You are on page 1of 2

. Dioklecijanova reforma (75-77) Da bi spriječio borbe oko prijestola, Diokecijan je uveo jedan čudan sistem i nazvao ga tetrarhija (četvorovlada ).

Zbog veličine Carstva i težine problema s kojim se ono borilo, Dioklecijan je uzeo još jednog savladara koji je imao titulu avgusta. Svaki od njih je imao po jednog pomoćnika sa titulomcezara. Država je podijeljena na četiri dijela i njom vladaju dva avgusta i dva cezara.Carstvo je podjeljeno na prefekture , na čelu sa prefektom , ove na dijeceze, na čijem čelu su vikari .Dijacezu čini više provincija koje su manje od ranijih, i njima upravljaju rektori . Državni aparat jecentralizovan. Niži činovnici odgovaraju višim, a zajedno vladaru. Imperator je bar formalno,neograničeni gospodar. Pravno načelo, nastalo još u vrijeme principata, da vladara zakoni ne vezuju(ceps legibus solutus) i da je njegova volja zakon (Quidquid principi placuit legis habet vigorem-štogod se vladaru svidi ima snagu zakona), dobijaju sada punu snagu. Vladaru pomaže državni aparat načijem čelu je prefekt pretorijanske garde (praefectus praetorio). Na ovu dužnost se bira nekiistaknuti pravnik (Papinijan, Ulpijan, Pavle). Uprava je podijeljena po resorima.U gradovima je bilo nekih tragova samouprave. Postoji gradsko vijeće sastavljeno od dekuriona načijem čelu je gradski prefekt . Vojska je podjeljena na graničare (limitanei) koji su razmještani dužgranice i ostatak (comitates) koji je rspoređen po garnizonima u unutrašnjosti spreman da pritekne u pomoć pograničnim jedinicama. Za cijelu teritoriju Carstva uveden je jedinstveni sistem poreza, tzv.capitatio – iugatio, nazvaj tako što je kao osnovu uzimao čovjeka koji obrađuje zemlju (caput) iodređivao površinu zemlje (iugum) koja se mijenjala zavisno od plodnosti i od kulture koja se na njojgaji. Trgovci i zanatlije plaćaju drugu vrstu poreza.Zanimljiv je pokušaj Dioklecijana da odredi cijene proizvoda i usluga koji je imao malo uspjeha kao idrugi te vrste (edikt o cijenama)Konstantinove reforme – državni aparat je dopunjen, broj činovnika je veći. Ostala je podjela na 4 prefekture na čelu sa prefektima. One se dijele na trinaest dijeciza. Broj provincija se popeo na 116. Da bi smanjio opasnost od pobuna Konstantin je odvojio vojnu od civilne uprav Upravna vlastuključujući i sudsku, bila je povjerena upravnicima , a vojna

a kasnije su se pretvarili u tajnu policiju. Umnožio se broj agenata koji se najprije prenosili naređenja lokalnim organima vlasti.O carevoj bezbjednosti starao se garnizon od oko tri i po hiljade ljudi. Malo je ljudi bilo spremno da se bore za takvu državu . a skupljanjem poreza bavilo se na hiljade dekuriona i drugih funkcionera. Vojnici razmješteni po gradovima zvali su se palatini i bili su bolje plaćeni odgraničara (limitanei).Svaki upravnik provincije imao je pravo na lični aparat posluge od oko 200 ljudi i na ergelu od 150konja. Taj ogromni i skupi aparat donekle je ublažio krizu i odložio propast. Samo finansijska uprava(ministarstvo finansije) imalo je jedanaest odjeljenja i nekoliko stotina službenika. pod izgovorom da su državni neprijatelji ili da su jeretici. Vojska se i dalje dijeli na graničare itrupe po garnizonima.vojvodama . Sve te ljude u državnoj službi i vojnike plaća država pa se zato i trudi da nađenove izvore prihoda. širili malodušnost i kočili svako stvaralaštvo. strah od doušnika i moćnih susjeda (potentiores)zavladali su društvom. punili su državnu blagajnu. Broj činovnika je sve veći. aobavještenja vladaru. korupcija. Konfiskacija imanja bogataša. Duh činovničke pokornosti.