Martabat Bahasa Melayu

Pendahuluan
Berdasarkan peruntukan didalam Perkara 152, Perlembagaan Malaysia, bahasa Melayu merupakan bahasa rasmi Negara yang menyatakan bahawa bahasa rasmi Malaysia ialah bahasa Melayu. Walaubagaimanapun, kedudukan bahasa Melayu sebagai bahasa kebangsaan tidak menafikan penggunaan bahasa lain seperti bahasa Inggeris, cina dan india. Bahasa melayu merupakan bahasa kebangsaan yang mana bahasa merupakan lambang dan identiti suatu bangsa. Justeru, jika seluruh rakyat Malaysia tanpa mengira perbezaan asal-usul mendaulatkan bahasa kebangsaan, akan terzahirlah citra dan keperibadian kita sebagai satu bangsa - bangsa Malaysia dan sebaliknya (Nordie Achie, Utusan Malaysia). Oleh yang demikian, sebagai rakyat Malaysia, kita hendaklah memartabatkan bahasa Melayu kerana ia dapat membentuk identiti bangsa kita setelah lama dijajah oleh kuasa luar. Selain itu, bahasa Melayu adalah suatu bahasa yang disifatkan kreatif kerana kedinamikannya yang mempunyai lebih daripada sepuluh bahasa asing di dalamnya seperti, Sanskrit, Tamil, Davida, Hindi, Arab, Farsi, Cina, Portugis, Belanda dan Inggeris menurut Ariff (1990). Menurut Mohd Taib Osman dan Hassan Ahmad ( 1993:102), pula, daripada bahasa Melayu juga lah lahirnya istilah bahasa Indonesia pada tahun 1928 dan menurut Hashim Awang AR et. al. ( 1998: 249-250 ), bahasa Melayu juga berkemampuan dalam pelbagai bidang ilmu seperti matematik, sains, kejuruteraan, agama, peradaban dan lain-lain yang sebenarnya menunggak falsafah ilmu berikutan sifat bahasa Melayu yang berjati diri dari sudut psikologi yang berpotensi dimartabatkan sebagai bahasa ilmu tinggi. Perkara ini dapat membuktikan bahawa bahasa Melayu mempunyai nilai yang tinggi sejak dahulu lagi.

1

kecocokan dan perihal berpadu iaitu bergabung menjadi satu. Salah satu daripadanya ialah bahasa merupakan alat komunikasi . Dengan adanya bahasa Melayu sebagai bahasa rasmi.cina. Berdasarkan sejarah. Perkara ini terkandung dalam Laporan Razak pada tahun 1957 dan tahun 1961. bahasa Melayu merupakan lambang perpaduan dan kesatuan masyarakat Malaysia. yang kemudian. Chaer (2003:30) menyebutkan bahawa bahasa adalah alat verbal untuk komunikasi. bahasa lain selain daripada bahasa melayu secara tidak langsungnya menjadi bahasa asing. Selain itu. Bahasa juga merupakan bahasa pendidikan yang mana ianya menjadi bahasa komunikasi dalam menyampaikan ilmu agar dapat berkembang menjadi bahasa yang moden dan menjadi asas pembinaan Negara. Maksudnya terdapat kebiasaan dan kebudayaan dalam menggunakan bahasa sebagai media atau alat berkomunikasi. 2 . Apabila Perkara 152. Chaer mengemukakan definisi bahasa itu berdasarkan pandangan Barber (1964:21). ia menegaskan bahawa bahasa sebagai “suatu lambang bunyi yang bersifat arbitrer yang digunakan oleh sekelompok anggota masyarakat untuk berinteraksi dan mengidentifikasi diri”. sepakat dan sebagainya. Wardhaugh (1997:3). Sebelumnya (1994).Kepentingan Bahasa Melayu Bahasa mempunyai banyak kepentingan atau fungsi yang dapat membentuk dan mengukuhkan sebuah Negara. Trager (1949:18). Kamus Dewan (1994) mendefinisikan perpaduan sebagai penggabungan. hal ini disebut dengan istilah ‘transaksional’ dan ‘interpersonal’. Dalam bahasa Brown dan Yule. Oleh itu bahasa Melayu ialah bahasa penyatuan suara sebagai asas perpaduan.saling bertukar pengalaman dan ilmu. de Saussure (1996:16). Selain itu. Perpaduan antara satu kaum dangan kaum yang lain semakin kukuh dengan hadirnya penggunaan bahasa yang selaras kerana semua penduduk Malaysia boleh berkomunikasi dengan baik. Badudu (1989:3) dan Keraf (1984:16) juga sepakat bahwa bahasa adalah alat komunikasi. Hal ini menunjukkan bahawa pentingnya satu bahasa rasmi bagi sebuah Negara dalam menjalankan aktiviti harian seperti perniagaan dan pendidikan. peranan bahasa melayu amat penting dalam menjayakan gagasan 1 Malaysia kerana ia merupakan asas perpaduan.iaitu melayu. Pendapat lain dikemukakan oleh Brown dan Yule (1983: 1) yang menyatakan bahwa bahasa bukan hanya alat komunikasi. pelaburan penyesuaian. dan Bolinger (1975:15). india dan etnik-etnik lain. Perlembagaan Malaysia diisytiharkan. semua mesyarakat di Malaysia boleh berkomunikasi dengan mudah berikutan masyarakat Malaysia yang terdiri daripada berbilang kaum.

Setiap Negara mempunyai bahasa mereka sendiri yang membawa identiti Negara mereka. penggunaan bahasa Melayu didalam pendidikan khususnya semakin berkurangan apabila penggunaan bahasa Inggeris mula ditekankan. Slogan “bahasa Jiwa Bangsa” membawa makna yang dalam iaitu bahasa merupakan nyawa setiap bangsa dimana tanpa penghayatan dan kecintaan terhadap bahasa. Hal ini kerana bahasa menunjukkan jati diri bangsa. Sekiranya kita meninggalkan bahasa kebangsaan kita dan mengagungkan bahasa lain Malaysia akan dilihat sebagai Negara tanpa bangsa. Maka ia akan merencatkan pembentukan jati diri kita sebagai rakyat Malaysia dan memberi cabaran dalam membentuk perpaduan Negara. peranan dan keupayaan bahasa Melayu sebagai bahasa ilmu moden terbantut. Penekanan bahasa Inggeris dalam mata pelajaran sains dan matematik di peringkat sekolah dan penggunaan bahasa Inggeris dalam kebanyakan subjek di peringkat universiti telah menyebabkan pelajar lupa tentang penggunaan tatabahasa dan pengejaan bahasa Melayu. Isu dan Perbincangan Berkaitan Bahasa Melayu Walaupun bahasa Melayu mempunyai banyak kepentingan dan menjadi asas yang penting dalam pembangunan Negara. Penekanan penggunaan bahasa Inggeris ini juga menyebabkan remaja masa kini kurang memahami kepentingan dan fungsi bahasa Melayu iaitu bahasa kebangsaan. hilanglah bangsa tersebut. Walaupun bahasa Melayu masih merupakan bahasa pengantar di sekolah dan IPT. Walaupun kerajaan telah mengambil langkah untuk menamatkan Pembelajaran Sains dan Matematik dalam Bahasa 3 . sekiranya kita mengagungkan bahasa lain akan terpancar jati diri dari Negara asing tersebut. Contohnya ramai pelajar di universiti mengalami masalah dalam mengeja beberapa perkataan melayu seperti perkataan rekreasi yang dieja menjadi perkataan “rekriasi”. Bahasa membawa budi bangsa rakyat dan dapat menterjemahkan pemikiran serta budaya sesebuah Negara. Selain itu mereka juga mengalami kesukaran dalam menterjemah perkataan inggeris yang biasa digunakan dalam kehidupan harian kepada bahasa Melayu apabila membuat tugasan yang diberi.perpaduan dalam sebuah Negara pelbagai kaum adalah sukar dicapai tetapi tidak mustahil sekiranya pendekatan yang diambil adalah bersesuaian dan berkesan. Bahasa Melayu juga merupakan lambang jati diri dan identiti Negara Malaysia.

Newmeyer juga mengeluarkan buah fikirannya tentang kepentingan bahasa kebangsaan iaitu sebuah Negara yang gagal memperkasakan bahasanya akan terjerumus dalam krisis sosiobudaya yang serius dalam tulisannya iaitu Language: The Sociocultural contex. Hal ini terbukti apabila terdapat papan tanda premis-premis perniagaan yang masih menggunakan gaya bahasa yang boleh menjejaskan imej bahasa Malaysia dan kesalahan yang dipaparkan cukup ketara. Sepatutnya isu kelemahan rakyat Malaysia menguasai bahasa Melayu timbul apabila terdapat warga asing yang dapat bertutur bahasa Melayu dengan 4 . penggunaan bahasa Melayu yang salah dalam sektor pengiklanan terutamanya penggunaan papan tanda memperlihatkan kelemahan dan sikap sambil lewa dalam mempraktikkan penggunaan bahasa Melayu oleh pihak berkenaan walaupun kempen besar-besaran penggunaan bahasa Melayu yang tepat oleh Dewan Bahasa dan Pustaka (DBP) telah dilaksanakan. Kelemahan penguasaan bahasa kebangsaan ini akan memberi kesan kepada status sosial dan identiti Negara seperti apa yang dikatakan oleh Ralp Fasold dalam bukunya. Manakala kelemahan remaja melayu ialah kebiasaan mereka menggunakan perkataan ringkas dalam menggunakan alatan elektronik member kesan dalam kehidupan seharian mereka apabila ianya telah menjadi tabiat mereka. Hal ini dapat dilihat dalam isu Naib Canselor Universiti Malaya (UM) mengagung-agungkan bahasa Inggeris. Frederick J. The Sociolinguistics of Society dan The Sociolinguistic of Language (1990). Isu lain yang boleh dibangkitkan ialah tahap penguasaan bahasa Melayu oleh semua kaum seperti Melayu. Naib Canselor UM tersebut telah menyatakan bahawa tiada bahasa lain yang harus keluar dari mulut pelajar kecuali bahasa Inggeris sekaligus telah memperlekehkan kedudukan bahasa Melayu seperti yang termaktub dalam Perlembagaan Persekutuan Malaysia.Inggeris PPSMI apabila timbulnya isu seperti ini. ia masih sukar untuk menukar kebiasaan pelajar yang sudah membiasakan diri dengan bahasa yang mereka sering gunakan. Selain itu. sikap memandang ringan dan tidak bertanggungjawab atas penggunaan bahasa Melayu oleh rakyat di Malaysia semakin berleluasa. Selain itu. Tidak dinafikan bahawa bahasa Inggeris meminkan peranan penting dalam masa hadapan pelajar tetapi bahasa Melayu masih perlu dimartabatkan disamping menguasai bahasa Inggeris. Antaranya puncanya ialah mereka mendapat pendidikan di sekolah sekular dan dibesarkan di kawasan yang hanya diduduki oleh kaum mereka sendiri. Tahap penguasaan bahasa Melayu oleh kaum lain selain Melayu tidaklah begitu memuaskan apabila mereka susah bertutur dalam bahasa Melayu. Cina dan India.

Matapelajaran sains dan matematik perlu diajar dalam bahasa 5 . Kiat sebagai rakyat Malaysia sepatutnya lebih menguasai bahasa ibunda kita berbanding orang lain.fasih yang dapat dilihat dalam pertandingan pidato antarabangsa bahasa Melayu yang telah dianjurkan pada 2007 dan 2011. Pendekatan Yang Dilaksanakan. Bagi mengukuhkan penguasaan bahasa Melayu dalam kalangan rakyat Malaysia ialah kerajaan hendaklah mengukuhkan penggunaan bahasa Melayu dalam pendidikan di semua jenis sekolah yang terdapat di Malaysia.

Madya Dr. Oleh yang demikian. Penggunaan bahasa Melayu dalam pernigaan tidak menghalang pernigaan tersebut untuk mengaut keuntungan sekiranya kualiti produk yang dihasilkan adalah berkualiti. Penggunaan bahasa Melayu dalam pembelajaran sepatutnya tidak memberi masalah kepada kaum cina dan india kerana telah jelas termaktub dalam Perlembagaan Persekutuan tentang kedudukan bahasa Melayu.Melayu untuk mengukuhkan lagi penguasaan matapelajaran tersebut. penerbitan dan penterjemahan serta pembudayaan bahasa Melayu. Penggunaan bahasa Melayu ini tidak menjadi penghalang untuk Malaysia supaya maju mengambil contoh seperti negara Cina. Keadaan sekarang menunjukkan bahawa kebanyakan urusan pejabat seperti surat-menyurat. Prof. Perkara lain yang boleh dilaksanakan ialah penegasan dan penguatkuasaan dasar bahasa dalam setiap urusan rasmi dan perniagaan yang dijalankan. Jepun dan Korea Selatan yang masih boleh berkembang pesat dengan menggunakan bahasa kebangsaan mereka untuk mencapai matlamat. Asas pengetahuan dalam matapelajaran tersebut membolehkan pelajar memahami dengan jelas subjek tersebut dan dapat melahirkan idea yang bernas. memartabatkan bahasa Melayu dan mengembalikan kedaulatannya perlu dilakukan melalui aspek pengajaran dan pembelajaran. menurut Presiden PPBMM. Apabila asas subjek tersebut telah dikuasai dengan kukuh. Animasi tersebut mengetengahkan penggunaan bahasa dan budaya penduduk Malaysia yang terdiri dalam pelbagai 6 . pembinaan istilah. Selain itu. Semua pelajar aliran sastera dan sains digalakkan mengambil subjek Kesusasteraan Melayu sebagai mata pelajaran elektif untuk memupuk minat membaca dan memperkukuhkan penguasaan bahasa Melayu. Dengan itu. Hashim Othman berkata. produk animasi yang dihasilkan oleh Les’copaque Production Sdn Bhd (upin & Ipin) yang berjaya menembusi pasaran luar negara. sejarah juga menunjukkan kekuatan bahasa Melayu suatu masa dahulu yang menjadi bahasa perantaan iaitu Lingua Franca. Sebagai contoh. Jerman. Penggunaan bahasa Melayu yang selaras dalam subjek yang ditetapkan disemua jenis sekolah menggalakkan komunikasi setiap kaum dalam jangka masa panjang. Manakala urusan yang melibatkan wakil dari negara luar boleh menggunakan bahasa Inggeris sekiranya terdapat kesukaran dalam berkomunikasi. barulah ia boleh berpindah keperingkat lebih tinggi menggunakan bahasa Inggeris. Bagi Malaysia perkara seperti ini adalah tidak mustahil kerana tiada perkara yang mustahil di dunia ini. keadaan tersebut hendaklah diubah selaras dengan Perkara 152 Perlembagaan Persekutuan Malaysia. Selain itu. urusan rasmi dan perniagaan menggunakan bahasa Inggeris terutamanya sektor swasta.

Aktiviti yang boleh dilakukan ialah seminar bahasa yang dianjurkan oleh pihak sekolah dan kempen untuk menyedarkan rakyat tentang kepentingan penggunaan bahasa Melayu. Selain itu kempen dan seminar tentang pelaksanaan perancangan kerajaan dalam pendidikan perlu dianjurkan supaya ia dapat membuka mata dan minda orang ramai serta memecahkan tembok persepsi mereka tentang kepentingan bahasa Melayu tanpa mengabaikan peningkatan penguasaan bahasa Inggeris. Pihak yang bertanggungjawab juga perlu sentiasa melakukan pantauan untuk memastikan tiada kesalahan bahasa yang dugunakan terutamanya atas papan tanda yang dipaparkan. Perkara ini tidak berhenti stakat itu sahaja apabila terdapat sesetengah pihak memperlekehkan bahasa Melayu di dalam akhbar bahasa 7 . Bagi mempertingkatkan lagi penggunaan. Sebagai contoh. Akta Pertubuhan dan Akta Pendaftaran Perniagaan perlu dilaksanakan dengan tegas supaya penggunaan bahasa Melayu tidak dipandang ringan. Kebelakangan ini terdapat beberapa pihak yang membangkitkan isu ini kerana tidak bersetuju dengan penamatan PPSMI tersebut dan telah menyerahkan memorandum untuk meneruskan PPSMI kepada pejabat Perdana Menteri. Selain itu. pindaan dan pengemaskinian akta tersebut adalah sia-sia. Selain itu. Semua pihak hendaklah memberi kerjasama dalam menerima keputusan dan rancangan kerajaan dalam mengangkat semula kedudukan bahasa Melayu. rakyat hendaklah menerima dan memberi kerjasama apabila Pengajaran dan Pembelajaran Sains dan Matematik dalam Bahasa Inggeris (PPSMI). semua pihak hendaklah mengambil bahagian dan bekerjasama dalam menjayakan program yang dijalankan oleh kerajaan dan DBP. akan ditamatkan pada 2012. Pihak berkuasa dan kerajaan juga perlu bertindak dan berpegang tegas pada keputusan yang diambil untuk mengatasi masalah bahasa Melayu yang semakin pudar.kaum. penguasaan dan penghayatan bahasa Melayu dalam kalangan masyarakat Malaysia. Parit dan Bangunan. Hal ini telah membuktikan bahawa bahasa Melayu tidak menjadi penghalang dalam urusan perniagaan dan dapat menaikkan nama negara serta menunjukkan jati diri bangsa Malaysia. Datuk Seri Najib Razak walaupun keputusan sudah dikeluarkan. Akta yang dikemaskini dan dipinda seperti Akta Jalan. pindaan dan perluasan peruntukan akta yang berkaitan hendaklah dilaksanakan supaya tindakan dapat diambil atas apa-apa perkara yang menjejaskan martabat bahasa Melayu di Malaysia. Hal ini kerana kelalaian pihak berkuasa juga menyumbang kepada pertambahan masalah berkaitan bahasa Melayu. Jikalau ianya tidak dilaksanakan dengan tegas. tindakan tegas perlu diambil atas piha-pihak yang memperlekehkan bahasa Melayu.

