You are on page 1of 5

Tieát 3+12 TÖØ NGOÂN NGÖÕ CHUNG ÑEÁN LÔØI

NOÙI CAÙ NHAÂN


Soaïn 22.8.2008
A. MUÏC TIEÂU BAØI HOÏC: Giuùp hoïc sinh:
1. Kieán thöùc: Naém ñöôïc bieåu hieän cuûa caùi chung trong ngoân
ngöõ cuûa xaõ hoäi vaø caùi rieâng trong lôøi noùi cuûa caù nhaân vaø moái
töông quan giöõa chuùng.
2. Kó naêng: - Naâng cao naêng löïc lónh hoäi nhöõng neùt rieâng trong
ngoân ngöõ cuûa caù nhaân, ñoàng thôøi reøn luyeän ñeå hình thaønh vaø
naâng cao naêng löïc saùng taïo cuûa caù nhaân, bieát phaùt huy phong caùch
ngoân ngöõ caù nhaân khi söû duïng ngoân ngöõ chung.
B. PHÖÔNG PHAÙP GIAÛNG DAÏY: - Höôùng daãn, trao ñoåi vaø thaûo luaän
vaø luyeän taäp
C. PHÖÔNG TIEÄN THÖÏC HIEÄN:
1. Giaùo vieân: SGK, SGV, SBT, GA
2. Hoïc sinh: SGK, Vôõ soaïn baøi
D. TIEÁN TRÌNH DAÏY HOÏC
1. Kieåm tra baøi cuõ
2. Giôùi thieäu baøi môùi: Trong ñôøi soáng chuùng ta gaëp bieát bao
hieän töôïng toàn taïi moái quan heä giöõa caùi rieâng vaø caùi chung. Hoâm
nay chuùng ta seõ tìm hieåu hieän töôïng naøy qua baøi hoïc tieáng Vieät: Töø
ngoân ngöõ chung ñeán lôøi noùi caù nhaân.
HOAÏT ÑOÄNG CUÛA THAÀY KIEÁN THÖÙC CAÀN ÑAÏT
VAØ TROØ
Tieát 1
* Hoaït ñoäng 1: Tìm hieåu baøi
I. NGOÂN NGÖÕ – TAØI SAÛN CHUNG
- Giaùo vieân phaùt vaán
CUÛA XAÕ HOÄI
- Hoïc sinh traû lôøi
- Ngoân ngöõ laø taøi saûn chung cuûa
- Caâu 1: Phöông tieän giao tieáp moät daân toäc, moät coäng ñoàng xaõ
chung cô baûn nhaát cuûa con hoäi. Ñoù laø phöông tieän giao tieáp
ngöôøi laø gì? chung cuûa xaõ hoäi. Phöông tieän ñoù
vöøa giuùp cho moãi caù nhaân trình baøy
nhöõng noäi dung maø mình muoán bieåu
hieän vöøa giuùp hoï lónh hoäi ñöôïc lôøi
- Caâu 2: Tính chung cuûa ngoân noùi cuûa ngöôøi khaùc. Vì vaäy moãi caù
ngöõ goàm nhöõng yeáu toá nhaân phaûi bieát tích luyõ vaø söû duïng
naøo? ngoân ngöõ chung cuûa coäng ñoàng xaõ
hoäi.
+ Yeâu caàu cho hoïc sinh ví duï
- Tính chung cuûa ngoân ngöõ bao goàm:
+ Tính chung trong ngoân ngöõ + Caùc yeáu toá chung: Caùc nguyeân
coäng ñoàng coøn ñöôïc bieåu aâm, phuï aâm, thanh ñieäu; caùc tieáng;
hieän qua nhöõng quy taéc naøo? caùc töø; caùc ngöõ coá ñònh…
+ Yeâu caàu hoïc sinh ñaët caâu: + Caùc quy taéc vaø phöông thöùc chung
Caâu ñôn; caâu gheùp, caâu trong vieäc caáu taïo vaø söû duïng caùc
phöùc vaø chæ ra quy taéc caáu ñôn vò ngoân ngöõ:
taïo caâu.
+ Giaùo vieân ñöa ra ví duï, yeâu . Quy taéc caáu taïo kieåu caâu
caàu hoïc sinh xaùc ñònh nghóa . Phöông thöùc chuyeån nghóa cuûa töø.
cuûa töø:
VD: “Ñaù moøn nhöng daï chaúng
moøn”
- Caâu 3: Muoán giao tieáp ñöôïc
con ngöôøi caàn phaûi laøm gì?
- Caâu 4: Vì sao ta xaùc ñònh
ñöôïc ngöôøi noùi khi nghe qua II. LÔØI NOÙI, SAÛN PHAÅM RIEÂNG
ñieän thoaïi? CUÛA CAÙ NHAÂN
- Khi giao tieáp, moãi caù nhaân söû duïng
ngoân ngöõ chung ñeå taïo ra lôøi noùi
ñaùp öùng nhu caàu giao tieáp. Lôøi noùi
cuûa caù nhaân vöøa coù tính chung vöøa
coù saéc thaùi rieâng.
- Caâu 5: Voán töø ngöõ cuûa
moãi caù nhaân coù gioáng nhau - Caùi rieâng cuûa caù nhaân bao goàm
khoâng? Vì sao? caùc phöông dieän:
- Caâu 6: Caàn phaûi laøm gì + Gioïng noùi caù nhaân
ñeå coù voán töø ngöõ phong
phuù, ña daïng, mang daáu aán + Voán töø ngöõ caù nhaân: Khi söû duïng
caù nhaân roõ neùt? coøn phuï thuoäc vaøo: Löùa tuoåi, giôùi
tính, caù tính, ngheà nghieäp, trình ñoä
hieåu bieát, ñòa phöông sinh soáng…
+ Yeâu caàu hoïc sinh tìm hieåu
caùc ví duï xeùt hieäu quaû cuûa + Söï chuyeån ñoåi saùng taïo khi söû
caùch duøng töø: duïng töø ngöõ chung quen thuoäc.

