You are on page 1of 3

UNIVERSITETI KRISTAL

Seminar

Tema: Papunsia
Papunsia prbn nj ndr smundjet m t rnda mokroekonomike. Kostot e papunsis i ndajm n 2 grupe: a) Kostot ekonomike t papunsis. Nj papunsi e lart do t thot rnie n GDP aktual, pra treguesi i GDP aktual sht m i vogl se sa treguesi i GDP potencial. Sa m e madhe t jet papunsia aq m i madh do t jet hendeku midis tyre. Lidhja mes GDP dhe papunsis jepet nga ligji i Okunit. N kndvshtrimin ekonomik papunsia jepet nga hendeku i prodhimit, n situata papunsie kjo diferenc ka vlera negative. T papunt jan nj barr e rnd financiare pr qeverin. Zvoglimi i t ardhurave personale si rezultat i humbjes s puns prbn nj kosto t dukshme ekonomike t papunsis por tashm e par kjo nga ana mikroekonomike. b) Kostot sociale t papunsis. sht vshtir paraqitja n vler e tyre. Papunsia shkakton zhvlersimin e kapitalit human. Nj papunsi e zgjatur ul n mnyr serioze vlern e nj investimi t kryer n kapitalin human. Rritja e papunsis mund t shrbej pr t ulur kriminalitetin. Kostot sociale t papunsis marrin edhe formn e uljes s dinjitetit personal dhe keqsimin e shndetit t t papunve. Matja e papunsis. Dy karakteristikat kryesore t reensionit jan rritja e papunsis dhe rnia e GDP. Si burime t statistikave mund t shrbejn regjistrat n zyrat e puns ose regjistrat e sigurimeve pr papunsin. Nj individ konsiderohet i zn me pun kur ai kryen nj pun t pagueshme qoft edhe kur mungon prkohsisht n pun. T papun quhen ata persona q nuk jan n pun, por q krkojn n mnyr aktive pun, ose ata persona q presin t rikthehen n pun. T papun + T punsuar = Forca puntore. T gjith t tjert q jan n mosh pune por nuk kan nj pun nuk prfshihen n forcn puntore ose n t papun ata thjesht konsiderohen si jasht forcs puntore. Norma e papunsis = T papun/ Forca puntore *100 Ata individ qq kan humbur shpresat pr t gjetur pun quhen t papun t dekurajuar. Ndryshimi n punznie jepet nga diferenca midis punve t lna dhe punve t gjetura. Llojet e papunsis. 1) Papunsia friksionale shfaqet nga ekzistenca e lvizjeve t prhershme t njerzve pr t gjetur nj pun m t mir. Meqnse puntort e papun lvizin midis vendeve t ndryshme t puns ose krkojn nj pun m t mir thuhet se jan t papun vullnetar. 2) Papunsia strukturore ndodh kur ka nj mosprputhje mes krkess dhe oferts pr pun. Kjo ndodh ngaq mund t kemi rritje t krkess pr nj pun, uljen pr nj pun tjetr dhe oferta q nuk i prshtatet ktij ndryshimi. Kjo mund t vij edhe si pasoj e imobilitetit profesional dhe imobiliteti gjeografik. 3) Papunsia ciklike kjo lloj papunsie rezulton nga pamjaftueshmria e prgjithshme n AD. Dihet se krkesa pr pun sht e prejardhur. Kjo do t thot 1

se nj lloj pune krkohet kur krkohet produkti q ajo prodhon. Reension ulet D pr M+SH ulet nr.i puntorve. 4) Papunsia sezonale lidhet me karakterin stinor t prodhimit. E shohim n shrbime, turizm, ndrtim, bujqsi etj. Kur pagat jan t fiksuara i japin papunsis karakter t detyruar. Kur pagat jan fleksibl papunsia sht e vullnetshme. Papunsia e vullnetshme Papunsia e detyruar

AE tregon t punsuarit. papunsin e vullnetshme.

EF

tregon AH T punsuarit. HG papunsi e detyruar. Puntort duan t punojn por me nj pag W, por me kt pag nuk ka krkes nga ana e firmave pr punn e tyre. Sipas Kejnsit kjo vjen si pasoj e pagave jo fleksibl W dhe P jan t pandryshueshme. Kjo vjen si pasoj e natyrs s administrimit t prcaktimit t pags.

Papunsia natyrore Norma natyrore e papunsis sht ajo norm papunsie n t ciln tregjet e puns dhe t t mirave jan t balancuara, pra ajo norm ku forcat influencuese t pagave, mimeve, inflacionit jan t balancuara. NNP nuk sht kurr zero si pasoj e lvizshmris, shijeve, talentit, hyrjeve dhe rihyrjeve n pun. N rritjen e NNP kan ndikim: 1) # e stukturs demografike t forcs puntore 2) politikat humanitare t qeveris p.sh dhnia e sigurimeve dhe prcaktimi i pags minimale. 3) Rritja e papunsis strukturore. NNP nuk sht norma optimale e papunsis sepse thon se papunsia do t ndikoj n produktin dhe n mirqnien sociale. Pr ta reduktuar duhet: 1) Prmirsimi i shrbimit n trgun e puns veanrisht informacionit.

2) Krijimi i vendeve t reja t puns nga rritja e G-s. 3) Programet e ndryshme qeveritare ( sigurime, paga minimum) t hartohen pr t nxitur puntort t gjejn pun.