Bincangkan pembentukan masyarakat majmuk di negeri-negeri Melayu pada abad ke-19.

Apakah kesan-kesan kewujudan masyarakat tersebut di Tanah

Sebelum abad ke-19, majority masyarakat di negeri-negeri Melayu berbangsa Melayu yang berasal dari Kepulauan Melayu. Komposisi masyarakat berubah dengan kedatangan imigran dari negeri China dan India yang bermustatin di negeri-negeri Melayu. Kedatangan mereka disebabkan berbagai-bagai factor menolak di Negara asal dan factor menarik di Tanah Melayu.

Perkembangan ekonomi yang pesat pada abad ke-19 mendorong British membawa masuk imigran luar seperti Cina, India dan Sikh untuk menjadi buruh dalam sector ekonomi dan pembangunan infrastruktur. Kehadiran berbilang bangsa telah membentuk masyarakat majmuk. Anggota masyarakat majmuk terdiri daripada berbilang kaum yang bercampur gaul, tetapi membentuk kelompok yang berasingan di bawah sistem politik yang sama. Mereka mengamalkan adat isitiadat dan kepercayaan yang berlainan di antara satu kaum dengan kaum lain.

Pedagang dan pelabur British mahu mencari buruh murah dan rajin untuk mengerjakan sector ekonomi di Tanah Melayu yang pesat membangun. British mahu buruh-buruh tersebut benar-benar setia kepada mereka. British memperkenalkan sistem membawa masuk buruhburuh asing seperti sistem tiket kredit, sistem kangany, sistem buruh kontrak, dan sistem buruh bebas.

Di Negara China beberapa factor penolak seperti tekanan yang berlaku di antara tahun 1751 – 1851. Beberapa pemberontakan anti-Manchu telah berlaku terutamanya di kawasanKwangtung dan Kwangsi. Jumlah penduduk semakin banyak sedangkan pengeluaran makanan lambat bertambah. Ini mengakibatkan kemiskinan dan kemerosotan taraf hidup para petani. Selain itu, berlaku berbagai-bagai bencana alam seperti banjir, kemarau dan

Buruh India tertumpu penempatan mereka di lading getah . Malbari. Klang. Lembah Kinta. Orang-orang Cina mewujudkan institusi sosisla dan amalan adat istiadat tersendiri berdasarkan puak-puak seperti Hakka. subversive. Mereka berkerja di jabatan-jabatan kerajaan. Sebahagian kecil menjadi guru. Hailam. Taiping. dan sebagainya terus ke pelabuhan. peguam dan doctor. Kawasan yang menjadi tumpuan seperti Lukut.India dan Sikh yang masing-masing mengamalkan sistem social dan budaya sendiri. Kemasukan buruh India pula berkait rapat dengan perkembangan penanaman kopi dan getah.gempa bumi. getah. dan Kwantung. kejadian ini mendorong mereka menjelajah dan meneroka ke laur Negara untuk mencari rezeki dan keselesaan. dan Sungai Ujong. Telegu dan Punjabi. dan Kuala Lumpur. pelacuran dan pergaduhan besar seperti Perang Larut. Di Negara India beberapa factor penolak seperti factor kawasan tanah pertanian dan peluang-peluang pekerjaan adalah terhad akibat pertambahan penduduk yang pesat. Pelikat. Orang India terdiri daripada etnik Tamil. Pada mulanya untuk kepentingan kemasyarakatan kerana merantau kemudiannya bertukar menjadi radikal. Ini ditambah pula dengan berlakunya bencana alam seperti banjir dan kemarau. Kesan-kesan kewujudan masyarakat majmjuk yang terbentuk oleh masyarakat Cina. Sebahagian orang Cina menyertai pertubuhan social digelar Kongsi Gelap. mengamalkan perjudian. Petempatan dan Bandar-bandar baru dibina di kawasan perlombongan timah yang terdiri daripada orang Cina seperti Ipoh. Maka. Sistem Kangchu ialah cara berkesan yang digunakan untuk mentadbir orang Cina di Johor. Perkembangan ekonomi di Tanah Melayu juga telah mendorong kemasuk imigran Cina dan India. membina jalan raya dan landasan kereta api. Keadaan politik juga tidak stabil. Sistem kasta yang menghadkan mobility social dan ekonomi. Kemudahan ini dibina untuk memudahkan penghantaran seperti bijih timah. Kemajuan dalam sistem perhubungan seperti pembinaan jalan raya. landasan kereta api. pelabuhan dan telegraf. Kemasukan buruh-buruh Cina berkait dengan perkembangan perlombongan bijih timah di Tanah Melayu.

China dan India.dan kawasan pembinaan jalan raya dan kereta api. ekonomi dan pentadbiran hinggalah Negara mencapai kemerdekaan. Terbina juga pelbagai insitusi sosial yang berperanan untuk fungsi kaum tertentu termasuklah agama dan kepercayaan. Mereka tinggal di tempat berasingan dan mengamalkan aktiviti kehidupan yang berbeza. Contohnya masjid dan surau untuk orang beragama Islam. Wujud masalah perpaduan nasional kerana setiap kaum mahu mengamal dan mempertahan budaya dan adat istiadat yang berbeza mengikut Negara asal mereka. deman cacar mengakibatkan kematian di kalangan mereka. Wujud persaingan di antara ketiga-tiga kaum iaitu orang Melayu. Perbuhungan dengan pribumi amat terhad. Wujud juga masalah kesihatan seperti malaria. . Perbezaan sistem ini mengakibatkan jurang antara kaum semakin jauh. beri-beri. cirit-birit. Wujud sistem pendidikan yang berbeza berdasarkan kaum terbesar termasuk sistem pendidikan Inggeris. Sebahagian buruh India berkerja di rumahrumah kerajaan bagai kakitangan pangkat rendah seperti kerani. Ini membentuk polarisasi kaum yang dikenal pasti penempatan dan akitiviti ekonomi akibat dasar “pecah dan perintah” penjajah British. Keadaan sedemikian menimbulkan banyak masalah social. Sebagai kesimpulan. Perhubungan mereka hambar dan sebahagiannya penuh perjudis. British tidak pernah menjalankan dasar asimilasi di antara kaum. disenteri. kemasukan orang Cina dan India menyebabkan terbentuknya masyarakat majmuk di negeri-negeri Melayu.

Walau bagaimanapun. Selain daripada Furnivall dan Smith. agama dan adat resam. masyarakat majmuk terdiri daripada pelbagai kaum yang mempunyai kebudayaan. Kepelbagaian kaum dan etnik inilah maka wujud pula kepelbagaian budaya. Smith juga menganggap masyarakat majmuk sebagai masyarakat yang mempunyai pelbagai budaya.L. Idea Furnivall mengenai masyarakat majmuk telah banyak dibincangkan oleh tokoh-tokoh sosiologi yang terkemudian. Smith juga berpendapat bahawa masyarakat wujud atas dasar konflik dan paksaan. P. M. perpecahan sosial dan perselisihan. bukannya atas dasar nilai bersama. tidak hairanlah beberapa kritikan mengenai idea atau teori masyarakat majmuk juga datang daripada ahli fungsional. semenanjung Tahan Melayu ketika itu didiami oleh orang Melayu dan Orang Asli bersama sebilangan kecil bangsa atau kaum lain. Sebelum abad ke-18 dan ke-19. Tetapi kini coraknya telah berubah dan wujudlah pembentukan masayarakat majmuk. Beliau membezakan kemajmukkan sosial iaitu masyarakat dipecahkan kepada kelompok korporat dan bukannya budaya daripada kemajmukkan budaya iaitu wujud daripada beberapa kelompok etnik. M. . Ketiga-tiga tokoh ini menekankan konflik dan perpecahan sebagai unsur ketara dalam masyarakat majmuk. Pendirian ini amat bertentangan dengan pendekatan fungsional yang mendakwa bahawa masyarakat majmuk wujud atas dasar konsensus dan nilai bersama. Dari segi politik pula. Teori ini cuba memasukkan pentingnya unsur ras dan etnik ke dalam satu rangka dasar berbentuk konseptual dan merupakan satu syarat asas untuk memahami sifat hubungan ras. Pembahagian tugasan dilakukan atas garis-garis ras. teori ini mempunyai kelebihannya iaitu salah satu percubaan untuk membentuk satu teori secara umum mengenai hubungan ras. seperti yang berlaku terhadap perubahan struktur politiknya. Walaupun pelbagai kaum berganding bahu di bawah sistem politik yang sama tetapi kehidupan mereka adalah berasingan dan interaksi sosial dalam kalangan mereka amat berkurangan dan hubungan mereka hanya terbatas kepada hal ekonomi dalam jual beli. Oleh yang demikian. Menurut Furnivall (1967:54). masyarakat majmuk dikuasai oleh satu kelompok minoriti yang mempunyai kebudayaan yang tersendiri. Sebaliknya boleh dikatakan bahawa. Corak masyarakat Malaysia seperti ini berlaku disebabkan oleh perubahan masa dan keadaan.S. J.G. bahasa. bahasa dan adat resam yang tersendiri. agama. Van Den Berghe juga memberikan sumbangan terhadap perbincangan mengenai konsep masyarakat majmuk.G.Furnivall merupakan orang pertama yang mengemukakan konsep masyarakat majmuk berdasarkan kajiannya di Indonesia dan Burma. Smith merupakan salah seorang yang telah memberikan satu analisis yang panjang lebar mengenai konsep ini. masyarakat Malaysia tidak begini coraknya.PEMBENTUKAN MASYARAKAT MAJMUK DI MALAYSIA Masyarakat Majmuk di Malaysia Malaysia pada hari ini didiami oleh pelbagai bangsa. kaum dan etnik dari Perlis hingga ke Sabah.

Y Andaya (1983:159). Migrasi daripada luar juga berlaku tetapi jumlahnya terhad. Struktur masyarakat di Malaysia berubah adalah disebabkan migrasi daripada luar dan juga faktor penolak dan penarik.Sebelum abad ke-18. Kebanyakan mereka berasal daripada India Selatan iaitu dari Negapatam dan Madras. Ongkili.. Pendatang daripada Indonesia juga berbilang suku kaum dan etnik antaranya orang Jawa. bilangan mereka jauh lebih rendah berbanding dengan buruh daripada China dan India. Namun angka yang tepat sukar ditentukan kerana ketiadaan dokumen yang sah dan kemasukan secara haram ke Tanah Melayu. perubahan dalam struktur masyarakat berlaku di Malaysia disebabkan oleh fenomena migrasi dari luar yang berlaku akibat faktor penarik yang ada di bumi mahupun faktor penolak di negara asal masing-masing yang bertanggungjawab mencernakan perubahan yang berkekalan sehingga ke hari ini. Blythe (1953:3). Kalimantan (Banjarmasin). Bugis. Tetapi tidak menjejaskan corak masyarakat ketika itu kerana kaum pendatang ini adalah daripada rumpun bangsa yang sama (James P.L. Wujudnya golongan baru ini membawa kepelbagaian atau kemajmukkan masyarakat di Malaysia dan mengambarkan keunikannya pada pandangan masyarakat luar. Arseculeratne (1991:8). Pada waktu itu bilangan mereka masih kecil dan bertambah setelah Inggeris berjaya benguasai negeri-negeri Melayu. Migran India datang sejak pembukaan Pulau Pinang oleh Inggeris. Migran kedua terbesar selepas China adalah kelompok daripada India. tetapi berleluasa setelah penjajahan berlaku. terdapat juga kaum pendatang daripada Sumatera. Andaya dan L. Selain itu.W. penduduk di Tanah Melayu dan kepulauan borneo ketika itu didominasi oleh orang Asli. Suasana di negara itu yang dilanda kemiskinan dan kebuluran yang mendorong penduduknya berhijrah keluar ke negara-negara lain termasuk ke Tanah Melayu ketika itu. bilangan buruh Cina yang berhijrah memang ramai dan sentiasa bertambah dari semasa ke semasa. pendatang dari Ceylon kebanyakannya terdiri daripada kaum Sinhalese. Aktiviti ekonomi dan perladangan menjadi faktor utama dalam aktiviti migrasi daripada luar terutamanya daripada China dan India. mereka terpaksa keluar berhijrah sehingga ke Tanah Melayu. Pada awal abad ke-18. Kebanyakan pendatang Indonesia berasal daripada Jawa. Mereka datang dari kawasan pantai selatan negara tersebut. Celebes. Pengaruh masyarakat Cina ke Tanah Melayu telah mengubah corak dan sistem sosial Alam Melayu dan juga masyarakat Melayu ketika itu. orang Melayu dan kaum bumiputera Sabah dan Sarawak. Menurut W. Minang dan Banjar. Menurut B. Kedatangan masyarakat Melayu ke Tanah Melayu akhirnya telah membentuk satu masyarakat baru iaitu Baba Nyonya dan Cina Muslim. Indonesia. Tanah Melayu. Kemasukkan masyarakat Cina ke Tanah Melayu menunjukkan bermulanya proses pembentukan masyarakat majmuk daripada pengaruh masyarakat Cina yang semakin bertambah. Sabah dan Sarawak juga menjadi tumpuan daripada masyarakat luar seperti dari Indonesia dan Ceylon. India juga mengalami masalahnya tersendiri yang menyebabkan penduduknya berhijrah ke luar. 1985:4).N. Timor dan Sulawesi serta beberapa bahagain kepulauan yang berhampiran dengan Selat Melaka. Menurut S. Selain migran daripada negara China dan India. Mereka datang dengan jumlah yang . Kemasukan buruh-buruh Cina ke Tanah Melayu melalui beberapa cara yang dikenalpasti diusahakan oleh orang Cina sendiri yang telah menetap lama di Tanah Melayu melalui sistem tiket yang sangat popular. Oleh itu. Namun. masyarakat Cina daripada negara China sebenarnya ingin keluar daripada hidup penuh dengan kemiskinan dan penderitaan. Migrasi ini berlaku sedikit demi sedikit sebelum penjajahan barat.

konflik berkenaan mengikut garisan pemisah ras. Antara tahun itu. Cina dan India sebagai komponen utamanya.1991:10). bermulalah proses pembentukan masyarakat majmuk yang berbilang kaum seperti sekarang. bahasa dan latar berlakang kebudayaan yang berlainan. maka wujud beberapa sub-kategori penduduk berdarah campuran seperti kelompok Peranakan. Walau bagaimanapun. Apabila konflik berlaku dalam masyarakat majmuk. Banyak konflik yang berlaku dalam proses pembentukan ini seperti peristiwa 13 mei 1969. Malaysia telah diduduki oleh Jepun semasa perang dunia kedua. sebaliknya mereka ingin mencari rezeki yang lebih berbanding apa yang mereka dapat di negara asal mereka (S. Dalam jangka masa yang panjang semasa pemerintahan kolonial British di Malaysia iaitu selama lebih satu ratus lima puluh tahun bermula 1786 hingga 1957. Setelah kemasukan migran daripada luar. ras. Faktor ekomoni adalah bukan faktor utama penghijrahan mereka.N. Campur tangan Inggeris di Tanah Melayu bermula apabila Francis Light menduduki Pulau Pinang pada Ogos 1786. bukan garisan kelas. Melayu-India. Kedatangan berterusan ini disebabkan penjajahan British di Ceylon. Kesimpulannya. Kini kebanyakan penduduk Malaysia mempunyai darah kacukan Melayu-Arab. wujud masyarakat berbilang kaum. Kehadiran kelompok-kelompok ini menjadikan Malaysia sebuah negara yang kaya dengan budaya. Asimilasi bangsa juga turut berlaku apabila perkahwinan antara orang asing dengan penduduk tempatan. Oleh itu. Arseculeratne.agak ramai selepas abad ke-19 berterusan hingga abad ke-20. ras dan etnik serta kehidupan seharian. Kemajmukan masyarakat Malaysia menjadikan negara ini menjadi tarikan masyarakat luar. adab resam. jangka masa singkat itu dianggap tidak mempunyai signifikan yang besar kepada komposisi dan mobiliti penduduk. Masyarakat homogenis Melayu Tanah Melayu telah mengalami transformasi kepada masyarakat heterogenios Malaysia yang mengandungi etnik-etnik Melayu. pembentukan masyarakat majmuk di Malaysia bermula apabila kemasukan migran daripada luar. 1990:143). Setelah kemasukan migran dari luar akhirnya lahirnya kelompok dari keturunan Cina dan India yang berasimilasi dengan budaya tempatan seperti kelompok Baba-Nyonya yang berketurunan Cina dan kelompok Chitty yang berketurunan India. Pengambilan pekerja buruh daripada luar di buat secara tetap sudah pasti akan menimbulkan masalah sosio-ekonomi dan politik yang lebih membimbangkan dan bagi mengelak pembentukan masyarakat majmuk pelbagai etnik atau heterogeneous seperti mana yang cuba dielak oleh negaranegara Eropah Barat dan Telok (Weiner. . amalan. Melayu-Cina dan lainlain. kelompok Syed dan lain-lain. etnik dan bangsa di Malaysia. Proses pembentukan masyarakat pada mulanya sukar kerana berbeza fahaman. Proses ini berterusan sehingga penjajahan British di Tanah Melayu. menyebabkan kemasukkan migran secara besar-besaran daripada luar.

bertambah sengsara . Contohnya. Untuk elak tekanan kerajaan. Pada tahun 1840-an. Menurut A.Rathborne. Faktor-faktor kewujudan masyarakat majmuk ialah kesengsaran sosial dan ekonomi di Negara asal. pemberontakan Taiping. Kestabilan politik dan galakkan kerajaan. keadaan yang serupa. Orang kasta rendah berhijrah ke Tanah Melayu.R. tanah. terdapat perkembangan ekonomi yang pesat di Tanah Melayu. petani terpaksa menjual tanah dan akhirnya mereka kehilangan tanah. faktor pemerintahan British menjamin keamanan dan ketenteraman awam telah mendorong penduduk Indonesia untuk berhijrah ke Tanah Melayu. menlarikan diri ke Negara lain. Di India. Hal ini disebabkan campur tangan Inggeris 1874 memberi jaminan keamanan terutama di negeri yang kaya dengan bijih timah dan hasil ekonomi yang lain. kepala yang menambahkan kesengsaraan rakyat. Hal ini mendorong orang Indonesia juga berhijrah ke sini. Dengan itu. Manchu amal rasuah dan kenakan pelbagai cukai yang tinggi. menyebabkan mereka terpaksa cari pekerjaan di Tanah Melayu terutama orang cina bahagian Selatan. pergolakan politik. Perkembangan perusahaan bijih timah dan getah telah menyebabkan kemasukan orang cina dan India secara beramairamai. Selain itu. Lembah kinta. . Hal ini. Hal ini menjadi daya tarikan kemasukkan modal Eropah. Dengan itu. Selepas campur tangan British di negeri-negeri Melayu.yang pendidikan Inggeris berkhimat dalam perkhimatan perkeranian dan teknikal. kemasukan imigran untuk membekalkan tenaga buruh dan kerajaan juga mengamalkan dasar penghijrahan yang longgar sehingga tahun 1929. Kerajaan Manchu mengenakan pelbagai cukai. tidak kenakan sekatan kerana perlu tenaga buruh yang murah dan banyak seperti orang India Selatan bekerja di ladang dan gaji rendah. mereka berhijrah mencari penghidupan baru. Penghijrahan kaum imigran mewujudkan masyarakat majmuk di Tanah Melayu. disebabkan pertambahan penduduk melebihi pertambahan hasil tanah pertanian menyebabkan hidup rakyat menderita.Faktor-faktor kemunculan masyarakat majmuk dan perkembangannya di Tanah Melayu sebelum Perang Dunia Kedua. Politik yang tidak stabil terutama bahagian China dan India. terpaksa jual tanah. Tambahan pula. taraf hidup petani rendah malah belanda gagal tingkat taraf hidup mereka. Orang Punjabi dan Sikh berkhimat dalam polis dan tentera. penduduk ramai tidak dapat menampung sumber makanan dengan itu hidup petani menderita. Selain itu. Tekanan daripada Belanda menyebabkan penghijrahan orang Bugis dan Sumatera. permintaan bijih timah bertambah di pasaran dunia akibat Revolusi Perindustrian di Eropah. Dalam perkembangan perusahaan ini dan pertanian ladang yang lain wujud peluang pekerjaan. Faktor-faktor menyebabkan masyarakat majmuk ialah pergolakan dan korupsi politik di Negara asal. Oleh itu. Dalam kemajuan pertanian dan perusahaan bijih timah dan getah mengalakkan kemasukan kaum imigran. Mengenakan pelbagai cukai seperti buruh. Amalan sistem kasta penghalang kepada moboliti sosial dan ekonomi. Contohnya. Indonesia. Bagi Indonesia pula. kestabilan politik yang wujud membolehkan eksploitasi ekonomi dan politik sepenuhnya. banyak lombong dibuka di Larut. perusahaan getah memerlukan tenaga buruh yang ramai dengan itu kemasukan orang India bertambah lebih-lebih lagi ketika harga getah meningkat. Orang Tamil pula . kerap kali berlaku bencana alam dan pengangguran berleluasa. Wilayah Kwangtung dan Kwangsi sering timbul pemberontakan untuk menggulingkan Manchu.

Kaumkaum imigran berpisah bukan sahaja kerana bangsa tetapi agama. untuk mencari kekayaan tetapi akhirnya ada yang berkahwin dengan orang tempatan dan menetap kekal. Menurut Aziza Haji Muda. budaya. Orang Melayu mengurus dalam bidang pertanian dan penangkapan ikan. orang Cina agama Buddha. . taraf kemajuan ketiga-tiga kaum berbeza mengikut jenis pekerjaan. tempat tinggal dan taraf hidup. Penghijrahan ini mewujudan masyarakat majmuk di Tanah Melayu. juga bertambahan bilangan penduduk dalam peringkat awal. Dalam golongan Melayu tinggal di kampung berhampiran kawasan pertanian dan pinggir laut. adat resam. Di samping itu. Orang india melebihi 30000 orang pada tahun 1870 dan bertambah melebihan 120000 orang pada tahun 1901. Keseluruhannya. ekonomi dan politik Negara asal serta faktor penarik seperti perkembangan eknomi dan politik yang pesat mendorong penghijrahan imigran ke Tanah Melayu. India tinggal di stet-estet dan kelapa sawit.dan orang India agama Hindu. Dengan itu. lahir satu kebudayaan yang unik. orang Cina mengurus perlombongan dan perdagangan. keadaan sosial mempengaruhi mereka. Furnival mendefinisikan masyarakat majmuk sebagai pelbagai bangsa yang berbeza wujud dalam satu kawasan politik tertentu iaitu wujud berdampingan tetapi berasingan. Dalam bahasa ketiga kaum bertutur dalam bahasa ibunda yang berlainan. Kegiatan ekonomi mengalami terpisah tempat kediaman.Dalam sifat mengembara dan perniagaan terutama bagi penduduk Kwangtung dan Fukien. sistem kekeluargaan matrilincal merupakan Adat Perpatih yang melahirkan konsep merantau kerana wanita berperanan besar pemilikan harta pusaka. Selain itu. terdapat juga kesan migrasi terhadap masyarakat majmuk di Tanah melayu. Oleh itu. Bagi India berladang getah dan perladangan lain. setiap kaum mengekalkan agama masing-masing seperti orang Melayu agama Islam. faktor penolak seperti sosial. kebanyakan imigran tidak menetap. sifat pengembara. setiap kaum mengikut kegiatan tertentu. Dari segi ekonomi. Orang Minangkabau. Akhirnya. Dengan membentuk organisasi sosial dan budaya yang berbeza. Cina tinggal di perlombongan dan Bandar pusat perniagaan. kegiatan ekonomi. pelayaran dan pengembara ini yang ada pada orang Bugis merupakan faktor penggalak proses migrasi di Tanah Melayu.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful