Menurut Lakoff (1970), wacana ialah unit bahasa yang melebihi batas ayat.

Unit bahasa ini juga mengandung satu penyatuan bahasa yang lengkap kerana sesuatu wacana mungkin terdiri daripada dua atau beberapa gabungan ayat, satu perenggan, satu bab, sebuah buku atau satu siri buku. Wacana turut menunjukkan perkembangan berurutan dalam fikiran secara tersusun dengan sempurna, selain menghasilkan satu pemikiran yang utuh. Dalam tatabahasa, wacana terletak dalam hierarki tertinggi yang hadir selepas tingkat ayat. Susunannya daripada unit terkecil, secara kasar, adalah seperti yang berikut: perkataan – frasa – klausa – ayat – wacana.

A

pabila kita bercakap tentang tatabahasa, unit tertinggi yang lazim menjadi rujukan ialah

ayat. Namun perlu diingat bahawa dalam sistem perhubungan, sama ada dalam bentuk lisan atau tulisan, kita menyampaikan maksud bukan dalam satu ayat tetapi dalam beberapa ayat. Ayat-ayat itu terjalin rapi untuk membawa maksud dengan jelas. Gabungan ayat-ayat yang dijalinkan ini merupakan kesatuan yang utuh yang dinamakan wacana. Menurut Beaugrand & Dressler dalam buku mereka berjudul Introduction to Text Linguistics (1981), terdapat tujuh ciri yang perlu dipenuhi untuk menghasilkan wacana, iaitu: tautan, runtutan, tujuan, penerimaan, maklumat, keada-an dan interteks. Berikut dihuraikan ketujuhtujuh ciri ini secara ringkas. Tautan atau kohesi ialah keserasian hubungan antara satu unsur linguistik dengan unsur linguistik lain dalam sebuah wacana yang berjaya menghasilkan wacana yang mantap. Unsur tautan ini tercapai melalui hubungan antara perkataan, frasa atau ayat de-ngan perkataan, frasa atau ayat lain dalam wacana berkenaan. Sebagai contoh, perhatikan dua ayat berikut yang hadir secara berikutan: (1) Maria, Liza dan Ainun pergi ke sekolah. (2) Mereka ke sana dengan bas. Dalam ayat-ayat ini terdapat dua unsur tautan, iaitu antara mereka dalam ayat (2) dengan Maria, Liza dan Ainun dalam ayat (1), dan antara ke sana dengan ayat (2) dengan pergi ke sekolah dalam ayat (1). Unsur-unsur tautan ini menjadikan kedua-dua ayat ini wacana. Runtutan atau koheren ialah aspek kesinambungan idea yang terdapat dalam sesebuah wacana sehingga bentuk bahasa itu bermakna. Kesinambungan fakta yang wujud melalui penggunaan perkataan dan frasa tertentu menjadikan sesuatu teks itu mempunyai makna dan wujud sebagai satu wacana. Perhatikan contoh berikut: Penyakit sindrom kurang daya tahan atau AIDS bukanlah gejala yang baharu. Penyakit ini telah lama dikesan di beberapa buah negara di Eropah. Walaupun bidang sains teknologi berkembang maju, tetapi masalah ini masih tidak dapat diatasi. Melalui perkataan dan frasa AIDS, gejala, penyakit dan masalah ini wujud kesinambungan antara ketiga-tiga ayat di atas sehingga membentuk wacana yang bermakna. Tujuan bermaksud sebab sesuatu bentuk bahasa digunakan, misalnya untuk mendapat maklumat, untuk menyampaikan sesuatu maklumat atau untuk berlakunya sesuatu tindakan. Jika hendak mendapat maklumat, kita kerap kali menggunakan soalan atau ayat tanya; untuk menyatakan se-suatu, kita menggunakan ayat penyata; dan untuk menjadikan sesuatu tindakan berlaku, kita boleh memberi arahan. Jikalau tujuan penggunaan bahasa kita itu tercapai, maka sudah wujud wacana, tidak kira dalam bentuk lisan atau tulisan. Sesuatu wacana, baik lisan mahupun tulisan, perlu mempunyai pendengar atau pembaca. Pendengar atau pembaca merupakan penerima sesuatu wacana. Tahap penerimaan se-seorang itu tinggi jika pende-ngar atau pembaca memahami sepenuhnya wacana yang digunakan,

keseluruhan tutur yang merupakan suatu kesatuan . paragraf. Walau bagaimanapun. disertasi formal. Huraian tentang tiga ciri lagi akan disambung dalam ruang-an ini pada bulan hadapan. Harimurti Kridalaksana (1984. dan sebagainya) perenggan. MICHAEL: Wacana merupakan kesatuan bahasa yang lebih besar daripada ayat atau klausa. cerpen. maka sudah tentu karangan itu menjadi tidak sempurna disebabkan binaan ayatnya yang tidak gramatis. dialog. ceramah. HARIMURTI KRIDALAKSANA: Wacana ialah satuan bahasa terlengkap. yang disebut teks bagi wacanaadalah ayat bagi ujaran. Secara ringkas. percakapan. kalimat atau kata yang membawa amanat yang lengkap. 208) menjelaskan bahawa wacana sebagai satuan bahasa terlengkap. seperti ertukaran-pertukaran percakapan atau teks-teks tertulis. ASMAH HAJI OMAR: Wacana ialah unit bahasa yang melebihi batas ayat. sekiranya sesebuah karangan itu tidak menggunakan penanda wacana yang sesuai. siri buku (cerita) dan sebagainya. perenggan. Tidak dapat dinafikan bahawa sebuah penulisan karangan yang baik ialah karangan yang mempunyai isi yang banyak dan bertepatan dengan tajuk. Penanda wacana merupakan perangkai ayat untuk menentukan perkaitan atau kesinambungan antara satu idea dengan satu idea yang lain dalam ayat atau perenggan. Tahap penerimaan juga menjadi tinggi apabila tahap tujuan sama dengan tahap penerimaan. 1983 bererti: -Hubungan fikiran dengan kata-kata. 4.Keseluruhan terbitan atau hasil karya dalam sesuatu bahasa 3. wacana dapat ditafsirkan sebagai unit bahasa yang melangkaui batas ayat. KAMUS WEBSTER. ayat . buku. terutama sebagai suatu subjek kajian atau pokok bahasan -Risalah tulisan. Wacana juga merupakan satuan bahasa yang lengkap strukturnya dalam hierarki tatabahasa. sejumlah ayat. pertuturan. cerita. iaitu tautan. siri ensiklopedia. KAMUS DEWAN EDISI BARU 1993 bererti: . dalam hierarki gramatikal dan juga merupakan satuan tertinggi atau terbesar. 5. dalam hierarki tatabahasa merupakan satuan tatabahasa tertinggi atau terbesar. Wacana ini direalisasikan dalam bentuk karangan yang utuh (novel. novel. ekspresi idea-idea atau gagasan-gagasan. Dengan kata lain. 1. buku. buku. STUBBS. bab. kuliah. runtutan. khutbah 2. tujuan dan penerimaan. yang di dalamnya memperlihatkan hubungan-hubungan dan perkembangan fikiran yang berurutan seperti ayat. Wacana ini direalisasikan dalam bentuk karangan yang utuh seperti (novel1.sama ada dalam bentuk tulisan atau lisan. ensiklopedia. atau percakapan -Hubungan secara umum.Ucapan. Sehingga kini telah dibincangkan empat daripada tujuh ciri yang mewujudkan wacana yang utuh. Secara ringkasnya. dan sebagainya). wacana merupakan unit-unit linguistik yang lebih besar daripada ayat atau klausa. ceraian.

.1982) TEKS PRA-U STPM Wacana didefinisikan sebagai unit bahasa yang mempunyai kesantunan fikiran yang utuh dan melebihi batas ayat. ASMAH HAJI OMAR.atau kata yang membawa amanat yang lengkap. 1996:1540 Wacana ini direalisasikan dalam bentuk karangan yang utuh (novel. namun begitu kita dapat mengemukakan bahawa hakikat wacana itu adalah terdiri daripada lapan unsur penting. percakapan. wacana terletak pada tingkat yang tertinggi. buku. iaitu 1. Dalam bentuk lisan / tulisan 8. Perbincangan atau pertukaran idea secara lisan. Satuan bahasa 2. kalimat atau kata yang membawa amanat yang lengkap (Harimurti Kridalaksana. Huraian daripada beberapa batasan wacana ini memperlihatkan persamaan dan perbezaan pendapat. siri ensiklopedia dan sebagainya). Kesatuan fikitan yang utuh. iaitu hadir selepas tingkat ayat. iaitu sistem bahasa dan unsur-unsur luar daripada sistem bahasa yang menyumbang ke arah menjadikan pertuturan atau tulisan berkenaan sebagai sesuatu yang bermakna dalam berkomunikasi. Teratur / tersusun rapi / rasa koheren (kepautan) 5. sama ada dalam bentuk lisan ataupun tulisan. HENRY GUNTUR TARIGAN: Wacana ialah satuan bahasa yang terlengkap dan tertinggi atau terbesar di atas kalimat atau klausa dengan koherensi dan kohesi tinggi yang berkesinambungan yangg mempunyai awal dan akhir yang nyata disampaikan secara lisan atau tertulis. pertuturan. paragraf. Dalam hierarki bahasa. Rasa kohesi (kesepaduan) 7. Mempunyai permulaan dan penutup KAMUS DEWAN EDISI KEEMPAT Keseluruhan tutur yang merupakan satu kesatuan. 6. 1986 Wacana ialah keseluruhan pelahiran bahasa oleh penutur atau penulis. KAMUS DEWAN. Terlengkap / terbesar / tertinggi kedudukannya 3. ucapan. Berkesinambungan 6. Mengatasi ayat / klausa 4. CARLSON : Wacana ialah rentetan ujaran yang berkesinambungan dan gramatis serta tersusun rapi 7.

pendahuluan b. Wacana merupakan satu satuan bahasa yang lengkap kerana sesuatu wacana mungkin terdiri daripada dua atau beberapa gabungan ayat. Bagaimanapun kebolehan menguasai bidang-bidang ini hanya menjamin kebolehan menggunakan sistem dan peraturan-peraturan tatabahasa sahaja. khutbah) atau tulisan (seperti surat. pertuturan. usur-unsur paralinguistik (tanda bacaan. cerpen). peta dan statistik. Retorik menjadi komponen yang penting bagi wacana. Tingkat-tingkat fonem. cerita. cetakan tebal. satu bab. Ia dapat digambarkan seperti berikut: . jadual. manakala wacana merupakan peringkat fungsi. ceraian. dan ayat merupakan peringkat bentuk. kata. TEKS DAN RUJUKAN LENGKAP BAHASA MELAYU KERTAS 1&2 Wacana ialah unit bahasa yang melebihi batas ayat. berkesan. penutup d. binaan serta konstruksinya. menarik. sebuah buku atau satu siri buku. Ia melebihi tingkat ayat. dialog. miring. Kamus Dewan mentakrifkan wacana sebagai: i. klausa. sama ada dalam bentuk lisan (seperti pidato. ucapan. iaitu boleh terdiri daripada ayat. Oleh kerana sifatnya yang lengkap wacana mempunyai tubuh teks seperti berikut: a. sejumlah ayat. Sintaksis pula mengkaji ayat sebagai unit bahasa. satu perenggan. aartikel. bab. wacana adalah satu satuan bahasa yang lengkap. Dengan perkataan lain. kesatuan fikiran yang utuh. novel. munasabah.KAJIAN BAHASA Wacana adalah unit bahasa yang melebihi batas ayat. Wacana bermaksud Semua perkara yang melibatkan bahasa ialah wacana. frasa. buku. percakapan' ii. keseluruhan tutur yang merupakan suatu kesatuan. dan sebagainya yang dalamnya memperlihatkan hubungan-hubungan dan perkembangan fikiran yang berturutan. Wacana ialah satu unit bahasa yag lengkap . graf. Fonologi merupakan kajian mengenai fonem sebagai unit bahasa. logik. morfem. tubuh . garis tebal) c.isi.

Fonem Morfem Kata Frasa Klausa Ayat Wacana Wacana terdapat dalam bentuk lisan atau tulisan. Contoh ayat “Mengapa bising sangat” : Daripada segi struktur merupakan ayat tanya Tetapi apabila dilihat dalam konteks di bilik darjah. sebuah karangan. sejumlah ayat. ahli bahasa dapat menentukan sama ada sesuatu bentuk ujaran atau tulisan itu merupakan wacana atau hanya terdiri daripada kumpulan ayat yang tidak berhubungan. dan puisi. surat. ini adalah kerana: Dalam kajian wacana. sebuah buku. Sesuatu wacana mungkin terdiri daripada dua ayat. eksposisi (pendedahan) atau penghujahan. dan dialog Dalam bentuk tulisan pula terdiri daripada laporan. . ataupun satu siri buku. ucapan. aspek yang diteliti tidak terbatas pada tahap ayat sahaja tetapi turut merangkum aspek-aspek yang lebih luas daripada ayat. Wacana boleh terdiri daripada satu ayat yang dikaitkan dengan konteks dan fungsi penggunaanya. ayat ini ialah ayat perintah. Definisi: Unit bahasa yang mempunyai kesatuan fikiran yang utuh dan melebihi batas ayat. Hal yang demikian adalah kerana menerusi keutuhan ini. deskriptif (pengambaran). satu bab.Wacana boleh ditulis dalam pelbagai bentukpenulisan. satu perenggan. iaitu seorang guru dengan tegas memerintahkan pelajarnya supaya senyap. Contoh wacana dalam bentuk lisan ialah pidato. rencana. Ahli bahasa berpendapat bahawa huraian bahasa yang berasaskan aliran stuktural (rumus) dan transformasi generatif adalah tidak lengkap kerana huraian mereka berakhir pada tahap ayat sahaja walhal penggunaan bahasa yang sebenarnya sering melebihi batas ayat. wacana terletak pada tingkat yang tertinggi. Dalam hierarki bahasa. Keutuhan fikiran dalam wacana sangat penting. cerpen. novel. iaitu sama ada naratif (pemerian). iaitu hadir selepas tingkat ayat. khutbah. Wacana juga dikatakan melebihi batas ayat.

tetapi banyak harta benda telah musnah. KESIMPULANNYA… Wacana ialah unit bahasa yang melebihi had ayat yang terdiri daripada ayat. Bencana tersebut bukan sahaja telah mengorbankan nyawa. Sehubungan dengan itu. . cerita. – Hubungan sebab dan tujuan. Rumah Rosli lebih besar. Rupa-rupanya dia terlalu gembira kerana lulus peperiksaan dengan cemerlang. Rumah Romzi besar. – Hubungan perbandingan. Kesungguhan akan menghasilkan kejayaan. huraian bahasa sewajarnya dilanjutkan hingga tahap wacana. – Hubungan syarat dan hasil. Dia ingin berjaya dalam pelajaran. iaitu sebagai contoh. Hubungan penjelasan.Oleh hal yang demikian. – Hubungan sebab dan hasil. Antara bahagian yang ada hubungan dalam sesebuah wacana ditunjukkan seperti berikut: – Hubungan sebab dan akibat. dialog. MAKNA DALAM WACANA Makna dalam wacana dapat ditinjau daripada kepaduan makna yang wujud dalam sesuatu hubungan makna. iaitu sebagai contoh. Dia gagal dalam setiap pertandingan yang disertainya. iaitu sebagai contoh. Siti sangat rajin menelaah buku. iaitu sebagai contoh. Pelajar-pelajar mestilah belajar bersungguh-sungguh. iaitu sebagai contoh. Dia lulus dengan cemerlang dalam peperiksaan akhir. Salmah begitu rajin belajar. bab buku. kemampuan menghasilkan wacana menjadi kayu ukur terhadap kecekapan berbahasa seseorang. iaitu sebagai contoh. Tsunami yang berlaku baru-baru ini sungguh dahsyat. Rosmah menangis. – Hubungan latar dan kesimpulan. iaitu sebagai contoh. Ahmad tidak bersungguhsungguh berlatih. siri buku dan sebagainya yang menunjukkan hubunganhubungan dan perkembangan fikiran yang berturutan. sejumlah ayat. ceraian.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful