You are on page 1of 4

Lêi nãi ®Çu

Gi¸o dôc vµ ®µo t¹o ViÖt Nam ®ang tiÕn hµnh ®æi míi toµn diÖn vµ ®ång bé theo
h−íng “§æi míi m¹nh mÏ ph−¬ng ph¸p gi¸o dôc vµ ®µo t¹o, kh¾c phôc lèi truyÒn thô mét
chiÒu, rÌn luyÖn nÕp t− duy s¸ng t¹o cña ng−êi häc. Tõng b−íc ¸p dông c¸c ph−¬ng ph¸p
tiªn tiÕn vµ ph−¬ng tiÖn hiÖn ®¹i vµo d¹y häc, ®¶m b¶o ®iÒu kiÖn vµ thêi gian tù häc, tù
nghiªn cøu cho häc sinh” [15, tr 43] nh»m ®µo t¹o con ng−êi ViÖt Nam tù chñ, n¨ng ®éng,
s¸ng t¹o cã n¨ng lùc ph¸t hiÖn vµ gi¶i quyÕt vÊn ®Ò: “båi d−ìng cho häc sinh n¨ng lùc t−
duy s¸ng t¹o, n¨ng lùc gi¶i quyÕt vÊn ®Ò” [14, tr 64].
§æi míi ph−¬ng ph¸p d¹y häc ®−îc coi lµ nhiÖm vô quan träng cña toµn bé gi¸o viªn
vµ sinh viªn (SV) c¸c tr−êng ®¹i häc s− ph¹m (§HSP), nhÊt lµ d¹y häc c¸c m«n nghiÖp vô
s− ph¹m trong ®ã cã m«n Gi¸o dôc häc. Do sù biÕn ®éng nhanh chãng cña thùc tiÔn gi¸o
dôc phæ th«ng trong thêi kú ®æi míi hiÖn nay, viÖc d¹y häc m«n Gi¸o dôc häc cµng cÇn
thiÕt ph¶i g¾n chÆt víi thùc tiÔn nhµ tr−êng phæ th«ng-m«i tr−êng ho¹t ®éng cña SV s−
ph¹m khi ra tr−êng. D¹y häc m«n Gi¸o dôc häc cµng cÇn ph¶i d¹y cho SV c¸ch t− duy, t−
duy s− ph¹m, d¹y cho hä c¸c kü n¨ng nghÒ nghiÖp, mµ cèt lâi lµ kü n¨ng ph¸t hiÖn vµ gi¶i
quyÕt nh÷ng vÊn ®Ò n¶y sinh trong thùc tiÔn gi¸o dôc ë nhµ tr−êng phæ th«ng.
VÒ lý luËn, sö dông t×nh huèng s− ph¹m (THSP) trong qu¸ tr×nh d¹y häc ë c¸c tr−êng
§HSP ®−îc coi lµ mét lo¹i h×nh, mét ph−¬ng ph¸p d¹y häc tÝch cùc cã kh¶ n¨ng båi d−ìng
cho SV n¨ng lùc ph¸t hiÖn vµ gi¶i quyÕt vÊn ®Ò. §æi míi ph−¬ng ph¸p d¹y häc theo h−íng
nµy ®] vµ ®ang ®−îc nghiªn cøu, øng dông trong qu¸ tr×nh d¹y häc ë c¸c tr−êng §HSP hiÖn
nay. §Æc biÖt, cho SV gi¶i quyÕt THSP vÒ c«ng t¸c gi¸o dôc phÈm chÊt nh©n c¸ch häc sinh
ë trung häc phæ th«ng (THPT) t¹o c¬ héi cho hä ¸p dông tri thøc hiÓu biÕt vÒ lÜnh vùc c«ng
t¸c nµy vµo viÖc gi¶i quyÕt nh÷ng vÊn ®Ò cña thùc tiÔn gi¸o dôc häc sinh ë THPT. Tõ ®ã
h×nh thµnh vµ ph¸t triÓn cho hä kh¶ n¨ng ph¸t hiÖn vµ gi¶i quyÕt vÊn ®Ò cña c«ng t¸c gi¸o
dôc häc sinh-môc tiªu hµng ®Çu cña ®µo t¹o SV trë thµnh ng−êi gi¸o viªn THPT.
VÒ thùc tiÔn, ý thøc ®−îc tÇm quan träng cña x©y dùng vµ sö dông THSP trong d¹y
häc, nhiÒu gi¸o viªn ®] nghiªn cøu vµ thö nghiÖm viÖc x©y dùng vµ sö dông THSP trong
qu¸ tr×nh d¹y häc m«n Gi¸o dôc häc. Tuy nhiªn, ph−¬ng ph¸p d¹y häc nµy ch−a ®−îc chó
träng ®óng møc ë c¸c tr−êng §HSP hiÖn nay. Nãi chung, d¹y häc ë §HSP, vÉn lµ lèi truyÒn
thô mét chiÒu tõ gi¸o viªn ®Õn SV; SV bÞ ®Æt vµo vÞ thÕ thô ®éng trong häc tËp, thiÕu c¬ héi
tiÕp cËn víi thùc tiÔn gi¸o dôc ë nhµ tr−êng phæ th«ng, thiÕu c¬ héi rÌn luyÖn c¸c kü n¨ng
nghÒ nghiÖp cÇn thiÕt, nhÊt lµ kü n¨ng ph¸t hiÖn vµ gi¶i quyÕt vÊn ®Ò trong c«ng t¸c gi¸o
dôc häc sinh. Thµnh thö, viÖc ®óc rót ®−îc nh÷ng kinh nghÖm vÒ x©y dùng vµ sö dông
THSP nh»m n©ng cao hiÖu qu¶ qu¸ tr×nh d¹y häc chuÈn bÞ cho SV lµm c«ng t¸c gi¸o dôc
häc sinh ë THPT trong c¸c tr−êng §HSP hiÖn nay ®ang trë thµnh mét yªu cÇu cÊp b¸ch.
HÖ thèng lý luËn vÒ THSP, vÒ x©y dùng vµ sö dông THSP ®−îc biªn so¹n trªn c¬ së
kÕ thõa kinh nghiÖm cña c¸c nhµ gi¸o dôc trong n−íc vµ trªn thÕ giíi vÒ vÊn ®Ò nµy. Riªng
hÖ thèng 282 THSP ®] ®−îc x©y dùng (Ch−¬ng 2) víi sù ®ãng gãp c«ng søc cña nhiÒu gi¸o
viªn, c¸n bé qu¶n lý c¸c Së Gi¸o dôc-§µo t¹o, c¸c tr−êng THPT vµ SV s− ph¹m c¸c tØnh
§ång b»ng s«ng Cöu Long.
Tµi liÖu ®−îc biªn so¹n víi mong muèn gãp phÇn nhá bÐ vµo viÖc ®æi míi ph−¬ng
ph¸p gi¸o dôc-®µo t¹o s− ph¹m hiÖn nay. Tuy nhiªn, viÖc biªn so¹n tµi liÖu kh«ng thÓ tr¸nh
khái nh÷ng thiÕu sãt. RÊt mong nhËn ®−îc sù gãp ý cña b¹n ®äc.
Ch©n thµnh c¶m ¬n!
T¸c gi¶

1

Tµi liÖu tham kh¶o
TiÕng ViÖt:
1. NguyÔn Ngäc B¶o, NguyÔn §×nh ChØnh (1989), Thùc hµnh gi¸o dôc häc, Nxb Gi¸o
dôc.
2. NguyÔn Ngäc B¶o (1995), Ph¸t triÓn tÝnh tÝch cùc, tÝnh tù lùc cña häc sinh trong
qu¸ tr×nh d¹y häc, Tµi liÖu båi d−êng th−êng xuyªn chu kú hÌ 1993-1996 cho gi¸o
viªn trung häc phæ th«ng, Bé Gi¸o dôc vµ §µo t¹o, Vô gi¸o viªn.
3. NguyÔn Ngäc B¶o (1999), “T×nh huèng s− ph¹m: Nh©n tè ¶nh h−ëng, c¸ch gi¶i
quyÕt”, T¹p chÝ §H&THCN, 99 (7), tr 7-9.
4. Lª Kh¸nh B»ng (2000), “N©ng cao chÊt l−îng vµ hiÖu qu¶ d¹y häc ë ®¹i häc cho
phï hîp víi nh÷ng yªu cÇu míi cña ®Êt n−íc vµ thêi ®¹i”, Gi¸o dôc häc ®¹i häc, Hµ
Néi, tr 112-130.
5. Anne Bessot& feancoie Richard (1990), Claude Commiti (1991), Më ®Çu lý thuyÕt
c¸c t×nh huèng&Giíi thiÖu c¸c t×nh huèng Didactic, B¸o c¸o Héi nghÞ chuyªn ®Ò
Didactic To¸n t¹i §HSP HuÕ, Th¸ng 4/1990 & 1991
6. Benjamin S. Bloom vµ c¸c céng sù, Nguyªn t¾c ph©n lo¹i môc tiªu gi¸o dôc: LÜnh
vùc nhËn thøc, Tñ s¸ch T©m lý-gi¸o dôc, Tr−êng §HSP Tp Hå ChÝ Minh.
7. Bé Gi¸o ®ôc vµ ®µo t¹o (1995), Ch−¬ng tr×nh phÇn gi¸o dôc cèt lâi chuyªn nghiÖp
dµnh cho c¸c tr−êng §¹i häc vµ Cao ®¼ng s− ph¹m, Hµ Néi.
8. N.I.B«n®−rep. ChuÈn bÞ cho sinh viªn lµm c«ng t¸c gi¸o dôc. Tµi liÖu dÞch cña tæ
t− liÖu. §HSP Hµ Néi. Q1, tr3.
9. NguyÔn §×nh ChØnh, TrÇn Ngäc DiÔm (1995), Thùc hµnh vÒ gi¸o dôc häc, Hµ Néi.
10. NguyÔn §×nh ChØnh (1995), Bµi tËp t×nh huèng qu¶n lý gi¸o dôc, Nxb Gi¸o dôc.
11. Lª ThÞ Thanh Chung (1999), X©y dùng hÖ thèng t×nh huèng cã vÊn ®Ò ®Ó d¹y häc
bé m«n Gi¸o dôc häc, LuËn ¸n th¹c sü, Hµ Néi.
12. Hå Ngäc §¹i (1985), Bµi häc lµ g×, Nxb Gi¸o dôc, Hµ Néi.
13. §¹i häc quèc gia Hµ néi, Tr−êng c¸n bé qu¶n lý gi¸o dôc vµ ®µo t¹o (2000), Gi¸o
dôc häc ®¹i häc, Hµ Néi.
14. §¶ng céng s¶n ViÖt Nam (1993), V¨n kiÖn Héi nghÞ lÇn thø t− Ban ChÊp hµnh
Trung −¬ng §¶ng kho¸ VII, L−u hµnh néi bé.
15. §¶ng céng s¶n ViÖt Nam, V¨n kiÖn Héi nghÞ lÇn thø hai Ban ChÊp hµnh Trung
−¬ng §¶ng kho¸ VIII, Nxb ChÝnh trÞ quèc gia.
16. Ph¹m Minh H¹c (1997), T©m lý häc, Nxb Gi¸o dôc.
17. Bïi HiÒn, NguyÔn V¨n Giao, NguyÔn H÷u Quúnh, Vò V¨n T¶o (2001), Tõ ®iÓn
gi¸o dôc häc, Nxb Tõ ®iÓn b¸ch khoa.
18. Ng« C«ng Hoµn (1987), “Nh÷ng ®Æc ®iÓm ho¹t ®éng nhËn thøc cña sinh viªn”, T¹p
chÝ §h&THCN, 87 (1), tr 17-18-21.
19. TrÇn B¸ Hoµnh (1995), §¸nh gi¸ gi¸o dôc, Hµ Néi.
20. §Æng Vò Ho¹t, Hµ ThÞ §øc, Lý luËn d¹y häc ®¹i häc, Hµ Néi.
21. NguyÔn L©n (1998), Tõ ®iÓn tõ vµ ng÷ ViÖt Nam, Nxb Thµnh phè Hå ChÝ Minh.
22. I. Ia. Lecne (1977), D¹y häc nªu vÊn ®Ò, Nxb Gi¸o dôc.
23. V. L. Lªnin, Bót ký triÕt häc, Nxb Sù thËt, Hµ Néi, 1963.

153

24. Lª Nguyªn Long( (1998), Thö ®i t×m nh÷ntg ph−¬ng ph¸p d¹y häc hiÖu qu¶, Nxb
Gi¸o dôc.
25. LuËt Gi¸o dôc (1999), Nxb ChÝnh trÞ quèc gia, Hµ Néi.
26. L−u Xu©n Míi ( 2000), Lý luËn d¹y häc ®¹i häc, Nxb Gi¸o dôc, Hµ Néi.
27. Bïi ThÞ Mïi (1988), B−íc ®Çu t×m hiÓu viÖc rÌn luyÖn kü n¨ng c«ng t¸c chñ nhiÖm
líp cho sinh viªn n¨m thø hai ë c¸c tr−êng ®¹i häc s− ph¹m, LuËn v¨n tèt nghiÖp
S§H, Hµ Néi.
28. Hµ ThÕ Ng÷, §Æng Vò Ho¹t (1986-1988), Gi¸o dôc häc, T1&2, Nxb Gi¸o dôc.
29. Nhµ xuÊt b¶n thanh niªn, T¹p chÝ gi¸o viªn vµ nhµ tr−êng (1998), Sù th«ng minh
trong øng xö s− ph¹m, Nxb Thanh niªn.
30. V. Ok«n (1976), Nh÷ng c¬ së cña viÖc d¹y häc nªu vÊn ®Ò, Nxb Gi¸o dôc.
31. Hoµng Phª chñ biªn (1994), Tõ ®iÓn tiÕng ViÖt, Trung t©m tõ ®iÓn häc-Nxb Gi¸o
dôc
32. Phan ThÕ Sñng-L−u Xu©n Míi (2000), T×nh huèng vµ c¸ch øng xö t×nh huèng trong
qu¶n lý gi¸o dôc vµ ®µo t¹o, Nxb §¹i häc quèc gia Hµ Néi.
33. Vò V¨n T¶o-TrÇn V¨n Hµ (1996), D¹y-häc gi¶i quyÕt vÊn ®Ò:Mét h−íng ®æi míi
trong c«ng t¸c gi¸o dôc, ®µo t¹o, huÊn luyÖn, Tr−êng c¸n bé qu¶n lý gi¸o dôc Hµ
Néi.
34. Hµ NhËt Th¨ng (1995), Tæ chøc ho¹t ®éng gi¸o dôc, Hµ Néi.
35. Th¸i Duy Tuyªn (1991), “§æi míi gi¸o dôc häc theo h−íng g¾n chÆt h¬n n÷a víi
thùc tiÔn”, NCGD, 1991 (4), tr 1-4.
36. NguyÔn Quang uÈn-TrÇn H÷u LuyÕn-NguyÔn §øc Thµnh (1995), T©m lý häc ®¹i
c−¬ng, Hµ néi.
37. X.Y.Z , Söa ®æi lÒ lèi lµm viÖc, Ban tuyªn huÊn tØnh ñy TP Hå ChÝ Minh, 1975.
TiÕng Anh:
38. Angelo, T.A. anh Cross, K.P. (1993). Classroom Assessment Techniques- A
Handbook for College Teachers, Jossey-Bass Publishers San francisco.
39. David Boud, D. and Feletti, G.I. (1997). The challenge of Problem-Based Learning,
Kogan Page London. Stirling (USA).
40. Gibbs, G. and Jenkirs, A. (1997). Teaching Large Classes in Higher Education,
Kogan Page.
41. Ooms, Ir.G.G.H. (2000). Student-Centred Education, Educational Support Staff
Department for Education and Student Affairs Wageningen University.
42. Prichard, K.W. and Sawyer, R.M. (1994). Handbook of College Teaching-Theory
and Applications, Greenwood Press Westport, Connecticut. London.
43. Sternberg, R.J. (1995), In Search of the Human Mind, Harcourt Brace & Company.

154

Môc lôc

Môc lôc
Lêi nãi ®Çu............................................................................................................1
Ch−¬ng 1. Mét sè vÊn ®Ò vÒ t×nh huèng s− ph¹m ..............................2
1.1. T×nh huèng s− ph¹m..................................................................................2
1.1.1. Kh¸i niÖm..........................................................................................................2
1.1.2. C¸c yÕu tè trong THSP......................................................................................6
1.2.3. Sù ph©n lo¹i THSP ............................................................................................8
1.2. X©y dùng vµ sö dông THSP ®Ó d¹y häc lý luËn vÒ CTGD
häc sinh cho SV c¸c tr−êng §HSP ......................................................10
1.2.1. Quan ®iÓm chØ ®¹o chung ...............................................................................10
1.2.2. Ch−¬ng tr×nh phÇn lý luËn vÒ CTGD phÈm chÊt nh©n c¸ch HS ë §HSP.......16
1.2.3. X©y dùng THSP ®Ó d¹y häc phÇn LLGD........................................................18
1.2.4. Sö dông THSP ®Ó d¹y häc phÇn LLGD ..........................................................31
1.2.5. Nh÷ng ®iÒu kiÖn cÇn thiÕt ®Ó x©y dùng vµ sö dông hÖ thèng THSP cã hiÖu
qu¶.........................................................................................................................41
Ch−¬ng 2. THSP TRONG C¤NG T¸C gi¸o dôc häc sinh cña gi¸o
viªn trung häc phæ th«ng ....................................................................44
2.1. Nhãm THSP mµ vÊn ®Ò chñ yÕu Cã LI£N QUAN §ÕN viÖc T×M HIÓU
T×NH H×NH HS.........................................................................................................44
2.2 NHãM THSP Mµ VÊN §Ò CHñ YÕU TRONG T×NH HUèNG Cã liªn
quan ®Õn viÖc x©y dùng tËp thÓ häc sinh tù qu¶n ................... 52
2.3. NHãM THSP Mµ VÊN §Ò CHñ YÕU TRONG T×NH HuèNG cã liªn
quan ®Õn viÖc gi¸o dôc toµn diÖn Häc sinh ................................. 62
2.4. NHãM THSP Mµ VÊN §Ò CHñ YÕU TRONG T×NH HuèNG cã liªn
quan ®Õn viÖc ®¸nh gi¸ häc sinh...................................................... 103
2.5. NHãM THSP Mµ VÊN §Ò CHñ YÕU TRONG T×NH HUèNG Cã LI£N
QUAN §ÕN viÖc PHèI HîP VíI C¸C lùc l−îng gi¸o dôc TRONG
vµ ngoµi TR¦êNG §Ó qu¶n lý, GI¸O DôC HS.................................... 111
2.6. NHãM THSP Mµ VÊN §Ò CHñ YÕU TRONG T×NH HUèNG Cã liªn
quan ®Õn viÖc x©y dùng kÕ ho¹ch gi¸o dôc häc sinh............. 128
phô lôc................................................................................................................130
Tµi liÖu tham kh¶o ......................................................................................153

155

Related Interests