Perkembangan dan penguasaan zaman teknologi maklumat bukan alasan 8 . sekolah. Kesimpulan Bahasa Melayu merupakan jiwa bangsa Malaysia yang memainkan peranan penting dalam menayatupadukan semua kaum yang terdapat di Malaysia dalam komunikasi seharian disamping memberi identiti tersendiri kepada Negara Malaysia yang menunjukkan keunikan dan budaya Negara Malaysia. Sekiranya pemimipin sendiri menggunakan bahasa Melayu yang salah dan sering memperlekehkan bahasa Melayu. Kata-kata pemimpin juga penting dalam mengajak orang lain untuk menyambut sahutan kerajaan untuk memelihara bahasa Melayu daripada hilang di telan zaman. Selain itu. organisasi hinggalah keperingkat Negara hendaklah menunjukkan teladan yang baik dalam menggunakan bahasa Melayu yang tepat. bagaimana kedudukan dan martabat bahasa Melayu boleh diangkat dan dikembalikan kegahannya suatu masa dahulu. Bahasa Melayu juga merupakan bahasa pendidikan yang boleh membantu mengembangkan bahasa menjadi bahasa moden dan membantu proses pembangunan dan perkembangan Negara.Inggeris. universiti. para pemimpin dari setiap peringkat iaitu. Hal ini kerana pemimpin merupakan orang yang menjadi ikutan kepada orang bawahannya. Oleh yang demikian pihak yang berkaitan hendaklah cuba membuka minda dan memikirkan kata-kata ahli falsafah dan ilmuan tentang pentingnya bahasa dalam membentuk dan mengimbangkan keadaan sosial Negara.

1994.1996. Rujukan 1. Kamus Dewan Malaysia: Dewan Bahasa dan Pustaka. Chaer. 4. Isu-isu yang bangkit hasil daripada perbahasan penggunaan bahasa Melayu boleh diatasi apabila kita merujuk semula Perkara 152 yang menyatakan fungsi-fungsi dan kedudukan bahasa Melayu yang tidak boleh disangkal lagi oleh mana-mana pihak. Gillian dan George Yule (dindonesiakan oleh Soetikno). Brown. Jakarta: Gramedia Pustaka Utama. (2009). Chaer.untuk mengabaikan bahasa Melayu sebagai bahasa ibunda Negara jika kita dapat melihat bagaimana Negara seperti Jepun berkembang dengan pesat hanya menggunakan bahasa kebangsaan mereka. Analisis Wacana. orang Melayu mestilah mempelajari dan memelihara secermatnya bahasa Melayu. Psikolinguistik. Kajian Teoretik. Dengan menutur bahasa Melayu dalam kehidupan seharian dapat meningkatkan lagi jati diri dan keyakinan kita untuk maju kehadapan dan mencipta identiti kita sendiri. 1994. Abdullah Sani. Linguistik Umum. 9 . Jakarta: Rineka Cipta. Abdul. 3. disamping menerima serta menambah pengetahuan baru” menunjukkan betapa pentingnya bahasa Melayu kepada kita. Abdullah Munshi menyatakan bahawa “ Jika orang Melayu ingin menjadi orang besar. Sebagai penutup. Abdul. 2003. 5. Bahasa dan Pembinaan Tamadun Bangsa. 2. Jakarta: Rineka Cipta.

Berita Harian (2010). Utusan Malaysia (2006).blogspot.html 10 . Berita Harian (2011). Nilai kedudukan Bahasa Melayu.com/2011/01/isu-bahasa-apabila-bahasa-melayu-diajar.blogspot.com/2011/03/isu-bahasa-um-perlekeh-bahasa-melayu. Mac 8. Kembali angkat martabat bahasa Melayu. http://abihulwa. satu bangsa. Bahasa Menunjukkan Bangsa. Jakarta: KPG 11. Munsyi. http://abihulwa. Mac 7.6.html 13. Cadangan beri kelonggaran Sains.blogspot. April 10.com/2010/12/isu-bahasa-bahasa-melayu-penghalang.html 14. Alif Danya. Satu bahasa. http://abihulwa. Jun 9.blogspot. 2005. http://dadwayne.html 12.com/2010/03/fungsi-bahasa-melayu-dalam-membentuk. Berita Harian (2011). Matematik dalam BI dikaji.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful