You are on page 1of 12

WPISUJE UCZE

KOD UCZNIA

UZUPENIA
ZESP
NADZORUJCY

PESEL

dysleksja

PRBNY EGZAMIN GIMNAZJALNY


Z OPERONEM
CZ HUMANISTYCZNA
JZYK POLSKI
Instrukcja dla ucznia
1. Sprawd, czy zestaw egzaminacyjny zawiera 9 stron (zadania 118). Ewentualny brak stron lub inne usterki zgo nauczycielowi.
2. Na tej stronie i na karcie odpowiedzi wpisz swj kod i PESEL.
3. Czytaj uwanie wszystkie teksty i zadania.
4. Rozwizania zapisuj dugopisem lub pirem z czarnym tuszem/atramentem.
Nie uywaj korektora.
5. Zaznaczajc odpowiedzi w czci karty przeznaczonej dla zdajcego, zamaluj A pola do tego przeznaczone. Bdne zaznaczenie otocz kkiem A
i zaznacz waciwe.
6. Rozwizania zada, w ktrych musisz sam sformuowa odpowied, zapisz
czytelnie i starannie w wyznaczonych miejscach. Pomyki przekrelaj.
7. Pamitaj, e zapisy w brudnopisie nie bd sprawdzane i oceniane.

Powodzenia!

GRUDZIE
2011

Czas pracy:
90 minut

Liczba punktw
do uzyskania: 30

Arkusz opracowany przez Wydawnictwo Pedagogiczne OPERON.


Kopiowanie w caoci lub we fragmentach bez zgody wydawcy zabronione.

N4227_GMPE_jezyk polski_ark2.indd 1

11-11-07 11:39

Jzyk polski
Prbny Egzamin Gimnazjalny z OPERONEM i Gazet Wyborcz

Z gow w chmurach
Tekst I
Miny czasy, gdy chmury byy dla czowieka czym dalekim i nieuchwytnym i tylko rdem marze
lub trosk rolnika, czy malarskim natchnieniem. Dzi nabray innej wagi: wtargny gboko w ludzkie
ycie, stay si wanym czynnikiem ludzkiego losu. Dla lotnika, a zwaszcza dla myliwca, chmury byy
tym, czym ongi gste puszcze dla pioniera dalekich krajw: czasem grob zasadzki, czasem bogosawiestwem ocalenia. Dawna romantyka Fenimorw Cooperw1 bya zielona i rosa na powierzchni
ziemi; dzisiejsza romantyka bya biaa i kbia si pod niebem
Susem w chmury podporucznik Jan Zumbach uratowa swe ycie. Dziwnym trafem, kilkanacie kilometrw dalej, o tej samej godzinie inny myliwiec z 3032, sierant Kazimierz Wunsche, dozna podobnej przygody. I jego napado kilka Messerschmittw i on rwnie broni si od ich pociskw gwatownymi skrtami. Lecz zanim wrg zdoa zorganizowa skuteczn nagonk, Wunsche wyrwa mu si spod
karabinw i uciek do chmury.
Niestety, bya to tylko jedna chmura, olbrzymia, lecz oderwana jak wyspa od innych obokw. Kulisty
cumulus o rednicy ptorakilometrowej, z gry i od dou spaszczony.
Myliwiec schowa si w nim dobrze. By tu zupenie bezpieczny od przeladowcw. Dozna ulgi.
Otoczya go jakby jasnoszara wata, tak gsta, e nie mg widzie nawet kocw wasnych skrzyde.
Lecia teraz na lepo, polegajc jedynie na przyrzdach nawigacyjnych. Trzyma si wci na tej samej
wysokoci i zatacza w rodku chmury koa o rednicy mniej wicej kilometrowej.
[...] Myliwiec lata w niej dokoa. Wci dokoa. Lecia rwnie i czas, upyway sekundy, minuty.
Paliwa byo coraz mniej. I coraz mniej nadziei. Chocia ukrywa go przyjazny obok, myliwiec czu si
w nim coraz gorzej: obok to makabryczny przyjaciel, bo przyjaciel i zarazem wrg. [...] Wosy jeyy mu
si na gowie.
Obok ju nie by przyjacielem; by przeraajcy. Napawa groz. Mci myli. Lotnik czu jedno: ucieka z tej duszcej lepoty, dopki jeszcze czas. Wyrwa si w otwart przestrze, widzie niebo i szeroki
wiat, bogi wiat pilota inaczej puci ten drek i wybuchnie spazmem. Inaczej opadnie go obd. w
obd, ktry czsto ogarnia pionierw zbkanych na bezdroach lenej dungli.
1
2

James Fenimore Cooper (17891851) amerykaski powieciopisarz, autor znanych powieci przygodowo-awanturniczych
303 303 Dywizjon Myliwski Warszawski im. Tadeusza Kociuszki jednostka lotnicza Polskich Si Powietrznych
w Wielkiej Brytanii, najskuteczniejsza jednostka aliantw w czasie bitwy o Angli w 1940 r.

Arkady Fiedler, Dywizjon 303, Pozna 1980, s. 4951.

Zadanie 1. (01)

Przedstawione w tekcie I zdarzenie miao miejsce w przestrzeni powietrznej nad


A. Niemcami.
B. Francj.
C. Angli.
D. Polsk.

Zadanie 2. (01)

Obecna w pierwszym akapicie tekstu refleksja narratora o roli chmur odnosi si do losu
A. odkrywcy.
B. rolnika.
C. artysty.
D. pilota.

N4227_GMPE_jezyk polski_ark2.indd 2

11-11-07 11:39

Jzyk polski
Prbny Egzamin Gimnazjalny z OPERONEM i Gazet Wyborcz

Zadanie 3. (01)

O czym wiadczy zachowanie sieranta opisane w drugim akapicie?


A. Mia nadmiern skonno do kierowania si emocjami.
B. By dowiadczony i podejmowa racjonalne decyzje.
C. Dziaa brawurowo i lekceway niebezpieczestwo.
D. W chwilach zagroenia paraliowa go strach.

Zadanie 4. (01)

Chmura przedstawiona w tekcie bya miejscem, ktre


A. nie miao znaczenia dla przebiegu walki.
B. zwikszao zagroenie ze strony przeciwnika.
C. w peni gwarantowao bezpieczny lot pilota.
D. ograniczao moliwo swobodnego manewrowania.

Zadanie 5. (01)

Ktry akapit tekstu jest powicony wycznie opisowi chmury?


A. drugi
B. trzeci
C. czwarty
D. pity

Zadanie 6. (01)

Ktre zdanie w sposb przenony ilustruje strach bohatera?


A. Lecia teraz na lepo.
B. Myliwiec lata w niej dokoa.
C. Wosy jeyy mu si na gowie.
D. Myliwiec schowa si w nim dobrze.

Zadanie 7. (01)

Celem autora tekstu I jest


A. przedstawienie jednego z epizodw udziau Polakw w bitwie o Angli.
B. ocena skutecznoci zachowa polskich pilotw podczas lotw bojowych.
C. krytyka decyzji podejmowanych przez lotnikw z polskiego dywizjonu.
D. pochwaa odwagi polskich pilotw walczcych w Dywizjonie 303.

Zadanie 8. (01)

Cech gatunkow reportau obecn we fragmencie ksiki Arkadego Fiedlera jest


A. odwoanie si do twrczoci amerykaskiego powieciopisarza.
B. omwienie taktyki stosowanej w walce powietrznej.
C. zachowanie formy relacji z przedstawionego zdarzenia.
D. zastosowanie epitetw i porwna w opisie oboku.

N4227_GMPE_jezyk polski_ark2.indd 3

11-11-07 11:39

Jzyk polski
Prbny Egzamin Gimnazjalny z OPERONEM i Gazet Wyborcz

Tekst II

SCENA DRUGA
CZENIK, DYNDALSKI, PAPKIN
Papkin po francusku ubrany, przy szpadzie, krtkie spodnie, buty okrge do p ydki,
tupet i harcopf, kapelusz stosowany, pod pach para pistoletw; zawsze prdko mwi.

PAPKIN
Bg z waszmoci, mj Czeniku.
Pdzc cwaem na rozkazy
Zamczyem szkap bez liku;
Wywrciem si sto razy,
Tak e z nowej mej kolaski
Gdzie po drodze tylko trzaski.
CZENIK
A ja za to rczy mog,
e mj Papkin tu piechot
Przywdrowa ca drog;
A na podr dane zoto
Gdzie zostawi przy labecie1.
PAPKIN
pokazujc pistolet

Patrz, Czeniku poznasz przecie


CZENIK
C mam pozna?
PAPKIN
Wystrzelony.
Wypalony!
DYNDALSKI
na stronie, odchodzc

Gdzie na wrony.
PAPKIN
Gdzie, do kogo, milcze musz,
Lecz nie karty s przyczyn,
em si w drodze spni nieco.
Ani ziewn, na m dusz!
Tak z mej rki wszyscy gin!
CZENIK
poprawiajc w mowie

Wszystkie.
PAPKIN
Wszystkie?
CZENIK
my, komary.
PAPKIN
Waszmo nigdy nie dasz wiary.
CZENIK
Bom niegupi, mocium panie.
1

labet (franc.) hazardowa gra w karty

Aleksander Fredro, Zemsta, Wrocaw 1987, s. 3941.

N4227_GMPE_jezyk polski_ark2.indd 4

11-11-07 11:39

Jzyk polski
Prbny Egzamin Gimnazjalny z OPERONEM i Gazet Wyborcz

Zadanie 9. (01)

Z pierwszej wypowiedzi Papkina wynika, e


A. od dawna planowa wizyt u swego znajomego.
B. przyby do Czenika na jego wyrane wezwanie.
C. zupenie przypadkiem znalaz si u Czenika.
D. niechtnie przyj zaproszenie Czenika.

Zadanie 10. (01)

W tekcie II wystpuje
A. dialog.
B. monolog.
C. opowiadanie.
D. przemwienie.

Zadanie 11. (01)

Napisz, na czym polega ironiczny charakter wypowiedzi Dyndalskiego: Gdzie na wrony.


.......................................................................................
.......................................................................................
.......................................................................................

Zadanie 12. (01)

O jakich cechach Papkina, wedug niego i jego rozmwcy, wiadcz wypowiedzi bohatera?
Uzupenij tabel odpowiednimi przymiotnikami.
Wypowied bohatera

Cecha wg Papkina

Cecha wg Czenika

Pdzc cwaem na rozkazy


Zamczyem szkap bez liku.

obudny

Tak z mej rki wszyscy gin!

waleczny

Zadanie 13. (01)

Wypisz z tekstu II fragment bdcy przykadem tekstu pobocznego.


.......................................................................................
.......................................................................................

Zadanie 14. (01)

W podanej grupie wyrazw podkrel wszystkie imiesowy.


ubrany

pdzc

rczy

wypalony

zostawi

pokazujc

N4227_GMPE_jezyk polski_ark2.indd 5

11-11-07 11:39

Jzyk polski
Prbny Egzamin Gimnazjalny z OPERONEM i Gazet Wyborcz

Tekst III
Dzwo, serce moje, na odjazd od brzegw!
Uczep si rudych wosw byskawicy!
Czeka ci tysic rdgwiezdnych noclegw
I nieistnienie kresu ni granicy! [...]
Pd, me marzenie, nigdy niepoprawne,
Nieuleczalne, zepsute, wybredne!
Bo co najcudniej nam we nie jest jawne,
Dzisiaj nam wykra chce spenienie biedne! [...]
Leopold Staff, Odjazd w marzenie, [w:] tego, Wybr poezji, oprac. M. Jastrun, Wrocaw 1985, s. 2326.

Zadanie 15. (02)

Ktry frazeologizm: chodzi z gow w chmurach czy mie gow na karku mona wykorzysta, opisujc postaw yciow podmiotu lirycznego? Uzasadnij odpowied i zilustruj j
odpowiednim cytatem z tekstu III.
.......................................................................................
.......................................................................................
.......................................................................................
.......................................................................................

Zadanie 16. (01)

Napisz, do jakiego rodzaju literackiego nale utwory, ktrych fragmenty znajduj si w arkuszu.
Lp.

Tytu utworu

1.

Dywizjon 303

2.

Zemsta

3.

Odjazd w marzenie

Rodzaj literacki

Zadanie 17. (03)

Napisz dedykacj, ktr Arkady Fiedler mgby zamieci w swojej ksice o polskich lotnikach z Dywizjonu 303.
.......................................................................................
.......................................................................................
.......................................................................................
.......................................................................................
.......................................................................................

N4227_GMPE_jezyk polski_ark2.indd 6

11-11-07 11:39

Jzyk polski
Prbny Egzamin Gimnazjalny z OPERONEM i Gazet Wyborcz

Zadanie 18. (010)

Marzenia, nawet utopijne, mobilizuj do realizacji pragnie (Longin Jan Oko).


Napisz rozprawk, w ktrej uzasadnisz suszno powyszego stwierdzenia. W argumentacji
odwoaj si do przykadw z literatury i historii.
Pamitaj, e twoja praca powinna zajmowa co najmniej poow wyznaczonego miejsca.
.......................................................................................
.......................................................................................
.......................................................................................
.......................................................................................
.......................................................................................
.......................................................................................
.......................................................................................
.......................................................................................
.......................................................................................
.......................................................................................
.......................................................................................
.......................................................................................
.......................................................................................
.......................................................................................
.......................................................................................
.......................................................................................
.......................................................................................
.......................................................................................
.......................................................................................
.......................................................................................
.......................................................................................
.......................................................................................
.......................................................................................
.......................................................................................
.......................................................................................
.......................................................................................
.......................................................................................
.......................................................................................
.......................................................................................

N4227_GMPE_jezyk polski_ark2.indd 7

11-11-07 11:39

Jzyk polski
Prbny Egzamin Gimnazjalny z OPERONEM i Gazet Wyborcz

.......................................................................................
.......................................................................................
.......................................................................................
.......................................................................................
.......................................................................................
.......................................................................................
.......................................................................................
.......................................................................................
.......................................................................................
.......................................................................................
.......................................................................................
.......................................................................................
.......................................................................................
.......................................................................................
.......................................................................................
.......................................................................................
.......................................................................................
.......................................................................................
.......................................................................................
.......................................................................................
.......................................................................................
.......................................................................................
.......................................................................................
.......................................................................................
.......................................................................................
.......................................................................................
.......................................................................................
.......................................................................................
.......................................................................................
.......................................................................................
.......................................................................................
.......................................................................................

N4227_GMPE_jezyk polski_ark2.indd 8

11-11-07 11:39

Jzyk polski
Prbny Egzamin Gimnazjalny z OPERONEM i Gazet Wyborcz

BRUDNOPIS (nie podlega ocenie)


.......................................................................................
.......................................................................................
.......................................................................................
.......................................................................................
.......................................................................................
.......................................................................................
.......................................................................................
.......................................................................................
.......................................................................................
.......................................................................................
.......................................................................................
.......................................................................................
.......................................................................................
.......................................................................................
.......................................................................................
.......................................................................................
.......................................................................................
.......................................................................................
.......................................................................................
.......................................................................................
.......................................................................................
.......................................................................................
.......................................................................................
.......................................................................................
.......................................................................................
.......................................................................................
.......................................................................................
.......................................................................................
.......................................................................................
.......................................................................................
.......................................................................................

N4227_GMPE_jezyk polski_ark2.indd 9

11-11-07 11:39

N4227_GMPE_jezyk polski_ark2.indd 10

11-11-07 11:39

N4227_GMPE_jezyk polski_ark2.indd 11

11-11-07 11:39

N4227_GMPE_jezyk polski_ark2.indd 12

11-11-07 11:39