You are on page 1of 14

KONWEKCJA (WNIKANIE)

1. Dotyczy gwnie przenoszenia ciepa w warstwie granicznej pomidzy pynem (ciecz, gazem) a ciank rurocigu (ciaem staym). 2. Zwizana jest z ruchem pynw. 3. Konwekcyjny ruch ciepa moe si odbywa podczas uwarstwionego, burzliwego czy przejciowego przepywu pynu. 4. Wystpuje w przewodach transportujcych pyny za pomoc wentylatora lub pompy (konwekcja wymuszona), w przewodach kominowych gdzie rnica temperatur w rnych punktach wywouje zmian gstoci pynu (zmian cinie statycznych), co powoduje ruch pynw (konwekcja naturalna), w zbiornikach gdzie wrze lub kondensuje pyn (konwekcja przy zmianie stanu skupienia). 5. Zachodzi zarwno podczas ogrzewania jak i chodzenia pynw. 6. Jest trudna do teoretycznego ujcia przez zwizek ruchu pynu z ruchem ciepa. Rny charakter ruchu pynu, zmienna lepko w rnych temperaturach, rny rozkad prdkoci, wiry, kbienia itp. wpywaj na zjawisko konwekcji. Formuuje si tzw. rwnania kryterialne, wyznaczane na podstawie analizy wymiarowej.

RUROCIG TRANSPORTUJCY PYN

ZBIORNIK Z WRZC LUB KONDENSUJC CIECZ

PRZYKAD ANALIZY WYMIAROWEJ

dq = (Tw T ) dA rwnanie Newtona

gdzie: - wspczynnik wnikania ciepa, ktry jest funkcj d, L, u, c, , , , , T, g posugujc si zasadami analizy wymiarowej mona zapisa

ud c gL3 d d = f1 , , 2 T , L

d liczba Nusselta; c Pr = liczba Prandtla; ud Re = liczba Reynoldsa ;


Nu =

Uamki bezwymiarowe nosz nastpujce nazwy:

gL3 Gr = 2 T liczba Grashofa; d K g = liczba podobiestwa geometrycznego; L czyli Nu = f1 (Re, Pr, Gr , K g )


Szczegowa posta w/w rwnania dla konwekcji wymuszonej i burzliwego ruchu pynu: Wspczynnik wnikania ciepa jest funkcj = f (w, d , L, , , c, )

wd c L d = f1 wg analizy wymiarowej: , , d czyli B C Nu = f1 (Re, Pr, K g ) lub Nu = A Re Pr na podstawie dowiadcze


wyznacza si wartoci wspczynnikw A, B i C gdy L/d>50 wwczas jego wpyw na warto mona pomin, wwczas = f 2 (w, d , , c, ) opierajc si na metodzie Reyleigha
B C D E F mona zapisa = Aw c d . Rwnanie wymiarw fizycznych jest zatem nastpujce:

kg J J D 2 = 2 [m] m s deg m s kg deg

J kg m s m s deg

Aby bya zachowana jednorodno wymiarowa musz by spenione zwizki: J 1= C + F deg

kg 0 = B C + E Wyraajc niewiadome D, E, F przy pomocy B i C otrzymuje si: D=B-1 E=C-B F=1-C Zatem

m - 2 = 2B + D E F s - 1 = -B - E - F

= Aw B c C d B 1 C B 1C
Dzielc obie strony rwnania przez i grupujc wyrazy z wykadnikami potg B i C otrzymuje si

w d c B C w d c d B C 1= A = A Nu = A Re Pr d
Dla omawianego przypadku uzyskuje si rwnanie McAdamsa

Nu = 0,023 Re 0,8 Pr 0, 4

WNIKANIE CIEPA (KONWEKCJA)


Wnikanie ciepa pomidzy powierzchni cianki a pynem, gazem opisuje rwnanie rniczkowe Newtona:

dq = (Tw T ) dA

gdzie: q natenie przepywu ciepa [W], - wspczynnik wnikania ciepa [W/m2K], Tw temperatura powierzchni cianki [K, C], T temperatura pynu [K, C], A powierzchnia cianki [m2].

KONWEKCJA WYMUSZONA (SZTUCZNA)


czyli wnikanie przy wymuszonym przepywie ciepa Opisuje rwnanie kryterialne:

Nu = C Re a Pr b (d L)
Nu =

d - liczba Nusselta (charakteryzujca podobiestwo kinetyczne

czyli intensywno przepywu ciepa na granicy pyn cianka), - wspczynnik wnikania ciepa [W/m2K], d rednica przewodu [m], - wspczynnik przewodzenia ciepa [W/mK]

Re =

ud

- liczba Reynoldsa (charakteryzujca podobiestwo

hydrodynamiczne), u rednia liniowa prdko przepywu pynu [m/s], - gsto pynu [kg/m3], - wspczynnik lepkoci dynamicznej pynu [Pas] Re charakteryzuje rodzaj przepywu pynu przez rurocig: Re< 2100 przepyw laminarny (uwarstwiony), 2100<Re<3000 przepyw przejciowy, Re> 3000 przepyw burzliwy

Pr =

- liczba Prandtla (charakteryzujca pod wzgldem waciwoci

fizykochemicznych pynu), c ciepo waciwe pynu [J/kgK], L dugo przewodu [m] d/L simpleks geometryczny geometrycznego),

(liczba

podobiestwa

Jeli przekrj nie jest koowy to naley wyznaczy rednic zastpcz de. np. de dla kwadratu=a, dla prostokta (a/b1) =2a; (a/b=0,25)=1,6a; (a/b=0,1)=1,82a; (a/b=0,33)=1,5a; (a/b=0,2)=1,67a; (a/b=0,5)=1,33a S ( pole powierzchni ) 4 S ( pole powierzchni ) de = rh = B (obwd ) B(obwd ) Zakadamy: burzliwy przepyw pynu Re>3000 L/d>50 wpyw simpleksu geometrycznego jest pomijalny, gazy i ciecze posiadaj ma lepko (<2wody)

Nu = C Re a Pr b
wtedy, wspczynnik za wykadniki zatem: C=0,023 a=0,8 b=0,4

Nu = 0,023 Re 0,8 Pr 0, 4 rwnanie Mc Adamsa


W przypadku gazw liczba Prandtla w duym zakresie cinie i temperatury jest wielkoci sta, zalen jedynie od od iloci atomw w czsteczce: gazy jednoatomowe 0,67 dwuatomowe 0,72 trjatomowe 0,8 cztero- i wicej atomowe 0,1 np. dla gazu dwuatomowego :

Nu = 0,023 Re 0,8 0,72 0, 4 = 0,021 Re 0,8

Zakadamy: burzliwy przepyw pynu Re>3000 gazy i ciecze posiadaj ma lepko (<2wody) L/d<50 wwczas obliczajc wspczynnik wnikania ciepa naley uwzgldni wspczynnik poprawkowy: jest to wspczynnik poprawkowy uwzgldniajcy wzrost redniej wartoci w wyniku wystpowania efektw wlotowych,

dla rury prostej = gdzie:

= 1 + ( d L) 0 , 7

dla wownic r = r

gdzie: = 1 + 3,54(d D) przewodu, D rednica zwoju wownicy

d rednica wewntrzna

burzliwy przepyw pynu Re>3000 ciecze o duej lepkoci (>2wody) wtedy

C = 0,027 ( w ) 0,14
- wspczynnik lepkoci pynu w redniej temperaturze rdzenia strumienia [Pas], w - wspczynnik lepkoci pynu w redniej temperaturze powierzchni cianki [Pas], wwczas wykadniki potgowe wynosz: a=0,8 b=0,33 zatem:

Nu = 0,027 Re 0,8 Pr 0,33 ( w ) 0,14 rwnanie Sider-Tatea


zakadamy: przepyw laminarny Re<2100 niewielka rnica temperatur pomidzy ciank a pynem

Nu = C (Re Pr d L)
temperatury Tr =

wspczynnik wnikania ciepa oblicza si dla redniego spadku

(Tcianki + T pynu ) 2

wartoci wspczynnika C i wykadnika n zale od wartoci iloczynu Re Pr d L 1) dla Re Pr d L >13 wspczynnik C=1,86, za n=0,33 std:

Nu = 1,86 (Re Pr d L)0 ,33


gdy istnieje silna zaleno lepkoci od temperatury wspczynnik C 0 ,14 wynosi 1,86 ( w ) , zatem:

Nu = 1,86 ( w ) 0 ,14 (Re Pr d L ) 0 ,33


2) dla Re Pr d L <13 wspczynnik C wynosi 1,62 za n=0,33

Nu = 1,62 (Re Pr d L)0 ,33


3) dla Re Pr d L <4,5

Nu = 0,5 Re Pr d L

KONWEKCJA NATURALNA
1) wnikanie ciepa w przestrzeni nieograniczonej dla ktrej Pr0,5

Nu = C (Gr Pr) n
gdzie:

l - liczba Nusselta, g l3 g l3 2 Gr = 2 t = t - liczba Grashofa (charakteryzuje 2


Nu = c

oddziaywanie wzajemne si tarcia wewntrznego i si wyporu, spowodowane rnic gstoci w poszczeglnych punktach pynu),

Pr =

- liczba Prandtla.

l charakterystyczny wymiar liniowy [m], lepko kinematyczna pynu [m2/s], wspczynnik rozszerzalnoci objtociowej [1/K], t rnica temperatur midzy temperatur powierzchni ciany a temperatur orodka [K]. wartoci wspczynnika C i wykadnika n zale od iloczynu GrPr nr 1 2 3 GrPr 10-35102 51022107 21071013 C 1,18 0,54 0,135 n 1/8 1/4 1/3 Uwagi ruch laminarny ruch przejciowy ruch burzliwy

Dla iloczynu GrPr<10-3 liczba Nusselta ma warto sta, rwn 0,45 czyli C=0,45 za n=0, zatem:

= 0,45

tzn. wnikanie ciepa okrela przewodnictwo cieplne pynu

Wszelakie obliczenia dokonuje si dla temperatury warstwy przyciennej obliczanej jako rednia arytmetyczna z temperatury powierzchni ciany i orodka:

Tm =

Tw + T 2

Wspczynnik rozszerzalnoci objtociowej gazw oblicza si, jak dla gazw doskonaych, jako odwrotno absolutnej temperatury gazw w warstwie przyciennej:

1 Tm

Charakterystyczny wymiar liniowy l: a) pionowa ciana paska lub cylindryczna l jest wysokoci ciany, b) dla kuli i rury poziomej l jest ich rednic, c) dla pyty poziomej, zwykle prostoktnej l jest dugoci mniejszego boku, ale lmax wynosi 0,6 m. Wiksza warto nie ma wpywu na wspczynnik wnikania ciepa . Dla pyty poziomej, jeeli istniej warunki uatwiajce konwekcj (powierzchnia grzejna skierowana do gry lub chodzca skierowana w d) wwczas wspczynnik naley zwikszy o 30%, natomiast gdy istniej warunku utrudniajce konwekcj naley zmniejszy o 30%. 2) wnikanie ciepa w przestrzeni ograniczonej Jest skomplikowane ze wzgldu na mae rozmiary rozpatrywanej powierzchni. Nie mona ustali osobno wspczynnikw dla ogrzewania i chodzenia pynu. Natenie przepywu ciepa oblicza si z rwnania na przewodzenie ciepa.

Q* =

gdy GrPr<103 rwnowany wspczynnik przewodzenia ciepa z rzeczywistemu wspczynnikowi przewodzenia ciepa natomiast gdy GrPr>103 stosuje si rwnanie

z A T

jest

rwny

warto z oblicza si dla temperatury redniej midzy temperaturami ciany cieplejszej i zimniejszej. Wymiarem charakterystycznym w liczbie Grashofa jest szeroko komory .

z = 0,18 (Gr Pr) 0, 25

WNIKANIE CIEPA (KONWEKCJA) PRZY ZMIANIE STANU SKUPIENIA


1) Wnikanie przy wrzeniu cieczy. Jest to proces skomplikowany, rozrnia si m.in. wrzenie w objtociach duych oraz w objtociach maych np. w rurach. Rozrnia si m.in. wrzenie pcherzykowe, bonkowe i inne. Najczstszym przypadkiem jest wrzenie pcherzykowe. Wrzenie to pod cinieniem atmosferycznym wystpuje gdy T=5-25K (C). Dla wody wspczynnik oblicza si z nastpujcego wzoru:

= 3,14 ( p 105 ) 0,15 (q A) 0, 7 = 45,8 ( p 105 ) 0,5 T 2,33


gdzie: q/A natenie przepywu ciepa na jednostk powierzchni grzejnej [W/m2], p cinienie wrzcej cieczy [Pa], T rnica temperatur midzy temperatur powierzchni cianki a temperatur wrzcej cieczy [K, C]. Dla roztworw wodnych i innych cieczy:

, = wody
Roztwory wodne 10% NaSO4 20% r. cukru 40% r. cukru 26% r. gliceryny 55% r. gliceryny 9% NaCl 24% NaCl 0,94 0,87 0,84 0,83 0,75 0,86 0,61 ciecze Metanol Etanol Izopropanol n-butanol Benzen Toulen Czterochlorek wgla 0,53 0,45 0,70 0,32 0,27 0,36 0,35

2) wnikanie ciepa przy kondensacji pary Wnikanie ciepa od pary do cianki, ktrej temperatura jest nisza od temperatury nasycenia.

Nu = C (Ga Pr Ko) n
gdzie:

l - liczba Nusselta, g l3 Ga = 2 - liczba Galileusza (charakteryzuje stosunek si tarcia


Nu =

wewntrznego do si cikoci),

Pr =
Ko =

- liczba Prandtla,

r - liczba kondensacji (jest to miara stosunku strumienia c T

cieplnego zuywanego na fazowe przeksztacenie substancji do ciepa przechodzenia jednej z faz w temperaturze nasycenia), gdzie: - wspczynnik wnikania ciepa od kondensujcej pary do cianki [W/m2K], g przypieszenie ziemskie [m/s2], - wspczynnik lepkoci kinematycznej kondensatu [m2/s], c ciepo waciwe kondensatu [J/kgK], - wspczynnik lepkoci dynamicznej kondensatu [Pas], r ciepo kondensacji pary [J/kg], T rnica temperatur midzy temperatur kondensujcej pary a temperatur powierzchni cianki [K, C]. Wartoci wspczynnika C i wykadnika n s nastpujce: 1. rura pionowa: C= 1,15 n=0,25 l wysoko rury, 2. rura pozioma: C=0,725 n=0,25 l rednica zewntrzna rury, Zastrzeenia: a) kondensacja nastpuje w sposb bonkowy, b) bonka kondensatu spywa ruchem laminarnym z prdkoci nie przekraczajc 1,0 [m/s], c) para nie zawiera niekondensujcych gazw.

Zatem wartoci wspczynnika wnikania ciepa mona wyliczy na podstawie nastpujcych wzorw: 1) dla rury pionowej:

3 2 r g = 1,15 4 H T
H wysoko rury [m], 2) dla rury poziomej (kondensacja na zewntrz rury):

3 2 r g = 0,725 4 d T
d rednica zewntrzna rury [m], Wartoci liczbowe parametrw fizycznych kondensatu t.j. , , podstawia si dla temperatury bonki kondensatu Tm.

Tm =

Tw + Ts 2

Tw temperatura powierzchni cianki, Ts temperatura nasycenia, Warto liczbow ciepa kondensacji r oblicza si dla Ts.

ZADANIE 1 Kanaem o przekroju prostoktnym 200x300 mm przepywa powietrze z prdkoci liniow 15m/s. Obliczy wspczynnik wnikania ciepa od powietrza do cianek kanau, jeeli temperatura powietrza wynosi 40C. W tej temperaturze =1,092 kg/m3, =19,1210-6 Pas, =0,0265 W/mK a Pr=0,71. ZADANIE 2 W wownicy o rednicy zwoju 0,7m, dugoci 2m, zwinitej z rury 57/50mm jest chodzony alkohol metylowy. Obliczy wspczynnik wnikania ciepa, jeeli rednia temperatura alkoholu wynosi 500C, za liniowa prdko przepywu wynosi 1,2m/s. Parametry fizyczne metanolu w temp. 50C: =765kg/m3, =3,9610-4 Pas, =0,207 W/mK i c=2,554 kJ/(kgK). ZADANIE 3 Rur o rednicy 150mm i dugoci 3m przepywa woda z prdkoci liniow 0,9m/s. rednia temperatura wody jest rwna 65C. Obliczy wspczynnik wnikania ciepa. Parametry fizyczne wody w temp.65C: =435,410-6 Pas, =0,663 W/mK, =980,6 kg/m3 i c=4,184 kJ/(kgK). ZADANIE 4 W wymienniku ciepa rurkami o rednicy wewntrznej 38,5mm i dugoci 5000mm, przepywa olej o r. temperturze 40C. rednia temperatura powierzchni ciany wynosi 30C. Obliczy wspczynnik wnikania ciepa, jeeli liniowa prdko przepywu oleju rwna si 0,3m/s. Parametry fizyczne oleju w temp. 40C: =0,233 Pas, =0,179 W/mK, =840 kg/m3 i c=1,926 kJ/(kgK). Lepko dynamiczna oleju w temperaturze 30C w=0,455 Pas

ZADANIE 5 Rurami o rednicy wewntrznej 82,5mm przepywa glikol etylenowy z prdkoci liniow rwn 0,7m/s. Temperatura rednia glikolu etylenowego wynosi 60C. Porwna wartoci liczbowe wspczynnika w przypadku gdy: a) glikol jest ogrzewany, a rednia temperatura ciany wynosi 80C, b) glikol jest chodzony, a rednia temperatura ciany wynosi 40C. Dane: =0,263 W/mK, =1085 kg/m3 i c=2,562 kJ/(kgK). Wspczynnik lepkoci dynamicznej wynosi: T C 40 60 80 [Pas] 9,1310-3 4,9510-3 3,0210-3

Lepko wody w 60C wynosi 0,47210-3 [Pas]. ZADANIE 6 Obliczy wspczynnik wnikania ciepa na drodze konwekcji naturalnej od poziomego przewodu parowego o rednicy zewntrznej 133mm do otaczajcego powietrza. Temperatura zewntrznej powierzchni rury jest rwna 80C a temperatura powietrza 20C. Dane: =18,5810-6 m2/s, =0,0272 W/mK, Pr=0,71. ZADANIE 7 W duym zbiorniku ogrzewamy wod za pomoc wownicy parowej. Wownica zwinita jest z rury o rednicy zewntrznej 76mm. Temp. zewntrznej powierzchni wownicy rwna jest okoo 100C, za temperatura wody w zbiorniku wynosi 80C. Obliczy wspczynnik wnikania ciepa od wownicy do wody (konwekcja naturalna). Dane: =308,910-6 Pas, =0,678 W/mK, =965,3 kg/m3, c=4,202 kJ/(kgK) i =7,010-4 K-1.

ZADANIE 8 Midzy dwiema cianami, z ktrych jedna nagrzana jest do temperatury 320C, za druga do temperatury 80C, znajduje si szczelina o szerokoci 20 mm wypeniona CO2. Obliczy rwnowany wspczynnik przewodzenia ciepa dla tej szczeliny. Parametry fizyczne CO2 w temperaturze 200C: =19,210-6 m2/s, =0,02847 W/mK, Pr=0,715. ZADANIE 9 W aparacie o duej objtoci wrze woda pod cinieniem p=1,48105 N/m2. Obliczy wspczynnik wnikania ciepa dla wody, jeeli temperatura powierzchni cianki aparatu po stronie wrzcej wody: Tw=120C. Temperatura wrzenia wody pod cinieniem 1,48105 Pa: T=111C. ZADANIE 10 W przestrzeni midzyrurkowej poziomego wymiennika ciepa w rurze kondensuje para wodna o cinieniu 6,5105 Pa. rednica zewntrzna rury wewntrznej jest rwna 89 mm, za temperatura jej powierzchni po stronie kondensujcej pary wynosi 158C. Obliczy wspczynnik wnikania ciepa od kondensujcej pary do powierzchni rury. Temperatura kondensacji pary pod cinieniem 6,5105 Pa wynosi Ts=162C. Parametry fizyczne kondensatu w temp. 160C: =171,610-6 Pas, =0,680 W/mK, =907,6 kg/m3. Ciepo kondensacji pary w temperaturze 162C wynosi r=2075,8 kJ/kg. ZADANIE 11 W pionowym zbiorniku kolumny rektyfikacyjnej kondensuj opary benzenu. Kondensacja nastpuje w przestrzeni midzyrurkowej zbiornika pod cinieniem 1,015105 Pa. Temperatura kondensacji benzenu pod tym cinieniem wynosi Ts=80,2C (ciepo kondensacji r=395,7 kJ/kg). Wysoko rurek zbiornika wynosi 2000 mm a temp. ich powierzchni po stronie kondensujcej pary wynosi 70C. Obliczy . Dane dla benzenu w T=75C: =0,151 W/mK, =819 kg/m3 i =3,3310-4 Pas. Ciepo kondensacji benzenu w temperaturze 80,2C wynosi r=395,7 kJ/kg.