν περισσότερο από κάθε
άλλον, όχι μόνο η πολιτική τους στην Ελλάδα και η δυναμική τους επέμβαση στα εσωτερικά μας τον
περασμένο Δεκέμβρη μα, ίσως ακόμα περισσότερο, οι φίλοι τους οι μοναρχοφασίστες εδώ σε μας,
που όλα τους τα εγκλήματα, την τρομοκρατία και τις δολοφονίες τα παρουσίαζαν σα νάναι
εγκριμένα και εμπνευσμένα απ' τις αγγλικές στρατιωτικές και πολιτικές αρχές στον τόπο μας.
Μπορούμε λοιπόν δίχως κανένα δισταγμό να υποστηρίζουμε, ότι εσωτερικά και εξωτερικά η
σημερινή στιγμή είναι η πιο ευνοϊκή και ώριμη για μια κυβερνητική αλλαγή που θ' αποκαταστήσει
την Ελλάδα στην παγκόσμια δημοκρατική συνείδηση και θα την προφυλάξει από εθνικά
παραστρατήματα και καταστροφές. Και ακριβώς επειδή η κατάσταση είναι σήμερα για μας κρίσιμη
μα και κατάλληλη, ο καθένας που φέρνει λίγες είτε περισσότερες ευθύνες για τις τύχες της χώρας
αυτής, πρέπει να καθαρίσει, όσο χωράει πιο ανοιχτά, τη θέση του. Ποιοι είναι οι υπεύθυνοι για τη
σημερινή τραγική εσωτερική κατάσταση και την οικτρή εξωτερική μας θέση; Ποιος στέκεται εμπόδιο
σε μια εσωτερική αλλαγή προς ομαλή δημοκρατική εξέλιξη με πολιτική αντιπροσωπευτική
κυβέρνηση;
Θάταν λάθος αν για κύριους υπεύθυνους καθορίζαμε το ΣΑΝ και τους χίτες και τους Γρίβες και τα
άλλα κινούμενα που οργανώνουν πραξικοπήματα και δολοφονίες. Αυτοί δεν είναι παρά μονάχα τα
εκτελεστικά όργανα που εξυπηρετούν ξένα, αντιλαϊκά συμφέροντα. Οι πλουτοκράτες εκμεταλλευτές,
οι συνεργάτες με τον καταχτητή και οι δωσίλογοι, με λίγα λόγια η χρηματιστική ολιγαρχία· αυτοί
είναι οι παράγοντες εκείνοι, που φτιάσαν την 4η Αυγούστου. Που πούλησαν την Ελλάδα στους
γερμανοφασίστες καταχτητές. Και που σήμερα θέλουν με το στανιό και με τη βία να ξαναφέρουν το
Γκλύξμπουργκ και να ξαναφτιάσουν το μοναρχοφασιστικό τεταρτοαυγουστιανό καθεστώς. Και πίσω
απ' την ολιγαρχία αυτή, τη χρηματιστική, στέκονται οι πολιτικά υπεύθυνοι.
Πρώτος και καλύτερος ο Μακαριώτατος Αντιβασιλέας. Πρέπει να του το πούμε καθαρά και ξάστερα:
Φέρνει βαριά και συντριπτική την ευθύνη για τα σημερινά χάλια που καταντήσαμε. Σκεπάζει και

40
καλύπτει, προστατεύει και ενισχύει το δοσιλογισμό, την εθνική προδοσία του αντιδραστικού
τυχοδιωκτισμού, την τρομοκρατία και τα πραξικοπηματικά σχέδια της μοναρχοφασιστικής δεξιάς.
Αυτός κρατά και την κυβέρνηση, που κάθε άλλο παρά εθνικά και λαϊκά συμφέροντα εξυπηρετεί. Ο
Μακαριώτατος, που δεν προήλθε από τη θέληση του λαού και δεν έχει καμιά σχέση μ' αυτόν και η
κυβέρνηση που διορίσθηκε από ξένη, εξωελληνική δύναμη και που ανταποκρίνεται στις προσδοκίες
του Μακαριωτάτου, αποτελούν τέτοιο εμπόδιο, που θα πρέπει να βγει από τη μέση, αν θελήσουμε
ν' αποκαταστήσουμε στην Ελλάδα ομαλή δημοκρατική εξέλιξη.
Δεύτερος υπεύθυνος: Το Μαύρο Μέτωπο του ............. Γονατά, και το Λαϊκό Κόμμα που σ' όλο το
διάστημα της κατοχής πρόσφερε στον καταχτητή τα πολιτικά και στρατιωτικά στελέχη για την
προδοσία, τη συνθηκολόγηση και τη συνεργασία με το χιτλεροφασισμό. Το Λαϊκό Κόμμα, σαν
ιστορία, παράδοση, ιδεολογία, πολιτική πράξη και δράση είναι το 100% κόμμα της προδοσίας και
του ξεπουλήματος της χώρας. Δεν έχει καμιά απόλυτα σχέση με το εθνικό αίσθημα και συμφέρο.
Είναι κόμμα που πάντα ήταν ως το κόκαλο πουλημένο στους ξένους, στο βαρόνο Σεγκ στα 1914-17,
στο Νουμπάχερ στα 1941-44 και σ' άλλους ξένους εμπνευστές και χρηματοδότες, πάντα ύποπτο για
εθνική προδοσία. Είναι το κόμμα, που στα 1916 παράδωσε στους Γερμανοβουλγάρους την
Ανατολική Μακεδονία και Θράκη και ολόκληρο σώμα ελληνικού στρατού. Είναι το κόμμα που φέρνει
την κύρια ευθύνη για την προδοσία και συνθηκολόγηση του 1941 και για τη συνεργασία του 194144. Το Λαϊκό Κόμμα σαν καθοδήγηση και πολιτική δεν είναι ούτε ήταν πότε κόμμα εθνικό – ελληνικό
και πρέπει να εξοστρακισθεί απ' την εθνική και λαϊκή ζωή και ανάπτυξή μας. Στην ίδια κατηγορία
ανήκουν και όλοι οι αντιδραστικοί του Μαύρου Μετώπου με επί κεφαλής τον αποστάτη της
δημοκρατίας και ταγματαλήτη δοσίλογο Γονατά.
Μα εδώ δεν τελειώνει ακόμα ο κατάλογος. Μια βαρύτατη και ανεξαγόραστη ευθύνη φέρνει
προσωπικά ο αρχηγός των Φιλελεύθερων κ. Σοφούλης. Αυτός προσωπικά τις μέρες αυτές τορπίλισε
και ματαίωσε όλες τις προσπάθειες που γένηκαν για να σχηματισθεί πολιτική κυβέρνηση. Αν ακόμα
στέκει ο κ. Βούλγαρης, είναι γιατί τον στήριξε ο κ. Σοφούλης. Τον αρχηγό των Φιλελευθέρων τον
βαρύνουν απ' τον καιρό της κατοχής στοιχεία πολύ βαριά, γράμματα και τηλεγραφήματα
καταθλιπτικά και εξουθενωτικά. Για να διακοπεί η θλιβερή συνέχεια απ' το κοντινό επιβαρυντικό
παρελθόν ο κ. αρχηγός των Φιλελευθέρων, πρέπει να κάνει αποφασιστική στροφή προς τη
δημοκρατία και το λαϊκό θέλημα. Αν δεν το κάνει, τότε θα τον βαρύνει προσωπικά εκμηδενιστική
ευθύνη.
Αυτοί είναι οι εσωτερικοί παράγοντες, οι υπεύθυνοι για τη σημερινή κατάσταση. Φυσικά υπάρχει
και ο απ' έξω παρεμβατισμός, που, όπως τόνισε πολλές φόρες το Κ.Κ.Ε., αν έλειπε, η εσωτερική μας
κατάσταση θάλλαζε ριζικά μέσα σε 24 ώρες. Μα ο εξωτερικός αυτός παράγοντας έβρισκε εύκολα
όργανα τους πιο πάνω εσωελληνικούς υποταχτικούς του. Και ύστερα, ο παράγοντας αυτός έπαθε
προχθές στην Αγγλία μια συντριπτική πανωλεθρία, που κάνει βάσιμη την ελπίδα ότι η Αγγλία, που
έχει στην ελληνική Μεσόγειο πολύ ζωτικά στρατηγικά συμφέροντα, που σήμερα κανένας δε μπορεί
να της αμφισβητήσει, θα αλλάξει μέθοδες πολιτείας στη χώρα μας. Μια τέτοια αλλαγή
ανταποκρίνεται απόλυτα στα πραγματικά συμφέροντα της Αγγλίας και του λαού της και επιβάλλεται
γιατί αυτό είναι το νόημα που πρέπει να βγάλουμε απ' τη προχθεσινή εκλογική ετυμηγορία του
αγγλικού λαού.
Το συμπέρασμα είναι καθαρό. Εσωτερικές και εξωτερικές συνθήκες είναι σήμερα περισσότερο από
κάθε άλλη φορά ευνοϊκές για μια κυβερνητική αλλαγή. Τώρα μάλιστα που στο Πότσνταμ οι τρεις
Μεγάλες Δημοκρατίες βάζουν τα θεμέλια για το δημοκρατικό ειρηνικό μέλλον στην Ευρώπη και σ'
όλον τον κόσμο.
Οι πολιτικές δημοκρατικές προσωπικότητες που πήραν την πρωτοβουλία για να πραγματοποιηθεί η
κυβερνητική αλλαγή, ας προχωρήσουν αποφασιστικά, χωρίς ν' ακούν αντιλαϊκές συμβουλές και
δίχως να επηρεάζονται από αντιδραστικούς πειρασμούς.
Η Ελλάδα σήμερα χρειάζεται ομαλή δημοκρατική εσωτερική εξέλιξη. Αυτό σημαίνει ν'
αποκατασταθεί ησυχία και τάξη και οι λαϊκές δημοκρατικές ελευθερίες. Να χαλιναγωγηθεί ο
μοναρχοφασισμός και ο δωσιλογισμός. Ν' αποκατασταθεί το κίνημα Αντίστασής και να δοθεί γενική
πολιτική αμνηστία. Να εξασφαλισθεί η δημοκρατική τάξη στο στρατό, στα σώματα ασφαλείας, στο
κρατικό μηχανισμό. Να κάνουμε λεύτερες εκλογές για κυρίαρχη συνταχτική συνέλευση που θα

41
δώσει το δημοκρατικό καταστατικό χάρτη της χώρας και τη λαϊκή εξουσία για τη λαϊκή
ανοικοδόμηση της Ελλάδας. Μια κυβέρνηση πολιτική αντιπροσωπευτική πρέπει να σχηματισθεί
αμέσως για να πραγματοποιήσει τις πιο πάνω απαραίτητες προϋποθέσεις που χρειάζονται για να
εξασφαλισθεί η δημοκρατική ομαλότητα στην Ελλάδα που θα φέρει στη λαϊκή της ανοικοδόμηση και
αναδημιουργία και στο κατοχύρωμα των εθνικών λαϊκών μας δικαίων.
Το Κ.Κ.Ε. δηλώνει πως δίχως καμιά φιλοδοξία θα υποστηρίξει με όλες του τις δυνάμεις όλους
εκείνους που αποβλέπουν σε μια τέτοια κυβερνητική μεταβολή.
Κάθε καθυστέρηση και αναβολή συσσωρεύει τους κίνδυνους και μεγαλώνει τις απειλές και τις ζημίες
εσωτερικές και εξωτερικές.
Ν. ΖΑΧΑΡΙΑΔΗΣ
ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΗΣ, 28-07-1945
***

42

ΝΑ ΠΑΡΑΙΤΗΘΕΙ ΑΜΕΣΩΣ Η ΚΥΒΕΡΝΗΣΗ ΚΑΙ ΝΑ ΣΧΗΜΑΤΙΣΘΕΙ ΧΩΡΙΣ ΚΑΘΥΣΤΕΡΗΣΗ
ΑΝΤΙΠΡΟΣΩΠΕΥΤΙΚΗ
ΔΗΛΩΣΕΙΣ ΤΟΥ ΑΡΧΗΓΟΥ ΤΟΥ Κ.Κ.Ε. σ. Ν. ΖΑΧΑΡΙΑΔΗ
Συντάκτης μας ρώτησε το σ. Ζαχαριάδη για τις «μυστηριώδεις» κινήσεις που γίνονται για να
πραγματοποιηθεί στα κρυφά μια κυβερνητική μεταβολή που δε θάλλαζε ουσιαστικά τη σημερινή
κατάσταση. Ο σ. Ζαχαριάδης δήλωσε τα εξής:
«Είναι ολοφάνερο, ότι ορισμένοι κύκλοι απ' τους πολύ και απ' τους λίγο γνωστούς πολιτικούς και
παραπολιτικολογούντες και κυρίως απ' αυτούς που είτε άμεσα είτε έμμεσα είναι υπεύθυνοι για την
τραγική σημερινή κατάστασή μας, βιάζονται να πραγματοποιήσουν την λαϊκή παροιμία «άλλαξε ο
Μανωλιός κι έβαλε τα ρούχα του αλλιώς». Και θέλουν να παρουσιασθούν προσαρμοσμένοι στο
καινούργιο κλίμα μπροστά στο νέο, όπως φαντάζονται, αφέντη.
Για μας ένα είναι ξεκάθαρο: Δεν πρόκειται να δεχθούμε μπαλώματα, με τη μορφή τέτοιων είτε
αλλιώτικων ανασχηματισμών κτλ.
Εκείνο που χρειάζεται είναι: Να παραιτηθεί αμέσως η κυβέρνηση. Και την καινούργια να τη
σχηματίσει ο πολιτικός εκείνος κόσμος, τα κόμματα εκείνα που δεν έχουν καμιά σχέση με το
δοσιλογισμό, εκείνα που πρωτοστάτησαν και πήραν μέρος στην Αντίσταση και που αποκλείουν τις
βίαιες εσωτερικές λύσεις και τον εξωτερικό ανεύθυνο τυχοδιωκτισμό.
Όσα μαγειρεύονται στα σκοτεινά, ούτε τα θέλει, ούτε θα τα δεχτεί ο Ελληνικός Λαός. Κατά τα άλλα
παραμένουμε στη γνωστή μας θέση που αποβλέπει στο να διευκολύνει τον άμεσο σχηματισμό
πολιτικής αντιπροσωπευτικής κυβέρνησης».
ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΗΣ, 29-07-1945
***
ΜΕ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΚΗ ΕΙΛΙΚΡΙΝΙΑ
Μια συζήτηση ανοιχτή και ντόμπρα είναι σήμερα απαραίτητη με την ΕΛΔ - Σοσιαλιστικό Κόμμα και
τον συναγ. Σβώλο.
Κανένας συνεπής δημοκράτης και οπαδός της Λαϊκής Δημοκρατίας, κανένας συνειδητός σοσιαλιστής
δε μπορεί σήμερα ν' αμφισβητήσει ότι πραγματικός μαζικός λαϊκός αγώνας για τη Λαϊκή Δημοκρατία
δε μπορεί να γίνει και να σταθεί αν δε θάχει για επίκεντρό του το Εθνικό Απελευθερωτικό Κίνημα.
Αυτό ήταν και παραμένει η ψυχή και το κίνητρο τόσο για το Κίνημα Εθνικής Αντίστασης, όσο και για
τη Λαϊκή Δημοκρατία. Το συμφέρον της Δημοκρατίας ζητά επιταχτικά και κατηγορηματικά, μέσα στο
ΕΑΜ είτε μαζί, δίπλα στο ΕΑΜ, κοινό δημοκρατικό μέτωπο, πανδημοκρατικό αγώνα. Αυτό δε
σημαίνει, ούτε μπορεί να σημαίνει απορρόφηση απ' το ΕΑΜ, είτε καταποντισμό μέσα στο ΕΑΜ και
πολιτική αυτοκτονία – πράγμα που τόσο το τρέμουν μερικοί υπερευαίσθητοι δημοσκοπτικοί – μα
αυτό πάει να πει ότι δίχως, είτε έξω απ' το ΕΑΜ δε μπορεί να υπάρχει στην Ελλάδα πραγματικός
δημοκρατικός αγώνας. Και για να μιλήσουμε και κάπως συγκεκριμένα: εκείνοι που διακηρύσσουν
ότι είναι πραγματικοί σοσιαλιστές και οπαδοί της Λαϊκής Δημοκρατίας, είτε δεν είναι ειλικρινείς και
ουσιαστικά σαμποτάρουν το ΕΑΜ (ενώ στα λόγια λένε ότι είναι σύμφωνοι με την πολιτική και τη
γραμμή του) είτε όταν φοβούνται την απορρόφηση και την εξαφάνισή τους μέσα στο ΕΑΜ
ομολογούν έμμεσα πρώτον τη μηδαμινότητα της πολιτικής επιρροής τους και δεύτερο ότι μόνο από
εγωιστικούς και μικρόψυχους λόγους δεν πάνε και δε συνεργάζονται με το ΕΑΜ, γιατί υπάρχει
φόβος να χάσουν την πολιτική υπόσταση και ατομικότητα. Αυτό δείχνει ότι σκέφτονται στενά και
λαθεμένα, γιατί, μαζί με το ΕΑΜ και μέσα στο ΕΑΜ μπορεί ένας πραγματικός δημοκράτης, με το
μυαλό και τη δουλειά του να αναδειχθεί σε ηγέτη της Λαϊκής Δημοκρατίας. Αυτό δείχνει, ακόμα, ότι

43
το περιορισμένο, το στενό ατομικό τους συμφέρον το βάζουν πάνω από το γενικό συμφέρον της
Δημοκρατίας.
Δε μπορούμε να βρούμε άλλους λόγους, που να εξηγούν την αρνητική στάση της ΕΛΔ - Σοσιαλιστικό
Κόμμα απέναντι στο εαμικό κόσμο μια και όχι μόνο μέχρι σήμερα ποτέ δε διακήρυξε είτε δεν
εκδήλωσε αντίθεση, είτε διαφωνίες με το ΕΑΜ, μα αντίθετα, υπάρχει μια απόλυτη, θα μπορούνε να
πει κανένας, σύμπτωση στις διαπιστώσεις πάνω στην εκτίμηση της κατάστασης και την πολιτική
γραμμή, τόσο που μοιάζει, σχεδόν, με αντιγραφή.
Υπάρχουν και άλλοι που αποδίδουν την αρνητική στάση της ΕΛΔ - Σοσιαλιστικό Κόμμα σε
μικροκομματικούς και παλαιοκομματικούς υπολογισμούς. Άκουσα, λόγου χάρη, έναν εργάτη, να
αναπτύσσει, με όχι μικρή ειρωνική διάθεση, ότι ύστερα απ' το Δεκέμβρη η ΕΛΔ περίμενε μια
συντριπτική για το ΚΚΕ διαρροή απ' τις γραμμές του, γι' αυτό και έφυγε απ' το ΕΑΜ και σκάρωσε ένα
.......... γύρω της για να δεχθεί αυτή τους δυσαρεστημένους και διαρρέοντες και να δημιουργηθεί
έτσι σε μεγάλο αριστερό Κόμμα !
Ύστερα απ' τη 12 Ολομέλεια της ΚΕ του ΚΚΕ η ΕΛΔ «......... τα χερια της», γιατί η γνωστή θέση απ' την
απόφαση της Ολομέλειας για την κοινωνική σύνθεση του Κ.Κ.Ε. θα δυσαρεστούσε τους
διανοούμενους του κόμματος και θα τους έστρεφε προς την ΕΛΔ !
Και ένα ακόμα από πολλά παράξενα. Τώρα, λέει, με τα αποτελέσματα που δώσαν οι αγγλικές
εκλογές, παρουσιάζεται για την ΕΛΔ – Σοσιαλιστικό Κόμμα μοναδική ευκαιρία να εμφανιστεί σαν το
ανάγλυφο του ........... ............. για την Ελλάδα, και να καρπωθεί έτσι όλα τα ...ελήματα απ' το
γεγονός ότι την κυβέρνηση στην Αγγλία την έχει σήμερα το Εργατικό Κόμμα. Και για να πετύχει πιο
καλά και πιο σίγουρα σκάρωσε ο Σβώλος στα γρήγορα την Επιτροπή Συνεργασίας Αγροτικών και
Σοσιαλιστικών Κομμάτων για να μεγαλώσει έτσι το ειδικό του βάρος στην Αγγλία.
Αυτά τα λέει ο κόσμος. Παρουσιαζουν μια πολιτική σοσιαλιστική κίνηση ότι πάει να κερδίσει
πολιτικά μόνο με την .......... . Την εμφανίζουν σαν ετερόφωτο ξενοκίνητο και με μπακάλικα πολιτικά
τερτίπια. Τα γράφουμε για να δώσουμε στην ΕΛΔ την ευκαιρία να ξεκαθαρίσει, αν το θεωρεί
σκόπιμο, τη θέση της.
Μα το γεγονός είναι τούτο δω: Γίνηκε προχθές με πρωτοβουλία της Κ.Ε. του Ε.Α.Μ. μια πλατιά
σύσκεψη από κόμματα, ομάδες, πολιτευτές και προσωπικότητες της δημοκρατικής αριστεράς για να
καθορίσουν τη θέση τους πάνω στο ζήτημα κυρίως της αντιπροσωπευτικής κυβέρνησης. Απ' τη
σύσκεψη αυτή έλειπε η ΕΛΔ – Σοσιαλιστικό Κόμμα αν και είχε έγκαιρα και έγκυρα προσκληθεί.
Θεώρησε καλό για την ίδια μέρα να συγκαλέσει τη σύσκεψη της συνεργασίας που έχουν τα αγροτικά
και σοσιαλιστικά κόμματα. Έκανε, δηλαδή, ουσιαστικά μια διασπαστική κίνηση. Οι «κακές γλώσσες»
λένε ότι με τη «συνεργασία» αυτή θέλει να εμφανίσει το δικό της συνασπισμό σαν αντίρροπο του
ΕΑΜ, σαν ισότιμο με το ΕΑΜ, εκπρόσωπο για το κίνημα αντίστασης και να καρπωθεί έτσι πολιτικά
οφέλη.
Παλαιοκομματισμός θα σκεφθεί κανένας. Ίσως όχι άδικα. Μα ο καιρός δεν είναι για τέτοιες
μικρότητες. Η κατάσταση απαιτεί απ' τον καθένα και πολύ περισσότερο απ' όσους θέλουν να
εμφανίζονται σα συνεπείς δημοκράτες και συνειδητοί σοσιαλιστές, γενναίες αποφάσεις και έργα.
Είναι τραγική αυταπάτη να πιστεύει κανένας ότι μπορεί να επιβληθεί σαν πρωτοποριακό μαζικό
πολιτικό κόμμα χωρίς αγώνες για το Λάο και μέσα στο Λαό. Η ΕΛΔ δε μας έδωσε τέτοια πειστήρια.
Περιόρισε μέχρι τώρα τη «δράση» της σε πολιτικάντικο κυρίως κουτσομπολιό και, αν πάρουμε τη
συνδικαλιστική της δραστηριότητα, σε κάτι ακόμα πιο χειρότερο.
Η στιγμή βάζει το δίλημμα: Ειλικρινά με το ΕΑΜ, είτε ενάντιά του με τη λογής – λογής αντίδραση.
Έτσι είτε αλλιώς, είναι υποχρεωμένη να πάρει θέση. Ούτε η κατάσταση, ούτε και μεις θα
επιτρέψουμε πια μεσοβέζικες λύσεις και σκαμπανεβάσματα. Ο καθένας θα καθορίσει και θα
καθαρίσει τη θέση και τις ευθύνες του. Ο τόπος δε σηκώνει πια παιχνίδια. Και ζητά απάντηση σ'
αυτό το απλό ερώτημα: μια και δεν υπάρχει καμιά ουσιαστική διαφορά τακτικής και πολιτικής, γιατί
η διάσπαση αυτή στη δράση της δημοκρατικής αριστεράς; Την επιβάλλουν τα συμφέροντα του
Λαού, της Ελλάδας, της Δημοκρατίας; Για συμφέρει μόνο στη ντόπια και ξένη αντίδραση;

44
Θα περιμένουμε μια απάντηση, με την ίδια δημοκρατική ειλικρίνεια.
ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΗΣ, 08-08-1945
***
Ο Σ. ΖΑΧΑΡΙΑΔΗΣ ΓΙΑ ΤΟ ΤΗΛΕΓΡΑΦΗΜΑ ΤΟΥ ΑΓΓΛΟΥ ΠΡΩΘΥΠΟΥΡΓΟΥ

Ο Σ. ΖΑΧΑΡΙΑΔΗΣ ΓΙΑ ΤΟ ΤΗΛΕΓΡΑΦΗΜΑ ΤΟΥ ΑΓΓΛΟΥ ΠΡΩΘΥΠΟΥΡΓΟΥ
Σε ερώτηση του ανταποκριτή του «Νιούς Κρόνικλ» πάνω στο τηλεγράφημα του κ. Άτλυ, ο σ.
Ζαχαριάδης έδωσε την παρακάτω απάντηση:
Το τηλεγράφημα του Άγγλου πρωθυπουργού κ. Άτλυ επιβάλλει σήμερα στο Κ.Κ.Ε. και νομίζω σ' όλον
τον κόσμο της δημοκρατικής Αριστεράς μια κατάσταση αναμονής. Ο κ. Άτλυ βάζει μια σωστή βάση,
που μπορεί να συνοψισθεί έτσι: Να εξασφαλισθεί στην Ελλάδα ομαλή εσωτερική δημοκρατική
εξέλιξη για να φτάσουμε σε λεύτερες και ανεπηρέαστες εκλογές. Ο ελληνικός Λαός και ο κόσμος της
Αντίστασης δε θέλουν σήμερα τίποτα άλλο.
Η επιφύλαξή μας δεν αφορά τον κ. Άτλυ, μα τους Κυβερνήτες της Ελλάδας. Πιστεύει ο κ. Άτλυ ότι ο κ.
Βούλγαρης, που κυβερνά την Ελλάδα εδώ και τέσσερες μήνες και την κατάντησε στα σημερινά
ανεκδιήγητα χάλια της, στο ερχόμενο τετράμηνο θάναι καλύτερος;
Πιστεύει ότι ο κ. Βούλγαρης, που σε αντιπροσωπεία της Κ.Ε. του Κ.Κ.Ε. δήλωσε επίσημα ΟΤΙ Η
ΣΥΜΦΩΝΙΑ ΤΗΣ ΒΑΡΚΙΖΑΣ ΔΕΝ ΕΠΡΕΠΕ ΝΑ ΓΙΝΕΙ ΚΑΙ ΘΑ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΚΑΤΑΡΓΗΘΕΙ, ότι είναι σε θέση να
την εφαρμόσει σήμερα καλλίτερα από ότι την εφάρμοσε στο τετράμηνο που μας πέρασε; Πιστεύει ο
κ. Άτλυ ότι ο κ. Βούλγαρης, που προχθές ακόμα, όταν κιόλας ήξερε το περιεχόμενο του

45
τηλεγραφήματος του Άγγλου πρωθυπουργού, δήλωσε ιταμότατα σε αντιπροσωπεία της Κ.Ε. του
Ε.Α.Μ. : «ΕΙΜΑΙ ΦΑΣΙΣΤΑΣ ΚΑΙ ΔΕΝ ΣΥΖΗΤΩ», ότι είναι σε θέση να είναι από σήμερα λιγότερο
αντιδραστικός απ' ότι ήταν μέχρι σήμερα; Ξέρει ακόμα ο κ. Άτλυ ότι, από τις 26 του Ιούλη, που
ανάλαβε την αρχηγία της αγγλικής Κυβέρνησης του Εργατικού Κόμματος και πολύ περισσότερο από
την ήμερα που έστειλε το τηλεγράφημά του στον Μ. Αντιβασιλέα, η τρομοκρατία της
μοναρχοφασιστικής Δεξιάς έχει στην Ελλάδα αποκορυφωθεί και δολοφονίες, βασανιστήρια,
συλλήψεις, φυλακίσεις, βιασμοί και ακρωτηριασμοί γίνονται σ' όλες τις γωνίες της χώρας και μέσα
στην καρδιά της Αθήνας;
Ξέρει ακόμα ο κ. Άτλυ, όταν υπαινίσσεται στο τηλεγράφημά του, για τις υπερβολές ΚΑΙ της
Αριστεράς, ότι δεν υπάρχει κανένα απόλυτα συγκεκριμένο στοιχείο, άλλο από ψευτιές και
προκλήσεις που οργανώνει η ίδια η Δεξιά με τα κρατικά όργανα και τις μοναρχικές ληστοσυμμορίες
σε βάρος του Κ.Κ.Ε. και του Ε.Α.Μ.;
Ξέρει ακόμα ο κ. Άτλυ, ότι το Κ.Κ.Ε. δε δίστασε δημόσια και ανοιχτά ν' αποκηρύξει και να
καταδικάσει και αυτόν τον ιδρυτή και αρχηγό του ΕΛΑΣ Βελουχιώτη γιατί δεν αναγνώρισε τη
Βάρκιζα;
Θα μπορούσαμε να θέσουμε και άλλα πολλά ανάλογα ερωτήματα. Μα και αυτά φτάνουν.
Θα θέλαμε μόνο να κάναμε τον κ. Άτλυ προσεκτικό πάνω σε δυο σημεία: Πρώτο, ο πολιτικός κόσμος
της Ελλάδας τις τελευταίες ακριβώς μέρες εκδηλώθηκε στην παμψηφία του σχεδόν ενάντια στην
Υπηρεσιακή Κυβέρνηση και για μια Κυβέρνηση που θα προέρχεται απ' τα πολιτικά Κόμματα και το
Κίνημα Αντίστασης.
Δεύτερο, η παραμονή του κ. Βούλγαρη σαν πρωθυπουργού αποτελεί πρόκληση για τον ελληνικό Λαό
και δείχνει έλλειψη σεβασμού προς τη θέληση και τα αισθήματά του.
Πάντως εμείς θα περιμένουμε, γιατί δεχόμαστε αυτό που προτείνει ο κ. Άτλυ. Θα πρέπει μονάχα να
έχει τη δύναμη να κάνει να πραγματοποιηθούν αυτά που προτείνει.
Εμείς πιστεύουμε πως έχει τη δύναμη. Γιατί, αν πραγματικά θέλουν οι αγγλικές πολιτικές και
στρατιωτικές αρχές στην Ελλάδα, η κατάσταση εδώ σε μας θα μπορούσε μέσα σε 24 ώρες να αλλάξει
αποφασιστικά προς το καλό, δηλαδή, δημοκρατικά.
ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΗΣ, 10-08-1945
***

ΕΜΠΡΟΣ ΛΟΙΠΟΝ ΓΙΑ ΤΗ ΜΑΧΗ (ΑΠΑΝΤΗΣΗ ΤΟΥ Σ. Ν.Ζ. ΣΕ ΓΡΑΜΜΑ ΤΟΥ συν. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΥ + ΤΟ
ΓΡΑΜΜΑ του ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΥ
ΕΜΠΡΟΣ ΛΟΙΠΟΝ ΓΙΑ ΤΗ ΜΑΧΗ
ΑΠΑΝΤΗΣΗ ΤΟΥ Σ. Ν.Ζ. ΣΕ ΓΡΑΜΜΑ ΤΟΥ συν. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΥ
Ο συναγωνιστής Τσιριμώκος, άλλος μηνύων Αχιλλεύς «απαντάει» στη «βίαιη» επίθεση που έκανε
«εναντίον της ΕΛΔ – ΣΚΕ και του καθηγητή Σβώλου, ο συναγων. Ζαχαριάδης».
Δημοσιεύουμε τη μακρόσυρτη απάντηση, όχι από καθήκον δημοκρατικό, γιατί όποιος τη διαβάσει
θα καταλάβει ότι ο τρόπος της μας απαλλάσσει απ' την υποχρέωση αυτή. Το κάνουμε όμως γιατί
είναι τόσο χαραχτηριστική που αξίζει το κόπο για να τη διαβάσουν κυρίως τα μέλη της ΕΛΔ – ΣΚΕ και
να κατατοπισθούν πάνω στη γραμμή της καθοδήγησής τους.

46
Λοιπόν ο συναγ. Τσιριμώκος και μαζί του η ΕΛΔ – ΣΚΕ ΔΕΝ ΑΠΑΝΤΑ ΜΑ ΥΠΕΚΦΕΥΓΕΙ. Και δεν απαντά
αν και το ζήτημα είναι απλό μα γι' αυτόν πολύ δύσκολο: Περνάμε μια κρίσιμη στιγμή. Η δεξιά κρατά
ύστερα απ' το Δεκέμβρη την αρχή στα χέρια της και ξαναχτίζει γοργά το φασισμό στην Ελλάδα. Το
παλαιοδημοκρατικό κέντρο ταλαντεύεται σιγοντάροντας ουσιαστικά τη δεξιά, με λίγες έντιμες
εξαιρέσεις. Η δημοκρατική αριστερά συσπειρώνεται και δίνει τη μάχη για την αντιπροσωπευτική, τη
Βάρκιζα, τη Γιάλτα, τις λεύτερες εκλογές, τη Λαϊκή Δημοκρατία.
Τι κάνει η ΕΛΔ – ΣΚΕ; Συνεχίζει την αποχή που εγκαινίασε με τη ΛΙΠΟΤΑΞΙΑ της απ' το ΕΑΜ ύστερα
απ' το Δεκέμβρη. Αυτή είναι η ουσία και η πραγματικότητα. Και η αποχή αυτή όπως και η λιποταξία
εκείνη, μόνο την αντίδραση ωφελούν. Σ' αυτό το βασικό σημείο ο συναγ. Τσιριμώκος ΔΕΝ ΑΠΑΝΤΑ.
Όπως μονάχα την αντίδραση ωφελεί το γεγονός ότι η ΕΛΔ – ΣΚΕ παίρνει απέναντι στο ΕΑΜ, στα
κόμματά του, στο ΚΚΕ και την Επιτροπή Συντονισμού για το σχηματισμό αντιπροσωπευτικής την ίδια
θέση που παίρνει και η μοναρχοφασιστική αντιδραστική δεξιά. Και να η απόδειξη: Η ΕΛΔ – ΣΚΕ, το
ίδιο όπως και η μοναρχική αντίδραση το ίδιο όπως και ο συναγ. Τσιριμώκος στην «απάντησή» του
ισχυρίζονται όλοι ότι δεν υπάρχει δημοκρατική αριστερά και ΕΑΜ κλπ παρά μονάχα το ΚΚΕ και τα
δημιουργήματά του. Κατά συνέπεια ο,τι γίνεται απ' τα αριστερά και με οποιοδήποτε τρόπο και αν
εμφανίζεται δεν είναι παρά ΚΚΕ: Και το ΕΑΜ, και ο ΕΛΑΣ, και η αριστερά των Φιλελευθέρων, και το
Αγροτικό Κόμμα και ο Κύρκος και ο Γεωργαλάς και ο Τζερμιάς, όλοι, τέλος πάντων.
Ο σκοπός είναι ολοφάνερος. Είναι η προσπάθεια να δυσφημιστεί και κατασυκοφαντηθεί ο αγώνας
της Λαϊκής Δημοκρατίας: Δεν πρόκειται, μας λένε, παρά για άπατη του ΚΚΕ, όλοι αυτοί δεν παλεύουν
για τη Δημοκρατία παρά για το κομμουνισμό! Κατά συνέπεια όσοι θέλουν να παλέψουν για τη
Δημοκρατία να φύγουν απ' αυτούς, όπως φύγαμε και μεις και νάρθουν σε μας !
Αυτό είναι το νόημα της γραμμής της ΕΛΔ – ΣΚΕ. Και αν ο συναγ. Τσιριμώκος το λέει κάπως
σκεπασμένα, η επαρχιακή «Ηχώ» του το επαναλαμβάνει πιο καθαρά:
«Οι κομμουνιστές παρά τη νέα εκστρατεία που κάμουν για δημοκρατικούς δήθεν αγώνες και
κοινοβουλευτικά καθεστώτα, δεν εγκαταλείπουν τις παλιές τους μέθοδες, της δυναμικής
επικράτησης και της επιβολής αστυνομικού κράτους. Απόδειξη αδιάσειστη για τούτο είναι οι
εσωτερικές καταστάσεις βίας που δημιουργήθηκαν στη Ρουμανία, στη Σερβία, στη Βουλγαρία και
την Πολωνία, χώρες στις οποίες καταργήθηκε κάθε δημοκρατική εκδήλωση και δημοκρατική
λειτουργία και εξαπολύθηκε άγρια τρομοκρατία σε βάρος πολιτικών προσώπων και κομμάτων
δημοκρατικών που δεν δέχτηκαν την κηδεμονία των κομμουνιστών και τη συνεργασία τους»
Από άρθρο «του σ. Λ. Μυλωνά» στο «Σοσιαλιστή» της 2 Ιούλη του 1945 «Εβδομαδιαίο όργανο της
περιφερειακής Επιτροπής Μακεδονίας της ΕΛΔ – ΣΚΕ».
Το κείμενο είναι καθαρό και δείχνει ποιος πρωτάρχισε τη βίαιη επίθεση που αναφέρει ο συναγ.
Τσιριμώκος για να περιοριστούμε σήμερα μονάχα σε ένα στοιχείο. Μα δείχνει και κάτι άλλο: Ότι θα
μπορούσε κανένας να προκηρύξει διαγωνισμό ανάμεσα στο «Σοσιαλιστή» της ΕΛΔ – ΣΚΕ και το
«Ελληνικό Αίμα» για το ποιος θα γράψει καλλίτερα απ' τη πλευρά αυτή. Μπορεί ο καθένας να
συγκρίνει τα κείμενα και ν' απονείμει έπαθλα. (Εδώ θα πρέπει να σημειώσουμε ότι ο μαινόμενος
«Σοσιαλιστής» της ΕΛΔ ξεχνά ότι στις δημοκρατικές κυβερνήσεις Βουλγαρίας, Πολωνίας, Ρουμανίας
κλπ παίρνουν μέρος και τα επίσημα σοσιαλιστικά κόμματα στις χώρες αυτές που τόσο ξεδιάντροπα
βρίζει ο «Σοσιαλιστής» της ΕΛΔ – ΣΚΕ).
Ο συναγ. Τσιριμώκος προβάλλει και άλλους ισχυρισμούς. Είναι αλήθεια ότι το Μάρτη πρότειναν
«διακομματική επιτροπή» μα και η πρόταση εκείνη ακολουθούσε την ίδια γραμμή: αγνοούσε και
τορπίλιζε το ΕΑΜ, πράμα απαράδεχτο για κάθε δημοκρατικό Έλληνα και προσπαθούσε το ζήτημα να
το κάνει ζήτημα κομματικής εμπορίας ανάμεσα στην ΕΛΔ και το ΚΚΕ αποκλείοντας όλα τα άλλα
κόμματα. Φυσικά αυτό δεν έγινε δεκτό.
Είναι ακόμα σωστό ότι πριν λίγο καιρό η ΕΛΔ πρότεινε συνεργασία ΕΡΓΑΣ και Σοσ. Συνδικαλ.
παράταξης. Μα η πρόταση απόβλεπε σε συνεργασία ΜΟΝΟ κατά τις εκλογές στις διοικήσεις των
εργατικών σωματείων. Απόβλεπε, δηλαδή, η ΕΛΔ μόνο στο να εκλέξει οπαδούς της στις
συνδικαλιστικές διοικήσεις με τους ψήφους του ΕΡΓΑΣ. Εμείς αντιπροτείναμε η συνεργασία να γίνει

47
πάνω σ' ένα κοινό πρόγραμμα εργατικής και συνδικαλιστικής πολιτικής και η ΕΛΔ – ΣΚΕ την πρότασή
μας αυτή την απέρριψε. Και στην πρόσκληση για την τελευταία σύσκεψη για την αντιπροσωπευτική
η ΕΛΔ – ΣΚΕ απάντησε με τη διασπαστική της αντισύσκεψη.
Ο συναγ. Τσιριμώκος όμως σκόπιμα μπερδεύει ένα απλό ζήτημα: Πολιτική ενότητα και πολιτική
συνεργασία. Ακόμα στην Ελλάδα δε μπήκε ζήτημα πολιτικής – οργανωτικής ενότητας σοσιαλιστών
και κομμουνιστών. Μπαίνει όμως επιταχτικά το ζήτημα πολιτικής συνεργασίας. Τέτοια συνεργασία
υπάρχει σήμερα στη Γαλλία, Ιταλία, Αυστρία, Γερμανία, Τσεχοσλοβακία, παντού δηλαδή όπου
προπολεμικά η σοσιαλδημοκρατία ήταν αποφασιστική και ιθύνουσα δύναμη. Την συνεργασία αυτή
την αρνιέται εδώ σε μας η ΕΛΔ – ΣΚΕ που προπολεμικά δεν υπήρχε και που σήμερα διασπά την
ενότητα του κοινού δημοκρατικού αγώνα. Ίσως το γεγονός αυτό, ότι η ΕΛΔ δεν έχει προπολεμική
ύπαρξη και πείρα να εξηγά την τέτοια στάση της και τα τέτοια λάθη της, ενώ τα σοσιαλιστικά
κόμματα στις άλλες χώρες, διδαγμένα απ' τα λάθη τα προπολεμικά, όχι μόνο συνεργάζονται με τα
ΚΚ, μα σε μια σειρά από χώρες όπως Ιταλία, Γαλλία, Τσεχοσλοβακία, Νορβηγία πραγματοποιούν την
ενότητα όχι μόνο απ' τα κάτω (μέχρι τώρα στη Γαλλία) μα και απ' τα πάνω. Όσο για τον ισχυρισμό ότι
το ΚΚΕ ζητά μόνο προσχώρηση στις γραμμές του, την απάντηση θ' αφήσουμε να τη δώσουν τα άλλα
κόμματα που συνεργάζονται με το ΚΚΕ.
Για την ΕΛΔ – ΣΚΕ θα πούμε τούτο:
1.

2.
3.

4.

Στην κυβέρνηση Εθνικής Ενότητας η ΕΛΔ – ΣΚΕ πήρε 4 απ' τους 6 υπουργούς της αριστεράς
με 2 μόνο του ΚΚΕ παρά την κομματική μηδαμινότητά της και σε βάρος των άλλων
κομμάτων του ΕΑΜ.
Ο συναγ. Σβώλος χωρίς κανένα δισταγμό εκλέχτηκε πρόεδρος της ΠΕΕΑ χάρη στο ότι το ΚΚΕ
δεν πρόβαλλε καμιά κομματική φιλοδοξία.
Είναι γνωστή η δήλωση του ΚΚΕ για υποταγή στη δημοκρατική πλειοψηφία του ΕΑΜ,
δήλωση που πραγματοποιήθηκε και με το πρόγραμμα της Λαϊκής Δημοκρατίας, παρότι το
ΚΚΕ στο κεφάλαιο των εθνικών διεκδικήσεων είχε σοβαρές αντιρρήσεις.
Το συναγ. Τσιριμώκο θάπρεπε να τον χαρακτηρίζει περισσότερη αξιοπρέπεια όταν βρίζει
όλους τους συνεργάτες του ΕΑΜ σαν όργανα και κινούμενα του ΚΚΕ. Δε σέβεται
τουλάχιστον τον παλαίμαχο και άδολο σοσιαλιστή αγωνιστή Πασσαλίδη;

Και για να τελειώνουμε. Μια απάντηση ζητάμε απ' τον συναγ. Τσιριμώκο και την ΕΛΔ – ΣΚΕ:
Είναι το ΕΑΜ και Επιτροπή Συντονισμού για το σχηματισμό αντιπροσωπευτικής το πιο πλατύ
συνεπές και μαζικό κίνημα της δημοκρατικής αριστεράς και ο πιο έγκυρος εκπρόσωπος του
κινήματος Αντίστασής; Τολμά να το αρνηθεί; Τότε γιατί η ΕΛΔ – ΣΚΕ μένει έξω απ' το λαϊκό
δημοκρατικό κίνημα; Γιατί σαμποτάρει συστηματικά το ΕΑΜ; Γιατί διασπά τον κοινό αγώνα της
λαϊκής δημοκρατικής αριστεράς;
Κατά τα άλλα παραμένει για απάντηση το πρώτο ερώτημά μας που ο συναγ. Τσιριμώκος άφησε
αναπάντητο.
«Μια και δεν υπάρχει καμιά ουσιαστική διαφορά τακτικής και πολιτικής, γιατί η διάσπαση αυτή στη
δράση της δημοκρατικής αριστεράς; Την επιβάλουν τα συμφέροντα του Λαού της Ελλάδας, της
Δημοκρατίας; Για συμφέρει μόνο στη ντόπια και ξένη αντίδραση;»
Σχετικά με την εξήγηση που ζητά για το «ετερόφωτο και ξενοκίνητο», είναι πολύ απλή : H ΕΛΔ – ΣΚΕ
είναι ΜΟΝΟ ΚΟΜΜΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΑΡΝΗΣΗΣ. Δηλαδή περιμένει να «ζήσει» απ' τα λάθη των άλλων και
σήμερα περιμένει να γίνει «μεγάλο κόμμα» (!) για τι εκέρδισε το Εργατικό Κόμμα στην Αγγλία !! Και
για να πάρει το χρίσμα κατασκευάζει ένα διασπαστικό μωσαϊκό σαν κομμάτι απ' το κίνημα
Αντίστασης. Γι' αυτό η ΕΛΔ – ΣΚΕ ήταν, είναι και θα παραμείνει κόμμα ετερόφωτο ή ξενοκίνητο,
εσωτερική ζωτικότητα δεν έχει.
Κατά τα άλλα δεχόμαστε τη μάχη που προτείνει ο συναγωνιστής. Στη μάχη αυτή θα πεισθεί απ' τα
γεγονότα ότι κόμμα μεγάλο γίνεται μόνο με δουλειά, αγώνες και ανασκούμπωμα μέσα στο Λαό και
για το Λαό και ότι Σοσιαλιστικό Κόμμα στην Ελλάδα, σοβαρό και υπολογίσιμο, θα γίνει μόνο μαζί με
το ΕΑΜ, δηλαδή, μαζί με το Λαό. Αλλιώς δε θα γίνει ποτέ. Η ΕΛΔ – ΣΚΕ πατά τη σάπια σανίδα.

48
Ν.Ζ.
Στερνόγραφο: Για το ποιος βρίζει ας κρίνουν όσοι διαβάζουν τα κείμενα. Να βρίζουμε δεν έχουμε
καμιά ανάγκη. Βρίσιμο σημαίνει αδυναμία. Και είναι γνωστό ποιος είναι ο αδύνατος. Εμείς κάνουμε
μόνο πολιτική πολεμική ωφέλιμη στο Λαό και στη Δημοκρατία.
Η ΑΠΑΝΤΗΣΗ ΤΟΥ συν. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΥ
Το γράμμα του συναγ. Ηλία Τσιριμώκου, στο οποίο απάντησε με το πιο πάνω άρθρο ο σ. Ζ. , έχει ως
εξής :
Αγαπητέ «Ριζοσπάστη»,
Δεν πρόκειται να σου μεταδώσω την κατάπληξη ολόκληρου του αριστερού κόσμου και τη μεγαλη
................ της Αντίστασης για την απρόκλητη όσο και βίαιη επίθεση που έκανε εναντίον της ΕΛΔ-ΣΚΕ
και του καθηγητή Σβώλου ο συν. Ζαχαριάδης. Πρόκειται μόνο να διατυπώσω με «δημοκρατική
ειλικρίνεια» μια απάντηση στα ουσιώδη σημεία – απάντηση που γράφεται από καθήκον προς τον
λαό που πιστεύει και ελπίζει στην Αριστερά.
Ο συν. Ν.Ζ. βάζει για το κόμμα μας το δίλημμα: «Ειλικρινά με το ΕΑΜ, είτε ενάντιά του με τη λογής –
λογής Αντίδραση», γιατί μόνο με το ΕΑΜ μπορεί να γίνει δημοκρατικός αγώνας κλπ και η ΕΛΔ πρέπει
ν' αφήσει τα «σκαμπανεβάσματα και τις διασπαστικές ενέργειες». Και ζητά να καθορίσουμε τη θέση
μας. Ευχαρίστως.
Η ΕΛΔ και το ΣΚΕ αποχώρησαν από το ΕΑΜ γιατί δεν ήθελαν να εξακολουθήσουν ένα οργανωτικό
θεσμό που ήταν χρήσιμος για το εθνικοαπελευθερωτικό επαναστατικό αγώνα, μα, ύστερα απ' την
απελευθέρωση ήταν περιττός και περιόριζε την ανάπτυξη των κομμάτων εις βάρος του αριστερού
κινήματος. Έτσι, η ΕΛΔ και ΣΚΕ (όπως και το ΕΙΚΕ και το ανεξάρτητο ΑΚΕ) δήλωσαν πως θα μείνουν
ανεξάρτητα κόμματα, που θ' αγωνισθούν για τα δικαιώματα της Εθνικής Αντίστασης, για την
αποκατάσταση των ελευθεριών, τη Δημοκρατία, για τον ηθικό καθαρμό, για τη Λαϊκή Δημοκρατία,
για το Σοσιαλισμό. Στη διακήρυξη του ενοποιημένου κόμματός μας διατυπώνεται ρητά πως «Θα
συνεργασθούμε με κάθε κόμμα πάνω σε θέματα όπου συμπίπτουν οι σκοποί μας».
Τις διαφορές μας απ' το Κ.Κ.Ε. πολλοί δεν την καταλαβαίνουν. Μα ο αρχηγός του Κ.Κ.Ε. τις ξέρει.
Είναι διαφορές που κάνουν ώστε παντού να υπάρχουν Κ.Κ. και Σοσιαλιστικά Κόμματα. Έχουμε όμως
και άμεσους σκοπούς που συμπίπτουν; Βεβαίως ! Πάνω σ' αυτούς δεν αρνηθήκαμε ποτέ κατ' αρχήν
τη συνεννόηση. α) Το Μάρτη προτείναμε στο ΚΚΕ να γίνει η επιτροπή της Βάρκιζας Διακομματική
Επιτροπή για την εποπτεία της εφαρμογής αυτής της Συμφωνίας – αποτελώντας όργανο
συντονισμού όλων των ενεργειών για την αποκατάσταση των λαϊκών ελευθερίων και τη προστασία
των δικαιωμάτων της Εθνικής Αντίστασης. Το ΚΚΕ δε δέχθηκε, όπως δε δέχθηκε την ανασυγκρότηση
του ΕΑΜ πάνω σε διαφορετικές βάσεις και την έκδοση κοινής διακήρυξης των κομμάτων του ΕΑΜ
που προτείναμε. β) Προ δυο μηνών προτείναμε έγγραφα τη συνεργασία της Σοσιαλιστικής
παράταξης με τον ΕΡΓΑΣ. Δε πήραμε καμιά απάντηση. γ) Προχθές ακόμα, στην πρόσκληση για τη
σύσκεψη που οργάνωσε το ΚΚΕ, απαντήσαμε έγγραφα, πως δεν κρίναμε απαραίτητη τη συμμετοχή
μας αφού οι απόψεις μας είναι πολύ γνωστές μα είμαστε έτοιμοι ναρθούμε σ' επαφή με το Π.Γ. του
ΚΚΕ και τη Γραμματεία του ΕΑΜ για ν' ανταλλάξουμε γνώμες πάνω στις ενέργειες που ενδεχομένως
πρέπει να γίνουν για τη πολιτική κρίση. Και απάντηση σ' αυτό υπήρξε η επίθεση του Ν. Ζ.
Γιατί γίνονται αυτά το καταλαβαίνει ο καθένας εύκολα. Το μόνο που πραγματικά θέλει το ΚΚΕ είναι
κάθε φορά η υπαγωγή όλων στο σχήμα που αυτό εφευρίσκει και εξυπηρετεί τα συμφέροντά του.
Δεν ζητάει συνεργασία, αλλά προσχώρηση. Και πως το ΚΚΕ εννοεί τη συμμαχία μέσα σ' ένα ενιαίο
πολιτικό οργανισμό το έχουμε ζήσει τέσσερα χρόνια. Τελευταία είδαμε και πως φέρεται στις
πολιτικές δυνάμεις που καλεί να συνεργασθούν μαζί του. Ξέρουμε την κρυφή καθοδήγηση που
θίγεται από καιρό και έχει φτάσει έως μέσα στις φύλακες, πως η ΕΛΔ τούτο και το ΣΚΕ τ' άλλο, και
«μην το ρωτάς» και «περάσαν στην αντίδραση» και «ο Σβώλος δε στέκεται καλά» και «ο Τσιριμώκος
χάλασε» και «ίσως η Ιντέλιτζενς» και άλλα παρόμοια. Και τώρα βλέπουμε πως δεν αρκείται πια το
ΚΚΕ ούτε σ' αυτή τη τακτική, ούτε στο να δημιουργεί σοσιαλιστικές ή άλλες ταμπέλες για να
εμφανίζει τους σοσιαλιστες ............ ....................., για να παρουσιάζει κόμματα ........... .............. ...

49
...... .... ....... ή και ............... .... .... πληρώματα, για να δικαιολογείται ο τίτλος Συνασπισμός - .............
.................... ........................ .
Τώρα πέρασε κατ' ευθείαν και στην επίθεση.
Γιατι; Γιατι ..... ........... ........ ....... ...... ΤΟ ΚΚΕ ΔΕΝ ΕΠΙΘΥΜΕΙ ΝΑ ΣΧΗΜΑΤΙΣΘΕΙ ΕΝΑ ΓΕΡΟ ΚΑΙ ΜΑΖΙΚΟ
ΣΟΣΙΑΛΙΣΤΙΚΟ ΚΟΜΜΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ. Όπου υπάρχει τέτοιο (Γαλλία, Ιταλία, Αγγλία κλπ) το ΚΚΕ
ζητάει να ενωθεί μαζί του. Όπου δεν υπάρχει δεν θέλει ν τ' αφήσει να γίνει. Προτιμάει να κάνει
μέτωπο με μικρά κόμματα που βρίσκει ή που δημιουργεί. Ένα πραγματικά αυτόνομο Σοσιαλιστικό
Κόμμα δεν το θέλει. Γι' αυτό και μόλις είδε πως υπάρχουν σήμερα στην Ελλάδα οι αντικειμενικές
προϋποθέσεις για τη μαζικοποίηση του Κόμματός μας – ενωμένο και με άλλες σοσιαλιστικές
δυνάμεις – έσπευσε να το χτυπήσει, να το συκοφαντήσει, να σπείρει τη δυσπιστία γύρω του στις
μάζες, για να μείνει το ΚΚΕ μόνος εκφραστής του Σοσιαλισμού στην Ελλάδα. Κι είναι σημάδι των
καιρών, πως αυτή η επίθεση γίνεται την επομένη των αγγλικών εκλογών, που τόση τόνωση έδωσαν
στα σοσιαλιστικά κόμματα της Ευρώπης. Το Σοσιαλιστικό όμως ρεύμα υπάρχει. Και το Σοσιαλιστικό
Κόμμα θ' αναπτυχθεί. Και είναι μάταιη η επίθεση. Γι' αυτό γίνεται βίαιη, σκαιή, άδικη. Είναι λύπη να
βλέπει κανείς έναν αρχηγό κόμματος σαν τον σ. Ζ. να μεταχειρίζεται το ύφος με το οποίο έγραψε το
άρθρο του. Δεν πρέπει να τον μιμηθούμε πρώτον γιατί δεν μπορούμε και δεύτερον για να το
βοηθήσουμε να ξαναβρεί την ψυχραιμία του. Θα παραλείψουμε όλους τους βαρείς υπαινιγμούς του
και τα «ετερόφωτα» και τα «ξενοκίνητα» που είναι χρέος τιμής να τα πει καθαρά για ν' απαντήσουμε
κι εμείς ποιοι είναι και ποιοι δεν είναι ετερόφωτοι και ξενοκίνητοι.
Θα έπρεπε ο Ν. Ζ. Να μη λησμονήσει πως μιλάει γι' ανθρώπους και κόμματα που για να μείνουν
πιστοί στο στρατόπεδό τους, και να μη ωφελήσουν την αντίδραση, έκαναν βαρύτατες θυσίες
κομματικού συμφέροντος, ακόμα και προσωπικής αξιοπρέπειας – όπως ύστερα απ' το Λίβανο, όπως
στα Δεκεμβριανά. Θα έπρεπε ακόμα, έστω και για χάρη της δικής του σοβαρότητας, να μην ονομάζει
«διάσπαση» την συνεργασία τριών ομοειδών κομμάτων που έχουν ενότητα γραμμής και προοπτική
ενότητας – συνεργασία που δεν είναι ούτε .......... του ΕΑΜ ούτε αντί – ΕΑΜ. Ούτε «διασπαστική» (!)
ενεργεία τη μη συμμετοχή σε μια σύσκεψη του ΚΚΕ !
Και θα πρέπει να ρωτήσει και να μάθει την εντύπωση που έκανε η δική του επίθεση αυτή την ώρα –
αν αυτή δεν προκαλεί το αίσθημα της «διάσπασης» και της ωφέλειας της ντόπιας και ξένης
αντίδρασης...... Ένα βήμα ακόμα – και ο Ζ. θα γράψει πως είμαστε «Σοσιαλφασίστες». Ένα βήμα
ακόμα και θα κηρύξει την «Ανεξάρτητη ηγεσία» ..... Πόσα χρόνια πίσω μας φέρνει η φρασεολογία
του Ζ. Ξαναζούν όλα τα θλιβερά λάθη του παρελθόντος.
Μα εμείς πρέπει να εξηγηθούμε ........ ....... παντός. Αυτό το δίλημμα ΕΑΜ – Αντίδραση δεν υπάρχει.
Δεν μπορεί το ΚΚΕ να μονοπωλεί την Αριστερά και τη Δημοκρατία και τη Λαϊκή Δημοκρατία (που η
ΕΛΔ διατύπωσε τις γενικές γραμμές της απ' το καλοκαίρι του 1941) και το Σοσιαλισμό. Προχθές
ακόμα ο Ζ. δήλωνε πως γίνεται ...... ...... του Πλαστήρα για τη Δημοκρατία. Πως σήμερα ΜΟΝΟ με το
ΕΑΜ μπορεί να είναι ο συνεπής δημοκρατικός;
Μα και το Σοσιαλιστικό Κόμμα θα υπάρξει και θα μαζικοποιηθεί. Σ' αυτή την πραγματικότητα πρέπει
να συνηθίσει από τώρα ο συναγ. Ζαχαριάδης. Και να καταλάβει πως οι συνεργασίες πραγματικά
ανεξάρτητων κομμάτων στηρίζονται στους κοινούς σκοπούς, την αμοιβαία κατανόηση, στον
ειλικρινή αλληλοσεβασμό. Δεν εκβιάζονται ούτε με διλήμματα, ούτε με «μπαράζ», ούτε με οργίλο
ύφος. Πέρα από την ηγεσία του ΚΚΕ εμείς είδαμε πάντα τη λαϊκή μάζα, το συμφέρον της και το
ψυχικό της μεγαλείο. Για χάρη της κάναμε και θα κάνουμε πολλές θυσίες. Και υποχωρήσαμε, και
σιωπήσαμε και κάναμε πως δεν καταλαβαίνουμε. Μα η ηγεσία του ΚΚΕ θα πρέπει να ξέρει πως, αν
ακολουθήσει, τον ντορό του μονοπωλίου, της συκοφαντίας, του εκβιασμού ΔΕΝ ΘΑ ΑΡΝΗΘΟΥΜΕ
ΚΑΜΙΑ ΜΑΧΗ. Η ηγεσία του ΚΚΕ θα φέρνει ακέραια την ευθύνη απέναντι του Λαού, που δεν
περιμένει τέτοιες μάχες σήμερα, απέναντι του κόσμου της Αντίστασης, απέναντι των ίδιων της των
οπαδών για μια διένεξη που θ' αναγνωριστεί από την 13η Ολομέλεια σα «λάθος εξτρεμιστικού
χαρακτήρα». Τέλος, είναι ένα πράγμα που έπρεπε τελείως ν' αποφύγει ο Ζ. Την προσπάθεια να
σβήσει τους Λαϊκούς μας αγώνες. Δεν είναι σε κανενός το χέρι να μας αφαιρέσει τους τίτλους μας
της Αντίστασης και να περιφρονήσει τους αγωνιστές, τους νεκρούς και τους φυλακισμένους μας. Την
αντίσταση δε μπορεί κανείς να τη μονοπωλήσει. Η προσπάθεια δε ζημιώνει εμάς, μα εκείνον που την
έκανε. Δεν μας εκπλήσσει όμως. Προχθές ακόμα ο εαμικός κόσμος είδε την ηγεσία του ΚΚΕ να

50
μεταβάλλει μέσα σε 24 ώρες «τον ηρωϊκό αρχηγό των ανταρτών», τον Άρη, σε δειλό, δηλωσία ....
Μιζέρια .... Φαίνεται πως για την ηγεσία του ΚΚΕ δεν υπάρχει κανένα όριο. Μα πρέπει κάποτε να
υπάρξει.
Με φιλικούς χαιρετισμούς
ΗΛ. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ
ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΗΣ, 12-08-1945
***
Η ΑΝΩΜΑΛΙΑ ΣΥΝΕΧΙΖΕΤΑΙ
Συνεχίζεται η μεταδεκεμβριανή νεοελληνική ιλαροτραγωδία. Η «ακομμάτιστη» κυβέρνηση του
«Είμαι φασίστας και δε συζητώ» παραιτήθηκε και ύστερα από δυστοκία μεγάλη ο Μακαριώτατος
«ώδινεν όρος και έτηκε μυν» . Ξαναέχουμε λοιπόν, τον κ. Βούλγαρη και το πρώτο παράξενο είναι
τούτο δω: Ο κ. Βούλγαρης έφυγε γιατί δεν τον ήθελε ο πολιτικός κόσμος, η μεγάλη πλειοψηφία του
Λαού και ξανασχημάτισε κυβέρνηση με μόνη την υποστήριξη που έχει απ' τη μοναρχική φασιστική
δεξιά. Έτσι θριάμβευσε και στην Ελλάδα η Γιάλτα !
Απ' την πρώτη στιγμή ύστερα απ' τις αγγλικές εκλογές ήταν γνωστό ότι ετοιμαζότανε η κωμωδία
αυτή που ονομάστηκε κυβερνητική αλλαγή. Άλλαξε ο Μανωλιός και έβαλε τα ρούχα του αλλιώς. Όλη
η κωμωδία ένα σκοπό είχε: να αποδείξει ότι στην Ελλάδα δε μπορεί σήμερα να σταθεί άλλη
κυβέρνηση απ' του κ. Βούλγαρη! Αυτό το πράμα ήθελαν ν' αποδείξουν τόσο η εσωτερική αντίδραση,
όσο και οι γνωστοί αντιδραστικοί κύκλοι του εξωτερικού. Όλοι αυτοί οι κύριοι έχουν κάθε συμφέρο
να διαιωνίζεται η εσωτερική μας ανωμαλία, πρώτο, γιατί φοβούνται την ετυμηγορία του Λαού. Και,
δεύτερο, γιατί έτσι διαιωνίζεται και η δικαιολογία για την παραμονή τους στην Ελλάδα.
Το άλλο όμως παράξενο είναι ότι άθελά του σχηματίζει κανένας τη γνώμη ότι η πρωτοβουλία του κ.
Σοφούλη, όπως έγινε, έχυσε νερό στο μύλο εκείνων που ήθελαν ν' αποδείξουν ότι άλλη λύση απ' το
Βούλγαρη δε μπορεί να υπάρξει. Και έτσι και έγινε, ο καραβοτσακισμένος ναύαρχος ξαναπήρε το
τιμόνι στο χέρι του.
Και επειδή «ούτε τη γνώση άλλαξε, ούτε και το μαλλί του» η βεβαιότητα είναι ότι, στην καλύτερη γι'
αυτόν περίπτωση, θα τα καταφέρει το ίδιο κακά, ψυχρά και ανάποδα, όπως και τη πρώτη φορά.
Μα αυτή η λύση όχι μόνο αποτελεί μια βρισιά ενάντια στην Ελλάδα και στον Ελληνικό Λαό. Είναι
ταυτόχρονα και ενα εθνικό έγκλημα, γιατί κατοχυρώνει και ολοκληρώνει την απομόνωσή μας, σε
μέρες μάλιστα που συνέρχεται στο Λονδίνο η πρώτη συνδιάσκεψη για το ζήτημα της ειρήνης με την
Ιταλία. Και έρχεται και σε κατάφωρη αντίθεση και με το γράμμα του Άγγλου πρωθυπουργού κ. Άτλυ.
Πράμα που δικαιώνει απόλυτα και τις πρώτες επιφυλάξεις μας : περισσότερο ίσως από κάθε άλλη
χώρα η Ελλάδα είναι ο τόπος που παρουσιάζει τις μεγαλύτερες δυσκολίες να εφαρμοστεί μια
απόφαση. Όταν μάλιστα πρόκειται μια καλή για το Λαό δημοκρατική απόφαση να εφαρμοστεί από
μια μοναρχοφασιστική παράταξη που ουσιαστικά αλωνίζει στον τόπο μας με κυβερνήτη τον
πρωθυπουργό «Είμαι φασίστας και δε συζητώ» κ. Βούλγαρη.
Κάτι τέτοιες «μικρολεπτομέρειες» δε μπορεί και δεν πρέπει να τις ξεχνάμε. Ούτε εμείς οι κοινοί
θνητοί, μα ούτε και πρωθυπουργοί σαν τον κ. Άτλυ, που σαν προϋπόθεση για την ομαλότητα
υπόδειξε να εφαρμοστή πρώτ' απ' όλα η Βάρκιζα και να χτυπηθούν οι υπερβάσεις της δεξιάς. Μα
ούτε το ένα ούτε το άλλο ανάφερε το Σάββατο στη ραδιοφωνική του ομιλία ο κ. Βούλγαρης,
αντίθετα είναι γνωστό ότι η Βάρκιζα του κάθεται του κ. Ναυάρχου σαβούρα στο στομάχι και κάποτε
του ξέφυγε ότι «δεν έπρεπε να γίνει και θα την καταργήσει» !
///

51
Αν τον κ. Βούλγαρη τον κρίνουμε απ' την περασμένη τετραμηνία του, η απόφαση είναι απόλυτα
καταδικαστική: αποτυχία σε όλη τη γραμμή και 100 % για ότι αφορά το Λαό και την Ελλάδα και
χειροκροτήματα μόνο απ' την πλευρά του Γκλύξμπουργκ, του δοσιλογισμού, του ΣΑΝ, του
μεγαλομαυρογοριτισμού, της πλουτοκρατίας και της φασιστικής αντίδρασης. Αν τώρα, τον κρίνουμε
απ' τις προγραμματικές του δηλώσεις, τότε το χαντάκωμα είναι τελειωτικό.
Ας αρχίσουμε απ' την αρχή: Η πρώτη κιόλας διαπίστωσή του ότι ο Μακαριότατος Αντιβασιλέας του
ανέθεσε να ξανασχηματίσει κυβέρνηση «προς τον σκοπόν της δια δημοκρατικών και συνταγματικών
μέσων αποκαταστάσεως της ομαλής πολίτικης ζωής» αποτελεί γρονθοπατινάδα και
αυτοεξευτελισμό. Μόλις πριν από ένα μήνα τόσο ο κ. Βούλγαρης όσο και Μακαριότατος δήλωναν με
στόμφο στους ξένους ανταποκριτές και το διαλαλούσαν σ' όλον τον κόσμο με τον ανεκδιήγητο
εκείνο κ. Ζακηθινό ότι στην «Ελλάδα επικρατεί πλήρης τάξις και ησυχία». Και σήμερα ο κ. Βούλγαρης
ξανασχηματίζει κυβέρνηση για ν' αποκαταστήσει την τάξη και ησυχία! Το ζήτημα είναι εύκολο: είτε
τότε πραγματικά υπήρχε τάξη και ησυχία, όποτε σαν υπεύθυνος κυβερνήτης, αυτός είναι αίτια για τη
σημερινή ανυπαρξία της. Κατά συνέπεια είναι ο πιο ανίκανος να την αποκαταστήσει. Είτε τότε δεν
υπήρχε τάξη, οπότε αυτοαποκαλύπτεται ότι δεν έλεγε την αλήθεια στην ελληνική και παγκόσμια
κοινή γνώμη και δεν παρέχει καμιά απόλυτα εγγύηση ότι την τάξη που τότε δε μπόρεσε ν'
αποκαταστήσει θα τη φτιάξει τώρα.
Φυσικά ζητάμε «ψύλλους στ' άχυρα» και πολύ ακεραιότητα και ακριβολογία από έναν Έλληνα
πρωθυπουργό. Μα το «μικρό» αυτό παράδειγμα ένα πράμα πάει ν' αποδείξει: Ότι η καινούργια
κυβέρνηση του κ. Βούλγαρη, παρά τα παχιά λόγια και τις ωραίες δηλώσεις, ακολουθεί τον ίδιο
δρόμο και αποβλέπει στον ίδιο σκοπό με την πρώτη: να εξασφαλίσει τέτοια «τάξη και ομαλότητα»
που θα δώσει τη δυνατότητα στο μοναρχοφασισμό, δοσιλογισμό και πλουτοκρατική εκμετάλλευση
να συνεχίσουν και να στεφανώσουν τη δολοφονική ενάντια στο Λαό τρομοκρατία, με τόσο κάλπικες
εκλογές, που θα τους επιτρέψουν να κολλήσουν τουλάχιστον για τέσσερα χρόνια στο σβέρκο του
Λαού και της Ελλάδας σαν αχόρταγη βδέλλα.
Αυτή είναι η ουσία και το μοναδικό δίδαγμα που βγαίνει για το Λαό τόσο απ' την ως τα σήμερα
πολιτεία του κ. Βούλγαρη στη Μέση Ανατολή και στην Ελλάδα, όσο κι απ' τις τελευταίες δηλώσεις
του. Σ' αυτές ο κ. Βούλγαρης δικαιολογεί απόλυτα τη δημιουργία των ταγμάτων ασφαλείας και τα
παίρνει και σήμερα υπό την προστασία του όταν δηλώνει χωρίς ντροπή ότι η εκτροπή του Κινήματος
Αντίστασης επέτρεψε στον καταχτητή να χρησιμοποιήσει Έλληνες ενάντια σε Έλληνες! Ώστε το
Κίνημα Αντίστασης φέρνει την ευθύνη για το ότι δημιουργήθηκαν τα τάγματα ασφαλείας ! Όταν εδώ
προσθέσουμε και το ότι ο κ. Βούλγαρης δε λέει λέξη για τους δοσίλογους, τότε τα πράματα
ξεκαθαρίζονται ακόμα περισσότερο: πρόκειται για κυβέρνηση που εκπροσωπεί και υπερασπίζει τα
τάγματα ασφαλείας και τους δοσίλογους. Δε λέει λέξη για την τρομοκρατία και τα εγκλήματα της
δεξιάς γιατί είναι κυβέρνηση της δεξιάς.
Μιλά για εκκαθάριση των υποδίκων για να συνεχίσει την καταδίωξη του Κινήματος Αντίστασης και
το κουρέλιασμα της συμφωνίας της Βάρκιζας. Για να αρνηθεί τη γενική πολιτική αμνηστία για τους
αγωνιστές της Αντίστασης και του Δεκέμβρη.
Βρίζει τον ηρωϊκό αγώνα του Δεκέμβρη σαν κίνημα της μειοψηφίας τη στιγμή που και αυτοί οι
συντηρητικοί «Τάϊμς» του Λονδίνου παραδέχονται ανοιχτά ότι μόνο χάρη στην ένοπλη παρέμβαση
της αγγλικής πολεμικής μηχανής κατόρθωσαν οι εγκληματίες της δεξιάς να επιβληθούν πάνω στην
τεράστια πλειοψηφία του Λαού. Προχειρολογία, δημαγωγία και ανευθυνολογία δείχνει ο κ.
Βούλγαρης όταν μιλά για τις εθνικές διεκδικήσεις, που είναι «ανεπιφυλάκτως αναγνωρισμένοι από
τη διεθνή συνείδηση». Που το βρήκε αυτό ο κ. Βούλγαρης; Και του επιτρέπεται να εξαπατά τόσο
ανεπιφυλάκτως τον ελληνικό Λαό, όταν η πολιτική της κυβέρνησης καλλιεργεί την εχθρότητα
ενάντια στη Σοβιετική Ένωση; Επειδή όμως κάνει δημαγωγία και σε βάρος μας του δηλώνουμε
επίσης ανεπιφυλάκτως και κατηγορηματικά: με την «εθνική» του πολιτική χαντακώματος της
Ελλάδας και με την «εθνική» πολιτική της συγκέντρωσης του Μαύρου Μετώπου στο Κεντρικό που
έγινε με την ενίσχυση της κυβέρνησης ΔΕΝ ΕΧΟΥΜΕ ΚΑΜΙΑ ΑΠΟΛΥΤΑ ΣΧΕΣΗ.
Η εθνική μας πολιτική είναι απόλυτα αντίθετη με την πολιτική του κ. Βούλγαρη και του
απαγορεύουμε στο σημείο αυτό να μιλά και εξ ονόματός μας κακοποιώντας την αλήθεια. Ο κ.
Βούλγαρης μιλά και για την οικονομική του πολιτική. Η πράξη απόδειξε ότι τέτοια δεν υπάρχει.

52
Τέτοια δεν υπήρξε. Υπάρχει μόνο ένα πρόχειρο, ανεδαφικό και αντεπιστημονικό κατασκεύασμα που
για μοναδικό σκοπό έχει να αποτελειώσει οικονομικά το Λαό και να εξασφαλίσει ακόμα πιο πολύ τα
δισεκατομμύρια των δοσιλόγων και πλουτοκρατών εκμεταλλευτών ντόπιων και ξένων. Η οικονομική
πολιτική του κ. Βούλγαρη είναι απόλυτα αντιλαϊκή, εξαθλιώνει το Λαό, δηλαδή εξαθλιώνει την
Ελλάδα και γι' αυτό είναι πέρα για πέρα αντεθνική.
Η κυβέρνηση Βούλγαρη αποτελεί μια πρόκληση και βρισιά ενάντια στο Λαό, την Ελλάδα, το
συμμαχικό αγώνα, το Κίνημα Αντίστασης και τη Δημοκρατία.
Κυβερνά σήμερα με του δοσίλογους ! Χίτες, ΣΑΝ, εκμεταλλευτές και πλουτοκράτες ντόπιους και
ξένους. Καλύπτει και προάγει το φασισμό. Ετοιμάζει μια πρωτοφανή πλαστογραφία και
καλπονόθευση της θέλησης του Λαού. Θα πάει να κάνει φασιστικές εκλογές κατά το πρότυπο του
Χίτλερ και του Κονδύλη. Είναι η κυβέρνηση της ανωμαλίας και της αναρχίας.
Γι' αυτό πρέπει να φύγει. Ας δώσει ο κ. Βούλγαρης τις ελευθερίες που υπόσχεται στις δηλώσεις του,
και θα δει ότι με ειρηνικές και πειθαρχημένες συγκεντρώσεις σ' όλη τη χώρα, η λαϊκή ετυμηγορία
θάναι μια και μόνη:
— Φύγε Βούλγαρη! Αντιπροσωπευτική — Αμνηστία πολιτική γενική — Δημοκρατικές ελευθερίες —
Λεύτερες εκλογές για Συνταχτική Συνέλευση με αναλογική — Λαϊκή Δημοκρατία
Ν. ΖΑΧΑΡΙΑΔΗΣ
ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΗΣ, 14-08-1945
***

53
ΝΑ ΤΟ ΔΗΜΟΨΗΦΙΣΜΑ
Ο ΛΑΟΣ ΤΗΣ ΚΑΒΑΛΑΣ ΑΠΟΘΕΩΣΕ ΤΟ σ. ΖΑΧΑΡΙΑΔΗ
ΚΑΙ ΤΟΥΣ ΕΑΜΙΚΟΥΣ ΗΓΕΤΕΣ
ΚΑΒΑΛΑ, 20 (Του ανταποκριτή μας). - Ο λαός της ηρωικής εργατούπολης υποδέχθηκε το Σάββατο
βράδυ μέσα σ' αληθινό παραλήρημα ενθουσιασμού και πρωτοφανών εκδηλώσεων τον αρχηγό του
Κ.Κ.Ε. σ. Ζαχαριάδη και τους ηγέτες του Πολιτικού Συνασπισμού των Κομμάτων του Ε.Α.Μ. Η
υποδοχή ήταν αληθινά αποθεωτική. Η παραλία και οι γύρω δρόμοι κατακλύσθηκαν ασφυκτικά από
πλήθη λαού που ζητωκραυγάζον υπέρ του ΕΑΜ και της Δημοκρατίας. Παρά τα τρομοκρατικά μέτρα
των αρχών, ολόκληρη η Καβάλα βρέθηκε στο πόδι και με στέφανα, λουλούδια και τραγούδια
περίμενε την άφιξη του πλοίου «Κορινθία». Οταν ο σ. Ζαχαριαδης και οι ηγετες του ΕΑΜ
αποβιβαστηκαν, η ανθρωποθαλασσα ξεσπασε σε χειροκροτηματα και ζητωκραυγες.
― Ζήτω ο Ζαχαριάδης !
― Μήτσο (για τον Παρτσαλίδη) κάλως όρισες στην πατρίδα σου !
Τα πλήθη όρμησαν στ' αυτοκίνητα που επέβαιναν οι ηγέτες και με μεγάλη δυσκολία κατορθώθηκε ν'
ανοίξει δίοδος για να περάσουν, ενώ χιλιάδες λαού παρακολουθούσαν ζητωκραυγάζοντας και
χειροκροτώντας. Στα γραφεία του Ε.Α.Μ, που κατευθύνθηκαν, δέχθηκαν αμέσως επιτροπές. Μετά τη
διάλυση του πλήθους, μοναρχικοί μπράβοι επιτέθηκαν άνανδρα σε ομάδες και τραυμάτισαν δυο
γυναίκες και δυο επονίτες.
Η Κ.Ε. του Ε.Α.Μ. απηύθυνε χαιρετισμό στο λαό Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης, που τόσο
υπέφερε και τόσες θυσίες πρόσφερε στον αγώνα για τη λευτεριά.
Η αστυνομία απαγόρευσε συγκέντρωση σ' ανοιχτό χώρο κι επέτρεψε μόνο συγκέντρωση σε κλειστό
χώρο. Έτσι χθες Κυριακή έγιναν δυο μεγαλειώδεις συγκεντρώσεις στους κινηματογράφους «Τιτάνια»
και «Αττικόν». Η πόλη της Καβάλας στρατοκρατήθηκε. Πυκνές περιπολίες γύριζαν στους δρόμους κι
απαγορεύτηκε η συγκέντρωση του λαού έξω από τις αίθουσες των κινηματογράφων.
Στο «Αττικόν» μίλησαν ο σ. Ζαχαριάδης και οι συναγ. στρατηγός Γρηγοριάδης και Γαβριηλίδης. Στον
«Τιτάνια» μίλησαν ο σ. Παρτσαλίδης και ο συναγ. Κύρκος. Εγκρίθηκαν ψηφίσματα με τα οποία ο
λαός της Καβάλας ζητάει : Απομάκρυνση της κυβέρνησης Βούλγαρη και αντικατάστασή της από
αντιπροσωπευτική με συμμετοχή του Κινήματος Εθνικής Αντίστασης. Κατάπαυση της τρομοκρατίας,
ομαλή εξέλιξη της δημοκρατικής ζωής, εξασφάλιση ελευθεριών. Ο λαός της Καβάλας δηλώνει ότι
αρνείται να εκδώσει εκλογικά βιβλιάρια και θα απόσχει από τις εκλογές αν γίνουν κάτω από την
τρομοκρατία των μοναρχοφασιστών.
Ο σ. Ζαχαριάδης και οι ηγέτες του ΕΑΜ δεχθήκαν στα γραφεία του Κ.Κ.Ε. του Ε.Α.Μ. και του Α.Κ.Ε.
εκατοντάδες επιτροπές από την πόλη και την ύπαιθρο. Ο λαός της Ξάνθης και της Κομοτηνής καλεί
τους ηγέτες του Ε.Α.Μ. να επισκεφθούν τις πόλεις τους.
ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΗΣ, 21-08-1945
***
Η ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ ΣΕ ΠΡΩΤΟΦΑΝΗ ΠΑΛΛΑΪΚΟ ΣΥΝΑΓΕΡΜΟ ΥΠΟΔΕΧΘΗΚΕ ΤΟ σ. ΖΑΧΑΡΙΑΔΗ
ΝΑ ΤΟ ΔΗΜΟΨΗΦΙΣΜΑ , Η ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΘΑ ΝΙΚΗΣΕΙ !
Η ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ ΣΕ ΠΡΩΤΟΦΑΝΗ ΠΑΛΛΑΪΚΟ ΣΥΝΑΓΕΡΜΟ ΥΠΟΔΕΧΘΗΚΕ ΤΟ σ. ΖΑΧΑΡΙΑΔΗ

54
Άνδρες, γυναίκες και παιδιά 6 ώρες περίμεναν τον αρχηγό του Κ.Κ.Ε. ― Οι εργάτες, οι υπάλληλοι,
οι επαγγελματίες άφησαν τις δουλείες τους. ― Με λουλούδια, τραγούδια και δάφνες τον έφεραν
θριαμβευτικά στα γραφεία του Ε.Α.Μ.
Η ΑΣΤΥΝΟΜΙΑ ΠΥΡΟΒΟΛΗΣΕ ΤΗ ΛΑΟΘΑΛΑΣΣΑ
ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ, 21. (του ανταποκριτή μας) ― Με παραλήρημα ενθουσιασμού ο ηρωϊκός και
ακατάβλητος δημοκρατικός λαός της Θεσσαλονίκης υποδέχθηκε σήμερα τον τιμημένο Αρχηγό του
Κ.Κ.Ε. σ. Ζαχαριάδη και τους ηγέτες του ΕΑΜ. Από το μεσημέρι ολόκληρη η πόλη και ιδιαίτερα οι
συνοικίες και οι συνοικισμοί προετοιμάζονταν για την υποδοχή. Από τις 3 το απόγευμα πλήθη
κόσμου ― άνδρες, γυναίκες, νέοι, γέροι, κάθε τάξης, χαρούμενοι και με στεφάνια και λουλούδια στα
χέρια, τραγουδώντας άρχισαν να κατεβαίνουν προς την παραλία. Ολόκληρη η πόλη αντηχούσε από
το τραγούδι του Αρχηγού και του τραγούδια του αγώνα και της λευτεριάς.
Όσο περνούσε η ώρα πυκνώνονταν και πολλαπλασιάζονταν οι ογκώδεις μάζες του λαού, που
διέσχιζαν όλους τους δρόμους της πόλης κατεβαίνοντας στη παραλιακή λεωφόρο. Εργάτες που
άφησαν τις δουλείες τους, υπάλληλοι που άφησαν τα γραφεία τους, γυναίκες, νέοι, γεροί αγρότες,
αγρότισσες από τα γύρω χωριά, με τις γραφικές τους ενδυμασίες συνέρρεαν στην παράλια. Ποτέ η
Θεσσαλονίκη δε γνώρισε παρόμοιο λαϊκό συναγερμό.
ΜΕ ΛΟΥΛΟΥΔΙΑ ΚΑΙ ΤΡΑΓΟΥΔΙΑ
Στις 6 το απόγευμα ολόκληρη η πλατεία της προκυμαίας, η παραλιακή λεωφόρος, η πλατεία
Ελευθερίας, η οδός Βενιζέλου, είχαν κατακλυσθεί ασφυκτικά από κόσμο, που περίμενε τον
κατάπλου της «Κορινθίας» τραγουδώντας, ενώ άλλες χιλιάδες λαού εξακολουθούσαν να
καταφθάνουν με λουλούδια, στεφάνια, πλακάτ με επιγραφές : «Κάλως ήλθατε!». Από τα γύρω
μέγαρα ρίχνονταν χιλιάδες τρικ με χαιρετιστήρια συνθήματα οργανώσεων.
Όταν στις 6 το απόγευμα η «Κορινθία» επλεύρισε στην προβλήτα, ολόκληρη η ανθρωποθάλασσα
ξέσπασε σ' ουρανομήκεις ζητωκραυγές και θυελλώδη χειροκροτήματα. Αμέσως ανέβηκε στο πλοίο
και χαιρέτησε τους ηγέτες αντιπροσωπεία του ΕΑΜ Μακεδονίας. Κατόπιν ο σ. Ζαχαριάδης και οι
άλλοι ηγέτες του ΕΑΜ κατέβηκαν στην προβλήτα, όπου χαιρετίσαν τις αντιπροσωπείες των
Κομμάτων του ΕΑΜ, εργατικών, υπαλληλικών, βιοτεχνικών, επαγγελματικών οργανώσεων,
επιστημόνων, διανοουμένων, νέων, θυμάτων, αγωνιστών Κινήματος Αντίστασης. Οι αντιπροσωπείες
προσέφεραν στους ηγέτες ωραιότατες ανθοδέσμες. Μετά οι ηγέτες του ΕΑΜ ανέβηκαν στ'
αυτοκίνητα και βγήκαν στην παραλία, για να πάνε στα γραφεία του ΕΑΜ.
ΠΡΩΤΟΦΑΝΕΙΣ ΕΚΔΗΛΩΣΕΙΣ
Είναι κατώτερες κάθε περιγραφής οι συγκινητικές εκδηλώσεις που επακολούθησαν όταν ο σ.
Ζαχαριάδης και οι άλλοι ηγέτες βρέθηκαν μέσα στην ανθρωποθάλασσα του δημοκρατικού λαού της
Θεσσαλονίκης. Ο λαός σκέπασε κυριολεκτικά τα αυτοκίνητα με ανθοδέσμες, στεφάνια και δάφνες.
Απερίγραπτες εκδηλώσεις χαράς, ενθουσιασμού, συγκίνησης και αγαλλίασης έγιναν πρωτοφανείς
για τα χρονικά της Θεσσαλονίκης.
ΖΗΤΩ Ο ΑΡΧΗΓΟΣ
Ο λαός σήκωσε στα χέρια το σ. Ζαχαριάδη που τον οδήγησε στα γραφεία του ΕΑΜ, ενώ η
ανθρωποθάλασσα ξεσπούσε σε ζητωκραυγές :
― Ζήτω ο Αρχηγός !
― Ζήτω οι ηγέτες του ΕΑΜ !
― Ζήτω η Δημοκρατία !

55
Μια ώρα χρειάστηκε για να διασχίσουν τ' αυτοκίνητα διαδρομή ενός χιλιομέτρου μέχρι τα γραφεία
του ΕΑΜ. Στο μεταξύ στα γραφεία του ΕΑΜ είχαν συγκεντρωθεί χιλιάδες λαού και περίμεναν να
δουν τους ηγέτες του λαού.
Η ΑΣΤΥΝΟΜΙΑ ΠΥΡΟΒΟΛΕΙ
Λυσσασμένοι οι μοναρχικοί από τη μεγαλειώδη εκδήλωση του κόσμου για τους αγαπημένους του
ηγέτες, έβαλαν τα όργανά τους να χτυπήσουν το λαό. Έτσι μόλις πλησίαζαν τ' αυτοκίνητα στα
γραφεία του ΕΑΜ, όργανα του ...ου αστυνομικού τμήματος έριξαν πυκνά πυρά κατά του πλήθους
για να διαλυθεί και να τρομοκρατήσουν το λαό. Μέχρι στιγμής δεν είναι γνωστό αν υπάρχουν
τραυματίες. Στο μεταξύ έφτασαν στα γραφεία του ΕΑΜ οι ηγέτες ενώ μυριάδες λαού που έμειναν
επί ώρες έξω από τα γραφεία ζητωκραύγαζαν με έξαλλο ενθουσιασμό.
Τηλεγραφήματα οργανώσεων προς το σ. Ζαχαριάδη
Στο σ. Ν. Ζαχαριάδη και την Κ.Ε. του Κ.Κ.Ε. έστειλαν τηλεγραφήματα : Από τη Θεσ/νίκη η Ένωση
εργατών σφαγείων, το Σωματείο αρτεργατών η «Αναγέννηση», ο Σύνδεσμος αλλαντοτεχνητών, το
Σωματείο μηχανοξυλουργών, το Συνδικάτο εργατών μετάλλου, το Σωμάτιο εργατών αλιπάστων και
κονσερβών, το Σωματείο κλωστοϋφαντουργών, το Συνδικάτο υπάλληλων καταστημάτων τροφίμων,
η Ένωση εμποροϋπαλλήλων, το πανκαπνεργατικό Σωματείο, η βιομηχανική Ένωση οικοδόμων, η
Επιτροπή εργατών αγγλικών υπηρεσιών, το Σωματείο υπαλλήλων καφεζυθεστιατορίων, η Ένωση
τυπογράφων, ο Σύνδεσμος τεχνητών βοηθών ζαχαροπλαστών, το Εργατικό Κέντρο Θεσσαλονίκης, τα
Σωματεία κουρέων εργατών, η Παμμηχανική Ένωση Βορείου Ελλάδας, η αχτίδα μεταφοράς της
Κ.Ο.Θ. Του Κ.Κ.Ε., το παράρτημα ΕΑΜ Τζινάρ και η Εθνική Αλληλεγγύη Θεσ/νίκης. Καταγγέλλουν τη
δολοφονική επίθεση της αστυνομίας και των στρατιωτικών αρχών εναντίον των αγωνιζομένων για τα
οικονομικά τους ζητήματα εργατών Θεσ/νίκης και διαμαρτύρονται για τη μη επίλυση των ζητημάτων
τους και για τη δολοφονική επίθεση.
― Από τη Καλαμάτα, με τηλεγραφήματα, τα σωματεία λιμενεργατών, ναυπηγοξυλουργών, αλιέων
και εργολάβων λιμένος, διαμαρτύρονται για το νέο κύμα τρομοκρατίας που εξαπολύθηκε στην
Καλαμάτα και ζητούν να σχηματισθεί αντιπροσωπευτική κυβέρνηση.
― Η σύσκεψη προέδρων εργατικών οργανώσεων Καρδίτσας της 6/8/45 με ψήφισμα διαμαρτύρεται
για τη τρομοκρατία και ζητεί τη συγκρότηση αντιπροσωπευτικής κυβέρνησης.
― Επίσης έστειλαν τηλ/ματα από τη Θεσ/νίκη τα σωματεία τυροκόμων, εργατών σταφιδοζύμης,
μακαρονοεργατών και αρχιεργατών, ο Πρόεδρος της Εθνικής Αλληλεγγύης Μακεδονίας, καθώς και
υπόμνημα το Σωματείο ....εργατών Θεσ/νίκης, που διαμαρτύρονται για τη γνωστή δολοφονική
επίθεση των αρχών κατά των εργατών Θεσ/νίκης και αξιούν το σχηματισμό αντιπροσωπευτικής
κυβέρνησης.
― Το Σωματείο εργατοϋπαλλήλων καπνοβιομηχανίας Πειραιά έστειλε υπόμνημα, που εκθέτει
σχετικά με την έναρξη της υπηρεσίας Συνεταιρισμού καπνοβιομηχάνων και παρακαλεί να παρθούν
μέτρα προστασίας για 300 οικογενειάρχες που απειλούνται ν' απολυθούν.
Επίσης οι παρακάτω Οργανώσεις έστειλαν υπομνήματα και ψηφίσματα που ζητούν την κατάπαυση
της τρομοκρατίας, την επίλυση των ζητημάτων τους, και το σχηματισμό αντιπροσωπευτικής
κυβέρνησης :
Η Ένωση εργατών και εργατριών κλωστοϋφαντουργίας και βαφείων Πειραιά. Ο Σύνδεσμος
εργατοτεχνιτών και υπάλληλων ζυθοποιίας και ψυγείων Θεσ/νίκης. Η γενική συνέλευση
καπνεργατών και καπνεργατριών στιβαδόρων Ξάνθης. Η πανεργατική συγκέντρωση Ιωαννίνων της
12. ... .43. Το τμήμα του ΕΑΜ Τσιμισκή. Η Εθνική Αλληλεγγύη Κουλέ Κασέ, Καμάρας και Αγίου
Δημητρίου Θεσ/νίκης. Το ΕΑΜ Τυρνάβου. Οι κάτοικοι Πηδάσου (Μεθώνης) και η περιφερειακή
επιτροπή του Κ.Κ.Ε. Λήμνου.
ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΗΣ, 22-08-1945

56
***

ΜΕ ΤΗΝ ΑΓΓΛΙΑ ΘΑ ΣΥΝΕΝΝΟΗΘΟΥΜΕ ΣΑΝ ΙΣΟΣ ΠΡΟΣ ΙΣΟΣ
Από το λόγο του σ. Ζαχαριάδη
ΜΕ ΤΗΝ ΑΓΓΛΙΑ ΘΑ ΣΥΝΕΝΝΟΗΘΟΥΜΕ ΣΑΝ ΙΣΟΣ ΠΡΟΣ ΙΣΟΣ
Ο ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΛΑΟΣ ΘΑ ΓΙΝΕΙ ΝΙΚΟΚΟΙΡΗΣ ΣΤΟΝ ΤΥΠΟ ΤΟΥ
ΚΑΒΑΛΑ, 21 (Του ανταποκριτή μας) ― Ο σ. Ζαχαριάδης στον πολιτικό λόγο, που εκφώνησε προχθές
στην πόλη μας, τόνισε ανάμεσα στα άλλα και τα εξής:
«Η Ελλάδα είναι η μοναδική χώρα της νικήτριας Ευρώπης, που βγαίνει από τον πόλεμο μαδημένη
από τις επιτυχίες του νικηφόρου αγώνα των λαών. Πρωταρχικό πρόβλημα, που μπαίνει σήμερα στον
ελληνικό λαό, είναι, συνεχίζοντας την ηρωϊκή του πάλη, να κατακτήσει τη θέση που του ανήκει
ανάμεσα στους δημοκρατικούς λαούς της Ευρώπης. Το καθήκον αυτό είναι δύσκολο, αλλά άλλος
δρόμος δεν υπάρχει.
Ο ελληνικός λαός τα έβαλε παλικαρίσια με τους ξένους κατακτητές και τους ντόπιους προδότες και
νίκησε, η εξωελληνική όμως επέμβαση θέλησε ν' αφαιρέσει ένοπλα τις κατακτήσεις του. Άμεσα
τώρα πρέπει να ξεκαθαρίσουμε τα εμπόδια που δεν αφήνουν την ομαλή δημοκρατική εξέλιξη. Το
πρόβλημα αυτό μπαίνει γιατί η Αγγλία των Τόρρυδων νομίζει, πιστεύει ότι στα ελληνικά κόμματα και
στον ελληνικό λαό μπορεί να συμπεριφέρεται σαν αφέντης προς δούλο. Αυτή ήταν η συμπεριφορά
της Αγγλίας στα ελληνικά κόμματα από το 1821 έως το 1941 όταν μέσα από τους αγώνες για τη
λευτεριά ξεπήδησε το ΕΑΜ, που έβαλε στην Αγγλία, τον ελληνικό λαό και όλο τον κόσμο τούτη την
καινούργια αρχή: Για να ζήσει η Ελλάδα ανεξάρτητη και για να ευτυχήσει πρέπει να πάψει η σχέση
δούλου προς κατακτητή, αφέντη προς σκλάβο ανάμεσα στο εσωτερικό και το εξωτερικό.
Η Αγγλία που λέει ότι έχει συμφέροντα στρατηγικά στη Μεσόγειο και χρειάζεται την Ελλάδα, πρέπει
να συμπεριφέρεται σαν ίσος προς ίσο. Ο κ. Τσόρτσιλ δεν θέλησε και δεν μπόρεσε να καταλάβει αυτό
το πράγμα και επιδίωξε να επιβάλλει το παλιό καθεστώς δούλου προς αφέντη. Έτσι άρχισε
καινούργια πάλη για την κατοχύρωση και ολοκλήρωση της λευτεριάς και της ανεξαρτησίας. Τούτος ο
αγώνας είναι δύσκολος, μα άλλη λύση δεν υπάρχει.
Θα πρέπει να ζητήσουμε η νέα αγγλική κυβέρνηση να συμπεριφέρεται δημοκρατικά σαν ίσος προς
ίσο και πάνω σ' αυτή τη βάση να συνεννοηθούμε.
Μέσα στο σπίτι μας δεν θέλουμε ξένους. Ο ελληνικός λαός πρέπει να γίνει νοικοκύρης. Το
μεγαλύτερο εμπόδιο για μια τέτοια συνεννόηση είναι το γεγονός ότι τα αστικά κόμματα
εξακολουθούν να συμπεριφέρονται προς τους Άγγλους σαν δούλοι και τους κάνουν έτσι να
πιστεύουν ότι μπορούν να συνεχίσουν την παλιά κατάσταση. Δεν υπάρχει άλλη δύναμη για να μας
βγάλει από την κατάσταση αυτή παρά η Λαϊκή Δημοκρατία».
Μιλώντας για το ζήτημα των εθνικών δικαίων ο σ. Ζαχαριάδης είπε :
«Η ανικανότητα του ...... της Δεξιάς σπρώχνει σε αφηνιασμένο τυχοδιωκτικό σωβινισμό. Μιλούν για
εθνικά δίκαια αυτοί που πούλησαν και παράδωσαν επανειλημμένα τη Θράκη και την Καβάλα. Αυτοί
που δεν πήγαν ποτέ να πολεμήσουν! Σ' αυτούς τους ανθρώπους αρνούμαστε το δικαίωμα να
λέγονται Έλληνες. Είναι πουλημένοι και δούλοι.
Με την εθνική πολιτική του κ. Βούλγαρη που χαντακώνει την Ελλάδα δεν έχουμε καμιά σχέση. Αν
υπάρχει δυνατότητα να επιτύχουμε την ικανοποίηση των εθνικών μας δικαίων, αυτό δεν θα το
επιτύχουμε μόνο με τους Άγγλους. Αυτοί που πιστεύουν αυτό το πράγμα ξεπουλούν την Ελλάδα. Να
μη ξεχνούν ότι θέλουμε την Κύπρο και τα Δωδεκάνησα. Με αντιπροσωπευτική κυβέρνηση θα

57
συνεννοηθούμε με τους βαλκανικούς λαούς και θα λύσουμε δημοκρατικά όλα τα εκκρεμή
ζητήματα».
ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΗΣ, 22-08-1945
***

58
Ο ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΛΑΟΣ ΘΑ ΕΠΙΒΑΛΕΙ ΤΗΝ ΑΝΤΙΠΡΟΣΩΠΕΥΤΙΚΗ ΤΟΥ ΚΥΒΕΡΝΗΣΗ
ΒΑΡΥΣΗΜΑΝΤΕΣ ΔΗΛΩΣΕΙΣ ΤΟΥ σ. ΖΑΧΑΡΙΑΔΗ
Ο ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΛΑΟΣ ΘΑ ΕΠΙΒΑΛΕΙ ΤΗΝ ΑΝΤΙΠΡΟΣΩΠΕΥΤΙΚΗ ΤΟΥ ΚΥΒΕΡΝΗΣΗ
(ΟΙ ΑΡΧΑΙΡΕΣΙΕΣ ΣΤΑ ΕΡΓΑΤΙΚΑ ΣΥΝΔΙΚΑΤΑ, ΟΙ ΕΚΛΟΓΕΣ ΤΩΝ ΣΥΝΕΤΑΙΡΙΣΜΩΝ ΚΑΙ Η ΥΠΟΔΟΧΗ ΤΗΣ
ΚΑΒΑΛΑΣ ΚΑΙ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΠΟΤΕΛΟΥΝ ΠΑΝΗΓΥΡΙΚΟ ΔΗΜΟΨΗΦΙΣΜΑ ΓΙΑ ΤΟ ΘΡΙΑΜΒΟ ΤΗΣ
ΛΑΪΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ)
ΠΩΣ ΚΡΙΝΕΙ ΤΟ ΛΟΓΟ ΤΟΥ κ. ΜΠΕΒΙΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ
ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ, 21. (Του ανταποκριτή μας) ― Ο αρχηγός του Κ.Κ.Ε. σ. Ζαχαριάδης έκαμε στους
δημοσιογράφους τις ακόλουθες δηλώσεις:
«Υπάρχουν ορισμένα τεκμήρια που επιτρέπουν να κρίνει κανείς το λαϊκό φρόνημα. Πρώτο είναι τα
αποτελέσματα των εκλογών στα εργατικά συνδικάτα της Αθήνας και του Πειραιά, όπου είχαμε ένα
πανηγυρικό δημοψήφισμα για τη Λαϊκή Δημοκρατία. Το δεύτερο είναι το μήνυμα που μας έρχεται
από τις εκλογές στους γεωργικούς συνεταιρισμούς. Το χωριό βαδίζει μαζί με την εργατιά στον ίδιο
σκοπό. Τρίτο είναι η υποδοχή μας στην Καβάλα και Θεσσαλονίκη. Για μένα έχει κριθεί η τύχη της
δεξιάς στην Ελλάδα και ο ελληνικός λαός θα βρει τα μέσα να επιβάλει αντιπροσωπευτική κυβέρνησή
του με συμμετοχή του Κινήματος Αντίστασης. Μόνο τέτοια κυβέρνηση μπορεί να κάνει εκλογές
λεύτερες και μόνο σε τέτοιες εκλογές θα πάρει μέρος η δημοκρατική αριστερά».
Σχετικά με το λόγο του κ. Μπέβιν είπε:
«Οι δηλώσεις του κ. Μπέβιν έρχονται σε αντίθεση με τη θέληση του ελληνικού λαού. Ο Βούλγαρης
μόνο φασιστικές εκλογές μπορεί να κάνει. Αν δεν το πιστεύει ο κ. Μπέβιν, μπορούμε να του
δώσουμε μια απόδειξη. Να στείλει «Ινκόγνιτο» εκατό βουλευτές του Εργατικού Κόμματος σε εκατό
χωριά της Ελλάδας, όπου να εκδηλωθούν απλώς σαν δημοκρατικοί και αν ένας γυρίσει το λιγότερο
με γερό κεφάλι, τότε θα δεχθούμε να πάρουμε μέρος στις εκλογές του Βούλγαρη. Από τη μέρα που
έστειλε ο Άτλυ το δεύτερο τηλεγράφημά του και έδωσε το χρίσμα στο Βούλγαρη, η τρομοκρατία της
δεξιάς μεγάλωσε ακόμη περισσότερο. Το ίδιο θάχουμε ύστερα από τις δηλώσεις του κ. Μπέβιν.
Πρέπει νάναι βέβαιος γι' αυτό. Αναλαβαίνει αυτή την ευθύνη; Για μένα ένα είναι βέβαιο: Αν οι
Άγγλοι θέλανε, η κατάσταση στην Ελλάδα, θάλλαζε ριζικά μέσα σε 24 ώρες. Τη βασική ευθύνη για τη
σημερινή αναρχία στην Ελλάδα τη φέρνουν οι αγγλικές στρατιωτικές και πολιτικές αρχές κατοχής.
Αυτό το ξέρει ο ελληνικός λαός μα θα πρέπει να το μάθει και ολόκληρη η οικουμένη. Οι δηλώσεις
του κ. Καφαντάρη με βρίσκουν απόλυτα αλληλέγγυο. Οι παλαιοδημοκρατικοί αρχηγοί θα πρέπει να
κάμουν ένα ακόμα βήμα εμπρός και να φτάσουν στο συντονισμό της δράσης όλων των
δημοκρατικών δυνάμεων για τη δημοκρατία».
ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΗΣ, 22-08-1945
***

150.000 ΥΠΟΔΕΧΘΗΚΑΝ
ΤΟ σ. ΖΑΧΑΡΙΑΔΗ ΚΑΙ ΤΗΝ Κ.Ε. ΤΟΥ ΕΑΜ
ΘΑ ΜΙΛΗΣΟΥΝ ΤΗΝ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ
ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ, 22. (Του ανταποκριτή μας). ― Πρωτοφανής στην ιστορία της πόλης μας ήταν η
υποδοχή που έκαμε ο λαός της Θεσσαλονίκης στο σ. Ζαχαριάδη και στους ηγέτες του ΕΑΜ από την
άποψη συγκεντρωμένου πλήθους, ακράτητου ενθουσιασμού και μαχητικότητας. Ποτέ άλλοτε ηγέτης
πολιτικού κόμματος δεν γνώρισε τέτοια αποθέωση από μυριάδες λαού, που παραληρούσε από

59
ενθουσιασμό, όπως ο σ. Ζαχαριάδης. Υπολογίζεται ότι 150 χιλιάδες λαού πήραν μέρος στο παλλαϊκό
αυτό ξεσήκωμα. Η ίδια η αντίδραση ανεβάζει τον αριθμό των συγκεντρωμένων σε 100 χιλιάδες. Στα
γραφεία του ΕΑΜ ο σ. Ζαχαριάδης και οι ηγέτες του ΕΑΜ δέχθηκαν πολυάριθμες λαϊκές και
εργατικές επιτροπές, επιτροπές οργανώσεων, συνοικισμών, επαγγελματιών, βιοτεχνών,
επιστημόνων, διανοούμενων, φοιτητών, αγροτών, αντιπροσώπους βομβόπληκτων, μικροπωλητών
κλπ.
Την Παρασκευή το απόγευμα ο σ. Ζαχαριάδης και οι άλλοι ηγέτες θα μιλήσουν σε παλλαϊκή
συγκέντρωση. Την Κυριακή θα επισκεφθούν τους συνοικισμούς και θα μιλήσουν σε συγκεντρώσεις.
ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΗΣ, 23-08-1945
***
Ο σ. ΖΑΧΑΡΙΑΔΗΣ ΚΑΙ ΟΙ ΑΡΧΗΓΟΙ ΤΟΥ ΕΑΜ ΣΤΙΣ ΦΥΛΑΚΕΣ ΘΕΣ/ΝΙΚΗΣ
ΣΥΓΚΙΝΗΤΙΚΕΣ ΕΚΔΗΛΩΣΕΙΣ
ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ, 22. (Του ανταποκριτή μας). ― Ο Αρχηγός του Κ.Κ.Ε. σ. Ζαχαριάδης, ο σ. Παρτσαλίδης
και οι συναγ. Γαβριηλίδης, Κύρκος, Γρηγοριάδης και Θεοδωρίδης επισκέφθηκαν σήμερα το
απόγευμα τους κρατούμενους αγωνιστές της Εθνικής Αντίστασης στις φυλακές Επταπυργίου, στις
νέες φυλακές και στο Τμήμα Μεταγωγών. Στο Επταπύργιο είδαν και χαιρετίσαν όλους τους
κρατούμενους που συγκεντρώθηκαν στο προαύλιο. Στις νέες φυλακές επισκέφθηκαν δυο θαλάμους
κρατουμένων γυναικών και δεχθήκαν τρεις δεκαμελείς αντιπροσωπείες κρατουμένων ανδρών. Στο
Τμήμα Μεταγωγών δέχθηκαν πενταμελή αντιπροσωπεία. Οι κρατούμενοι, άνδρες και γυναίκες,
σφιχταγκάλιαζαν και κατασπάζονταν το σ. Ζαχαριάδη και τους του ΕΑΜ και διαβεβαίωναν τη πίστη
τους και την αφοσίωσή τους στην υπόθεση του λαού. Σ' ολόκληρη τη διαδρομή ο λαός που
πληροφορήθηκε τη διέλευση του σ. Ζαχαριάδη και των ηγετών του ΕΑΜ χειροκρότησε και
επευφήμησε μ' ανέκφραστο ενθουσιασμό τους αρχηγούς του.
ΔΙΑΜΑΡΤΥΡΙΑ ΤΟΥ σ. ΠΑΡΤΣΑΛΙΔΗ
Πήραμε από την Καβάλα το ακόλουθο τηλεγράφημα:
«Διαμαρτυρόμαστε έντονα επειδή η Γενική Διοίκηση Ανατολικής Μακεδονίας αρνήθηκε να
υπογράψει άδεια συγκέντρωσης σε περιφραγμένο χώρο, που βρίσκεται έξω από την πόλη.
Δηλώνουμε ότι συνεχής καταπάτηση του δημοκρατικού δικαιώματος του λαού σωρεύει ευθύνες στη
Κυβέρνηση όταν μάλιστα με την ανοχή των κρατικών οργάνων οι αντιδραστικοί χτυπούν φιλήσυχους
πολίτες απ' τους οποίους δυο τραυματίστηκαν.
Δ. ΠΑΡΤΣΑΛΙΔΗΣ»
ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΗΣ, 23-08-1945
***
Η ΣΗΜΕΡΙΝΗ ΜΕΓΑΛΗ ΛΑΪΚΗ ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΗ ΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ
ΠΕΡΙΟΔΕΙΑ ΣΤΙΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΚΕΣ ΠΟΛΕΙΣ
ΔΗΛΩΣΕΙΣ ΤΟΥ σ. ΖΑΧΑΡΙΑΔΗ
ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ, 23, (Του ανταποκριτή μας) ― Αύριο (σήμερα) στις 6 το απόγευμα θα γίνει παλλαϊκή
συγκέντρωση στο στάδιο του «Ηρακλή». Θα μιλήσουν κατά σειρά οι συναγ. στρατηγός Γρηγοριανής,
Πασσαλίδης, Γαβριηλίδης, Κύρκος και ο σ. Ζαχαριάδης. Την Κυριακή το πρωί θα γίνει συγκέντρωση
στο συνοικισμό της Καλαμαριάς, όπου θα μιλήσουν ο σ. Παρτσαλίδης και ο συναγ. Γαβριηλίδης. Το
απόγευμα της ίδιας μέρας θα γίνουν δυο συγκεντρώσεις, η μια στην Τούμπα, όπου θα μιλήσουν ο σ.

60
Ζαχαριάδης και ο συναγ. Κύρκος και η άλλη στη Νεάπολη με ομιλητές το σ. Παρτσαλίδη και το
συναγ. Γαβριηλίδη.
Σήμερα το μεσημέρι πήγαν στις Σέρρες, όπου μίλησαν σε λαϊκή συγκέντρωση ο σ. Παρτσαλίδης και ο
συναγ. Κύρκος. Οι ηγέτες του ΕΑΜ, εκτός του σ. Ζαχαριάδη, θα μεταβούν στην Έδεσσα, Κιλκίς,
Βέροια, Κατερίνη και Φλώρινα όπου θα μιλήσουν σε λαϊκές συγκεντρώσεις.
Ο σ. Ζαχαριάδης και οι άλλοι ηγέτες του ΕΑΜ δέχθηκαν και σήμερα όλη την ήμερα στα γραφεία του
ΕΑΜ Μακεδονίας πολλές επιτροπές από την πόλη και την ύπαιθρο. Σε επιτροπή από διανοούμενες
γυναίκες, που ανέπτυξε το ζήτημα της ψήφου των γυναικών, ο σ. Ζαχαριάδης είπε, ότι όχι μονάχα
πρέπει να δοθεί στις γυναίκες απόλυτη πολίτικη ισοτιμία, αλλά αν διαμορφωθούν συνθήκες
κατάλληλες που θα επιτρέψουν να πάρουμε μέρος στις εκλογές, ο Συνασπισμός του ΕΑΜ θα θέσει
υποψηφιότητες και γυναικών, έτσι που να τεθεί από τα κάτω αποφασιστικά το ζήτημα.
ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΗΣ, 24-08-1945
***
ΒΑΡΥΣΗΜΑΝΤΟΣ ΛΟΓΟΣ ΤΟΥ σ. ΖΑΧΑΡΙΑΔΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΣΩΤΕΡΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ
«Η ΥΠΟΜΟΝΗ ΜΑΣ ΕΧΕΙ ΟΡΙΑ, ΠΟΥ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΛΑΪΚΟ ΣΥΜΦΕΡΟ»

Η ΠΑΛΛΑΪΚΗ ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΗ ΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ
ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ,24, (Του ανταποκριτή μας) ― Ο σ. Ζαχαριάδης στη σημερινή παλλαϊκή συγκέντρωση
της πόλης μας εξεφώνησε τον παρακάτω βαρυσήμαντο λόγο:
«Δημοκρατικέ λαέ της Θεσσαλονίκης κι όλης της Βόρειας Ελλάδας. Περνάμε μια σοβαρή και κρίσιμη
στιγμή. Ύστερα από τα δύσκολα χρόνια, τις θυσίες και τους αγώνες, στεκόμαστε πάλι μπροστά στο
άλφα. Το ελληνικό πρόβλημα μένει άλυτο. Μια ένοπλη εξωελληνική επέμβαση, στηριγμένη στο
ντόπιο φασισμό, τους δοσίλογους και τους προδότες θέλησε να πνίξει στο αίμα τη νεοελληνική
δημοκρατική αναγέννηση, που άρχισε στα βουνά και τις πόλεις της Ελλάδας. Με την ένοπλη αυτή
επέμβαση άρχισε μια καινούργια κρίση, βαθειά, ολόπλευρη. Βασικό χαρακτηριστικό γνώρισμα της
κρίσης αυτής είναι το απόλυτο αδιέξοδο, πολιτικό, οικονομικό, εξωτερικό. Στεκόμαστε μπροστά στο
γκρεμνό. Έρχεται ένας δύσκολος και σκληρός χειμώνας. Τα οικονομικά μέτρα και η επίθεση της
πλουτοκρατίας ολοκληρώνουν το οικονομικό χαντάκωμα του λαού. Ενώ στην εσωτερική ζωή

61
επικρατεί πολιτική αναρχία, εξωτερικά η Ελλάδα βρίσκεται απόλυτα απομονωμένη από το
δημοκρατικό κόσμο της Ευρώπης και της Αμερικής. Την αναρχία, την ανωμαλία και το εσωτερικό
χάος τα δημιουργούν, τα υποθάλπουν και τα ενισχύουν οι πράκτορες, οι συμμορίες κι οι
μοναρχοφασίστες που είναι γιομάτοι χρυσές εγγλέζικες λίρες και οπλισμένοι με αγγλικά όπλα. Εδώ
δεν παίζουμε με τα λόγια. Ένα τέτοιο παιχνίδι θα ήταν έγκλημα. Κι επειδή δεν παίζουμε δηλώνουμε
στον κ. Άτλυ, στον κ. Μπέβιν, στους Άγγλους εργατικούς, στο αγγλικό εργατικό κόμμα, στο λαό της
Αγγλίας ορισμένα πράματα που ο δικός μας λαός τα ξέρει απ' τη πρώτη μέρα. Είμαστε σε θέση με
στοιχεία αδιάψευστα που στηρίζονται σε εκθέσεις Άγγλων αξιωματικών, με γεγονότα, με πειστήρια
να αποδείξουμε ότι οι αγγλικές στρατιωτικές και πολιτικές αρχές Κατοχής στην Ελλάδα, βρίσκονται
σε στενές σχέσεις, χρηματοδοτούν, εξοπλίζουν και βοηθούν με όλα τα μέσα τις μοναρχοφασιστικές
ληστοσυμμορίες στο δολοφονικό τους έργο. Συμπράττουν άμεσα στις εξοντωτικές επιχειρήσεις και
πολλές φόρες, όταν δεν έχουν χίτες, εβονίτες, Σούρληδες κάνουν οι ίδιοι τα μπλόκα, τις
κακοποιήσεις και τους ξυλοδαρμούς. Στην Ελλάδα επικρατεί ολοκληρωμένο φασιστικό χάος. Αν το
αγνοεί αυτό ο κ. Μπέβιν, αυτό δείχνει ότι διαστρεβλώνει σκόπιμα την αλήθεια, ότι είναι ολότελα
δεμένος με την ιμπεριαλιστική πολιτική του Τσόρτσιλ στην Ελλάδα. Δεν πιστεύω πως δεν ξέρει την
αλήθεια. Ο κ. Μπέβιν πέφτει στο ίδιο τραγικό, θανάσιμο λάθος που έπεσαν οι πρωτομέντοροι του
αποικιακού ιμπεριαλισμού Τσορτσιλικοί Τόρρυδες.
Το θανάσιμο τραγικό λάθος είναι ότι ο κ. Μπέβιν συμπεριφέρεται στην Ελλάδα σαν αφέντης σε
αποικία και στον ελληνικό πολιτικό κόσμο όπως οι Ιντέλλιτζενς προς τους πράκτορές της.
Με την Αγγλία και οποιονδήποτε άλλον μπορούμε να συνεννοηθούμε σαν ίσος προς ίσο, έχοντας
σαν υπέρτατο νόμο κι επιταγή το συμφέρον της Ελλάδας και την εθνική ανεξαρτησία.
Ο λαός της Ελλάδας με όλες τις δυσκολίες θα επιβάλει τελικά τη θέλησή του. Πίσω δεν πρόκειται
ποτέ πια να πάμε και μπροστά μας περιμένει μόνο η νίκη. Πρέπει από το βήμα αυτό να γίνει μια
ακόμα δήλωση, μια προειδοποίηση ψύχραιμη και πολιτισμένη. Με την αχαλίνωτη τρομοκρατία και
την υποστήριξη των ξένων η κυβέρνηση ετοιμάζει τέτοιες κάλπικες εκλογές που δε γνώρισε ποτέ η
Ελλάδα. Παράλληλα στην εξωτερική πολιτική ξεδιπλώνουν έναν απόλυτα ανεύθυνο σοβινιστικό
τυχοδιωκτισμό και ένα εγκληματικό αντισοβιετικό παραλήρημα. Η πολιτική αυτή είναι ένα λαϊκό και
εθνικό κακούργημα. Όλα αυτά οδηγούν στον αφανισμό.
Η υπομονή μας έχει όρια. Και τα όρια αυτά είναι το εθνικό και λαϊκό συμφέρο. Δηλώνουμε και
προειδοποιούμε, πως αν η κατάσταση αυτή δεν αλλάξει σύντομα και ριζικά προς μια ομαλή
δημοκρατική εσωτερική εξέλιξη, θα απαντήσουμε στο μοναρχοφασισμό στις πόλεις , στα βουνά και
στα χωριά με τα ίδια μέσα που μας κτυπούν. Εκατοντάδες χιλιάδες μπρατσωμένα, ροζιασμένα χέρια
τίμιων Ελλήνων δουλευτάδων ζητάν ν' απαντήσουν ανοικτά στις δολοφονίες και τις ατιμίες. Τους
συγκρατεί μόνο η λαϊκή δημοκρατική πειθαρχία. Μα αυτό που σήμερα συγκρατούμε με τα δόντια,
αύριο με τη μοναρχική ασυδοσία θα γίνει επιτακτικό εθνικό καθήκον. Την ευθύνη την πρώτη και
βασική θα φέρουν ο κ. Άτλυ και ο κ. Μπέβιν, που συνεχίζουν τις αποικιακές επεμβάσεις, τη στιγμή
που ο λαός με αγνή δημοκρατική αγαλλίαση περιμένει από την εργατική αγγλική κυβέρνηση και τον
αγγλικό λαό δημοκρατική κατανόηση. Μα η αυτοσυγκράτηση έχει φυσικά όρια, που όταν
ξεπεραστούν, θα καταντήσει εθνική ατίμωση που κανένας Έλληνας δε μπορεί να δεχθεί, ούτε να
ανεχθεί. Και αν το υπέρτατο συμφέρον του λαού το απαιτήσει, στις βουνοκορφές και τους λόγγους
θα ξαναντηχήσει το τροπαιοφόρο «Εμπρός ΕΛΑΣ για την Ελλάδα».
ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΗΣ, 25-08-1945
***
MHNYMA TOY σ. ZAΧΑΡΙΑΔΗ ΣΤΟΝ ΠΡΟΕΔΡΟ κ. ΛΑΣΚΥ
Οι δήθεν δηλώσεις του σε ανταποκρίτρια
ΘΕΣ/ΝΙΚΗ, 27, (Του ανταποκριτή μας). ― Ο σ. Ζαχαριάδης έστειλε σήμερα προς τον καθηγητή Λάσκυ,
Πρόεδρο της Εκτελεστικής Επιτροπής του Εργατικού Κόμματος της Αγγλίας το παρακάτω μήνυμα:

62
«Διαψεύδω κατηγορηματικά τις δήθεν δηλώσεις μου που η ανταποκρίτρια του ”Μάντζεστερ
Γκάρντιαν” κυρία Σπριτζ δημοσίευσε σε απογευματινή μοναρχοφασιστική εφημερίδα της
Θεσσαλονίκης και που τυχόν τηλεγράφησε στο εξωτερικό. Στην κυρία Σπριτζ έδωσα μόνο το κείμενο
του λόγου που εκφωνήθηκε και δημοσιεύθηκε εδώ με συγκεκριμένα συμπληρωματικά στοιχειά για
τη μοναρχοφασιστική δράση, με άμεση συμμετοχή σ' αυτή των αγγλικών στρατιωτικών αρχών και
παρουσίασα πολυμελή επιτροπή χωρικών, θυμάτων της τρομοκρατίας και κουρεμένες γριές
γυναίκες.
Ο δημοκρατικός ελληνικός λαός αναμένει τη θετική δημοκρατική συνδρομή και συμπαράσταση του
Εργατικού Κόμματος της Αγγλίας. Αποκρούει κατηγορηματικά τις δηλώσεις του κ. Μπέβιν ότι στην
Ελλάδα δεν υπάρχει τρομοκρατία της Δεξιάς και ότι οι εκλογές ετοιμάζονται δίχως καλπονοθεύσεις.
Οι δηλώσεις του κ. Μπέβιν έγιναν αίτια ν' αποχαλινωθεί ακόμα περισσότερο η τρομοκρατία της
Δεξιάς. Από την ημέρα της υπογραφής της συμφωνίας της Βάρκιζας, δεν υπάρχει ούτε μια
περίπτωση εξάσκησης βίας από το ΕΑΜ και το ΕΛΑΣ. Αποκαλύφθηκε αδιάψευστα δεκάδες φορές η
σκηνοθεσία από μέρους της Δεξιάς τρομοκρατικών πράξεων που θέλανε να αποδώσουν σε μας. Το
Πολιτικό Γραφείο της Κεντρικής Επιτροπής του Κ.Κ.Ε. αποκήρυξε και διέγραψε ανοιχτά, όταν ακόμα
ζούσε, τον ιδρυτή και Γενικό Καπετάνιο του ΕΛΑΣ για παράβαση της συμφωνίας της Βάρκιζας.
Κάνουμε ότι είναι δυνατό για ν' αποκατασταθεί στην Ελλάδα ομαλότητα, τάξη και ησυχία.
Εκμεταλλευόμενοι την ανεκτικότητα του λαού μας, οι δεξιοί τρομοκράτες με την άμεση υποστήριξη
της Κυβέρνησης Βούλγαρη, κάτω από τη γενική καθοδήγηση του Στρατιωτικού Συνδέσμου,
εφαρμόζουν σε βάρος μας ένα καθεστώς εμφυλίου πολέμου. Είναι αδύνατο ο ελληνικός λαός ν'
ανεχθεί επ' άπειρο να δολοφονούνται και να φυλακίζονται κατά χιλιάδες οι αγωνιστές του, να
καταστρέφονται οι εφημερίδες, οι λέσχες και τα γραφεία των οργανώσεών του, να καταλαμβάνονται
με τη βία οι αγροτικοί συνεταιρισμοί, να εφαρμόζεται φασιστικό καθεστώς στα συνδικάτα του, να
βιάζονται τα κορίτσια και οι γυναίκες του, να καταπατούνται οι στοιχειώδεις πολιτικές και
συνδικαλιστικές ελευθερίες του.
Σε αντιπροσωπεία της Κεντρικής Επιτροπής του ΕΑΜ που του ζήτησε άδεια συγκέντρωσης στο
Στάδιο της Αθήνας, ο κ. Βούλγαρης απάντησε: «Είμαι φασίστας και δεν συζητώ». Αυτή η αρχή
επικρατεί σήμερα σ' όλη την Ελλάδα. Προειδοποιήσαμε πως αν η κατάσταση αυτή δεν αλλάξει
άμεσα και ριζικά, θα εφαρμόσουμε στις πόλεις, στα χωριά και στα βουνά της Ελλάδας τα ίδια μέσα
που ο μοναρχοφασισμός εφαρμόζει σε βάρος μας. Η υπομονή του λαού έχει εξαντληθεί. Οι αγγλικές
αρχές κατοχής μπορούν, αν θέλουν, ν' αποκαταστήσουν τη δημοκρατική τάξη στην Ελλάδα μέσα σε
εικοσιτέσσερις ώρες. Αν δε μπορούν, να σηκωθούν να φύγουν, γιατί δεν τις χρειαζόμαστε. Έτσι έχει
η κατάσταση στη χώρα μας. Παρακαλούμε να κατέλθετε αμέσως στην Ελλάδα για να δείτε μόνος σας
την αλήθεια».
ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΗΣ, 28-08-1945

***
ΘΑ ΕΠΙΒΑΛΟΥΜΕ ΤΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΚΗ ΘΕΛΗΣΗ ΤΟΥ ΛΑΟΥ
ΤΡΕΙΣ ΜΕΓΑΛΕΣ ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΕΙΣ ΣΤΗ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ
Ο σ. ΖΑΧΑΡΙΑΔΗΣ ΚΑΙ ΟΙ ΕΑΜΙΚΟΙ ΗΓΕΤΕΣ ΑΠΟΘΕΩΘΗΚΑΝ
ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ, 27, (Του ανταποκριτή μας). ― Οι τρεις μεγαλύτεροι συνοικισμοί της Θεσσαλονίκης,
Τούμπα, Επτάλοφος και Καλαμαριά, που στάθηκαν προπύργια του αγώνα για τη λευτεριά σ' όλη τη
διάρκεια της κατοχής, αποθέωσαν χθες σε τρεις μεγαλειώδεις συγκεντρώσεις τους ηγέτες του ΕΑΜ.
Χιλιάδες λαού διαδήλωσαν την απόφαση ν' αγωνισθούν για τη λευτεριά και τη δημοκρατία. Στη
Τούμπα, που ο σ. Ζαχαριάδης την αποκάλεσε Μακεδονικό Στάλινγκραντ, πάνω από 30.000 λαού, με
αφάνταστες εκδηλώσεις ενθουσιασμού και χαράς, συγκεντρώθηκαν για να χαιρετίσουν και ν'
ακούσουν το σ. Ζαχαριάδη και το συναγ. Κύρκο. Μέσα σε φρενίτιδα ενθουσιασμού μίλησαν ο σ.
Ζαχαριάδης και οι συναγ. Κύρκος και Πασσαλίδης.

63
Ο σ. Ζαχαριάδης ανάπτυξε τα τοπικά ζητήματα και τις ανάγκες των κάτοικων και σύστησε στο λαό να
οργανωθεί γύρω από τη Λαϊκή Επιτροπή. Συνεχίζοντας ο σ. Ζαχαριάδης, μέσα σε φρενίτιδα
ενθουσιασμού και θύελλα χειροκροτημάτων, είπε τα εξής:
«Η σημερινή συγκέντρωσή μας δεν μοιάζει με εκείνες που οργάνωνε παλιά ο παλιός πολιτικός
κόσμος. Σήμερα ερχόμαστε σε επαφή με το λαό για ν' αποφασίσουμε και καθορίσουμε μαζί τα μέσα
και τους δρόμους, που θ' ακολουθήσουμε. Η κατάσταση είναι πολύ σοβαρή και κρίσιμη και πρέπει
το ανώτατο λαϊκό δημοκρατικό επιτελείο, το ΕΑΜ, νάχει την έγκρισή σας για την πολιτική και τη
δράση που χαράζει. Ο εαμικός συναγερμός, που συγκλονίζει σήμερα τη Μακεδονία, από τη μια άκρη
έως την άλλη, εκφράζει την απόφαση του λαού να επιβάλει τη θέλησή του ενάντια σε κάθε
αντίδραση, είτε από το εξωτερικό, είτε από το εσωτερικό. Δεν πειράζουμε κανένα, δεν είμαστε όμως
ξενόδουλοι. Απεναντίας, ο ελληνικός λαός, είναι ένας λαός από τους πιο φιλόξενους του κόσμου, μα
μισεί τον καθένα, όσο μεγάλος κι αν είναι, σαν επιβουλεύεται την ανεξαρτησία και τη λευτεριά του.
Προχθές από το λαϊκό βήμα της Θεσσαλονίκης, κάναμε, μελετημένα και ψύχραιμα, μια
προειδοποίηση που κατατάραξε τους εχθρούς μας. Έχουν άδικο όσοι νομίζουν πως απειλούμε, κι
ακόμα πιο πολύ, όσοι νομίζουν πως τα λόγια μας είναι κούφια. Σαν λαός, που έδωσε όσα και κάθε
άλλος για τη κοινή υπόθεση της λευτεριάς και της δημοκρατίας, ο ελληνικός λαός θέλει ν' απολαύσει
όλα όσα απολαμβάνει σήμερα ο κάθε λαός της Ευρώπης από την κοινή νίκη. Αυτή είναι η παλλαϊκή
απαίτηση και ο ελληνικός λαός, που τόσα έδωσε για την λευτεριά του, θα δώσει και όλα όσα ακόμα
χρειάζονται για την δημοκρατία. Θέλουμε τάξη, ομαλότητα, λεύτερες εκλογές, δημοκρατία. Μα
γελιούνται όλοι όσοι νομίζουν ότι μπορούν ατελείωτα να βρίζουν, να δολοφονούν, να κλέβουν και
να αφανίζουν το λαό και την Ελλάδα. Είμαστε σε θέση, στηριγμένοι στο λαό, να επιβάλλουμε με τα
ίδια μέσα, που χρησιμοποιεί ο δολοφονικός μοναρχοφασισμός ενάντιά μας, τη λαϊκή δημοκρατική
θέληση. Με την Αγγλία, είμαστε έτοιμοι να συνεννοηθούμε, λαϊκά, δημοκρατικά, σαν ίσος προς ίσο
και όχι σαν αφέντης προς άποικο. Αν η Αγγλία αυτό δεν το θελήσει και συνεχίσει την πολιτική της
που καλύπτει, βοηθά και ενισχύει το μοναρχοφασισμό και την τρομοκρατία και καταβαραθρώνει τον
τόπο, τότε αυτοί θα φέρουν την ευθύνη. Είμαστε λαός τίμιος, ήσυχος, εργατικός, υπομονετικός.
Μονάχα δεν δεχόμαστε να μας θίγουν τη λευτεριά, την ανεξαρτησία, τη δημοκρατία μας.
Για την υπεράσπισή της, είμαστε όλοι ενωμένοι και θα επιβάλλουμε το σεβασμό της σε όλους,
ξένους και ντόπιους, κι ας κοστίσει όσο θέλει».
Στο συνοικισμό Επταλόφου έγινε ταυτόχρονα άλλη συγκέντρωση με συμμετοχή πάνω από 12.000
λαού. Μίλησαν μέσα σε πρωτοφανείς εκδηλώσεις ενθουσιασμού ο σ. Παρτσαλίδης και ο συναγ.
Γαβριηλίδης τονίζοντας την κατάσταση που επικρατεί, τους αγώνες που πρέπει να γίνουν, και τα
καθήκοντα του λαού. Τρίτη μεγαλειώδη συγκέντρωση έγινε στην Καλαμαριά όπου μίλησαν ο σ.
Παρτσαλίδης και οι συναγ. Γαβριηλίδης και Πασσαλίδης. Στη συγκέντρωση της Καλαμαριάς πήραν
μέρος 10.000 λαού. Σ' όλες τις συγκεντρώσεις εγκρίθηκαν ψηφίσματα διαμαρτυρίας για την
τρομοκρατία που ασκούν οι μοναρχικοί σε βάρος των δημοκρατικών πολιτών και αποχής από τις
εκλογές του Βούλγαρη.
Επίσης παλλαϊκές συγκεντρώσεις έγιναν στο Κιλκίς και στην Έδεσσα. Στο Κιλκίς μίλησαν ο σ.
Παρτσαλίδης και οι συναγ. Κύρκος και Γαβριηλίδης. Στην Έδεσσα μίλησαν οι συναγ. στρατηγός
Γρηγοριάδης, Παπαδημήτρης, Μαραγκός και Καρυωτάκης.
ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΗΣ, 28-08-1945
***
Ο σ. ΖΑΧΑΡΙΑΔΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΛΑΟ ΤΗΣ ΝΑΟΥΣΑΣ
«Ο ελληνικός λαός ενώνεται σ' ενιαίο αδιάσπαστο σύνολο όπως στην κατοχή. Η Λαϊκή Δημοκρατία
δεν αποκρούει κανέναν. Έξω από το μέτωπο θα μείνουν μονάχα οι άνθρωποι του Μαύρου
Μετώπου, οι προδότες και μεγαλοκαρχαρίες. Να είστε έτοιμοι στην πρόσκληση του ΕΑΜ για νέους
σκληρούς αγώνες».
ΜΕΓΑΛΕΙΩΔΗΣ ΥΠΟΔΟΧΗ ΚΑΙ ΑΠΕΡΙΓΡΑΠΤΕΣ ΕΚΔΗΛΩΣΕΙΣ

64
ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ, 30, (Του ανταποκριτή μας), ― Ο λαός της Νάουσας επεφύλαξε χθες πάνδημη και
αποθεωτική υποδοχή στο σ. Ζαχαριάδη και τον συναγ. Γαβριηλίδη. Οι δυο ηγέτες έφτασαν στη
Νάουσα το μεσημέρι στις 12.30 χωρίς καμιά προειδοποίηση και σταμάτησαν μπροστά στα γραφεία
του Εργατικού Κέντρου ζητώντας να ιδούν τους υπεύθυνους του τοπικού ΕΑΜ. Τρεις κοπέλες που
έτυχαν εκεί, μόλις έμαθαν ποιοι είναι ρίχτηκαν στους δρόμους φωνάζοντας με χαρά:
― Ήρθε ο Ζαχαριάδης !
Σε λίγα λεπτά όλη η πόλη δονήθηκε από πρωτοφανή λαϊκό συναγερμό. Τα εργοστάσια έκλεισαν και
οι εργάτες συγκεντρώθηκαν για να υποδεχθούν τους Εαμικούς ηγέτες. Οι αγρότες που βρίσκονταν
στα χωράφια, ειδοποιήθηκαν επίσης ο ένας με τον άλλο κι έτσι μέσα σε λίγη ώρα χιλιάδες κόσμου
συγκεντρώθηκαν γύρω στους αρχηγούς ζητωκραυγάζοντας, χειροκροτώντας από συγκίνηση. Ο σ.
Ζαχαριάδης παρακάλεσε το πλήθος να διαλυθούν και δέχτηκε μόνο επιτροπές.
Στις 5 το απόγευμα έγινε στο γήπεδο συγκέντρωση πρωτοφανή στα χρονικά της Νάουσας. Όλοι οι
κάτοικοι – άνδρες, γυναίκες, παιδιά πήραν μέρος σ' αυτήν. Ο ενθουσιασμός του λαού ήταν
αφάνταστος. Σωστό παραλήρημα χαράς τον συγκλόνιζε.
Πρώτος μίλησε ο συναγ. Γαβριηλίδης, που ανέλυσε την κατάσταση που επικρατεί στη χώρα εξ αιτίας
της φοβερής τρομοκρατίας.
Ύστερα εκφώνησε βαρυσήμαντο λόγο ο σ. Ζαχαριάδης. Στην αρχή ανέπτυξε την εσωτερική
κατάσταση και τόνισε την ένταση της τρομοκρατίας και την ανικανότητα της κυβέρνησης να
αντιμετωπίσει το χάος.
Δήλωσε ότι, το Κ.Κ.Ε. θα ήταν έτοιμο να υποστηρίξει την κυβέρνηση Βούλγαρη, αν η πολιτική της
παρουσίαζε για το λαό ένα φωτεινό σημάδι. Πρόσθεσε ότι επειδή δεν υπάρχει τέτοιο φωτεινό
σημάδι, η καταπολέμηση της κυβέρνησης Βούλγαρη αποτελεί πρώτιστη εθνική ανάγκη.
«Κατηγορούν», συνέχισε ο σ. Ζαχαριάδης, «το ΚΚΕ ότι σπέρνει τον εθνικό διχασμό. Αυτό είναι ψέμα.
Η εθνική ενότητα, η ψυχική, ιδεολογική, λαϊκή και πατριωτική ενότητα και αλληλεγγύη που
σφυρηλάτησε ο εθνικοαπελευθερωτικός αγώνας, συνεχίζεται σήμερα και βρίσκει επιστέγασμα και
κατοχύρωση στο σημερινό αγώνα για τάξη, ησυχία, ομαλότητα, ειρήνη, δουλειά και ανοικοδόμηση.
Όπως στην Κατοχή δέθηκε αδιάσπαστα σ' ένα ενιαίο σύνολο κάθε Έλληνας με Έλληνα, έτσι δένεται
και σήμερα στην πάλη για την απόλαυση των καρπών της νίκης. Η λαϊκή εθνική ενότητα είναι
σήμερα πραγματικότητα απαραίτητη και αναγκαία για τη Λαϊκή Δημοκρατία. Η ενότητα αυτή θα
πλαταίνει ακόμα, γιατί η Λαϊκή Δημοκρατία δεν αποκρούει κανένα. Και θα δεχτεί και την τελευταία
στιγμή στους κόλπους της, δίχως μνησικακία και χαιρεκακία και τον τελευταίο παρασυρμένο
εργαζόμενο που θα ιδεί το σωστό δρόμο και θάρθει στις γραμμές της. Έξω από το μέτωπο της
ενότητας θα μείνουν μονάχα οι άνθρωποι του Μαύρου Μετώπου, οι προδότες, οι δοσίλογοι, οι
μοναρχοφασίστες και οι μεγαλοκαρχαρίες εκμεταλλευτές.
Να φύγει η κυβέρνηση Βούλγαρη και να σταματήσει ο εξωτερικός παρεμβατισμός
Για να νικήσει η Λαϊκή Δημοκρατία πρέπει να παλέψουμε να φύγει η κυβέρνηση Βούλγαρη, να δοθεί
γενική αμνηστία στους εθνικούς αγωνιστές, να διαλυθεί ο ΣΑΝ και να σχηματισθεί
Αντιπροσωπευτική Κυβέρνηση που θα κάνει εκλογές συντακτικής συνέλευσης με αναλογική.
Για να πετύχουμε αυτά χρειάζεται να σταματήσει ο κατάφωρος αντιλαϊκός εξωτερικός
παρεμβατισμός όχι γιατί δεν είμαστε Αγγλόφιλοι, μα γιατί η εθνική μας αξιοπρέπεια με την ελληνική
έννοια της ανεξαρτησίας, δεν συμβιβάζεται με τέτοιες εξωτερικές παρεμβάσεις όπως οι αγγλικές
στην Ελλάδα. Δηλώνουμε πάλι στην Αγγλία ότι είμαστε έτοιμοι να συζητήσουμε και να
συμφωνήσουμε σαν ίσοι προς ίσοι, δημοκρατικά και όχι σαν αφέντης με δούλο. Μια τέτοια
συμφωνία είναι η μόνη που συμφέρει και στην Αγγλία, γιατί θα γίνει με τον ελληνικό λαό, μα είναι

65
και απαραίτητη για να μπει η Ελλάδα στο δρόμο της ομαλότητας. Αλλιώς θα συνεχισθεί η
μοναρχοφασιστική αποχαλίνωση και αναρχία και τότε ο λαός, αν δεν θέλει να πέσει η πατρίδα μας
σε τέτοιο αφανισμό, θα αναγκαστεί να απαντήσει με τα ίδια μέσα για να επιβάλει το δίκιο του.

ΔΕΝ ΑΠΕΙΛΟΥΜΕ
Δεν πρόκειται για απειλή, γιατί δεν έχουμε ανάγκη από απειλές. Ούτε απειλήσαμε με εμφύλιο
πόλεμο, γιατί τον εμφύλιο πόλεμο τον εκβιάζουν από επτά μήνες τώρα μονόπλευρα σε βάρος μας.
Είπαμε μόνο τα «σύκα – σύκα και τη σκάφη – σκάφη». Αν μερικοί παλαιοκομματικοί αρχηγοί της
Αθήνας, που είναι περισσότερο γέροι παρά ανόητοι, πιστεύουν και εξογκώνουν τις συκοφαντίες που
σκαρώνει η μοναρχοφασιστική προπαγάνδα, τόσο το χειρότερο γι' αυτούς. Τα γεγονότα είναι
καθαρά: Εκφωνήθηκαν λόγοι και δημοσιεύθηκαν τα κείμενά τους. Οι κύριοι αυτοί, όπως και οι
γνωστές ψευτοδημοκρατικές εφημερίδες της Αθήνας, αντί να ιδούν τα κείμενα, πιάστηκαν απο την
πλαστογραφία μιας μοναρχοφασιστικής φυλλάδας της Θεσσαλονίκης και εύρυναν το
αντιδημοκρατικό μέτωπο. Αλλά το πράγμα έχει την εξήγησή του: Τρομοκρατημένοι οι κύριοι αυτοί
από το ....... λαϊκό συναγερμό, αρχίζουν να εγκαταλείπουν τη δημοκρατία και ζητάν να
αποκαταστήσουν επαφή με τη μοναρχική Δεξιά και το Μαύρο Μέτωπο.

ΑΝΤΙΕΑΜΙΚΗ ΣΥΣΠΕΙΡΩΣΗ
Μόνο αυτή την έννοια μπορούν να έχουν οι δηλώσεις τους. Τα πρώτα βήματα αυτής της
συνεννόησης θα είναι μια αντιδημοκρατική αντιλαϊκή αντιεαμική συσπείρωση, όπου θα μαζευτεί
κάθε καρυδιάς καρύδι. Με τη τέτοια συσπείρωση, που εμπνέει και καθοδηγεί ξένος δάκτυλος, θα
θελήσουν να νικήσουν το λαό. Το ξαναλέω: Αν οι κύριοι αυτοί πέσουν τόσο χαμηλά τόσο το
χειρότερο γι' αυτούς.

Η ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΘΑ ΝΙΚΗΣΕΙ
Εμείς θα προχωρήσουμε. Και όπως το καιρό της κατοχής, παρά τις ταλαντεύσεις, τους δισταγμούς
και τις συνθηκολογήσεις τους μπροστά στον καταχτητή και πάρα την αντίπραξή τους, το ΕΑΜ
δημιουργήθηκε και ανδρώθηκε και το Κίνημα της Αντίστασης νίκησε, έτσι και τώρα, παρά τις
λιποταξίες και τις προδοσίες, η Δημοκρατία θα επιβληθεί και θα νικήσει ενάντια σ' όλους τους
εχθρούς της, γιατί το θέλει ο λαός. Φτάνει μόνο ο λαός τη θέλησή του αυτή να την εξασφαλίσει με
ανάλογη παλλαϊκή οργάνωση και δράση σε κάθε εργοστάσιο, επιχείρηση, χωριό, σπίτι, συνοικία,
συνοικισμό, πόλη. Τέτοια οργάνωση δείξατε σεις με το σημερινό σας προσκλητήριο.
ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΗΣ, 31-08-1945
***
«ΓΙΑΤΙ ΑΠΕΧΟΥΜΕ ΑΠΟ ΤΙΣ ΕΚΛΟΓΕΣ»
ΑΡΘΡΟ ΤΟΥ σ. ΖΑΧΑΡΙΑΔΗ
ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ, 31, (Του ανταποκριτη μας), ― Ο σ. Ζαχαριάδης σε άρθρο του στην εφημερίδα «Λαϊκή
Φωνή» με τον τίτλο «Γιατί απέχουμε από τις εκλογές» γράφει:
«Κηρύξαμε αποχή και δεν μετέχουμε στην ανασύνταξη των καταλόγων, γιατί γίνεται κάτω από
συνθήκες που προετοιμάζουν και προμηνύουν πρωτοφανή πλαστογραφία της λαϊκής θέλησης».

66
Τονίζοντας ότι η αποχή των εκλογέων από την έκδοση βιβλιαρίων φθάνει τα 80 – 90 %, υπογραμμίζει
ότι αυτό δείχνει ότι δε μπορούν να γίνουν πραγματικές εκλογές, γιατί ο λαός δεν έχει εμπιστοσύνη
στον τρόπο και σ' αυτούς που προετοιμάζουν τις εκλογές».
ΤΙ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΓΙΝΕΙ
Συνεχίζοντας τονίζει:
«Η προετοιμασία για τη διεξαγωγή εκλογών πρέπει να γίνει κάτω από λεύτερο δημοκρατικό
καθεστώς και για νάμαστε πιο συγκεκριμένοι, λεύτερη προετοιμασία για διεξαγωγή εκλογών πάει να
πει: Να μπορεί κάθε πολίτης σε κάθε χωριό, συνοικία, συνοικισμό να πει λεύτερα τη γνώμη του,
χωρίς να του σπάνε το κεφάλι, να κουρεύουν τη γυναίκα του, ν' ατιμάζουν το κορίτσι του, να
σκοτώνουν το γιο του. Να μπορεί κάθε κόμμα να στείλει αντιπροσώπους λεύτερα σε κάθε χωρίο ν'
αναπτύσσει το πρόγραμμά του. Να μπορεί κάθε εφημερίδα να τυπώνεται και να κυκλοφορεί
ανενόχλητα. Να μπορεί κάθε λαϊκή οργάνωση να έχει λέσχες και γραφεία. Ν' αποκατασταθεί η
εργατική δημοκρατία στα εργατικά συνδικάτα, η ενδοσυνεταιριστική δημοκρατία στα χωριά, να
εκλεγούν οι εργάτες και αγρότες στις οργανώσεις αυτούς που θέλει η πλειοψηφία. Να μπορεί η κάθε
εαμική εφημερίδα να κάνει τη κριτική της χωρίς να δέχεται εκατοντάδες μηνύσεις από τους
ταγματαλήτες της κατοχής. Να σταματήσει το αίσχος της δίωξης του Κινήματος Αντίστασης, να
εξαφανιστεί το έκτρωμα του ΣΑΝ. Μόνο αντιπροσωπευτική κυβέρνηση μπορεί ν' αλλάξει την
κατάσταση και να κάνει λεύτερες δημοκρατικές εκλογές».
ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΗΣ, 01-09-1945
***
Ο σ. ΖΑΧΑΡΙΑΔΗΣ ΕΠΙΣΚΕΦΘΗΚΕ ΤΑ ΕΡΓΟΣΤΑΣΙΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ
ΕΝΘΟΥΣΙΩΔΗΣ ΥΠΟΔΟΧΗ
ΘΕΣ/ΝΙΚΗ, 1, (Του ανταποκριτή μας) ― Ο σ. Ζαχαριάδης επισκέφθηκε σήμερα(χθες) το πρωΐ το
εργοστάσιο Τροχιοδρόμων, όπου έγινε δεκτός μ' ενθουσιασμό από τους εργάτες. Μίλησε μαζί τους
για τις συνθήκες της δουλειάς τους. Το απόγευμα επισκέφθηκε το εργοστάσιο Αλατίνη, όπου μέσα
σε θερμές εκδηλώσεις των εργατών παρακολούθησε τη δουλειά.
Ο πολιτικός συνασπισμός των κομμάτων του ΕΑΜ Μακεδονίας απευθύνθηκε χθες στο αγγλικό
προξενείο για να ζητήσει αγγλική δύναμη να συνοδεύσει τους εαμικούς ηγέτες κατά τη μετάβασή
τους στην Κατερίνη, γιατί οι μοναρχικοί οργάνωσαν στο δρόμο ομάδες για να ενεργήσουν επιθέσεις.
Πήρε όμως την απάντηση ότι οι ελληνικές αρχές απαγόρευσαν κάθε πολιτική περιοδεία στην
περιοχή δυτικά του Αξιού. Ο γενικός διοικητής κ. Φραντίστας και ο διοικητής χωροφυλακής
διέψευσαν κατηγορηματικά ότι έβγαλαν παρόμοια διαταγή.
ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΗΣ, 02-09-1945
***

ΜΗΝΥΜΑ ΤΟΥ σ. ΖΑΧΑΡΙΑΔΗ ΠΡΟΣ ΤΟΝ κ. ΛΑΣΚΥ

Ο ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΛΑΟΣ ΚΑΤΑ 80-90 %
ΔΕΝ ΕΓΓΡΑΦΕΤΑΙ ΣΤΟΥΣ ΨΕΥΤΟΚΑΤΑΛΟΓΟΥΣ

67
Η ΔΕΞΙΑ ΕΤΟΙΜΑΖΕΙ ΕΜΦΥΛΙΟ ΠΟΛΕΜΟ
ΜΗΝΥΜΑ ΤΟΥ σ. ΖΑΧΑΡΙΑΔΗ ΠΡΟΣ ΤΟΝ κ. ΛΑΣΚΥ
ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ, 1, (Του ανταποκριτή μας) ― Ο σ. Ζαχαριάδης έστειλε στον καθηγητή Λάσκυ, πρόεδρο
της Εκτελεστικής Επιτροπής του Εργατικού Κόμματος το ακόλουθο μήνυμα:
«Επιτρέψτε μου να απευθυνθώ σε σας για μια ακόμα φορά. Στις 28 Αυγούστου στη Βέροια έγινε
προμελετημένη επίθεση εναντίον των εαμικών αρχηγών και τραυματίστηκε σοβαρά ο γραμματέας
του Σοσιαλιστικού κόμματος Πασαλίδης. Χθες στη Κοζάνη, ο αξιωματικός που είχε αναλάβει να
τηρήσει την τάξη, παρουσία του γεν. Διοικητή Δυτικής Μακεδονίας και επί κατοχής αρχηγού της
προδοτικής ΠΑΟ Νάλτσα, του εισαγγελέα και του Στρατ. Διοικητή, επετέθηκε και κακοποίησε τον
ηγέτη των αριστερών φιλελευθέρων στρατηγό Γρηγοριάδη. Ο στρατηγός είναι σοβαρά
τραυματισμένος. Δυστυχώς και στις δυο περιπτώσεις πήραν μέρος, απαθείς μάρτυρες, Άγγλοι
στρατιωτικοί διοικητές. Αντίθετα, στη Νάουσα, κάτω από την προσωπική εποπτεία Άγγλου
ταγματάρχη η τάξη ήταν υποδειγματική. Στην Κοζάνη ο Νάλτσας δήλωσε ότι αν πάρει εντολή του
υπουργείου Εσωτερικών δε θα επιτρέψει ν' ανοίξουν και να λειτουργήσουν τα γραφεία του ΕΑΜ. Η
τρομοκρατία συνεχίζεται αμείωτη σ' όλη τη χώρα. Στη Κατερίνη τον τελευταίο μήνα έγιναν 538
συλλήψεις μελών της ΕΠΟΝ. Ο ταγματασφαλίτης λοχίας Αρμάου, που παρέδιδε στους Γερμανούς
Έλληνες επειδή έκρυβαν Άγγλους, συνεχίζει να κουρεύει δεκάδες γυναίκες και κορίτσια και να κάνει
ασχημίες σε βάρος τους. Οι ελληνικές αρχές τον προστατεύουν και οι αγγλικές αρνήθηκαν να
επέμβουν με τη δικαιολογία ότι ο Ζαχαριάδης ζητάει να φύγουν από την Ελλάδα. Ύστερ' απ' αυτό,
υπέδειξα στις γυναίκες και τα κορίτσια της περιοχής, όπου οργιάζει ο Αρμάου, ν' αυτοδικήσουν,
εξοντώνοντας τον βιαστή και την ηθική αυτουργία ο,τι συμβεί την αναλαμβάνω εγώ.
ΑΝΑΡΧΟΥΜΕΝΗ ΖΟΥΓΚΛΑ
Η Ελλάδα μοιάζει σήμερα μα αναρχούμενη ζούγκλα, εξαφανίζεται κάθε έννοια δημοκρατίας,
πολιτικής, συνδικαλιστικής ελευθερίας. Παντοδύναμος είναι μόνο ο ΣΑΝ, που έχει την έδρα του στο
Γεν. Επιτελείο Στρατού και έχει υποχείριό του και κυβέρνηση, αξιωματικούς μέλη ΣΑΝ, στρατό,
χωροφυλακή, αστυνομία, δικαστικά μέλη ΣΑΝ, που επίσης οργανώνουν και κατευθύνουν την
τρομοκρατία σε κάθε γωνιά της χώρας. Ο υφυπουργός των εσωτερικών Γεωργούλης μπροστά στην
κατάσταση αυτή αναγκάσθηκε να παραιτηθεί. Οι προκλήσεις, η κατασυκοφάντηση της δημοκρατικής
αριστεράς με κάθε είδους πλαστογραφία συνεχίζεται με όλα τα μέσα και με την ανοχή και την
ενίσχυση της κυβέρνησης.
ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΣΙΑ ΕΜΦΥΛΙΟΥ ΠΟΛΕΜΟΥ
Μήνες τώρα γίνεται συστηματικός εμπρησμός στα ελληνικά δάση όλης της χώρας. Η συκοφαντία ότι
τους εμπρησμούς έκαναν κομμουνιστές ξεσκεπάστηκε. Παραμένει γεγονός ότι ο προσχεδιασμένος
εμπρησμός στα δάση δείχνει τη μελετημένη προετοιμασία της δεξιάς για εμφύλιο πόλεμο και
μαζικούς αντιλαϊκούς διωγμούς στα βουνά.
Η ΠΛΑΣΤΟΓΡΑΦΙΑ
Συγκεντρώνω ιδιαίτερα τη προσοχή σας στο παρακάτω σημείο: Γίνεται ολοένα έκδηλο ότι τις
τελευταίες εβδομάδες ο μοναρχοφασισμός παρουσιάζεται με τρομοκρατικές εκδηλώσεις, σαν να
ενεργεί σε συμφωνία και με έγκριση του Εργατικού Κόμματος της Αγγλίας. Αυτό εκδηλώθηκε στη
Βέροια με προκηρύξεις που κυκλοφόρησε. Είναι ολοφάνερο ότι αυτό γίνεται με εντολή, προς όφελος
των αντιδραστικών κύκλων της Αγγλίας, που έχουν κάθε συμφέρον να υποσκάψουν το Εργατικό
Κόμμα παρουσιάζοντάς το ότι συνεργάζεται με το μοναρχοφασισμό στην Ελλάδα και ότι
αποτυγχάνει η πολιτική του στην Ελλάδα.
Ως τα σήμερα, τα αποτελέσματα της εγγραφής στους εκλογικούς καταλόγους, ύστερα από τη συνεχή
παράταση των προθεσμιών, δείχνουν ότι η αποχή του λαού φθάνει 80-90 %. Στις εκλογές των
γεωργικών συνεταιρισμών σ' ολόκληρη την Ελλάδα, παρά την τρομοκρατία, τις ομαδικές διαγραφές,
τις ένοπλες τρομοκρατικές παρεμβάσεις των μοναρχοφασιστικών συμμοριών, θριαμβεύει το

68
δημοκρατικό ψηφοδέλτιο. Η «αμνηστία» της κυβερνήσεως σκοπό είχε να εξαπατήσει τον ελληνικό
λαό και το εξωτερικό. Καμιά βελτίωση δεν παρουσιάζει η εσωτερική κατάσταση τις τελευταίες μέρες.
Επαναλαμβάνω την παράκλησή μου να κατεβείτε προσωπικώς στην Ελλάδα.
ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΗΣ, Κυριακή, 02-09-1945
***
ΝΑ ΦΥΓΕΙ ΑΜΕΣΩΣ Ο ΒΟΥΛΓΑΡΗΣ
Η ΑΓΓΛΙΑ ΕΧΕΙ ΥΠΟΧΡΕΩΣΗ Ν' ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΗΣΕΙ ΣΤΗ ΧΩΡΑ ΜΑΣ ΤΗΝ ΗΣΥΧΙΑ ΚΑΙ ΟΜΑΛΟΤΗΤΑ
ΑΡΘΡΟ ΤΟΥ ΑΡΧΗΓΟΥ ΤΟΥ ΚΚΕ σ. ΖΑΧΑΡΙΑΔΗ
ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ, 3. (Του ανταποκριτή μας). ― Ο σ. Ζαχαριάδης, σε άρθρο του στη «Λαϊκή Φωνή» με
τον τίτλο «Να φύγει αμέσως ο Βούλγαρης», τονίζει:
«Ο Βαρβαρέτσος έπεσε γιατί δε μπορούσε να σταθεί. Και δε μπορούσε να σταθεί γιατί η δοσίλογη
πλουτοκρατική ολιγαρχία μονάχα ένα οικονομικό πρόγραμμα μπορεί νάχει. Το ολοκληρωτικό
χαντάκωμα του λαού και της χώρας. Γι' αυτό έπεσε ο Βαρβαρέτσος. Και θα πέσει και κάθε άλλος που
θ' ακολουθήσει τ' αχνάρια του. Κάθε πλουτοκράτης υπουργός ένα πρόγραμμα θάχει. Να φορτώσει
τα βάρη και τα σπασμένα στο λαό, να βγάλουν από την πλάτη του εκατομμύρια ντόπια και ξένα
σκυλόψαρα».
Παρακάτω τονίζει: «Ο Βαρβαρέτσος έπεσε και μαζί του η νεοελληνική μεταδεκεμβριανή κρίση
κερδίζει καινούργιο βάθος, πιο πυκνό σκοτάδι. Για ν' αλλάξει η οικονομική πολιτική της κυβέρνησης
πρέπει ν' αλλάξει η ίδια. Αυτού βρίσκεται ο κόμπος και τη λύση την κρατάει ο λαός στα χέρια του.
Όπως βασική αιτία για το πέσιμο του Βαρβαρέτσου ήταν το παλλαϊκό ξεσήκωμα, η πανελλαδική
κατακραυγή ενάντια στο πρόγραμμα της οικονομικής σκλαβιάς.
ΛΑΪΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΠΑΛΗ
» Έτσι το διώξιμο του Βούλγαρη μπορεί να είναι αποτέλεσμα μονάχα πειθαρχημένης και
οργανωμένης λαϊκής πολιτικής πάλης. Ο λαϊκός αυτός αγώνας βασικό σύνθημα πρέπει νάχει:
Αντιπροσωπευτική μαζί με το ΕΑΜ. Και να ξαπλώσει σε κάθε εργοστάσιο, χωριό, συνοικία,
συνοικισμό, σπίτι, καλύβι, στρατώνα, καράβι. Μοναδική, ακατανίκητη, συντριπτική πρέπει νάναι η
παλλαϊκή απαίτηση: Αντιπροσωπευτική. Ν' ακουστεί σ' όλες τις άκρες της Ελλάδας, στα πέρατα της
γης».
Η ΑΝΤΙΔΡΑΣΗ ΕΤΟΙΜΑΖΕΙ ΔΥΝΑΜΙΚΕΣ ΛΥΣΕΙΣ
Συνεχίζοντας ο σ. Ζαχαριάδης γράφει ότι περνάμε κρίσιμες ώρες. «Η αντίδραση ετοιμάζεται για
δυναμικές λύσεις. Η επανάληψη της 4ης Αυγούστου εμφανίζεται σα μοναδική σανίδα σωτηρίας της.
Γελιέται όμως θανάσιμα. Ο λαός της χώρας στέκει έτοιμος στις πόλεις και στα χωριά. Σε κάθε
πραξικόπημα θ' απαντήσει με όλα του τα μέσα, βάζοντας ξανά στο παιχνίδι τη ζωή του. Θα
προστατεύσει με όλα του τα μέσα τις ελευθερίες του, θα στήσει μια ακόμα φορά τις ελευθερίες, θα
σώσει μια ακόμα φορά την πατρίδα».
ΟΙ ΕΥΘΥΝΕΣ ΤΗΣ ΑΓΓΛΙΑΣ
Συνεχίζοντας τονίζει: «Την ευθύνη για τη σημερινή κατάσταση φέρνει ο εξωελληνικός παράγοντας
που έριξε την Ελλάδα στην τραγική αιματηρή κατάσταση. Η Αγγλία των εργατικών έχει υποχρέωση
τιμής ν' αποκαταστήσει την ησυχία και την ομαλότητα και μετά να φύγει με το κεφάλι ψηλά, για να
διατηρήσει την εκτίμηση και το σεβασμό του μικρού μας λαού, που το ψυχικό και εθνικό του
μεγαλείο περνά πολλούς γίγαντες».
ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΗΣ, 04-09-1945

69
***
ΕΠΙΣΚΕΨΕΙΣ ΤΟΥ σ. ΖΑΧΑΡΙΑΔΗ ΣΕ ΕΡΓΟΣΤΑΣΙΑ ΚΑΙ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑ
ΑΝΑΧΩΡΕΙ ΣΗΜΕΡΑ
ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ, 4. (Του ανταποκριτή μας). ― Ο σ. Ζαχαριάδης επισκέφθηκε, έπειτα από πρόσκληση
της εργοστασιακής επιτροπής, το κεραμοποιείο Αλατίνη και έγινε δεκτός με μεγάλο ενθουσιασμό.
Πήγε στα διάφορα τμήματα, παρακολούθησε τις συνθήκες δουλειάς και μίλησε με τους εργάτες.
Επίσης ο σ. Ζαχαριάδης επισκέφθηκε τους τραυματισμένους ελασίτες, που νοσηλεύονται στο
νοσοκομείο και ζήτησε πληροφορίες για τις μάχες που τραυματίστηκαν και για τους αγώνες τους με
τον καταχτητή.
Οι εαμικοί ηγέτες πήγαν το απόγευμα στα Σφαγεία, όπου βρίσκονται οι ομαδικοί τάφοι των
εκτελεσθέντων από τους Γερμανούς. Αύριο (σήμερα) το πρωΐ οι ηγέτες του ΕΑΜ θα επιβιβασθούν
στο «Κορινθίας» επιστρέφοντας στην Αθήνα.
ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΗΣ, 05-09-1945
***
Η ΟΡΘΟΔΟΞΙΑ

Αναδημοσιεύουμε από τη «Λαϊκή Φωνή» Θεσσαλονίκης το πιο κάτω άρθρο του σ. Ν. Ζαχαριάδη:
Πληροφορίες που δημοσιεύθηκαν σε αθηναϊκές εφημερίδες μας πληροφορούν ότι στο Λονδίνο ο
Μακαριώτατος θα συζητήσει με τους υπεύθυνους αγγλικούς κύκλους και το ζήτημα του
Οικουμενικού Πατριαρχείου. Είναι ολοφάνερο ότι διακρίνεται προσπάθεια το Οικουμενικό
Πατριαρχείο της Πόλης να μεταβληθεί πάλι όχι μόνο σε στίβο προσωπικών αντιζηλιών και
επιδιώξεων που έχουν συναμεταξύ τους διάφοροι χρεοκοπημένοι ιεράρχες, μα και σε όργανο
μεγαλοδυναμικών εξωορθοδοξιακών βλέψεων.

70
Στο σημείο αυτό ο ελληνικός Λαός πρέπει να προσέξει εξαιρετικά. Χωρίς να υπάρχει κίνδυνος να
πέσει σε ανακρίβειες, μπορεί κανείς να ισχυριστεί εδώ ότι η λαοφθόρα διαμάχη ανάμεσα στους
βαλκανικούς λαούς χρονικά συμπίπτει με την εποχή που το Οικουμενικό Πατριαρχείο άρχιζε να
κομματίζεται και να γίνεται όργανο ξένων, ανθελληνικών και αντιορθοδοξιακών συμφερόντων.
Ο μεγαλοελλαδίτικος τυχοδιωκτικός εθνικισμός μέσα στο Οικουμενικό Πατριαρχείο δεν έβλαψε και
αυτός λίγο το έργο για μια δημοκρατική συνεργασία και συμβίωση στα Βαλκάνια και με τους
φατριασμούς της φαναριώτικης παπαδοκρατίας τράφηκε πολλές φορές και ενισχύθηκε το
τοπικιστικό διασπαστικό πνεύμα μέσα στους κόλπους της ορθοδοξίας, που τόσο έβλαψε τη λαϊκή και
εθνική εξέλιξη και πρόοδο όλων των βαλκανικών λαών.
///
Το ξάπλωμα και η επικράτηση της Ορθοδοξίας στις χώρες και τους λαούς της Ανατολικής και
Νοτιοανατολικής Ευρώπης καθώς και στη Μικρασία και τη Μέση Ανατολή ανταποκρίνεται ιστορικά
στην αντίδραση που προκαλούσαν οι τάσεις για πνευματική, πολιτική και οικονομική επέκταση και
επιβολή του Δυτικού Ρωμαϊκού Κράτους και του καθολικισμού – παπισμού. Μα η επικράτηση αυτή
δεν οφείλεται μονάχα σε αρνητικά αίτια. Έχει και θετικά βάθρα γιατί χωρίς να παραγνωρίζουμε τις
εθνικές και τοπικές ιδιομορφίες, η Ορθοδοξία ιδεολογικά – πνευματικά ανταποκρίνεται σε μια
νοοτροπία λαϊκή, σ' ένα εσωτερικό ψυχικό δεσμό, που ο Ευρωπαίος κοσμοπολίτης ονομάζει
«ανατολικό πνεύμα» και ο ξεπασμένος και έκφυλος Λεβαντίνος περιφρονεί, μα που συγκεντρώνει
και εκφράζει εσωτερική λαϊκή ενότητα και εκδηλώνει ανώτερα ιδεώδη και χαρίσματα, άσχετα αν στα
χρόνια εκείνα της μεσαιωνικής κατάστασης και του ασιατικού δεσποτισμού του Βυζαντίου κάνουν
την εμφάνισή τους με μορφή θρησκευτικοεκκλησιαστική.
Εδώ θα πρέπει επίσης να τονίσουμε ότι η Ορθόδοξη Ανατολική Εκκλησιά και η Χριστιανική Θρησκεία
γενικότερα, όπως την εκφράζει η Εκκλησία αυτή, παίξαν όχι μόνο στη Ρωσία μα και στα Βαλκάνια
ένα προοδευτικό ρόλο τόσο σαν παράγοντας που διευκόλυνε και επιτάχυνε την εθνική διαμόρφωση,
συσπείρωση και ανάπτυξη παρέχοντάς της ενιαία ιδεολογικά πλαίσια, όσο σαν στοιχείο που στα
χρόνια του εξανδραποδισμού και της σκλαβιάς κάτω απ' την οθωμανική τυραννία, συνέτεινε
σημαντικά και ουσιαστικά στον εθνικοαπελευθερωτικό τότε αγώνα παρά και ενάντια στην
αντίδραση και προδοσία που έκαναν σημαντικοί και σημαίνοντες παράγοντες και κορυφές της
Ορθοδοξίας ιδιαίτερα στο Φανάρι. Είναι αναρίθμητα τα παραδείγματα που δείχνουν ότι Ταγοί και
απλοί στρατευμένοι της εκκλησιαστικής ιεραρχίας πάλεψαν και με το ντουφέκι στο χέρι στο πλευρό
του Λαού και ότι μοναστήρια και μοναστήρια είχαν μεταβληθεί σε μπαρουταποθήκες και λαϊκά
φρούρια.
///
Στα χρόνια της χιτλεροφασιστικής υποδούλωσης στην Ελλάδα, παρά την ουσιαστική αντίδραση της
κεφαλής της Αυτοκέφαλης Εκκλησιάς, που συνέχιζε την προδοτική και αντιλαϊκή στάση της κατά την
περίοδο της τεταρτοαυγουστιανής δικτατορίας, ένα μεγάλο μέρος του Κλήρου τάχθηκε στο πλευρό
του Λαού και πολέμησε μαζί του. Σήμερα η μοναρχοφασιστική αντίδραση προσπαθεί κάτω και από
ξένες εμπνεύσεις να σπάσει και την ηρωϊκή αυτή δημιουργία του Κλήρου στον καιρό της Εθνικής
Αντίστασης και να κάνει το Οικουμενικό Πατριαρχείο μαζί με την Αυτοκέφαλη Ελληνική Εκκλησιά
ξανά όργανο των ξένων επιρροών στα Βαλκάνια, όργανο διάσπασης ανάμεσα στους λαούς της
Ορθοδοξίας. Και αυτό το σκοπό όπως φαίνεται εξυπηρετεί το ταξίδι του Μακαριωτάτου στο Λονδίνο,
όπου θα πάει να μηχανορραφήσει. Το όλο ζήτημα καταντά πολύ πιο ύποπτο γιατί είναι
ανακατεμένος και ο πολύς τεταρτοαυγουστιανός Χρύσανθος.
Εμείς οι Έλληνες πρέπει νάμαστε στο σημείο αυτό πολύ ευαίσθητοι, προσεκτικοί και άγρυπνοι. Η
αντιδραστική μοναρχοφασιστική δεξιά και οι συνεργάτες της θέλουν σήμερα να καπηλευθούν και
αυτό το αγνό και ακμαίο θρησκευτικό αίσθημα του Λαού μας. Να εμπορευθούν την Ορθοδοξία και
να την ξανακάνουν όργανο διχασμού και διχόνοιας στα Βαλκάνια, στην Ευρωπαϊκή Ανατολή και στη
Μέση Ανατολή.
Αυτού βρίσκεται σήμερα ένας σοβαρός κίνδυνος. Τεταρτοαυγουστιανοί, δοσίλογοι και συνθηκολόγοι
καθοδηγητές στην Ελληνική Εκκλησία είναι μια απειλή εθνική και προς τα μέσα και προς τα έξω. Η

71
Ελληνική Ορθοδοξία και γενικότερα η Ορθόδοξη Ανατολική Εκκλησιά, πρέπει να αποβλέψουν στο
μοναδικό προορισμό τους που μπορεί να τους δώσει και μια ατράνταχτη ιστορική δικαίωση : Να
γίνουν συνδετικοί κρίκοι ανάμεσα στους λαούς της Ορθοδοξίας, απόστολοι της πνευματικής,
πολιτικής και οικονομικής συνεννόησης και συνεργασίας. Σ' αυτόν το ρόλο και την αποστολή,
πρωτοπόρο και πρωτεργάτη θέλει ο Λαός της Ελλάδας την Ορθόδοξη Εκκλησιά του. Το πρώτο βήμα
θα γίνει με την αποκατάσταση συνεργασίας και ενότητας στους κόλπους της Ορθόδοξης Ανατολικής
Εκκλησίας.
Σε μια τέτοια κίνηση, που από πολλούς τώρα μήνες συνεχίζεται και καρποφορεί, δεν παίρνει
επιδεικτικά μέρος η Ελληνική Αυτοκέφαλη Εκκλησία, που στις αντιορθοδοξιακές πλεκτάνες της
προσπαθεί να μπλέξει και το Οικουμενικό Πατριαρχείο της Πόλης.
Είναι μια καθαρή ξενοκίνητη διασπαστική κίνηση που αν παρουσιάζει μερικές επιτυχίες είναι γιατί
επικρατεί στην Εκκλησιά της Ελλάδας ένα τεταρτοαυγουστιανό εσωτερικό καθεστώς που πνίγει την
εσωεκκλησιαστική δημοκρατική παράδοση, πνίγει τη φωνή του λαϊκού κλήρου και κρατά στην αρχή
προδότες, δοσίλογους, συμβιβαστές που εξυπηρετούν μόνο ξένους σκοπούς και συμφέροντα.
Είναι απαραίτητο, λοιπόν, ένα εσωτερικό σάρωμα, θαρραλέο και εξυγιαντικό μέσα στις γραμμές της
Ελληνικής Εκκλησίας. Για να ξαναβρεί την ισορροπία Και να γίνει όπως τη θέλει ο Λαός, παράγοντας
συμφιλίωσης, αδελφοσύνης, ειρήνης και συνεργασίας ανάμεσα στους Λαούς της Ορθοδοξίας.
Ν. ΖΑΧΑΡΙΑΔΗΣ
ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΗΣ, Κυριακή, 09-09-1945
***

ΔΗΛΩΣΕΙΣ ΤΟΥ σ. ΖΑΧΑΡΙΑΔΗ ΓΙΑ ΤΟ ΑΝΑΚΟΙΝΩΘΕΝ ΤΩΝ ΤΡΙΩΝ
ΟΙ ΠΡΟΫΠΟΘΕΣΕΙΣ ΓΙΑ ΕΛΕΥΘΕΡΕΣ ΕΚΛΟΓΕΣ
ΠΑΤΡΑ, 20, (Του ανταποκριτή μας), ― Ο σ. Ζαχαριάδης έκαμε σήμερα σε συντάκτη της «Ελεύθερης
Αχαΐας» τις παρακάτω δηλώσεις πάνω στο κοινό ανακοινωθέν των κυβερνήσεων Αγγλίας, Γαλλίας
και Αμερικής:
«Το άμεσο και βασικό πρόβλημα της στιγμής για την Ελλάδα είναι το κυβερνητικό. Το κοινό
ανακοινωθέν των κυβερνήσεων Αγγλίας, Γαλλίας και Αμερικής αναβάλει το πρόβλημα για ύστερα
από τις εκλογές και πέφτει σε μια θεμελιακή αντίθεση: Αναβάλει την αποκατάσταση συνθηκών
σταθερής ομαλότητας σε χρόνο ύστερα από τις εκλογές με το σχηματισμό κυβέρνησης
“εκπροσωπούσης τας επιθυμίας του λαού και του κοινοβουλίου”, κυβέρνησης που θα προέλθει από
τις εκλογές αυτές (!), ενώ το πρωταρχικό και το απαραίτητο είναι ν' αποκατασταθούν συνθήκες
σταθερής ομαλότητας ακριβώς για να μπορέσουν να γίνουν ελεύθερες και ανεπηρέαστες εκλογές.
Υπάρχει λοιπόν μια βασική παρανόηση του άμεσου και πρωταρχικού για την Ελλάδα προβλήματος
της στιγμής. Η παρανόηση αυτή μπορεί να αρθεί μόνο με τον άμεσο σχηματισμό Αντιπροσωπευτικής
κυβέρνησης, που θα κάνει όλα τ' άλλα.
Στην κυβέρνηση αυτή πρέπει ν' αντιπροσωπευθεί επάξια το ΕΑΜ, που εκπροσωπεί το κίνημα Εθνικής
Αντίστασης. Η κυβέρνηση αυτή – που εν όψη άρνησης συμμετοχής της μοναρχικής φασιστικής
αντίδρασης, του «Μαύρου Μετώπου», θα πρέπει να στηριχθεί και μόνο στο δημοκρατικό πολιτικό
κόσμο σαν κυβέρνηση πολιτική – θα έχει για αποστολή της:
1.
2.

Να καταστήσει ακίνδυνο το ΣΑΝ, Χ και λοιπή φασιστική τρομοκρατική συντροφιά
Να δώσει πραγματική αμνηστία στους λαϊκούς αγωνιστές της Εθνικής Αντίστασης, του
Δεκέμβρη και της Μέσης Ανατολής.

72
3.
4.

5.

Ν' αποκαταστήσει πλέρια τις πολιτικές και συνδικαλιστικές ελευθερίες του λαού και την
εσωτερική ομαλότητα.
Να ακυρώσει την ως τα σήμερα εκλογική πλαστογραφία. Να κάνει καινούργια γενική
ανασύνταξη των εκλογικών καταλόγων, κατά το σύστημα της γενικής απογραφής του
πληθυσμού, παρέχοντας εκλογικό φύλλο, που θα ισχύει για μια μόνο φορά, σε όλους,
άνδρες και γυναίκες από 18 χρονών και πάνω.
Όλη αυτή η προεργασία μπορεί να τελειώσει μέσα σε δυο μήνες, για να γίνουν εκλογές για
Συντακτική Συνέλευση με αναλογική, πριν το τέλος του 1945.

Δεν είναι φυσικά διόλου δημοκρατικό και τιμητικό για την αξιοπρέπεια και το αίσθημα ανεξαρτησίας
του ελληνικού λαού, να του καθορίζουν οι τρεις συμμαχικές κυβερνήσεις ακόμα και το χαρακτήρα
της Βουλής, που θα εκλέξει, και το εκλογικό σύστημα. Αυτό μπορεί να το καθορίσει μόνος του ο
λαός.
Αυτή είναι η θέση του Κ.Κ.Ε. απέναντι στο συμμαχικό ανακοινωθέν. Κάτω από τις πιο πάνω
προϋποθέσεις το Κ.Κ.Ε. θα υποστήριζε, μέσα στην Κεντρική Επιτροπή του Πολιτικού Συνασπισμού
των Κομμάτων του ΕΑΜ, τη συμμετοχή του (του ΕΑΜ) σε μια τέτοια Αντιπροσωπευτική είτε πολιτική
κυβέρνηση.
Χωρίς μια τέτοια κυβέρνηση δε μπορεί να γίνει σοβαρός λόγος για ομαλή εσωτερική εξέλιξη. Μια
απόδειξη είναι και η κατάσταση απεριόριστης δολοφονικής τρομοκρατίας που επικρατεί εδώ στο
Μωριά και που κάνει αδύνατη σήμερα την προετοιμασία για ελεύθερες εκλογές, αφού μόνον οι
καταδιωκόμενοι που πήραν τα βουνά φθάνουν τις δεκάδες χιλιάδες.
Το Κ.Κ.Ε. είναι πάντα έτοιμο να υποστηρίξει ανεπιφύλακτα κάθε σοβαρή και ειλικρινή προσπάθεια
να αποκατασταθεί στην Ελλάδα ομαλή δημοκρατική ζωή και τάξη. Είναι αυταπόδεικτο ότι σε μια
τέτοια προσπάθεια ο ΣΑΝ και το «Μαύρο Μέτωπο» θ' αντιδράσουν μ' όλα τα μέσα και γι' αυτό
σήμερα, περισσότερο από πριν, πρέπει ο λαός να αγρυπνά για να αντιμετωπίσει κάθε
πραξικοπηματική τους διάθεση και προσπάθεια.
Είναι περιττό να τονισθεί εδώ ότι κάθε προσπάθεια για ψευτοαντιπροσωπευτική δε θάναι παρά
μπάλωμα. Το αποτέλεσμα θάναι ψεύτικο, νόθο και η μεταδεκεμβριανή νεοελληνική κρίση θα
οξυνθεί πάλι, μέχρις ότου μπει στο μόνο δρόμο της πραγματικής της λύσης που στην είσοδό του έχει
γραμμένο : ΑΝΤΙΠΡΟΣΩΠΕΥΤΙΚΗ ! »
ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΗΣ, Παρασκευή, 21-09-1945

***
ΠΑΛΛΑΪΚΗ ΥΠΟΔΟΧΗ ΤΟΥ σ. ΖΑΧΑΡΙΑΔΗ ΑΠΟ ΤΟ ΛΑΟ ΤΩΝ ΠΑΤΡΩΝ
Πολυμελείς αντιπροσωπείες όλων των κοινωνικών στρωμάτων χαιρετίζουν τον αρχηγό του Κ.Κ.Ε. Οι αρχές απαγόρευσαν παράνομα τη συγκέντρωση
Ο κ. Γουναράκης οφείλει να άρει την απαγόρευση
ΠΑΤΡΑ, 21, (Του Διευθυντή μας), ― Η σημερινή μέρα στην Πάτρα υπήρξε μια ευκαιρία για να
εκφρασθεί η παλλαϊκή αγάπη προς τον Αρχηγό του ΚΚΕ σ. Ν. Ζαχαριάδη. Από το πρωΐ, χιλιάδες
άνθρωποι και εκατοντάδες πολυμελείς λαϊκές αντιπροσωπείες περνούσαν σε αδιάκοπο κύμα από τα
γραφεία του ΕΑΜ, για να σφίξουν το χέρι του σ. Ζαχαριάδη.
Πέρασαν αντιπροσωπείες από όλα ανεξαιρέτως τα εργοστάσια, τις συνοικίες και τους εργατικούς
συνδέσμους, αντιπροσωπείες δημοσίων υπαλλήλων, τραπεζιτικών όλων των κατηγοριών,
δικηγόρων, φαρμακοποιών. Ήρθαν αγροτικές αντιπροσωπείες από τα κοντινά χωριά, περάσαν

73
εκατοντάδες γυναίκες, ακόμα και με παιδιά στην αγκαλιά και εκατοντάδες νέοι, νέες, αλλά και γέροι
και γριές.
Πλημμύρισαν το δωμάτιο από λουλούδια και γλυκίσματα. Ως αργά το βράδυ χθες συνεχιζόταν αυτό
το λαϊκό ρεύμα, παρά την απογευματινή βροχή και παρά το γεγονός ότι η αστυνομία θέλησε δυο
φόρες να θεωρήσει τις επισκέψεις αυτές σαν ... παράνομη συγκέντρωση !
Η αστυνομία αρνήθηκε κατηγορηματικά να δώσει άδεια για συγκέντρωση, έστω και σε κλειστό
χώρο, με τη δικαιολογία ότι δεν άρχισε ακόμη η .... προεκλογική περιοδεία !
Δεκάδες επιτροπών έκαμαν διαβήματα στις Αρχές για να χορηγηθεί η άδεια αλλά χωρίς αποτέλεσμα.
Επίσης ο κ. εισαγγελέας Πατρών αρνήθηκε την άδεια για επίσκεψη των Ζαχαριάδη και Καραγιώργη
στους φυλακισμένους, παρά την επιμονή μιας επιτροπής δικηγόρων.
Ο σ. Ζαχαριάδης δέχθηκε τους δημοσιογράφους τεσσάρων πατρινών εφημερίδων και απάντησε στα
ερωτήματά τους.
Κ. ΚΑΡΑΓΙΩΡΓΗΣ
Η Κεντρική Επιτροπή του ΕΑΜ διαμαρτυρήθηκε στον κ. υπουργό των Εσωτερικών για την
απαγόρευση της συγκέντρωσης. Ο κ. υπουργός δήλωσε ότι θα επικοινωνήσει σήμερα με τις αρχές
και θα δώσει τις πρέπουσες διαταγές.
Ο κ. Γουναράκης οφείλει να διατάξει να χορηγηθεί η άδεια.
ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΗΣ, 22-09-1945
***
Ο σ. ΖΑΧΑΡΙΑΔΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟΥΣ ΗΡΩΪΚΟΥΣ ΦΥΛΑΚΙΣΜΕΝΟΥΣ ΤΟΥ ΜΩΡΙΑ
Του απαγόρευσαν να τους επισκεφθεί
ΠΑΤΡΑ, 21, (Του ανταποκριτή μας), ― Παρά την επιμονή μιας επιτροπής δικηγόρων, έπειτα από
πολλές παρελκύσεις, ο κ. εισαγγελέας τελικά αρνήθηκε να δώσει άδεια για επίσκεψη των σ.
Ζαχαριάδη και Καραγιώργη στις φυλακές Πατρών.
Οι δυο σύντροφοι έστειλαν το παρακάτω χαιρετιστήριο στους φυλακισμένους, που δημοσιεύθηκε
στις πατρινές εφημερίδες:
«Προς τους φυλακισμένους της Πάτρας,
»Αγαπητοί συναγωνιστές,
»Δυστυχώς ο κ. Εισαγγελέας Πατρών θεώρησε «δημοκρατικό» να μη μας επιτρέψει να σας
επισκεφθούμε στις φυλακές σας.
»Αλλά η επίσκεψη αυτή, που ματαιώθηκε από την αυθαίρετη ενέργεια του κ. Εισαγγελέα δεν
αλλάζει τίποτα. Βρισκόμαστε με όλη μας την καρδιά στο πλευρό σας. Ξέρουμε την υπερήφανη
αυτοπεποίθησή σας, την πίστη σας στο δημοκρατικό αγώνα, την ακλόνητη αφοσίωσή σας στο
πρόγραμμα της Λαϊκής Δημοκρατίας.
»Μέσα απ' αυτή την ανήκουστη μαρτυρική πορεία των χιλιάδων φυλακισμένων, των χτυπημένων,
των πληγωμένων, των δεκάδων χιλιάδων κυνηγημένων ανθρώπων, ξεπηδάει ο καινούργιος Μωριάς.
Ο Μωριάς της λευτεριάς και της Λαϊκής Δημοκρατίας.

74
»Ο Μωριάς θα συνεχίσει και θα ολοκληρώσει τους μεγάλους περασμένους αγώνες και τη χθεσινή
εθνική Εποποιία.
»Σας σφίγγουμε όλων αδελφικά το χέρι.
Ν. ΖΑΧΑΡΙΑΔΗΣ
Κ. ΚΑΡΑΓΙΩΡΓΗΣ
ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΗΣ, 22-09-1945

***
ΧΑΙΡΕΤΙΣΜΟΣ ΤΟΥ σ. ΖΑΧΑΡΙΑΔΗ ΣΤΟ ΓΕΝΝΑΙΟ ΛΑΟ ΤΟΥ ΜΩΡΙΑ ΠΕΡΗΦΑΝΟ ΑΓΩΝΙΣΤΗ ΤΗΣ
ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ
«Όσο σκοτεινή είναι η τωρινή ώρα, τόσο πιο φωτεινή
θα είναι η μέρα της λευτεριάς και της λαοκρατίας»
ΠΑΤΡΑ, 22. (Του ανταποκριτή μας). ― Ο σ. Ζαχαριάδης απευθύνει προς το λαό της Πάτρας τον πιο
κάτω χαιρετισμό, που δημοσιεύεται στις αυριανές τοπικές εφημερίδες:
«Προς το λαό της Πάτρας
»Οι αρχές της υπηρεσιακής με εμπόδισαν να έρθω σ' επαφή μαζί σας. Είναι κι αυτό ένα πολύ
καθαρό δείγμα για τη σημερινή αξιοθρήνητη κατάσταση της χώρας μας μέσα σε μια ολόκληρη
δημοκρατική και αντιφασιστική Ευρώπη.
»Ελπίζω ότι δεν θ' αργήσω να ξανάρθω κοντά σας, κοντά σε όλους τους δημοκρατικούς ....... της
Πάτρας.
»Φεύγω από την πόλη σας με την πεποίθηση ότι η Πάτρα, φυσική πρωτεύουσα όλου του Μωριά και
της Δυτικής Ρούμελης, στέκει στο ύψος όλης της άλλης δημοκρατικής Ελλάδας. Οι ελπίδες των
αντιδραστικών ότι θα κρατήσουν την Πάτρα και όλο το Μωριά σε πολιτική φαυλοκρατική ή
κοινωνική καθυστέρηση, θα διαψευσθούν οικτρά.
»Ο Μωριάς που από το αίμα του, τις θυσίες και τα βάσανα ξεπήδησε κάποτε η λευτεριά ολόκληρης
της Ελλάδας, πρόσφερε ανεκτίμητες υπηρεσίες και στον πρόσφατο ιερό εθνικό αγώνα. Πιστός σ'
αυτές τις δοξασμένες παραδόσεις του παίρνει σήμερα τη θέση του στις επάλξεις και του τωρινού
δημοκρατικού αγώνα.
»Ο Μωριάς που βογκάει ολόκληρος σήμερα κάτω από το πέλμα μιας στυγνής τρομοκρατίας και που
είναι βυθισμένος στη χειρότερη οικονομική δυστυχία, θα ξεπεταχθεί υπερήφανος αγωνιστής της
λευτεριάς και της Δημοκρατίας, της πραγματικής ανεξαρτησίας της χώρας μας.
»Και όσο σκοτεινή είναι η τωρινή ώρα, τόσο πιο φωτεινή θα είναι η μέρα της λευτεριάς και της
Λαοκρατίας.
»Πάτρα, 22)9)45
Ν. ΖΑΧΑΡΙΑΔΗΣ
ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΗΣ, 23-09-1945

75
***
ΑΠΑΓΟΡΕΥΣΑΝ ΤΗ ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΗ ΣΤΗΝ ΠΑΤΡΑ
Συνεχίζονται οι εκδηλώσεις για τον σ. Ζαχαριάδη
ΠΑΤΡΑ, 22. (Του Διευθυντή μας). ― Και δεύτερη μέρα εξακολούθησε από το πρωΐ ως το βράδυ το
κύμα των αντιπροσωπειών και των ανθρώπων του λαού, που ανέβαιναν στα γραφεία του ΕΑΜ για
να χαιρετίσουν το σ. Ζαχαριάδη και να του προσφέρουν λουλούδια. Οι αντιπροσωπείες επέδωσαν
σωρεία υπομνημάτων για τα λαϊκά αιτήματα.
Η διεύθυνση της Αστυνομίας και η Νομαρχία επέμειναν στην άρνησή τους να δώσουν άδεια για
συγκέντρωση σε ανοικτό ή σε κλειστό χώρο.
Σήμερα όλη τη μέρα στάθηκε αδύνατη η επικοινωνία μας τηλεφωνικώς με την Κεντρική Επιτροπή
του ΕΑΜ, γιατί, όπως μας δηλώθηκε, το τηλέφωνο ήταν ... κατειλημμένο με διαρκείς επίσημες
συνδιαλέξεις.
Η Αστυνομία και η Νομαρχία αρνούνται επίσης να δώσουν άδεια για να γιορτασθούν τα τετράχρονα
του ΕΑΜ.
Οι χίτες, κάτω από τα μάτια της αστυνομίας, εντείνουν τις προκλήσεις και τις τρομοκρατικές
ενέργειες.
Κ. ΚΑΡΑΓΙΩΡΓΗΣ
ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΗΣ, 23-09-1945
***

ΚΟΜΜΑΤΙΚΟ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ
ΤΑ ΔΥΟ ΒΑΣΙΚΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ
ΣΥΖΗΤΗΣΗ ΜΕ ΣΟΣΙΑΛΙΣΤΗ
(Από τη «Λαϊκή Φωνή» της Θεσσαλονίκης αναδημοσιεύουμε το παρακάτω ενδιαφέρον άρθρο του σ.
Ν. Ζαχαριάδη)
Στο «Σοσιαλιστή» της 3 του Σεπτέμβρη – που παρουσιάζει μια σοβαρή βελτίωση, γιατί δείχνει μια
αποφασιστική απομάκρυνση απ' το αντικομουνιστικό πνεύμα του κ. Μυλωνά – δημοσιεύεται ένα
άρθρο: «Γύρω απ' τη Λαϊκή μας Δημοκρατία».
Ανεξάρτητα απ' το μέτωπο που ανοίγει το άρθρο αυτό μέσα στις γραμμές του ΕΛΔ-ΣΕΚ (ο
αρθρογράφος σ. Β υποστηρίζει ότι η ύπαρξη στην ελληνική οικονομία σημαντικής σε αριθμό μεσαίας
τάξης δε σημαίνει διάψευση του μαρξισμού, πράγμα που βεβαίωσαν οι αναγνωρισμένοι
«θεωρητικοί» του ΕΛΔ-ΣΕΚ στην Αθήνα) έχει και για μας ενδιαφέρον.

76
Ο σ. Β μας λέει ότι ανάμεσα στη Λαϊκή Δημοκρατία του ΕΑΜ και τη Λ.Δ. του ΕΛΔ-ΣΕΚ υπάρχει ριζική,
θεμελιακή διαφορά, γιατί η πρώτη είναι αστικοδημοκρατική και η δεύτερη σοσιαλιστική.
Η γνώμη μου είναι πως η διαφορά βρίσκεται αλλού. Είναι η διαφορά ανάμεσα στη δογματική,
κούφια, και πολλές φορές ανεύθυνη θεωρητικολογία και τη μελετημένη, ψύχραιμη, ζωντανή
πολιτική πράξη, που γι' αυτήν η θεωρία δεν είναι δόγμα μα καθοδήγηση για δράση, όπως τόνισαν
τόσες φόρες οι δάσκαλοί μας Μαρξ, Εγκελς, Λένιν, Στάλιν.
Το αποτέλεσμα απ' τη διαφορά αυτή είναι τούτο δω, στητό, σταράτο, καταπειστικό, συντριπτικό. Το
ΕΑΜ δημιουργήθηκε σε αποφασιστική λαϊκή δύναμη. Ο Μαρξ είπε κάποτε: Όταν η θεωρία κατακτά
τις μάζες γίνεται υλική δύναμη. Και η καλύτερη απόδειξη για την ορθότητα μιας θεωρίας είναι να
κατακτήσει τις μάζες. Αυτό είναι το κριτήριο της ζωής, που είναι και το πρωταρχικό, το μοναδικό. Και
η ζωή έχει κιόλας κρίνει ανάμεσα στο ΕΑΜ και το ΕΛΔ-ΣΕΚ ως το ευρύτερο ΕΛΔ-ΣΕΚ που λέγεται
ΕΣΣΑΚ και που αποτελεί μια οικτρή απόπειρα για ένα Αντί-ΕΑΜ. Είναι κάτι σαν κι αυτό που λέει ο
Μαρξ : Η δεύτερη επανάληψη στην ιστορία είναι πολλές φόρες κωμωδία, δηλαδή γελοιοποίηση.
Με το σ. Β θάμαστε σύντομοι. Κάνει μια πολύ σοβαρή αποφασιστική διαπίστωση: «Όποιος κερδίζει
τη μεσαία τάξη (και τούτο παίζει ιδιαίτερο ρόλο στη χώρα μας) κερδίζει τον αγώνα».
Όλο το πρόβλημα της Λαϊκής Δημοκρατίας στην Ελλάδα συγκεντρώνεται στο σημείο αυτό. Αυτού ο
σ. Β πιάνει κυριολεκτικά τον ταύρο από τα κέρατα. Μα μόνο σα ......... χειρονομία, γιατί τον αφήνει
να του ξεφύγει κι έτσι χάνει το παιχνίδι.
Το πρόβλημα της αγροτιάς (67 % του πληθυσμού της χώρας) είναι το αποφασιστικό πρόβλημα της
Λαϊκής Δημοκρατίας. Και η ΕΛΔ-ΣΕΚ ακριβώς αγνοεί το αγροτικό κίνημα και δεν ξέρει τον Έλληνα
αγρότη όπως (άλλο θεμελιακό αυτό λάθος) αγνοεί ακόμα τη σοβαρή οικονομική και πολιτική
εξάρτηση της χώρας μας απ' το ξένο κεφάλαιο. Κάθε πολίτικος και κάθε πολιτική οργάνωση στην
Ελλάδα που θέλει να λέγεται σοσιαλιστής για σοσιαλιστική, είτε θέλει νάχει κάποια σχέση μ' αυτά τα
πράγματα, είναι ανέκκλητα καταδικασμένος στη λαϊκή άγνοια όταν «ξεχνά» αυτά τα δυο θεμελιακά
νεοελληνικά προβλήματα. Αυτό παθαίνει το ΕΛΔ-ΣΕΚ και δε θα το ωφελήσει απόλυτα σε τίποτα
οποιαδήποτε προσπάθεια κι αν κάνει να παρουσιάζεται πιο αριστερά (!) και απ' το Κ.Κ.Ε.
Τα πρώτα δέκα χρόνια και ύστερα ακόμα μετά από τον πόλεμο 1914-1918 για τη πλατιά λαϊκή μάζα
Κ.Κ.Ε. ισοδυναμούσε με ακαταλαβίστικα σανσκριτικά και για τα μικρά παιδιά ήταν μπαμπούλας. Απ'
τη στιγμή όμως που το Κ.Κ.Ε. έγινε Κουκουές η μάχη για το λαό είχε κερδηθεί, γιατί το Κ.Κ.Ε. μίλησε
στη λαϊκή ψυχή και την κέρδισε. Για να προφέρει ένας Έλληνας αγρότης το ΕΛΔ-ΣΕΚ θα πρέπει να
χρησιμοποιήσει τα χαλίκια του Δημοσθένη όταν προσπαθούσε να υπερνικήσει την τραυλότητά του.
Είναι ζήτημα αν θα βρεθούν πολλοί Έλληνες αγρότες που θάναι πρόθυμοι να κάνουν πολιτικούς
αγώνες κρατώντας χαλίκια κάτω απ' τη γλώσσα τους.
. . .
Ο σ. Β λέει ότι στη Λ.Δ. κυριαρχούσα μορφή οικονομίας είναι η σοσιαλιστική. Τότε δεν πρόκειται για
τη Λ.Δ. μα για Σοσιαλιστική, όπου εκτός απ' τα άλλα θα πραγματοποιήσουμε την «κατάργηση του
ιδιωτικού εσωτερικού εμπορίου» (!) και στην αγροτική οικονομία θάχουμε «κολεκτιβιστικές
μορφές» (!!).
Παρακάτω ο σ. Β λέει ότι η Λ.Δ. «αρχίζοντας έτσι θα μεταχειρισθεί την πολιτική κυριαρχία για ν'
αποσπάσει ΣΙΓΑ – ΣΙΓΑ απ' τα χέρια της αστικής τάξης όλο το κεφάλαιο».
Έκτος απ' όλα τα άλλα, όλα αυτά δείχνουν και ιδεολογική σύγχυση. Για μας το πρόβλημα είναι
ξεκαθαρισμένο:
Για να νικήσουμε τις κυρίαρχες τάξεις πρέπει να πάρουμε την αγροτιά μαζί μας απαλασσοντάς την,
μέσα στην πάλη, απ' όλες τις μισοφεουδαρχικές σχέσεις και την οικονομική καταπίεση που τη
δέρνουν (τσιφλίκια, μοναστηριακά, πληρωμή για τις απαλλοτριώσεις που έγιναν, ΑΣΟ που το
παρακράτημά του είναι στην ουσία μισοφεουδαρχικό υπόλειμμα με καπιταλιστικό περικάλυμμα,

77
χρέη, φορολογία) και κάνοντάς την λεύθερη, ανεξάρτητο ιδιοκτήτη και παραγωγό. Έτσι κατακτάμε
πολιτικά τον αγρότη και ταυτόχρονα τον κάνουμε και γερή, στέρεη οικονομική βάση για μια πλατιά
εσωτερική αγορά απαραίτητη προϋπόθεση για την ανάπτυξη των εσωτερικών παραγωγικών
δυνάμεων. Απαραίτητο συμπλήρωμα είναι η απαλλαγή της χώρας απ' τη ξενική οικονομική
εξάρτηση που θα επιτρέψει το περίσσευμα της δουλειάς μας να το χρησιμοποιούμε για τον
εσωτερικό μας εμπλουτισμό αντί να μας το κλέβουν οι ξένοι.
Ο μαρξισμός – λενινισμός διδάσκει ότι τα δυο αυτά προβλήματα είναι από κείνα που υπάγονται
στην αστικοδημοκρατική επανάσταση. Επειδή όμως στη χώρα μας η αστική τάξη πρόδωσε την
αποστολή της αυτή, γιατί συμμάχησε με τους τσιφλικάδες και το ξένο κεφάλαιο ενάντια στο λαό, δε
μένει παρά να τα λύσει ο ίδιος ο λαός ενάντια στους τσιφλικάδες, το ξένο κεφάλαιο, ΜΑ ΚΑΙ ΤΗΝ
ΑΣΤΙΚΗ ΤΑΞΗ. Αυτή είναι η Λαϊκή Δημοκρατία που παίρνει τη πολιτική εξουσία απ' τις
εκμεταλλεύτριες τάξεις και τη δίνει στο λαό, που θα λύσει πρώτ' απ' όλα τα δυο βασικά αυτά
προβλήματα του αστικοδημοκρατικού μετασχηματισμού για να περάσουμε μετά στο σοσιαλισμό. Ο
χαρακτήρας της επανάστασης καθορίζεται σε τελευταία ανάλυση απ' το συσχετισμό των ταξικών
δυνάμεων. Εμείς μέσα απ' το δημοκρατικό μετασχηματισμό κερδίζουμε τη φτωχομεσαία αγροτιά και
για το σοσιαλιστικό μετασχηματισμό. Εμείς κτίζουμε απ ' τα θεμέλια. Γι' αυτό μας καταλαβαίνει ο
λαός. Το ΕΛΔ-ΣΕΚ κτίζει αρχίζοντας απ' τα κεραμίδια. Γι' αυτό και μένει ............. στον αέρα και
καταντά ουσιαστικά να διασπά την ενότητα δράσης της Λ.Δ. ωφελώντας με το Αντί – ΕΑΜ
δημιούργημά του, το ΕΣΣΑΚ, μόνο τους εχθρούς του λαού, ντόπιους και ξένους.
Ν.Ζ.
ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΗΣ, 23-09-1945
***

ΤΟ ΚΥΒΕΡΝΗΤΙΚΟ
Το άλφα για μια οποιαδήποτε εσωτερική εξομάλυνση αποτελεί το κυβερνητικό. Και το βήτα είναι να
εξασφαλισθούν οι απαραίτητες προϋποθέσεις για να πάμε για λεύτερες εκλογές. Σήμερα δεν έχουμε
ούτε το ένα ούτε το άλλο. Γι' αυτό και την εσωτερική μας πολιτική κατάσταση, που για πρωταρχικό
χαραχτηριστικό γνώρισμά της έχει την αχαλίνωτη τρομοκρατία της δεξιάς, μπορούμε να την
προσδιορίσουμε σαν κατάσταση χάους και αναρχίας.
Την κύρια και βασική ευθύνη για την κατάσταση αυτή τη φέρνουν ο Αντιβασιλέας και ο
πρωθυπουργός κ. Βούλγαρης, για να ονομάσουμε μόνο τους εσωελληνικούς παράγοντες.
Και όπως δείχνουν τα πράματα μέχρι τη στιγμή τούτη, Μακαριώτατος και Πρωθυπουργός πάνε να
διατηρήσουν την τωρινή κυβερνητική κατάσταση για να διαιωνίσουν έτσι και το εσωτερικό χάος και
αναρχία.
Αυτή είναι η επιταγή του Μαύρου Μετώπου, του ΣΑΝ, Χ και Σιας, που είναι όργανα του
δωσιλογισμού, των μεγαλοκαρχαριών του πλούτου και της λαϊκής εκμετάλλευσης.
Η στρατηγική επιδίωξη του Μαύρου Μετώπου είναι ξεκάθαρη: να διατηρήσει την κυβέρνηση
Βούλγαρη στην εξουσία. Και η κυβέρνηση αυτή να κάνει εκλογές με τους γνωστούς κατάλογους της
καλπιάς και της νοθείας για να επικρατήσει το Μαύρο Μέτωπο κατά το γνωστό χιτλεροκονδυλικό
τρόπο 99,9 %. Τη στρατηγική του αυτή επιδίωξη το Μαύρο Μέτωπο πάει να την επιβάλει
εφαρμόζοντας το γνωστό τακτικό ελιγμό που μέχρι σήμερα τόσες φορές έχει πετύχει στην
παλιμβουλία και την αναποφασιστικότητα της δημοκρατικής δεξιάς: «Ν' αποδείξει», δηλαδή, ότι
σήμερα στην Ελλάδα δεν είναι δυνατή καμιά άλλη κυβέρνηση εκτός απ' του Βούλγαρη.
Και πρέπει να επαναληφθεί εδώ ότι το κοινό ανακοινωθέν των κυβερνήσεων Αγγλίας, Γαλλίας και
Αμερικής, που αγνοεί κατ' αρχήν το σημερινό κυβερνητικό μας πρόβλημα, αποτελεί και μια ανοιχτή

78
μεροληψία προς όφελος της τρομοκρατικής δεξιάς. Η δεξιά αυτή ξέχασε πάλι κάθε εθνική ντροπή
και αξιοπρέπεια και δέχθηκε χειροκροτώντας την εξωελληνική αυτή επέμβαση στα εσωτερικά μας
που τόσο κατάφωρα την ευνοεί.
Το ύψιστο ελληνικό συμφέρον απαιτεί σήμερα από το δημοκρατικό πολιτικό κόσμο στο σύνολό του
μια μυαλωμένη αντιμετώπιση της κατάστασης που δημιουργείται ύστερα από το συμμαχικό
ανακοινωθέν και την επιστροφή του Αντιβασιλέα.
Έχουμε υποχρέωση ν' αποδείξουμε ότι ο δημοκρατικός πολιτικός κόσμος που αναμφισβήτητα
εκπροσωπεί τη μεγάλη πλειοψηφία του λαού, μπορεί να δώσει στον τόπο σταθερή και βιώσιμη
κυβέρνηση.
Το Κ.Κ.Ε. είναι έτοιμο να υποστηρίξει ανεπιφύλακτα και χωρίς να προβάλει καμιά προσωπική
φιλοδοξία κάθε κυβέρνηση του δημοκρατικού πολιτικού κόσμου που θα είχε τη θέληση να πάρει τα
πιο στοιχειώδη μέτρα δημοκρατικής τάξης για να πάμε προς τις εκλογές εκείνες όπου όλοι οι
εκλογείς της χώρας, χωρίς να εμποδίζονται απ' την τρομοκρατία, θα μπορούσαν να ψηφίσουν
λεύτερα και να εκλέξουν αυτούς που θέλουν. Υποβάλλουμε τους πιο μετριόφρονες όρους που θα
μπορούσαν ποτέ να προβληθούν.
Οι δημοκρατικοί ηγέτες φέρνουν σήμερα για μια ακόμα φορά σοβαρές ευθύνες. Μπορούν αν
θέλουν να δώσουν μια δημοκρατική έντιμη λύση στο κυβερνητικό μας ζήτημα χωρίς να φύγουν για
μια ακόμα φορά πανικόβλητοι μπροστά στην πρώτη πίεση απ' το εξωτερικό είτε στην πρώτη απειλή
από το εσωτερικό.
Αν όμως η μοναρχική τρομοκρατική αντίδραση κατορθώσει να ματαιώσει και πάλι μια δημοκρατική
λύση του κυβερνητικού ζητήματος, για το δημοκρατικό πολιτικό κόσμο δε μένει παρά ο δρόμος της
αποχής απ' την εκλογική κωμωδία και πλαστογραφία. Μα και αυτού θα πρέπει νάμαστε θαρραλέοι
και αποφασιστικοί. Γιατί κι εδώ κάθε ταλάντευση μόνο την αντίδραση του Μαύρου Μετώπου θα
ωφελήσει.
Ν. ΖΑΧΑΡΙΑΔΗΣ
ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΗΣ, 25-09-1945
***

ΟΙ ΑΡΧΕΣ ΑΠΑΓΟΡΕΥΣΑΝ ΣΤΟ σ. ΖΑΧΑΡΙΑΔΗ ΝΑ ΜΙΛΗΣΕΙ ΣΤΗΝ ΚΟΡΙΝΘΟ
ΓΕΛΟΙΕΣ ΠΡΟΚΛΗΣΕΙΣ ΤΩΝ ΑΝΤΙΔΡΑΣΤΙΚΩΝ
ΚΟΡΙΝΘΟΣ, 24, (Του ανταποκριτή μας). ― Το Σάββατο αργά το βράδυ έφτασαν στην πόλη μας οι
σύντροφοι Ν. Ζαχαριάδης και Κ. Καραγιώργης. Την Κυριακή το πρωΐ, από πολύ νωρίς, ο
δημοκρατικός λαός της Κορίνθου, μόλις το έμαθε, άρχισε να ανεβαίνει στο σπίτι του πολιτευτή
συναγ. Σπύρου Ηλιόπουλου, όπου έμειναν οι σύντροφοι. Ως τις ένδεκα ανέβηκαν πολλές
εκατοντάδες άνδρες, γυναίκες και παιδιά, καθώς και πολλές αντιπροσωπείες εργατών, υπαλλήλων,
διανοουμένων και επαγγελματιών. Έφτασαν αμέσως μόλις το έμαθαν από το Λουτράκι δεκάδες
αντιπρόσωποι και καλούσαν το σ. Ζαχαριάδη να περάσει από την κωμόπολή τους. Αντιπροσωπεία
του Συνασπισμού των Κομμάτων του ΕΑΜ ζήτησε άδεια για συγκέντρωση στην κεντρική πλατεία. Η
άδεια δόθηκε για τις 12, αλλά προφανώς έπειτα από ενέργεια του ΣΑΝ και της Χ, ύστερα από μισή
ώρα αναιρέθηκε. Όπως αργότερα, αναιρέθηκε και η υπόσχεση ότι θα δοθεί άδεια για συγκέντρωση
σε κλειστό χώρο. Εξ άλλου στάθηκε αδύνατο στην αντιπροσωπεία να βρει τον εισαγγελέα για να
δώσει άδεια επισκεπτηρίου των δυο συντρόφων στις φυλακές.
Με μια συνδυασμένη ενέργεια ο ΣΑΝ, η Χ και η χωροφυλακή σκηνοθέτησαν ολόκληρο σχέδιο για να
εμποδιστεί ο σ. Ζαχαριάδης να μιλήσει. Η αποχή στην πόλη μας ξεπερνάει τα 85 % και, αντίθετα, η

79
εγγραφή στο δημοκρατικό σύλλογο αγκάλιασε τη μεγάλη πλειοψηφία των κατοίκων της Κορίνθου,
ενώ, εξ άλλου, ο «Ριζοσπάστης» φθάνει καθημερινά κυκλοφορία 600 φύλλων σε πληθυσμό 12000. Η
συγκέντρωση ήταν φανερό ότι θα αποτελούσε μια συντριπτική απόδειξη των δημοκρατικών
αισθημάτων της Κορίνθου. Για να το εμποδίσουν αυτό ο ΣΑΝ και η Χ έφεραν αμέσως με φορτηγό
αυτοκίνητο μερικούς αντιδραστικούς χωρικούς απο το χωριο ........ , που ενώθηκαν με τους ντόπιους
αλήτες της Χ και με Ριμινίτες που σαν «...........» υπηρετούν στην Εθνοφυλακή. Συγκεντρώθηκαν στην
πλατεία κάτω από τα μάτια της χωροφυλακής και επιτεθήκαν με πέτρες εναντίον των εαμιτών. Η
χωροφυλακή ρίχτηκε στους εαμίτες και τους απώθησε προς τη θάλασσα χρησιμοποιώντας και
πυροβολισμούς και ριπές αυτομάτων στον αέρα, αφήνοντας έτσι τελείως ελεύθερη την πλατεία
στους χίτες. Ο διοικητής της χωροφυλακής, που βρήκε τρόπο να διαλύσει τους εαμίτες
χρησιμοποιώντας και πυροβολισμούς, δεν «ήξερε πως να διαλύσει» τους πενήντα – εκατό χίτες που
επί ώρες ούρλιαζαν στην πλατεία το τραγούδι «Σόφια – Μόσχα είναι το όνειρό μας, «Σόφια – Μόσχα
κατοχή» και «Του ναύτη τα κανόνια και του Αετού ο γιος κάνανε το Σαράφη να τρέχει σα λαγός» και
φώναζαν ότι ο Ζαχαριάδης είναι Βούλγαρος και πράκτορας των Σ.Σ. Το απόγευμα, όπως είχαν
πρόγραμμα, οι δυο σύντροφοι έφυγαν για την Αθήνα. Η χωροφυλακή βρέθηκε στην ανάγκη να
απομακρύνει τους χίτες. Όταν περνούσε το αυτοκίνητο από τις λαϊκές συνοικίες προς την έξοδο της
πόλης οι δημοκρατικοί πολίτες χειροκροτούσαν. Η στάση των άρχων και ο τρόμος των αντιδραστικών
να μη μιλήσει ο σ. Ζαχαριάδης έκαναν την πιο χείριστη εντύπωση στο δημοκρατικό λαό της
Κορίνθου, που στερεώθηκε ακόμα περισσότερο στην πεποίθησή του για το δίκαιο αγώνα του και τη
νίκη.
ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΗΣ, 25-09-1945
***

Οι Άγγλοι βουλευτές επισκεφθήκαν το σ. Ζαχαριάδη και τον κ. Σοφιανόπουλο
Ήρθαν στην Αθήνα οι Άγγλοι εργατικοί βουλευτές κ.κ. Έβερμαν και Λεβή για να μελετήσουν την
ελληνική πολιτική κατάσταση. Χθες οι Άγγλοι βουλευτές επισκέφθηκαν το σ. Ζαχαριάδη και τον
πρώην υπουργό των Εξωτερικών κ. Σοφιανόπουλο και το συναγ. Σβώλο.
ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΗΣ, 25-09-1945
***

ΔΙΑΚΟΣΙΕΣ ΧΙΛΙΑΔΕΣ ΛΑΟΥ ΓΙΟΡΤΑΣΑΝ ΧΘΕΣ θριαμβευτικά τα 4ΧΡΟΝΑ του ΕΑΜ στο Στάδιο

80

Να φύγουν ο Βούλγαρης και ο Αντιβασιλέας. – Αντιπροσωπευτική. - Αποκατάσταση του Κινήματος
Εθνικής Αντίστασης. - Γενική πολιτική αμνηστία – Ελεύθερες δημοκρατικές εκλογές- Να διαλυθούν ο
ΣΑΝ και η Χ.
Η ΚΥΒΕΡΝΗΤΙΚΗ ΜΕΙΟΨΗΦΙΑ ΚΑΤΑΠΙΕΖΕΙ ΤΗΝ ΠΛΕΙΟΨΗΦΙΑ
ΔΙΑΛΑΛΕΙ Η ΜΟΣΧΑ
« .... Η κυβέρνηση της Ελλάδας, που είναι κυβέρνηση μειοψηφίας καταπιέζει την καταπληκτική
πλειοψηφία του ελληνικού λαού .... »
(Από τη χθεσινή «Ισβέστια»)
Ο λόγος του σ. Ζαχαριάδη
Όταν ο εκφωνητής είπε στο μικρόφωνο: «Θα μιλήσει ο Αρχηγός του Κ.Κ.Ε. Ζαχαριάδης», ολόκληρη η
ανθρωποθάλασσα ξέσπασε σε μυριόστομες ζητωκραυγές και θυελλώδη χειροκροτήματα. Επί αρκετά
λεπτά ολόκληρο το Στάδιο σείονταν απ' τις πρωτοφανείς εκδηλώσεις των εκατοντάδων χιλιάδων
λαού. Σ' όλη τη διάρκεια του λόγου ο σ. Ζαχαριάδης διακόπτονταν συνεχώς με συγκινητικές
εκδηλώσεις επιδοκιμασίας και οι βασικές γραμμές του λόγου του μετατρέπονταν αμέσως σε
συνθήματα ολόκληρης της μάζας.
Λαέ της Αθήνας,
Συναγωνιστές και Συναγωνίστριες,
Η 4η επέτειος του ΕΑΜ μας βρίσκει σε μια κρίσιμη για την Ελλάδα στιγμή. Δεν συμπληρώθηκε ακόμα
χρόνος που ο λαός με πρωταγωνιστή το ένοπλο κομμάτι του, τον ηρωϊκό ΕΛΑΣ, έδιωχνε τον
καταχτητή. Και όμως η χώρα στέκει μπροστά στο γκρεμό και την καταστροφή.
Την αιτία την γνωρίζετε όλοι σας. Η ένοπλη εξωελληνική επέμβαση του Δεκέμβρη ανάκοψε το έργο
του ΕΑΜ και του ΕΛΑΣ. Η αποκατάσταση της εθνικής ανεξαρτησίας και λευτεριάς δεν ολοκληρώθηκε.
Η βίαιη εκείνη επέμβαση δεν άφησε το λαό μας να καταπιαστεί με το έργο της δημιουργικής
ανοικοδόμησης. Με το χτίσιμο της Λαϊκής Δημοκρατίας. Ενάντια στη θέληση του λαού έφερε ξανά
στην αρχή την κλίκα του δωσιλογισμού. Τους προδότες συνεργάτες του χιτλεροφασίστα καταχτητή.
Τη χούφτα των μεγαλοκαρχαριών του πλούτου που γδέρνει το λαό και ξεπουλά τον τόπο.

81
Η κλίκα αυτή, που θέλει να φορτώσει όλα τα σπασμένα στην πλάτη του λαού και που δεν έχει το λαό
μαζί της, εφαρμόζει για να κρατηθεί την πιο άγρια δολοφονική τρομοκρατία σ' όλη τη χώρα.
Και με τη βοήθεια των αγγλικών στρατιωτικών και πολιτικών αρχών κατοχής πάει να επιβάλει την
αντιλαϊκή της θέληση. Αυτή η εξωελληνική επέμβαση και η αντιλαϊκή πολιτική των δοσίλογων
εκμεταλλευτών του λαού είναι η μοναδική αιτία που η Ελλάδα, από το Δεκέμβρη και ύστερα,
παραπαίει και βολοδέρνει σε μια βαθιά οικονομική, πολιτική και ηθική κρίση.
Η κυβέρνηση Βούλγαρη και ο Αντιβασιλέας που πραγματοποιούν τις θελήσεις της πλουτοκρατικής
ολιγαρχίας και υποστηρίζουν το Μαύρο Μέτωπο, το ΣΑΝ, Χ και Σία οδηγάν τη χώρα απ' το κακό στο
χειρότερο.
Ούτε η καινούργια πολιτική επέμβαση των κυβερνήσεων Αγγλίας, Αμερικής και Γαλλίας, που
εγκαινιάσθηκε με το ανακοινωθέν τους και που αποτελεί κατάφωρη προσβολή ενάντια στα
κυριαρχικά δικαιώματα και το αίσθημα ανεξαρτησίας του ελληνικού λαού, θα διορθώσει την
κατάσταση. Γιατί η καινούργια αυτή επέμβαση πάει να ολοκληρώσει πολιτικά υπέρ της
μοναρχοαντιδραστικής δεξιάς το έργο που εγκαινιάσθηκε τον περασμένο Δεκέμβρη όταν η ξενική
ένοπλη παρέμβαση σύντριψε τη θέληση του λαού μας να ζήσει ανεξάρτητος, αφέντης και
νοικοκύρης στον τόπο του.
Ο Αντιβασιλέας, η Κυβέρνηση, το Μαύρο Μέτωπο, ο ΣΑΝ και η πλουτοκρατική ολιγαρχία με τις
λοιπές πολιτικές και τρομοκρατικές οργανώσεις της, έχοντας και την κατάφωρη μεροληπτική
συμπαράσταση των ξένων, παν να νοθεύσουν ολοκληρωτικά την εσωτερική μας ζωή και ανάπτυξη.
Δυναμώνουν και επεκτείνουν ακόμα πιο πολύ τη δολοφονική τρομοκρατία τους. Συμπληρώνουν την
πλαστογραφία των εκλογικών καταλόγων. Και ετοιμάζονται με τον τρόπο αυτό να κάνουν εκλογές
μέσα στο χρόνο τούτο. Θέλουν έτσι να νομιμοποιήσουν το άνομο καθεστώς που μονάχα τον
τελειωτικό χαμό του λαού και το ολοκληρωτικό ξεπούλημα της Ελλάδας κατεργάζεται. Αυτές τις
μέρες και ώρες ανάμεσα σε όλα τα αστικά κόμματα, μοναρχικά και «δημοκρατικά» και την
κυβέρνηση γίνονται αγοροπωλησίες και παζαρέματα για να παν για εκλογές με τους «σημερινούς»
καταλόγους» αποκλείοντας το ΕΑΜ. Στα παζαρέματα αυτά παίρνουν μέρος πρόσωπα και ομάδες
που θέλουν να λέγονται σοσιαλιστές. Πρόκειται για πραγματικό σωματεμπόριο σε βάρος της
Ελλάδας. Το καταγγέλλουμε στο λαό μαζί με την κατηγορηματική μας δήλωση: δεν πρόκειται ποτέ
να μας κλονίσουν στην απόφασή μας να πάρουμε μέρος μόνο σε πραγματικά λεύτερες δημοκρατικές
εκλογές.
ΜΠΡΟΣΤΑ ΣΤΟ ΓΚΡΕΜΟ
Μπροστά σ' αυτή την κατάσταση βρισκόμαστε σήμερα. Η κατάσταση αυτή δεν έχει καμιά σχέση με
τη Γιάλτα και τη Βάρκιζα. Και ολοκληρώνεται απ' το οικονομικό χάος που ξαπόλησε η πλουτοκρατία.
Γιατί είναι ανίκανη να σηκώσει τον τόπο. Ξέρει μόνο να αρπάζει και να γδέρνει. Να καταστρέφει και
να ρημάζει. Και το μόνο αποτέλεσμα είναι ότι μας έφερε μπροστά στο γκρεμό. Μια ανήκουστη
τραγωδία πείνας και αφανισμού μας περιμένει τους κοντινούς μήνες αν μείνουμε με σταυρωμένα
χέρια. Οι εκμεταλλευτές που μας έφεραν στα χάλια αυτά βλέπουν το λαϊκό φούντωμα γι' αυτό και
ολοκληρώνουν την τρομοκρατική τους οργάνωση και δράση. Μα ν' αποφασίσουμε πρέπει κι εμείς.
Οι αποφάσεις που θα πάρουμε εδώ σήμερα θα είναι το ίδιο αποφασιστικές και ιστορικές για το
μέλλον της Ελλάδας, σαν κι εκείνες που πάρθηκαν πριν 4 ακριβώς χρόνια εδώ στην Αθήνα, όταν το
εγερτήριο σάλπισμα του ΕΑΜ καλούσε το Λαό στον ένοπλο αγώνα ενάντια στο χιτλεροφασίστα
κατακτητή. Αν θέλουμε να ζήσουμε πρέπει να ολοκληρώσουμε το έργο που άρχισε η Εθνική
Αντίσταση. Η ολοκλήρωση αυτή λέγεται Λαϊκή Δημοκρατία.
Και όπως η εθνική απελευθέρωση έτσι και η Λαϊκή Δημοκρατία δε μπορεί να είναι παρά έργο του
ίδιου του Λαού.

82
Και όπως το έργο εκείνο έτσι και αυτό το δεύτερο δε μπορεί να κερδηθεί παρά μονάχα με σκληρούς
αγώνες και θυσίες.
Μια προϋπόθεση μονάχα μας είναι απαραίτητη : η λαϊκή ενότητα. Μονοιασμένος και ενωμένος ο
Λαός νίκησε το ξένο κατακτητή.
Μονοιασμένος και ενωμένος θα νικήσει και σήμερα. Η Λαϊκή Δημοκρατία χρειάζεται ομόνοια και
ενότητα. Η πλουτοκρατία, το Μαύρο Μέτωπο, ο ΣΑΝ για να ζήσουν χρειάζονται λαϊκή διχόνοια και
εθνική διαίρεση. Γι' αυτό σπέρνουν και καλλιεργούν το χωρισμό και το αλληλοφάγωμα.
Εθνική ενότητα και ομόνοια είναι σήμερα υπέρτατη επιταγή της στιγμής και πανεθνική αξίωση. Σ'
αυτήν πρέπει να δουλέψουμε όλοι. Σ' αυτήν να συμπεριλάβουμε όλους τους τίμιους Έλληνες χωρίς
μνησικακία για το παρελθόν, ξεχνώντας και συγχωρώντας τα λάθη και τις υπερβάσεις κι απ' τις δυο
μεριές μπροστά στα συμφέροντα της Ελλάδας.
Μ' αυτήν θα νικήσουμε την εσωτερική αντίδραση. Μ' αυτήν θα γίνουμε σεβαστοί στους ξένους που
τελικά θα αναγκασθούν να σεβασθούν τη λαϊκή θέληση. Γιατί θα τους πείσει ότι κάθε συνέχιση του
αναξιόπρεπου και προσβλητικού παρεμβατισμού στα εσωτερικά μας θα οδηγήσει σε καταστροφή.
Είναι αυτονόητο ότι ο ελληνικός Λαός δε μπορεί ν' ανεχθεί απεριόριστα το δολοφονικό
τραμπουκισμό της πλουτοκρατικής αντίδρασης που βρίσκει ακόμα την υποστήριξη των Άγγλων και
φέρνει σε τελειωτικό αφανισμό την Πατρίδα του. Θα ρθει μια στιγμή που αν δεν παρθούν
αποφασιστικά και ριζικά μέτρα να διορθωθεί η κατάσταση αυτή θ' αναγκασθεί ο Λαός στον ένοπλο
αγώνα που διεξάγει ενάντιά του η μοναρχοφασιστική δεξιά ν' απαντήσει με τα ίδια μέσα. Και τη
βασική ευθύνη θα την φέρνουν πάλι εκείνοι που και το Δεκέμβρη και τώρα τόσο κατάφωρα
υποστηρίζουν στην Ελλάδα τους προδότες, τους δωσίλογους και τους εκμεταλλευτές του Λαού της.
Αν πρόκειται να μένουν εδώ σε μας εφαρμόζοντας με άλλες μέθοδες το ίδιο καταστρεπτικές και
αντιλαϊκές, ένα δεύτερο καθεστώς κατοχής, καλό θάναι να μας αδειάσουν τη γωνιά. Δεν το λέμε
αυτό από αγγλοφοβία. Ο Λαός μας δε φοβάται κανέναν, αντίθετα, θέλει μια δημοκρατική
συνεννόηση με τον αγγλικό Λαό και την Κυβέρνησή του. Μια συνεννόηση τίμια, ισότιμη, αξιοπρεπή.
Τέτοια που αν υποτεθεί ότι την έκανε ένας Άγγλος για την Πατρίδα του, δε θάχε τίποτα να ντραπεί.
Αν η Αγγλία δε θέλει μια δημοκρατική και επιμένει στην αποικιακή μεταχείρισή μας, ας μας αφήσει
μόνους. Δεν την χρειαζόμαστε. Έτσι ο Λαός ο δημοκρατικός θα μπορέσει πιο εύκολα και ανενόχλητα
να κανονίσει και να εξασφαλίσει την ομαλή εσωτερική δημοκρατική εξέλιξή του και να φθάσει στο
εσωτερικό καθεστώς και στην κυβέρνηση που αυτός θέλει.
Περνάμε σήμερα μια κρίσιμη καμπή που απαιτεί απ' όλους μας ψυχραιμία, σύνεση, μα όταν
χρειάζεται και αποφασιστικότητα.
ΚΟΙΝΟ ΜΕΤΩΠΟ ΤΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ
Η μοναρχοφασιστική αντίδραση θέλει να προχωρήσει σε μέτρα που θα παν για χρόνια πολλά να της
εξασφαλίσουν μια απεριόριστη τρομοκρατική εσωτερική επικράτηση.
Η Δημοκρατία βρίσκεται σε κίνδυνο. Και καλεί όλα δίχως εξαίρεση τα παιδιά της. Τα χρειάζεται όλα
και κανένα δε θα πρέπει να λείψει. Ούτε οι αρχηγοί της ούτε οι στρατιώτες της. Κάθε εγωιστικό
συμφέρο και ατομική φιλοδοξία θα πρέπει να υποχωρήσει και όλοι να ορθωθούμε υπερασπιστές
της Δημοκρατίας εξασφαλίζοντας μια δημοκρατική κυβερνητική διέξοδο απ' το σημερινό χάος.
Στον ειρηνικό στίβο με ειρηνικό μέσα όταν παύσουν οι δολοφονικές προκλήσεις.
Με την παλλαϊκή κινητοποίηση και τη μαζική λαϊκή αυτοάμυνα ενάντια στην τρομοκρατική δράση
του Μαύρου Μετώπου, ΣΑΝ, Χ και Σίας. Ενάντια στην εκλογική νοθεία με παλλαϊκή αποχή.

83
Με τον ίδιο ηρωϊσμό και αυτοθυσία όπως και στα ηρωϊκά χρονια της Αντίστασης, όταν δε μπει
χαλινάρι στη μοναρχοφασιστική θρασύτητα και αποχαλίνωση.
Πολύ άσχημα γνωρίζουν το λαό μας αν νομίζουν ότι με τη βία θα τόνε λυγίσουν. Αυτόν που δε
φοβήθηκε, πολέμησε και νίκησε το χιτλεροφασίστα ξένο καταχτητή και τους προδότες συνεργάτες
του στο εσωτερικό. Αυτόν που θα παλέψει και θα νικήσει τον καθένα που επιβουλεύεται τη λευτεριά
και την ανεξαρτησία του. Γιατί αυτό επιβάλει η ελληνική τιμή και αξιοπρέπεια. Κι ας κοστίσει όσες
θυσίες και αίμα θελήσει. Μια είναι η ενιαία απαίτησή μας:

Δε θέλουμε το Βούλγαρη.

Να φύγει ο Αντιβασιλέας.

Κυβέρνηση Δημοκρατική.

Χαλινάρι στο Μαύρο Μέτωπο, Σαν, Χ και Σία.

Γενική αμνηστία σ' όλους τους αγωνιστές μας.

Λεύτερες δημοκρατικές εκλογές.

Σαν ένας άνθρωπος όλοι με όλες τις δυνάμεις μας για το θρίαμβο της Δημοκρατίας.

ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΗΣ, 28-09-1945
***

Η ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΚΑΙ Ο ΠΑΡΕΜΒΑΤΙΣΜΟΣ ΤΩΝ ΑΓΓΛΩΝ
Από το λόγο του σ. Ζαχαριάδη
Ο σ. Ζαχαριάδης έκλεισε χθες τη συζήτηση πάνω στο εσωτερικό θέμα ημερήσιας διάταξης του
Συνεδρίου. Ολόκληρο τον τελικό λόγο του θα το δημοσιεύσουμε σε άλλο φύλλο του «Ριζοσπάστη».
Σήμερα δημοσιεύομε τα σημεία του τελικού λόγου του σ. Ζαχαριάδη που αναφέρονται στη σημερινή
πολιτική κατάσταση της χώρας.
Λίγα λόγια για τη σημερινή πολιτική στιγμή. Εκείνο που χαρακτηρίζει τη σημερινή στιγμή, μάλλον
ένα από τα βασικά χαρακτηριστικά, θα μπορούσαμε να το δούμε στα χθεσινά γεγονότα της
Ομόνοιας. Ξέρετε τι γίνηκε. Μια εκδήλωση απαράδεκτης δολοφονικής επέμβασης χωρίς κανένα
λόγο, χωρίς καμιά αιτία, των τραμπούκων της αστυνομίας, που νομίζουν ότι έχουν το δικαίωμα, γιατί
αυτό τους το δίνουν αυτοί που τους κυβερνούν, να ρίχνουν χειροβομβίδες και να δολοφονούν τους
Έλληνες πολίτες. Φυσικά το «Ελληνικόν Αίμα» βγήκε και λέει ότι την έριξαν οι κομμουνιστές, μα
αυτός ο ισχυρισμός είναι η καλύτερη απόδειξη ότι δεν το κάνανε οι κομμουνιστές, γιατί γι' αυτούς το
«Ελληνικόν Αίμα» δε λέει παρά μόνο ψέματα. Έχει όμως την καλή του πλευρά το χθεσινό γεγονός,
γιατί βρέθηκαν αξιωματικοί και στρατιώτες που με τα ίδια τους τα μάτια είδαν τα αίσχη αυτά, πήραν
μέρος στην αντιμετώπισή τους και ταυτόχρονα πήραν ένα μάθημα. Τα γεγονότα αυτά πρέπει να
είναι μια προειδοποίηση για τον κ. Ούϊκαμ που ισχυρίζεται επίσημα ότι με την αναδιοργάνωση των
Σωμάτων Ασφαλείας από την αγγλική αποστολή αποκαθίσταται στην Ελλάδα η τάξη και ησυχία.
Παρακάτω, στον τομέα των πολιτικών ζυμώσεων έχουμε ένα ανάλογο γεγονός. Μια απαράδεκτη
παρέμβαση για την ελληνική αξιοπρέπεια ξένων πρεσβειών σε ζυμώσεις και παζαρέματα που έχουν

84
σκοπό να λύσουν αντιλαϊκά το ελληνικό κυβερνητικό πρόβλημα, άλυτο ουσιαστικά από το
Δεκέμβρη.
Ξένοι παράγοντες ασκούνε έναν πραγματικό εκβιασμό σε πολιτικά κόμματα και πρόσωπα για να τα
αναγκάσουν να έλθουν σε ένα ανήθικο χωρίς αρχές συμβιβασμό, να συμφωνήσουν πως να
γελάσουν το λαό, πως θα μοιράσουν τις έδρες και να κάμουν ψευτοεκλογές και να νομιμοποιήσουν
το καθεστώς της αυθαιρεσίας.
Ευτυχώς – και πρέπει να το πούμε από το βήμα αυτό – στο δημοκρατικό κέντρο, που τόσο
ταλαντεύεται και τόσες φορές αλλάζει στάση και θέση, έχουμε να να διαπιστώσουμε μια ορισμένη
αντίσταση μέχρι τη στιγμή, τουλάχιστον στις προσπάθειες των ξενών παραγόντων, να το τραβήξουν
στα παζαρέματα και να παρουσιάσουν τη νέα κατάσταση που θέλουν να δημιουργήσουν σαν ένωση
όλου του εξωεαμικού κόσμου και αυτό το αποτέλεσμα να το εμφανίσουν σ' όλο το κόσμο σα μια
κατάκτηση και επιτυχία της πολιτικής τους στην Ελλάδα. Είναι ευχάριστο ότι το Κόμμα των
Φιλελευθέρων ξαναθυμάται παλιές του εθνικές και λαϊκές παραδόσεις και προβάλει μια πραγματικά
εθνική αντίσταση στον ελληνικό τομέα. Πρέπει να βοηθήσουμε την προσπάθεια αυτή και να την
ενισχύσουμε χωρίς φυσικά να δώσουμε απεριόριστη πίστωση, αλλά με προϋποθέσεις τέτοιες που
να εξασφαλίζουν την κατοχύρωση του λαϊκού συμφέροντος. Από το βήμα αυτό πρέπει να
ξαναειπωθεί ότι το Κ.Κ.Ε., και στο βαθμό που μπορεί να εκπροσωπεί και το ΕΑΜ, μια και ανήκει στο
συνασπισμό αυτό, είναι διατεθειμένο να κάνει όλες τις δυνατές υποχωρήσεις που να βοηθήσουν να
μπει η Ελλάδα στο δρόμο της ομαλής δημοκρατικής εξέλιξης. Οι προϋποθέσεις αυτές είναι οι πιο
στοιχειώδεις, ελάχιστες, που μπορεί ένα κόμμα που θέλει να μένει εθνικό λαϊκό να προβάλει. Το
Κίνημα Αντίστασης πρέπει ν' αποκατασταθεί. Οι αγωνιστές να βγούνε έξω, οι καταδιώξεις να
σταματήσουν για να γυρίσουν οι αγωνιστές στα σπίτια τους, που φεύγουν σήμερα εξ αίτιας της
τρομοκρατίας, να διαλυθούν και αφοπλιστούν οι συμμορίες ΣΑΝ, Χ κ.α., ν' αποκατασταθούν οι
συνδικαλιστικές και πολιτικές ελευθερίες, οι κατάλογοι ν' ακυρωθούν και να ξαναγίνει νέα εγγραφή
στους κατάλογους και να πάμε έπειτα για ελεύθερες εκλογές. Είναι ένας ελάχιστος δημοκρατικός
καταστατικός χάρτης , που ανταποκρίνεται στις σημερινές ανάγκες της χώρας και στην
πραγματοποίησή του εμείς θα επιμείνουμε. Εφ' όσον θα έχουμε εγγυήσεις ότι οι παρατάξεις εκείνες
που αντιστέκονται σήμερα στον ανήθικο συμβιβασμό και θέλουν να βρούνε μια άλλη δημοκρατική
διέξοδο, εφ' όσον θα δώσουν αυτό το ελάχιστο όριο εγγυήσεων, θα τις βοηθήσουμε και θα τις
ενισχύσουμε για να πετύχουν στο έργο τους χωρίς να προβάλουμε καμιά αντίδραση στις
προσπάθειές τους αυτές.
Είναι σωστή, σύντροφοι, μια τέτοια θέση; Νομίζω πως είναι. Ανταποκρίνεται στη σημερινή
κατάσταση και την ουσία την κοινωνική του Κέντρου. Πολλοί σύντροφοι είπανε ότι ένα βασικό
χαρακτηριστικό που χαρακτηρίζει τη σημερινή κατάταξη δυνάμεων στην Ελλάδα είναι η ύπαρξη μιας
μάζας που ταλαντεύεται και δεν έχει πάρει ξεκαθαρισμένο προσανατολισμό. Καθήκον μας είναι να
βοηθήσουμε αυτή τη μάζα να ξεκαθαρίσει τη θέση της, να πάρει ένα δημοκρατικό προσανατολισμό
έστω και κάτω από τα φτερά του δημοκρατικού κέντρου. Ένας σύντροφος αμφισβήτησε το κοινωνικό
περιεχόμενο που πήρε στις σημερινές συνθήκες το Κέντρο. Εδώ θα πρέπει να δούμε ότι το Κέντρο το
σημερινό, που εκπροσωπείται από το δημοκρατικό κέντρο, έχει πάθει μια εσωτερική αλλοίωση και
αυτό μας επιτρέπει να καθορίζουμε απέναντί του μια πολιτική περισσότερης ανοχής και
κατανόησης. Αυτό δε σημαίνει ότι δεν πρέπει εμείς να χτυπάμε τα λάθη που νομίζουμε ότι κάνει, και
αυτό το κάνουμε γιατί αυτό βοηθάει το διόρθωμα των λαθών. Αλλ' αυτό μας υποχρεώνει να
κάνουμε ο,τι μπορούμε για να βοηθήσουμε το δημοκρατικό ξεκαθάρισμα στο Κέντρο. Προπολεμικά
το Ιστορικό Κέντρο των Φιλελευθέρων εκπροσωπούσε στην Ελλάδα τις κορυφές της χρηματιστικής
ολιγαρχίας. Με τις κοινωνικές όμως ανακατατάξεις που πραγματοποιήθηκαν στο διάστημα της 4ης
Αυγούστου και πριν απ' αυτήν και στο διάστημα της κατοχής και μέσα στο Δεκέμβρη, οι κύριοι
παράγοντες της ολιγαρχίας, βλέποντας την απειλή που φούντωνε από το σήκωμα του λαϊκού
κινήματος, τράβηξαν δεξιά, προς ένα συνασπισμό της αντίδρασης προς τα δεξιά, κάτω από το
πολιτικό επιστέγασμα της μοναρχίας, για να μπορέσουν μ' ενωμένες δυνάμεις ν' αντιμετωπίσουν
καλύτερα τη λαϊκή απειλή. Αυτό δείχνει ότι ο Γονατάς, Παπανδρέου, Αλεξανδρής, Χατζηκυριάκος,
δηλαδή παράγοντες πολίτικοι, οικονομικοί που πριν ανήκανε στους Φιλελευθέρους είτε στον
αστερισμό τους, τράβηξαν δεξιά επιδιώκοντας ένα συνασπισμό των δυνάμεων της αντίδρασης. Αυτό
είναι γεγονός αναμφισβήτητο και θα ήταν λάθος αν δεν το βλέπαμε, γιατί δε θα μπορούσαμε να
δώσουμε σωστή εικόνα της κατάταξης των ταξικών δυνάμεων της χώρας μας. Τι έμεινε στο Κέντρο;
Έμειναν μάζες, έστω και λίγες, που ύστερα από τη λιποταξία αυτή νόμισαν και νομίζουν ότι το

85
Κέντρο αυτό εκπροσωπεί ακόμα έστω και τη χλιαρή προπολεμική δημοκρατία και συνεχίζουν ν'
ακολουθούν το Κόμμα των Φιλελευθέρων. Κόμμα μεσοαστικό από ορισμένα μεσοαστικά στρωματά,
εμπόρους, ανώτερους υπαλλήλους, παλιούς αξιωματικούς, διανοούμενους. Όλος αυτός ο κόσμος
αποτελεί ένα τμήμα των μικρών και μεσαίων αστικών στρωμάτων, ανήκει κοινωνικά στη λαϊκή
δημοκρατία και για τούτο πρέπει εμείς να κυττάξουμε να το βοηθήσουμε να προσανατολίζεται
ολοένα και περισσότερο προς μια συνεπή δημοκρατία, να μας πλησιάζει όσο είναι δυνατό πιο κοντά.
Αυτό δε σημαίνει ότι θα κλείσουμε τα μάτια για ο,τι γίνεται στο Κέντρο. Αυτό θα ήταν επίσης λάθος.
Δεν θα πρέπει να το κάνουμε αυτό, γιατί δε θα βοηθούσε στο δημοκρατικό ξεκαθάρισμα των
στρωμάτων που ακολουθούν το Κέντρο, αν κλείναμε τα μάτια στις εκδηλώσεις που παν να
βοηθήσουν τη στροφή του Κέντρου προς τα δεξιά. Π.χ., ο Λεβαντής στο «Βορρά» (της Θεσσαλονίκης)
παίρνει μια θέση που φυσικά εμείς δεν πρέπει να την αφήσουμε ασχολίαστη. Στην εφημερίδα του
γράφει: «Είναι ουτοπία να λέμε ότι τα μικρά κράτη μπορούν να ζήσουν ανεξάρτητα. Έχουν ανάγκη
όπλων και όπλα μπορούν να μας δώσουν μόνον οι Άγγλοι. Έχουμε ανάγκη από ψωμί και ψωμί μόνον
οι Άγγλοι μπορούν να μας δώσουν». Μ' αυτή τη θέση ο Λεβαντής, που προσανατολίζεται προς το
Μαύρο Μέτωπο χωρίς να προσχωρεί οριστικά σ' αυτό, δεν κάνει τίποτα άλλο παρά να λέει του
Λήπερ: «Έχεις δίκιο ν' ανακατεύεσαι τόσο ανοιχτά στα εσωτερικά μας ζητήματα και να κάνεις αυτά
που κάνεις».
Πάντως ξανατονίζω από το βήμα τούτο ότι το Κέντρο προβάλει μια αντίσταση κατά των
εξωελληνικών παρεμβατισμών. Είναι ένα γεγονός κάλο, ενθαρρυντικό και πρέπει εμείς να
καταβάλουμε όλες τις προσπάθειες που μπορούμε για να το ενισχύσουμε. Και ο βασικός λόγος είναι
ότι ένα νέο συγκρότημα κομμάτων σήμερα αντιστέκεται κατά της προσπάθειας των Άγγλων στην
Ελλάδα να βάζουν παντού και πάντοτε την αντιλαϊκή τους σφραγίδα. Αυτόν τον αγγλικό
παρεμβατισμό, που δεν συμβιβάζεται με το αίσθημα της εθνικής μας ανεξαρτησίας και
αξιοπρέπειας, πρέπει να τον καταγγέλλουμε, να τον ξεσκεπάζουμε πάντα, να μην τον αφήνουμε να
πιάνει ρίζα. Νομίζω ότι το Συνέδριο πρέπει ν' αποφασίσει να βγάλει το Κόμμα μια μαύρη βίβλο του
αγγλικού παρεμβατισμού, οπού να δείχνεται η συνεργασία και βοήθεια που έδωσαν οι αγγλικές
πολίτικες και στρατιωτικές αρχές κατοχής στην Ελλάδα, στην τρομοκρατία. Πάντως τα παζαρέματα
και οι προσπάθειες συνεχίζονται και δε θα πρέπει να ξεχνάμε ότι μόνο ο λαϊκός μαζικός αγώνας
μπορεί να χαλάσει τα σχέδια αυτά. Έχουμε μια απόδειξη τρανή : Η συγκέντρωση του Σταδίου έχει
εξασκήσει μια σοβαρή επίδραση στη διαμόρφωση της εσωτερικής μας κατάστασης, γιατί, ενώ πριν
ήταν αποφασισμένοι να πάνε ανοιχτά και ξετσίπωτα για εκλογές το Δεκέμβρη, άρχισαν να
σκέφτονται, να καταφεύγουν σε άλλες μανούβρες, και αυτή η συγκέντρωση έχει το ρόλο της στις
ταλαντεύσεις του δημοκρατικού κέντρου προς τ' αριστερά. Η κατάσταση μένει όμως σοβαρή. Αυτοί
πάνε να επιβάλουν αυτό το νόμιμο πραξικόπημα. Αυτό δεν πρέπει να το ξεχνάμε. Και επίσης να μη
ξεχνάμε ότι όταν ξέρουμε να κάνουμε τη δουλειά μας όπως συμφέρει στο λαό μελετημένα,
ψύχραιμα, μα και αποφασιστικά - και όχι όπως παν να μας τραβήξουν ρίχνοντάς μας πεπονόφλουδα
– μπορούμε σιγά – σιγά, δύσκολα μα αποφασιστικά, να επιβάλουμε με τις μαζικές λαϊκές
εκδηλώσεις μια πορεία όλο προς τ' αριστερά δηλαδή προς μια ομαλή εσωτερική δημοκρατική
εξέλιξη. Παράλληλα θα πρέπει να μη ξεχνάμε ότι αν χρειασθεί θ' ακολουθήσουμε το σύνθημα που
μας έδωσε ο πρώτος στρατηγός της Ελλάδας, ο στρατηγός Οθωναίος, όταν δήλωσε, εκδηλώνοντας
την αγανάκτηση που πηγαία βγαίνει από τα στήθη κάθε Έλληνα, ότι αν συνεχισθούν αυτά τα χάλια
και έλθει ο Γκλύξμπουργκ, θα αναγκασθεί κάθε Έλληνας να πάρει τα βουνά.
ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΗΣ, 05-10-1945
***

Η ΜΗΝΥΣΗ ΤΟΥ σ. ΖΑΧΑΡΙΑΔΗ ΕΝΑΝΤΙΟΝ ΤΟΥ ΤΥΠΟΥ ΤΗΣ ΔΕΞΙΑΣ
ΜΕΘΑΥΡΙΟ Η ΠΡΩΤΗ ΔΙΚΗ
Μεθαύριο, την Τρίτη, στις 9 το πρωΐ, θα δικασθούν στο δεύτερο Τριμελές Πλημμελειοδικείο που
συνεδριάζει στο 1ο πάτωμα του Αρσάκειου, οι τρεις διευθυντές του «Ελληνικού Αίματος» κ. κ.

86
Πηνιατόγλου, Μήλιος και Βαβολίνης, ύστερα από τη μήνυση που τους έκανε ο σ. Ζαχαριάδης, γιατί
στο φύλλο της 24 Ιουλίου δημοσίευσαν τη συκοφαντική «είδηση» ότι δήθεν ο σ. Ζαχαριάδης ....
υπόγραψε ένα πανσλαβιστικό σύμφωνο κλπ. Στην ανάκριση, οι τρεις κατηγορούμενοι, δήλωσαν ότι
θα εξετάσουν σαν μάρτυρες τους αρχηγούς του Μαύρου Μετώπου Γόνατά, Παπανδρέου,
Αλεξανδρή, Τσαλδάρη, Κ. Τσάτσο. Ν. Ζέρβα και άλλους (ίσως ... Κουλουμβάκη). Η εισαγγελία κάλεσε
για μάρτυρες κατηγορίας τους σ. Ζαχαριάδη, Σιάντο και τους συναγ. Σβώλο, Λούλη, Κύρκο.
Αμέσως μετά θα ακολουθήσει η δίκη των διευθυντών των άλλων εφημερίδων («Εμπρος», «Εθνος»,
«Βραδυνη» και «Ασυρματος») για τα συκοφαντικά τους δημοσιεύματα ότι δήθεν η ηγεσία του ΚΚΕ
έβρισε την αγγλική κυβέρνηση και τους Συμμάχους.
ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΗΣ, 07-10-1945
***
Ο ΚΙΝΔΥΝΟΣ
Η κυβέρνηση Βούλγαρη παραιτήθηκε. Και παραιτήθηκε γιατί δε μπορούσε να συνεχίσει τον
ακόλαστο χορό της πάνω στα συντρίμμια της χώρας και τον αφανισμό του λαού. Μας είχε οδηγήσει
στο χάος και κάθε καινούργια μέρα παραμονής της στην εξουσία θα ολοκλήρωνε την καταστροφή
που φουντώνει με το νέο πληθωρισμό.
― Να φύγει ο Βούλγαρης !
Θάταν όμως τουλάχιστο πρόωρο ν' αφήσουμε να μας παρασύρουν οι αυταπάτες και οι αβάσιμες
ελπίδες.
Μπροστά στο αδιέξοδο που δημιουργούσε Βούλγαρης και την παλλαϊκή απαίτηση να φύγει, οι
σκοτεινές δυνάμεις της αντίδρασης σκεφθήκαν να παίξουν πάλι το αντιλαϊκό παιχνίδι τους. Και
αυτού ακριβώς βρίσκεται ο κίνδυνος.
Δεν είναι μυστικό ― το γράφουν και οι εφημερίδες ― ότι ο Βούλγαρης παραιτήθηκε ύστερα από
υπόδειξη του κ. Λήπερ, αφού πρώτα προκήρυξε τις ψευτοεκλογές για τις 20 του Γενάρη. Και σήμερα,
ύστερα απ' την παραίτηση του ναυάρχου, γίνεται προσπάθεια να πετύχει μια συνεννόηση και
συμφωνία, λαϊκών – φιλελευθέρων, του κ. Σοφ. Βενιζέλου και άλλων με βάση τις ψευτοεκλογές για
τις 20 του Γενάρη – είτε με την αναβολή τους – και το μοίρασμα των εδρών 50% με 50%, ή κάτι
παρόμοιο. Αυτός είναι ο κίνδυνος.
Ο κ. Βούλγαρης προετοίμασε το δρόμο και διώχνεται σαν αποτυχημένος. Και μαγειρεύεται τώρα στα
σκοτεινά ένα κυβερνητικό κατασκεύασμα που θα πάει να ολοκληρώσει το έργο που άρχισε ο κ.
Ναύαρχος. Δηλαδή να ενωθούν όλες οι αντιλαϊκές, αντιδημοκρατικές δυνάμεις. Να συμπληρωθεί η
κωμωδία της ανασύνταξης των εκλογικών καταλόγων. Και να παν για τις ψευτοεκλογές
αποκλείοντας ολόκληρη την αριστερά, τον εαμικό κόσμο, το Κίνημα Εθνικής Αντίστασης. Και να
κυβερνήσουν μετά την Ψωροκώσταινα πάνω στη βάση μιας ανήθικης μοιρασιάς που κατεργάζεται
και προδικάζει τον πλέριο αφανισμό του λαού, το ολοκληρωτικό χαντάκωμα του τόπου.
Δε μπορεί κανένας να διώξει τη σκέψη ότι ο κ. Λήπερ με τη λύση αυτή διευκολύνει κατά τον
καλύτερο δυνατό τρόπο και τον κ. Μπέβιν κατά την τωρινή συζήτηση της Βουλής των Κοινοτήτων
πάνω στο ελληνικό. Έτσι πετυχαίνει με ένα σμπάρο δυο τρυγόνια. Αυτό τουλάχιστον φαντάζεται.
Γιατί με τέτοια μαγειρέματα μπορεί να διευκολύνονται δύσκολες για τους εχθρούς του λαού
καταστάσεις και να εξυπηρετούνται συμφέροντα ντόπιων και ξένων πλουτοκρατών.
Η Ελλάδα όμως δε βοηθιέται και ο λαός δεν ανασαίνει. Χρειάζονται άλλα μέτρα και
αποφασιστικότερα βήματα.
Μια δημοκρατική αλλαγή είναι άμεσα δυνατή παρά το ότι φαίνεται να σκοντάφτει σε ανυπέρβλητες
δυσκολίες. Φθάνει να θελήσουν οι δημοκρατικοί του Κέντρου και η εξωεαμική αριστερά. Να θέσουν

87
καθαρά το πρόβλημα και ν' αναλάβουν την πρωτοβουλία και την ευθύνη της δημοκρατικής λύσης
του. Μπορούν, αν θέλουν, να σχηματίσουν κυβέρνηση πολιτική δημοκρατική.
Θάχουν αμέριστη και ανεπιφύλακτη τη συνδρομή μας με τη μοναδική προϋπόθεση : Ν'
αποκαταστήσουν μια τέτοια εσωτερική τάξη, ώστε να μπορέσει ο κάθε Έλληνας, χωρίς τρομοκρατία
και καταδιώξεις, να ψηφίσει λεύθερα όπως αυτός θέλει.
Χρειάζεται λίγη ελληνικότητα και δημοκρατικότητα για να μεταβληθεί ο σοβαρός κίνδυνος σε
βάσιμη ελπίδα.
ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΗΣ, 10-10-1945
***

Ο σ. Ζαχαριάδης προς το Εργατ. Κόμμα ΚΑΙ ΤΟΝ ΑΓΓΛΙΚΟ ΤΥΠΟ
Ο Γενικός Γραμματέας του Κ.Κ.Ε σ. Ν. Ζαχαριάδης έστειλε το ακόλουθο τηλεγράφημα :
Κοινοβουλευτική Ομάδα Εργατικού Κόμματος
Εκτελεστικήν Επιτροπήν Εργατικού Κόμματος
Γενικό Συμβούλιο Τρεϊντ Γιουνιον, Λονδίνον
Εφημερίδες «Νταίηλι Χέραλντ», «Μάντζεστερ Γκουάρντιαν», «Τάϊμς», «Ρέϊνολτς Νιούζ», «Νιούζ
Κρόνικλ», «Νταίηλυ Ουώρκερ»
ΛΟΝΔΙΝΟ
Από 1 – 12 Οκτώβρη η μοναρχοφασιστική τρομοκρατία διέπραξε σύμφωνα με στοιχεία που πολύ
απέχουν να είναι πλήρη:
16 δολοφονίες δημοκρατικών πολιτών
2 κουρέματα και ξυλοδαρμούς παπάδων
5 κουρέματα γυναικών
3 ληστείες
3 επιθέσεις κατά εφημερίδων
32 ξυλοδαρμούς
34 τραυματισμούς
2 βιασμούς γυναικών
1 εμπρησμό
5 καταστροφές γραφείων ΕΑΜ – ΕΠΟΝ – Εφέδρων υπαξιωματικών
Στον Ξυροπόταμο Σαμοθράκης ο χωροφύλακας Ιωάννου δολοφόνησε και μετά εβίασε τη γρια
Παπανικολάου 70 χρονών.
Τρομοκρατίαν διευθύνει [.........] που εδρεύει στο Γενικό Επιτελείο του Στρατού.
Μοναρχοφασιστική Τρομοκρατία χρηματοδοτείται από χορηγήσεις Ούνρα. Σε όλα τα χωριά τις
διανομές Ούνρα τις κάνουν αποκλειστικά διορισμένοι μοναρχοφασίστες. Αυτοί διανέμουν μόνο σε
ένα 10-15% των κατοίκων και με τα υπόλοιπα χρηματοδοτούν τις τρομοκρατικές ομάδες και τις
ληστοσυμμορίες του μοναρχοφασισμού.
Υπουργός Μπάϊαν επικαλέσθη στη Βουλή των Κοινοτήτων συμφωνίαν Βάρκιζας δια να
υπερασπίσει αστυνομικόν διευθυντήν Έβερτ τη στιγμή που η Βάρκιζα για το δημοκρατικό και εαμικό
κόσμο έχει καταργηθεί.
Η κατάσταση δε βελτιώθηκε διόλου ύστερα απ' την αναδιοργάνωση αστυνομίας – χωροφυλακής
απο Αγγλικήν αποστολήν, ύστερα από ανάληψη ασφάλειας από τα σώματα αυτά.
Διαγωγή αγγλικών στρατιωτικών και πολίτικων αρχών κατοχής ενισχύει κατάφωρα
μοναρχοφασισμό κι εμποδίζει ομαλή δημοκρατική εξέλιξη προς ελεύθερες εκλογές.
Εις εκατοντάδας αιτήσεις χωριών και οργανώσεων αγροτών ζητούσαν συμβολήν δι' αντιμετώπισιν
δολοφονικής τρομοκρατίας που τελευταίες μέρες εντάθηκε σε αφόρητο βαθμό έκανα υπόδειξη ότι
έχουν δικαίωμα και καθήκον να υπερασπίζουν ζωήν τους ενάντια στα όπλα με τα όπλα.
Κατάσταση κυρίως στα χωριά χειροτερεύει καθημερινά. Εκατοντάδες χιλιάδες καταδιώκονται.
Δεκάδες χιλιάδες είναι στα βουνά εκτεθειμένοι τώρα με το χειμώνα σε βέβαιο θάνατο. Για να
σώσουν τη ζωή τους θα αναγκασθούν να πάρουν τα όπλα.

88
Πρώτη και βασική ευθύνη για κατάσταση φέρνουν αγγλικές αρχές κατοχής.
Ζητάμε ενεργόν υποστήριξη Εργατικής Σοσιαλιστικής και Φιλελευθέρας Αγγλίας.
Ν. ΖΑΧΑΡΙΑΔΗΣ
Γεν. Γραμματέας του ΚΚΕ
ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΗΣ, Κυριακή 14 του Οκτώβρη 1945
***

ΜΟΝΟ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΚΗ ΚΥΒΕΡΝΗΣΗ
Το Σάββατο, 13 Οκτώβρη, κάποιος που καταλαβαίνει από πολιτικά τερτίπια, προφήτεψε και
στοιχημάτισε : Οι Άγγλοι (και εννοούσε τον κ. Λήπερ) θα χαλάσουν την προσπάθεια του κ. Σοφούλη.
Αυτό, άλλωστε, είναι κι όλας γεγονός. Έτσι θ' αποδείξουν ότι πολιτική, οποιαδήποτε πολιτική
κυβέρνηση, είναι αδύνατο να σχηματισθεί. Θα πρέπει, λοιπόν, να καταλήξουμε σε καινούργια
υπηρεσιακή, έστω και από προσωπικότητες. Θα αναφερθούν πολλά ονόματα, μα θα προτιμηθεί
πρώτος ο Τσουδερός, που εκ των προτέρων θα είναι τορπιλισμένος. Και όταν ο Τσουδερός αποτύχει,
δε θα μείνει παρά πάλι ο Ναύαρχος με αντιπρόεδρο το Σοφοκλή ή ο Σοφούλης με αντιπρόεδρο το
ναύαρχο.
Ο άνθρωπος που προφήτεψε και στοιχημάτισε ήξερε καλά τις δουλείες του και απ' την πρώτη στιγμή
τόχε κι όλας κερδισμένο το στοίχημα, τουλάχιστον κατά 80 %.
Τι συμβαίνει; Συμβαίνει τούτο το απλούστατο: ο μοναρχοφασισμός, δηλαδή η πλουτοκρατική
ολιγαρχία των εκμεταλλευτών και δοσιλόγων με τα τρομοκρατικά της όργανα Μαύρο Μέτωπο,
ΣΑΝ,Χ και Σία δε θέλουν να μπει η χώρα στην ομαλότητα. Φοβούνται το λαό. Γι' αυτό θέλουν
κυβέρνηση υπηρεσιακή αλά Βούλγαρη, που με τους σημερινούς εκλογικούς καταλόγους και με μια
πιο μεγάλη ακόμα τρομοκρατία, θα παν για εκλογές στις 20 του Γενάρη. Θα παν, δηλαδή, για νόμιμο
πραξικόπημα. Το χειρότερο είναι ότι αυτή τη λύση θέλει και αυτή τη λύση επιβάλει και ο κ. Λήπερ,
που πάει να πει, η επίσημη αγγλική πολιτική στην Ελλάδα. Ποιο θάναι το αποτέλεσμα; Το
αποτέλεσμα θάναι ότι η μεταδεκεμβριανή παναθλιότητα και κακοδαιμονία θα συνεχισθεί
πολλαπλασιασμένη. Και λαός και τόπος θα προχωρήσει κατά διαόλου. Κανένα ζήτημα δεν πρόκειται
να λυθεί. Ο πληθωρισμός θα ολοκληρωθεί, η ακρίβεια και ο μαυραγοριτισμός θα ξεφαντώσουν.
Πείνα, εξαθλίωση, εξανδραποδισμό, αφανισμό, αυτά μας φέρνει ο χειμώνας που χτυπά κιόλας στις
πόρτες μας. Μοναρχοφασισμός και αγγλική πολιτική μας φέραν στο γκρεμό και τώρα μας
σπρώχνουν μέσα. Με ένα ανήθικο εκβιασμό – απειλούν να βγάλουν στη φόρα δυο γράμματά του
που, όπως λένε, τον αποκαλύπτουν 100 % συνεργάτη των Γερμανών και δοσίλογο – κρατάν οι
μαυρομετωπίτες και το Μακαριότατο υποχείριο και πειθήνιο όργανό τους. Έχουν και τους Άγγλους
δικούς και έτσι φαντάζονται ότι έχουν κιόλας κερδισμένο το παιγνίδι. Μα τόχουν τόσο κερδισμένο
όσο τόχαν και το Γενάρη του 1945 όταν τα κανόνια του Σκόμπυ γράφαν προσωρινά τον αιματηρό
επίλογο στο δράμα της Νεοελληνικής Εθνικής Αντίστασης. Απ' το Γενάρη μάλιστα και δω αντί για
μπρος πήγαν πίσω και πολύ μάλιστα. Ούτε πρόκειται να παν ποτέ μπρος γιατί είναι ανίκανοι
οργανικά όχι μόνο να λύσουν μα ακόμα και να νοιώσουν έστω και ένα απ' τα ζητήματα που
απασχολούν και πονάν το λαό.
Η Ελλάδα χρειάζεται πολιτική ομαλότητα για να πάει για λεύτερες εκλογές, όπου ο λαός κυριαρχικά
θ' αποφασίσει για τις τύχες του. Και πολιτική ομαλότητα μπορεί σήμερα να μας δώσει, ας είναι και
με πιο χλιαρή και αναιμική μορφή της, μόνο μια πολιτική δημοκρατική κυβέρνηση. Αυτού
επιμένουμε απόλυτα. Γιατί σήμερα δεν υπάρχει άλλη λύση που να τη δέχεται ο λαός.
Αυτή την ελάχιστη δημοκρατική ανάγκη, που χρειάζεται ο τόπος μας για να βγει απ' τη σημερινή του
πολιτική παραζάλη και αναρχία, πρέπει να την καταλάβουν και οι προστάτες μας οι Άγγλοι που είναι
και οι μοναδικοί υπεύθυνοι για τα χάλια μας και την κακομοιριά μας. Αν φεύγαν και μας άφηναν
μόνους, θάχαμε από καιρό τάξη, γαλήνη, ησυχία και παλλαϊκό ανοικοδομητικό οργασμό. Το
αποτυχημένο παιγνίδι τους στην Ελλάδα το σπρώχνουν μέχρι παραλογισμό. Αυτοί θα πληρώσουν
μια μέρα τα σπασμένα. Όσο πιο γρήγορα συνέλθουν, τόσο πιο μικρός θάναι ο λογαριασμός. Το

89
χθεσινό ανακοινωθέν της Κ.Ε. του Συνασπισμού του ΕΑΜ τελειώνει με τη διαπίστωση ότι η συνέχιση
της τακτικής του αποκλεισμού του ΕΑΜ μετατοπίζει την κρίση και πέραν της κυβερνητικής. Έτσι και
είναι. Έχουμε στην Ελλάδα μια βαθειά, πρωτοφανή στην ιστορία της πολιτική, οικονομική, κοινωνική
και ηθική κρίση. Ο μοναρχοφασισμός, η αντιδραστική δεξιά, δε μπορεί να τη λύσει· γιατί αυτή είναι
η πηγή της, αυτή δημιουργεί, γεννά, εκκρίνει οργανικά την κρίση. Και όμως η υπερνίκησή της είναι
για την Ελλάδα και το λαό της ζήτημα ζωής.
Και για τη ζωή αυτή θα παλέψει ο λαός, θα παλέψουμε εμείς μέχρις ότου νικήσουμε και ας στοιχίσει
όσο θέλει. Εδώ εκλογή δεν υπάρχει. Μια μέρα θα καταλάβουν έτσι είτε αλλιώς και οι Άγγλοι πόσο
κακό κάναν στον εαυτό τους με την κατάφωρη υποστήριξη του μοναρχοφασισμού και ότι άλλη λύση
δεν υπάρχει απ' το σεβασμό της θέλησης του μικρού μα αδάμαστου αυτού λαού.
Ν. ΖΑΧΑΡΙΑΔΗΣ
ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΗΣ, 16-10-1945
***

ΜΕΡΙΚΑ ΕΠΙΚΑΙΡΑ ΖΗΤΗΜΑΤΑ ΠΟΥ ΣΧΕΤΙΖΟΝΤΑΙ ΜΕ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΑΣ
ΔΥΝΑΤΟΤΗΤΑ Ή ΒΕΒΑΙΟΤΗΤΑ ΓΙΑ ΕΙΡΗΝΙΚΟ ΔΡΟΜΟ
ΛΟΓΟΣ ΤΟΥ σ. ΖΑΧΑΡΙΑΔΗ ΣΤΟ 7ο ΣΥΝΕΔΡΙΟ
(Λόγος του σ. Ζαχαριάδη πάνω στο 4ο θέμα της ημερησίας διάταξης του 7ου Συνεδρίου : «Το
πρόγραμμα του Κ.Κ.Ε.» που εισηγήθηκε ο σ. Παρτσαλίδης. Απογευματινή συνεδρίαση 5ης Οκτώβρη).
Σύντροφοι,
Συζητάμε πάνω στο προσχέδιο για το πρόγραμμα του Κ.Κ.Ε. που δημοσιεύτηκε στην «Κομέπ» και
που εισηγήθηκε εδώ ο σ. Παρτσαλίδης. Είναι φανερό ότι δεν πρόκειται να καταλήξουμε τώρα στο
οριστικό κείμενο και να το ψηφίσουμε. Κάναμε όμως μια αρχή που θα υποχρεωθούμε να την
τελειώσουμε. Γιατί αν δε βάζαμε το ζήτημα του προγράμματος σα θέμα, θα επαναλαμβάναμε αυτό
που έγινε στο 5ο Συνέδριο που άφησε το ζήτημα αυτό για το 6ο και που κι αυτό το ανέβαλε. Ενώ
σήμερα έχουμε ένα προσχέδιο, το συζητάμε και θ' αναθέσουμε στην καινούργια Κεντρική Επιτροπή,
παίρνοντας υπ' όψι της και τις συζητήσεις μας, να δουλέψει μαζί με ολόκληρο το Κόμμα και να
δημοσιέψει το σχέδιο για το πρόγραμμα του Κ.Κ.Ε., που θάρθει για τελική έγκριση στο 8ο Συνέδριο.
Εγώ θα πιάσω εδώ μερικά μόνο ζητήματα απ' αυτά πούχουν και άμεση πολιτική επικαιρότητα. Το
πρώτο ζήτημα είναι η δυνατότητα που έχουμε στην Ελλάδα για ειρηνικό πέρασμα, ειρηνική εξέλιξη
στη Λαϊκή Δημοκρατία αρχικά και μετά στο Σοσιαλισμό. Μίλησαν και άλλοι, σύντροφοι, και έβαλαν
το ζήτημα λίγο μονόπλευρα, όταν αναφέρθηκαν στο ειρηνικό πέρασμα. Εδώ θα πρέπει αμέσως να
ξεκαθαρίσει τούτο δω, ότι πρόκειται για ΔΥΝΑΤΟΤΗΤΑ ειρηνικού περάσματος και όχι για
βεβαιότητα. Ένας ισχυρισμός που θα επέμενα στο δεύτερο αυτό θάταν βασικά λαθεμένος και θα
μπορούσε να οδηγήσει σε λάθη σοβαρά, σε λάθη με συνέπειες αποφασιστικές για το Κ.Κ.Ε. και
ολόκληρο το κίνημα.
Πως μπορούμε να στηρίξουμε τη βεβαίωση ότι στην Ελλάδα υπάρχει η δυνατότητα για ένα ειρηνικό
πέρασμα στη Λαϊκή Δημοκρατία; Πρώτ' απ' όλα στο γεγονός ότι ο Λαός όπως ξεσηκώθηκε, ενώθηκε,
οργανώθηκε, πολέμησε και έδιωξε με τις ίδιες του δυνάμεις το χιτλεροφασίστα καταχτητή και
κρατούσε ουσιαστικά σε ολόκληρη την Ελλάδα την εξουσία στα χέρια του και όπως είχε κιόλας
αρχίσει να πραγματοποιεί τις πρώτες λαϊκοδημοκρατικές μεταρρυθμίσεις, είχε κιόλας μπάσει την
εξέλιξή μας στο δρόμο της ομαλής, ειρηνικής πορείας προς τη λαϊκή εξουσία, το λαϊκό κράτος, τη
Λαϊκή Δημοκρατία. Οι παράγοντες οικονομικοί, πολιτικοί, κοινωνικοί, ψυχολογικοί, ιδεολογικοί,

90
μαζικολαϊκοί όπως είχαν διαμορφωθεί στην Ελλάδα στην περίοδο της κατοχής, μέσα στις συνθήκες
του εθνικοαπελευθερωτικού αγώνα και ύστερα απ' το διώξιμο του καταχτητή μέχρι το Δεκέμβρη
εξασφάλιζαν μια τέτοια πορεία. Οι συνθήκες οι ελληνικές, οι εσωτερικοί όροι και νόμοι ανάπτυξης
έκαναν απόλυτα δυνατό ένα ειρηνικό πέρασμα στη Λαϊκή Δημοκρατία ύστερα απ' το διώξιμο του
καταχτητή. Ο εσωελληνικός συσχετισμός των ταξικών δυνάμεων έκαναν πέρα για πέρα βάσιμη και
πραγματοποιήσιμη μια τέτοια προοπτική. Τι έφταιξε τότε; Έφταιξε η ένοπλη εξωελληνική επέμβαση
του περασμένου Δεκέμβρη που ανάκοψε βίαια την ομαλή δημοκρατική εσωτερική μας εξέλιξη και
έμπασε την Ελλάδα στη βαθιά μεταδεκεμβριανή πολιτικοκοινωνική ανωμαλία με την αναστήλωση
στην αρχή του μοναρχοφασισμού. Η Λαϊκή Δημοκρατία είχε κερδίσει το Λαό. Το εαμικό Κίνημα είχε
καταχτήσει τη λαϊκή πλειοψηφία. Όμως η ένοπλη αγγλική επέμβαση υπέρ της μοναρχοφασιστικής
αντίδρασης ανάκοψε προσωρινά το ειρηνικό ξετύλιγμα. Υπήρχαν στην Ελλάδα οι εσωτερικές
προϋποθέσεις και δυνατότητες με ελεύθερες εκλογές να κερδίσουμε τη Λαϊκή Δημοκρατία και να
εφαρμόσουμε το πρόγραμμά της. Η δυνατότητα αυτή εξασφαλιζότανε πρόσθετα και απ' το γεγονός
ότι μια τέτοια προσπάθεια θα είχε την υποστήριξη του λαϊκού δημοκρατικού περίγυρου, του
ευρωπαϊκού λαϊκού δημοκρατικού και σοσιαλιστικού κινήματος που σε μια σειρά από χώρες έχει
πάρει την εξουσία στα χεριά και έχει κιόλας, όπως στην ΕΣΣΔ, ανοικοδομήσει την αταξική
σοσιαλιστική κοινωνία. Αλλά όπως ειπώθηκε αυτό ήτανε μόνο δυνατότητα και όχι βεβαιότητα,
ακριβώς γιατί υπήρχε και υπάρχει ο εξωελληνικός, ο αγγλικός είτε πιο σωστά ο αγγλοσαξονικός
παράγοντας που τη βεβαιότητα που μας εξασφάλιζαν οι εσωτερικές προϋποθέσεις την έκαναν μόνο
δυνατότητα ειρηνικού περάσματος, δυνατότητα που όσο πάει αδυνατίζει και περισσότερο. Σήμερα
μάλιστα εμείς δεν θα πρέπει τόσο να τονίζουμε ούτε τη δυνατότητα της ειρηνικής εξέλιξης γιατί
όπως βλέπουμε η αντίδραση, και με τη ξενική υποστήριξη, προσπαθεί με όλα τα μέσα να
παρεμβάλει εμπόδια σε μια τέτοια ειρηνική δημοκρατική εξέλιξη και θα ήταν πολύ μεγάλο λάθος αν
εμείς προσανατολίζαμε το Κ. και το λαό μόνο σε μια τέτοια δυνατότητα. Εμείς θα πρέπει, τονίζοντας
τη δυνατότητα μιας τέτοιας εξέλιξης, ν' αποδείχνουμε ποιος την εμποδίζει, να εξηγάμε γιατί δεν θα
πάμε, ενώ η πλειοψηφία του λαού το θέλει, προς ένα ειρηνικό πέρασμα και να προετοιμάζουμε το
λαό για να μπορέσει να επιβάλλει το πέρασμα αυτό, εφόσον είναι θέληση της πλειοψηφίας, με όλα
τα μέσα που διαθέτει και με τη συντριβή, αν χρειαστεί, της αντίπραξης της μοναρχοφασιστικής,
πλουτοκρατικής μειοψηφίας. Θα πρέπει λοιπόν σήμερα νάμαστε προσεχτικοί σε τέτοιου είδους
διατυπώσεις. Δεν θα πρέπει στα ζητήματα αυτά να δημιουργείται τώρα σύγχυση.
ΛΑΪΚΗ ΚΑΙ ΣΟΣΙΑΛΙΣΤΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ
Ένα δεύτερο ζήτημα σύντροφοι. Το ζήτημα της σχέσης της Λαϊκής Δημοκρατίας με το Σοσιαλισμό κι
ακόμα πιο συγκεκριμένα όπως μπήκε εδώ μέσα το ζήτημα της σχέσης της 6ης Ολομέλειας με τη
Λαϊκή Δημοκρατία και αυτής με το σοσιαλισμό.
Η 6η Ολομέλεια σκιαγράφησε, έδωσε τα βασικά χαρακτηριστικά της οικονομικής και κοινωνικής
διάρθρωσης της χώρας και καθόρισε το χαρακτήρα της επερχόμενης κοινωνικής μεταβολής και τις
κινητήριες δυνάμεις που θα την πραγματοποιήσουν. Η 6η Ολομέλεια (Γενάρης 1934) καθόρισε τον
αστικοδημοκρατικό, στο πρώτο, αρχικό στάδιο, χαρακτήρα της μεταβολής αυτής. Η Λαϊκή
Δημοκρατία στις σημερινές συνθήκες εκφράζει ακριβώς αυτή τη μεταβολή, που ωρίμασε μέσα στις
νεοελληνικές συνθήκες, πραγματοποιεί τον αστικοδημοκρατικό μετασχηματισμό σαν απαραίτητο
πρώτο στάδιο για το πέρασμα στη σοσιαλιστική μεταβολή. Κατά συνέπεια δεν υπάρχει, κατ' αρχήν,
βασική διαφορά ανάμεσα στον αστικοδημοκρατικό μετασχηματισμό, που καθόρισε η 6η Ολομέλεια
και στη Λαϊκή Δημοκρατία, γιατί ακριβώς αυτή κάτω από εργατοαγροτική, λαϊκή ηγεμονία
πραγματοποιεί τον αστικοδημοκρατικό μετασχηματισμό, που η αστική τάξη δεν τον έκανε γιατί
πρόδωσε την αποστολή της, βρίσκοντας καλύτερο συμφέρον στη συνεργασία και συμμαχία με τους
τσιφλικάδες και το ξένο κεφάλαιο. Έτσι ο λαός είναι υποχρεωμένος να αναλάβει αυτός τη λύση των
προβλημάτων αυτών για να εξασφαλίσει και κατοχυρώσει την κοινωνική του ανάπτυξη και πρόοδο.

91
Ο χαρακτήρας των προβλημάτων που θα λυθούν, δηλαδή α) το ξεκαθάρισμα της αγροτικής
οικονομίας απ' τα μισοφεουδαρχικά κατάλοιπα και β) απαλλαγή της χώρας απ' την ξενική
οικονομική και πολιτική εξάρτηση και απ' τις ξενικές επιδράσεις είναι αστικοδημοκρατικός, δηλαδή
αυτά είναι καθήκοντα, που θάπρεπε να τα λύσει, είτε να παλέψει για να τα λύσει η αστική τάξη, αν
έμενε συνεπής στη δημοκρατική αποστολή της. Μα η τάξη αυτή πρόδωσε και έτσι τα καθήκοντα
αυτά πέφτουν σήμερα στις καινούργιες τάξεις που θα πρέπει να τα λύσουν παλεύοντας και ενάντια
στην αστική τάξη. Υπάρχει όμως τώρα και μια άλλη διαφορά, διάφορα βασική, ουσιαστική,
πολιτικοκοινωνική στον αστικοδημοκρατικό μετασχηματισμό, όπως πραγματοποιείται σήμερα. Ενώ
η μεταβολή αυτή από τη φύση των προβλημάτων που έχει να λύσει, είναι αστικοδημοκρατική, από
τις κινητήριες δυνάμεις είναι εργατοαγροτική. Αυτή είναι βασική διαφορά, γιατί αυτές οι κινητήριες
δυνάμεις, προκαθορίζουν και την παραπέρα εξέλιξη αυτής της μεταβολής. Δηλαδή το γεγονός ότι οι
κινητήριες δυνάμεις είναι η εργατική τάξη, η αγροτιά και οι άλλοι εργαζόμενοι προκαθορίζει το
σταθμό αυτό σαν μεταβατικό προς ανώτερες κοινωνικές μεταβολές, προς το σοσιαλισμό, που τελικά
θα κατοχυρώσει την πλέρια κοινωνική απελευθέρωση του εργαζόμενου λαού.
Εδώ μπαίνει το ζήτημα ακριβώς του περάσματος από τον αστικοδημοκρατικό μετασχηματισμό, απ'
τη Λαϊκή Δημοκρατία στη Σοσιαλιστική δημοκρατία. Πρώτα θα πρέπει να ξεκαθαρίσουμε πως
πρόκειται για δυο ριζικές επαναστατικές ας πούμε μεταβολές, χωρίς συζήτηση, άλλα όχι για δυο
ένοπλες εξεγέρσεις, είτε για δυο φάσεις κατάληψης της αρχής, για ...... άνοδο στην εξουσία. Εφόσον
η εξουσία περνάει στα χέρια της Λαϊκής Δημοκρατίας, το ειρηνικό μετά πέρασμα στο σοσιαλισμό
βασικά εξασφαλίζεται μια και οι τάξεις αυτές που παίρνουν την εξουσία συνεχίζουν την πορεία τους
προς το σοσιαλισμό με όχι βασικές ανακατατάξεις στις κοινωνικές δυνάμεις που χειρίζονται την
εξουσία. Η διαφορά που χαρακτηρίζει το ένα πέρασμα, τη μια μεταβολή απ' την άλλη, βρίσκεται στο
ότι το πέρασμα αυτό γίνεται με μια νέα κατάταξη των ταξικών δυνάμεων. Κι αυτό είναι ακριβώς το
πέρασμα, η ανέλιξη ή η μετεξέλιξη, όπως την λένε άλλοι, απ' τη Λαϊκή Δημοκρατία που ολοκληρώνει
τον αστικοδημοκρατικό μετασχηματισμό, προς το σοσιαλισμό. Στον αστικοδημοκρατικό
μετασχηματισμό πάει η εργατική τάξη με όλη την αγροτιά και με τα μικροαστικά στρώματα και τη
φτωχολογιά των πόλεων ενάντια στους κοτζαμπάσηδες, τα τσιφλικάδικα τζάκια, το χρηματιστικό
κεφάλαιο, που συνδέεται με τα τζάκια αυτά, εναντίον της μεγαλοαστικής τάξης, ουδετεροποιώντας
όσο είναι δυνατό, ένα μέρος απ' τα αστικά και τα μεσοαστικά στρώματα, μια και η Λαϊκή
Δημοκρατία όχι μόνο δε θα θίξει βασικά την ατομική ιδιοκτησία, μα και θα ενισχύσει κάθε
πατριωτική βιομηχανική και εμπορική ατομική πρωτοβουλία. Δεν είναι δημαγωγία μα
πραγματικότητα ότι μόνο μέσα στο καθεστώς της Λαϊκής Δημοκρατίας, οι ντόπιες παραγωγικές
δυνάμεις θα βρουν μια απερίσπαστη δυνατότητα ανάπτυξης, πράγμα που σημαίνει ότι και ο κάθε
πατριώτης και τίμιος βιομήχανος και έμπορος θα μπορέσουν ν' αναπτυχθούν και να προκόψουν
συντελώντας στη γενική ανάπτυξη και προκοπή. Κατά το πέρασμα στο σοσιαλισμό η μεσαία αγροτιά
διδαγμένη απ' την πείρα και στερεωμένη στη συμμαχία της με την εργατική τάξη έρχεται ελεύθερα
μαζί μας, ενώ η κεφαλαιοκρατία του χωριού ξεκόβει, γιατί πια εκεί θίγεται το ίδιο το συμφέρον της.
Η μεσαία αγροτιά έρχεται μαζί μας ή συνεχίζοντας την πορεία ή με μια ουδετεροποίησή της. Το ίδιο
θα μπορούσαμε να πούμε και για τα μικροαστικά και ένα μέρος απ' τα μεσοαστικά στρώματα στις
πόλεις, που αντιμετωπίζοντας γόνιμα τα παραγωγικά τους προβλήματα με τη συνεταιριστική
συνεργατική οργάνωσή τους ωριμάζουν και ιδεολογικά – ψυχολογικά και για τη σοσιαλιστική
μεταβολή. Εδώ θα παίξει πολύ σημαντικό ρόλο και η σχετική σοβιετική και λαϊκοδημοκρατική
ευρωπαϊκή πείρα. Η αλλαγή αυτή στην κοινωνική σύνθεση στις τάξεις που παν μαζί στους
μετασχηματισμούς αυτούς, χαρακτηρίζει ακριβώς το πέρασμα και το χαρακτήρα του. Αυτό είναι όλο
το πρόβλημα. Γιατί οι τάξεις, που φέρουν και εκφράζουν τα προβλήματα αυτά, και χρωματίζουν και
το μετασχηματισμό. Έτσι θα πρέπει να βλέπουμε το πρόβλημα, κι αυτό τον προσανατολισμό να του
δίνουμε.
Η δική μας πολίτικη στον αστικοδημοκρατικό μετασχηματισμό, η έννοια της πολιτικής μας είναι ότι
πάμε να πάρουμε πρώτ' απ' όλα την αγροτιά μαζί μας (και όταν λέμε αγροτιά πρέπει στην πρώτη
γραμμή να εννοούμε τη μεσαία αγροτιά, που αποτελεί και τον παράγοντα που κρίνει στο χωριό), να

92
της δώσουμε ΤΗ ΓΗ, να την απαλλάξουμε από τα δεσμά της τσιφλικάδικης τοκογλυφικής
εκμετάλλευσης και μετά να τη φωτίσουμε, να την πείσουμε ότι αν μείνει μόνο στο στάδιο του
αστικοδημοκρατικού μετασχηματισμού χωρίς να προχωρήσει πιο πέρα, θα πέσει στην ίδια την παλιά
εκμετάλλευση, θα αρχίσει πάλι η συγκέντρωση του κεφαλαίου, ο φτωχός θα χάνει το χωράφι του,
θαρχίσουνε ...... τα παλιά. Έτσι θα τη διαφοροποιήσουμε, θα πείσουμε τη φτωχομεσαία αγροτιά ότι
η τελική της κατοχύρωση θα έλθει με το πέρασμα σε ανώτερη μορφή κοινωνικής οργάνωσης στην
πόλη και στο χωριό, με το πέρασμα στο σοσιαλισμό.
ΤΟ ΞΕΝΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ
Είναι και άλλα προβλήματα, σύντροφοι, που το πρόγραμμά μας είναι ανάγκη να τα φωτίσει
ολόπλευρα, εξαντλητικά. Θα πρέπει όμως να φωτίσει κάπως καλύτερα, επιγραμματικά,
ξεκαθαρισμένα και τη βασική, την πιο χαρακτηριστική ιδιομορφία της οικονομίας μας, την εξάρτησή
της απ' το ξένο κεφάλαιο. Αυτό το πρόβλημα, σύντροφοι, το ξεκαθάρισε στις γενικές του γραμμές η
6η Ολομέλεια. Το φώτισε δηλαδή ελληνικά, θεωρητικά κατ' αρχήν. Και ήλθε μετά η ζωή, οι αγώνες
και η πράξη και η θεωρία αυτή άρχισε να γίνεται υλική δύναμη τη στιγμή που άρχισε να καταχτά τις
μάζες. Αυτό είναι το πνεύμα, που με τη φωτεινή διαφώτιση και δουλειά που έκανε το Κ.Κ.Ε., άρχισε
και πριν και μετά τη μεταξική διχτατορία, μα πολύ περισσότερο με τον πόλεμο και την κατοχή, να
κυριεύει το λαό και να ............... σε συνείδηση μέσα και ύστερα απ' το Δεκέμβρη. Αυτό δεν είναι
αντιξενισμός αλλά ο συνειδητός λαϊκός πόθος για την απαλλαγή από την ξενική εξάρτηση και
υποδούλωση. Πρέπει εμείς τώρα, έτσι να φωτίσουμε αυτό το πρόβλημα ώστε να μη φανεί ότι στην
Ελλάδα ο μαρξισμός δήθεν «σπάζει τα μούτρα του», πράγμα που στην πραγματικότητα θα σήμαινε
ότι όχι ο μαρξισμός μα εμείς σπάμε τα μούτρα, αν αποδεικνυόμασταν ανίκανοι να εξηγήσουμε και
να λύσουμε σωστά το ζήτημα αυτό. Γιατί μια και έχουμε πια κατακτήσει την πλειοψηφία του
εργαζόμενου λαού, τι είναι εκείνο που μας εμποδίζει να πάρουμε την εξουσία; Αν το πράγμα
εξαρτιότανε μόνο απ' τον εσωελληνικό συσχετισμό των ταξικών δυνάμεων, αυτό θάχε από καιρό
λυθεί. Εδώ όμως παρεμβάλλεται η ξενική επέμβαση, που προκαθορίζεται ακριβώς από το βαθμό
εξάρτησης της χώρας από το ξένο κεφάλαιο. Και η ξενική αυτή παρεμβολή ανατρέπει την
εσωελληνική κατάταξη δυνάμεων προς όφελος των εχθρών της Λαϊκής Δημοκρατίας. Αν θα πρέπει
να μιλάμε για σοβαρά πολιτικά λάθη μας στην περίοδο του εθνικοαπελευθερωτικού αγώνα και στο
Δεκέμβρη θα πρέπει πρώτ' απ' όλα ν' αναφερόμαστε σ' αυτό ακριβώς το σημείο, στη μη σωστή
εκτίμηση του εξωελληνικού αυτού παράγοντα, είτε αλλιώς, στη μη σωστή τοποθέτηση της Ελλάδας
στα διεθνή πλαίσια. Κι εδώ τώρα στο πρόγραμμά μας πρέπει το πρόβλημα αυτό να το φωτίσουμε
και να το λύσουμε σωστά, να το ξεκαθαρίσουμε θεωρητικά. Πρέπει η στρατηγική μας όχι μόνο να
καθορίσει τη βασική κατεύθυνση που φέρνει στην κατάχτηση της πλειοψηφίας του εργαζόμενου
λαού, αλλά και το δρόμο που οδηγεί στον παραμερισμό, στην εξουδετέρωση του ξενικού,
εξωελληνικού αυτού παράγοντα. Το πρόβλημα αυτό, βασικό σήμερα πρόβλημα της στρατηγικής μας,
που χαρακτηρίζει τη βασική νεοελληνική και οικονομικοπολιτική ιδιομορφία και πραγματικότητα,
πρέπει στο πρόγραμμά μας να το φωτίσουμε θεωρητικά κατά ένα εξαντλητικό τρόπο.
ΜΙΑ ΕΛΛΗΝΟΣΟΣΙΑΛΙΣΤΙΚΗ «ΘΕΩΡΙΑ»
Ένα ακόμα ζήτημα πρέπει να διαφωτίσουμε και ξεκαθαρίσουμε. Πρόκειται για ορισμένες θεωρίες
του ελληνικού σοσιαλισμού που ισχυρίζονται ότι η θεωρία του Μαρξ – Εγκελς για τη σχετική και
απολυτή εξαθλίωση έχει χρεοκοπήσει και ότι δεν πραγματοποιήθηκε και η θέση τους για την
εξαφάνιση των μεσαίων τάξεων, που θάταν το αποτέλεσμα της κοινωνικής διαφοροποίησης, που
γίνεται κάτω απ' την επίδραση του νομού της συγκέντρωσης του κεφαλαίου στην κεφαλαιοκρατική
κοινωνία. Ο σκοπός της ελληνοσοσιαλιστικής αυτής «θεωρίας» είναι, ίσως, η προσπάθεια για
θεωρητική θεμελίωση του νεοελληνικού μικροαστικού σοσιαλισμού, που θα στηριχθεί στις μεσαίες
τάξεις, τις κατεξοχήν, όπως λένε, πατροπαράδοτες ελληνικές τάξεις. Με τη «θεωρία» αυτή θα
θελήσουν, ίσως, παραπέρα να στηρίξουν και τη θέση ότι μια και στην Ελλάδα δεν περνά ο νόμος που
διαπίστωσαν οι Μαρξ - Εγκελς για την απολυτή και σχετική εξαθλίωση του εργαζόμενου λαού, ένας

93
ντόπιος πούρος ελληνικός σοσιαλισμός θάπρεπε να στηριχθεί κυρίως στα μεσαία στρωματά και ότι
μόνο ένα κόμμα σοσιαλιστικό που στηριζότανε σ' αυτή τη στέρεη ελληνική πραγματικότητα θάταν
βιώσιμο, ότι μόνο ένας τέτοιος νεοελληνικός μικροαστικός σοσιαλισμός είναι στη χώρα μας
πραγματοποιήσιμος και ότι κάθε ξενική μίμηση και αντιγραφή (λόγου χάρη σαν κι αυτή που κάνει το
Κ.Κ.Ε.) έξω από την ελληνική πραγματικότητα είναι αντιδραστική και καταδικασμένη σε αποτυχία.
Πρέπει εδώ να τονιστεί ότι όπως εκτέθηκαν πιο πάνω με συνέπεια και ολοκληρωμένες οι
ελληνοσοσιαλιστικές αυτές θεωρίες δε μας έχουν ακόμα διατυπωθεί. Εμείς όμως «τραβάμε το
σχοινί» μέχρι την άκρη, γιατί στη λογική της προέκταση αυτού φέρνει η «θεωρία» ότι ο νόμος της
κεφαλαιοκρατικής οικονομίας για τη συγκέντρωση του κεφαλαίου και την ταξική διαφοροποίηση
που συνεπιφέρει, δεν έχει πέραση στην Ελλάδα. Εμείς πρέπει με συγκεκριμένα στοιχεία για τη
συγκέντρωση του κεφαλαίου, την ταξική διαφοροποίηση και τη σχετική και απόλυτη λαϊκή
εξαθλίωση, στοιχεία παρμένα απ' την τόσο πλούσια, σχετικά, ελληνική πραγματικότητα, ν'
αποδείξουμε την ανεδαφικότητα της ελληνοσοσιαλιστικής αυτής «θεωρίας» με όλα τα συνακόλουθά
της.
Η μαρξιστική θεωρία για τη σχετική μα και την απόλυτη λαϊκή εξαθλίωση βρήκε αποστομωτική για
τους αντιπάλους της δικαίωση και μέσα στην Ελλάδα, ιδιαίτερα στις συνθήκες της 4ης Αυγούστου,
των πολεμικών καταστροφών, του αφανισμού της κατοχής και της μεταδεκεμβριανής νεοελληνικής
πραγματικότητας, μέσα, δηλαδή, σε συνθήκες, που τη ρίζα και τη πηγή τους την έχουν στο σύστημα
της κεφαλαιοκρατικής οικονομίας. Την όλη κατάσταση τη χειροτερεύει ακόμα πιο πολύ το ...............
.................. εξάρτησης της χώρας μας απ' το ξένο και ειδικά απ' το αγγλικό κεφάλαιο. Τα πράγματα
στην Ελλάδα δείχνουν ότι αντί ν' ανεβαίνει το βιοτικό επίπεδο των εργατών και εργαζομένων γενικά,
πέφτει ολοένα, πέφτει πιο κάτω απ' ότι ήταν πριν από τον πόλεμο. Αυτή είναι η ελληνική
πραγματικότητα. Πρέπει και στο πρόγραμμά μας να τη στήσουμε στα πόδια της και να
αποκρούσουμε την προσπάθεια των σοσιαλιστών που παν ν' αποδείξουν τη χρεοκοπία του Μαρξ
εδώ σε μας και να δικαιολογήσουν το μικροαστικό χαρακτήρα που πάνε ν' αποδώσουν στη
νεοελληνική εξέλιξη και το σοσιαλισμό τους.
ΑΛΛΑ «ΜΙΚΡΟΖΗΤΗΜΑΤΑ»
Φυσικά, σύντροφοι, είναι ορισμένα ζητήματα, που δεν έχει νόημα να συζητήσουμε σήμερα. Αλλά
μερικά που πιάστηκαν εδώ, όπως το ζήτημα κατά πόσο πρέπει να τονίσουμε περισσότερο το ......
κομμουνιστικό μέρος του προγράμματός μας, θα πρέπει να διευκρινιστούν. Δεν πρέπει να νομίζουμε
ότι θα κάνουμε ένα πρόγραμμα που θα ισχύει για όλους τους αιώνες. Σήμερα δουλεύουμε το
πρόγραμμά μας, που, φυσικά, θα πρέπει να φωτίσει όλα τα ζητήματα, καθώς και τους τελικούς μας
σκοπούς, όπως και τις βασικές γραμμές της σοσιαλιστικής – κομμουνιστικής κοινωνίας. Είναι φυσικό,
ότι πιο διεξοδικά θα σταθεί στο πιο άμεσο μέρος, δηλαδή σ' αυτό που αφορά τη Λαϊκή Δημοκρατία.
Όταν αυτό το μέρος του προγράμματος πραγματοποιηθεί, θα κάνουμε ένα άλλο, πλατύτερο, που θα
ανταποκρίνεται περισσότερο στις άμεσες τότε επιδιώξεις της σοσιαλιστικής ανοικοδόμησης.
Σχετικά με την εθνικοποίηση της γης. Μπαίνει στο πρόγραμμα σαν τελική επιδίωξη και ότι τελικά θα
καταλήξουμε εκεί μέσα στα πλαίσια της Λαϊκής Δημοκρατίας. Η εθνικοποίηση της γης είναι βασικά
αστικοδημοκρατικό καθήκον. Στο βασικό της νόημα η εθνικοποίηση σημαίνει απαλλαγή της
αγροτιάς από την απόλυτη έγγεια πρόσοδο. Με την εθνικοποίηση απαγορεύονται οι μεταπωλήσεις
της γης. Δίνεται η γη στην εκμετάλλευση του αγρότη, αλλά τον απαλλάσσει απ’ το βάρος της
απόλυτης έγγειας προσόδου, βάρος που δημιουργείται μόνο απ’ το γεγονός, ότι η γη που δεν είναι
προϊόν εργασίας και κατά συνέπεια δεν έχει άξια, αγοράζεται, πουλιέται και νοικιάζεται ακριβώς
γιατί γίνεται ατομική ιδιοκτησία, που κατοχυρώνεται με το νόμο. Φυσικά πρέπει να προσέξουμε αν
θα βάλουμε τώρα στο πρόγραμμα την εθνικοποίηση της γης και πως θα τη βάλουμε. Μια φορά όμως
θα καταλήξουμε στο μέτρο αυτό.
Ο σ. Πορφυρογένης είπε ότι το Κόμμα μας θα πρέπει να λέγεται όχι Κ.Κ. της Ελλάδας, άλλα Ελληνικό
Κ.Κ. Θα συμφωνούσα αν θα πρότεινε να λέγεται Ελλαδικό Κ.Κ. Μέσα στο Κ.Κ.Ε. μπαίνουν και Εβραίοι

94
και Τούρκοι και Μακεδόνες και όλες οι μειονότητες, κατά συνέπεια θάταν λάθος να το λέμε ελληνικό
γιατί αυτό σημαίνει ότι ανήκει μόνο σε ένα έθνος και αποκλείει τα άλλα, πράγμα που δεν είναι
σωστό. Ο όρος «Ελλαδικός» είναι γεωγραφικός και όχι εθνολογικός, κατά συνέπεια είναι πιο σωστός.
Θα πρέπει, λοιπόν, το κόμμα μας να μείνει Κ.Κ.Ε., δηλαδή κόμμα των εργατών και όλων των
εργαζομένων της Ελλάδας και όχι μόνον των Ελλήνων. Το Κ.Κ.Ε. είναι πατριωτικό κόμμα γιατί
εκφράζει τα πιο γνήσια ελλαδικά, λαϊκά ιδανικά, που συγκινούν και ενδιαφέρουν όχι μόνο τους
Έλληνες εργαζομένους, μα όλους τους εργαζομένους που κατοικούν στη χώρα μας. Επίσης το
δεύτερο ζήτημα που έθιξε ο σ. Πορφυρογένης, ότι θα πρέπει να τονίσουμε το δημοκρατικό
χαρακτήρα του Κ.Κ.Ε., δε στέκει γιατί αν πούμε το Κόμμα μας δημοκρατικό δε θα πηγαίναμε μπρος
μα πίσω. Γιατί όταν λέμε κομμουνιστικό, ξεπερνάμε πολύ περισσότερο τα πλαίσια τα δημοκρατικά,
γιατί είναι κατά πολύ πιο πλατύ, λαϊκό, προοδευτικό απ’ την έννοια του δημοκρατικού. Κατά
συνέπεια είναι πολύ σωστό να μείνει Κ.Κ.Ε. Γι’ αυτό το λόγο δεν το λέμε ούτε σοσιαλιστικό γιατί
διακρίνουμε τη διαφορά σοσιαλισμού – κομμουνισμού. Εμείς πάμε πολύ μακρύτερα, εκεί όπου η
δημοκρατία σα μορφή κρατική και στη πιο συνεπή της μορφή, τη σοσιαλιστική, δε θάχει νόημα, γιατί
το κράτος θα έχει πια καταργηθεί.
Εξάντλησα, σύντροφοι, τα «μικροζητήματα». Πρέπει να γίνει συνείδηση σε όλους μας ότι,
σύντροφοι, πρέπει να δουλέψουμε το πρόγραμμά μας, να το δημοσιέψει η Κ.Ε. σαν πρόγραμμα του
Κ.Κ.Ε. ......... ............. ......... .......... στο 8ο Συνέδριο.
ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΗΣ, 21-10-1945
***
Χαιρετισμός νίκης του Κ.Κ.Ε. στο Κ.Κ.Γ.
Ο Γενικός Γραμματέας του Κ.Κ.Ε. σ. Ν. Ζαχαριάδης έστειλε στο Γενικό Γραμματέα του Κ.Κ. Γαλλίας το
ακόλουθο τηλεγράφημα:
Μωρίς Τορέζ,
Γραμματέα Κομμουνιστικού Κόμματος Γαλλίας
Το Κ.Κ.Ε. στέλνει τους πιο θερμούς αδελφικούς χαιρετισμούς και στα συγχαρητήρια του στο πρρώτο
Κόμμα της Γαλλίας, στο πρωοτοπόρο Κ.Κ. Γ., για τη μεγάλη εκλογική του νίκη, που είναι νίκη του
γαλλικού δημοκρατικού λαού. της λαϊκή δημοκρατίας και της ειρήνης στην Ευρώπη.
ΝΙΚΟΣ ΖΑΧΑΡΙΑΔΗΣ
Γραμματέας Κ.Κ.Ε
Ριζοσπάστης, Τρίτη 23/10/1945, σελ. 1

***

ΣΤΟ ΕΔΩΛΙΟ ΟΙ ΣΥΚΟΦΑΝΤΕΣ ΤΟΥ ΜΑΥΡΟΥ ΜΕΤΩΠΟΥ
ΜΟΝΟ Ο ΕΛΑΣ ΠΟΛΕΜΗΣΕ ΤΟΥΣ ΒΟΥΛΓΑΡΟΥΣ ΕΠΙΔΡΟΜΕΙΣ
Οι καταθέσεις των σ. Ζαχαριάδη και Σιάντου και
των συναγ. Λούλη, Γρηγοριάδη, Μπακιρτζή, Κύρκου.
ΤΟ ΚΚΕ ΑΠΕΔΕΙΞΕ ΤΟΝ ΠΑΤΡΙΩΤΙΣΜΟ ΤΟΥ ΜΕ ΑΙΜΑ

95
Στην αίθουσα του Α' Τριμελούς Πλημμελειοδικείου άρχισε χθες η δίκη των διευθυντών του
«Ελληνικού Αίματος» Πηνιατόγλου, Βαβολίνη και Μήλιου, που κατηγορούνται για τη δημοσίευση
του πλαστού και συκοφαντικού δήθεν συμφώνου μεταξύ του σ. Ζαχαριάδη και του
Ρωσογιουγκοσλάβου αξιωματικού Γαβρήλοβιτς. Η δίκη είχε αρχίσει σε προηγούμενη δικάσιμη και
είχε αναβληθεί, ύστερα από αίτηση των κατηγορουμένων.
Η υπεράσπιση των κατηγορουμένων με επί κεφαλής το δοσίλογο Αβραάμ, για να καλύψει τα
συκοφαντικά δημοσιεύματα των κατηγορουμένων, ανατρέχει σε γεγονότα του 1917 και του 1924
που τα πλαστογραφεί κατά το συμφέρον της. Ο κ. Πρόεδρος της παρατήρησε σε μια στιγμή ότι καλά
θα κάμει να περιορίζεται στην συγκεκριμένη περίπτωση και να μην ανατρέχει σε γεγονότα του ...
1821 και του ... 1790 για να στηρίξει τα σημερινά. Προκλητικότατοι όμως και θρασύτατοι οι
μοναρχικοί συνήγοροι δημιουργούν επεισόδια έχοντας τη συνδρομή και του ακροατηρίου, που
απαρτίζεται στη μεγάλη του πλειοψηφία από χωροφύλακες και εγκάθετους της Χ. Βρίζουν τους
συνηγόρους της Πολιτικής Αγωγής και ο κ. Πρόεδρος αντί να τους επιβάλει τιμωρία και να τους
ανακαλέσει στην τάξη, περιορίζεται σε συστήσεις, που οι συνήγοροι δεν τις παίρνουν υπ' όψη τους.
Το δικαστήριο απαρτίζουν οι κ.κ. Μ........ πρόεδρος και ............ και ................. δικαστές. Εισαγγελέας
είναι ο κ. Μητσόπουλος. Συνήγοροι της Πολιτικής Αγωγής είναι ο σ. Πορφυρογένης, ο συναγ.
Οικονόμου και ο κ. Μ........ζης. Μάρτυρες κατηγορίας οι σ. Ζαχαριάδης, Σιάντος, Καραγιώργης και οι
συναγ. Ν. Γρηγοριάδης, Ευσ. Μπακιρτζής, Μιχ. Κύρκος, Στηλ. Κρητικός, Αλκ. Λούλης, Κ. Γαβριηλίδης,
Ι. Πασαλίδης και Χατζήμπεης. Την υπεράσπιση των κατηγορουμένων είχαν οι κ.κ. Αβραάμ, Κ.
Τσουκαλάς, Παυσ. Λυκουρέζος, Βάλβης, Θεοφίλου κ.α. Μάρτυρες υπεράσπισης είχαν προταθεί όλοι
οι αρχηγοί του μοναρχοφασιστικού Μαύρου Μετώπου. Απ' αυτούς παρουσιάστηκαν οι Στυλ.
Γονατάς, Απ. Αλεξανδρής, Χ. Τσαλδάρης. Κ. Τσάτσος. Όσοι έμπαιναν υποβάλλονταν σε αυστηρότατο
έλεγχο και σωματική ερεύνα.
Η ΚΑΤΑΘΕΣΗ ΤΟΥ σ. ΖΑΧΑΡΙΑΔΗ
Η συνεδρίαση άρχισε στις 9 π.μ. Καλείται πρώτος μάρτυς ο σ. Ζαχαριάδης που καταθέτει ότι το
δήθεν σύμφωνο είναι ψευδέστατο, πλαστό και δημοσιεύθηκε εν γνώσει της αναλήθειας, με σκοπό
συκοφαντικό. Προσθέτει ότι οι κατηγορούμενοι δε δημοσίευσαν το σύμφωνο σαν πληροφορία, αλλά
παρουσίασαν το κείμενο σαν αυθεντικό, κι αυτό αποδείχνει τη συκοφαντική τους πρόθεση. Η
συκοφαντία αυτή αποτελεί έναν κρίκο σε μια σειρά συκοφαντικά δημοσιεύματα που είδαν το φως
από την ημέρα που εκδόθηκε η εφημερίδα των κατηγορουμένων.
Πορφυρογένης (πολ. αγ.) ― Θυμάστε ένα παρόμοιο δήθεν σύμφωνο μεταξύ Ιωαννίδη – Δασκαλωφ;
Ζαχαριάδης ― Το διαβασα στο Νταχάου στο επίσημο όργανο του χιτλερισμού «Φέλκισσε
Μπερμπάχτερ». Τα σύμφωνα αυτά τα χάλκευαν η Γκεστάπο και οι κύκλοι της διεθνούς αντίδρασης
και οι κατηγορούμενοι εξυπηρετούσαν και εξυπηρετούν τα σχέδια των χιτλερικών και της
αντίδρασης αυτής. Η συκοφαντία αυτή κατά του Κ.Κ.Ε. βλάπτει γενικότερα τα συμφέροντα της
Ελλάδας και ολόκληρου του έθνους, εφόσον το Κ.Κ.Ε., που έχει αναδειχθεί σε ένα από τα
μεγαλύτερα κόμματα, παρουσιάζεται να ζητάει την επέμβαση της Σοβιετικής Ένωσης και την υλική
και ηθική υποστήριξη ξένων κρατών για την πραγματοποίηση των σκοπών τους οποίους το Κ.Κ.Ε. δεν
έχει.
Οικονόμου (πολ. αγ.) ― Είναι γνωστό ότι ο Πολιτικός Συνασπισμός του Ε.Α.Μ., στον οποίο μετέχει
και το Κ.Κ.Ε., έχει λάβει σαφή θέση επί των εθνικών διεκδικήσεων;
Ζαχαριάδης ― Αληθέστατο.
Οικονόμου ― Ξέρετε ότι μεταξύ του Αντον Τσαούς και των Βουλγάρων υπογράφηκε σύμφωνο, που
στρεφόταν κατά του Κινήματος Αντιστάσεως του ελληνικού λαού;

96
Ζαχαριάδης ― Έχω διαβάσει το αυθεντικό κείμενο του συμφώνου.
Σύνεδρος ― Γνωρίζετε τον αξιωματικό Γαβρήλοβιτς;
Ζαχαριάδης ― Ιδέα δεν έχω.
Ο ΔΟΣΙΛΟΓΟΣ ΑΒΡΑΑΜ
Ο συνήγορος της υπεράσπισης Ν. Αβραάμ διαβάζει απόσπασμα από την «Ιστορία του Κ.Κ.Ε.» του σ.
Ζαχαριάδη και προσπαθεί με προκλητικό και υβριστικότατο τόνο ν' αποδείξει ότι το Κ.Κ.Ε. είναι
εξάρτημα της Κομμουνιστικής Διεθνούς και παίρνει εντολές από τη Σοβιετική Ένωση. Ξεπερνώντας
μάλιστα κάθε όριο θρασύτητας, επιτίθεται προσωπικά εναντίον του συνηγόρου της πολιτικής
αγωγής σ. Πορφυρογένη, που τον αποκαλεί «δολοφόνο και ένοχο εσχάτης προδοσίας»! Ο σ.
Πορφυρογένης διαμαρτύρεται λέγοντας ότι δε μπορεί ένας δοσίλογος να τον αποκαλεί ένοχο
εσχάτης προδοσίας και ζητεί από το δικαστήριο να απαγγείλει κατηγορία κατά του Αβραάμ. Ο
πρόεδρος αρκείται στο να υποδείξει ευπρέπεια και κοσμιότητα στον αποθρασυ..... συνήγορο της
υπεράσπισης.
Ζαχαριάδης ― Είναι γνωστό ότι το Κ.Κ.Ε. με τη δράση του και τα δημοσιεύματά του απόδειξε ότι
είναι κόμμα πατριωτικό και εθνικό και βάζει πάνω απ' όλα την ακεραιότητα και την ανεξαρτησία της
χώρας. Αυτό δε μπορεί να γίνει με πολιτική που το 1940 έφερε το Χίτλερ στην Ελλάδα. Το Κ.Κ.Ε. με τη
διεθνή αλληλεγγύη που επικαλείται, δε μειώνει, αλλά αναπτύσσει τα εθνικά συμφέροντα. Το 1917
μόνο ο Λένιν σηκώθηκε και διαμαρτυρήθηκε κατά του αποκλεισμού που οι Σύμμαχοι εφάρμοσαν
κατά του ελληνικού λαού. Όταν επικράτησε η Επανάσταση του Οκτώβρη, το πρώτο διάταγμα που
έβγαλε ο Λένιν ήταν η κατάργηση των δανείων της Ελλάδας προς τη Ρωσία και η παραίτηση από
προνόμια που η Ρωσία είχε στο Άγιο Όρος. Το 1923 μονό η Σοβιετική Ένωση διαμαρτυρήθηκε για την
κατάληψη της Κέρκυρας από τους Ιταλούς. Γι' αυτό το Κ.Κ.Ε. έβαλε στο πρόγραμμά του και την
πολιτική φιλίας με τη Σοβιετική Ένωση.
Η ΕΛΛΗΝΙΚΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ
Αβραάμ ― Όταν η σοβιετική κυβέρνηση έχει αναλάβει υπό την προστασίαν της τα προς βορράν
κράτη, δεν είναι πιθανόν το Κ.Κ.Ε. να ΕΥΝΟΕΙ τυχόν βλέψεις των κρατών αυτών;
Ζαχαριάδης ― Το Κ.Κ.Ε. έχει διακηρύξει ότι θεωρεί σαν πρωταρχικό καθήκον την ακεραιότητα και
ανεξαρτησία της χώρας και θεωρεί ιερά και απαραβίαστα τα σύνορα της Ελλάδας.
Λυκουρέζος (υπεράσπιση) ― Γνωρίζετε ότι το 1924 γινόταν λόγος για τριχοτόμηση της Μακεδονίας;
Ζαχαριάδης ― Το Κ.Κ.Ε. από το 1931, που εγώ είμαι στη καθοδήγησή του, αποκήρυξε το σύνθημα
αυτό και διακήρυξε και διακηρύσσει την ελληνικότητα της Μακεδονίας. Άλλα κόμματα παράδωσαν
τη Μακεδονία στους ξένους και θα θυμάσθε το Ρούπελ, τη μεραρχία του Γκέρλιτς κλπ.
Λυκουρ. ― Το Σύμφωνο λέει να καταβληθεί προσπάθεια για την ανατροπή της κυβερνήσεως. Τι
άλλο κάνετε σεις επί μήνες τώρα;
Ζαχ. ― Το Κ.Κ.Ε. δεν εζήτησε ποτέ τη βίαιη ανατροπή της κυβέρνησης. Ζήτησε πολιτική δημοκρατική
κυβέρνηση, χωρίς να συμμετάσχει το ίδιο και διακήρυξε ότι θα υποστηρίξει κάθε δημοκρατική λύση.
Τσουκαλάς (υπεράσπιση) ― Τα κομμουνιστικά κόμματα των ξένων δε ζητούν από τα ραδιόφωνα της
Μόσχας και άλλων ξένων χωρών την ανατροπή της ελληνικής κυβερνήσεως;
Ζαχ. ― Ποτέ δεν άκουσα από τη Μόσχα να λέει «Θεσσαλονίκη – Αθήνα!». Ενώ το ραδιόφωνο της
Αθήνας είπε «Σόφια – Μόσχα».
Αβραάμ ― Δεν είπαμε Μόσχα.

97
Ζαχ. ― Το είπατε και το φωνάξατε όλοι του Μαύρου Μετώπου και το είδαμε και γραμμένο.
Τσουκαλάς ― Αυτά που λέτε είναι προδοσία !
Ζαχ. ― Είναι προδοσία αυτό που κάνετε σεις !
Λυκουρέζος ― Λέτε Μακεδονία του Αιγαίου.
Ζαχ. ― Η Μακεδονία είναι και θα είναι ελληνική. Το Κ.Κ.Ε. την προστάτευσε με το αίμα του, τη
στιγμή που εσείς την πουλούσατε.
Αβραάμ ― Διαβάζει βιογραφία του Ζαχαριάδη που αναφέρει περιστατικά από τις διώξεις και την
παράνομη ζωή του και λέει ότι είναι επαναστάτης.
Ζαχ. ― Όταν το επιβάλλει το συμφέρον της πατρίδας γίνομαι και επαναστάτης και η βιογραφία που
μου διαβάσατε μου θυμίζει το παράδειγμα του αρχηγού σας Βενιζέλου που ήταν κι αυτός κάποτε
επαναστάτης.
Αβραάμ ― Είπατε ότι δεν θ' ....... τον παράνομο μηχανισμό. Εννοείτε ότι θα τον διατηρήσετε;
Ζαχ. ― Μάλιστα, γιατί ένας αντισυνταγματάρχης ήρθε και μου είπε : Πάρε μέτρα Ζαχαριάδη, γιατί
θα σε σκοτώσουν. Ήρθε και αυτός ο νόμος για να πάρει μέτρα ασφάλειας για τη ζωή μου.
Αβραάμ ― Στο τελευταίο σας Συνέδριο έγινε λόγος και για μέλη του κόμματός σας που ανήκουν σε
ξένες μειονότητες. Έχουμε μειονότητες στην Ελλάδα;
Ζαχ. ― Γιατί, σεις το αρνείσθε; Ο Γκαλήπ μπέης δεν είναι πολιτευτής των φιλελευθέρων; Υπάρχουν
οι μειονότητες των Αρμενίων, των Ελληνομακεδονων και Εβραίων που ήθελε να εξοντώσει ο Γκέρλιτς
αλλά δεν το κατάφερε.
Αβραάμ ― Σας κατηγόρησε ..... ........ της ΕΛΔ ότι στο Κ.Κ.Ε. δεν υπάρχει όριο, αφού αποκηρύξατε και
τον Άρη Βελουχιώτη.
Ζαχ. ― Υπάρχει όριο, το εθνικό συμφέρον. Ο Αρης δεν πειθάρχησε μετά την Βάρκιζα. Αυτό δείχνει
ότι το Κ.Κ.Ε. δε διστάζει να αποκηρύξει οποιοδήποτε στέλεχός του όταν δεν πειθαρχεί στο εθνικό
συμφέρον.
ΚΑΙ ΑΛΛΑ ΕΠΕΙΣΟΔΙΑ
Στο σημείο αυτό ο συνήγορος της υπεράσπισης Βάλβης προκαλεί κι άλλο επεισόδιο. Σηκώνεται και
απειλεί το σ. Πορφυρογένη που τον αποκαλεί «δολοφόνο». Η πολιτική αγωγή ζητεί από το
δικαστήριο να τιμωρηθεί ο θρασύτατος υβριστής, αλλά ο κ. πρόεδρος αρκείται σε συστάσεις.
Τσουκαλάς ― Είπατε ότι όσο ακόμα είναι Άγγλοι στην Ελλάδα δε μπορεί να γίνουν ελεύθερες
εκλογές.
Ζαχ. ― Το είπαμε και επικαλεσθήκαμε τη βοήθεια του αγγλικού λαού για να σταματήσουν τα
έκτροπα των αγγλικών αρχών κατοχής στην Ελλάδα και να παύσει η σημερινή μεροληπτική στάση
τους υπέρ της Δεξιάς.
.......................................................
Ακολουθούν οι καταθέσεις των σ. Σιάντου και των συναγ. Γρηγοριάδη και Μπακιρτζή.
.......................................................................................................................................................
.......................................................

98

ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΗΣ, 24-10-1945
***

Έρανος τιμής
Η Κεντρική Επιτροπή του ΕΑΜ κάνει έρανο για τους φυλακισμένους και τις οικογένειες των θυμάτων
του αγώνα της Εθνικής Αντίστασης. Το ποσό που καθορίζει πως πρέπει να μαζευτεί ως τα
Θεοφάνεια, είναι 100 εκατομμύρια δραχμές.
Πρέπεια να ειπωθεί αμέσως ότι σήμερα, που μπαίνουμε στο χειμώνα, δεν υπάρχει για τους έλληνες
πιο άγιος σκοπός απ' την φροντίδα αυτή και πιο Ιερή υποχρέωση απ' τη συμμετοχή στο έρνατο
αυτόν. Εκατο εκατομμύρια για τα πιο τιμημένα παιδιά της η Ελλάδα θα τα δώσει διπλά. Κάθε πόλη
θα πρέπει να ορίσει μόνη της το ποσό που θα μάσει. Όταν ο κάθε ενήλικος δώσει σαν κατότατο όριο
εκατό δραχμές ο κάθε νέος πενήντα και το κάθε αητόπουλο δέκα. Όταν για τα μικρά κορίτσια, τις
κοπέλες και τις γυναίκες μας πούμε ότι θα μπορούσαν να δώσουν τα μισά απ' την αντίστοιχη
κατηγορία ανδρών, δεν πρέπει να υπάρξει καμία αμφιβολία ότι οι φυλακισμένοι μας, οι οικογένειες
των αγωνιστών μας θα ανασάνουν, ας είναι και λίγα.
Όλοι λοιπόν τον οβολό μας για τον έρανο τιμής. Κανένας φυλακισμένος και καδιωκόμενος, κανένα
παιδί, γυναίκα, μάνα και αδελφή αγωνιστή μας δε θα πρέπει να μείνει χωρίς ενίσχυση, περίθαλψη,
νομική προστασία. Κανένας δε θα πρέπει να κοιμάται με το παράπονο ότι δίπλα στον κατατρεγμό
του μεταδεκεμβριανού Κράτους τους ξεχάσαμε και μεις.
Ν. ΖΑΧΑΡΙΑΔΗΣ
Ριζοσπάστης, Σάββατο 27 Οκτώβρη 1945, σελ. 1

***

Οι 4 προτάσεις του σ. Ζαχαριάδη
Μαζί με το «ανοιχτό γράμμα» ο σ. Ζαχαριάδης έστειλε στο Μεταξά σημείωμα, που περιελάμβανε
προτάσεις του Κομμουνιστικού Κόμματος, σε μια βάση για κοινή, λαϊκή-πατριωτική-εθνική πάλη
κατά της φασιστικής επιδρομής. Ο Μεταξάς φυσικά δεν απάντησε, γιατί δεν έκανε λαϊκό-εθνικό
πόλεμο, μα πλουτοκρατικό-δυναστικό-ξενοκίνητο. Οι τέσσερις προτάσεις-όροι είναι οι εξής:
1) Το ΚΚΕ αναλαμβάνει τη γραμμή του «ανοιχτού γράμματος» να την κρατήσει ως το τέλος του
πολέμου.
2) η Κυβέρνηση δίνει γενική αμνηστία.
3) Ξαναβγαίνει ο «Ριζοσπάστης».
4) Όποιος, μέλος του ΚΚΕ, διαφωνήσει με τη γραμμή του «ανοιχτού γράμματος», θα διαγραφεί από
το ΚΚΕ.
«Ριζοσπάστης» 28.10.1945

***

99

Η πλαστογραφία της 4ης Αυγούστου
Το γράμμα του σ. Ζαχαριάδη δημοσιεύτηκε στις αθηναϊκές εφημερίδες στις 2 Νοέμβρη 1940 και σε
φωτοτυπία με μια πλαστογραφία που έκανε τότε ο Μανιαδάκης. Ο σ. Ζαχαριάδης την ίδια μέρα που
έστελνε το ανοιχτό γράμμα προς τον ελληνικό λαό, έγραψε και ένα άλλο για τον υφυπουργό
Δημόσιας Ασφάλειας Ι. Μανιαδάκη. Με το δεύτερο αυτό γράμμα ο σ. Ζαχαριάδης καθιστούσε
υπεύθυνο το Μανιαδάκη για την τύχη των φυλακισμένων στην απομόνωση της Κέρκυρας που
κινδύνευαν από τους βομβαρδισμούς της φασιστικής αεροπορίας εναντίον της Κέρκυρας. Οι
βομβαρδισμοί είχαν αρχίσει από την πρώτη μέρα του πολέμου. Ο σ. Ζαχαριάδης ζητούσε να
σταματήσει η απομόνωση για νάχουν τη δυνατότητα οι φυλακισμένοι να προστατεύονται καλύτερα
στις ώρες του συναγερμού.
Η πλαστογράφηση βρίσκεται σε τούτο δω: Ο Μανιαδάκης πήρε την επικεφαλίδα αυτού του
δεύτερου γράμματος που απευθύνονταν προς τον «Υφυπουργό της Δημόσιας Ασφάλειας Κον
Μανιαδάκην» και την έβαλε σαν επικεφαλίδα στο «Ανοιχτό Γράμμα» θέλοντας έτσι να δείξει ότι και
αυτό σ’ αυτόν το έστελνε ο σ. Ζαχαριάδης.
«Ριζοσπάστης» 28.10.1945

***

Η θέση μας στον πόλεμο
Ένα παλιό άρθρο του σ. Ζαχαριάδη

Το πιο κάτω άρθρο του Ζαχαριάδη γράφτηκε στις 22.11.40 στα κρατητήρια της Γενικής Ασφάλειας.
Δημοσιεύτηκε στο «Ριζοσπάστη» της 5.12.40, που έβγαζε η «προσωρινή διοίκηση». Η δημοσίευση
του άρθρου οφείλεται στην ίδια προσπάθεια που έκανε ο σ. Ζαχαριάδης να χρησιμοποιήσει, εν
γνώση του, το όργανο της χαφιεδικής Προσωρινής Διοίκησης, για να δίνει στο κόμμα τη σωστή
γραμμή μια και δεν είχε άλλη δυνατότητα.
Σε πολλούς εργαζόμενους θα ξεπροβάλλει η ερώτηση: Αφού αναγκαστικά ο Ελληνοιταλικός πόλεμος
είναι κομμάτι του ιμπεριαλιστικού πολέμου Αγγλίας-Αξονα είναι σωστή η θέση του ΚΚΕ στην
ιταλοελληνική σύγκρουση. Δε χωρεί καμιά αμφιβολία ότι ο Μεταξάς, όπως τον κάνει τον πόλεμο
σήμερα, παίζει το παιχνίδι της ελληνικής πλουτοκρατίας και του εγγλέζικου ιμπεριαλισμού. Γι’ αυτό
και βάζει στους φυλακισμένους και εξορίστους κομμουνιστές τον όρο: Για να σας αφήσω να
πολεμήστε το φασισμό του Μουσολίνι πρέπει να προσκυνήστε το φασισμό του Μεταξά! Και αν η
Αγγλία μας «βοηθά», είναι γιατί έτσι αποχτά πρώτης γραμμής στρατηγική θέση στη Μεσόγειο και
στη Νοτιοανατολική Ευρώπη, ορμητήριο για να χτυπήσει αύριο το Χίτλερ από τη στεριά. Ώστε ο
εγγλέζικος ιμπεριαλισμός δεν μας «βοηθά» από αγάπη. Γιατι, όπως ο Μουσολίνι στα Δωδεκάνησα,
έτσι κι’ αυτός δολοφονούσε τους Έλληνες στην Κύπρο στα 1931. Ούτε ξεχνάμε την Παουέρ, το ΔΟΕ
και τόσα άλλα. Ώστε το ΚΚΕ παίζει σήμερα το παιχνίδι του Μεταξά και του εγγλέζικου
ιμπεριαλισμού; Η αλήθεια είναι ότι η θέση του ΚΚΕ είναι σήμερα πολύ λεπτή και πολύ δύσκολη. Τα
στοιχεία που πρέπει να συγκροτήσουν σήμερα τη γραμμή του ΚΚΕ είναι τούτα δω:
α) Το ΚΚΕ είναι ενάντια στην υποδούλωση της Ελλάδας απ’ το Μουσολίνι και ενάντια στη φασιστική
τάξη πραγμάτων του Αξονα.
β) Το ΚΚΕ είναι το ίδιο ενάντια στην υποδούλωση της Ελλάδας απ’ τον εγγλέζικο ιμπεριαλισμό που

100
μας ληστεύει απ’ το 1821 και που είναι σήμερα η συνισταμένη της αντεπαναστατικής και
αντισοβιετικής πλουτοκρατίας σ’ όλο τον κόσμο.
γ) Για τον εργαζόμενο λαό της Ελλάδας ο πόλεμος ενάντια στο Μουσολίνι είναι πόλεμος ΕΘΝΙΚΟΣ
ΑΜΥΝΤΙΚΟΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΘΝΙΚΗ ΑΝΕΞΑΡΤΗΣΙΑ. Είναι ακόμα ένας κρίκος στην αλυσίδα από
οικονομικούς-εθνικούς-κοινωνικούς-πολιτικούς αγώνες που κάνει ανοίγοντας το δρόμο προς την
ολόπλευρη, ολοκληρωτική, προς τη σοσιαλιστική, σοβιετική του απελευθέρωση.
δ) Ο Μεταξάς αποκρούοντας το Εθνικό-Παλλαϊκό μέτωπο κάνει σήμερα πόλεμο φασιστικόπλουτοκρατικό-αγγλόφιλο.
ε) Το ΚΚΕ πρέπει τον τέτοιο δρόμο του Μεταξά να τον μετατρέψει σε εθνικό-παλλαϊκόαντιφασιστικό- αντιπλουτοκρατικό-αντιϊμπεριαλιστικό πόλεμο. Ο εργαζόμενος λαός στο μέτωπο και
σ’ όλη τη χώρα πρέπει να καταχτήσει την ηγεμονία στο σημερινό πόλεμο. Αυτή είναι ολόκληρη η
θέση του ΚΚΕ. Πολεμά με τον Μουσολίνι όχι για χάρη του Μεταξά και της Αγγλίας, μα προς όφελος
του εργαζόμενου λαού της Ελλάδας της Βαλκανικής και όλου του κόσμου. Μπορεί στα 1914 μια
τέτοια θέση για μια μικρή χώρα νάταν εσφαλμένη. Σήμερα εκτός από τον παγκόσμιο ιμπεριαλισμό
υπάρχει και η ΕΣΣΔ. Βασική κατάκτηση της παγκόσμιας και πρωταρχικό στήριγμα για κάθε λαϊκό
απελευθερωτικό και επαναστατικό κίνημα. Και με τη σημερινή κατάσταση στη Μεσόγειο-ΒαλακάνιαΕυρώπη η θέση του ΚΚΕ στον ελληνο-ιταλικό πόλεμο, όπως μπαίνει στο ανοιχτό γράμμα μου και
όπως ξεκαθαρίζεται πιο πάνω σε τελευταία ανάλυση δεν ωφελεί ούτε τον Μουσολίνι-Χίτλερ ούτε
τον Μεταξά ούτε την Αγγλία, παρά μόνο το λαό της Ελλάδας και την Παγκόσμια Επανάσταση. Η
Ελλάδα δεν θέλει ούτε την κατάχτηση, τις δολοφονίες και τους βιασμούς του Μουσολίνι ούτε το
φασισμό του Μεταξά ούτε τον ιμπεριαλισμό της Αγγλίας. Και μέσα στον σημερινό αγώνα της πρέπει
να ξεκαθαρίσει όλα αυτά.
στ) Ο ελληνικοϊταλικός πόλεμος είναι κι’ αυτός μια φάση, μια πράξη στον καινούργιο κύκλο από
επαναστάσεις και πολέμους που έμπασε την ανθρωπότητα ο ιμπεριαλισμός και ο φασισμός. Οι
προλετάριοι και οι αγρότες της Ελλάδας, ολόκληρος ο εργαζόμενος λαός της δεν μπορούσαν να μη
δεχτούνε την πρόκληση του Μουσολίνι, δεν μπόρεσαν να δεχτούν το βιασμό του για το λόγο και
μόνο ότι έχουν στην πλάτη τους το Μεταξά. Αυτό κάνει τον αγώνα τους πιο δύσκολο και βαρύ, μα δε
μπορούσε να τον χαλάσει και τα τελικά αποτελέσματα απ’ τον σημερινό μας αγώνα θα εκτιμηθούν
από την ικανότητά μας να ξεκαθαρίσουμε τους λογαριασμούς μας τόσο με το Μουσολίνι όσο και με
το Μεταξά και τον Εγγλέζικο ιμπεριαλισμό. Εδώ βρίσκεται το πραγματικό νόημα της θέσης που
παίρνουμε σήμερα. Αν είναι σωστή ή όχι θα φανούν όχι οι φλυαρίες μα τα έργα μας.
«Ριζοσπάστης» 28.10.1945, σελ. 1 & 4

***

Ο χαφιές Λιανόπουλος
Αγαπητέ «Ριζοσπάστη»,
Στη «Μάχη» της 1 του Νοέμβρη ο κ. Γ. Λιανόπουλος διαμαρτύρεται γιατί τόνε λες χαφιέ ! Είναι το
θράσος του χαφιέ που τον κάνει ξετσίπωτο. Ο Λιανόπουλος, γιος διευθυντή στο υπουργείο των
Εσωτερικών και επί Μεταξά, έκανε και μέσα στα κρατητήρια της Γενικής Ασφάλειας το χαφιέ σε
βάρος μου. Ανάμεσα στα άλλα βρήκε κάτι χαρτιά που είχα κρυμμένα και τα παρέδωσε στους Παξινό
– Χαραλαμπίδη, που σαν όργανό τους ενεργούσε. Το γραμμα μου της 15/1/41 το παρέδωσε στους
Παξινό – Χαραλαμπίδη και όχι στην κομματική φοιτητική οργάνωση. Απ' την ασφάλεια απολύθηκε
ύστερα από παρουσίαση στο Μανιαδάκη και ύστερα από δήλωση. Το γραμμα μου το έδωσε στην
Κ.Ε. όταν πια έχασε την επικαιρότητά του, όταν εγώ βρισκόμουνα πια στη Γερμανία και ο
Λιανόπουλος ζητούσε να «αποκατασταθεί» για να συνεχίσει το χαφιέδικό του έργο σαν επίσημος
τώρα πράκτορας ξένης μυστικής υπηρεσίας. Δεν πρέπει να υπάρχει καμιά αμφιβολία για τη
χαφιέδικη υπόσταση του υποκειμένου αυτού.
Αθήνα, 2 Νοέμβρη 1945

101

Ν. ΖΑΧΑΡΙΑΔΗΣ

***

Η ΑΛΗΘΕΙΑ ΠΡΟΣ ΤΑ ΠΑΝΩ ΚΑΙ ΠΡΟΣ ΤΑ ΚΑΤΩ

Η μεταδεκεμβριανή τραγωδία συνεχίζεται. Και κάθε μια πράξη της, που περνά, αποκορυφώνει την
νεοελληνική τραγωδία. Μα παράλληλα ξεκαθαρίζει ακόμα πιο πολύ ότι ο πλουτοκρατικός
δοσιλογισμός, που, απ' τον Δεκέμβρη και δω, ασχημονεί και οργιάζει σε βάρος του λαού και της
Ελλάδας, χάρη στην υποστήριξη των Σκόμπυ – Λήπερ και της Σανοχίτικης τρομοκρατίας του Μαύρου
Μετώπου, είναι πέρα για πέρα ανίκανος να μας εξασφαλίσει ακόμα και την πιο παραμικρή πολιτική
ομαλότητα και οικονομική βιωσιμότητα.
Κάτω απ' το μεταδεκεμβριανό καθεστώς η Ελλάδα είναι αμείλιχτα καταδικασμένη να τραβά απ' το
κακό ολοένα προς στο χειρότερο. Ούτε ο κ. Κανελλόπουλος μπορεί και πρόκειται ν' αλλάξει κάτι,
ακόμα και το παραμικρό, στον κατήφορο που τραβάμε. Καμιά σοφία, καμιά επιστημονική διάθεση
και ακόμα ούτε η πιο ειλικρινής καλή θέληση, και αν υποτεθεί ότι υπάρχει, πρόκειται εδώ να
βοηθήσει. Γιατί το πράγμα είναι πολύ απλό και η λύση ακόμα πιο απλή, ώστε να μη χρειάζεται καμιά
σοφία, μα ταυτόχρονη και τόσο δύσκολη, ώστε να μη βοηθά και η πιο ειλικρινής καλή θέληση.

102
Η απλότητα βρίσκεται σε τούτο: Με το λαό θα πας για με τη πλουτοκρατία; Με το λαό για ενάντιά
του;
Και η δυσκολία είναι ότι όταν θέλεις και αποφασίσεις να πας με το λαό, θα πρέπει νάσαι
αποφασισμένος και έτοιμος ν' αντιμετωπίσεις συντριπτικά την πολυκέφαλη αντίδραση, που σήμερα
είναι γερά ταμπουρωμένη στις θέσεις που της εξασφάλισε η ένοπλη εξωελληνική υποστήριξη τον
περασμένο Δεκέμβρη και που απ' τις θέσεις αυτές ξαπόλησε το πιο ανόσιο και τραγικό ξεφάντωμα
ενάντια στο λαό και τον τόπο.
Την πρωταρχική και βασική ευθύνη για τη σημερινή μας κατάντια τη φέρνει η επίσημη αγγλικοί
πολιτική στην Ελλάδα και ο προσωπικός της φορέας και ερμηνευτής κ. Λήπερ. Αυτού βρίσκεται η
πηγή για τη μεταδεκεμβριανή νεοελληνική κακοδαιμονία. Η επίσημη αγγλική πολιτική στη χώρα μας,
πολιτική που τη συνεχίζει αμετάβλητη και η κυβέρνηση του Εργατικού Κόμματος της Αγγλίας, θέλει
να διατηρήσει τις σχέσεις αποίκου προς δούλο, που απ' το 1821 ακολουθεί και εφαρμόζει στον τόπο
μας. Σήμερα, ύστερα απ' τον πεντάχρονο σχεδόν αγώνα της Εθνικής Αντίστασης, που διάπλασε και
διαμόρφωσε μια καινούργια Ελλάδα και ένα ξαναγεννημένο λαό, την Ελλάδα και το λαό της Λαϊκής
Δημοκρατίας, η επίσημη αυτή αγγλική πολιτική έρχεται σε αποφασιστική και ασυμφιλίωτη αντίθεση
και σύγκρουση με τα πιο ιερά και άγια συναισθήματα του ελληνικού λαού. Η έννοια της
νεοελληνικής ανεξαρτησίας, ελευθερίας και εθνικής αξιοπρέπειας έρχεται σε αμείλικτη και
αδυσώπητη σύγκρουση, δε μπορεί να δεχτεί κανένα συμβιβασμό με την αποικιακή πολιτική που
εφαρμόζει η επίσημη Αγγλία στην Ελλάδα. Η πολιτική αυτή, που και πριν ακόμα, μα ιδιαίτερα απ' το
1821 και δω, δημιούργησε στην Ελλάδα τις πιο τραγικές συμφορές, της έφερε και στη σύγκρουση
του Δεκέμβρη. Από τότε οι σχέσεις ανάμεσα στον ελληνικό λαό και στην επίσημη Αγγλία έχουν
σκοντάψει σε αδιέξοδο. Έχουν μεταβληθεί σε μια πληγή γιομάτη πύο και σαπίλα. Έχει δημιουργηθεί
ένα χάσμα που το κρατά αγεφύρωτο η αγγλική ιμπεριαλιστική αδηφαγία με όργανά της το ντόπιο
δοσιλογισμό και τους πλουτοκράτες εκμεταλλευτές, που η ιστορία τους δεν είναι τίποτα άλλο παρά
ιστορία από χοντρικό ξεπούλημα της Ελλάδας και του λαού της, φτάνει μονάχα να εξασφάλιζαν κι
αυτοί μερικά υπόλοιπα απ' το ξεζούμισμα που εφάρμοζαν οι ξένοι λαογδάρτες.
Δεν έχουμε κανένα δισταγμό να πούμε τα πράγματα έτσι όπως έχουν. Η αιτία του κακού βρίσκεται
στην Αγγλία. Στην επίσημη πολιτική της, που εφαρμόζει στην Ελλάδα. Αν έλειπε η αγγλική ένοπλη
παρέμβαση τον περασμένο Δεκέμβρη, η Ελλάδα θάχε από καιρό λύσει τα βασικά εσωτερικά
προβλήματά της, και θα βρισκόταν σήμερα σε ένα οργασμό ανοικοδόμησης, απαλλαγμένη απ' την
πολιτική αναρχία και το οικονομικό χάος. Αν σήμερα ακόμα έλειπε η αγγλική κατοχή, θα
μπορούσαμε μέσα σε δυο μήνες ν' αποκαταστήσουμε μια τέτοια εσωτερική λαϊκή βάση, που θα μας
εξασφάλιζε τη δυνατότητα γρήγορα να γιατρέψουμε τις μεταδεκεμβριανές πληγές και να
προχωρήσουμε σταθερά στο δύσκολο έργο της εσωτερικής λαϊκοδημοκρατικής ανόρθωσης.
Την αλήθεια αυτή για την πρωταρχική και μοναδική ευθύνη της επίσημης Αγγλίας πρέπει να τη
γνωρίζει πρώτ' απ' όλα ο αγγλικός λαός και η δημοκρατική και σοσιαλιστική Αγγλία για να μπορέσει
δίχως συγχύσεις, προκαταλήψεις και αυταπάτες να εκπληρώσει και άντικρα στη μικρή Ελλάδα το
δημοκρατικό της χρέος, να ξεκαθαρίσει τις δικές της ευθύνες και να κάνει το σοσιαλιστικό της
καθήκον.
Την αλήθεια αυτή πρέπει να τη βροντοφωνάμε ακούραστα και στην επίσημη Αγγλία. Ζητήσαμε και
θέλουμε πάντοτε μια έντιμη, ισότιμη, δημοκρατική, αξιοπρεπή συνεννόηση μαζί της. Μα δε θα
δεχθούμε ποτέ μια αποικιακή κακομεταχείριση, θα την αποκρούσουμε και θα την πολεμήσουμε με
όλα τα μέσα και ας κοστίσει όσες θυσίες και όσο χρόνο θέλει. Είναι καιρός η επίσημη Αγγλία να
προσπαθήσει να μας κάνει να ξεχάσουμε λίγο τη ληστεία του Έλγιν, τον αποκλεισμό του Πάρκερ, τον
εκβιασμό της πείνας του 1917, τον τυχοδιωκτισμό της Ουκρανίας και της Μικρασίας, για ν'
αναφέρουμε μερικά μονάχα απ' τα αχαρακτήριστα εγκλήματα που διέπραξαν σε βάρος της Ελλάδας
οι διαχειριστές της Στερλίνας στον τόπο μας. Αγγλοελληνική φιλία και συνεργασία δε μπορεί ούτε σα

103
σκέψη να σταθεί όσο θα συνεχίζεται η κακομεταχείριση της Ελλάδας απ' την επίσημη αγγλική
πολιτική άσχετα αν ταγοί της πολιτικής αυτής είναι οι Τσόρτσιλ – Ήντεν είτε οι Άτλυ – Μπέβιν.
Ακόμα την αλήθεια αυτή πρέπει να την κάνουμε καθημερινή προσευχή για το κάθε τίμιο Έλληνα. Ο
λαός δεν πρέπει ούτε λεπτό να ξεχνά ότι τη λευτεριά και το ξανάσασμά του δε θα το πάρει χάρισμα
από κανέναν αν δεν το κερδίσει με την πάλη του. Μας έχουν μπλέξει άσχημα, μα αν δεν
ξεμπλέξουμε μόνοι μας, θα μείνουμε για πάντα μπερδεμένοι. Και το ξέμπλεγμα αυτό σημαίνει να
μείνουμε ενωμένοι στην πάλη. Να διεκδικήσουμε βήμα προς βήμα τη λευτεριά μας. Να
αγωνισθούμε για το ψωμί και τη ζωή μας. Ν' ανοίξουμε με αγώνες το δρόμο για τη ομαλή
δημοκρατική εξέλιξη τσακίζοντας κάθε αντιλαϊκή αντίδραση απ' όποια μεριά κι αν έρχεται. Να
εξασφαλίσουμε μια τέτοια εσωτερική κατάσταση, όπου ο λαός λεύτερα, ανόθευτα, ανεπηρέαστα θ'
αποφασίσει για την κυβέρνηση, την τύχη, το μέλλον του.
Η καινούργια κυβέρνηση του κ. Κανελλοπούλου δεν πρόκειται να καλυτερέψει την κατάσταση. Είναι
ξένη προς το λαό και ξένοι είναι αυτού που την φέραν και στηρίζουν. Θα μας ρίξει ακόμα πιο βαθιά
στο οικονομικό χάος και την πολιτική αναρχία. Για να πέσει και αυτή σε ένα το πολύ δυο μήνες. Και η
νεοελληνική τραγωδία και κατηφοριά θα συνεχίζεται όσο δε δώσει ο λαός τη λύση που θέλει,
σωφρονίζοντας τη ντόπια αντίδραση και συμμορφώνοντας τους ξένους που τη στηρίζουν.
Ο δρόμος μας δεν είναι ανθόσπαρτος. Αντίθετα, είναι πολύ δύσκολος. Και η πάλη μας πολύ τραχιά
και σκληρή. Μα άλλο γιατρικό δεν υπάρχει αν θέλουμε να ζήσουμε σα λαός και σαν Ελλάδα. Οι
δυσκολίες που βρισκόμαστε και οι μπόρες που θ' ανταμώσουμε ακόμα, αν κάθε μέρα μας βρίσκουν
πιο ενωμένους, πιο οργανωμένους, πιο ατσαλωμένους, πιο αποφασιστικούς ν' αντιμετωπίσουμε
κάθε αντίπραξη και κάθε χτύπημα από όποια μεριά κι αν έρχεται, δε μπορεί και δεν πρέπει να
υπάρχει καμιά αμφιβολία και κανένας δισταγμός ότι στο τέλος, έτσι είτε αλλιώς, νικητής θάναι ο
λαός και μονάχα αυτός.
Ν. ΖΑΧΑΡΙΑΔΗΣ

ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΗΣ, 4-11-1945
***

Ο Σ. ΖΑΧΑΡΙΑΔΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟΝ ΚΡΗΤΙΚΟ ΛΑΟ

Ο σ. Ζαχαριάδης, με τη ευκαιρία της επετείου του ολοκαυτώματος του Αρκαδίου, έστειλε το
παρακάτω χαιρετιστήριο στον κρητικό λαό μέσον της κρητικής εφημερίδας «Κρήτη».
Αξιότιμο Διευθυντή κρητικής εφημερίδας «ΚΡΗΤΗ»
Ενταύθα
Με τη ευκαιρία της επετείου του ολοκαυτώματος του Αρκαδίου, σας παρακαλώ να διαβιβάσετε στον
ηρωϊκό κρητικό λαό τους πιο θερμούς μου χαιρετισμούς.

104
Το ολοκαύτωμα του Αρκαδίου είναι ο φωτεινός οδηγός που φωτίζει τον κρητικό λαό και ολόκληρο
τον ελληνικό λαό στο δύσκολο δρόμο των θυσιών και αγώνων του για τη Λευτεριά, την εθνική
ανεξαρτησία, για τη δημοκρατία.
Το ολοκαύτωμα του Αρκαδίου δείχνει πόσο πολύτιμη είναι η θυσία για τα ζωτικά δίκαια ενός λαού
ακόμα και όταν δεν έχει άμεσα τα αποτελέσματα, που επιδιώκει ο ίδιος ο λαός.
Το ολοκαύτωμα του Αρκαδίου στην εφετινή επέτειο μας ενθυμίζει πιο ζωηρά τον μισελληνικό ρόλο,
που έπαιξε η τότε αντιδραστική αγγλική κυβέρνηση κοντά στην Πύλη για να κάνει το δράμα του
ξεσηκωμένου κρητικού λαού τραγικότερο και να ματαιώσει την ένωση της αγωνιζόμενης Κρήτης με
την Ελεύθερη Ελλάδα.
Το ολοκαύτωμα του Αρκαδίου καταδικάζει και συντρίβει στη συνείδηση όλων των Ελλήνων τη
χωριστική κίνηση των ξένων πραχτόρων, που ξενόδουλα κηρύχνουν τελευταία τον αποχωρισμό της
Κρήτης από την Ελλάδα.
Το ολοκαύτωμα του Αρκαδίου συνδέει αδιάρρηχτα με δεσμούς αίματος τον κρητικό λαό με τον
υπόλοιπο ελληνικό λαό στους κοινούς χθεσινούς και τωρινούς αγώνες για Λευτεριά, Δημοκρατία, για
μια ενωμένη ευτυχισμένη Ελλάδα.
Μετά τιμής
Ν. Ζαχαριάδης
ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΗΣ, 8-11-1945
***

ΜΕ ΑΝΟΙΧΤΑ ΧΑΡΤΙΑ, ΑΝ ΘΕΛΟΥΜΕ ΝΑ ΠΡΟΧΩΡΗΣΟΥΜΕ

Το Μαύρο Μέτωπο, οι δονκιχώτοι κονταρομάχοι του δεν τόλμησαν. Και δεν τόλμησαν γιατί είδαν ότι
ο μπάρμπας τους άλλαξε φύλλο και αυτοί μονάχα στο μπάρμπα υπολόγιζαν και στηρίζονταν. Γιατί
δεν τολμούν τώρα «με το λαό» να κάνουν στο σύνταγμα συλλαλητήρια; Τρύπωσαν οι ποντικοί και
χωρίς να είναι καιρός ακόμα να χαλαρώσει η λαϊκή επαγρύπνηση, μπορούμε να πούμε ότι αν ο κ.
Υπουργός της Δημόσιας Τάξης πιάσει κάπως γερά τα λουριά στην Αστυνομία Πόλεων και στη
Χωροφυλακή, οι χίτες και τα χιτάκια θα μείνουν ζαρωμένα.

Αυτή η διαπίστωση επιτρέπει μια κάπως πιο ουσιαστική απασχόληση με την αποστολή και το έργο
που έχει να πραγματοποιήσει η καινούργια κυβέρνηση, που σχημάτισε το Δημοκρατικό Κέντρο.
Πρέπει απ' την πρώτη στιγμή να το πούμε καθαρά:Απ' την ώρα που γεννήθηκε η κυβέρνηση αυτή
βαρύνεται με μια βαριά κληρονομιά: πήρε την αρχή γιατί το θέλησαν οι Άγγλοι. Αυτοί ουσιαστικά
της έδωσαν την εξουσία. Αυτό φυσικά αποτελεί μια ακόμα παρέμβαση στα κυριαρχικά δικαιώματα
του ελληνικού λαού. Την κληρονομιά αυτή πρέπει η κυβέρνηση να την ξεκαθαρίσει όσο χωράει πιο
γρήγορα και ν' αποκαταστήσει τα πράματα έτσι όπως αρμόζει στην εθνική μας αξιοπρέπεια. Όχι
γιατί ασχημονούν οι μοναρχοαντιδραστικοί. Αυτοί κάνουν τη δουλειά τους. Χθες θεοποιούσαν και
προσκυνούσαν τους Άγγλους, σήμερα τους σκυλοβρίζουν φραγκολεβαντίνους! Αυτοί οι μαύροι, δε

105
λογαριάζονται. Είναι έξω από κάθε ηθική και εθνική αξιοπρέπεια. Πουλιούνται στον καθένα που
πληρώνει, σ' αυτόν που δίνει τα πιο πολλά. Η μοναρχοφασιστική Δεξιά παραμιλά σήμερα, γιατί η
επίσημη αγγλική πολιτική κατάλαβε, έστω και τόσο αργά, ότι η ενίσχυση και υποστήριξή του
μοναρχοφασισμού ζημίωνε και τη Μεγάλη Βρετανία τόσο στην Ελλάδα όσο στο εξωτερικό.
Προκαλούσε ακόμα διαμαρτυρίες και αντίδραση του δημοκρατικού λαού μέσα στην ίδια την Αγγλία.
Και σήμερα η αγγλική πολιτική κάνει “στροφή”, αλλάζει άλογο. Και δω είναι το σημείο που μας
ενδιαφέρει.

Καμιά κυβέρνηση στην Ελλάδα δε μπορεί να πιάσει, να σταθεί, να ριζώσει με την υποστήριξη απ' τα
έξω, ακόμα και απ' την Αγγλία. Για να μην αναφερθούμε στα παλιότερα, φτάνει ν' αναφέρουμε τη
μεταδεκεμβριανή πείρα: όλες οι κυβερνήσεις είχαν την αγγλική εύνοια και όλες, και οι πέντε, πέσανε
παρά την εύνοια αυτή και παρ' όλη την αχαλίνωτη δολοφονική τρομοκρατία, γιατί δεν είχαν
εσωτερικό, λαϊκό στήριγμα.

Και η κυβέρνηση του κ. Σοφούλη αντιμετωπίζει απ' την πρώτη στιγμή το ίδιο πρόβλημα. Και θα
πρέπει να το λύσει δημοκρατικά. Δηλαδή να ξεχάσει και να σβήσει την αγγλική της προέλευση και να
ζητήσει και να βρει ένα εσωτερικό έρεισμα. Και εδώ ακριβώς βρίσκεται ο κόμπος. Τα εσωτερικά
ερείσματα, που μπορεί να βρει, είναι μόνο δυο: ο κόσμος της εκμετάλλευσης και της πλουτοκρατίας
απ' την μια και ο Λαός ο εργαζόμενος απ' την άλλη. Η πείρα απ' την 4η Αυγούστου (για να μην πάμε
πιο μακρυά), απ' την κατοχή, το Δεκέμβρη και τα μεταδεκεμβριανά δείχνει ότι εδώ συμβιβασμός δεν
χωρά. Και όποιος θα θελήσει να κάνει έναν συμβιβασμό θα γελάσει και τον εαυτό του και το λαό, για
να καταλήξει όργανο της πλουτοκρατίας χωρίς να μπορέσει να διορθώσει και τα χάλια μας
περισσότερο απ' ότι τα διόρθωσαν οι Βούλγαρης, Δαμασκηνός, Κανελλόπουλος. Ώστε τα πράγματα
στέκουν καθαρά για την κυβέρνηση του κ. Σοφούλη. Και το ίδιο καθαρά προβάλει και η θέση η δική
μας. Η δημοκρατική αριστερά υποσχέθηκε απ' την πρώτη στιγμή ανοχή στη κυβέρνηση του
Δημοκρατικού Κέντρου κάτω φυσικά από ορισμένες προϋποθέσεις. Η πρώτη είναι ότι θ'
αποκαταστήσει την εθνική αξιοπρέπεια αποτινάζοντας κάθε ξενική κηδεμονία. Αυτό δεν σημαίνει ότι
δε θέλουμε συνεννόηση με την Αγγλία. Αντίθετα, θέλουμε συνεννόηση φιλική, στενή, αδελφική μα
πάνω σε βάση δημοκρατική, βάση ισοτιμίας και αμοιβαίου σεβασμού.

Η δεύτερη προϋπόθεση είναι το εσωτερικό έρεισμα που θα ζητήσει και που πρέπει να βρει η
κυβέρνηση Σοφούλη, να είναι το λαϊκό και όχι το πλουτοκρατικό.

Να εξηγούμαστε. Το Δημοκρατικό Κέντρο, τώρα που ήρθε στην αρχή, θα ξαναγίνει το καταφύγιο για
πολλούς απ' τους πλουτοκράτες, μεγαλοκαρχαρίες, που τώχαν εγκαταλείψει, γιατί νόμιζαν ότι
βρίσκουν καλύτερη εξυπηρέτηση στην 4η Αυγούστου, στους Ράλληδες, στον Παπανδρέα -Γόνατά και
Σία. Αυτού ο πειρασμός θάναι μεγάλος, γιατί θα ξαναπροβάλουν παλιοί έρωτες. Απ' τις πρώτες
κιόλας μέρες στη ζωή της νέας κυβέρνησης διαγράφονται τέτοιες πιθανότητες. Ας πάρουμε, λόγου
χάρη, το ζήτημα του Αντιβασιλιά. Η κυβέρνηση ψάχνει κιόλας να βρει κάποιο συμβιβασμό, που
θάταν πολιτικά ανήθικος, γιατί θα πάει να καλύψει και να συνεχίσει την ανακτορική ανηθικότητα
που τόσο μαστορικά κατόρθωσε να προαγάγει ο μαύρος καλόγερος. Ο Δαμασκηνός δε μπορεί και
δεν πρέπει να παραμείνει Αντιβασιλέας. Το ηθικό κλίμα της Ελλάδας δε μπορεί πια να το ανεχθεί.
Και έπειτα, υποχείριος όπως είναι της Δεξιάς, γιατί αυτή το κρατά στα χέρια της με τις αποδείξεις του
δωσιλογισμού του που κατέχει, θα βάλει μια μέρα τρικλοποδιά στην κυβέρνηση και θα
δημιουργήσει πάλι ζητήματα. Αν η κυβέρνηση επιμένει σε συμβιβασμό με τον αρχιεπίσκοπο, αυτό
θα πει ότι υποχωρεί αυτή απέναντί του, δηλαδή κάνει υποχωρήσεις στον κόσμο που εκπροσωπεί ο

106
Δαμασκηνός, κόσμο που είναι απολυτά αντιλαϊκός. Το ζήτημα της αντιβασιλείας θα πρέπει να λυθεί
ριζικά: Υπάρχουν τρεις παρατάξεις: Δεξιά, Κέντρο, Αριστερά. Δημιουργείται μια αντιβασιλεία
τριμερής με έναν αντιπρόσωπο από κάθε παράταξη. Και η αντιβασιλεία αυτή θα αντιβασιλεύσει ως
τις εκλογές, οπότε η εθνοσυνέλευση θα τακτοποιήσει και το ζήτημα αυτό. Ύστερα υπάρχει και
κάποιο άλλο ζήτημα. Γίνεται λόγος για υπουργοποίηση του κ. Κανελλόπουλου. Για ποιο λόγο; Ποιον
εκπροσωπεί; Και η τέτοια διάθεση δείχνει τάση για υποχωρητικότητα προς τη Δεξιά. Και αυτό
φυσικά για μας είναι απαράδεκτο.

Ένα τρίτο. Την κυβέρνηση του κ. Σοφούλη το Μαύρο Μέτωπο θα τη χτυπήσει με τη λίρα. Οπότε είτε
θα υποχωρήσει μπροστά στο Μαύρο Μέτωπο, είτε μαζί με το λαό θα χτυπήσει το Μαύρο Μέτωπο.

Έτσι όλα μας φέρνουν πάλι στον ίδιο παρονομαστή: Με την πλουτοκρατία για με το λαό;

Εξηγήσαμε και αναλύσαμε τις δυο προϋποθέσεις για την ανοχή μας. Αν το Δημοκρατικό Κέντρο θέλει
και στενά κομματικά να κερδίσει και την Ελλάδα πραγματικά να βοηθήσει, πρέπει, ακολουθώντας με
συνέπεια τις επανειλημμένες δημοκρατικές επαγγελίες του, να στηριχθεί στο λαό και μαζί με το λαό
να τραβήξει ν' αποκαταστήσει εσωτερικά την ομαλή δημοκρατική ζωή και να μας φέρει σε
πραγματικά λεύτερες και ανεπηρέαστες εκλογές. Έτσι βάζει τα θεμέλια για μια ελληνική, λαϊκή
πολιτική, που θα ξεκινά και θα στηρίζεται σε ελληνικές προϋποθέσεις, χωρίς να χρειάζεται την
παρουσία στον τόπο μας ξένων ένοπλων δυνάμεων που θα πρέπει ν' αποσυρθούν, προσφέροντας
έτσι τη δεύτερη πραγματική συμμαχική υπηρεσία στον τόπο, εφόσον τα πράγματα θα δείξουν ότι η
πρώτη υπηρεσία, η άρση δηλαδή της υποστήριξης προς το Μαύρο Μέτωπο, γένηκε για να ωφελήσει
πραγματικά το λαό και την Ελλάδα. Έτσι με τον πιο καλό, δηλαδή το πιο ελληνικό τρόπο, θα
ξεκαθαρίσει η κυβέρνηση του κ. Σοφούλη και το βαρύ φορτίο που κληρονόμησε με τη γένεσή της.

Εμείς ανοίξαμε τα χαρτιά μας. Υποσχεθήκαμε ανοχή και υποστήριξη για κάθε μέτρο που θα
εξυπηρετήσει πραγματικά τον τόπο. Είπαμε και κάτι άλλο πιο σημαντικό: ότι θα υποστηρίξουμε ως
τις εκλογές και την οικονομική πολιτική της κυβέρνησης εφόσον θα φορτώσει τα ανάλογα βάρη και
στους πλουτοκράτες.

Τώρα περιμένουμε έργα, χωρίς αυταπάτες μα και χωρίς προκαταλήψεις. Τα έργα θα κρίνουν για την
κατεύθυνση της κυβέρνησης και για την τελική στάση τη δική μας. Απεριόριστη και στα τυφλά
πίστωση δεν ανοίγουμε σε κανέναν.
ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΗΣ, 24-11-1945

107

Ριζοσπάστης, Σάββατο 24 Νοέμβρη 1945, σελ. 1

***

Ενώ το Μαύρο Μέτωπο περνά στην αντεπίθεση

Ριζοσπάστης, Σάββατο 1 Δεκέμβρη 1945, σελ. 1
Παρά την κυβερνητική μεταβολή, το Μαύρο Μέτωπο διατηρεί ακέραιες και άθικτες ακόμα όλες του
τις θέσεις. Έχει τον Αντιβασιλέα υποχείριό του. Κρατά όλους τους διευθυντικούς μοχλούς στο στρατό
και στα σώματα ασφαλείας. Οι τρομοκρατικές του οργανώσεις: Χ, ΒΕΝ, ληστοσυμμορίες και Σία
μένουν και τώρα απρόσβλητες. Ο υπόλοιπος κρατικός μηχανισμός, με επικεφαλής τη
μεταδεκεμβριανή δικαιοσύνη, υπακούει ακόμα πρόθυμα και πειθαρχικά στις εντολές που παίρνει
απ' τη μαυρομετωπική αντίδραση. Οι αποφασιστικές θέσεις σε ολόκληρο τον οικονομικό οργανισμό
της χώρας επηρεάζονται απολυτά απ' τους μαυρομετωπίτες μεγαλοκαρχαρίες. Όλες οι ενδείξεις
πείθουν ότι το Μαύρο Μέτωπο συνέρχεται γρήγορα απ' τον κλονισμό που του έφερε το γεγονός ότι
η αγγλική πολιτική απόσυρε απ' αυτό το χρίσμα και το έδωσε στο παλαιοδημοκρατικό κέντρο.
Αναπτύσσει γοργά τις δυνάμεις του. Προσαρμόζεται στις καινούργιες συνθήκες. ΚΑΙ ΕΤΟΙΜΑΖΕΙ.
ΠΕΡΝΑ ΣΤΗΝ ΑΝΤΕΠΙΘΕΣΗ. Το σχέδιό του είναι απλό: ξέρει πολύ καλά την αναποφασιστικότητα που
χαρακτηρίζει τις παρατάξεις που συγκροτούν τη σημερινή κυβέρνηση και την εκμεταλλεύεται
μαστορικά. Οργανώνει και προβάλλει δυσκολίες σε όλους τους τομείς όπου ................ η κυβερνητική
δικαιοδοσία και δράση. Προετοιμάζει και βάζει σε εφαρμογή αντιλαϊκά και οικονομικά μέτρα, που
έχουν για σκοπό να μεγαλώνουν την αγανάκτηση και το ξεσήκωμα των εργαζομένων. Τις δυνάμεις
του στο στρατό και στα σώματα ασφαλείας τις αναπροσαρμόζει και συγκεντρώνει στα νευραλγικά
σημεία τα «εκλεκτά» ένοπλα σώματά του απ' τις δοκιμασμένες συμμορίες της Χ και τις
ληστοσυμμορίες απ' την ύπαιθρο. Σε μια ένταση της κρίσης, που την προετοιμάζει αυτό το Μαύρο
Μέτωπο και την υποθάλπει η κυβερνητική αναποφασιστικότητα θα ξαναπαρουσιασθεί πάνοπλο και
πανέτοιμο στο προσκήνιο για να πείσει τους εξωελληνικούς παράγοντες, τους Αγγλοσάξονες, ότι
άλλη διέξοδος δεν υπάρχει παρά να πάρει αυτό την εξουσία, αν θέλουν να «σώσουν» την Ελλάδα
απ' την εαμοκομμουνιστική αναρχία ! Αυτό είναι το στρατηγικό σχέδιο που κατάστρωσε το Μαύρο
Μέτωπο και που έβαλε κιόλας σ' εφαρμογή.
Στο μεταξύ τι κάνει η κυβέρνηση; Η προχθεσινή δήλωση του κ. Σοφούλη ότι «ούτε το κράτος ούτε η
κυβέρνηση κινδυνεύει από τας αταξίας ολίγων ταραχοποιών» είναι χαρακτηριστική. Όταν κανένας
γίνει λίγο ενοχλητικός και ρωτήσει πιο επίμονα, μα τι κάνει επί τέλους η κυβέρνηση; παίρνει τη
στερεότυπη απάντηση: Μα σε τόσες λίγες μέρες τι θέλετε να κάνει; Και βρίσκονται πολλοί απλοϊκοί

108
που το πρόσχημα αυτό το παραδέχονται για σωστό και βασικό. Ξεχνούν ότι στην πολιτική πρώτ' απ'
όλα και κυρίως σε στιγμές τέτοιες, που αντιδραστικοί παράγοντες συνέρχονται γρήγορα απ' τον
κλονισμό και περνούν στην αντεπίθεση η αρχή: βάρα το σίδερο όσο είναι ζεστό, είναι η μονή σωστή,
γιατί όσο κρυώνει το μέταλλο τόσο πιο δύσκολα μπορείς να το δουλέψεις.
Η αβεβαιότητα στην κατάσταση – κανένας δεν ξέρει προς τα που πάει η κυβέρνηση -που τόσο
ξεθαρρεύει το μοναρχοφασισμό, χρωστιέται, βασικά και κύρια, στην κυβερνητική
αναποφασιστικότητα. Και η αναποφασιστικότητα αυτή οφείλεται στο γεγονός ότι το
παλαιοδημοκρατικό κέντρο ταλαντεύεται ανάμεσα στους παλιούς και νέους πλουτοκρατικούς
δεσμούς του προς τη Δεξιά και τις λαϊκές απαιτήσεις που ζητάν αποφασιστική πορεία προς τ'
αριστερά και δεν ξεκαθαρίζει την πορεία του. Στο βάθος της αναποφασιστικότητας αυτής φωλιάζει
ένας παλαιοκομματικός φαυλοκρατικός, θα μπορούσε να πει κανένας, υπολογισμός. Τούτος δω: Μια
και έχω την επίσημη εγγλέζικη υποστήριξη δημιουργώ μια «τρίτη κατάσταση», κατάσταση
ισορροπίας ανάμεσα στη μοναρχοφασιστική αντίδραση και τη λαϊκοδημοκρατική αριστερά,
προχωρώ σιγά-σιγά στερεώνοντας τις δικές μου θέσεις σε βάρος των δυο άλλων και φτάνω στις
εκλογές έτσι όπως θέλω εγώ, όποτε και δημιουργώ τις προϋποθέσεις για να «διαιωνίσω» την «τρίτη
κατάσταση» ισορροπίας !
Είναι δυνατή σήμερα η δημιουργία «τρίτης κατάστασης»; Η ουτοπία αυτή είναι σήμερα λιγότερο
πραγματοποιήσιμη απ' ότι ήταν προπολεμικά. Παρουσιάσθηκαν και σε μας αμέσως ύστερα από το
Δεκέμβρη πολιτικοί, που θεώρησαν τη στιγμή κατάλληλη για να φτιάσουν τρίτη, γερή, μαζική
κατάσταση. Το αποτέλεσμα ήταν ότι χάσαν και αυτά που είχαν. Αν ακόμα θέλουμε να εξηγήσουμε
την απογύμνωση του παλαιοδημοκρατισμού από τις μεγάλες λαϊκές μάζες, θα δούμε ότι αυτή
χρωστιέται στο γεγονός ότι ο παλαιοδημοκρατισμός και κατά την 4η Αυγούστου και στον καιρό της
κατοχής και ύστερα κράτησε πάντα μια τριτοκαταστασιακή θέση. Γι' αυτό και παρουσίασε σε όλο
αυτό το δεκάχρονο πολιτικό διάστημα μια κλασική πολιτική αποτυχία που έφτασε μέχρι τον πολιτικό
εκμηδενισμό.
Μια «τρίτη κατάσταση» στην Ελλάδα, σήμερα κυρίως, είναι αδύνατη γιατί δε μπορεί να εξασφαλίσει
ένα οικονομικό βάθρο. Δηλαδή στην Ελλάδα σήμερα δε μπορεί να σταθεί μια τριτοκαταστασιακή
οικονομική πολιτική γιατί υπάρχουν μονάχα δυο: δοσίλογη, πλουτοκρατική, μεταδεκεμβριανή. Είτε
δημοκρατική, λαϊκή. Μια παρά φύση ένωση αυτών των δυο θα γεννούσε ένα θνησιγενές έκτρωμα.
Ανάμεσα σ' αυτές τις δυο θα διαλέξει και η κυβέρνηση του κ. Σοφούλη. Το ζήτημα δεν είναι τι λόγια
λέει, μα τι έργα κάνει, ποιον εξυπηρετεί. Και μέσα στις συνθήκες, που το Μαύρο Μέτωπο περνά σε
ολομέτωπη αντεπίθεση, η αναποφασιστικότητα που χαρακτηρίζει την καινούρια κυβέρνηση μόνο
αυτό το Μαύρο Μέτωπο και την πλουτοκρατία εξυπηρετεί και τους ξένους που στην ανεμοζάλη
χαίρονται.
Έτσι στέκουν σήμερα τα πράματα. Ίσως να βρεθούν ορισμένοι που να σκέφτονται: τους κουκουέδες
θα τους τυλίξουμε και σήμερα όπως τους τυλίξαμε τότε με το σύμφωνο Σοφούλη -Σκλάβαινα. Όσοι
σκέφτονται έτσι θα είναι πάλι ανόητοι. Γιατί τα γεγονότα απ' το 1936 και δω δείχνουν ποιος τότε
ήταν ο έξυπνος και ποιος ο κουτός. Και επιτρέπουν ακόμα να βγάλουμε το συμπέρασμα ότι αν το
Κόμμα των Φιλελευθέρων και ο αρχηγός του ακολουθούσε απ' το 1936 με συνέπεια τη γραμμή του
συμφώνου εκείνου και μια ξεκαθαρισμένη και θαρραλέα λαϊκοδημοκρατική στάση στο διάστημα της
κατοχής, δε θα μπορούσε να υπάρξει καμιά αμφιβολία, ότι το Κόμμα αυτό θάταν σήμερα ο
αναμφισβήτητος κυρίαρχος και παλλαϊκός εκπρόσωπος στην πολιτική μας ζωή, χωρίς να έχει ανάγκη
από τέτοια -τόσο ταπεινωτική στο βάθος -εξωελληνική κηδεμονία και συμπαράσταση και δίχως να
παραπαίει στη σημερινή εξωλαϊκή ασημότητά του.
Δεν θα εξετάσουμε εδώ τους λόγους γιατί το Κόμμα των Φιλελευθέρων και μαζί του η πλειάς των
δορυφόρων του, που συγκροτούν το παλαιοδημοκρατικό κέντρο, κράτησαν μια τέτοια στάση στα
τελευταία δέκα χρόνια.
Ένα είναι γεγονός σήμερα: ότι αυτή τη στιγμή παρουσιάζεται για το δημοκρατικό κέντρο μια ευνοϊκή
ιστορική ευκαιρία: να ξανακερδίσει, με το παραπάνω, όλα όσα έχασε τα τελευταία 10-15 χρονια. Και
η ιστορική ευκαιρία επιτάσσει όχι «τρίτη κατάσταση», γιατί αυτή μοιραία θάχει σα συνεπεία το
παλαιοδημοκρατικό κέντρο να αποκαταστήσει το Μαύρο Μέτωπο. Ούτε στροφή προς τα δεξιά, γιατί

109
το αποτέλεσμα θάναι να συνεχισθεί και να ολοκληρωθεί η μεταδεκεμβριανή κακοδαιμονία, το χάος,
η αναρχία, το αδιέξοδο, η καταστροφή.
Εκείνο που μένει είναι ν' ακολουθήσει η κυβέρνηση του παλαιοδημοκρατικού κέντρου με συνέπεια
και αποφασιστικότητα το δρόμο της δημοκρατικής ανασυγκρότησης της Ελλάδας. Να στηριχθεί
δηλαδή, στο λαό. Έτσι θα αποκτήσει στέρεο βάθρο. Θ' απαλλαγεί απ' την ξενική κηδεμονία, που
τόσο τη μειώνει, γιατί ακριβώς δεν εξυπηρετεί τα πραγματικά εθνικά συμφέροντα, πληγώνει την
αξιοπρέπειά μας, βλάπτει τη ανεξαρτησία μας. Και θα ωφελήσει ανυπολόγιστα τόσο το στενό
κομματικό της συμφέρον, και αυτό μας αφήνει αδιάφορους, όσο και την Ελλάδα και το λαό της, και
αυτό είναι για μας το πρωταρχικό, το βασικό, το μοναδικό.
Είναι αναμφισβήτητο ότι μέσα στην κυβέρνηση υπάρχουν δημοκρατικά στοιχεία με ειλικρινείς
δημοκρατικές διαθέσεις. Τα εμπόδια είναι πρώτον, η κυβερνητική αναποφασιστικότητα που
εξηγήσαμε πιο πάνω. Και δεύτερο, το γεγονός ότι η κυβέρνηση δεν έχει, ούτε θ αποκτήσει, έτσι, δικό
της λαϊκό έρεισμα, πράγμα που την αναγκάζει να το ζητά σε ξένους, εξωελληνικούς παράγοντες που,
φυσικά, πρώτ' απ' όλα το δικό τους συμφέρον κοιτάζουν και εξυπηρετούν. Χρειάζεται, λοιπόν, η
κυβέρνηση ν' αποχτήσει περισσότερη δημοκρατική συνέπεια και αποφασιστικότητα και να
εξασφαλίσει δικό της, λαϊκό δημοκρατικό έρεισμα. Η ανάγκη αυτή, που απορρέει απ' την
υποχρέωση που έχουμε όλοι να βγάλουμε τον τόπο απ' το χάος, την καταστροφή και το αδιέξοδο,
επιβάλλει, σήμερα, τη διεύρυνση της κυβέρνησης και τη συμμετοχή σ' αυτή του ΕΑΜ. Έτσι η
κυβέρνηση θα λύσει όλες τις σημερινές μοιραίες αδυναμίες της: Θ' αποκτήσει λαϊκό έρεισμα,
αποφασιστικότητα, την αναγκαία δημοκρατική συνέπεια και γοργότητα. Και τις σχέσεις της προς
τους ξένους θα τις τοποθετήσει πάνω στη βάση που ανταποκρίνεται στην εθνική αξιοπρέπεια και τη
δημοκρατική ισοτιμία.
Η σημερινή, λοιπόν, πολιτική στιγμή αυτό το αίτημα προβάλλει σαν επιτακτική εθνική ανάγκη:
διεύρυνση της κυβέρνησης με συμμετοχή του ΕΑΜ. Αλλιώς αντί να πάμε μπρος, θα πάμε πίσω και η
κυβέρνηση του παλαιοδημοκρατικού κέντρου θα βρεθεί πολύ γρήγορα μπροστά σε αδιέξοδο, όποτε
και το Μαύρο Μέτωπο θα θελήσει να δώσει το αποφασιστικό του χτύπημα, που απ' τα τώρα
ετοιμάζει για να κυριαρχήσει απόλυτα.
Έτσι βλέπουμε εμείς τα πράγματα. Και συσταίνουμε στο λαό χωρίς αυταπάτες και επιπολαιότητες να
παρακολουθεί άγρυπνα και τα μέτρα της κυβέρνησης για να εξασφαλίζει με τον όγκο του και την
οργάνωσή του τα συμφέροντά του. Και τις κινήσεις του Μαύρου Μετώπου για να τις συντρίψει όταν
εκδηλωθούν με όλη την αποφασιστικότητα που απαιτεί η ησυχία και το συμφέρον της Ελλάδας.
Ν. Ζαχαριάδης
ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΗΣ, 01.12.1945
***

110
Ελληνες πολιτικοί και ξενικές επεμβάσεις
Μια απ' τις πρωταρχικές προϋποθέσεις να προχωρήσει η Ελλάδα στην εσωτερική της
ανασυγκρότηση ομαλά, δημοκρατικά -ακολουθώντας το γενικό ευρωπαϊκό ρυθμό -είναι και το
ξεκαθάρισμα του στρατού και των σωμάτων ασφαλείας. Πρέπει ο μοναρχοφασισμός να ξεριζωθεί
και απ' τις ένοπλες δυνάμεις για να γίνουν και αυτές όργανο που εξυπηρετεί το λαό και τη χώρα και
όχι πράκτορας ξεπουλήματος και χαντακώματος της Ελλάδας. Και στο σημείο ακριβώς αυτό
βρίσκονται οι μεγαλύτερες δυσκολίες. Για την κυβέρνηση, φυσικά. Θάταν ανόητο να πίστευε
κανένας ότι το Δημοκρατικό Κέντρο από φιλοεαμισμό είτε από φιλολαϊκότητα θα έπαιρνε με την
κυβέρνησή του μετρά, που θα χτυπούσαν κατακέφαλα το μοναρχοφασισμό, που χαντακώνει τον
τόπο. Τέτοιες αυταπάτες θάταν πολύ απλοϊκές και μια τέτοια ευπιστία πολύ ανόητη. Όμως το
μεταδεκεμβριανό γενικό ξεχαρβάλωμα, η ολόπλευρη και βαθιά μεταδεκεμβριανή αποσύνθεση ηθική, πνευματική, κοινωνική, πολιτική, οικονομική - έχει φουντώσει τόσο πολύ, που αποτελεί πια
άμεση και αντικειμενική ανάγκη να γίνει μια σοβαρή εσωτερική αλλαγή. Αλλιώς τραβάμε σε
καταστροφή.
Την ανάγκη της αλλαγής αυτής την ένοιωσε και η επίσημη αγγλική πολιτική στην Ελλάδα - ο
απόλυτος κυρίαρχος στη χώρα μας ύστερα απ' την ένοπλη επιβολή της στο λαϊκοδημοκρατικό
εθνικοαπελευθερωτικό μας κίνημα. Και την ένοιωσε, πρώτα, γιατί η πατροναρισμένη απ' την Αγγλία
Ελλάδα αποτελεί τη μοναδική νεοφασιστική παραφωνία στον ανοικοδομητικό οργασμό της
μεταπολεμικής Ευρώπης και αυτό μειώνει το αγγλικό πολιτικό γόητρο στην Ευρώπη και προκαλεί
αγανάκτηση και στις ίδιες τις λαϊκές μάζες στην Αγγλία που μαζί με εμάς και αυτές πληρώνουν τα
σπασμένα της μεγαλοβρετανικής ιμπεριαλιστικής πολιτικής. Και δεύτερο γιατί η χρεοκοπία του
μοναρχοφασιμού στο εσωτερικό της Ελλάδας αποδείχθηκε τόσο περίτρανα και η ανικανότητά του
τόσο ολοφάνερη, ώστε οδηγούσε σε καινούργια εσωτερική έκρηξη, πράγμα που θάχε για την Αγγλία
και πάλι «ενοχλητικές» συνέπειες.
Αποφάσισε, λοιπόν, η Αγγλία -την ανάγκην φιλοτιμίαν ποιουμένη -ν' αλλάξει άλογο, γιατί το πρώτο
δεν κρατούσε και δε σύμφερνε πια. Και έκανε την αλλαγή αυτή χωρίς όμως να θέλει να κάνει και
καμιά ουσιαστική παραχώρηση. Όμως η ανάγκη της αλλαγής είναι αντικειμενική, δηλαδή ζωτική για
την Ελλάδα. Πρώτ' απ' όλα γιατί αν συνεχιστεί το μεταδεκεμβριανό ξεχαρβάλωμα απειλείται και
αυτή η φυσική υπόσταση του λαού, θάρθει ο αφανισμός. Και δεύτερο, γιατί όσο ανασυγκροτείται η
Ευρώπη και ο βαλκανικός περίγυρός μας, τόσο μεγαλώνει η καθυστέρηση η δική μας και κατά
συνέπεια και η εξάρτηση και η αδυναμία μας απέναντι σε γείτονες που μεγαλώνουν, προοδεύουν
και δυναμώνουν. Αυτό πάθαμε και ύστερα απ' τον πρώτο παγκόσμιο πόλεμο σε σχέση με την
Τουρκία. Έτσι προβάλλει ολοκάθαρα ότι η ανάγκη για μια ουσιαστική εσωτερική αλλαγή είναι κάτι
το πρωταρχικό για να μπορέσουμε να ζήσουμε, να σταθούμε στα πόδια μας. Απ' την ανάγκη όμως
αυτή η Αγγλία πήγε πάλι να βγάλει κέρδος. Και μια που αυτή κυριαρχεί μεταδεκεμβριανά απολυτά
στον τόπο μας θέλησε την αλλαγή να την κάνει έτσι που να δημιουργείται η εντύπωση ότι κάτι
γίνεται, ενώ στην ουσία δεν θ' αλλάξει τίποτε. Αυτό φυσικά είναι το συμφέρον της Αγγλίας. Και για
να εξηγούμαστε, πρέπει να προσθέσουμε: Όχι το δημοκρατικό, το πραγματικό συμφέρον της, μα το
ιμπεριαλιστικό. Και φυσικά η ιμπεριαλιστική Αγγλία κάνει τη δουλειά της. Την Ελλάδα τη θέλει για
βάση. Σα στρατηγικό στήριγμα και ακόμα σαν προγεφύρωμα. Εσωτερικά θα στηριχθεί μονάχα στα
υπάκουα τσιράκια της. Και όταν βλέπει πως το λαό τον έχει εναντίον της, γιατί αυτός ζητά φιλία
ισότιμη και δημοκρατική μαζί της και όχι αποικιακή κακομεταχείριση, τότε πλειοδοτεί, η Αγγλία, σε
αντιλαϊκότητα. Ούτε και συμφέρει στην ιμπεριαλιστική Αγγλία γερή, οικονομικά υγιής και εθνικά
πραγματικά ανεξάρτητη Ελλάδα. Αυτό δεν συμβιβάζεται με τις αποικιακές επιδιώξεις της. Γι' αυτό
είναι θανάσιμο γλίστρημα και εθνική προδοσία για τον κάθε Έλληνα που πιστεύει πως η Αγγλία από
αγάπη, καλή θέληση και αλτρουισμό για την Ελλάδα θα μας κάνει καλό. Αυτή μονάχα το συμφέρον
της κοιτάζει. Και καλά κάνει. Κάνουν όμως άσχημα οι Έλληνες εκείνοι που αντί να κοιτάζουν το
ελληνικό συμφέρον δουλεύουν το εγγλέζικο.
Και ξαναρχόμαστε στην «αλλαγή» που κάναν οι Άγγλοι δίνοντας την αρχή στο Δημοκρατικό Κέντρο.
Είναι το μεγαλύτερο βάρος που βαραίνει και πιέζει καταθλιπτικά την κυβέρνηση. Γιατί την εξουσία
την πήρε απ' τους ξένους και φυσικά αυτοί θα της ζητούν να κάνει όσα τους συμφέρουν. Το
πραγματικό όμως συμφέρον της χωράς απαιτεί μια ουσιαστική αλλαγή. Και η κυβέρνηση Σοφούλη,
ολόκληρο το Δημοκρατικό Κέντρο, είναι υποχρεωμένο να διαλέξει. Εδώ και δεκάξι μέρες δεν κάνει

111
παρά να παραπαίει ΣΥΝΕΧΙΖΟΝΤΑΣ ΟΥΣΙΑΣΤΙΚΑ ΤΟ ΕΡΓΟ ΠΟΥ ΕΦΑΡΜΟΣΑΝ ΟΛΕΣ ΟΙ ΠΡΟΗΓΟΥΜΕΝΕΣ
ΜΕΤΑΔΕΚΕΜΒΡΙΑΝΕΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΙΣ.
Όμως το Δημοκρατικό Κέντρο και η κυβέρνησή του αν θέλει και τον τόπο και το κομματικό του
συμφέρον να εξυπηρετήσει πρέπει να φερθεί ελληνικά και δημοκρατικά και όχι ξενόδουλα.
Το «Εμπρός» στις 4 του Δεκέμβρη δημοσίεψε ένα, εμπνευσμένο, όπως φαίνεται, απ' τους Άγγλους
στρατιωτικούς, άρθρο με τον τίτλο «Ο Στρατός», όπου υπενθυμίζεται στην κυβέρνηση ότι «δεν
προήλθεν από την λαϊκήν θέλησιν, αλλά διωρίσθη ΔΗΜΟΣΙΑ (υπογράμμιση του «Εμπρός». Σημ.
«Ρίζου») από τους Άγγλους»και γι' αυτό δε μπορεί να κάνει μεταβολές στο στρατό δίχως την έγκρισή
τους. Μα η κυβέρνηση χωρίς την άδεια των Άγγλων δε μπορεί ούτε ένα υπαστυνόμο να μεταθέσει
είτε απολύσει. Οι ξένοι δεν αφήνουν να γίνει απαρχής ανασύνταξη των εκλογικών καταλόγων, αυτοί
όρισαν και τη μέρα των εκλογών και δε δέχονται συζήτηση. Υπάρχουν μάλιστα πληροφορίες ότι οι
αμερικανικοί κύκλοι απειλούν με οικονομικές συνέπειες αν δε γίνουν οι εκλογές όπως και όταν αυτοί
θέλουν. Ακόμα και της «αποσυμφόρησης» τις λεπτομέρειες φαίνεται ότι τις κανονίζουν οι ξένοι. Έτσι
η κυβέρνηση δε μπορεί για την ώρα τίποτα να κάνει από εκείνα που αποτελούν τις πρωταρχικές
προϋποθέσεις για να προχωρήσει η Ελλάδα ομαλά, δημοκρατικά στο δρόμο της εσωτερικής της
ανασυγκρότησης.
Είναι, λοιπόν, ολοφάνερο ότι δεν κυβερνά μα κυβερνιέται. Και κυβερνιέται απ' τους ξένους μα και
από ντόπιους, τους πλουτοκράτες. Ο κ. Παπαστράτος, λογού χάρη, σαμποτέρνει την παραγωγή
τσιγάρων με τη βεβαιότητα, ίσως, ότι θα μείνει ατιμώρητος μια και είναι γνωστοί οι δεσμοί του με
ισχυρό κυβερνητικό παράγοντα.
Το μόνο πεδίο όπου η κυβέρνηση παρουσιάζει πρωτοβουλία είναι τα αντιλαϊκά μέτρα, όπως ο νόμος
683 που παραδίδει τους τραπεζοϋπαλλήλους στη διάθεση των αφεντικών τους. Όπως η χίτικη
τρομοκρατία που εξακολουθεί να οργιάζει ανενόχλητη. Όπως οι δηλώσεις του κ. Σοφούλη ότι για την
Ήπειρο «χρειάζεται να βρει ένα δυναμικό γενικό διοικητή γιατί εκεί είναι πολύ ανεπτυγμένος ο
αριστερισμός»! Όπως η αθλιότητα της πτωματολογίας του κ. Καφαντάρη.
Υπάρχουν κυβερνητικοί κύκλοι που όλα αυτά τα δικαιολογούν με το επιχείρημα: για να σταθεί το
Δημοκρατικό Κέντρο κομματικά θα πρέπει ν' αποσπάσει δυνάμεις απ' τη Δεξιά. Και αυτό δε θα το
πετύχει αν δείξει υπέρμετρο αριστερισμό γιατί τότε αυτοί, που πάει ν' αποσπάσει, θα μείνουν στη
Δεξιά. Φυσικά, με τέτοια παλαιοκομματικά τερτίπια, που θυμίζουν φαυλοκρατία, δεν πρόκειται να
γίνει εθνική ανορθωτική πολιτική.
Γι' αυτό και ο λαός λέει: Και με την καινούργια κυβέρνηση δεν πάμε καλά ! Και έχει απόλυτα δίκιο. Η
κυβέρνηση Σοφούλη πήρε στραβό δρόμο. Υποτάσσεται στους ξένους δουλικά και συνθηκολογεί
απροκάλυπτα προς τα δεξιά. Αυτό δείχνουν τα έργα της. Και μόνον αυτά έχουν αξία και πέραση. Και
μια και τα έργα της είναι αντιλαϊκά, χάνει τον καιρό της όταν ζητά ανοχή και πίστωση χρόνου απ' το
λαό και όταν θέλει να μην κάνουν απεργίες οι εργάτες γιατί δυσκολεύουν το έργο της! Για να
δώσουν πίστωση οι εργάτες πρέπει να δουν χειροπιαστά αποτελέσματα. Και όσα έχουν μέχρι την
ώρα τους πείθουν για το αντίθετο.
Γεγονός είναι ότι η κυβέρνηση παραπαίει αντιλαϊκά. Και όπως πάει γρήγορα θα αποχρεωκοπήσει και
θα πέσει κάτω απ' το βάρος των πραγμάτων, ακολουθώντας τη θλιβερή κατάντια των προκάτοχων
της. Ένα πράγμα μπορεί μονάχα να τη σώσει εθνικά και κομματικά: μια αποφασιστική στροφή προς
το λαό. Και αυτό μπορεί να γίνει μόνον όταν στηριχθεί γερά στο ΕΑΜ, παίρνοντας εκπρόσωπους του
στους κόλπους της. Έτσι και απ' την αγγλοσαξονική κυβέρνηση θα ξεφύγει και ανορθωτικό έργο θα
μπορέσει να κάνει.
Μα τι θα πουν οι Άγγλοι; Αν οι Άγγλοι διαφωνήσουν, τότε όποιος έχει ελληνική αξιοπρέπεια θα τους
πετάξει την παραίτησή του. Και ας ξανάρθουν να κυβερνήσουν με τους χίτες. Για να πεισθούν τότε
και οι λίγοι Έλληνες που απόμειναν, ότι η αγγλική κατοχή εξακολουθεί εδώ και ένα χρόνο, να είναι το
πρωταρχικό και μοναδικό ακόμα εμπόδιο για την ανόρθωση του τόπου. Και ότι το πρώτο εθνικό
αίτημα της στιγμής είναι να μας αφήσουν οι Άγγλοι και να φύγουν.

112
Ο ελληνικός λαός που τόσες μπόρες πέρασε και τόσες θυσίες έδωσε τα τελευταία δέκα χρονια για τη
λευτεριά του, δε θα κάνει «παρά πόδα» όσο δεν εξασφαλίσει την ησυχία και το μέλλον του όπως
αυτός θέλει.
Ν. ΖΑΧΑΡΙΑΔΗΣ
ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΗΣ, 08.12.1945

Ριζοσπάστης, Σάββατο 8 Δεκέμβρη 1945, σελ. 1

***

Η μαζική λαϊκή αυτοάμυνα

Ριζοσπάστης, 11/12/1945, σελ. 1
Απ' τη Μακεδονία και Θράκη έρχονται πυκνές συγκεκριμένες πληροφορίες ότι το Μαύρο Μέτωπο
κινιέται δραστήρια, ανασυντάσσει, συγκεντρώνει, εξοπλίζει τις δυνάμεις του και δυναμώνει ακόμα
πιο πολύ την τρομοκρατική δραστηριότητά του. Ζέρβας και Γρίβας συντονίζουν τις ενέργειές τους,

113
συνδυάζοντάς τες και με τη δουλειά της χωροφυλακής και εθνοφυλακής. Φυσικά οι ξενικός δυνάμεις
κατοχής
δεν
είναι
ξένες
προς
όλη
αυτή
την
πυρετώδη
προσπάθεια.
Το συμπέρασμα απ' την κατάσταση αυτή είναι ότι και με τη κυβέρνηση του Δημοκρατικού Κέντρου η
τρομοκρατική δράση του μοναρχοφασισμού – δράση που ενισχύεται υλικά και ηθικά απ' τις ξενικές
δυνάμεις κατοχής – όχι μόνο δεν πρόκειται να σταματήσει είτε να περιοριστεί, μα αντίθετα, θα
δυναμώσει – δυναμώνει κιόλας πιο πολύ.
Αυτή είναι η πραγματικότητα. Και αυτή μας επιβάλλει καθήκοντα. Οι 20 σχεδόν μέρες που περάσαν
απ' το σχηματισμό της καινούργιας κυβέρνησης φτάνουν για να ξεδιαλύνουν μερικές δημοκρατικές
αυταπάτες που δημιούργησε ο ερχομός της. Και σήμερα περισσότερο από πριν, δυναμώνει στις
εργαζόμενες μάζες η πεποίθηση ότι μονάχα στις δικές τους δυνάμεις μπορούν και πρέπει να
στηρίζονται. Αυτό σημαίνει ότι και για να αντιμετωπίσει και εκμηδενίσει και τη μαυρομετωπίτικη
δολοφονική τρομοκρατία ο λαός μόνο στον εαυτό του και τις δυνάμεις τις δικές του πρέπει να
υπολογίζει. Η διαπίστωση αυτή, που βγαίνει μόνη της μέσα απ' τα πράγματα μας επιβάλλει μια
υποχρέωση: ο εργαζόμενος λαός ενάντια στη μαυρομετωπίτικη τρομοκρατία οργανώνει και
αντιτάσσει τη Μαζική Λαϊκή Αυτοάμυνά του. Όπου οργανώθηκε σωστά, δηλαδή μαζικά, παλλαϊκά
και έδρασε αποφασιστικά – έχοντας για πρωτοπόρο κομμάτι της τα πιο ψύχραιμα και γερά
παλληκάρια, που βρίσκονται στο εργοστάσιο, στη συνοικία, στο συνοικισμό, στο χωριό – η Μ.Λ.Α
έδωσε συγκεκριμένα και θετικά αποτελέσματα. Την καλή αυτή πείρα πρέπει να τη γενικεύσουμε σε
όλη τη χώρα. Και τότε θα τσακίσουμε το δολοφόνο χέρι της μοναρχοφασιστικής τρομοκρατίας.
Άνδρες και γυναίκες, παλληκάρια και κορίτσια, παιδιά και γέροι, όλοι έχουν τη θέση τους στη Μ.Λ.Α.
Παντού όπου η χίτικη δολοφονία ή μοναρχοφασίστας ληστής και βιαστής, παντού όπου ο
μαυρομετωπίτης τρομοκράτης σηκώνει το οπλισμένο χέρι του -αδιάφορο αν κρατά όπλο, πιστόλι,
μαχαίρι, σιδερογροθιά, κλομπ, βούρδουλα, ξύλο είτε πέτρα- για να χτυπήσει πρέπει το χέρι αυτό να
πέφτει χάμω μαυρισμένο, σπασμένο, παράλυτο. Κάθε βιαστής οποιοσδήποτε και αν είναι, πρέπει το
έγκλημά του να το πληρώνει με τη ζωή του.
Κάθε δημοκρατικός πολίτης, που δέχεται επίθεση από μοναρχοφασίστα τρομοκράτη πρέπει να δίνει
την απάντηση που αξίζει. Είναι χίλιες φορές πιο αντρίκιο και δημοκρατικό να δέρνω παρά να
δέχομαι καρπαζιές. Γιατί είναι χίλιες φορές πιο χρήσιμο για το λαό, την Ελλάδα, το έθνος και τη
Δημοκρατία, το δολοφόνο που έρχεται να μου αφαιρέσει τη ζωή, να τον προλαβαίνω εγώ και να τον
ξαπλώνω χάμω. Η άμυνα ενάντια στη δολοφόνα τρομοκρατία του μοναρχοφασισμού με τα ίδια του
τα μέσα είναι το πιο άγιο, το πιο ιερό, το πιο απαραβίαστο δημοκρατικό καθήκον. Απ' την άσκηση
του καθήκοντος αυτού οι άνθρωποι φαίνονται αν είναι δούλοι για λεύτεροι.
Αν τα λεύτερα έθνη στο δολοφόνο έγκλημα του χιτλεροφασισμού δεν απαντούσαν με τα ίδια και με
καλύτερα μέσα, σήμερα θάταν όλα αφανισμένα.
Αυτό που ισχύει για το έθνος ισχύει και για τα άτομα. Γιατί όταν οι δημοκρατικοί πολίτες σαν άτομα
ξέρουν να υπερασπίζουν τη ζωή τους τότε είναι σε θέση να σώσουν και τη λευτεριά και τη
Δημοκρατία σαν έθνος.
Παντού λοιπόν Μαζική Λαϊκή Αυτοάμυνα σαν υπέρτατη δημοκρατική υποχρέωση. Όταν οι άλλοι δε
θέλουν, τότε εμείς πρέπει και μπορούμε να σωφρονίσουμε το μοναρχοφασισμό και τη δολοφονική
τρομοκρατία του.
Ριζοσπάστης, 11/12/1945

***

114
Μαζική Λαϊκή Αυτοάμυνα - Ο σ. Ν. Ζαχαριάδης συσταίνει στους πολίτες
Μαζική Λαϊκή Αυτοάμυνα
Ο σ. Ν. Ζαχαριάδης συσταίνει στους πολίτες
Παντού όπου η χίτικη δολοφονία ή μοναρχοφασίστας ληστής και βιαστής, παντού όπου ο
μαυρομετωπίτης τρομοκράτης σηκώνει το οπλισμένο χέρι του -αδιάφορο αν κρατά όπλο, πιστόλι,
μαχαίρι, σιδερογροθιά, κλομπ, βούρδουλα, ξύλο είτε πέτρα- για να χτυπήσει πρέπει το χέρι αυτό να
πέφτει χάμω μαυρισμένο, σπασμένο, παράλυτο. Κάθε βιαστής οποιοσδήποτε και αν είναι, πρέπει το
έγκλημά του να το πληρώνει με τη ζωή του.
Κάθε δημοκρατικός πολίτης, που δέχεται επίθεση από μοναρχοφασίστα τρομοκράτη πρέπει να δίνει
την απάντηση που αξίζει.
Ριζοσπάστης, Τετάρτη 12/12/1945, σελ. 1

***
ΝΑ ΔΟΘΕΙ ΨΗΦΟΣ ΣΤΙΣ ΓΥΝΑΙΚΕΣ
ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΜΕ ΤΟ σ. ΖΑΧΑΡΙΑΔΗ
Συντάκτης μας ζήτησε τη γνώμη του σ. Ζαχαριάδη πάνω στην απάντηση του πρωθυπουργού κ.
Σοφούλη σ' επιτροπή γυναικών, που ζήτησε να δοθεί ψήφος στις γυναίκες, ότι η σημερινή
κυβέρνηση δεν είναι αρμόδια για το ζήτημα αυτό.
Ο σ. Ζαχαριάδης μας δήλωσε τα εξής: «Η απάντηση του κ. Σοφούλη αποτελεί μια υπεκφυγή και
τίποτε άλλο, υπεκφυγή που πάει να καλύψει το γεγονός ότι ο αρχηγός του κόμματος των
Φιλελευθέρων δε θέλει να δοθεί ψήφος στις Ελληνίδες.
Το ζήτημα όμως αυτό μπορεί να λυθεί εύκολα και γρήγορα. Η κυβέρνηση καλεί μια σύσκεψη απ' τα
τρία μεγάλα κόμματα που καθορίζει ο νόμος - Λαϊκό, Φιλελευθέρων και Κ.Κ.Ε. - είτε, ακόμα πιο
καλά, σύσκεψη των ηγετών όλων των κομμάτων για ν' αποφασίσουν αυτοί αν θα πρέπει να δοθεί
ψήφος στις γυναίκες.
Έτσι θα ξεκαθαριστεί και το ζήτημα ποιο κόμμα στην Ελλάδα δε θέλει να δοθεί ψήφος στις
Ελληνίδες, δηλαδή ποιο κόμμα θέλει να κρατά τη χώρα μας στην τελευταία βαθμίδα του
ευρωπαϊκού πολιτισμού μια και είναι γνωστό ότι σήμερα στην Ευρώπη η Ελλάδα – διπλά στις χώρες
του φασισμού Ισπανία και Πορτογαλία – είναι η μόνη χώρα που δεν αναγνωρίζει το δικαίωμα
ψήφου στις γυναίκες».
ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΗΣ, 14.12.1945
***
ΧΡΕΩΚΟΠΙΑ
Δε συμπληρώθηκε ακόμα μήνας απ' τη μέρα που ο αρχηγός των Φιλελευθέρων κ. Σοφούλης
σχημάτισε την κυβέρνησή του. Και αν έκανε κανένας σήμερα τον απολογισμό για το κυβερνητικό
έργο σ' αυτό το διάστημα, το συμπέρασμα θα έπρεπε να είναι μονάχα ένα: η κυβέρνηση
παρουσιάζει όχι πια αποτυχία, μα χρεωκοπία. Χρεωκοπία γενική και σ' όλη τη γραμμή. Γιατί η
κυβέρνηση του παλαιοδημοκρατικού κέντρου όχι μόνο δε διόρθωσε τίποτα απ' τις ζημίες και
καταστροφές που συσσώρευσε στον τόπο η μεταδεκεμβριανή μοναρχοφασιστική ρεμούλα και
πλιατσικολογία· όχι μονάχα δε σταμάτησε το κατήφορο που κατρακυλάμε, μα επιτάχυνε ακόμα πιο
πολύ το προς τα κάτω κύλισμα.

115
Σε κανένα απόλυτα τομέα δεν έχουμε καμιά δημοκρατική βελτίωση είτε αλλαγή. Η εκλογική
νοθεία συνεχίζεται και χωρίς να παίρνεται υπ' όψη η αποχή του ΕΑΜ, ο κ. πρωθυπουργός δηλώνει
ότι οι εκλογές θα γίνουν, οπωσδήποτε, στις 31 το Μάρτη. Η χίτικη τρομοκρατία στις μέρες της
καινούργιας κυβέρνησης δυνάμωσε ακόμα πιο πολύ.
Απέναντι στο κίνημα της Εθνικής Αντίστασης η κυβέρνηση κρατά στάση πιο αντιδραστική και απ'
το Βούλγαρη, κουρελιάζει τη Βάρκιζα και χαρακτηρίζει σαν έγκλημα το μεγαλύτερο νεοελληνικό
έπος.
Η τάξη δεν έχει αποκατασταθεί σε καμιά γωνιά της χώρας και διώκονται ακόμα, με τον ένα είτε
τον άλλο τρόπο, διακόσιες χιλιάδες λαϊκοι αγωνιστές.
Στο στρατό, στα σώματα ασφαλείας, στη δικαιοσύνη και στον άλλο κρατικό μηχανισμό δεν έγινε
καμιά ουσιαστική μεταβολή. Ο μοναρχοφασισμός παραμένει αυτού θρονιασμένος και απόλυτος
αφέντης. Ο δωσιλογισμός παραμένει παντοδύναμος και αυτός ουσιαστικά κυβερνά την Ελλάδα. Και
επειδή ξέρει την αποστροφή και την εχθρότητα του Λαού ζητά να βρει στήριγμα σε ξένες δυνάμεις
και για αντάλλαγμα ξεπουλά χοντρικά την Ελλάδα.
Την ίδια εικόνα παρουσιάζει και η διαχείριση των εξωτερικών μας προβλημάτων. Μέχρι χθες
κυριαρχούσε και αυτού απόλυτα ο ξενόδουλος δοσιλογισμός, που ακριβώς γιατί τον χαρακτηρίζει η
έλλειψη κάθε ηθικής είτε εθνικής τροχοπέδης, γίνεται εύκολο κινούμενο κάθε ξένου
τυχοδιωκτισμού, που έχει συμφέρον να κρατά τη Βαλκανική χερσόνησο σε αδιάκοπη αναταραχή για
να πετυχαίνει τους δικούς του σκοπούς. Πριν πάνω-κάτω δυο βδομάδες, η «Βραδυνή» ομολόγησε
ότι αν δεν επενέβαινε το ΚΚΕ ο μοναρχοφασισμός ήταν έτοιμος να ρίξει την Ελλάδα σε τυχοδιωκτική
περιπέτεια στην Αλβανία. Αυτό ομολογείται κυνικότατα τη στιγμή μάλιστα που Αμερική και Αγγλία
αναγνώρισαν την αλβανική κυβέρνηση, και αυτό δείχνει ότι η Ελλάδα του δοσίλογου
μοναρχοφασισμού έχει γίνει πραγματικά κίνδυνος για την τάξη και την ειρήνη στη χερσόνησό μας,
πράμα που καταρρακώνει το κύρος και το γόητρό της και τη σπρώχνει σε καινούργιες ταπεινώσεις
και εξευτελισμούς σαν κι εκείνους στην εποχή του Πάγκαλου, όταν εισέβαλε στη Βουλγαρία. Και
όμως ενώ τόσο εκτεθειμένοι και απομονωμένοι είμαστε απ' την πλευρά της εξωτερικής μας
πολιτικής, μέχρι σήμερα η νέα κυβέρνηση δεν έκανε κανένα βήμα, κυρίως στο ζήτημα της
αποκατάστασης των κανονικών σχέσεων με τις βορινές μας βαλκανικές δημοκρατίες, για να
καλυτερέψει την κατάσταση αυτή.
Μα εκεί όπου τα πράματα εξελίσσονται σε λαβύρινθο και κυκεώνα είναι το οικονομικό
πρόβλημα. Η κυκλοφορία αυξάνει αδιάκοπα. Η δραχμή κατρακυλά το ίδιο. Η ακρίβεια μεγαλώνει και
προκαλεί ίλιγγο. Η ανεργία όχι μονάχα δεν ελαττώνεται, μα αυξάνει ακόμα πιο πολύ. Κανένα
πρόγραμμα, καμιά πνοή, καμιά θετική δουλειά, καμιά σκέψη για ανοικοδόμηση. Προχειρολογία,
επιπολαιότητα και μπαλώματα που, όπως είναι φυσικό, μεγαλώνουν περισσότερο την αβεβαιότητα
και το χάος. Ένα μόνο «θετικό» σημείο έχει η κυβέρνηση στο οικονομικό της «πρόγραμμα»: να
εξαρτά όλα απ' την εξωτερική ενίσχυση που είναι ουτοπία να την περιμένει σα σωτηρία και που αν
θάρθει με την αναρχούμενη και αντιεπιστημονική οικονομική πολιτική που έχουμε, θα καταλήξει
μόνο καινούργια βάρη και δεσμά να μας φορτώσει. Έτσι η κυβέρνηση παρουσιάζει ολόπλευρη και
κλασσική χρεωκοπία. Και για να εξηγούμαστε: Χρεωκοπία σα ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΚΗ κυβέρνηση. Γιατί για
μια πραγματικά δημοκρατική κυβέρνηση πιο τραγική καταβαράθρωση και αποτυχία δε θα μπορούσε
να σταθεί. Για κάθε άλλη κυβέρνηση, σαν τις προηγούμενες μεταδεκεμβριανές, η πολιτική αυτή
θάτανε η πιο φυσιολογική. Και μένει τώρα το ζήτημα: που τραβάμε;
Η κυβέρνηση, που, όπως τη χαρακτήρισε κάποιος εργατικός, μοιάζει με ανοργάνωτο
συλλαλητήριο, κατόρθωσε να αποξενωθεί απ' το Λάο και θ' ακολουθήσει, το θέλει είτε όχι, και
περισσότερο γρήγορα παρά αργά, την τύχη που είχαν οι άλλες μεταδεκεμβριανές προκάτοχές της.
Η χώρα δε μπορεί πια να βαστάξει και άλλους ανεύθυνους αντιλαϊκούς πειραματισμούς. Δεν έχει
άλλο περιθώριο. Και μια λύση μένει: να γίνει Αντιπροσωπευτική με αποφασιστική συμμετοχή του
ΕΑΜ και της άλλης Εθνικής Αντίστασης.
Στον οικονομικό τομέα μια τέτοια κυβέρνηση θάχε να πάρει ορισμένα σκληρά μα αναγκαία
μέτρα, που θα καλυτέρευαν την κατάσταση μέσα σε 24 ώρες.

116
1. Θα εξυγίαινε τα δημόσια οικονομικά φορολογώντας βάρια το μεγάλο κεφάλαιο και
κατάσχοντας τις περιουσίες των δοσιλόγων και αυτών που πλούτισαν στην κατοχή δίχως
καμιά εξαίρεση
2. Θα σταματούσε κάθε παραπέρα έκδοση χαρτονομίσματος.
3. Θα θεωρούσε εθνική ιδιοκτησία όλες τις πρώτες ύλες και θα τις έβαζε στη διάθεση
της βιομηχανίας. Όποιος βιομήχανος θ' αρνιότανε να δουλέψει με τους όρους που θα του
έβαζε η κυβέρνηση, θα έχανε για πάντα την επιχείρησή του που θα δούλευε μετά για
λογαριασμό του κράτους. Όποιος έμπορος και βιομήχανος θα δούλευε τίμια και πατριωτικά
θάχε απεριόριστη την κρατική υποστήριξη.
4. Θα σταθεροποιούσε τη δραχμή και τις τιμές – βιομηχανικές και αγροτικές σε μια
δίκαιη σχέση – και θα έβαζε τα μεροκάματα και τους μισθούς σε επίπεδα, που να έκαναν
υποφερτή τη ζωή των εργατών και μισθωτών. Όποιος θα έκρυβε τρόφιμα είτε θα έκανε
μαύρη αγορά θα έχανε μια για πάντα ολόκληρη τη περιουσία του και θα εξοριζότανε σε
ξερονήσι.
5. Θα ενίσχυε κάθε ατομική και ομαδική πρωτοβουλία για την οργάνωση και αύξηση
της παράγωγης – αγροτικής, βιοτεχνικής, βιομηχανικής – και για το σκοπό αυτό θα διέθετε
όλα τα διαθέσιμα εμπορεύματα και τις χορηγήσεις και πιστώσεις απ' το εξωτερικό.
Αυτά θάταν τα πρώτα μέτρα, μέτρα ικανά να εξασφαλίσουν την πρώτη αναγκαία ηρεμία στον
οικονομικό τομέα και τις προϋποθέσεις για παραπέρα πιο παραγωγική δημιουργία. Τα μέτρα αυτά,
συμπληρωμένα με σειρά από άλλα που θα εξασφάλιζαν και τη δημόσια τάξη και ασφάλεια και θα
κατοχύρωναν μια ομαλή δημοκρατική εσωτερική εξέλιξη, θα πετύχαιναν 100 % γιατί θάχαν την
υποστήριξη όλου του εργαζόμενου λαού. Μα τα μέτρα αυτά μπορεί να τα εφαρμόσει, με συνέπεια
και δίχως κανένα απόλυτo δισταγμό, μόνο μια κυβέρνηση με αποφασιστική συμμετοχή του ΕΑΜ και
της άλλης δημοκρατικής αριστεράς. Το ΕΑΜ έκανε ως τα σήμερα πολλές υποχωρήσεις. Μα η
κατάσταση δε σηκώνει σήμερα καμιά άλλη υποχώρηση.
Καινούργια, λοιπόν, κυβέρνηση με πραγματική δημοκρατική πνοή. Αυτό χρειάζεται η Ελλάδα. Και
αν η κυβέρνηση του παλαιοδημοκρατικού κέντρου θέλει να προσφέρει μια μοναδική μα πραγματικά
δημοκρατική υπηρεσία στον τόπο, τότε πρέπει να παραιτηθεί για νάρθουν άλλοι πιο αποφασιστικοί
και πιο ικανοί για δημοκρατική λαϊκή πράξη.
Ν. ΖΑΧΑΡΙΑΔΗΣ
ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΗΣ, 20.12.1945
***

117
ΕΚΤΑΚΤΗ ΕΚΔΟΣΗ
ΗΡΘΕ Ο σ. ΝΙΚΟΣ ΖΑΧΑΡΙΑΔΗΣ
Ο ΗΡΩΑΣ ΑΡΧΗΓΟΣ ΤΟΥ Κ.Κ.Ε. ΒΡΙΚΕΤΑΙ
ΑΠΟ ΣΗΜΕΡΑ ΤΟ ΠΡΩΪ ΣΤΗΝ ΑΘΗΝΑ

Οι πατριδοκάπηλοι διαστρέβλωσαν τις ανακοινώσεις του για το Βορειοηπειρωτικό

Ο σ. Ζαχαριάδης είχε πει: «Το Βορειοηπειρωτικό δεν μπορεί να λυθεί με πόλεμο, όπως προτείνουν
μερικοί. Το Βορειοηπειρωτικό είναι ζήτημα που θα λύσει ο ίδιος ο λαός της Βορείου Ηπείρου,
σύμφωνα με τη συμμαχική πολιτική της ειρηνικής διευθέτησης των διαφορών».

Ο «Ριζοσπάστης» με μεγάλη συγκίνηση και ανέκφραστη χαρά αγγέλλει στον ελληνικό λαό ότι ο
ήρωας αρχηγός του Κ.Κ.Ε. σ. Νίκος Ζαχαριάδης βρίσκεται από σήμερα το πρωΐ στην Αθήνα.
Ύστερα από 9 χρόνια απίστευτων ψυχικών και σωματικών μαρτυρίων στο κάτεργο της Κέρκυρας,
στα μπουντρούμια της Ασφάλειας του Μανιαδάκη και στο μεσαιωνικό χιτλερικό στρατόπεδο του
Νταχάου, ο μεγάλος Έλληνας, που βασανίστηκε όσο κανείς άλλος πολιτικός αρχηγός και έδωσε
ολόκληρο τον εαυτό του στην υπηρεσία του έθνους, γύρισε ελεύθερος στην αγαπημένη του Αθήνα,
που η αδάμαστη λαϊκή ψυχή της χρόνια τον τραγουδάει και τον έχει κάνει θρύλο.
Από την πρώτη στιγμή, που ο λαός της Αθήνας και ολόκληρης της Ελλάδας έμαθε ότι ο σ.
Ζαχαριάδης βρίσκεται στη ζωή, στα εργοστάσια, στους συνοικισμούς, στις λαϊκές συνοικίες, στο
κέντρο της Αθήνας, στο λιμάνι του Πειραιά, σ' όλη την ύπαιθρο έγινε ομαδικό σύνθημα. Έρχεται.
Έρχεται ο Ζαχαριάδης. Έρχεται ο Νίκος μας.
Ποτέ Έλληνας πολίτικος δεν συγκέντρωσε μια τέτοια αγάπη και εκτίμηση όσο ο Νίκος
Ζαχαριάδης.

ΗΡΘΕ ΜΕ ΑΕΡΟΠΛΑΝΟ
Ο σ. Ζαχαριάδης ήρθε με αεροπλάνο σήμερα το πρωΐ μέσον Νεαπόλεως. Από το Παρίσι έφυγε
χθες αεροπορικώς.
Το απόγευμα ο σ. Ζαχαριάδης ήρθε στα γραφεία του «Ριζοσπάστη». Φορούσε τη στρατιωτική
στολή των αιχμαλώτων και είναι γερός.
Από τους συντάκτες και συνεργάτες του «Ριζοσπάστη» και τους άλλους συντρόφους που
βρίσκονταν στα γραφεία έγινε αντικείμενο θερμότατων εκδηλώσεων. Οι παλιοί συνεργάτες του
καταφιλούσαν το σ. Ζαχαριάδη γεμάτοι συγκίνηση και χαρά. Πάντα πρόσχαρος, πάντα γελαστός ο σ.
Νίκος ρωτούσε με ενδιαφέρον για όλα τα αγαπημένα του πρόσωπα, τη μητέρα του, τον αδελφό του,
τους παλιούς συνεργάτες του. Για τη μητέρα του ο σ. Ζαχαριάδης έχει μια αληθινή λατρεία.
— Έχω το κόκκαλο της μάνας μου και μπόρεσα και βγήκα γερός, απαντούσε γελώντας στους
συντρόφους που έβρισκαν ότι τόσα μαρτυρία δεν το είχαν καταβάλει πολύ.

118
Κυρίως όμως ήταν η ψυχική αντοχή του, η παλικαρίσια καρδιά του, η βαθιά πίστη του και η
μπολσεβίκικη αισιοδοξία του που τον κράτησαν γερό.
Μόλις μαθεύτηκε η είδηση ότι ήρθε ο σ. Ζαχαριάδης στην Αθήνα γενική ήταν η χαρά και η
συγκίνηση στο Λαό.

119

Περιεχόμενα
Ο Σ. Ν. ΖΑΧΑΡΙΑΔΗΣ ΑΠΗΥΘΥΝΕ ΠΡΟΣ ΤΟΝ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΛΑΟ ΚΑΙ ΤΟΝ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΣΤΡΑΤΟ ΤΟ ΙΣΤΟΡΙΚΟ
ΤΟΥ ΓΡΑΜΜΑ μέσ' από τα κρατητήρια του Μανιαδάκη ........................................................................ 4
Ο σ. Ν. Ζαχαριάδης «Πραγματικός αρχηγός Κόμματος» ......................................................................... 5

Διαστρέβλωσαν τις δηλώσεις του.............................................................................................5
Ο σ. Ν. Ζαχαριάδης χαιρετίζει το ΕΑΜ που ενσάρκωσε ΤΗΝ ΙΔΕΑ ΤΗΣ ΑΠΕΛΕΥΘΕΡΩΣΗΣ και
την ιδέα της Δημοκρατίας.........................................................................................................6
ΜΕ ΤΗ ΜΗΤΕΡΑ ΤΟΥ ΝΙΚΟΥ ...................................................................................................................... 6

Η ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΣΗΜΑΣΙΑ της ελληνικής αντίστασης......................................................................7
Ο σ. Ζαχαριάδης μιλάει στον ελληνικό λαό..............................................................................9
Ο σ. Ζαχαριάδης στα αετόπουλα ........................................................................................................... 13
ΠΡΩΤΑΡΧΙΚΟ ΖΗΤΗΜΑ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΕΣΩΤΕΡΙΚΟ ......................................................................................... 13
ΠΑΤΡΙΩΤΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΠΑΤΡΙΔΟΚΑΠΗΛΕΙΑ ................................................................................................ 17

ΕΛΛΑΔΑ ΚΑΙ ΑΓΓΛΙΑ.................................................................................................................19
ΣΥΖΗΤΗΣΗ ΜΕ ΕΝΑ ΔΗΜΟΚΡΑΤΗ ........................................................................................................... 21
Ο σ. ΖΑΧΑΡΙΑΔΗΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΔΗΛΩΣΕΙΣ του στρατηγού Πλαστήρα ............................................................. 23
Συνάντηση του σ. Ζαχαριάδη με τον Αμερικανό πρεσβευτή ................................................................. 23

Οι άνθρωποι της τέχνης καλωσορίζουν το σ. Ζαχαριάδη.......................................................23
Ο σ. Ζαχαριάδης για του φυλακισμένους...............................................................................24
ΒΑΓΓΕΛΗΣ ΚΤΙΣΤΑΚΗΣ........................................................................................................................... 24
Η ΑΝΤΙΔΡΑΣΤΙΚΗ ΔΕΞΙΑ ΕΤΟΙΜΑΖΕΙ ΠΑΛΙ ΑΝΤΕΘΝΙΚΕΣ ΠΕΡΙΠΕΤΕΙΕΣ.................................................... 25
ΣΕ ΦΩΣ ΤΑ ΣΧΕΔΙΑ ΤΗΣ ΑΝΤΙΔΡΑΣΤΙΚΗΣ ΔΕΞΙΑΣ ..................................................................................... 25
ΓΙΑ ΤΟΝ ΕΙΣΑΓΓΕΛΕΑ ΠΛΕΙΜΜΕΛΕΙΟΔΙΚΩΝ κ. ΚΟΛΛΙΑ .......................................................................... 28
ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ του Π.Γ. Της Κεντρικής Επιτροπής του Κ.Κ.Ε ................................................................... 29
Το δεύτερο γράμμα του σ. Ζαχαριάδη ................................................................................................. 311
Η ΕΛΛΑΔΑ ΚΑΙ ΟΙ ΤΡΕΙΣ ΜΕΓΑΛΟΙ........................................................................................................... 33
Η «ΑΠΟΛΟΓΙΑ» ΜΟΥ .............................................................................................................................. 35
ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ του σ. Ζαχαριάδη Με το «Νιούς Κρόνικλ» ....................................................................... 38
ΟΙ ΥΠΕΥΘΥΝΟΙ ........................................................................................................................................ 39

120
ΝΑ ΠΑΡΑΙΤΗΘΕΙ ΑΜΕΣΩΣ Η ΚΥΒΕΡΝΗΣΗ ΚΑΙ ΝΑ ΣΧΗΜΑΤΙΣΘΕΙ ΧΩΡΙΣ ΚΑΘΥΣΤΕΡΗΣΗ
ΑΝΤΙΠΡΟΣΩΠΕΥΤΙΚΗ ............................................................................................................................... 42
ΜΕ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΚΗ ΕΙΛΙΚΡΙΝΙΑ ............................................................................................................... 42
Ο Σ. ΖΑΧΑΡΙΑΔΗΣ ΓΙΑ ΤΟ ΤΗΛΕΓΡΑΦΗΜΑ ΤΟΥ ΑΓΓΛΟΥ ΠΡΩΘΥΠΟΥΡΓΟΥ.............................................. 44
ΕΜΠΡΟΣ ΛΟΙΠΟΝ ΓΙΑ ΤΗ ΜΑΧΗ (ΑΠΑΝΤΗΣΗ ΤΟΥ Σ. Ν.Ζ. ΣΕ ΓΡΑΜΜΑ ΤΟΥ συν. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΥ + ΤΟ
ΓΡΑΜΜΑ του ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΥ ..................................................................................................................... 45
Η ΑΝΩΜΑΛΙΑ ΣΥΝΕΧΙΖΕΤΑΙ .................................................................................................................... 50
Ο ΛΑΟΣ ΤΗΣ ΚΑΒΑΛΑΣ ΑΠΟΘΕΩΣΕ ΤΟ σ. ΖΑΧΑΡΙΑΔΗ ΚΑΙ ΤΟΥΣ ΕΑΜΙΚΟΥΣ ΗΓΕΤΕΣ ............................. 53
Η ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ ΣΕ ΠΡΩΤΟΦΑΝΗ ΠΑΛΛΑΪΚΟ ΣΥΝΑΓΕΡΜΟ ΥΠΟΔΕΧΘΗΚΕ ΤΟ σ. ΖΑΧΑΡΙΑΔΗ .............. 53
ΜΕ ΤΗΝ ΑΓΓΛΙΑ ΘΑ ΣΥΝΕΝΝΟΗΘΟΥΜΕ ΣΑΝ ΙΣΟΣ ΠΡΟΣ ΙΣΟΣ ............................................................... 56
Ο ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΛΑΟΣ ΘΑ ΕΠΙΒΑΛΕΙ ΤΗΝ ΑΝΤΙΠΡΟΣΩΠΕΥΤΙΚΗ ΤΟΥ ΚΥΒΕΡΝΗΣΗ .................................... 58
150.000 ΥΠΟΔΕΧΘΗΚΑΝ ΤΟ σ. ΖΑΧΑΡΙΑΔΗ ΚΑΙ ΤΗΝ Κ.Ε. ΤΟΥ ΕΑΜ ....................................................... 58
Ο σ. ΖΑΧΑΡΙΑΔΗΣ ΚΑΙ ΟΙ ΑΡΧΗΓΟΙ ΤΟΥ ΕΑΜ ΣΤΙΣ ΦΥΛΑΚΕΣ ΘΕΣ/ΝΙΚΗΣ ................................................ 59
Η ΣΗΜΕΡΙΝΗ ΜΕΓΑΛΗ ΛΑΪΚΗ ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΗ ΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ........................................................ 59
ΒΑΡΥΣΗΜΑΝΤΟΣ ΛΟΓΟΣ ΤΟΥ σ. ΖΑΧΑΡΙΑΔΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΣΩΤΕΡΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ..................... 60
MHNYMA TOY σ. ZAΧΑΡΙΑΔΗ ΣΤΟΝ ΠΡΟΕΔΡΟ κ. ΛΑΣΚΥ ...................................................................... 61
ΘΑ ΕΠΙΒΑΛΟΥΜΕ ΤΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΚΗ ΘΕΛΗΣΗ ΤΟΥ ΛΑΟΥ ..................................................................... 62
Ο σ. ΖΑΧΑΡΙΑΔΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΛΑΟ ΤΗΣ ΝΑΟΥΣΑΣ ..................................................................................... 63
«ΓΙΑΤΙ ΑΠΕΧΟΥΜΕ ΑΠΟ ΤΙΣ ΕΚΛΟΓΕΣ» ................................................................................................... 65
Ο σ. ΖΑΧΑΡΙΑΔΗΣ ΕΠΙΣΚΕΦΘΗΚΕ ΤΑ ΕΡΓΟΣΤΑΣΙΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ....................................................... 66
ΜΗΝΥΜΑ ΤΟΥ σ. ΖΑΧΑΡΙΑΔΗ ΠΡΟΣ ΤΟΝ κ. ΛΑΣΚΥ ................................................................................ 66
ΝΑ ΦΥΓΕΙ ΑΜΕΣΩΣ Ο ΒΟΥΛΓΑΡΗΣ .......................................................................................................... 68
ΕΠΙΣΚΕΨΕΙΣ ΤΟΥ σ. ΖΑΧΑΡΙΑΔΗ ΣΕ ΕΡΓΟΣΤΑΣΙΑ ΚΑΙ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑ ...................................................... 69
Η ΟΡΘΟΔΟΞΙΑ ........................................................................................................................................ 69
ΔΗΛΩΣΕΙΣ ΤΟΥ σ. ΖΑΧΑΡΙΑΔΗ ΓΙΑ ΤΟ ΑΝΑΚΟΙΚΩΘΕΝ ΤΩΝ ΤΡΙΩΝ ......................................................... 71
ΠΑΛΛΑΪΚΗ ΥΠΟΔΟΧΗ ΤΟΥ σ. ΖΑΧΑΡΙΑΔΗ ΑΠΟ ΤΟ ΛΑΟ ΤΩΝ ΠΑΤΡΩΝ ................................................. 72
Ο σ. ΖΑΧΑΡΙΑΔΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟΥΣ ΗΡΩΪΚΟΥΣ ΦΥΛΑΚΙΣΜΕΝΟΥΣ ΤΟΥ ΜΩΡΙΑ .............................................. 73
ΧΑΙΡΕΤΙΣΜΟΣ ΤΟΥ σ. ΖΑΧΑΡΙΑΔΗ ΣΤΟ ΓΕΝΝΑΙΟ ΛΑΟ ΤΟΥ ΜΩΡΙΑ ΠΕΡΗΦΑΝΟ ΑΓΩΝΙΣΤΗ ΤΗΣ
ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ ........................................................................................................................................ 74
ΑΠΑΓΟΡΕΥΣΑΝ ΤΗ ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΗ ΣΤΗΝ ΠΑΤΡΑ .................................................................................... 75
ΤΑ ΔΥΟ ΒΑΣΙΚΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ .............................................................................................................. 75

121
ΤΟ ΚΥΒΕΡΝΗΤΙΚΟ ................................................................................................................................... 77
ΟΙ ΑΡΧΕΣ ΑΠΑΓΟΡΕΥΣΑΝ ΣΤΟ σ. ΖΑΧΑΡΙΑΔΗ ΝΑ ΜΙΛΗΣΕΙ ΣΤΗΝ ΚΟΡΙΝΘΟ ........................................... 78
Οι Άγγλοι βουλευτές επισκεφθήκαν το σ. Ζαχαριάδη και τον κ. Σοφιανόπουλο .................................. 79
ΔΙΑΚΟΣΙΕΣ ΧΙΛΙΑΔΕΣ ΛΑΟΥ ΓΙΟΡΤΑΣΑΝ ΧΘΕΣ θριαμβευτικά τα 4ΧΡΟΝΑ του ΕΑΜ στο Στάδιο ............. 79
Η ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΚΑΙ Ο ΠΑΡΕΜΒΑΤΙΣΜΟΣ ΤΩΝ ΑΓΓΛΩΝ ........................................................... 83
Η ΜΗΝΥΣΗ ΤΟΥ σ. ΖΑΧΑΡΙΑΔΗ ΕΝΑΝΤΙΟΝ ΤΟΥ ΤΥΠΟΥ ΤΗΣ ΔΕΞΙΑΣ ...................................................... 85
Ο ΚΙΝΔΥΝΟΣ ........................................................................................................................................... 86
Ο σ. Ζαχαριάδης προς το Εργατ. Κόμμα ΚΑΙ ΤΟΝ ΑΓΓΛΙΚΟ ΤΥΠΟ .......................................................... 87
ΜΟΝΟ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΚΗ ΚΥΒΕΡΝΗΣΗ ...................................................................................... 88
ΜΕΡΙΚΑ ΕΠΙΚΑΙΡΑ ΖΗΤΗΜΑΤΑ ΠΟΥ ΣΧΕΤΙΖΟΝΤΑΙ ΜΕ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΑΣ ............................................ 89
ΔΥΝΑΤΟΤΗΤΑ Ή ΒΕΒΑΙΟΤΗΤΑ ΓΙΑ ΕΙΡΗΝΙΚΟ ΔΡΟΜΟ ............................................................................ 89
Χαιρετισμός νίκης του Κ.Κ.Ε. στο Κ.Κ.Γ. .................................................................................................. 94
ΣΤΟ ΕΔΩΛΙΟ ΟΙ ΣΥΚΟΦΑΝΤΕΣ ΤΟΥ ΜΑΥΡΟΥ ΜΕΤΩΠΟΥ ........................................................................ 94
ΜΟΝΟ Ο ΕΛΑΣ ΠΟΛΕΜΗΣΕ ΤΟΥΣ ΒΟΥΛΓΑΡΟΥΣ ΕΠΙΔΡΟΜΕΙΣ ............................................................... 94

Έρανος τιμής............................................................................................................................98
Οι 4 προτάσεις του σ. Ζαχαριάδη .......................................................................................................... 98
Η πλαστογραφία της 4ης Αυγούστου .................................................................................................... 99

Η θέση μας στον πόλεμο.........................................................................................................99
Ο χαφιές Λιανόπουλος ......................................................................................................................... 100
Η ΑΛΗΘΕΙΑ ΠΡΟΣ ΤΑ ΠΑΝΩ ΚΑΙ ΠΡΟΣ ΤΑ ΚΑΤΩ ................................................................................... 101
Ο Σ. ΖΑΧΑΡΙΑΔΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟΝ ΚΡΗΤΙΚΟ ΛΑΟ ......................................................................................... 103
ΜΕ ΑΝΟΙΧΤΑ ΧΑΡΤΙΑ, ΑΝ ΘΕΛΟΥΜΕ ΝΑ ΠΡΟΧΩΡΗΣΟΥΜΕ ................................................................. 104
Ενώ το Μαύρο Μέτωπο περνά στην αντεπίθεση ................................................................................ 107
Ελληνες πολιτικοί και ξενικές επεμβάσεις ........................................................................................... 110
Η μαζική λαϊκή αυτοάμυνα .................................................................................................................. 112
Μαζική Λαϊκή Αυτοάμυνα - Ο σ. Ν. Ζαχαριάδης συσταίνει στους πολίτες ......................................... 114
ΝΑ ΔΟΘΕΙ ΨΗΦΟΣ ΣΤΙΣ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ........................................................................................................ 114
Χ Ρ Ε Ω Κ Ο Π Ι Α ................................................................................................................................... 114
ΗΡΘΕ Ο σ. ΝΙΚΟΣ ΖΑΧΑΡΙΑΔΗΣ ............................................................................................................. 117

122

ΚΥΚΛΟΦΟΡΟΥΝ!
ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΤΟΥ ΚΚΕ (1954)
Νοέμβρης 2009 | Σελίδες: 60 | Διαστάσεις: Α5 | Τιμή: 3 ευρώ
Το Σχέδιο Προγράμματος του ΚΚΕ που εξέδωσε η ΚΕ του ΚΚΕ το 1954 και
αποσύρθηκε μετά από παρέμβαση της χρουστσοφικής σοβιετικής
ηγεσίας. Πρόκειται για ανατύπωση της έκδοσης της ΚΕ του ΚΚΕ του 1954.

Ι.Β. ΣΤΑΛΙΝ: Τροτσκισμός ή Λενινισμός
Αύγουστος 2009 | Σελίδες: 30 | Διαστάσεις: Α5 | Τιμή: 3 ευρώ
Ο λόγος του Ι.Β. ΣΤΑΛΙΝ στην Ολομέλεια της κομμουνιστικής φράξιας του
Κεντρικού Συμβουλίου των Συνδικάτων της ΕΣΣΔ, 19 του Νοέμβρη 1924,
“Τροτσκισμός ή Λενινισμός”.

Ε. ΧΟΤΖΑ: Το μαρξιστικό-λενινιστικό κίνημα και η παγκόσμια κρίση του
καπιταλισμού
Οκτώβριος 2009 | Σελίδες: 38 | Διαστάσεις: Α5 | Τιμή: 3 ευρώ
Το έργο του σ. Ενβέρ Χότζα που γράφτηκε το 1979. Η έκδοση είναι
εμπλουτισμένη με άρθρο για τα 100χρονα του Ενβέρ Χότζα και με άρθρο
του δοκιμιογράφου Νιλς Άντερσσον.

ΚΑΤΑΣΤΑΤΙΚΟ ΤΟΥ ΚΚΕ (1945)
Σελίδες: 12 | Διαστάσεις: Α5 | Τιμή: 2 ευρώ
Το Καταστατικό του ΚΚΕ που ψηφίστηκε στο 7ο Συνέδριο του ΚΚΕ το 1945.

Σοσιαλισμός του 21ου αιώνα: Νέα Θεωρητικοποίηση Παλιών ΑντιΜαρξιστικών Ιδεών
Ιούλης 2010 | Σελίδες: 112 | Διαστάσεις: Α5 | Τιμή: 5 ευρώ
Συλλογή άρθρων που δημοσιεύθηκαν στα όργανα των κομμάτων-μελών της
Διεθνούς Σύσκεψης Μαρξιστικών Λενινιστικών Κομμάτων και Οργανώσεων
(CIMLPO), στα οποία ασκείται πολεμική στα ιδεολογικά βάθρα της θεωρίας
του «σοσιαλισμού του 21ου αιώνα».

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΤΗ – ΔΙΑΔΩΣΤΕ ΤΗ
Κίνηση για Ανασύνταξη του ΚΚΕ 1918-55
διεύθυνση: Τ.Θ. 3689, 10210 Αθήνα, τηλέφωνο: 2108621543
e-mail: anasintaxi@yahoo.com
http://anasintaxi.blogspot.com | http://anasintaxi.awardspace.com