.“Naéng xuoáng trôøi leân + Vieäc taïo ra caùc töø môùi.


saâu choùt voùt” + Vieäc vaän duïng linh hoaït saùng taïo
.“Toâi muoán buoäc gioù laïi” quy taéc chung, phöông thöùc chung.
- Bieåu hieän roõ nhaát cuûa neùt rieâng
trong lôøi noùi caù nhaân laø phong caùch
ngoân ngöõ caù nhaân.
VD: Ngoân ngöõ thô Hoà Xuaân Höông saéc
* Hoaït ñoäng 2: Luyeän taäp caïnh, caù tính, coøn ngoân ngöõ thô cuûa
Nguyeãn Khuyeán giaûn dò, saâu saéc.
- Giaùo vieân höôùng daãn hoïc
sinh laøm baøi taäp. * Luyeän taäp:
Baøi 1: Yeâu caàu hoïc sinh Baøi 1:
xaùc ñònh nghóa goác cuûa töø • “Thoâi”:
“thoâi” vaø nghóa trong thô
Nguyeãn Khuyeán. Nghóa goác: Chaám döùt, keát thuùc
moät hoaït ñoäng
-> Nhaän xeùt?
Nghóa môùi trong thô: Chaám döùt, keát
Baøi 2: Nhaän xeùt caùch saép
xeáp töø trong hai caâu thô cuûa thuùc cuoäc ñôøi -> caùch noùi saùng taïo
nhaèm traùnh neù, giaûm nheï söï ñau
Hoà Xuaân Höông, nhaän xeùt?
thöông.
Baøi 2:
Baøi 3: Yeâu caàu hoïc sinh veà
- Caùch saép xeáp saùng taïo: Ñaûo ngöõ
nhaø laøm.
(ñoäng töø + thaønh phaàn phuï + chuû
* Hoaït ñoäng 3: Cuûõng coá. ngöõ)
->Taïo neân aâm höôûng maïnh meõ cho
caâu thô vaøtoâ ñaäm caùc hình töôïng
thô.
Hoaït ñoäng 1: Tìm hieåu baøi:
- Yeâu caàu hoïc sinh ñoïc SGK
vaø ruùt ra nhaän xeùt veà moái
quan heä naøy? TIEÁT 2:
III. QUAN HEÄ GIÖÕA NGOÂN NGÖÕ
CHUNG VAØ LÔØI NOÙI CAÙ NHAÂN:
Giöõa ngoân ngöõ chung cuûa coäng ñoàng
xaõ hoäi vaø lôøi noùi cuûa caù nhaân coù
moái quan heä hai chieàu: Ngoân ngöõ
chung cuûa xaõ hoäi laø cô sôû ñeå saûn
sinh vaø lónh hoäi lôøi noùi caù nhaân.
* Hoaït ñoäng 2: Laøm baøi Ngöôïc laïi trong lôøi caù nhaân vöøa coù
taäp: phaàn bieåu hieän cuûa ngoân ngöõ chung,
Caâu 1: Xaùc ñònh nghóa cuûa vöøa coù neùt rieâng. Hôn nöõa, caù nhaân
töø “naùch” trong caâu thô cuûa coù theå saùng taïo goùp phaàn laøm bieán
Nguyeãn Du? Nguyeãn Du ñaõ ñoåi vaø phaùt trieån ngoân ngöõ chung.
coù söï saùng taïo nhö theá * Luyeän taäp:
naøo?
Caâu 1: Töø “naùch” trong caâu thô cuûa
Nguyeãn Du chæ goùc töôøng. Nguyeãn Du
ñaõ chuyeån töø “naùch” töø nghóa chæ
vò trí treân thaân theå con ngöôøi sang
nghóa chæ vò trí giao nhau giöõa hai böùc
Caâu 2: Yeâu caàu hoïc sinh traû töôøng taïo neân moät goùc -> ñaây laø
lôøi caâu hoûi: nghóa chuyeån, ñöôïc taïo ra theo phöông
thöùc chuyeån nghóa chung cuûa TV –
phöông thöùc aån duï.
- Xaùc ñònh nghóa goác cuûa töø
“xuaân”? Caâu 2:
- “Ngaùn noãi xuaân ñi, xuaân laïi laïi”
+ “Xuaân”: Vöøa laø nghóa chæ muøa
xuaân vöøa laø nghóa chæ söùc soáng,
tuoåi xuaân cuûa ngöôøi phuï nöõ.
- “Caønh xuaân ñaõ beû cho ngöôøi
chuyeân tay”
+ “Xuaân”: Mang nghóa saùng taïo rieâng
- Xaùc ñònh nghóa cuûa töø chæ veû ñeïp, söï treû trung cuûa ngöôøi
“xuaân” trong töøng caâu thô. con gaùi.
Chæ ra töø naøo ñöôïc duøng
vôùi nghóa chung, töø naøo ñöôïc - “Cheùn quyønh töông aêm aép baàu
taùc giaû duøng theo söï saùng xuaân”
taïo rieâng cuûa taùc giaû? + “Xuaân”: Mang nghóa saùng taïo rieâng
chæ chaát men say noàng cuûa röôïu ngon
vaø chæ söï thaém thieát ñaäm ñaø trong
Caâu 3: Yeâu caàu hoïc sinh tình caûm baïn beø.
phaân tích söï saùng taïo cuûa
- “Muøa xuaân………..caøng xuaân”.
taùc giaû khi duøng töø “maët
trôøi”. + “Xuaân” (1): Nghóa chung: Muøa xuaân
+ “Xuaân” (2): Nghóa saùng taïo rieâng:
Söùc soáng môùi, töôi ñeïp.
Caâu 3:
a) “Maët trôøi……….saäp cöûa”.
+ “Maët trôøi”: Nghóa goác – ngheä thuaät
nhaân hoaù.
b) “Töø aáy………maët trôøi………qua tim”

Caâu 4: + “Maët trôøi”: Chæ lyù töôûng caùch


maïng
- Yeâu caàu hoïc sinh xaùc ñònh
töø naøo môùi ñöôïc saùng taïo? c) Maët trôøi (1): Nghóa goác.

- Phaân tích söï saùng taïo ñoù: Maët trôøi (2): Nghóa saùng taïo rieâng –
Chuùng ñöôïc taïo ra döïa vaøo ngheä thuaät aån duï: Chæ ñöùa con treân
tieáng naøo coù saün vaø theo löng – ñoù laø nieàm vui, nieàm haïnh
coâng thöùc caáu taïo töø nhö phuùc mang laïi nieàm tin aùnh saùng cho
theá naøo? ngöôøi meï.

- Yeâu caàu hoïc sinh tìm theâm Caâu 4:


ví duï nhöõng töø cuøng kieåu a) – Töø “moïn maèn”: Döïa vaøo tieáng
caáu taïo treân. “moïn”
- Phöông thöùc caáu taïo:
+ Quy taéc taïo töø laùy 2 tieáng, laëp laïi
phuï aâm ñaàu (m).
+ Tieáng goác ñaët tröôùc, tieáng laùy ñaët
sau.
+ Tieáng laùy laëp laïi aâm ñaàu (m),
nhöng ñoåi vaàn thaønh vaàn (aên).
b) – Töø “gioûi giaén”: Döïa vaøo tieáng
“gioûi”
- Phöông thöùc caáu taïo: (gioáng töø caâu
a)
c) – Töø “noäi soi”: Döïa vaøo 2 tieáng coù
saün “noäi soi”.
- Phöông thöùc caáu taïo töø gheùp chính
phuï: Tieáng chính chæ hoaït ñoäng (ñöùng
sau) tieáng phuï boå sung yù nghóa ñi
tröôùc.
3. Daën doø:
- Veà nhaø hoïc baøi, laøm baøi taäp

Related Interests