You are on page 1of 8

Chöông 3

LUAÄT DAÂN SÖÏ

Nhaø nöôùc ta ñaõ ban haønh nhieàu vaên baûn phaùp luaät ñeå ñieàu chænh caùc quan heä daân söï. Ñaëc bieät trong caùc vaên baûn ñoù, Boä luaät Daân söï chieám vò trí quan troïng nhaát. Boä luaät Daân söï ñöôïc Quoác Hoäi khoùa IX kyø hoïp thöù 8 thoâng qua ngaøy 28.10.1995 vaø coù hieäu löïc töø ngaøy 01.07.1996. Boä luaät Daân söï goàm lôøi noùi ñaáu 7 phaàn 838 ñieàu. I. KHAÙI NIEÄM LUAÄT DAÂN SÖÏ. Luaät daân söï laø moät ngaønh luaät trong heä thoáng phaùp luaät Vieät Nam bao goàm toång theå caùc qui phaïm phaùp luaät ñieàu chænh caùc quan heä taøi saûn mang tính chaát haøng hoùa – tieàn teä vaø caùc quan heä nhaân thaân coù lieân quan hoaëc khoâng lieân quan ñeán quan heä taøi saûn treân cô sôû söï ñoäc laäp, bình ñaúng cuûa caùc chuû theå tham gia vaøo caùc quan heä daân söï ñoù. • Ñoái töôïng ñieàu chænh cuûa Luaät Daân söï: laø quan heä taøi saûn vaø quan heä nhaân thaân trong giao löu daân söï + Quan heä taøi saûn : laø quan heä giöõa ngöôøi vôùi ngöôøi thoâng qua moät taøi saûn. Taøi saûn ñöôïc theå hieän döôùi daïng vaät coù thöïc, tieàn, giaáy tôø trò giaù baèng tieàn vaø caùc quyeàn taøi saûn. Quan heä taøi saûn do Luaät Daân söï ñieàu chænh mang tính chaát haøng hoùa vaø tieàn teä. Trong moâ hình kinh teá haøng hoùa nhieàu thaønh phaàn theo cô cheá thò tröôøng coù söï quaûn lyù cuûa Nhaø nöôùc theo ñònh höôùng xaõ hoäi chuû nghóa caùc taøi saûn ñöôïc theå hieän döôùi daïng haøng hoùa vaø ñöôïc qui thaønh tieàn. Qui luaät thò tröôøng trong saûn xuaát xaõ hoäi chi phoái caùc quan heä taøi saûn maø bieåu hieän cuûa noù laø tieàn teä. Söï trao ñoåi chuû yeáu thoâng qua hình thöùc haøng – tieàn – haøng. Söï ñeàn buø töông ñöông trong trao ñoåi laø bieåu hieän cuûa quan heä haøng hoùa tieàn teä – laø ñaëc tröng cuûa quan heä daân söï. Tuy nhieân vaãn coù nhöõng söï dòch chuyeån taøi saûn khoâng coù söï ñeàn buø nhö : cho, taëng, thöøa keá... Nhöng nhöõng quan heä naøy ít phoå bieán. Söï theå hieän, yù chí cuûa caùc chuû theå laø ñaëc ñieåm cuûa quan heä taøi saûn do Luaät Daân söï ñieàu chænh + Quan heä nhaân thaân : laø quan heä giöõa ngöôøi vôùi ngöôøi veà moät giaù trò nhaân thaân cuûa caù nhaân vaø caùc toå chöùc, Quyeàn nhaân thaân laø quyeàn tuyeät ñoái gaén lieàn vôùi chuû theå khoâng theå chuyeån dòch cho ngöôøi khaùc tröø moät soá tröôøng hôïp phaùp luaät cho pheùp chuyeån giao : nhö teân, danh döï, nhaân phaåm, hình aûnh, quyeàn taùc giaû, …… Quan heä nhaân thaân chia laøm 2 nhoùm : Quan heä nhaân thaân phi taøi saûn : danh döï, nhaân phaåm, uy tín caù nhaân, toå chöùc, hoï, teân, daân toäc, hình aûnh, bí maät ñôøi tö. Quan heä nhaân thaân gaén vôùi taøi saûn, caùc quyeàn nhaân thaân laø tieàn ñeà laøm phaùt sinh quan heä taøi saûn: nhö quyeàn taùc giaû caùc taùc phaåm vaên hoïc ñem laïi nhuaän buùt cho taùc giaû, quyeàn sôû höõu coâng nghieäp ñem laïi lôïi nhuaän cho taùc giaû neáu ñem öùng duïng ñeå saûn xuaát. Caùc chuû theå tham gia quan heä daân söï ñoäc laäp, bình ñaúng vôùi nhau veà ñòa vò phaùp lyù, vaø taøi saûn.

• Phöông phaùp ñieàu chænh cuûa luaät Daân söï coù nhöõng ñaëc ñieåm sau:
-

-

Caùc chuû theå ñöôïc töï ñònh ñoaït veà taøi saûn : caùc chuû theå tuøy yù chí cuûa mình löïa choïn ñoái taùc, töï quyeát ñònh ñieàu kieän muïc ñích khi tham gia. Tuy nhieân vieäc töï ñònh ñoaït khoâng ñöôïc vi phaïm caùc qui ñònh cuûa phaùp luaät, khoâng vi phaïm ñaïo ñöùc xaõ hoäi. Phöông phaùp hoøa giaûi ñeå giaûi quyeát caùc tranh chaáp daân söï.

-

II. CAÙC QUYEÀN DAÂN SÖÏ CÔ BAÛN. 1. Quyeàn sôû höõu. a. Khaùi nieäm quyeàn sôû höõu: quyeàn sôû höõu laø toång hôïp heä thoáng caùc qui phaïm phaùp luaät do Nhaø nöôùc ban haønh ñeå ñieàu chænh caùc quan heä xaõ hoäi phaùt sinh trong lónh vöïc chieám höõu, söû duïng, vaø ñònh ñoaït caùc tö lieäu saûn xuaát, tieâu duøng nhöõng taøi saûn khaùc. Theo nghóa heïp quyeàn sôû höõu laø möùc ñoä xöû söï maø phaùp luaät cho pheùp moät chuû theå thöïc hieän caùc quyeàn naêng chieám höõu, söû duïng vaø ñònh ñoaït. + Quyeàn chieám höõu : laø quyeàn naêng cuûa chuû sôû höõu töï mình naém giöõ quaûn lyù, kieåm soaùt, laøm chuû, chi phoái vaät ñoù theo yù chí cuûa mình. + Quyeàn söû duïng : laø quyeàn khai thaùc coâng duïng, khai thaùc nhöõng lôïi ích vaät chaát cuûa taøi saûn trong phaïm vi phaùp luaät cho pheùp. Thoâng thöôøng khi chuû sôû höõu chuyeån quyeàn söû duïng cho ngöôøi khaùc thì chuyeån luoân quyeàn chieám höõu taøi saûn. + Quyeàn ñònh ñoaït : laø quyeàn naêng cuûa chuû sôû höõu ñeå quyeát ñònh veà soá phaän thöïc teá, soá phaän phaùp lyù cuûa vaät. Khi chuyeån quyeàn ñònh ñoaït seõ laøm chaám döùt hoaëc thay ñoåi caùc quan heä phaùp luaät lieân quan ñeán vaät ñoù. Caû ba quyeàn naêng taïo thaønh theå thoáng nhaát trong noäi dung quyeàn sôû höõu, chuùng coù yù nghóa rieâng nhöng lieân quan maät thieát vôùi nhau. Cuï theå quyeàn chieám höõu laø tieàn ñeà cho hai quyeàn kia. Quyeàn ñònh ñoaït xaùc ñònh yù nghóa phaùp lyù quan troïng nhaát cuûa chuû sôû höõu. b. Caên cöù laøm phaùt sinh, chaám döùt quyeàn sôû höõu: - Quyeàn sôû höõu phaùt sinh trong caùc tröôøng hôïp sau ñaây : + Theo hôïp ñoàng mua, baùn, taëng , cho taøi saûn. + Theo keát quaû saûn xuaát, lao ñoäng. + Do söï saùp nhaäp, troän laãn, cheá bieán, do söï hôïp nhaát taøi saûn cuûa nhieàu chuû sôû höõu khaùc nhau. Vaät môùi laø taøi saûn thuoäc sôû höõu chung hoaëc cuûa rieâng cuûa caùc chuû sôû höõu. + Do caùc söï kieän khoâng xaùc ñònh ñöôïc chuû sôû höõu hoaëc bò choân daáu ñaùnh rôi boû queân maø sau moät naêm khoâng ai nhaän. + Do söï kieän gia suùc, gia caàm, vaät nuoâi döôùi nöôùc bò thaát laïc sau 6 thaùng (gia suùc), 1 thaùng (vaät nuoâi döôùi nöôùc, gia caàm) maø khoâng coù ai nhaän. + Do ñöôïc thöøa keá taøi saûn. + Do quyeát ñònh cuûa cô quan Nhaø nöôùc coù thaåm quyeàn; do baûn aùn cuûa Toøa aùn. Thí duï quyeát ñònh hoùa giaù nhaø ôû; chia taøi saûn trong baûn aùn ly hoân. - Quyeàn sôû höõu chaám döùt trong caùc tröôøng hôïp sau : + Chuû sôû höõu chuyeån giao quyeàn sôû höõu cuûa mình cho ngöôøi khaùc. + Chuû sôû höõu töø boû quyeàn sôû höõu cuûa mình. + Taøi saûn bò xöû lyù ñeå thöïc hieän nghóa vuï cuûa chuû sôû höõu. + Taøi saûn bò tieâu huûy + Taøi saûn bò tröng mua + Taøi saûn bò tòch thu

+ Taøi saûn ñaõ ñöôïc coâng nhaän quyeàn sôû höõu cuûa moät ngöôøi khaùc (vaät bò ñaùnh rôi, boû queân, gia suùc thaát laïc … ) 2. Quyeàn thöøa keá. a. Khaùi nieäm: Quan heä thöøa keá laø moät quan heä xaõ hoäi xuaát hieän ñoàng thôøi vôùi quan heä sôû höõu. Thöøa keá laø moät cheá ñònh phaùp luaät daân söï, bao goàm toång hôïp QPPL ñieàu chænh vieäc chuyeån dòch taøi saûn cuûa ngöôøi cheát cho ngöôøi khaùc theo di chuùc hoaëc theo qui ñònh cuûa phaùp luaät ñoàng thôøi qui ñònh phaïm vi quyeàn, nghóa vuï vaø phöông thöùc baûo veä caùc quyeàn vaø nghóa vuï cuûa ngöôøi thöøa keá. Quyeàn thöøa keá laø toång hôïp caùc qui phaïm phaùp luaät quy ñònh caùc ñieàu kieän trình töï dòch chuyeån nhöõng taøi saûn cuûa ngöôøi ñaõ cheát cho nhöõng ngöôøi coøn soáng. Quyeàn thöøa keá coù quan heä chaët cheõ vôùi quyeàn sôû höõu. Döïa vaøo quyeàn sôû höõu phaùp luaät qui ñònh cho chuû sôû höõu caùc quyeàn naêng trong quyeàn thöøa keá. Quyeàn thöøa keá laø quyeàn caù nhaân ñeå laïi taøi saûn cuûa mình cho ngöôøi thöøa keá thoâng qua di chuùc hoaëc caùc qui ñònh cuûa phaùp luaät; quyeàn höôûng di saûn theo di chuùc hoaëc theo qui ñònh cuûa phaùp luaät. b. Moät soá qui ñònh chung veà quyeàn thöøa keá: + Ngöôøi ñeå laïi di saûn thöøa keá: laø ngöôøi ñaõ cheát nhöng coù taøi saûn thuoäc quyeàn sôû höõu cuûa mình ñeå laïi cho ngöôøi khaùc theo di chuùc hoaëc theo qui ñònh cuûa phaùp luaät. + Ngöôøi thöøa keá: laø ngöôøi ñöôïc thöøa höôûng taøi saûn cuûa ngöôøi cheát theo di chuùc hoaëc theo phaùp luaät. Ngöôøi thöøa keá coù theå laø caù nhaân, phaùp nhaân vaø phaûi coøn soáng, coøn toàn taïi vaøo thôøi ñieåm môû thöøa keá; laø ngöôøi coù quan heä hoân nhaân, huyeát thoáng, nuoâi döôõng ñoái vôùi ngöôøi ñeå laïi taøi saûn (thöøa keá theo phaùp luaät). Ngöôøi thöøa keá coù nghóa vuï thöïc hieän nghóa vuï taøi saûn do ngöôøi cheát ñeå laïi trong phaïm vi phaàn di saûn mình ñöôïc höôûng. Ngöôøi thöøa keá cuõng coù quyeàn töø choái höôûng di saûn tröø tröôøng hôïp vieäc töø choái nhaèm troán traùnh vieäc thöïc hieän nghóa vuï taøi saûn cuûa mình ñoái vôùi ngöôøi khaùc. Thôøi haïn töø choái nhaän di saûn laø 6 thaùng keå töø ngaøy môû thöøa keá. + Thôøi ñieåm môû thöøa keá : thôøi ñieåm môû thöøa keá laø thôøi ñieåm ngöôøi coù taøi saûn cheát. Tröôøng hôïp Toøa aùn tuyeân boá ngöôøi cheát thì thôøi ñieåm môû thöøa keá laø ngaøy maø quyeát ñònh cuûa Toøa aùn tuyeân boá ngöôøi ñoù ñaõ cheát coù hieäu löïc phaùp luaät. Ñòa ñieåm môû thöøa keá laø nôi cö truù cuoái cuøng cuûa ngöôøi ñeå laïi di saûn, neáu khoâng xaùc ñònh ñöôïc nôi cö truù cuoái cuøng thì ñòa ñieåm môû thöøa keá laø nôi coù toaøn boä hoaëc phaàn lôùn taøi saûn. + Di saûn thöøa keá : Bao goàm taøi saûn rieâng cuûa ngöôøi cheát, phaàn taøi saûn chung vôùi ngöôøi khaùc, caùc quyeàn veà taøi saûn maø ngöôøi cheát ñeå laïi. + Nhöõng ngöôøi khoâng ñöôïc höôûng di saûn : - Ngöôøi bò keát aùn veà haønh vi xaâm phaïm tính maïng, söùc khoûe hoaëc haønh vi ngöôïc ñaõi nghieâm troïng haønh haï ngöôøi ngöôøi ñeå laïi di saûn, xaâm phaïm nghieâm troïng danh döï nhaân phaåm ngöôøi ñoù. - Ngöôøi bò keát aùn xaâm phaïmmoät caùch coá yù tính maïng ngöôøi thöøa keá khaùc - Ngöôøi löøa doái, cöôõng eùp hoaëc ngaên caûn ngöôøi ñeå laïi di chuùc, giaû maïo söûa chöõa di chuùc, huûy di chuùc. Tuy nhieân nhöõng ngöôøi noùi treân vaãn coù theå ñöôïc höôûng di saûn neáu nhö ngöôøi ñeå laïi di saûn bieát haønh vi cuûa hoï nhöng vaãn cho hoï höôûng.

c. Caùc loaïi thöøa keá: Coù hai loaïi thöøa keá: thöøa keá theo di chuùc vaø thöøa keá theo phaùp luaät. * Thöøa keá theo di chuùc : laø vieäc dòch chuyeån taøi saûn cuûa ngöôøi ñaõ cheát cho ngöôøi khaùc coøn soáng theo quyeát ñònh cuûa ngöôøi ñoù tröôùc khi cheát ñöôïc theå hieän trong di chuùc. Di chuùc laø söï theå hieän yù chí cuûa caù nhaân nhaèm chuyeån taøi saûn cuûa mình cho ngöôøi khaùc sau khi cheát. Ngöôøi laäp di chuùc phaûi töø ñuû 18 tuoåi trôû leân khoâng maéc caùc beänh laøm maát nhaän thöùc. Ngöôøi töø ñuû 15 ñeán döôùi 18 khi laäp di chuùc phaûi coù söï ñoàng yù cuûa cha meï hoaëc ngöôøi giaùm hoä. + Ngöôøi laäp di chuùc coù quyeàn : chæ ñònh ngöôøi thöøa keá, truaát quyeàn höôûng di saûn cuûa ngöôøi thöøa keá maø khoâng nhaát thieát phaûi neâu lyù do; phaân ñònh phaàn di saûn cho töøng ngöôøi; daønh moät phaàn di saûn ñeå taëng, thôø cuùng; giao nghóa vuï cho ngöôøi thöøa keá; chæ ñònh ngöôøi giöõ di chuùc, ngöôøi quaûn lyù di saûn; ngöôøi phaân chia di saûn; söûa ñoåi boå sung di chuùc; thay theá di chuùc, huûy boû di chuùc. + Nhöõng ngöôøi sau ñaây duø khoâng ñöôïc chæ ñònh trong di chuùc höôûng thöøa keá nhöng vaãn ñöôïc höôûng baèng 2/3 suaát cuûa ngöôøi thöøa keá theo luaät : Con chöa thaønh nieân; cha meï; vôï choàng; con ñaõ thaønh nieân maø khoâng coù khaû naêng lao ñoäng. + Noäi dung vaø hình thöùc di chuùc. Di chuùc baèng vaên baûn phaûi goàm caùc noäi dung chuû yeáu sau : Ngaøy thaùng naêm laäp di chuùc Hoï, teân nôi cö truù cuûa ngöôøi laäp di chuùc Hoï, teân ngöôøi, cô quan toå chöùc ñöôïc höôûng di saûn Di saûn ñeå laïi, nôi coù di saûn Chæ ñònh ngöôøi thöïc hieän nghóa vuï vaø noäi dung cuûa nghóa vuï Hình thöùc baèng lôøi noùi, ñöôïc goïi laø chuùc ngoân : di chuùc mieäng chæ ñöôïc coâng nhaän laø hôïp phaùp khi ngöôøi laäp di chuùc ôû trong tình traïng tính maïng bò ñe doïa nghieâm troïng maø khoâng theå laäp di chuùc vieát ñöôïc. Di chuùc mieäng ñöôïc theå hieän tröôùc ít nhaát hai ngöôøi laøm chöùng vaø ngay sau ñoù ngöôøi laøm chöùng laïi cuøng kyù teân hoaëc ñieåm chæ. Sau 3 thaùng neáu ngöôøi laäp di chuùc coøn soáng, saùng suoát thì di chuùc mieäng huûy boû. Hình thöùc baèng vaên baûn : bao goàm caùc loaïi • Di chuùc baèng vaên baûn coù ngöôøi laøm chöùng. • Di chuùc baèng vaên baûn khoâng coù ngöôøi laøm chöùng. • Di chuùc baèng vaên baûn coù chöùng thöïc cuûa UÛy Ban Nhaân Daân Xaõ Phöôøng. • Di chuùc baèng vaên baûn coù chöùng nhaän cuûa Coâng chöùng Nhaø nöôùc. Ngoaøi ra coøn coù caùc di chuùc cuûa quaân nhaân taïi nguõ coù xaùc nhaän cuûa thuû tröôûng ñôn vò töø caáp Ñaïi ñoäi trôû leân; di chuùc cuûa ngöôøi ñang ñi treân taøu bieån, maùy bay coù xaùc nhaän cuûa ngöôøi chæ huy phöông tieän; di chuùc cuûa ngöôøi ñang ñieàu trò taïi beänh vieän, cô sôû chöõa beänh, ñieàu döôõng coù xaùc nhaän cuûa ngöôøi phuï traùch taïi ñoù; di chuùc cuûa ngöôøi ñang khaûo saùt, thaêm doø, nghieân cöùu ôû röøng nuùi, haûi ñaûo coù xaùc nhaän cuûa ngöôøi phuï traùch ñôn vò, di chuùc coâng daân ñang ôû nöôùc ngoaøi coù chöùng nhaän cuûa laõnh söï, ñaïi dieän ngoaïi giao Vieät Nam ôû nöôùc ñoù; di chuùc cuûa ngöôøi ñang bò taïm giam, bò phaït tuø coù xaùc nhaän cuûa ngöôøi phuï traùch traïi giam. * Thöøa keá theo phaùp luaät: laø vieäc di chuyeån taøi saûn cuûa ngöôøi cheát cho nhöõng ngöôøi thöøa keá theo quy ñònh cuûa phaùp luaät.

Di chuùc phaûi ñöôïc laäp döôùi moät hình thöùc nhaát ñònh. Coù hai loaïi hình thöùc :

-

- Nhöõng tröôøng hôïp thöøa keá theo phaùp luaät • Khoâng coù di chuùc • Di chuùc khoâng hôïp phaùp • Ngöôøi thöøa keá theo di chuùc cheát tröôùc ngöôøi ñeå laïi di chuùc • Ngöôøi ñöôïc chæ ñònh thöøa keá maø khoâng coù quyeàn höôûng di saûn hoaëc töø choái höôûng di saûn • Phaàn di saûn khoâng ñöôïc ñònh ñoaït trong di chuùc - Dieän nhöõng ngöôøi ñöôïc thöøa keá laø phaïm vi nhöõng ngöôøi coù quan heä hoân nhaân, huyeát thoáng, nuoâi döôõng vôùi ngöôøi ñeå laïi di saûn - Haøng thöøa keá: laø nhöõng ngöôøi döïa vaøo möùc ñoä thaân thieát vôùi ngöôøi ñeå laïi di saûn trong soá nhöõng ngöôøi thuoäc dieän thöøa keá. Coù 3 haøng thöøa keá : • Haøng thöøa keá thöù nhaát: vôï choàng, con ñeû, (con nuoâi) cha meï ñeû (cha meï nuoâi) cuûa ngöôøi cheát. • Haøng thöøa keá thöù hai: oâng baø (noäi, ngoaïi) anh chò em ruoät cuûa ngöôøi cheát. • Haøng thöøa keá thöù ba: cuï noäi ngoaïi, chuù, baùc, coâ, dì, caäu ruoät cuûa ngöôøi cheát, chaùu goïi ngöôøi cheát laø chuù, baùc, coâ, dì, caäu ruoät. • Ngöôøi cuøng haøng thöøa keá thì ñöôïc höôûng phaàn di saûn baèng nhau. • Ngöôøi ôû haøng thöøa keá sau chæ ñöôïc höôûng thöøa keá khi khoâng coù ai ôû thöøa keá tröôùc. • Trong thöøa keá theo luaät coøn coù qui ñònh veà thöøa keá theá vò khi con cuûa ngöôøi ñeå laïi di saûn cheát tröôùc ngöôøi ñeå laïi di saûn thì chaùu ñöôïc höôûng phaàn di saûn maø cha hoaëc meï chaùu ñöôïc höôûng neáu coøn soáng. Neáu chaùu cuõng cheát tröôùc ngöôøi ñeå laïi di saûn, thì chaét ñöôc höôûng phaàn di saûn maø cha hoaëc meï cuûa chaét ñöôïc höôûng neáu coøn soáng (Theo ñieàu BLDS) 3. Quyeàn giao keát hôïp ñoàng daân söï: a. Hôïp ñoàng daân söï laø gì? : hôïp ñoàng daân söï laø söï thoûa thuaän giöõa caùc beân veà vieäc xaùc laäp, thay ñoåi, hoaëc chaám döùt quyeàn vaø nghóa vuï daân söï. (Ñieàu 394 BLHS) Hieän nay Boä Luaät Daân söï nöôùc ta ñieàu chænh caùc quan heä trong caùc hôïp ñoàng daân söï thoâng duïng sau : 1. Hôïp ñoàng mua baùn taøi saûn 2. Hôïp ñoàng möôïn taøi saûn 3. Hôïp ñoàng trao ñoåi taøi saûn 4. Hôïp ñoàng taëng cho taøi saûn 5. Hôïp ñoàng vay taøi saûn 6. Hôïp ñoàng thueâ taøi saûn 7. Hôïp ñoàng vaän chuyeån haønh khaùch vaø vaän chuyeån taøi saûn 8. Hôïp ñoàng gia coâng 9. Hôïp ñoàng göûi giöõ taøi saûn 10. Hôïp ñoàng baûo hieåm 11. Hôïp ñoàng uûy quyeàn 12. Hôïp ñoàng höùa thöôûng vaø thi coù giaûi 13. Hôïp ñoàng dòch vuï Hôïp ñoàng Daân söï coù hieäu löïc khi coù ñuû caùc ñieàu kieän sau ñaây :

-

Ngöôøi tham gia giao dòch coù naêng löïc haønh vi Daân söï. Muïc ñích vaø noäi dung cuûa giao dòch khoâng traùi phaùp luaät, ñaïo ñöùc xaõ hoäi. Ngöôøi tham gia giao dòch hoaøn toaøn töï nguyeän. Hình thöùc giao dòch phuø hôïp vôùi qui ñònh cuûa phaùp luaät (Theo ñieàu 131 BLDS) • Hình thöùc hôïp ñoàng daân söï :

b. Hình thöùc vaø noäi dung cuûa hôïp ñoàng daân söï: Ñieàu 400 Boä Luaät Daân söï qui ñònh hôïp ñoàng daân söï coù theå ñöôïc giao keát baèng lôøi noùi, baèng vaên baûn hoaëc baèng haønh vi cuï theå, khi phaùp luaät khoâng qui ñònh ñoái vôùi hôïp ñoàng ñoù phaûi ñöôïc giao keát baèng moät hình thöùc nhaát ñònh. Trong tröôøng hôïp phaùp luaät coù qui ñònh hôïp ñoàng phaûi ñöôïc theå hieän baèng vaên baûn, phaûi ñöôïc chöùng nhaän cuûa coâng chöùng Nhaø nöôùc, chöùng thöïc, ñaêng kyù hoaëc xin pheùp thì phaûi töaân theo caùc qui ñònh naøy. Nhö vaäy hình thöùc cuûa hôïp ñoàng daân söï töông ñoái ña daïng. Hình thöùc mieäng thöïc hieän khi caùc beân ñaõ coù ñoä tin caäy laãn nhau vaø ñoái vôùi nhöõng hôïp ñoàng maø ngay sau khi giao keát seõ ñöôïc thöïc hieän vaø chaám döùt. Hình thöùc hôïp ñoàng vieát nhaèm naâng cao ñoä xaùc thöïc veà nhöõng noäi dung ñaõ cam keát. Khi coù tranh chaáp hôïp ñoàng ñöôïc giao keát baèng vaên baûn taïo ra chöùng cöù phaùp lyù chaéc chaén hôn so vôùi hình thöùc mieäng. Caên cöù vaøo vaên baûn cuûa hôïp ñoàng caùc beân deã daøng thöïc hieän quyeàn yeâu caàu cuûa mình ñoái vôùi beân kia. Hôïp ñoàng coù chöùng nhaän chöùng thöïc laø nhöõng hôïp ñoàng coù tính chaát phöùc taïp deã xaûy ra tranh chaáp vaø ñoái töôïng cuûa noù laø nhöõng taøi saûn maø nhaø nöôùc caàn phaûi quaûn lyù kieåm soaùt khi chuùng ñöôïc dòch chuyeån töø chuû theå naøy sang chuû theå khaùc. • Noäi dung cuûa hôïp ñoàng daân söï : bao goàm caùc ñieàu chuû yeáu sau - Ñoái töôïng cuûa hôïp ñoàng laø taøi saûn phaûi giao, coâng vieäc phaûi laøm. - Soá löôïng, chaát löôïng. - Giaù, phöông thöùc thanh toaùn. - Thôøi haïn, ñòa ñieåm, phöông thöùc thöïc hieän hôïp ñoàng. - Quyeàn nghóa vuï cuûa caùc beân. - Traùch nhieäm do vi phaïm hôïp ñoàng. Nhö vaäy trong noäi dung hôïp ñoàng daân söï goàm caùc ñieàu khoaûn cô baûn, ñieàu khoaûn thoâng thöôøng vaø ñieàu khoaûn tuøy nghi. Khi hôïp ñoàng ñang thöïc hieän caùc beân coù theå thoûa thuaän söûa ñoåi hôïp ñoàng vaø giaûi quyeát hieäu quaû cuûa söï thay ñoåi noäi dung hôïp ñoàng. c. Chaám döùt hôïp ñoàng daân söï : Hôïp ñoàng daân söï chaám döùt trong caùc tröôøng hôïp sau : Hôïp ñoàng ñaõ ñöôïc hoaøn thaønh. Theo söï thoûa thuaän cuûa caùc beân. Caù nhaân giao keát hôïp ñoàng cheát maø hôïp ñoàng phaûi do chính caù nhaân ñoù thöïc hieän. Hôïp ñoàng bò huûy boû, bò ñình chæ. Khi ñoái töôïng cuûa hôïp ñoàng khoâng coøn vaø caùc beân coù thoûa thuaän thay theá ñoái töôïng khaùc hoaëc boài thöôøng thieät haïi.

Khi coù moät beân vi phaïm hôïp ñoàng thì beân kia coù quyeàn ñôn phöông ñình chæ thöïc hieän hôïp ñoàng, khi ñôn phöông ñình chæ hôïp ñoàng thì phaàn hôïp ñoàng chöa thöïc hieän seõ chaám döùt, caùc beân phaûi thanh toaùn phaàn hôïp ñoàng ñaõ thöïc hieän.

d. Caùc bieän phaùp ñaûm baûo thöïc hieän nghóa vuï daân söï trong hôïp ñoàng daân söï: + Caàm coá taøi saûn: beân coù nghóa vuï giao taøi saûn laø ñoäng saûn thuoäc sôû höõu cuûa mình cho beân coù quyeàn ñeå ñaûm baûo thöïc hieän nghóa vuï. + Theá chaáp : beân coù nghóa vuï duøng taøi saûn laø baát ñoäng saûn thuoäc sôû höõu cuûa mình ñeå ñaûm baûo thöïc hieän nghóa vuï ñoái vôùi beân coù quyeàn. + Ñaët coïc : 1 beân giao cho beân kia moät khoaûn tieàn hoaëc vaät coù giaù trò trong moät thôøi haïn ñeå ñaûm baûo giao keát thöïc hieän hôïp ñoàng daân söï. + Kyù cöôïc : laø vieäc beân thueâ taøi saûn laø ñoäng saûn giao cho beân cho thueâ moät khoaûn tieàn hoaëc taøi saûn quí trong moät thôøi gian ñeå ñaûm baûo traû laïi taøi saûn thueâ. + Kyù quyõ : beân coù nghóa vuï gôûi moät taøi saûn vaø phong toûa taïi ngaân haøng ñeå ñaûm baûo vieäc thöïc hieän nghóa vuï. + Baûo laõnh :laø vieäc ngöôøi thöù ba (goïi laø ngöôøi baûo laõnh) cam keát vôùi beân coù quyeàn (goïi laø ngöôøi nhaän baûo laõnh) seõ thöïc hieän nghóa vuï thay cho beân coù nghóa vuï (goïi laø ngöôøi ñöôïc baûo laõnh) neáu khi ñeán haïn maø ngöôøi ñöôïc baûo laõnh khoâng thöïc hieän hoaëc thöïc hieän khoâng ñuùng nghóa vuï. + Phaït vi phaïm: theo qui ñònh cuûa phaùp luaät, beân vi phaïm nghóa vuï phaûi noäp moät soá tieàn cho beân coù quyeàn bò vi phaïm. Möùc phaït tính theo tæ leä phaàn traêm cuûa giaù trò phaàn nghóa vuï bò vi phaïm, nhöng khoâng quaù 5%. 4. Quyeàn nhaân thaân: laø quyeàn gaén lieàn vôùi caù nhaân khoâng chuyeån giao cho ngöôøi khaùc (tröø tröôøng hôïp phaùp luaät coù qui ñònh khaùc). Ñoù laø caùc quyeàn ñoái vôùi hoï, teân, xaùc ñònh daân toäc, quyeàn ñoái vôùi hình aûnh, quyeàn taùc giaû, quyeàn sôû höõu coâng nghieäp. 5. Quyeàn ñöôïc boài thöôøng thieât haïi veà vaät chaát hoaëc tinh thaàn: ngöôøi bò thieät haïi tính maïng, danh döï, nhaân phaåm, taøi saûn coù quyeàn ñoøi boài thöôøng. Quyeàn ñöôïc boài thöôøng gaén vôùi vaán ñeà traùch nhieäm daân söï. III. TRAÙCH NHIEÄM DAÂN SÖÏ. a. Khaùi nieäm: traùch nhieäm daân söï laø haäu quaû phaùp lyù maø ngöôøi vi phaïm phaùp luaät daân söï phaûi gaùnh chòu do Toøa aùn aùp duïng. Cô sôû phaùt sinh traùch nhieäm daân söï, ñoù laø haønh vi traùi phaùp luaät coù loãi xaâm haïi ñeán taøi saûn, quan heä nhaân thaân. Traùch nhieäm daân söï chuû yeáu mang tính chaát boài hoaøn thieät haïi khi caùc beân gaây haïi cho nhau trong hôïp ñoàng vaø ngoaøi hôïp ñoàng. Toøa aùn buoäc beân gaây thieät haïi phaûi boài hoaøn thieät haïi ñoù. b. Caùc loaïi traùch nhieäm daân söï : coù hai loaïi traùch nhieäm daân söï trong hôïp ñoàng vaø traùch nhieäm daân söï ngoaøi hôïp ñoàng. + Traùch nhieäm daân söï trong hôp ñoàng : ñoù laø tröôøng hôïp ngöôøi coù nghóa vuï maø khoâng thöïc hieän, hoaëc thöïc hieän khoâng ñuùng nghóa vuï ñaõ giao keát trong hôïp ñoàng thì phaûi chòu traùch nhieäm daân söï ñoái vôùi ngöôøi coù quyeàn baèng caùch phaûi boài thöôøng thieät haïi ñaõ gaây ra. Ngöôøi vi phaïm nghóa vuï phaûi boài thöôøng veà thieät haïi vaät chaát vaø tinh thaàn. Traùch nhieäm boài thöôøng vaät chaát laø traùch nhieäm buø ñaép, boài hoaøn toån thaát vaät chaát thöïc teá tính ñöôïc baèng tieàn bao goàm toån thaát veà taøi saûn, chi phí ngaên chaën, haïn cheá thieät haïi, thu nhaäp thöïc teá bò maát, bò giaûm suùt. Traùch nhieäm boài thöôøng thieät haïi veà tinh thaàn : bao goàm chaám döùt haønh vi vi phaïm, xin loãi caûi chính coâng khai, vaø coøn phaûi boài thöôøng moät khoaûn tieàn cho ngöôøi bò thieät haïi theo qui ñònh cuûa phaùp luaät.

+ Traùch nhieäm daân söï ngoaøi hôïp ñoàng : laø traùch nhieäm phaùt sinh do haønh vi traùi phaùp luaät cuûa ngöôøi naøy gaây thieät haïi cho ngöôøi khaùc ngoaøi phaïm vi cuûa hôïp ñoàng. Ñieàu 609 BLDS qui ñònh ngöôøi naøo do loãi coá yù hoaëc voâ yù xaâm phaïm ñeán tính maïng, söùc khoûe, danh döï, nhaân phaåm, uy tín, taøi saûn, caùc quyeàn, lôïi ích hôïp phaùp khaùc cuûa caù nhaân, xaâm phaïm danh döï, uy tín, taøi saûn cuûa phaùp nhaân hoaëc caùc chuû theå khaùc maø gaây thieät haïi, thì phaûi boài thöôøng. + Naêng löïc chòu traùch nhieäm boài thöôøng : • Ngöôøi töø ñuû 18 tuoåi trôû leân gaây thieät haïi thì phaûi töï boài thöôøng. • Ngöôøi döôùi 15 tuoåi thì cha meï phaûi boài thöôøng • Ngöôøi töø ñuû 15 tuoåi ñeán chöa ñuû 18 tuoåi gaây thieät haïi thì phaûi boài thöôøng baèng taøi saûn cuûa mình neáu khoâng ñuû taøi saûn ñeå boài thöôøng thì cha meï phaûi boài thöôøng. • Ngöôøi döôùi 15 tuoåi, ngöôøi maát naêng löïc haønh vi daân söï gaây thieät haïi trong luùc ôû nhaø tröôøng, ôû nôi chöõa beänh, neáu do loãi cuûa nôi quaûn lyù thì caùc cô sôû treân cuøng vôùi cha meï cuûa ngöôøi chöa thaønh nieân, ngöôøi maát naêng löïc daân söï phaûi lieân ñôùi chòu traùch nhieäm boài thöôøng.

Related Interests