ΔιΜΗΝIΑιΟ

ΝΟMlΚΟ

ΠEPlO~KO

Τόμος 49ος

IΟΥΛIΟΣ - ΑΥΓΟΥΣΤΟΣ

ΤΕΥΧΟΣ 4 - ΕΤΟΣ 2008

ΙΑΡΘΡΑ - ΜΕΛΕΤΕΣ
Η Αρχή της Διαφάνειας και τα Προσωπικά Δεδομένα
ή οι ελεγκτικοί μηχανισμοί του Κράτους και η περίπτωση
των προσωπικών δεδομένων
Του ΑΝΤΩΝΗ

π. ΑΡΓΥΡΟΥ1

Δικnγόρoυ του πανεηιστημίου Αθηνών
1. Εισαγωγή
Στην εποχή που ζούμε η επιστήμη και τέκνολογία1 έχουν φθάσει σε τέτοια επίπεδα ηροάοου.
ώστε πλέον τα τεχνολογικά επιτεύγματα του σήμερα, αύριο να είναι πλέον ξεπερασμένα. Σήμερα η ανθρωπότητα περνά σε μια καινούργια εηοχπ ττκ ιστορίας τικ. είναι εποχή τικ -κοινωνκκ
ττκ πληροφορίας2•. Στη καινούργια αυτή εΠΟΧή,
εκτεταμένη εφσρμονά τικ τεχνολογίας των υπολογιστών και του διαδικτύου σε όλο και περισσότερετ όρασσιριότητεο του ανθρώπου δεν μπορεί

1. Εισπγηση στην δlημερΙδα

μοσκκ

δlοlκησης

και του

του Εθνικού Κέντρου δη·

Σώματος

γκτών δημόσιας δlοΙκησης (Καλαμάτα·
2. Ο όροτ σοτόο εμφσνίσθηκε

Εηlθεωρητών

-Ελε·

Ξάνθη· 20071.

στη Λευκή βίβλο της Ευ·

ρωπαϊκής Επιτροπής για την Ανάπτυξη, την σντσνωνισοκότοτσ και την Απασχόληση (DeIoΓ, 19931 Βλ εκτενώς Λ. Mnrρoυ

-το

δίκαιο

Σάκκοuλα 2002.

στην κοινωνία

ν' αφϋνει κανένα σοιόφορο. αφού οι κσεομερινές συνέπειες είναι για όλους συνταρακτικές. Το
δίκαιο και η απονομή τικ δικαιοσύνης δέχονται
ραγδαίες τκ επιπτώσεις των νέων τεχνολογιών σ'
ΟλόΚληρο τον κόσμο", Σε παγκόσμιο επίπεδο συντελείται μια αληθινπ επανάσταση που αγγίζει όλΟυς τους τομεκ του δημόσιου4 και ιδιωτικού βίο
ου και επηρεάζει τόσο την στσοισκό διαμόρφωση
ενότ καινούργιου κοεεστώτοτ στην οιομορφωσο
του δικαίου, όσο και τη οισμόρφωσσ άλλων οψσιαστικών και δικονομικών κανόνων απονομπς
τικ δικαιοσύνης. Σήμερα παρουσιάζεται και σισμορφώνεται στο σύγχρονο κόσμο μια νέα γενιά
δικαιωμάτων που έχουν σκέοη σιμε το δικαίωμα
πρόσβασης στην πληροφορία όσο β) και στη

τικ

πληροφορίας.,

έκδ.

3. Βλ. Avr. Αργυρού

.Η ΕΜΗΝΙΚΗ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ ΣΤΗΝ

ΚΑIΝΟΥΡΓιΑ ΕΠΟΧΗ. ΕΕργΔ 23(20061. 1393 επ.
4. Βλ. Ι. Ιγγflεζάκn
εκδ. Σακκουλα, 2000.

.Πληροφορική

κοι Δημόσιο Δίκαιο>,

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΙΚΑΙΟΙΥΝΗ

962

προστασία ττκ πληροφορίας από κακόβουλες ε·
νέργειες τρίτων γ) με το δικαίωμα σροσεοσ-κ
στα τεχνολογικά μέσα. ενώ τα ατομικά δικαιώματα
απειλούνται Μια νέα διαδικασία απονομής τικ δι·
κσιοσϋντκ νεννιετα αναπόφευκτα μετά από τκ
τεχνΟλογικές εξελίξεις που έχουν προκύψει. όπως
κι ένα νέος κλάδος της νομικής επιστήμης ονοπτύσσεται γοργά η νομική πληΡΟφοΡική.5
Η ανάπτυξη των νέων τεχνολογιώνδ και οι νέο
ες μορφεσ διαφήμισπς και ηλεκτρονικών συναλ·
λαγών και κυρίως η συλλογή πάσης φύσεως
πληροφοριών μέσω ηλεκτρονικών υπολογιστών7
οδήγησαν στην αυξημένη ζήτησπ προσωπικών
Πληροφοριών από τον ιδιωτικό και δημόσιο τομέα. Οι προσωπικές αυτές πλπροφορίες που σναφέρονται σε κάθε είδους δραστηριότητα. είτε
προσωπική είτε επαγγελματική του ατόμου. ονομάζονται προσωπικάδεδομένα.
Η διαφθορά αποτελεί παγκόσμια απειλή για τα
Έθνπ. πράγμα που oδr'iγησε στη υπογραφή οιεθνούς συμβάσεως των Ηνωμένων Εθνών κατά
της σιοφεορόο (2003).
Με οφορρή όμως. την αποκάλυψη γεγονότων
διαφθοράς στην δημόσια ζωή του τόπου μας αλ·
λά και διεθνώς. έχει ανοίξει μια τεράστια συζή·
τσσσ σχετικά με την δήθεν αντίθεσηθ του στομικού δικαιώματος τπς προστασίας των τιροοωηικών δεδομένων9 που απαντάται στη διάταξη του
άρθρου 9Α του Συντάγμστος'Ο και ττκ αρχπ τπς
διαφάνειας που απαντάται στπ διάταξη του άρθρου 10 παρ 3 του Συντάγματος για την ελεύθε·
ρη και αδιακώλυτη πρόσβαση στα διοικπτικά ένγραφα αλλά και στκ σιοτάεεκ των άρθρων 14 §
9. 29 § 2. 102 § 5. 103 § 7 Σ.
5. Έχει αναπτυχθεί
την εφαρμογή

σημαντικός

προβληματισμός

της νομικής ηληροφορικής

για

και μάλιατα σε

σχέση με τα ατομικά δικαιώματα.
6. Και ιδίως της πληροφορικής

και του διαδικτύου

ΙΙΝ·

TERNETJ.
7. Βλ. Καράκωστας Γ. -Δίκαιο και ιντερνε»,
8. Βλ: mv με αριθμό 2629/2006
σχετικά με την δημοσιοποίπση

Αθήναι 2003.

Απόφαση

ονομάτων

του ΣτΕ.

απαλλαγέντων

από την στρστευσσ ΙΝοΒ 2007.1991.
9. Βλ. Γέpoνrας Α. -Η προατασία του noftim
κτρονlκή

επεξεργασία

προσωπικών δεδομένων-.

προσωπικών του δεδομένων

σελ. 107.

1.1.1.. Η διαφάνεια αποσκοπεί στην αποκάλυ·
ψπ και στον ουσιαστικό έλεγχο σκ οράσικ των
δημοσίων αρχών. Με το νέο άρθρο 5Α § 1 Συντ.
το δικαίωμα αυτό συμπεριλι1φθηκε στο Κεφάλαιο
των Ατομικών Δικαιωμάτων. ενώ με το άρθρο 5
του ν. 2690/1999 (Κώδικας 'Διοικητικής Διαδικα·
σίας) ορίζονται οι προϋποθέσεις πρόσβασης του
πολίτη στα διοικητικά έννροφο. που επιτρέπεται
κατόπιν (γραπτής) οίιησικ του ενδιαφερομένου
και με τπ συνδρομή «εύλογου ενδιαφέροντος ιοονκεκριμέντκ προσωηικπς εννοωκ σκεσικ συνοεόμενικ; με το περιεχόμενο των διοικητικών στοιχείων. στα οποία ζητείται η πρόσβαση. (Βλ ΣτΕ
1214/2000. ΔΔ 2001.1201). προκειμένου περί δη·
μοσίων εγγράφων ή -ειδικού εwόμου ουμφέροντοο. προκείμενου περί ιδιωτικών εγγράφων.
Η αρχπτικ σισφονεκκ. παραπέμπει περαιτέρω
στη δυνατότητα ελεύθερης και αδιακώλυτης
σοόσεοσικ των πολιτών και στα εθνικά και κοινοτικά όργανα. όσο και στη διαφάνεια της λει·
τουργίας τους. Η διαφάνεια συνδέεται με το σίτημο των πολιτών για την ευρύτερη πρόσβαση
στις πληροφορίες και στα έγγραφα της Ευρωπα·ί·
κής 'ενωσικ και των μελών της'2 καθώς και για
την αυξημένπ συμμετοχή στη λΠψη αποφάσεων
η οποία θα συνέβαλλε στη δημιουργία σισευμοτος εγγύτητας με τπν Ένωση και τα κρότη μέλΠ.
1.1.2. Με το άρθρο 255 ττκ Συνθπκης για U1
ίδρυση τπς Ευρωπαϊκής Κοινότητας επιβεβαιώ .
ται το δικαίωμα πρόσβασης στα έγγραφα τ
Ε·
ρωπαϊκού κοινοβουλίου. του Συμβουλίο
Επιτροππςγια κάθε πολίτη τικ Ευρω α- • Έ ω-

Αθήνα·

κατοχύρωση του δι·

καιώματος προστασίας του πολίτη από mv επεξεργοσία των
και τικ

σε: Γ. παnαδnμnrρίσυ

του Συντάγματος

1.1. Η αρχή της διαφάνειας

11. Βλ. Το ζήmμα σκ

10. Βλ. Π.Δόvου -Η συνταγματική

οωοκ

Το ζήτημα ως σροτ τι ακριβώς πρέπει να γίνει
σε κάθε περίπτωση που σφορά τη συλλογπ και
τη χρπση προσωπικώνδεδομένων όπως και όταν
στα διοικητικά εννροφα ενσωματώνονται και
ηροσωπικά δεδομένα. είναι θέμα καθημερινπς
πρακτικπς στις δράσης τικ Διοικήσεωτ; και των ε·
λεγκτικών μηχανισμών του κράτοικ. Νομίζω ότι
το πρόβλημα σφορά την σωστή και οηοτεεεοροτική λειτουργία τικ Πολιτείας. αλλά και την ευρυθμη λειτουργία τικ Δημόσιας διοίκησης".

από ηλε·

Κομοmνή 2002.

τητης

49(2008)

και εκσυγχρονισμός

σντκπουακ

ανεξάρ·

Ιεπιμ.) Αναθεώρηση
των θεσμών-ο 2000.

.

Χών διαφά·

νειας και προστασίας τω
λύεται
ΝΕΙΑ

εκτενώς στο β βλio

υκ

κρατικής ΔΡόσης κο!

δεδομένων.
Σ. 8iΊαχόπouiΊoυ

ονσ-

ιΔΙΑΦΑ·

ροστοσία προσωπικών σε-

δομένων-ΕΚδόσεlς Αντ. Σάιο<ουλα 2007.
12. Βλ τον αροσφστο ν. 3448/2006
ΚΔΔlαδ. και άρθρο 16 του ν. 1599/1986.

και το άρθρο 5 του

49(2008)

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΙΚΑΙΟΙΥΝΗ

σικ και για κάθε φυσικό ή νομικό αρόσωηο που
κατοικεί ή έχει την καταστατική έδρα του σε ένα
κράτος μέλος.
Ο κανονισμός τικ 30ής Μαίου 2001 θέτει σε ισχύ αυτό το δικαίωμα πρόσβασης στα έγγραφα
των τριών κοινοτικών οργάνων. Διατηρεί όμως
δύο βασικές εεοιρεσεκ από την κύρια αρχή: τις
περιπτώσεις κατά τκ οποίες η άρνηση τικ ορόοεσοικ στα έγγραφα είναι θεμιτπ (κίνδυνος για
τη δημόσια 9σφάλεια, την άμυνα, τκ διεθνείς
σκέσεκ Κ.Τ.λ.1και τις περιπτώσεις κατά τκ οποίες
η πρόσβαση δεν είναι δεκτή <προστασία των εμπορικών συμφερόντων ενός ιδιώτη Κ.Τ.λ.I, εκτότ κι αν υπάρχει δημόσιο συμφέρον που ~ΙKαιολογεί τη δημοσίευση του εγγράφου.
Το άρθρο 255 ενσωματώθηκε στη συνθπκη το
1997, αλλά το Συμβούλιο και η Επιτροπή είχαν
ήδη εγκρίνει κώδικα δεοντολογίας από τον Δεκέμβριο του 1993. Ο κώδικας αυτός καθορίζει τις
κοινές αρχές των δύο οργάνων στο πλαίσιο τικ
δπλωσης ορ. 17 σχετικά με το δικαίωμα τικ πρόσεσοικ στην πληροφόρηση που προσαρτάται
στην τελική πράξη της ουνεηκτκ για την Ευρωπαϊκή Ένωση. Βάσει του κώδικα αυτού, τα δύο
όργανα ενσωμάτωσαν στον κανονισμό λειτουργίας τους ειδικές διατάξεις σχετικά με την πρόσβαση στα έγγραφά τους.
1.1.3. Με τκ διατάξεις του άρθρου 5 του Κώδικα Διοικητικής Διαδικασίας (Ν. 2690/19991, όηως και με εκείνες του ιιροϊωωσοντοο Ν.
1599/1986, καθιερώθηκε και υλοποιπθηκε η θεμελιώδης αρχή τικ δημοσιότητας και τικ διαφάνειας ττκ δράσεως τικ διοικήσεως, με την παροχή προς πάντα ενοισφερόμενο ττκ δυνατότητας
γνώσεως των διοικητικών εγγράφων, είτε με επιτόπια μελέτη αυτών, είτε με λήψη σντινράφων",
Παράλληλα σύμφωνα με το άρθρο 20 § 2 Σ καθιερώθηκε με το άρθρο 6 του ν. 2690/1999, το
δικαίωμα τικ προηγούμενης σκρόσοικ του διοιι κουμένου στις διοικητικές διαφορές'4. Ως διοικητικά έγγραφα, σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 5 νοούνται .όλα τα έγγραφα που συντάσσονται από δημόσιες υπηρεσίες», η παράθεση δε
στην § 1 ορισμένων διοικητικών εγγράφων είναι
ενδεικτική (Βλ ΣτΕ 527/1991, επί της όμοιας διατάξεως άρθρου 16 Ν. 1599/19861.
Για την θεμελίωση του δικαιώματος γνώσεως
των διοικητικών εγγράφων και των εξομοιουμέ-

963

νων με αυτά, απαιτείται η συνδρομή ευλόγου
ενδιαφέροντος του σιτοϋντοτυ. όπως προκύπτει
τόσο από τη ρητή διατύπωση του νόμου (<<κάθε
ενόισφερόμενοο) όσο και από την νομολογία
του Συμβουλίου τικ Επικρατείας και τις γνωμοοοτηοεκ του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους,
επί τικ διατάξεως του άρθρου 16 Ν. 1599/86
. (βλ. ΝΣΚ:130/20001.
Η αρμοδία Διοικητική Αρχή μπορεί να ορντιθεί'6 τπν ικανοποίηση του ως άνω δικαιώματος,
στις περιπτώσεις που τα έγγραφα αφορούν την
ιδιωτική
οικογενειακή ζωή τρίτου ή αν παραβλάπτεται οσορρητο". το οποίο προβλέπεται από ειδικές διατάξεις'θ. Επίσης, η Διοίκηση μπορεί
να αρνηθεί την χορήγηση των στοιχείων στκ περιατωσεκ που είνάι δυνατόν να δυσχεράνουν
ουσιωδώς την έρευνα δικαστικών, αστυνομικών
ή στρατιωτικών αρχών οκετικώτ με την τέλεση εγΚλήματος ή διοικητικής παραβάσεως.
Το ερώτημα που ανακύπτει είναι τι πρέπει να
πράξει η διοίκηση, όταν στα δημόσια έγγραφα
αυτά ενσωματώνονται προσωπικάδεδομένα.

n

2.1. Τι Είναι προσωπικά δEδollένιf9
Η προστασία των προσωπικών δεδομένων συναντάται στη διάταξη του άρθρου 9Α του ιωωοντος Συντάγματος σύμφωνα με την οποία: .Καθένας έχει δικαίωμα προστασίας από τη συλλογή,
επεξεργασία και χρήσπ, ιδίως με πλεκτρονικά μέσα, των προσωπικώντου δεδομένων, όπως νόμος
ορίζει. Η προστασία των προσωπικώνδεδομένων
διασφαλίζεται οσο ανεξάρτητη αρχή, ηου συγκροτείται και λειτουργεί, όπως νόμος ορίζει.Ο συνταγματικός νομοεετ-κ θέλησε να προστατεύσει τα πρόσωπα-φορείς του δικαιώματος,
έναντι της επεξεργασίας των προσωπικών δεδομένων. Η προστασία που εισάγεται, αφορά όχι
μόνον την επεξεργασία αλλά και την συλλογπ
προσωπικώνδεδομένων.

15. Βλ. 1214/2000 ΣτΕ, 205/2000 ΣτΕ.
16. Βλ. ΣτΕ 794/86.
17. Βλ. όμως και την 2139/1993

Απόφασπ τικ

ΟλΣΤΕ,

και την ΣτΕ 3943/1995.
18. Βλ: 3130/2000
συνεδριάσεων

ΣτΕ που αφορά το απόρρπτο των

του ΥπουΡΥικού Συμβουλίου

3677/07 Απόφαοπ υκ Ολομελείας
ισχύει κανένα απολύτως
νης, ούτε το σοόρρατο

ενώ με την

του ΣτΕ κρίθπκε ότι δεν

απόρρπτο έναντι

mc Δικαιοσύ-

των πρακτικών του Υπουργικού

Συμβουλίου.
19. Βλ: Π. Apμαμένroς·

13. Βλ: ΣτΕ 1140/2003.
14. Βλ. 103/2006,4597/2005,2740/2005

ΣτΕ.

Δεδομένα.,

8. ΣωmΡqnουffος:

Σάκκουλας 2005.

.Προσωπικά

ΕΜΗΝΙΚΗ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ

964

Στον εκτελεστικό του Συντάγματος Ν. 2472/
199720-Προστασία του ατόμου από την επεξεργασία δεδομένων προσωπικού χαρακτΠρα. ΙΦ.Ε.Κ.Α'
501, ορίζονται, μεταξύ άλλων, τα εξπς:
Αντικείμενο του νόμου Ν. 2472/1997 είναι η
θέσπιση των προϋΠΟθέσεων για την επεξεργασία
δεδομένων προσωπικού κοροκτήρο προς προστασία των δικαιωμάτων και των θεμελιωδών ελευθεριών των φυσικών προσώπων και ιδίως τικ
ιδιωτικής ζωής..
Για τους σκοπούς του νόμου Ν. 2472/1997
νοούνται ωτ: σ) -Δεδομένα προσωπικού κορσκσϊρο». κάθε Πληροφορία που αναφέρεται στο
υποκείμενο των δεδομένων Δεν λογίζονται ως
δεδομένα προσωπικού χαρακτήρα τα στστισωσκ
φύσεως συγκεντρωτικά στοιχεία, από τα οποία
δεν μπορούν πλέον να προσδιορισθούν τα υποκείμενα των δεδομένων.
βl .Ευαίσθητα δεδομένα21», τα δεδομένα που
αφορούν τπ φυλετικπ ή εθνικπ προέλευση, τα
πολιτικά φρονόμοτο. τις θρησκευτικέτ Π φιλοσοφικέο πεποιθπσεις, τη συμμετωσϊ σε ένωση,
σωματείο και συνδικαλΊστικπ οργάνωση, την υγεία, την κοινωνικπ πρόνοια και την ερωτυσϊ ζωή,
καθώς και τα σχετικά με ποινικές διώξεις Π καταδίκες, καθώς και στη συμμετοχή σε συναφείς με
τα ανωτέρω ενώσεις προσώπων22
γΙ .Υποκείμενο των δεδομένων», το φυσικό
πρόσωπο (βλ.: ΣτΕ 884/2005 Δνη 2006.10751 στο
οποίο αναφέρονται τα δεδομένα και του οποίου
η ταυτότητα είναι ννωστά Π μπορεί να εξακριβωθεί, δηλαδι1 μπορεί να προσδιορισθεί αμέσως Π
εμμέσως, ιδίως βάσει αριθμού τουτοτηττκ ή βάσει ενός ή περισσότερων συγκεκριμένων στοιχείων του χαρακτηρίζουν την υπόσταση του από
άποψη φυσικη. βιολογική, ψυχική, οικονομική,
πολιτιστική, πολιτική ή κοινωνικτ».
δ) -Επεξεργασία δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα. Ι.επεξεργασία»), κάθε εργασία ή σειρά
εργασιών που πραγματοποιείται, από το Δημόσιο
ή με ή χωρίς τη βοήθεια αυτοματοποιημένων μεθόδων και εφορμοωντοι σε δεδομένα προσωπικού χαρακτήρα, όπως η συλλογπ, η καταχώριση,
η οργάνωση, η διατήρησπ ή αΠΟθήκευση, η τροποποίηση, η εξαγωγή, η χρπση, η διαβίβαση, η
διάδοση Π κάθε άλλης μορφής διάθεση, η ουσκέ-

20. Όπωι: τροηοηοκϊθηκε
21. Ι. lγΥπεζάκπς:

με τον ν. 347112006.

Ευαίοθnτα

nροσωπικά

εκσ. Σάκκουλα 2004.
22. Βλ. άρθρο 18 παρ. 1 του ν. 3471/2006.

δεδομένα,

49(2008)

τιση ή ο συνδυασμός, η διασύνδεση, η δέσμευση
(κλείδωμα), η διαγραφπ, η κστοστοοφο.
ε) .Αρχείο δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα» «αρκεκ»). σύνολο δεδομένων προσωπικού
κοροκτορο. το οποία αποτελούν ή μπορεί να αποτελέσουν αντικείμενο επεξεργασίας, και το οποία τηρούνται είτε από το Δημόσιο ή από νομικό
πρόσωπο δημοσίου δικαίου ή ιδιωτικού δικαίου ή
ένωση προσώπωνΠ φυσικό πρόσωπο.
στ) .Υπεύθυνος επεξεργασίας», οποιοσδήποτε
καθορίζει το σκοπό και τον τρόπο επεξεργασίας
των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα, όπως
φυσικό Π νομικό πρόσωπο, δημόσια αρχή ή υπηρεσία ή οποιοσδι1ποτε άλλος οργανισμός. Όταν ο
σκοπός και ο τρόπος ττκ επεξεργασίας κσεοοιωνται με διατάξεις νόμου Π κανονιστικές διατάξεις
εθνικού ή κοινοτικού δικαίου, ο υπεύθυνος εηεξεργασίας ή τα ειδικά κριτήρια βάσει των οποίων
γίνεται η επιλογπ του καθορίζονται αντίστοιχα σπό το εθνικό Π το κοινοτικό δίκαιο
ζ) -Τρίτος-, κάθε φυσικό ή νομικό πρόσωπο,
δημόσια αρχπ ή υπηρεσία, Π οποιοσδήποτε άλ·
λος οργανισμός, εκτός από το υποκείμενο των
δεδομένων, τον υπεύθυνο το υποκείμενο των επεξεργασίας και τα πρόσωπα που είναι εξουσιοδοτημένα να επεξεργάζονται τα δεδομένα προ·
σωπικού χαρακτήρα, εφόσον ενεργούν υπό την
άμεση εποπτεία ή για λογαριασμό του υπεύθυνου εσεεερνσσκκ.
η) «ΑΠΟδέκτης»,το φυσικό ή νομικό πρόσωπο,
η δημόσια αρχπ ή υπηρεσία Π οτιοιοσόήηοτε άλλος οργανισμός, στον οποίο ανακοινώνονται ή
μεταδίδονται τα δεδομένα, ανεξαρτήτως αν πρό·
κειται για τρίτο Π όχι'
θ) «Συγκατάθεση. του υποκειμένου των όεόομένων, κάθε ελεύθερη, ρητή και ειδικn δπλωση
βουλι1σεως, ηου εκφράζετοι με τρόπο σσφή και
εν πλήρει επιγνώσει. και με την οποία, το υηοκείμενο των δεδομένων, αφού αροονουμένωο ενημερωθεί, δέχεται να αποτελέσουν αντικείμενο
εαεεερνσσκκ; τα δεδομένα προσωπικού καροκτιϊρο που το αφοροϋν. Η ενημέρωση αυτή τιεριλαμβάνει πληροφόρηση τουλάχιστον για το σκοπό της ειιεεερνσοκκ, τα δεδομένα ή τις κστηνορίες δεδομένων που σφορά η επεξεργασία, τους
αποδέκτες ή τις κστηνορίεο αποδεκτών των δεδομένων προσωπικού κοροκτόοο. καθώς και το
όνομα, την επωνυμία και τη διεύθυνση του υπεύθυνου εηεεερνοσκκ και του τωων εκτιροσώπου του. Η συγκατάθεση μπορεί να ανακληθεί οποτεδήποτε, κωρκ; αναδρομικό αποτέλεσμα.

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΙΚΑΙΟΙΥΝΗ

49(2008)

1. Τα δεδομένα προσωπικού κοροκτϋοσ για να
τύχουν νόμιμης επεξεργασίας πρέπει:
Να συλλέγονται κατά τρόπο θεμιτό και νόμιμο23 για κοεορισμένουτ. σοφεκ και νόμιμους
σκοπούς και να υφίστανται θεμιτπ και νόμιμη επεξεργασία εν όψει των σκοπών αυτών
Προϋποθέσεις εηεεεονσσιο« 1. Επεξεργασία
δεδομένων προσωπικού κορσκτάρσ επιτρέπεται
μόνον όταν το υποκείμενο των δεδομένων έχει
δώσει τη συγκατάθεση του. 2. Κατ' εξαίρεση επιτρέπεται η επεξεργασία και κωρκ τη συγκατάθεση, όταν: Η επεξεργασία είναι αναγκαία για την
εκπΜρωση υποχρεώσεως του υπεύθυνου επεξεργασίας, η οποία επιβάλλεται από το νόμο. Η
επεξεργασία είναι απολύτως αναγκαία για την ικανοποίηση του έwομου συμφέροντος που επιδιώκει ο υπεύθυνος εσεεερνοσκκ n ο τρίτος ή οι
τρίτοι στους οποίους ανακοινώνονται τα δεδομένα και υπό τον όρο ότι τούτο υπερέχει προφανώς
των δικαιωμάτων και συμφερόντων των προσώπων στα οποία αναφέρονται τα δεδομένα και δεν
θίγονται οι θεμελιώδεις ελευθερίες αυτών•.
Γνωστοποίηση. 1. Ο υπεύθυνος επεξεργασίας
υποχρεούται να γνωστοποιήσει εγγράφως στην
ΑΡχή τη σύσταση και λειτουργία αρχείου ή την έναρξη τικ επεξεργασίας. 2. Με τη γνωστοποίηση
της οροηνοϋμενικ παραγράφου ο υπεύθυνος επεξεργασίας πρέπει σαοροπητωτ να δηλώνει: Το
ονοματεπώνυμο ή την επωνυμία ή τον τίτλο του
και τη διεύθυνση του.
Απαλλαγή υηωφέωσικ
ννωστοσοηισοτ και
λήψης άδειας: 1. Ο υπεύθυνος εσεεερνσσκκ απαλλάσσεται από την υποχρέωση ννωστοτιοηισης του άρθρου 6 και από την υποχρέωση λήΨης
άδειας του άρθρου 7 του Ν.2472/1997 στις σκόλουθες περιπτώσεις: 1) Όταν η επεξεργασία
πραγματοποιείται αποκλειστικά για σκοπούς που
συνδέονται άμεσα με σχέση εργασίας ή έργου ή
με παροχή υπηρεσιών στο δημόσιο τομέα και είναι αναγκαία για την εκπΜρωση υποχρέωσης
που επιβάλλει ο νόμος ή για την εκτέλεση των
υποχρεώσεων από τις παραπάνω οκεσεκ και το
υποκείμενο έχει οροσνοψμένωο ενημερωθεί, 2)
Εάν τα δεδομένα ανακοινώνονται σε τρίτους, το
υποκείμενο ενημερώνεται για την ανακοίνωση
πριν από αυτούς.
Η συγκέντρωση και επεξεργασία δεδομένων
προσωπικού χαρακτήρα αποτελεί έναν από τους

965

μεγαλύτερους κινδύνους επέμβασης στην προσωπική σφσίρσ και στην ιδιωτικπ ζωή του ατόμου. Κάθε δραστηριότητα του σύγχρονου ανθρώπου γίνεται καθημερινά αντικείμενο εηεεεργασίας και ανάλυσης γεγονός που χρήζει αντιμετώπισης και νομικπ κστωωρωσικ πράγμα που έγινε με τον ν. 2472/97 που αναλύεται ανωτέρω
επιγραμματικά, η εφαρμογή του οποίου απαιτεί
την τιϊρηοη των ακόλουθων αρχών:
2.1.1.

Οι αρχές προστασίας των προσωπικών δικαιωμάτων

Σύμφωνα με τις ανωτέρω διατάξεις του ,Συντάγματος και του εκτελεστικού του νόμου η επεξεργασία των δεδομένων πρέπει να γίνεται κάτω από συγκεκριμένες αρχές:
Α) Η επεξεργασία είναι νόμιμη, ως μέσο εεοπηρέτησης ενότ συγκεκριμένου νόμιμου σκοπού.
Β) Η αρχή της αναλογικότητας πρέπει να εφαρμόζετσι για να γίνεται σαφές κατά πόσον η
επεξεργασία είναι αναγκαία.
ΓΙ Η ακρίβεια των δεδομένων είναι ουσιώδές
στοιχείο τικ νομιμότητας τους.
Δ) Πρέπει να τηρούνται όλες οι αρχές του νόμου από το υπεύθυνο επεξεργασίας.
Ε) Υπάρχει αυξημένη προστασία στα ευαίσθητα δεδομένα24 για τα οποία κατ' αρχπν δεν επιτρέπεται η επεξεργασία25, αλλά η κάμψη της εηιτρέπεται για νομίμους λόγους και οπωσόΠποτε
με άδεια της ΑΡΧΗΣ.
ΣΤ) Η συγκατάθεση του υποκειμένου είναι βασικός λόγος επιτρεπτής επεξεργασίας δεδομένων, όπως και η αντίθεση του, είναι βασικός λόγος μη επιτρεπτής εοεεερνοσκκ δεδομένων.
Αυτά τα δικαιώματα προϋποθέτουν ενημέρωση του υποκειμένου, ώστε: 1) να πληροφορείται
την επεξεργασία δεδομένων που το αφορούν και
2) να μπορεί να λάβει γνώση δεδομένων ηου το
σφοροϋν.
Ζ) Τα προσωπικά δεδομένα πρέπει να τηρούνται με ασφάλεια και εμπιστευτικότητα.
Για την αμεσότερη και ταχύτερη προστασία
των πολιτών από την επεξεργασία προσωπικών
δεδομένων θεωρήθηκε αναγκαία η ίδρυση μιας
Ανεξάρτητης ΑΡχής που θα εποπτεύει και θα ασχολείται αποκλειστικά με αυτό το αντικείμενο.
24 Σύμφωνα άλλωστε και με το άρθρο 14 και 8 της ΕΣΔΑ, βλ: Ι. Σαρμά.Η

νομολογία

του ΕΔΔΑ. 1998, σελ. 445,

επ.
23. Σημαίνει όυ η εηεξεργασία

θα είναι νόμιμη μόνον αν

πλπρούνται οι νόμιμες οροοσοεεσεκ

που ρητά ορίζονται.

25. Βλ. Απόφαση
2000.

της Αρχής, 100/2000

και 510/171

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΙΚΑΙΟΙΥΝΗ

966

Η αρχή αυτή, που ιδρύθηκε με τον ν. 2472/97
και ονομάστηκε «Αρχπ Προστασίας Προσωπικών
Δεδομένων- έχει ποικίλες ορυοοιότητετ μεταξύ
των οποίων είναι να εκδίδει Οδπγίες26και αποφάσεις27 και να γνωμοδοτεί για κάθε ρύθμισπ που
σφορά την επεξεργασία και προστασία δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα.
Η συνταγματικπ αποστολή τπς ΑΡχής Προστασίας Προσωπικών Δεδομένων είναι π διασφάλιση
του ατομικού δικαιώματος, n τήρπσπ των κανόνων προστασίας και ο έλεγχος σεβασμού των
αρχών αυτών28.
26. 1) Η ΟδηγΙα 1122.2000 για τα κλειστά
τηλεόρασης

και 2) Η ΟδηγΙα 115/2001

σΙα δεδομένων

κυκλώματα

για τους σκοηούς τικ

ομεσικ

εμηορίας ή διαφήμισης

διαπΙστωσπς πιστΟληΠΌκής ικανότητας.

120/2001

για την

επεξεργασΙα

και

2) Η Απόφαση

Προσωπικών Δεδομένων

σκευκά την παροχή υππρεσιών καρτοκινητής mλεφωνίας
Η Απόφασπ 1469.2000 για τη συλλογή
μένων από ετοιρείες

3)

προσωπικών δεδο-

mλεπικοινωνιακών

δραστηριοτήτων.

4) Η Απόφασπ 147/2001 για την χρήση ευαίσθπτων δεδομένων ενώπιον δικαστηρίου 51 Η Απόφασπ 510.2000 για mv
έκδοσπ των νέων δελτίων αστυνομικής τσοτοτσακ
ηόφαση

637.2000 για σύστημα

6)Η Α-

διaχεΙρισπς τηλεφωνικών

Κλήσεων σε επαγγελμΟΌκό χώρο. 7) Η Απόφασπ 65/2001
για τα πιστΟΠΟΙΠΌκά ουωνενεισσκ κστόστοσικ που εκδΙδουν οι δήμοι. 8) Η Απόφαση 66/2002 για την επεξεργασΙα
δεδομένων

από Υπουργείο Μεταφορών

και Συγκοινωνιών.

9) Η Απόφασπ 67/2002 σχεΌκά με την επεξεργασία προσωπικών δεδομένων
μων, εκ μέροικ

συλληφθέντων

ή κστοωτοομενων

ατό-

mc ΑστυνομΙας και για ανακοίνωση δεδο-

μένων σε αστυνομικά δελτία. 10) Η Απόφαση 8/2003 οκετικά με mv πρόσβαση τρίτου σε δεδομένα ετοφεκκ κινητής
τηλεφωνίας

2.1.2.

για mv εηεξεργα-

27. 11 Η Αηόφαση 50/2000 σχετικά με τους όρους για

υκ

Για τπν επεξεργασία και συλλογή προσωπικών
δεδομένων είναι απαραίτπτπ άδεια από τπν ΑΡχή
Προστασίας Προσωπικών Δεδομένων. Οι Οδπγίες
για την χορήγπσπ άδειας επεξεργασίας αναλύονται στην Κανονιστική Πράξη 1/1999 τπς -Αρχής
Προστασίας Προσωπικών Δεδομένων» σχετικά με
την ενημερωσσ υποκειμένου των δεδομένων
κατ' άρθρο 11 Ν. 2472/1997 και στην Απόφασπ
408/1998 της Αρχής Προστασίας Αροσωπικών
Δεδομένων, σχετικά με τπν ενιιμέρωοη υποκειμένων επεξεργασίας δεδομένων προσωπικού
χαρακτήρα δια του τύπου.

των εργαζομένων.

mv νόμιμη εηεξεργασΙα δεδομένων ηροσωηικού χαρακτήρα

για άσκηση δικαιώματος υπεράσπισης ενώπιον

δικαστηρΙου. 11) Η Απόφαση 9/2003 για τους αναλυτές βιομετρικής τεχνολογΙας

σε εγκαταστόσεις

υψηλού

κινδύνου

του Μετρό. 12) Η Απόφαση 11/2003 για mv πρόσβασπ ενηλίκων υιοθετημένων

τέκνων σε ευαΙσθητα

προσωπικά δε-

δομένα των βιολογικών γονέων. 13) Απόφαση 34/2007 είναι ευαΙσθητα δεδομένα τα στοιχεΙα ηου αναφέρονται

στην

κοινωνική ασφάλιση και επιδότηση ανεργίας.
28. Η Γνωμοδότηση

71/2002 σχετικά με την ετιεεερνο-

σΙα προσωπικών δεδομένων
της ταυτότητας

στην αυτόμστη

του συνδρομητή

ψηφιακά δΙκτυα ενοποιημένων
Η Γνωμοδόmση

78/2002

καλούσας

υηηρεσιών

αναvνώριση
γραμμής

για τις προϋποθέσεις

στσϋρωοτκ ηροσωπικών δεδομένων
ρής τηλεφωνίας.

σε

IISDN).
δια-

στο χώρο της σταθε-

49(2008)

Ιστορική εξέλιξπ τπς προστασίας των προσωπικών δεδομένων- π προστασία στο κοι·
νοτικό και εθνικό δίκαιο

2.1.2.1. Η Ευρωπαϊκή Σύμβασπ Δικαιωμάτων
του Ανθρώπου (ΕΣΔΑ) ωιονράφηκε στη Ρώμη
στις 4/11/1950 μεταξύ των κρατών μελών του
Συμβουλίου τικ Ευρώπης και τέθηκε σε ισχύ τον
Σεπτέμβριο του 1953. Αηέβλεπε να ενισχύσει την
τιροστσοία των δικαιωμάτων που ανσφεροντον
στπν Σχετική οικουμενική Διακήρυξη, που είχε
ψαφίσε: το έτος 1948 η Γενική Συνέλευσπ των Ηνωμένων Εθνών. Δημιουργήθηκε, έτσι, το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου και προβλέπεται η ενώπιον του ατομική
ηοοσφυνή. αφού σροηνοψμένωτ εξαντληθούν τα
ένδικα μέσα στα εθνικά δικαστήρια. Η σύμβαση,
όπως είναι γνωστό, κυρώθηκε από το Ελλπνικό
κράτος με το Ν. 2329/1953 και29τέθηκε ξανά σε
ισχύ με το Ν.Δ. 53/1974. Έκτοτε αποτελεί μέρος
ττκ Ελλπνικής έννομπς τάξης, με υπερέχουσα ισχύ έναντι των κοινών νόμων, ως διεθνής σύμβαση (άρθρ. 28 § 1 του ΣΙ.
Το άρθρο 8 τικ ΕΣΔΑαναφέρεται στο σεβασμό
τπς ιδιωτικπς και οικονενεισκήτ ζωής, χωρrς ειδική αναφορά του δικαιώματος προστασίας των
προσωπικώνδεδομένων. Σύμφωνα με την νομολογία του Δικαστηρίου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων
το άρθρο 8 ΕΣΔΑερμηνεύθηκε ώστε τα προσωπικά δεδομένα να θεωρηθούν ειδικότερη εκφονση του γενικού δικαιώματος στην προστασία της
ιδιωτικής ζωής.30
2.1.2.2. Η τεχνολογική επανάσταση τπς πληροφορυσκ και επικοινωνιών και των επιπτώσεων

Η Γνωμοδότηση 86/2001 σχετικά με την είσοδΟ και παραμονή αλλοδαπών στην ελληνική
Η Γνωμοδότηση
νετικού

υλικού

ποινικής δίωξπς.

29. Μετά τη καταγγελία

επικράτεια.

15/2001 σχετικά με. την ανάλυση γε-

για σκοπούς εξιχνίασης

εγκλημάτων

και

της από το δικτατορικό

κσεε-

στωτ.
30. Το δικαστήριο έχει εκδώσει μεγάλο αριθμό αποφάσεων.

49(2008)

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΙΚΑΙΟΙΥΝΗ

τους στην προστασία ττκ ιδιωτικπς ζωπς, υποχρέωσε τα κράτπ μέλη του Συμβουλίου τικ Ευρώππς στην υπογραφπ τικ 108/28.1.1981 Σύμβασης του Συμβουλίου τπς Ευρώπης για τη προστασίσ των ηροσώπων έναντι της σιπομστοαοηιμένης επεξεργασίας των δεδομένων προσωπικού
κορσκτάρσ που κυρώθηκε από όλα τα κράτη μέλπ τικ Ε.Ε. Η Σύμβασπ αυτπ που ισχύει τόσο
στον δημόσιο όσο και στον ιδιωτικό τομέα.
2.1.2.3. Το ετοτ 1977 με Κοινπ ΔΠλωσπ το
Συμβούλιο, το Κοινοβούλιο και η Επιτροππ διακπρυξαν ηανηγυρικά ότι οφείλουν κατά την άσκηση των καθηκόντων τους να σέβονται τα ανθρώπινα δικαιώματα, όπως αυτά κατοχυρώνονται
στα εθνικά συντάγματα των κρατών μελών και
στην ΕΣΔΑ. Η ίδια διατύπωση επαναλαμβάνεται
στην Ενιαία Ευρωπαϊκπ Πράξη (το πρώτο κείμενο
που τροποποίησε ουσιαστικά τκ Συνθπκες) του
έτους 1987.
2.1.2.4. Στις 24 οκτωβρίου 1995 το Ευρωπαϊκό
κοινοβούλιο και το Συμβούλιο θέσπισαν την οδηγία 95/46 για την προστασία των φυσικών
προσώπων έναντι τικ εαεεερνοσκκ δεδομένων
προσωπικού κορσκτόρσ και για την ελεύθερη κυκλοφορία των δεδομένων αυτών. Πρόκειται για
ένα από τα πληρέστερα παγκοσμίως κείμενα για
την προστασία προσωπικών δεδομένων, το οποίο
δεσμεύει τα κράτπ μέλη της Ε.Ε. να εισαγάγουν
και να εφαρμόσουν ένα συγκεκριμένο νομικό σύστημα.
2.1.2.5. Υπό την ισχύ του Συντάγματος του
1975 προστατεύονταν η ιδιωτικπ και οικογενειακή ζωή, δεν υππρχε όμως πρόβλεψη για την προστασία των προσωπικών δεδομένων. Είχε, όμως,
κριθεί αυτό από το ΣτΕ ότι στην ιδιωτικπ ζωπ περιλαμβάνονταν, μεταξύ άλλων και προστατεύονταν κάθε τι που αφορά την υγεία του προσώπου, οι ερηοκευτκέτ του πεποιθπσεις, η οικονενειακπ συμπεριφορά του και η ερωτική του ζωΠ.
Άλλωστε, το δικαίωμα στην προστασία από την
επεξεργασία δεδομένων προσωπικού κσροκσϊρο
μπορούσε να θεμελιωθεί και επί των συνταγματικών διατάξεων σεβασμού υκ αξίας του ανθρώπου
και της ελεύθερης ανάπτυξης της ηοοσωωκοτοτας που προστατεύονται εξ άλλου και με την
σύμβαση για τα ανθρώπινα δικαιώματα (ΕΣΔΑ).
2.1.2.6. Το έτοο 1995 εκδόθπκε π γνωστή οδπγία 95/46 του Ευρωπαϊκού κοινοβουλίου και
του Συμβουλίου προς τα Κράτη - μέλπ «για την
προστασία των φυσικών προσώπων έναντι τικ επεξεργασίας δεδομένων προσωπικού κορσκτιϊρο

967

και για την ελεύθερπ κυκλοφορία των δεδομέ·
νων αυτών», π οποία και τα υποχρέωσε να θέσουν σε ισχύ τκ αναγκαίες νομοεετικέτ κσνονιστικές και διοικπτικές οιστάεεκ για να συμμορφωθούν προς το περιεχόμενό τικ.
Το Ελληνικό κράτος συμμορφώθπκε με τπν ως
άνω επιταγπ και εξέδωσε τον Ν. 2472/1997 σιερί
προστασίας του ατόμου από την εηεξεργασία
δεδομένων προσωπικού κοροκτηρο» και ίδρυσε
τη ανεξάρτητη Αρχή ηοοστοσκκ Προσωηικών
Δεδομένων με οκοηό την εηοητείο και έλεγχο
τικ τπρησης του νόμου αυτού, καθώς και άλλων
ρυθμίσεων όπως αυτών του Ν. 2774/1999 για τις
δημόσιες τηλεπικοινωνίες, όπως επίσης και την
ενάσκηση των ορμοοιοτάτων που κάθε φορά της
ανατίθενται.
2.1.2.7. Με το ψήφισμα τικ r Αναθεωρητικπς
ΒουλΠς των ΕλλΠνων ττκ 6πς Απριλίου 2001
προστέθηκε στο Σύνταγμα η διάταξη του άρθρου
9Α με την οποία η προσταοία των προσωπικών
δεδομένων στην Ελλάδα κατοχυρώθηκε και συνταγματικά31.
2.1.2.8. Σύμφωνα με το άρθρο 286 τπς Συνθπκικ για την ΕΚ, π Κοινότητα αυτοδεσμεύεται να
τηρεί και η ίδια τπν Οδηγία. Σύμφωνα με την οδηγία ουτή. «προσωπικά δεδομένα- είναι κάθε
Πληροφορία που αναφέρεται σε έναν άνθρωπο,
η ταυτότητα του οποίου μπορεί να προσδιοριστεί. Καμία χρπση (-επεξεργασία») αυτών των
δεδομένων δεν επιτρέπεται, αν ο σκοπός τικ δεν
είναι νόμιμος, θεμιτός και καθορισμένοι; Για να
είναι νόμιμη η χρπση πρέπει τα δεδομένα να είναι κατάλληλα, ακριβή, ουνοφή προς τον σκοπό
συλλογπς και χρπσης και όχι περισσότερα από όσα χρειάζονται ενόψει αυτού του σκοπού. Η xρnση των δεδομένων για άλλο σκοπό από αυτόν
που αρχικά συγκεντρώθηκαν, απαγορεύεται! Επίσικ δεν πρέπει να διατηρούνται για χρονικπ
διάρκεια πέραν από την αναγκαία για τπν εξυπηρέτησα του σκοπού για τον οποίο έγινε η συλλογή (άρθρο 5).
2.1.2.9. Αξίζει να ξέρουμε ότι η ΕυρωπαϊκπΈνωση για λόγους δημόσιας ασφάλειας, έχει εκδώσει την Οδηγία διατπρησπς τπλεπικοινωνιακών
δεδομένων για αντεγκλητικούς σκοπούς (Οδηγία
2006/24/ΕΚ). Το ΔΕΚ με τπν 30.5.2006 Απόφασπ
του ΙUΠOθέσεις 317/04, 318/04) επελΠφθη του
ζητπματος διαβίβασπς και επεξεργασίας προσω31. Βλ: ΒενΙζέπος Ε.. Το αναθεωρητικό
θπνα 2002.

κεκτημένο,

Α·

ΕΜΗΝΙΚΗ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ

968

πικών δεδομένων επιβατών αεροπορικών μετσφορών στκ ΗΠΑ. Στπ Ευρωπαϊκπ Ένωσπ υπάρχει
ένας νέος κοινοτικός εεσμότ: του Ευρωπαίου Επόπτπ Προστασίας Δεδομένων, ο οποίος αποτελεί τπν αρμόδια ανεξάρτπτπ αρχπ τπς ΕΕ.

3. Το πρόβλημα τπς εφαρμογής των δύο αρΧών:Διαφάνειας - προστασίας δεδομένων:
3_1_Η ννώαπ των διoικnrιKών εγγραφών και π
ΠΡοιπααία των προσωπικών δεδΟμένων:
3.1.1_ Με τις διστάξεις του32 Ν. 2472/1997, οι
οποίες αποτελούν μετσφορά των διατάξεων τπς
Οδπγίας 94/56/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου
και του Συμβουλίου τπς 24.10.1995 «για τπν προστασία των φυσικών προσώπων έναντι τπς επεξεργασίας δεδομένων προσωπικού κορσκτόρο και
για τπν ελεύθερπ κυκλοφορία των δεδομένων
αυτών» (ΕΕΙ 281/23.11.1995 σ. 311, θεσπίσθπκαν
οι προϋπΟθέσεις εσεεερνσσκκ των δεδομένων
προσωπικού κοροκτορο. προς διασφάλισπ τπς
προστασίας των θεμελιωδών ατομικών δικαιωμάτων, και ιδίως τπς ιδιωτικπς ζωπς, που προβλέπεται επίσπς στο άρθρο 8 τπς κυρωθείσας με το Ν.Δ.
53/1974 και έωυσοο υπερνομοθετικπ ισχύ (άρθρο
28 παρ. 1 του Συντάγματοςl ΕυρωπαϊκπςΣύμβασπς Δικαιωμάτων του Ανθρώπου, αλλό και στις
γενικές ορκέτ του Κοινοτικού Δικαίου.
3.1_2. Από την διατύπωση, αλλά και από το όλο πνεύμα και τον σκοπό των διατάξεων του Ν.
2472/1997 προκύπτει, ότι το αντικείμενο του νομοεετοιιοτοο αυτού, που αναφέρεται στπ θέσπιση των προϋποθέσεων για την προστασία του ατόμου και ιδίως τικ ιδιωτικπς του ζωπς από τπν
επεξεργασία δεδομένων προσωπικού κοροκτάρο.
είναι διαφορετικό από εκείνο, το οποίο ρυθμίζεται από τπν διάταξπ του άρθρου 5 του Κώδικα
Διοικπτικής Διαδικασίας, που σφορά στο δικαίωμα προσβάσεως σε έγγραφα.
Συγκεκριμένα οι οιστσεεκ του Ν. 2472/1997
έχουν ως σκοπό τπν προστασία του ατόμου
από την επεξεργασία33 δεδομένων προσωπικού
χαρακτήρα, όπως αυτά νοούνται από τις ίδιες
διατάξεις. Οι αυτές όμωτ διατάξεις (άρθρο 2 περ.
δΊ δίδουν σαφώς την έννοια τπς -επεξεργασίας,,34,που είναι απαγορευμένη και ως τέτοια
32. Όπως έχουν ερμηνευθεί

μέ την υη' αριθμό 727/

2001 ΓνωμΟδότηση υκ Ολομέλειας
λίου του κράτουτ.

του Νομικού Συμβου-

θεωρούν κάθε εργασία ή σειρά εργασιών που
πραγματοποιείται από το Δπμόσιο και λοιπά
νομικά πρόσωπα n ενώσεις προσώπων n φυσικό πρόσωπο με ή χωρίς τπν βοπθεια αυτοματοποιπμένων μεθόδων και εφαρμόζονται σε
δεδομένα προσωπικού κοροκτάρσ. όπως π συλλογπ, π καταχώριση, π οργάνωσπ, n διατήρηση Κ.λ.Π.
Δπλαδή οι πιο πάνω διατάξεις για να τύχουν
εφαρμοντϊσ θα πρέπει να υπάρχει -επεξεργασίαπροσωπικών δεδομένων και προς τον σκοπό που
διαγράφουν ουτέο. Τούτο, άλλωστε, ρπτά ορίζεται στην παρ. 1 του άρθρου 3 του ίδιου νόμου που
διαλαμβάνει ότι, -οι διατάξεις του παρόντος νόμου
εφορμόωντοι στπν εν όλω ή εν μέρει αυτομστοποιπμένη επεξεργασία, καθώς και στπν μπ αυτοματοποιημένπ επεξεργασία δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα, τα οποία περιλαμβάνονται ή πρόκειται να περιληφθούν σε αρχείο".
3.1.3. Οι διατάξεις του άρθρου 5 του Κώδικα
Διοικπτικπς Διαδικασίας έχουν τελείως οιαφορετικό σκοπό:
ΑΙ θεσμοθετούν τη διαφάνεια στκ ενέργειες
τικ Διοικήσεως,
ΒΙ Δίνουν το δικαίωμα σε κάθε τρίτο, που έχει
εύλογο ενδιαφέρον n έννομο ουμφέρον. να
λαμβάνει γνώση των διοικπτικών εγγράφων
ιδιωτικών εγγράφων που φυλάσσονται στις δπμόσιες υπηρεσίες και τούτο για να προασπίσει
νόμιμα συμφέροντα του και όχι, βέβαια για 0πoιαδr1πoτε -επεξεργασία- επί αυτών.
3.1_4. Το απαραβίαστο τπς Ιδιωτικής ζωής στο
άρθρο 9 § 1 εδάφ. β' Συντ. αφορά την απαγόρευση τπς δπμοσιοποιήσεως τπς ιδιωτικής ζωής,
η οποία ορίζεται σε αντιδιαστολή με τπ δπμόσια
ζωή, δπλ. την κοινωνική ή επαγγελματική ·ζωή
του ατόμου, που συμπεριλαμβάνει τις οκεσεκ
του ατόμου με ανοικτό κύκλο προσώπων, ενώ π
οικονενειοκη ζωή σφορά τπ ουμαεριφορά του ατόμου ως μέλους ορισμένπς οικογένειας. Υπό
τπν έννοια αυτή, η επαγγελματική όροσαιριότητα δεν εμπίπτει στο απόρρπτο τπς ιδιωτικής και
οικονενειοοκ ζωπς και, συνεπώς, δεν δύναται
να έχει εν προκειμένω εφσρμονά π απαγόρευση
τιρόσεοσικ στα διοικπτικά έννροφσ.
Δικαίωμα γνώσπς των διοικπτικών εγγράφων
έχει, σύμφωνα με το νόμο, κάθε -ενοιοφερόμενοο και, συνεπώς, δεν απαιτείται ο αιτών να αποδείξει έννομο ουμφέρον=. Η νομολογία κάνει

n

33. Βλ. 2254/2005 ΣτΕ.
34. Βλ. ΑΠ 1770/2005.

49(2008)

35. Βλ. ΣτΕ 205/2002.

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΙΚΑΙΟΙΥΝΗ

49(2008)

1
!

λόγο για -εύλογο» ενδιαφέρον του αιτούντος, εισάγοντας έτσι μια πρόσθετη προϋπόθεση που
δεν προβλέπεται στο νόμο, η οποία, σύμφωνα με
την επιστήμη, δεν επιτρέπεται να χρησιμοποιηθεί
για την εισαγωγή του έννομου συμφέροντος ως
προϋπόθεσης νια την ικανοποίηση του δικαιώματος ορόσεοωκ στα διοικητικά έγγραφα. Η αρχή
που παρέχει πρόσβαση στα διοικητικά έγγραφα
πρέπει να εφαρμόσει τους κανόνες του ν. 2472/
199736.Συνεπώς, πρέπει να τηρούνται οι διατάξεις
των άρθρων 4 και 5 ν. 2472/1997. ενώ ειδικώς για
τα ευαίσθητα δεδομένα37• το άρθρο 7.
3.1.5. Σύμφωνα με το άρθρο 25 § 4 του Οργανισμού Δικαστηρίων. Εισαγγελέας Πρωτοδικών
δικαιούται να παραγγέλλει38 στις υπηρεσίες του
δημοσίου, των νομικών προσώπων δημοσίου δικαίου, των οργανισμών κοινής ωφέλειας και όλων φορέων του δημόσιου τομέα. να χορηγήσουν εννοσφο. όταν το ζητήσουν νομικά ή φυσικά πρόσωπα. Η χορήγηση ευαίσθητων πληροφοριών από τον υπεύθυνο επεξεργασίας προς τον
εκάστοτε αιτούντα όταν θίγει ευαίσθητα προσωπικά δεδομένα ή το δικαίωμα τπς ιδιωτικής ζωής
πρέπει πάντοτε να πρέπει να τπρούνται οι διαδικαστικές αροϋσοεέοεκ που προβλέπονται στο ν.
2472/1997. και να ζητείται άδεια από τπν Αρχή
για την επεξεργασία ευαίσθπτων δεδομένων. πέραν τικ εισαγγελικής παραγγελίας, από τον υπεύθυνο επεξεργασίας39, (άρθρο 7 § 3 εδάφ. α'
ν. 2472/1997). Και ακόμη. πρέπει να ενημερώνεται το' υποκείμενο των δεδομένων. σύμφωνα με
τη διάταξη του άρθρου 11 § 3 ν. 2472/1997.
Αιτήματα χορήγησης εγγράφων υποβάλλονται
πριν από την άσκηση ποινικής δίωξης. αλλά στο
πλαίσιο προανάκρισπς ή σνσκριωκ. κατά το άρθρο 261 ΚΠΔ. Σύμφωνα με τπ διάταξη αυτήν, εφόσον διεξάγεται ανάκριση, ο εισαγγελέας και ο
ανακριτής ή ο ανακριτικός υπάλληλος δικαιούται
να ζητήσει από τους δπμόσιους υηαλλΠλους και
τα λοιπά αναφερόμενα στο άρθρο 212 ΚΠΔ πρόσωπα, να του παραδώσουν οποιαόΠποτε έγγραφσ, δημόσια ή ιδιωτικά.

36. Βλ. ΣτΕ 2252/2005.
37. Βλ. 8ενιζέπος Ε: Σχόλιο στη 510/2000 Απόφαση mς
Αρχής Προστασίας Δεδομένων

τουτόυιτετ.

Προσωπικού Χαρακτήρα για

ΤοΣ 2000, σελ. 93 επ.

38. Διαφορετικό

ζήτημα είναι όταν ο Εισαγγελέας

βιβάζει απλώς το αίτημα,

τότε

δια·

δεν υπάρχει υηωφέωοη

συμμόρφωσπς.
39. Βλέπε:1612004 Απόφαση mς Αρχής.

969

3.1.6. Η ανάλυση του προβλήματος ειδικότερα:

3.1.6.1. Γνώσπ εγγράφων που αφορούν προσωπικά δεδομένα εργαζομένων:
Από διατάξεις του Ν. 2472/1997. όπως αυτές
έχουν ερμπνευθεί με την υπ' αριθμό 115/2001
οδηγία τικ Αρχής Προστασίας Δεδομένων Προσωηικοο χαρακτήρα, συνάγονται τα ακόλουθα:
α) .Η συλλογή και επεξεργασία δεδομένων
προσωπικού χαρακτήρα των εργαζομένων πρέπει
να πραγματοποιείται με θεμιτά μέσα και με τρόπο ώστε να διασφαλίζεται ο σεεοομοο τικ ιδιωτικής ζωής, τπς σροσωωκοτοτσο και τικ ονερωηινης αξιοπρέπειας των εργαζομένων στο χώρο
τπς εργασίας και γενικότερα. στο πλαίσιο των
εργασιακών σχέσεων».
θα πρέηει να σημειωθεί ότι ως εργαζόμενοι,
κατά την εν λόγω Οδηγία. νοούνται οι απασχολούμενοι τόσο στο δημόσιο όσο και στον ιδιωτικό τομέα. καθώς εηίσικ και οι υποΨήφιοι για εργασία. Γιατί, όπως επί λέξει αναφέρεται σ' αυτήν
(οδηγία) -στην περίπτωση αυτή δεν συντρέχει
μεν εξαρχής η σχέση εξάρτπσης που κορσκτσρίζει την εργασιακή σχέση. ωστόσο είναι προφανές
ότι κάποιος που αναζητεί εργασία βρίσκεται κατά
κανόνα σε θέση που δεν του επιτρέπει να επιλέξει ελεύθερα ποια δεδομένα που τον σφοροϋν
θα καταστήσει γνωστά και προσιτά σε τρίτους και
άρα χρειάζεται αυξημένπ προστασία...•..
β) -Σύμφωνα με το άρθρο 4 παρ. ισ του Ν.
2472/1997, τα δεδομένα προσωπικού χαρακτήρα
(των εργαζομένων) πρέπει να συλλέγονται και
να υφίσταται επεξεργασία για σσφεκ και κσθορισμένους σκοπούς. Τόσο από τη διατύπωση ττκ
διάταξης αυτής. όσο και από την υποχρέωση ενημέρωσικ των υποκειμένων. συνάγεται ότι οι
σκοποί επεξεργασίας θα πρέπει να είναι εκ των
προτέρων γνωστοί στους ερνσωμενοικ και κατανοητοί από αυτούς •.
γ) .Σύμφωνα με την αρχή τπς αναλογικότητας.
όπως καθιερώνεται στο άρθρο 4 παρ. 1β του Ν.
2472/1997. τα δεδομένα προσωπικού χαρακτήρα
πρέπει να είναι ουνοφη. πρόσφορα και όχι περισσότερα από όσα κάθε φορά χρειάζονται ενόψε: των σκοπών εηεεερνοοκκ; στο πλαίσιο των
σχέσεων απασχόλπσης και τπς ορνάνωοικ τικ
εργασίας ...»,
δ) -Η συλλογή δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα που αφορούν τον εργαζόμενο ή τον υποψήφιο από τρίτους είναι ανεκτή. υπό το πρίσμα
του άρθρου 4 παρ. 1 και του άρθρου 5 παρ. 2°, β.

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΙΚΑΙΟΙΥΝΗ

970

και ε, μόνο εφόσον είναι αναγκαία για την εκηλήρωση του επιδιωκόμενου σκοπού...•.
ε) «Σύμφωνα με τκ αρχές του άρθρου 4 του Ν.
2472/1997, σε συνδυασμό με τη ρύθμιση του
άρθρου 7Α παρ. ισ, τα δεδομένα προσωπικού
χαρακτήρα των εργαζομένων μηορεί να διαβιβά·
ζονται ή να κοινοποιούνται σε τρίτους μόνο για
σκοπούς που σχετίζονται άμεσα με τη σχέση σπασχόλησης ή εφόσον η διαβίβαση προβλέπεται
από νόμο που συνάδει με τα οριζόμενα στο Ν.
2472/1997 (Π.χ. δισβίβαση σε ασφαλιστικούς ορνονιομοοο. Επισημαίνεται ότι, και στην τιερθιτωση της διαβίβασης ή τικ κοινοηοίησης, που συνιστούν άλλωστε μορφέτ επεξεργασίας η συνκστσεεσο των εργαζομένων δεν μοορε! να όρει την
απαγόρευση τικ ωιερεσοικ του σκοπού.•
στ) -Με τπν επιφύλαξη ειδικών διατάξεων νομου ή συλλσγικών συμβάσεων εργασίας, η διαβί·
βαση δεδομένων ηροσωπικού χαρακτήρα των
εργαζομένων στα συνδικαλιστικά τους όργανα
επιτρέπεται μόνον εφ' όσον αυτά είναι οηοροίτητα για άσκηση των συνδικαλιστικών δικαιωμά·
των και μόνον στο μέτρο που αυτό είναι σνσγκαίο. »
3.1.6.2. Δημοσιοποίπση ονομάτων απαλλαγέν·
των τπς στρατεύσεως4° στις ένοπλες δυνάμεις και
προστασία δεδομένων προσωπικούχαρακτήρα.
Η ννωστοηοηιση εξαγγελλόμενης διερεύνη·
σης για τπ διαπίστωση της νομιμότητας ή μη
διοικητικών πράξεων, με τκ οποίες χορηγήθηκε
απαλλαγή από την υποχρέωση στοστευσικ για
λόγους υγείας, έστω και αν αφορούν πρόσωπα
γνωστά στο ευρύτερο κοινό, δεν συνιστά εηεξεργασία ευαίσθητων προσωπικών δεδομένων
δυνάμενη να επιτραπεί κατά το άρθρο 7 του Ν.
2472/1997. Νομίμως ασερρίφεη με απόφασπ τικ
Αρχής προστασίας Δεδομένων Προσωπικού κορσκτάρο το αίτημα που υπέβαλε το Υπουργείο Ε·
θνικής Άμυνας, να δημοσιοποιήσει τα ονόματα
προσώπων που είχαν τύχει τικ ανωτέρω απαλ·
λαγής.
3.1.6.3. Διμερείς συμβάσεις αμοιβαίας διοικπ·
τικής συνδρομής επί τελωνειακών θεμάτων. φορολογικό, τελωνειακό κ.σ, απόρρπτ041 των απαλ·
λασσομένων εγγράφων και προσωπικάδεδομένα.
Η χορήγηση αντιγράφων εγγράφων από την
ελληνική Τελωνειακή Διοίκηση προς τις τουρκι40. Βλ. ΣτΕ 2629/2006.
41. Βλ. 534/2006
Χρυοαφούλας

Αυγερινού,

κές και βουλγαρικές Τελωνειακές Διοικήσεκ, στα
πλαίσια του κσεοκοντοτ τικ αμοιβαίας ουνερνοσίας και σονοροωκ, εηί τελωνειακών θεμάτων,
που καθορίζονται από δύο διμερείς συμβάσεις
(που κυρώθηκαν με τους νόμους 2895/2001 και
2766/1999), επειδή γίνεται προς εκπλήρωσπ υ·
πέρτερου δημοσίου συμφέροντος, δεν αροσκροϋει στις διατάξεις περί φορολογικού, τεπωνειακού και επαγγελματικού απορρήτου. Στις πε·
ριπτώσεις που τα ανωτέρω εννροφο περιέχουν
προσωπικά δεδομένα, θα ηρέπει και πάλι να σοθούν αντίγραφά τους, μετά από άδεια τικ Αρχής
Προστασίας προσωπικών Δεδομένων, εκτοτ αν η
άδεια αυτή δεν είναι απαραίτητη, στκ περιπτώ·
σεις που προβλέπονται στις διατάξεις του όρθρου 9 του Ν. 2472/1997, όπως ισχύει σήμερα
3.1.6.4. Η αναγραφή στην επετηρίδα των διπλωματικών υπαλλήλων του υπουργείου εξωτερικών ττκ ηλικίας αυτών δεν είναι αντίθετη στη
νομοθεσία για την προστασία των προσωπικών
δεδομένωv41.
Η σνσνρσφά στην επετηρίδα των διπλωματι·
κών υπαλλήλων του Υπουργείου Εξωτερικών τικ
ηλικίας αυτών δεν είναι αντίθετη στη νομοθεσία
για την προστασία των προσωπικών δεδομένων.
Δεν αντίκειται στην κοινοτική νομοθεσία και στην
συναφή ελληνική νομοθεσία περί απαγορεύσεως
των διακρίσεων, η θέσπιση διαφορετικού ορίου
ηλικίας εξόδου από την υπηρεσία μεταξύ των
διαφόρων βαθμών του κλάδου των διπλωματικών υηαλλήλων του Υπουργείου Εξωτερικών.
3.1.6.5. Το δικαίωμα ηρόσβασης στο γραπτό
του από τον υποψήφιο δεν συνεπάγεται απλή ε·
πίδειξπ του γραπτού αλλά χορήγηση οντινοσφου43• Προσφυγή κατά του ΑΣΕΠ.Άρνπσπ ικανοποίησης δικαιώματος ηρόσεσοικ τικ προσφεύγουσας σε ηροσωπικά δεδομένα δια της χορηγήσεως αντιγράφου τικ γραπτής τπς δοκιμασίας.
Δικαίωμα αροσρσοτκ του ατόμου στα προσωπικά
του δεδομένα, έννοια και περιορισμοί.
Δεν συντρέχουν στην περίπτωση αυτή λόγοι
περιορισμού στο δικαίωμα αροοεοσ-κ των ωιοψηφίων στους γραπτούς διαγωνισμούς του ΑΣΕΠ.
Το δικαίωμα αρόοεοσικ 'δεν συνεπάγεται απλή
επίδειξη του γραπτού αλλά χορήγηση αντιγρά· .
φου του με επιβάρυνση του αιτούντος. Αρμοοιότοτο ττκ αρχής προστασίας ηροσωπικών οεσομε42. Βλ. 485/2006

και 157/2007,

Γνμδ. ΝΣΚ <ΑΤΟΜΙΚΗΙ

Νομικού Συμβούλου.

49(2008)

43. Βλ. 40/2006

Γνμδ. ΝΣΚ.
ΑΡΧΗ ΠΡΟΠ. ΔΕΔΟΜ. (Αρμ. 2006/

17801, Γνμδ ΝΣΚ 166/2007.

49(2008)

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΙΚΑΙΟΙΥΝΗ

νων να επιτάσσει προς τκ διοικπτικές αρχές το
δικαίωμα χορήγπσης αντιγράφων προς τους ενδιαφερομένους, εφόσον αυτά αφορούν προσωπικά τους δεδομένα
3.1.6.6. Αποζπμίωση και χρηματική ικανοποίηση λόγω ηθικής βλάβης. Αποστολή οισφημιστικού εντύπου44.
προστασία από την επεξεργασία δεδομένων
προσωπικού χαρακτήρα. Αποζημίωση και χρηματική ικανοποίηση λόγω ηθικής βλάβης. Αποστολή
διαφημιστικού εντύπου. Η απλή αποστολή διαφημιστικού εντύπου, εφόσον δεν συνδέεται με
άλλες ενέργειες, αναγόμενες στη συλλογή, επεξεργασία και συσχέτιση πληροφοριών που σφορούν την ιδιωτική και δημόσια ζωή του ανθρώπου, δεν συνιστά επεξεργασία δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα και δεν δικαιολογεί την επιδίκαση χρηματική ικσνοηοηιοικ.
3.1.6.7. Η διαβίβαση πληροφοριών για την οικονουική συμπεριφορά των υπαξιωματικών των
ενόπλων δυνάμεων στην υπηρεσία τους, αρμόδια για τον πειθαρχικό έλεγχο, δεν συνιστά επεξεργασία νόμιμη και θεμιτΠ4S.
Τα δεδομένα πρέπει να συλλέγονται κατά
τρόπο θεμιτό και νόμιμο για κσεοοισμενοικ σκοπούς και η επεξεργασία τους πρέπει να είναι εεμιτπ και νόμιμη. Υποχρέωση ενημέρωοτκ του υποκειμένου των δεδομένων. Προϋπόθεση οροικ
τικ υποχρέωσης αυτής. Πότε π επεξεργασία των
δεδομένων επιτρέπεται και κωρκ τη συγκατάθεση του υποκειμένου. Απαιτείται πάντως η επεξεργασία να διενεργείται για τους καθορισμένους
σκοπούς του ουνκροτσεεντοο αρχείου με βάση
τα συλλεγέντα δεδομένα. Συλλογή δεδομένων
προσωπικού κορσκτάρο από τράπεζα για τη συγκρότπση αρχείου πελατών τικ. Η διαβίβαση ομως των πληροφοριών για την οικονομικπ συμπεριφορά των υπαξιωματικών των Ενόπλων Δυνάμεων στην Υπηρεσία τους, αρμόδια για τον
πειθαρχικό έλεγχο, δεν συνιστά επεξεργασία νόμιμη και θεμιτή.
3.1.6.8. Όταν πρόκειται να ανακοινωθούν
προσωπικά δεδομένα σε τρίτον απαιτείται η ενημέρωση του υποκειμένου 46,47.
Όταν πρόκειται να ανακοινωθούν προσωπικά
δεδομένα σε τρίτον απαιτείται η ενημέρωση του

971

υποκειμένου αυτών, έστω και αν έχει εφορμονά
το άρθρο 5 παρ. 2 του Ν. 2472/1997, οπότε δεν
απαιτείται η συγκατάθεση των υποκειμένων των
στοιχείων. Ανακοίνωση από την αιτούσα σε τρίτον οικονομικών στοιχείων τρίτου προσώπου χωρκ να έχει γίνει σχετική ανακοίνωση.
3.1.6.9. Διαβίβασπ από ασφαλιστικπ εταιρεία
προσωπικών στοιχείων του καταγγέλλοντος, τα
οποία περιέχονταν στο αρχείο τικ. σε τράπεζα
για την έκδοση πιστωτικπς κάρτας48.
Ο υπεύθυνος επεξεργασίας των δεδομένων έχει ιδιαίτερο καθήκον επιμελούς διαφύλαξης αρχείου με δεδομένα προσωπικού κοροκτϋρσ για
νόμιμους σκοπούς και αποφυγπς αμελών ενεργειών που θίγουν τα δικαιώματα των ενόισφερομένων. Διαβίβαση από την αιτούσα ασφαλιστική
εταιρείci προσωπικών στοιχείων του καταγγέλλοντος, τα οηοίσ περιέχονταν ατο αρχείο της, σε
τράπεζα για την έκδοση πιστωτικπς κάρτας χωρίς
τη συγκατάθεσπ του.
3.1.6.10. Κατπγορία για τα αδικπματα της ανεπίτρεπτης σνοκοίνωσικ και χρπσης ευαίσθητων προσωπικών δεδομένων49, συνιστάμενα
στην ανακοίνωση από τον κστονοοουμενο. υπεύθυνο ψυχιατρικπς κλινικπς στοιχείων που σφορούσαν τπν ψυχικπ υγεία τικ μηνύτριας και τη
χρπση από το δεύτερο κατηγορούμενο αυτών των
στοιχείων. Απαλλαγπ κατηγορουμένου λόγω έλλειψης αποχρωσών ενδείξεων ενωσκ, εφόσον η
ανακοίνωση από τον πρώτο κατηγορούμενο των
επίδικων στοιχείων είναι νόμιμη και ακολούθησε η
νόμιμη διαδικασία, ο δε δεύτερος κοτονοροϋμενος προσκόμισε τη βεβαίωση στον ανακριτπ προκειμένου να βοηθπσει τκ Δικαστικές Αρχές στην
ανακάλυψη τικ ουσιοστιοκ αλπθειας και άρα τη
χρπσητικ επίδικης βεβαίωσης πταν νόμιμη.
3.1.6.11. Χορπγηση αντίγραφου πειθαρχικπς
αποφάσεως σε τρίτον5Ο•
αl Για την χορήγηση αντιγράφου πειθαρχικπς
αποφάσεως σε τρίτον, εφαρμοστέες τυγχάνουν
εν αρχπ οι διατάξεις του άρθρου 5 του Ν.
2690/1999 και αν δεν συντρέχει περίπτωση απαγορεύσεως σύμφωνα με την παρ.3 του άρθρου 5
του Ν. 2690/1999, χωρεί εφσρμονά των διατάξεων του Ν. 2472/1997. β) Κατά την εφορμονή
των διατάξεων του Ν. 2472/1997, το αντίγραφο
χορηγείται εκτός των άλλων, αν η χορπγησπ του

44. Βλ. 1770/2005 ΑΠ.
45. Βλ. 2254/2005 ΣτΕ.

48. Βλ. 749/2005 ΣτΕ.

46. Βλ. 2252/2005 ΣτΕ.

49. Βλ. 1744/2005 ΕφΑθ ΙΠοιν) ΙΠοιν Δ!Vπ 2006/430).

47. Βλ. 2251/2005 ΣτΕ.

50. Βλ. 209/2005 ΝΣΚ ΙΟλομ) Γνμδ. ΝΣΚ ΙΟλομελείας).

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ

972

είναι σρόσφορο. αναγκαίο και μη επαχθές μέτρο
για την επίτευξη του εηιοιωκομενοψ αποτελέσματος <αρχπτης ονοηονικοτστσσ.
3.1.6.12. Αίτηση λΠΨης ννωσικ εγγράφων.
στοιχεία τικ αίτησηςS1.
πρέπει να αναφέρεται το εύλογο ενδιαφέρον
του ενδιαφερομένου αν πρόκειται για διοικητικά
έγγραφα και το ειδικό έννομο συμφέρον του αν
είναι ιδιωτικά έγγραφα. Πρέπει να προσδιορίζονται και τα συγκεκριμένα έγγραφα. Άρνηση κορπγησης αντιγράφων. Αρμόδιος είναι ο εισσννελέας πρωΤΟδικώνο οποίος με αιτιολογημένη παραγγελία υποχρεώνει την διοίκηση να εκδώσει
αντίγραφα. Υποχρέωσπ οορμορφωωκ. Οι εισσνγελικές παραγγελίες είναι δεσμευτικές για την
διοίκηση ακόμα αν και στα αντίγραφα περιλαμβάνονται ευαίσθητα προσωπικά δεδομένα. Νομίζω όμως ότι πάντοτε πρέπει να τηρούνται οι
προϋποθέσεις του Ν. 2472/97 και μάλιστα με ιδιαίτερη αυστηρότητα σηό τη Διοίκηση.
3.1.6.13. Παρακολούθηση από τράπεζα του
λογαριασμού μισθοδοσίας υπαλλΠλου τικ. προκειμένου να εξυπηρετηθούν σκοποί σειεσωοκου
ελέγχουS2.
Παρακολούθηση από Τράπεζα του λογαριασμού μισθοδοσίας υπαλλΠλου τικ, προκειμένου
να εξυπηρετηθούν σκοποί πειθαρχικού ελέγχου
<έλεγχος σομρετωσκ του σε τυχερά παίγνιακαζίνο). Μη νόμιμη η επεξεργασία των προσωπικών δεδομένων ανεξάρτητα από το αν είναι αναγκαία για την εκτέλεση της σύμβασης ερνοοκκ.
δπλαδή για την άσκηση πειθαρχικής εξουσίας
του εονοσοτσ στον υπάλληλο.
3.1.6.14. Υπαίτια παράλειΨη των οργάνων του
ΟΤΕνα καταχωρήσουν τον αριθμό κλΠσεως αελάτου του στα απόρρηταS3,Προστασία προσωπικών δεδομένων.
Υπαίτια παράλειψη των οργάνων του ΟΤΕ να
καταχωρήσουν τον αριθμό κλΠσεως πελάτου του
στα απόρρητα, καίτοι ο τελευταίος είχε ζητήσει
εγγράφως τούτο και του εδηλώθη αρμοδίως ότι
το ανωτέρω αίτημά του είχε γίνει δεκτό, με παράλληλη χρέωσή του με τέλη μη ανακοινώσιμης
συνδέσεως. Συνιστά μορφη οεετήσεωτ των κανόνων για την ηροστσσίσ δεδομένων προσωπικού κσροκτάρα στον τομέα των τηλεπικοινωνιών.

51. Βλ.

1/2005

fVμδ.

ΕισΑΠ ΙΠοιν Δlνn

2005/170,

ΠοινΧρ 2006/84, ΠοlνΛογ 2005/380).
52. Βλ. 3908/2004

ΣτΕ.

53. Βλ.1127/2004

εφεεοσοε

3.1.6.15. Ευθύνη .ΤΕΙΡΕΣΙΑΣΑΕ. για καταχώριση ανακριβών δυσμενών στοαείων>.
Παρά το γεγονός ότι ο ενάγων εξόφλησε την
οφειλΠ του από διαταγή πλ ρωμπς για απαίτηση
Τράπεζας λόγω δανείου, στο οποίο πταν εγγυηυκ. εντούτοις η ΑΕ Τειρεσίας έδωσε ανακριβείς
ουσμενεκ πληροφορίες σε άλλη Τράπεζα γι' αυτόν <ότι οφείλει το χρέος για το οποίο εκδόθηκε η
διαταγπ πληρωμπςΙ, χωρίς να διασταυρώσει την
αλΠθεια του δεδομένου αυτού και χωρίς να ενημερώσει τον ενάγοντα προτού κοινοηοηϊσει στον
αποδέκτη την πληροφορία αυτή. Απορριπτέος ο
ισχυρισμός τικ ενονομέντκ; ότι αμέσως, μόλις την
ειδοποίησε ο ενάγων, προέβη σε διαγραφπ τικ οφειλΠς, γιατί το υποκείμενο του προσωπικού δεδομένου δεν έχει υποχρέωση ειδοποιήσεως.
3.1.6.16. Χορπγηση αντιγράφων δελτίων ελέγχου επιθεωρητών εργασίαςSS.
Το συντασσόμενο από τον Επιθεωρητή ερνοσίας κεφόνοσφο δελτίο ελέγχου αποτελεί διοικητικό έγγραφο κατά την έννοια του άρθρου 5
παρ. 1 του Ν. 2690/1999, του οποίου δικαιούται
να λάβει γνώση κάθε ενδιαφερόμενος στο πρόσωπο του οποίου συντρέχει εύλογο ενδιαφέρον.
άρνηση του δικαιώματος αυτού δεν δύναται να
θεμελιωθεί σε οηοισόϋηοτε
διάταξη του Ν.
2472/1997. Η Υπηρεσία οφείλει να χορηγπσει
στον τυχόν δικαιούμενο και αιτούντα να λάβει αντίγραφο του κειρονροφου δελτίου ελέγχου είτε
φωτοαντίγραφό του είτε έννρσφο, στο οποίο έχει αποτυπωθεί το ακριβές περιεχόμενο του δελτίου αυτού.
3.1.6.17. Εικονοληψία. κομερετ, δικαίωμα του
ουνέρκεσεσι και ραντάρ στις οδούςS6. αΙ Είναι
σύwομη n ηλεκτρονικπ βεβαίωση οσροεσσεων
του ΚΟΚ και οι σκετικεο κλΠσεις χωρίς παρουσία
αστυνομικού, Αρχπ αναλογικότητας. Μπορεί να
υποβληθεί μπνυση κατά του Οδηγού αλλά δεν
είναι ουννομιι η απόδειξη στον ιδιοκτπτη του αυτοκινητου να υηονρόψει υπεύθυνη δΠλωση ότι
οδηγούσε. βι ΓνωμΟδότπση του εισαγγελέα του
Αρείου Πάγου για τη σοννομα διαδικασία εικονοληΨίας σε περίπτωση διαπράξεως αυτοφώρων αδικημάτων. Το ζπτπμα'εκκρεμεί στο Σ.Τ.Ε.
3.1.6.18. Υποχρέωση φορέων παροχπς δημοσίου τηλεπικοινωνιακού δικτύου να παρέχουν τα

54. Βλ. ΠΠρωτ Αθnνών 3058/2003,

ΕφΑθ 1353/2007.

55. Βλ. 92/2004 fVμδ. ΝΣΚ.
56. Βλ. 6/2004

ΙΕnlσκΕμnΔ 2005/132).

49(2008)

ΠοlνΛογ 2004/918),

fVμδ.

ΕlσΑΠ ΙΠοιν Δlνn

14/2007 fVμδ. ΕισΑΠ.

2004/685,

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ

49(2008)

στοιχεία που αφορούν σε επεξεργασία σροσωηικών δεδομένων57 και τους ζπτούνται στα πλαίσια
τπς ποινικής διαδικασίας. Υποχρέωσπτων ως άνω
φορέων για χορήγπσπ εξωτερικών στοιχείων τπς
επικοινωνίας, με σκοπό τη διακρίβωση των κσκουργημάτων που αναγράφονται στο άρθρο 4
παρ. 1 του Ν. 2225/1994 χωρίς να απαιτείται n έκδοσπ βουλεύματος του δικαστικού συμβουλίου.
3.1.6.19. προσωπικά δεδομένα τικ υγεί·
ας58,59.Ασφάλιση ιδιωτική με σκοπό τπν κάλυψπ
ιατρικών εξόδων που οφοροϋν την υγεία των σσφοϋιομένων. Η εκ μέρους τπς ασφαλιστικής εταιρείας επιβολή τπς υποχρεώσεως στους σσφσλισμένους τπς να παράσχουν την συγκατάθεσή
τους για τπν πρόσβαση από αυτήν σε προσωπικά
δεδομένα τικ υγείας τους που τηρούνται από
τρίτους και για την διαβίβασπ αυτών σε τρίτους,
ως αναγκαίου όρου· προϋποθέσεως για την κσταβολή σε ουτοικ ιατρικών εξόδων που σφορούν τπν υγεία τους, τιθέμενου στην οικεία εεοφλπτική απόδειξη, ώστε ο ασφαλισμένος να μην
μπορεί να εισπράξει τα ανωτέρω έξοδα . αποζη·
μίωσή του, εάν δεν θα παρείχε την ως άνω συ·
νκστσεεσά του, αντίκειται στις οιοτοεεκ των ορερων 4 παρ. 1 εδ. α' και 7 παρ. 2 εδ. α' του ν.
2472/1997. Επιβολή εκ βάρος τικ οσφοειστισκ
εταιρείας των κυρώσεων που προβλέπονται από
το άρθρο 21 παρ. 1 εσ. β' του ανωτέρω νόμου
3.1.6.20, Υποκείμενα τπς οροστασκκ είναι
μόνο φυσικά και όχι νομικά πρόσωπα6Ο.
Συνιστά προσβολΠ η παράλειψπ του υπευθύ·
νου επεξεργασίας προσωπικών δεδομένων να ελέγξει την ακρίβεια των δεδομένων που κοτογράφει στο αρχείο του. Συλλογή και καταχώριση
οικονομικών στοιχείων από τπν .Τειρεσίας Α.Ε.'
για λογαριασμό τπς Ένωσπς Ελλπνικών τροσεζών. Εσφαλμένπ κστοκώρισσ δυσμενών οικονομικών δεδομένων (δισταγών πλπρωμής) που αφορούν σε ανώνυμπ εταιρεία. Προσβολή οροσωπικότπτας τπς εταιρείας.
3.1.6.21. Δικαίωμα γνώσεως διοικπτικών εννράφων.
Για τπ θεμελίωσπ του δικαιώματος γνώσεως
διοικπτικών εγγράφων απαιτείται n συνδρομή
εύλογου ενδιαφέροντος του αιτούντος προς

57. Βλ. 20)14/2004
58. Βλ. 54/2004

973

τοϋτσ". Δεν διαθέτει εύλογο ενδιαφέρον προς
γνώσπ του πρακτικού του υππρεσιακού ουμεουλίου που περιλαμβάνει κρίσεκ προϊσταμένων
τμπμάτων και Διευθύνσεων του ΥΠΕΣΔΔΑυπάλ·
λπλος άλλου Υπουργείου, απόφοιτος τπς Εθνικής
Σχολής Δπμόσιας Διοίκπσπς, επειδή δεν έχει
συμμετάσχει στπ διαδικασία και δεν έχει τκ οροϋΠΟθέσεις για να κριθεί από το υππρεσιακό συμβούλιο της Γενικής Γραμματείας Δπμόσιας Διοί·
κπσπς του ΥΠΕΣΔΔΑ. Η άρνηση χορπγήσεως του
παραπάνω διοικπτικού εγγράφου δεν μπορεί να
θεμελιωθεί και στις διατάξεις του Ν. 2472/1997
για τπν προστασία του ατόμου από την εηεεερνσσίο δεδομένων προσωπικούχαρακτήρα.
3.1.6.22. Οι δικπγόροι μπορούν να έχουν
πρόσβαση, να συλλέγουν και να επεξεργάζονται
κάθε είδους προσωπικά δεδομένα τρίτου62 με
τπν προϋπόθεσπ ότι αυτό είναι αναγκαίο για την
ικανοποίπσπ του εννόμου συμφέροντος του εντολέα τους και ότι για τα δεδομένα αυτά μπορεί
να λάβει γνώσπ ο οποιοσδήποτε είτε οηό δπμόσια προσβάσιμπ αρχή είτε από νόμιμο αρχείο τιιρούμενο από δικαστικές ή άλλες αρχές του δπ·
μοσίου τομέα, προκειμένου να υποστπρίξουν το
έννομο συμφέρον ενώπιον σικσστισκ αρχής. Η
έκδοσπ ακαλύπτων επιταγών, n όισμαρτύρηοη
συναλλαγματικών και η έκδοση διαταγών πλπρωμής δεν αποτελούν δεδομένα ιδιωτικής ζωής.
ΓΙ' αυτό, δεν τιρέηει να γίνει κατπγορία εκ βάρος
των κατπγορουμένων (μεταξύ τους και η δικπγό·
ροσ για χρπσιμοποίηση στο δικαστήριο στοιχείου
που είχαν συλλέξει από τπν τράπεζα πλπροφο·
ριών -τειρεσισο κατά του αντιδίκου τοικ. Απαλ·
λαγπ για παραβίαση διατάξεων περί προστασίας
προσωπικώνδεδομένων.
3.1.6.23. Παροχή στοιχείων στο σώμα δίωξης
οικονομικού εγΚλήματος63 (ΣΔΟΕ).
Τα αρμόδια όργανα του ΣΔΟΕ,νομίμως λαμβά·
νουν γνώσπ των αιτουμένων στοιχείων, οφοϋ.
λόγω των ειδικών διατάξεων που τους διέπουν,
έχουν πρόσβαση σε κάθε πληροφορία ή στοιχείο
που σφορά ή είναι χρήσιμο για τπν άσκπσπ του
έργου και της αποστολής τους, μη υποκείμενα
σε περιορισμούς τπς νομοθεσίας περί απορρήτου
και περί δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα, υποχρεούμενα όμως στην τήρησπ των διατάξεων

ΓVμδ Εισηρ θεσσαλ.
ΑρχΗ ΠΡΟΠ ΔΕΔΟΜ ΙΕΕμπΔ 2005/

341).

61. Βλ. 16/2003 ΓVμδ. ΝΣΚ.

59. Βλ. 16/2004 ΑΡΧΗ ΠΡΟΠ ΔΕΔΟΜ ΙΕΕμηΔ 2006/89).

62. Βλ. 1001/2002 Πλπ'μμΑθ ΙΠοιν Δ/Vπ 2002/1027).

60. Βλ. ΑΠ 1923/2006.

63. Βλ. 131/2002 Γνμδ. ΝΣΚ.

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΙΚΑΙΟΙΥΝΗ

974

περί εκεμύθεκκ του άρθρου 72 του Υπαλλπλικού
Κώδικα, γι' αυτό οι όλες ενέργειές τους θα πρέπει να γίνονται μετά πολλής περισκέψεως και να
καλύπτονται από μυστικότπτα.
3.1.6.24. Χορπγπση βεβαίωσης ηάθησης64.
Το αίτημα για χορπγηση στο σύζυγο αντιγράφων διοικητικών εγγράφων όπως η.Χ. αποσπάσματα του συντσνοηονίου του Ψυχιατρικού Τμήματος Πρωτοβάθμιας Μονάδας Υγείας του ΙΚΑ από τα οποία να προκύπτει η πάθηση της συζύγου
του προσκρούει στην κατά, την παρ. 3 άρθρο 5 Ν
2690/99 τήρηση του ιατρικού απορρήτου. Το εάν, όμωτ, το εν λόγω ιατρικό απόρρητο υπολείπεται του ηθικού καθήκοντος και τούτο υπερτερεί εκείνου, όπως δέχεται η νομολογία, αφού εν
προκειμένω τα αιτούμενα έγγραφα θα χρησιμοποιηθούν από τον αιτούντα σε εκδίκαση υπόθεωκ επιμελείας τέκνων είναι θέμα ουσίας και θα
πρέπει να αποφανθεί η αρμόδια Πρωτοβάθμια
Μονάδα Υγείας του ΙΚΑ στην οποία πρέπει να αναπεμφθεί η υπόθεσπ.
3.1.6.25. Ιατρικό απόρρητο. Χορπγηση αντίγραφων εγγράφωγ65.
Το αίτημα για χορπγηση ττκ οσόφοσικ του
Δ/ντπ του ΙΚΑ ή τικ ννωράτευσικ της ΑΥΕ σομφωνσ με την οποία ο συνταξιούχος πάσχει από
σχιζοφρενικπ ψύχωσπ παρανοϊκού τύπου, ως
διοικπτικών εννοσφων. προσκρούει στην κατά την
παρ. 3 άρθρου 5 Ν. 2690/99 τήρηση του ιατρικού
απορρήτου. Το εάν όμως το εν λόγω ιατρικό απόρρητο υπολείπεται του ηθικού κσεάκοντοτ και
τούτο υπερτερεί εκείνου, όπως δέχεται και η νομΟλογία, σφοϋ ο περί ου ο λόγος συνταξιούχος έχει τοποθετπθεί ως μόνιμος εκπαιδευτικός στο ΤΕΕ
Σαλαμίνας, είναι θέμα ουσίας και θα πρέπει να αποφανθεί η αρμόδια Υγειονομική Επιτροπή, στην
οποία πρέπει να αναπεμφθεί η υπόθεση.
3.1.6.26. Ποινικές διώξεις και καταδίκες66.
Προστασία του πολίτη από τη συλλογπ και την
επεξεργασία των προσωπικών δεδομένων και ειδικότερα εκείνων που χαρακτηρίζονται ως ευαίσθητα. Τέτοια δεδομένα είναι και εκείνα που αφορούν σε ποινικές διώξεις και καταδίκες προσώπου. Ευχέρεια τικ διοικητικπς αρχπς να αρνηθεί την ικανοποίηση δικαιώματος του δικαιουμένου, εφόσον καθίσταται δυσχερπς η έρευνα αστυνομικών ή δικαστικών ορκων. Η αστυνομικπ

49(2008)

αρχπ δεν έχει υποχρέωση να γνωστοποιεί σε 0ποιονδπποτε τα παραπάνω ευαίσθητα προσωπικά
δεδομένα κάποιου και όταν ζητούνται στοιχεία
που αναφέρονται στην ιδιωτικπ και οικογενειακή
ζωή προσώπων απαιτείται η σχετική αίτηση να
κρίνεται ουσ τον Εισαγγελέα.
3.1.6.27. Χρπση ευαίσθητων προσωπικώνδεδομένων από τον δημοσιογράφ067.
Χρήση ευαίσθητων προσωπικών δεδομένων
από τον δπμοσιογράφο τικ εκπομππς ττκ δεύτερτκ εταιρείας που ανέλαβε την παραγωγπ για
την ερωτική ζωή68του τραγουδιστή και του σκεδιαστπ μόδας. Παράνομη επεξεργασία κατά τα
άρ. 4 και 7 του ν. 2472/1997 η κατοχή, καταχώριση σε αρχείο και τηλεοπτική χρήση των ευαίσθητων προσωπικών δεδομένων του τραγουδιστή και του σχεδιαστή μόδας. Κυρώσεις 1! στην
ΑΕ: αΙ διακοπή τπς επεξεργασίας και β! καταστροφά των ευαίσθητων δεδομένων των οποίων
έγινε χρήση, 2! στο δημοσιογράφο. Επιβολή
προστίμων στο δημοσιογράφο, τον εκπρόσωπο
τπς εταιρείας και την ΑΕ για την παράνομη επεξεργασία ευαίσθητων προσωπικώνδεδομένων με
τη μορφή τπλεοπτικής χρήσης.
3.1.6.28. Κρυφές κάμερετ; δεν λαμβάνεται υπόψη από το δικαστήριο το υλικό τπς μαγνητοσκόπησης69.
Την γνωστή υπόθεση του Δημοσίου προσώπου
που ασκούσε δημόσια εξουσία ο οποίος υπέβαλε
ανήθικες προτάσεις σε ενοιαφερόμενη για εύρεση εργασίας, η οποία τελικά μοννατοοκόσσσε και
έστειλε το υλικό σε τηλεοπτική εκπομπ" εκδίκασε το ΣυμβούλΙΟ της Επικρατείας. ΤΟζήτημα που
τέθηκε στο ΣτΕ ήταν η βασιμότητα του πειθαρχικού παραπτώματος (παράβαση κοεηκοντοο. αν
δεν ληφθεί υπόΨπ το αποδεικτικό μέσο ττκ βιντεοταινίας.
Κατά τη γνώμπ του τμήματος του ΣτΕ, όΧΙμόνο
οι ιδιώτες αλλά και τα δημόσια πρόσωπα,όπως είναι οι δημοτικοί όρκοντεο οι οποίοι εκλέγονται με
άμεση ψοφοφορίο από το λαό, έχουν δικαίωμα
προστασίας και σεβασμού τικ ιδιωΌκής τους ζωής
σε βαθμό τέτοιο ώστε να διασφαλίζεται και σε αυ-

67. Βλ. 1/2000 ΑΡΧΗ ΠΡΟΠ ΔΕΔΟΜ. Βλ. Κ. Βούflγαρπ:
Το

δικαίωμα

της

δημοοιογραφικπς

tPEuvoc

(ΔΙΜΕΕ

2007/35Q).

68. Βλ ΣτΕ 3545/2002,

253/2005

με απόλUτη απαγό-

64. Βλ. 219/2001 Γνμδ. ΝΣΚ.

ρευοη

65. Βλ. 8/2001 Γνμδ. ΝΣΚ.

στη απαραβίαστη σφαίρα της ιδιωτικπς ζωΠς.

66. Βλ. 7/2000 Γνμδ. Ειοπρ. Κερκ. Ποιν Δ/Vη/2001

(33).

διάδοσης

τέτοιων

69. Βλ. ΣτΕ 3922/2005.

πληροφοριών,

ως σναγομένων

49(2008)

ΕΜΗΝΙΚΗ

τά μία σφαίρα ιιδιωτικότητας», ενώ στον πυρήνα
τικ οροστοτευόμεντκ οσό το Σύνταγμα και τκ
διεθνείς συμβάσεις ιδιωτικής ζωής του ατόμου ανήκει αναμφίβολα και η ερωτική του ζωή7Ο•
4. Η δικαστική λειτουργία δικαιούται να έχει
πρόσβαση και επί στοιχείων, τα οποία συμπεριλαμβάνονται στην έννοια των προσωπικών η ευαίσθητων προσωπικών δεδομένων, εφόσον τούτο (δικαστήριο) θεωρεί, ότι τα στοιχεία αυτά συντελούν στην ανεύρεση ττκ ουσιαστυσκ αλήθειας.(βλ Εισαγγελική Πρόταση που έκανε δεκτή
το Συμβούλιο Εφετών στο 984/2001 Βούλευμα)
"..Το δικαίωμα αυτό έχουν, και ο ονσκριυκ ή οι
προανακριτικοί υπάλληλοι, οι οποίοι, κατά τα άρθρα 251 και επ. Κ.Π.Δ., έχουν δικαίωμα να διενεργούν κατ' οίκον έρευνες, αλλά και σωμστικές
τοιαύτες, να προβαίνουν σε κστσσκεσεκ πραγμάτων, εγγράφων, τίτλων αξιών Κ.λ.Π. Περιορισμοί στη δράση αυτών δεν τίθενται, εκτότ εκείνων που η ίδια η ποινική δικογραφία επιβάλλει.
Τούτο, σαφώς προκύπτει από το άρθρο 251
Κ.Π.Δ., κατά το οποίο -ο ονοκρισκ και οι ανακριτικοί υπάλληλοι, οφείλουν κωρκ χρονοτριβή να
συγκεντρώνουν πληροφορίες για το έγκλημα και
τους υπαίτιους του, να εξετάζουν μάρτυρες και
κοτονορουμενοικ. να μεταβαίνουν επί τόπου για
ενέργεια συτοψκκ. να διεξάγουν έρευνες, να
καταλαμβάνουν πειστήρια και γενικά να ενεργούν οτιδήποτε είναι αναγκαίο, για τη συλλογή
και διατήρηση των αποδείξεων, καθώς και για την
εξασφάλιση των ιχνών του εγκλήματος-. Οι ανωτέρω διατάξεις, αλλά και πλήθος άλλων που διέπουν το δικονομικό μας σύστημα, δεν κατηργήθησαν από τον νόμο 2472/1997, ούτε ρητώς ούτε σιωπηρώς. Αν ο νομοεετικ είχε τέτοια βούληση, οπωσδήποτε θα εξεφράζετο ρητώς, πράγμα
το οποίο δεν συμβαίνει Αλλά ούτε και σιωπηρώς
δύναται να συναχθεί τέτοια βούληση, διότι τυχόν
εσεκτοσο του άνω νόμου και στο πεδίον τικ ποινικής νομοεεοκκ. κατ' ουσίαν θα εοομωνε κατάργηση βασικών διατάξεων του Κ.Π.Δ., οι οποίες
καθορίζουν τις διαδικασίες και τον τρόπο λειτουργίας των αρμοδίων οργάνων τικ ΠΟλιτείας,
για τη βεβαίωση του εγκλήματος και την επιβΟλή
κυρώσεων. θεμελιώδεις, όμως, διατάξεις του
Κ.Π.Δ., είναι αδιανόητο να καταργηθούν σιωιηιρώς. Διότι, κατάργηση αυτών, σημαίνει και κατάργηση του κράτους, δοθέντος ότι η απονομπ
της ποινικής δικαιοσύνης αποτελεί άσκηση δικα70. Βλ. ΣτΕ 3545/2002,

554/2003.

ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ

975

στισκ λειτουργίας, δηλαδή εεουσκκ κατ' εξοχήν
κοστυοκ. Στο κρότοτ, άλλωστε, ανήκει η ποινικπ
αξίωση, δηλαδή το δικαίωμα και η υποχρέωση ανακαλύψεως του δράστη αξιοποίνου πράξεως και
η επιβoλr1 κυρώσεων κατ' αυτού. θα ήταν παράλογο, εσομενωτ. τούτο, δια του ως άνω νόμου,
να ήθελε τη σιωπηρή κατάργηση ουσιωδών διατάξεων του Κ.Π.Δ., η οποία θα οδηγούσε στη φϊμωοη της εη' σκροστηρίω αποδεικτικής διαδικασίας και στην παράλυση σκ προδικασίας. Με άλλα λόγια, είναι αδιανόητο το κράτος, του οποίου
κυρία υηωφέωση είναι η εξασφάλιση στους πολίτες εννόμου τάξεως και ασφαλείας, να πθελε
την σοτοκστοστροφϋ του και την μετατροπή της
χώρας σε ζούγκλα, στην οποία αναπόφευκτα θα
οδηγείτο, αν η προστασία των προσωπικών δεδομένων των πολιτών, αξιολογείτο ως σπμαντικότερο αγαθό από τη ζωπ και την ασφάλεια αυτών. Υπενθυμίζεται, ακόμη, ότι κάθε νόμος εντάσσεται στο όλο σύστημα δικαίου ττκ χώρας
και εν σκέσει προς αυτό ερμηνεύεται. Δεν μπορεί, επομένως, ο νομοεεσκ δια του ως άνω νόμου να ήθελε να ανατρέψει το δικονομικό σύστημα τικ χώρας μσο. παραλύοντας την νόμιμη
δράση κρατικών οργάνων, εντεταλμένων δια την
ανακάλυψη, σύλληψη και τιμωρία των εγκληματιών, ούτε να κστσστόσει την ιαρχπ προστασίας
δεδομένων προσωπικού κοροκτάρο». υπερσυνταγματικπ αρχπ, η οποία θα εηοητεϋει και θα καθορίζει τον τρόπο λειτουργίας όλων των άλλων
αρχών. Από αυτή, άλλωστε, την εισηγητική έκθεση του Ν. 2472/97, δεν ηροκύπτει πρόθεση εηεκτάσεως των διατάξεων αυτού στο ποινικό και δικονομικό σύστημα της χώρας μας. τουναντίον,
σαφπς είναι η βούληση του νομοθέτη, να διασφαλισθεί η ιδιωτική και οικογενειακή ζωπ του ανθρώπου και να προστατευθεί η ελεύθερη ανάπτυξη τκ προσωπικότητός του, από τους κινδύνους
συγχρόνου «ρσκεεωμοτοο και τικ δημόσιας διασαλπίσεως στοιχείων, που αφοροϋν τον ίδιο».

5_Συμπεράσματα:
Α. Η προστασία των προσωπικών δεδομένων
ανάγεται σε συνταγματικά προστατευόμενο ατομικό δικαίωμα, με το άρθρο 9Α Συντ. (πρβλ. και
άρθρα 2 §1, 5 §1, 9 και 19 Συντ.).
Β. Με το άρθρο 5Α § 1 Συντάγματος. το δικαίωμα πληροφόρησης-διαφάνειας συμπεριλήφθηκε στο Κεφάλαιο των Ατομικών Δικαιωμάτων. Η
Αρχή ττκ διαφάνειας συνδέεται με το δικαίωμα
στην πληροφόρηση και εξειδικεύεται στη δυνα-

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ

976

τότοτα των ηΟλιτών να έχουν πρόσβαση στα έγραφα των διοικητικών οργάνων. Η Αρχή της
διαφάνειας έχει στόχο τον ουσιαστικό έλεγχο τικ
σροοικ των δημοσίων αρχών, ενώ με το άρθρο 5
του ν. 2690/1999 (Κώδικας Διοικητικής Διαδικασίας) ορίζονται οι προϋποθέσεις ηροσεοσικ του
πολίτη στα διοικητικά έγγραφα, που επιτρέπεται
κατόπιν (γραπτής) αίτησης του ενδιαφερομένου
και με τη συνδρομή «ευλόγου ενσιοφεροντοο.
προκειμένου ηερί δημοσίων εγγράφων ή -ειδικού
εννόμου συμφεροντοο. προκείμενου περί ιδιωτικών εγγράφων.
Γ. Το δικαίωμα στην πληροφόρηση δεν συνεπάγεται και δικαίωμα στη δημοσιοποίηση τικ
πληροφορίας ούτε ότι ο έλεγχος τπς διοικητικής
δράσης έχει να κάνει με τπ δπμοσιοποίηση και επεξεργασία προσωπικών δεδομένων. Η ελευθερία στην έκφοσσκ και διάδοση των στοχασμών
δεν μπορούν να υπερτερούν έναντι της προστασίας ευαίσθητων δεδομένων. Η απόλυτπ αυτή
θέση έχει από την Αρχή ερμηνευθεί ως μη εφορμοζόμενη στα δημόσια πρόσωπα.
Δ. Οι διατάξεις του ν. 2472/1997, δεν εφορμόζονται71, στις διαδικασίας ενώπιον των Δικαστηρίων και στην άσκηση των δικαιωμάτων ενώπιον
τπς Δικαιοσύνπς, όπως πχ στην ποινική διαδικασία όπου δεν κατισχύουν τπς διατάξεως του άρθρου 241 Ποινικής Δικονομίας που καθιερώνει
τπν αρχή τπς μυστικότπτας τπς ανακρίσεως, όπως και οι ρυερίσεκ για την λήψη αντιγράφων
τικ ποινικής δικογραφίας (άρθρα 101, 104, 107,
108 ΚΠΔ), δεν εφαρμόζετσι όπου εφαρμόζονται
διατάξεις περί δικηγορικού, ιατρικού απορρήτου.
Ε. Τα θέματα Ασφαλείας και δημοσίας τάξεως,
όπως η χρήση βιομετρικών δεδομένων και κσμε-

49(2008)

ρών ησροκοηούεηοτκ. των γενετικών δεδομένων, είναι εξαιρετικά σημαντικά ζητήματα που
πρέπει να σταθμίζεται κάθε φορά το απειλούμενο αγαθό και δεν μπορούν τελικά να ανατρέπουν
τον πυρήνα τικ προστασίας των προσωπικών σεδομένων και την ίδια την ΕΛΕΥθΕΡIΑμας. Στην
περίπτωση αυτή τον τελευταίο λόγο έχει η Δικαιοσύνη η οποία με τα όργανα ττκ κατά το άρθρο 87 § 2 και 97 του Συντάγματος αποφαίνεται
πιο είναι το υπέρτερο αγαθό που πρέπει να τύχει
ηροστοσίαο" .
Στ. Για να επιτραπεί η πρόσβαση τρίτου που έχει έννομο ενοιαφέρον. σε διοικητικά έγγραφα
στα οποία περιλαμβάνονται προσωπικά δεδομένα, πρέπει να γίνεται εφορμονη των διατάξεων
του κώδικα Διοικητικής Διαδικασίας και ταυτόχρονα του ν. 2472/97, με παράλλπλη εφορμονή
τικ ρήτρας στόερισικ. Πρέπει σσντοτε να γίνεται
ιδιαίτερα προσεκτική εξέταση αν τα δεδομένα
συνδέονται με την ιδιωτική και οικογενειακή ζωή
τρίτων ή τα ειδικά απόρρητα και αν είναι ευαίσθητα προσωπικά δεδομένα, ειδικότερα:
1) Για τα ευαίσθητα δεδομένα πρέπει να ληφθεί άδεια τπς Αρχής73
2) Για τα λοιπά δεδομένα, όπως και για τα ευαίσθητα πρέπει να ενημερωθεί το υαοκείμενο",
πριν ανακοινωθούν σε τριτοικ.
Από την ανωτέρω ανάλυση προκύπτει ότι7S
δεν είναι επιτρεπτή η αποκλειστική εφορμονη είτε του άρθρου 5 του ΚΔΔιαδ, είτε των διατάξεων
του ν. 2472/1997, πράγμα που μας υποχρεώνει
σε συνδυαστική εφορμονη των διατάξεων, με
παράλληλη εισαγωγή τικ ρπτρας στάθμισης76,
στην κάθε συγκεκριμένη περίπτωση, ώστε να
Πληρούνται οι Συνταγματικές οιοτάεεκ".
72. Βλ. ΣτΕ 2629/2006 και 2340/2006.
73. Βλ. όμως και

τκ οσφοκτκέτ

θρου 10 παρ. 3 του Συντάγματος

προθεσμίας του όρ-

(εξήντα μέρες) και του

άρθρου 5 του ΚΔΔ (πρόσβασπ σε είκοσι μέρετ).
74. Βλ. ΣτΕ 2251/2005.
75. Βλ. όμως Ολ ΝΣΚ209/2005.
76. Στη θεωρία του Συνταγματικού
άποψη ότι επί συγκρούσεως

δικαίου, επικρατεί η

δυο ή περισσοτέρων

σονταν-

μστικων δικαιωμάτων,

βρίσκει εφσρμονη

κτυσκ

αρχή επιδιώκει την παράλληλη

εναρμόνισης.Η

σκηση των δικαιωμάτων,με

η .αρχή της ηρα-

έτσι ώστε κάθε δικαίωμα να πραγματώνεται
αλλά στην μεγαλύτερη
νταγματικό

όχι πλήρως,

έκταση του (βλ. Δ.θ. Τσάrσου, Συ-

Δίκαιο τόμοι; Ά θεωρητικό

θεμέλιο

σελ. 285

επ. Ι. ιγγΙΙεζάκπς 1 Ευαίσθητα προσωπικά Δεδομένα,
Σάκκουλα 2004 σελ. 142.
71. Με αρκετές επιφυλάξεις.

ά-

ανάλογο περιορισμό κοεενοτ.

77. Βλ. ΣτΕ 2629/2006.'

Εκδ.