გაბრიელ გარსია მარკესი

გამოცხადებული სიკვდილის ქრონიკა
თარგმანი ესპანურიდან - ელზა ახვლედიანი
ქედმაღლობითაც შეიძლება სიყვარულს მისწვდე.
ჟილ ვისენტე (დაახლ. 1470-1536),
ცნობილი პორტუგალიელი
დრამატურგი და პოეტი-სატირიკოსი)

იმ დღეს, რა დღესაც უნდა მოეკლათ, სანტიაგო ნასარი დილის ექვსის ნახევარზე
ადგა, რათა გემით მომავალ ეპისკოპოსს დახვედროდა ნავსადგურში. დაესიზმრა, ვითომ
ლეღვის ხეების ტევრში მიაბიჯებდა, სასიამოვნოდ ცრიდა და სულ რაღაც ერთი წამით
ბედნიერი იყო, მაგრამ გამოღვიძებულს ისეთი განცდა აჰყვა, თითქოს ჩიტების სკორეში
ამოსვრილიყოს. „ხშირად ესიზმრებოდა ხეები, — მითხრა დედამისმა პლასიდა
ლინერომ ოცდაშვიდი წლის შემდეგ, როდესაც წვრილად იგონებდა იმ დაწყევლილ
ორშაბათ დღეს, — სიკვდილამდე ერთი კვირით ადრეც დაესიზმრა, ვითომ კალის
თვითმფრინავით დაფრინავდა ნუშის ხეებში და ეშინოდა, ტოტებს არ გამოსდებოდა“.
ეს ქალბატონი უბადლო ამხსნელი იყო სხვათა სიზმრებისა, თუკი უზმოზე
უამბობდნენ ამ სიზმრებს. ვაჟიშვილის ამ ორ სიზმარსა და სიკვდილის წინა დღეებში
დილაობით ნაამბობ სხვა სიზმრებში ნანახი ხეები კი რატომღაც ცუდად არ ენიშნა ქალს.
არც თვითონ სანტიაგო ნასარს უგუმანია ცუდი რამ. ტანგაუხდელს ცოტა ხანს და
თანაც ცუდად ეძინა. გაღვიძებულს თავი სტკიოდა და პირშიც საძაგელ გემოს
გრძნობდა. არც იყო გასაკვირი — თითქმის გამთენიისას აიშალნენ საქორწილო
სუფრიდან. იგი შვიდის ხუთ წუთზე გავიდა სახლიდან და ვიდრე სულ რაღაც ერთ
საათში ღორივით დაკლავდნენ, ბევრმა დაინახა ქუჩაში. მერე იგონებდნენ, თუმცა
უძილობა ეტყობოდა, მაინც კარგ გუნებაზე იყოო; მშვენიერი დღე იქნებაო, ამბობდაო.
დაბეჯითებით ვერავინ იტყოდა, რას გულისხმობდა ამ სიტყვებში — ამინდს თუ
სხვა რამეს. ერთნი ამბობდნენ, თებერვალს რომ შეეფერება, ისეთი მზიანი დარი იდგა,
ზღვიდან და ბანანის ბაღებიდან სუსტი ქარი ქროდაო; მეორენი კი პირიქით
ირწმუნებოდნენ, ცუდი ამინდი იდგა, ცა დადაბლებული და მოღუშული იყო, ჰაერი
დამყაყებული წყლის სუნს დაემძიმებინა, ხოლო იმწამს, როცა უბედურება მოხდა,
სწორედ ისეთი წვრილი წვიმა წამოვიდა, სანტიაგო ნასარს რომ დასდიოდა თავის
სიზმარეულ ტევრშიო. მეც იმ საქორწილო სუფრას ვუჯექი ალიონამდე, მერე კი ის იყო,
იქიდან გამოყოლილ ბახუსს დალოცვილ მარია ალეხანდრინა სერვანტესის მკლავებში
ვინელებდი, რომ ზარების გუგუნიც ჩამესმა. ალბათ ეპისკოპოსის პატივსაცემად
რეკავენ-მეთქი, გავივლე გუნებაში.

სანტიაგო ნასარს სწორედ ის გაუხამებელი თეთრი შარვალ-ხალათი ეცვა, რაც
წინა ღამით ქორწილზე. ეპისკოპოსის ჩამობრძანება რომ არა, როგორც ორშაბათობით
სჩვეოდა ხოლმე, ამ დღესაც ხაკისფერ შარვალ-ხალათსა და მხედრის ჩექმებს ჩაიცვამდა
და ასე გასწევდა თავის მამულში, რომელსაც „ღვთაებრივი სახე“ ერქვა. ეს მამული და
პირუტყვი მამისაგან ერგო მემკვიდრეობად და გონივრულადაც მართავდა, თუმცა
მაინცდამაინც დიდი სარგებელი არა ჰქონია. მთაში ასვლისას ქამარში გაირჭობდა
ხოლმე „მაგნუმ-357“-ს, რომლის ტყვიებიც, მისივე თქმით, ცხენს გაჭრიდა შუაზე.
კაკბებზე ნადირობისას თან დაჰქონდა ზუსტი სამიზნე სანადირო თოფი.
კარადაში ჩაკეტილი ჰქონდა შაშხანები „მალინჰერ შენაუერი-30.06“, „ჰოლანდ მაგნუმი300“, ორმაგი ოპტიკურსამიზნიანი „ჰორნეტ-22“ და მრავალკალიბრიანი „ვინჩესტერი“.
სანტიაგო ნასარს მამამისივით სჩვეოდა — ძილის წინ პისტოლეტს ბალიშისპირში
ინახავდა ხოლმე. იმ დღეს სახლიდან გასვლისას პისტოლეტიდან ტყვიები ამოიღო და
ცარიელი იარაღი მაგიდის უჯრაში ჩადო. „იარაღი არასოდეს დაუტოვებია დატენილი“,
— მითხრა დედამისმა. ეს მეც კარგად ვიცოდი, ისიც ვიცოდი, დაცლილ თოფს ცალკე
ინახავდა, ტყვიებს — ცალკე, თან ისე საგულდაგულოდ გადამალავდა, რომ კაცი ვერ
იპოვიდა; ეშინოდა, ვინმეს არ მოხუშტურებოდა სახლში თოფის დატენა. ეს გონივრული
წესი თურმე ერთი შემთხვევის შემდეგ შემოუღია მამამისს ოჯახში: ერთ დილას მოახლე
ბალიშს ფერთხავდა თურმე, ბალიშიდან გადმოვარდნილა პისტოლეტი და გავარდნილა,
ტყვია კარადას მოხვედრია, სასტუმრო ოთახის კედელი გაუხვრეტია, წუილით
შეფრენილა მეზობლის სასადილო ოთახში, იქიდან კი მოედნის გაღმა, ეკლესიის
საკურთხეველში შესისინებულა და წმინდანის კაცისოდენა თაბაშირის ქანდაკება
ნამსხვრევებად უქცევია. სანტიაგო ნასარი მაშინ ჯერ კიდევ პატარა ბიჭი იყო, მაგრამ
სამუდამოდ კი დაამახსოვრდა ეს შემთხვევა.
დედის მეხსიერებაში უცვლელად შემორჩენილიყო უკანასკნელი წუთები: შვილმა
სწრაფად გაიარა მის საწოლ ოთახში, სააბაზანოში შევიდა და სააფთიაქო პატარა
კარადაში ასპირინის აბებს დაუწყო ძებნა. ხმაურზე ქალმა შუქი აანთო და კარის
ღრიჭეში დაინახა შვილი წყლიანი ჭიქით ხელში. სწორედ ასეთი ჩაებეჭდა
მეხსიერებაშიც სამუდამოდ. შვილმა მაშინვე უამბო სიზმარი, მაგრამ ქალს „ხეები“
თითქოს არც გაეგონოს.
— ჩიტი ჯანმრთელობას ნიშნავს, — უთხრა შვილს.
დედა ჰამაკში იწვა და იქიდან უყურებდა თავის ვაჟს. გავიდა კარგა ხანი და იმავე
ჰამაკში და იმავე პოზაში ვიხილე ეს ქალი, უკვე დაბერებული. ეს ის დრო იყო, როცა
წლების მერე დავბრუნდი ამ მიყრუებულ პატარა ქალაქში, რათა მიმოფანტული
ნამსხვრევები შემეკოწიწებინა და მოგონებათა სარკე გამემთელებინა. პლასიდა
ლინეროს თვალის ჩინი დაჰკარგვოდა, მხოლოდ ძლიერ შუქზე თუ არჩევდა ადამიანთა
ჩრდილებს. საფეთქლებზე რომელიღაც სამკურნალო მცენარის ფოთოლი მიედო. თავის
ტკივილი აღარ მოშორებია იმ დღიდან, შვილი უკანასკნელად რომ დაინახა თავის
საძინებელ ოთახში გავლილი. ქალი გვერდულად იწვა. თავთან, ჰამაკზე გამობმულ

თოკს ჩაეჭიდა და წამოდგომა სცადა. ნახევრად ბნელ ოთახში იდგა ემბაზში ჩამდგარი
წყლის ის სურნელი, ასერიგად რომ გამაოცა მკვლელობის დილას. კარის ღრეჭოში
დამინახა თუ არა, მაშინვე შვილი გაიხსენა: „იქ იდგა, — მითხრა მან, — ისეთი ნაზი კანი
ჰქონდა, გახამებულს ვერაფერს იცვამდა. გაუხამებელი თეთრი კოსტიუმი ეცვა“. ქალი
დიდხანს იჯდა ჰამაკში და ილს მანამდე ღეჭავდა, ვიდრე არ გაუქრა შვილის
დაბრუნების შეგრძნება. მერე ოხვრას ამოაყოლა: „ის იყო ჩემი ერთადერთი იმედი“.
თვალწინ წარმომიდგა სანტიაგო ნასარი ისეთი, როგორიც დედამისის
მოგონებებში ცოცხლობდა: იანვრის ბოლო კვირას ოცდაერთი წელი შეუსრულდა.
ტანადი და ფერმკრთალი სანტიაგო მამას ჰგავდა არაბულად გაჭრილი
თვალებითა და ხვეული თმით. იგი ერთადერთი შვილი გახლდათ გარიგებით
დაქორწინებული მშობლებისა. ცოლ-ქმარს ერთი ბედნიერი წამიც არ ახსოვდა ერთად
ცხოვრების მანძილზე. სამაგიეროდ, შვილი ჩანდა ბედნიერი ასეთი მამის გვერდით. მამა
უეცრად გარდაეცვალა სამი წლის წინ და სანტიაგო ნასარი დედასთანაც ბედნიერი იყო
იმ ორშაბათამდე — თავისი სიკვდილის დღემდე. დედისაგან მემკვიდრეობით მიეღო
წინათგრძნობის უნარი, მამამ კი ჯერ კიდევ პატარას ასწავლა თოფის სროლა, ცხენების
სიყვარული და მიმინოს გაწვრთნა. მამისგანვე შეითვისა გულადობისა და სიფრთხილის
სასარგებლო ცოდნაც. მამა-შვილი არაბულად ელაპარაკებოდა ერთმანეთს, პლასიდა
ლინეროს თანდასწრებით კი ერიდებოდნენ. ქალაქში ისინი იარაღასხმული არავის
უნახავს. გაწვრთნილი ფრინველებიც მხოლოდ ერთხელ და ისიც საქველმოქმედო
ბაზრობაზე ჩამოიყვანეს, რათა შევარდნებზე ნადირობის ხელოვნება ეჩვენებინათ
ხალხისათვის. მამის სიკვდილის მერე სანტიაგო ნასარმა სკოლა დაამთავრა და სწავლა
აღარ გაუგრძელებია: მამულს მართვა სჭირდებოდა. რაც შეეხება პირადულ ღირსებებს,
— იგი იყო გულღია, მხიარული და კეთილი ყმაწვილი კაცი.
იმ დღეს, რა დღესაც უნდა მოეკლათ, დედამ თეთრებში გამოწყობილი შვილი რომ
დაინახა, გაიფიქრა, ნამდვილად დღეები აერიაო. „შევახსენე, დღეს ორშაბათია-მეთქი“,
— მითხრა ქალმა. მაგრამ შვილმა უპასუხა, ვიქნები ასე ჩაცმული, იქნებ ეპისკოპოსის
ბეჭედზე მთხვევა მომიწიოსო.
— ეგ შენი ეპისკოპოსი გემიდან არც გადმოვა, — უთხრა შვილს, — როგორც
ყოველთვის, ახლაც მოვალეობას მოიხდის, პირჯვარს გადმოგვწერს და საიდანაც
მოსულა, იქით წავა. არ უყვარს ჩვენი პატარა ქალაქი.
სანტიაგო ნასარმა იცოდა, დედამისი მართალს ამბობდა, მაგრამ მეტისმეტად
უყვარდა ზარზეიმური საეკლესიო რიტუალები. „როგორც კინოშია ხოლმე“, — მეც
მითხრა ერთხელ სანტიაგომ. დედამისს კი ეპისკოპოსის ჩამოსვლა სადარდებელს
უჩენდა: შვილი წვიმაში მომიყვება, წუხელ ძილში აცემინებდაო. ურჩია, ქოლგა მაინც
წაიღეო, მაგრამ შვილმა გამომშვიდობების ნიშნად ხელი დაუქნია და ოთახიდან გავიდა.
დედა
უკანასკნელად
ხედავდა
თავის
შვილს.
მოახლე ვიქტორია გუსმანი ირწმუნებოდა, არც იმ დღეს და არც მთელი თებერვალი არ

უწვიმიაო. „პირიქით, — მითხრა მან თავის სიკვდილამდე ცოტა ხნით ადრე, — მზე
უფრო ადრიანად აცხუნებდა, ვიდრე აგვისტოში იცის“. იმ დილით სანტიაგო ნასარი
სამზარეულოში რომ შევიდა, სულწასული ძაღლებით გარშემორტმული ვიქტორია
გუსმანი სამ კურდღელს ასუფთავებდა სადილისათვის. „დილაობით სახეზე ეხატა
ხოლმე წინა ღამის ნაკვალევი“, — ზიზღით იგონებდა მოახლე. მისმა ქალიშვილმა
დივინა ფლორმა (ღვთაებრივი, საოცარი ყვავილი), რომელიც ის იყო, იწყებდა
გაფურჩქვნას, სანტიაგო ნასარს დიდი ფინჯანი რომგარეული უშაქრო ყავა მიართვა.
ყოველ ორშაბათ დღეს ასე უმსუბუქებდა იგი თავის ბატონს გადატანილი ღამის
სიმძიმეს. დიდი სამზარეულოს ღუმელი შიშინებდა, ქანდარებზე ჯერ კიდევ ეძინათ
ქათმებს, ირგვლივ ყოველივე რაღაცნაირი იდუმალი სუნთქვით სუნთქავდა. სანტიაგო
ნასარმა კიდევ ერთი აბი დაღეჭა, მერე სვენებ-სვენებით მოჰყვა ყავის სმას, თან
ფიქრიანად შესცქეროდა ქურასთან კურდღლების გამოშიგვნაში გართულ დედა-შვილს.
ვიქტორია გუსმანი, თუმცა უკვე წლოვანი ეთქმოდა, მაინც კარგად შენახული
ქალი იყო. დივინა ფლორს კი სუნთქვა ისე გახშირებოდა, თითქოს საკუთარი
მოწიფული ხორცი უხუთავდა სულს. სანტიაგო ნასარს ცარიელი ფინჯნის
ჩამოსართმევად
რომ
მიუახლოვდა,
ვაჟმა
ხელი
წაავლო
იდაყვში:
— უკვე შეიძლება შენი გახედვნა, — უთხრა გოგოს.
ვიქტორია
გუსმანმა
გასისხლიანებული
დანა
— ხელი გაუშვი! ვიდრე ცოცხალი ვარ, ამ წყაროს წყალს ვერ დაეწაფები.

მოუღერა:

ვიქტორია გუსმანი ჯერ კიდევ ყმაწვილი ქალი იყო, იბრაჰიმ ნასარმა რომ შეაცდინა.
ქალ-ვაჟი რამდენიმე წელიწადი ჩუმად ხვდებოდა ერთმანეთს მამულში,
საჯინიბოში, მერე კი, ვაჟს რომ მოყირჭდა, მოახლედ გადმოიყვანა სახლში. სხვა კაცთან
სიყვარულობანას დროს ჩასახულმა დივინა ფლორმა იცოდა, რომ სანტიაგო ნასარის
საწოლში გათენებული ღამეები არ ასცდებოდა და ეს აზრი ნაადრევ სურვილს
უღვიძებდა. „მისნაირი კაცი არ დაიბადება ქვეყანაზე“, — მითხრა ჩასუქებულმა და
ნაღვლიანმა დივინამ, რომელსაც უკვე სხვადასხვა კაცთან გაჩენილი შვილები ეხვია
გარს. „ზედგამოჭრილი მამამისი იყო, — ჩაურთო ვიქტორია გუსმანმა, — ნამდვილი
მძღ!... — მერე უცბად გააჟრჟოლა, — ახლაღა გამახსენდა, როგორ დაემანჭა სახე
სანტიაგო ნასარს, როდესაც ხელის ერთი მოქნევით გამოვშიგნე კურდღელი და
ოხშივარადენილი ნაწლავები ძაღლებს მივუყარეო.“
— რა გულმხეცი ხარ, — უთხრა ქალს, — წარმოიდგინე, ვითომ ადამიანია...
ვიქტორია გუსმანს ოცი წელიწადი დასჭირდა, რათა ბოლოს და ბოლოს
მიმხვდარიყო, ასე უჩვეულოდ რამ ააღელვა იმ დღეს ის კაცი, ვისთვისაც უცხო ხილი არ
იყო უმწეო ცხოველების ხოცვა. „ღმერთო! — შეჰყვირა შეშინებულმა ქალმა, — ნუთუ
ტანმა უაზრა!“ იმ დილას კი, მკვლელობა რომ მოხდა, მოახლე ისე იყო დაბოღმილი, რომ

ოღონდ სანტიაგო ნასარისათვის საუზმე ჩაემწარებინა და რას არ გააკეთებდა — თვალის
დახამხამებაში გამოშიგნა დანარჩენი კურდღლები და მათი ნაწლავებიც კვლავ ძაღლებს
მიუყარა. უცებ პატარა ქალაქი გემის საყვირის გუგუნმა გამოაღვიძა და ყველას აუწყა
ეპისკოპოსის ჩამობრძანება.
ამ სახლში წინათ საწყობი იყო. ორსართულიან შენობას უხეშად ნაჩორკნი
ფიცრული კედლები და ორმხრივ დაქანებული თუნუქის სახურავი ჰქონდა. სახურავზე
მუდამ ისხდნენ ორბები ნავსადგურში დაგროვილი ნარჩენების მოლოდინში. ეს შენობა
ჯერ კიდევ მაშინ ააგეს, როდესაც მდინარეზე ნაოსნობა შეიძლებოდა, საზღვაო
ბარკასები და ნამდვილი გემებიც კი ბედავდნენ, ჭაობიანი შესართავი გადაეცურათ და
ამ პატარა ქალაქამდე მოეღწიათ, ხოლო როცა ერთ-ერთი სამოქალაქო ომი დამთავრდა
და იბრაჰიმ ნასარიც არაბების ბოლო ჯგუფს ჩამოჰყვა, მდინარეს კალაპოტი უკვე
შეცვლილი ჰქონდა, გემები ნავსადგურში აღარ შედიოდნენ ზღვიდან და, რაღა თქმა
უნდა, საწყობებიც აღარავის სჭირდებოდა. იბრაჰიმ ნასარმა გროშებად შეისყიდა ეს
სახლი, უცხოური საქონლის სავაჭროს გავხსნიო, მაგრამ განზრახვა განზრახვადვე
დარჩა. ცოლის მოყვანა რომ გადაწყვიტა, ეს საწყობები საცხოვრებელ ოთახებად
გადააკეთა. ქვედა სართულზე სასტუმრო ოთახი მოაწყო, სახლს უკანა მხრიდან
საჯინიბო მიაშენა ოთხი ცხენისთვის. მსახურთაც მიუჩინა კუთხე და სამზარეულოც
გამართა ნავსადგურისკენ გაჭრილი ფანჯრებით, საიდანაც მუდამ შემოდიოდა შმორის
სუნი. ხელუხლებელი დატოვა მხოლოდ დახვეული კიბე, რომელიც, ეტყობა,
რომელიღაც დაღუპული გემიდან გადმოეტანათ. მეორე სართულზე, სადაც წინათ
საბაჟოს კანტორა იყო, იბრაჰიმ ნასარმა გამართა ორი საძინებელი და ხუთიც პატარპატარა ოთახი ბავშვებისათვის — ხუთი შვილის ყოლას აპირებდა. გარდა ამისა,
მოედნის მხარეს, ზედ ნუშის ხეების თავზე გადმოკიდა ხის აივანი, სადაც პლასიდა
ლინერო ჯდებოდა ხოლმე საღამოობით თავისი მარტოობის გასაქარვებლად. სახლს
შემორჩენოდა სადარბაზო კარი, რომელშიც იბრაჰიმ ნასარმა ორი მაღალი შუშა ჩასვა და
მოჩუქურთმებული ხის ჩარჩოთი მოალამაზა. უკანა კარი იქვე დატოვა, ოღონდ ისე
აამაღლა კარის წირთხლი, ცხენიან კაცს რომ შესძლებოდა გავლა; ძველი ნავსადგურის
ნაწილიც მიიმატა. საერთოდ, უკანა კარით უფრო სარგებლობდნენ, მარტო იმიტომ კი
არა, რომ აქედან გადიოდნენ სამზარეულოში და ახორშიც, იმიტომაც, რომ ახალი
ნავსადგურისკენ მიმავალი გზის მხარეს იყო და მოედნის გადაჭრა აღარ უწევდათ.
სადარბაზო კარი, დღესასწაულების გარდა, ყოველთვის ჩაკეტილი იყო ურდულით და
მაინც აქ და არა უკანა კართან ელოდნენ სანტიაგო ნასარს ისინი, ვისაც მისი მოკვლა
განეზრახა. სწორედ ამ სადარბაზო კარიდან გავიდა იგი ეპისკოპოსის დასახვედრად,
თუმცა ნავსადგურისკენ მიმავალს მთელი სახლის შემოვლა მოუწია.
ვერავის გაეგო, როგორ მოხდა ამდენი სამწუხარო დამთხვევა. რიოაჩიდან
საგანგებოდ ჩამოსული გამომძიებელი, ეტყობა, რაღაცას კი მიხვდა, მაგრამ
გადაწყვეტით ვერ გადაეწყვიტა, გაემახვილებინა თუ არა მასზე ყურადღება, მისი
მონდომება კი — რაციონალურად განესაჯა ეს დამთხვევები — ნამდვილად ჩანდა
მისავე ოქმებში. მოედანზე გამავალ კარს, როგორც დეტექტიურ მოთხრობებშია, იგი
„საბედისწერო კარს“ უწოდებდა. არადა, ერთადერთ ყურადსაღებ ჩვენებად უნდა
ჩაითვალოს გამომძიებლის შეკითხვაზე გაცემული პლასიდა ლინეროს ჭეშმარიტად

მაგრამ წლების მერე აღიარა. საერთოდ. — ისე ყურისწამღებად და იმდენი მამალი ყიოდა ერთად. არც დივინა ფლორსა და. სწერდნენ. მაგრამ ქუჩებში ფარნები ისევ ენთო. სიმართლე ვეღარ დამიმალა: დედაჩემს სადღაც. წერილში სანტიაგო ნასარს აფრთხილებდნენ. მაშინ ჯერ კიდევ ცხვირმოუხოცავი გოგო ვიყავი და დედას წინ ვერ გადავუხტებოდი. შიშით კი ძალიან შემეშინდა: როცა სანტიაგო ნასარი იდაყვში წამეტანა — უკვე მიცვალებულივით ჰქონდა ხელი გაყინულიც და გაქვავებულიცო. ნუშის ხეებსა და ერთ-ორ აივანზე კვლავ ეკიდა საქორწილო ფერადფერადი გირლანდები. სულის სიღრმეში უნდოდა სანტიაგო მოეკლათ და იმიტომაც დაუმალა სიმართლეო. მოსაკლავად გელოდებიანო. მაგრამ კარის ურდულს რომ მისწვდა. კაცს ეგონებოდა. ეკლესიის მისასვლელი და მის . მართლა რომ მოხდეს რამე. სანტიაგო ნასარმა ფართო ნაბიჯებით გაიარა დილის ბინდბუნდში ჩაძირული ოთახები. ტირილი მომინდა მხოლოდ“. გამბედაობა არ ეყო მოეთვალიერებინა იქაურობა. ვიდრე სანტიაგო ნასარი სამზარეულოში შემოვიდოდა ყავის დასალევად. გოგომ გზა უტია ვაჟს და გამოღებულ კარში ალიონის შუქზე თეთრად გადაპენტილი ნუშის ხეები დაინახა მხოლოდ. დივინა ფლორმა წინ გაუსწრო. საათმა ექვსჯერ ჩამორეკა. მაგრამ ქვის ფილებით მოგებული მოედანი. მაგრამ სახლიდან გასვლისას სანატიაგო ნასარს ეს წერილი არ დაუნახავს იატაკზე. უკვე დედამისის სიკვდილის მერე რომ მოვინახულე. — მიმიმწყვდევდა სადმე კუთხეში და მაწვალებდა. ოქმში კი არ შეუტანია. მან ერთი რამის გაკეთება მაინც მოახერხა იმ კაცისათვის. ვიქტორია გუსმანი უარზე იდგა. ვინ — კარს ქვემოთ წერილი შეაცურა. სხარტად უვლიდა გვერდს სასადილო ოთახში ჯერ კიდევ მძინარე ჩიტების გალიებს. სად და რისთვის ელოდებოდნენ მოსაკლავადო. თორემ ჩვენს ქალაქში სად იყო-მეთქი ამდენი მამალი“. გარედან ეპისკოპოსის გემის საყვირის საზეიმო გუგუნი მოისმოდა. კარი არ ჩაკეტა. სად და რატომ უპირებდნენ მოკვლას. მაგრამ დივინა ფლორმა. სხვა ვერაფერი შეამჩნია მოედანზე. იფიქრა. — მითხრა დივინა ფლორმა. მამლები აყივლდნენ. ალბათ ეპისკოპოსის გემს მოაყოლეს. ორივემ ყველაფერი ვიცოდით ჯერ კიდევ მანამდე. სანტიაგო ნასარს რომ მოკვლას უპირებდნენო.დედობრივი ალღოთი გამსჭვალული პასუხი: „ჩემი ვაჟი არასოდეს გავიდოდა უკანა კარიდან საგარეოდ გამოწყობილი“. მჭიდროდ ჩარიგებულ ავეჯსა და ჭერზე დაკიდებული ქოთნებიდან გადმოშვებულ ხვიარა მცენარეებს. რომ გამომძიებელმა თავისთვის მოინიშნა ქაღალდის კიდეზე. ვიღაცამ — დღემდე გაურკვეველია. ვისი მორჩილებაც არ ეწერა ბედად: მიუხედავად პლასიდა ლინეროს ბრძანებისა. „იმავ წუთში შეწყდა გემის საყვირის გუგუნი. სამაგიეროდ. მაშინ ვეღარ გაექცა ქორის ბრჭყალებს. მაგრამ იმ დღეს წინანდებურად არ შემშინებია. სანტიაგო ნასარი უცბად შემოვარდება სახლშიო. ეს ისეთი უეშმაკო სიმართლე იყო. ეს-ეს არის ეპისკოპოსის პატივსაცემად მორთეს ხეებიო. — კარს გავაღებო. ვიფიქრე. არც არავის დაუნახავს იგი. — თან ცდილობდა ხელიდან დასხლტომოდა ახალგაზრდა ბატონს. სხვა დასაბუთებულ წვრილმანებსაც ატყობინებდნენ. მთვრალების ნაბოდვარია-მეთქი“. დილის ხუთ საათზე ერთი მათხოვარი მოგვადგა რძისთვის და იმან გვითხრა. „ცომივით მზელდა. — მითხრა მან. რომ ვიფიქრე. „სანტიაგოს არაფერი ვუთხარი. — მითხრა ვიქტორია გუსმანმა. არც მე და არც ჩემმა ქალიშვილმა არ ვიცოდით. მხოლოდ მკვლელობის მერე აღმოჩნდა ეს წერილი ყველასათვის თვალმისაწვდომი.

— მითხრა კლოტილდე არმენტამ. ის. — იუწყებოდა ოქმი. რომ ნაგავსაყრელს უფრო ჰგავდა იქაურობა. „ნამდვილად ღვთის ნება იყო“. ქალმა სუნთქვა შეიკრა. ოცდაოთხი წელი შეუსრულდათ და ისე ძალიან ჰგავდნენ ერთმანეთს. ფარდულის პატრონმა კლოტილდე არმენტამ პირველმა დაინახა სანტიაგო ნასარი რიჟრაჟის შუქზე და მოეჩვენა. რა თქმა უნდა. ყოველი შემთხვევისათვის ურჩია. მოედანზე. „მოჩვენებას ჰგავდა უკვე“. თავი კი ღირსეულად უჭირავთ“. ეპისკოპოსს მაინც ეცით პატივი. შაბათის მერე. „სიბრალულით უფრო შესცქეროდნენ“. უზომო სმისაგან სახე მორღვეოდათ. თუმცა გაპარსული კი ჰქონდათ. პლასიდა ლინერომ მართალი თქვა: ეპისკოპოსი არც გადმობრძანებულა გემიდან.მახლობლად მუსიკოსებისთვის სახელდახელოდ მოწყობილი ფიცარნაგი ისე იყო მოფენილი ცარიელი ბოთლებითა და საჭმლის ნარჩენებით. არ გამოვაღვიძოო. სქელი მაუდის პიჯაკები სულ არ შეეფერებოდა კარიბის სანაპიროს ჰავას. სხვა დროისათვის გადადეთ. მთავრობის წევრებსა და მოსწავლეებს გარდა ნავსადგურში აუარება ხალხს მოეყარა თავი. ძმებს ისე. ხოლო როცა სანტიაგო ნასარი გამოვიდა თავისი სახლიდან. ვინც წამოიწია. მათი შავი. — მითხრა კლოტილდე არმენტამ. გემის საყვირი გუგუნებდა და ერთი-ორი კაციც უკვე მიიჩქაროდა ნავსადგურისკენ. ვინც სანტიაგო ნასარს მოკვლას უპირებდნენ. მხოლოდ რძის ფარდული იყო ღია. კლოტილდე არმენტას რძის ფარდულში თითქმის სამი საათი ელოდნენ მსხვერპლს და განთიადისას ჩაეძინათ პირველად. ორივემ თვალი გააყოლა მოედანზე მიმავალ სანტიაგნო ნასარს. ჯერ კიდევ ქორწილამდე სამი დღით ადრე შეუყვნენ სმას და ახლა მთვრალებს კი არა. სწორედ ამ ფარდულში ელოდებოდნენ სანტიაგო ნასარს მოსაკლავად. სანტიაგო ნასარი სახლიდან რომ გავიდა. თავი გაანებეთ. ეკლესიის მახლობლად. — დაიჩურჩულა კლოტილდე არმენტამ. რომ გემზე გადატვირთვას ორ საათს მაინც მოანდომებდნენ. — ხშირად უთქვამს კლოტილდე არმენტას. — ღვთის გულისათვის. ეს ორნი ტყუპი ძმები პედრო და პაბლო ვიკარიოები იყვნენ. რაღაც შინაგანმა ძალამ უბიძგა ორივეს — საბოლოოდ გამოფხიზლებულიყვნენ. ძნელად თუ გაარჩევდა ვინმე. იმდენი ძღვენი მოეტანა ხალხს. კალათებიდან თავი ამოეყოთ ეპისკოპოსისათვის ძღვნად მოყვანილ მამლებს: მის უწმინდესობას ბიბილოების ნახარში უყვარდა თურმე. ქორწილზე რომ ეცვათ. მე მათ პირველი კლასიდანვე ვიცნობდი და ასევე დავახასიათებდი ორივეს. გაზეთში გახვეული დანები ჩაეხუტებინათ და დახლზე თავმიდებულთ ეძინათ. გემის საყვირზე ტყუპს გამოეღვიძა. მაგრამ ტყუპმა დაუჯერა. „უსიამო შესახედავები არიან. ამ ორს კი. მთვარეულებს უფრო ჰგავდნენ. იმავე წამში მოედანს მოედვნენ ობოლთა ფორმის კაბებში გამოწყობილი სამონასტრო სკოლის გოგონები. იმ დილით ძმებს ჯერაც არ გაეხადათ ის საგარეო ტანსაცმელი. საგულდაგულოდ ჩაბღუჯეს გაზეთში გახვეული დანები. თითქოს ალუმინის სამოსი ეცვა. ისევ დაჯდა. მაგრამ გემი არც . პედრო ვიკარიომ წამოიწია კიდეც.

წამიერ მოლანდებასავით ჩაიარა ეპისკოპოსმა. შორიდან პირჯვარი გადაწერა ხალხით სავსე სანაპიროს და ვიდრე გემი არ მიეფარა თვალს. — მითხრა ჩემმა დამ. გაუთავებლად ლაპარაკობდა ქორწილის ხარჯებზე“. ჩემი და მარგოტი სანაპიროზე მის გვერდით მდგარა და შეუმჩნევია. ამ გემებს უკვე უჭირდათ მდინარის აღმა ცურვა. მაინც ქეიფის გაგრძელება განუზრახავს. კაპიტნის ჯიხურთან თეთრებით მოსილი ეპისკოპოსი ჩანდა ესპანელთა ამალით გარსშემოხვეული. კიჩოზე მიმაგრებული ფრთებიანი ბორბლებით კი ნამდვილად სწრაფმავალ საზღვაო გემს ჰგავდა. ნაპირთან ჩასვლისას გემს ისეთი ძალით აუგუგუნებია საყვირი. სანტიაგო ნასარი. — გაიხსენა ჩემმა დამ მარგოტმა. არნახულსა და არგაგონილ ქორწილში. „გაციებულს არ ჰგავდა. პატარა ქალაქში არ დარჩენილა არც ერთი კაცი. მანამდე სახავდა პირჯვარს ანგარიშმიუცემლად და უაზროდ. კრისტო ბედოია მასთან ერთად იყო და უთქვამს. ამაოდ აუბა მხარი მღვდელ კარმენ ამადორის მოწოდებას: შეშაც შესწირა და მსუქან-მსუქანი. ყოველგვარი ქვენა გრძნობის გარეშე. სანტიაგო ნასარს საბაბი ჰქონდა. მბრდღვინავი ურჩხულივით წამოიმართა თუ არა მდინარეზე. მთელი ცხოვრებაც რომ არ გეყოთ საამბობლად. რომელიც პირდაპირ ბოთლებით ჩამოურიგეს ხალხს. ხოლო მამლებმა ისეთი ყივილი მორთეს კალათებში. გადაიფიქრა და ბებია-პაპასთან შეიარა. სანტიაგო ნასარი ხმამაღლა ოცნებობდა: — მეც ისეთ ქორწილს გადავიხდი. თავი მოტყუებულად ეგრძნო. კრისტო ბედოიას რომ არც სმენია. კრისტო ბედოია შინ აღარ წავიდა. მაგრამ წყენა მაინც არ გაჰყოლია დიდხანს. ეპისკოპოსის გემი მთლად ახალი იყო. ორკესტრმაც მაშინვე დააგრიალა საეპისკოპოსო ჰიმნი. რომ თუ სადმე ქალაქში მამალი იყო დარჩენილი. ქორწილი ზღაპრულად ძვირი დაჯდაო. ერთი-ორიღა იყო შემორჩენილი და იქაც არც პიანოლა ედგათ და არც ცალკე კაიუტა ჰქონდათ ახალჯვარდაწერილთათვის თაფლობის თვის გასატარებლად. ყველა ორთქლში გახვეულა თურმე. ყველამ ბანი მისცა. „საშობაო ამინდი იდგა“. ნავსადგურში შეშინებული მამლების გნიასი იდგა მხოლოდ. სანტიაგნო ნასარი კვლავ გახალისებულა და თუმცა ასპირინს ვერაფერი ეშველა მისთვის. ბიბილოიანი მამლებიც შეარჩია ძღვნად. — ნელ-ნელა ეძლეოდა დავიწყებას. ღარიბი თუ მდიდარი. კრისტო ბედოია და მე დილის ოთხ საათამდე ერთად ვსვამდით ქორწილში. ესეც არ იყოს. რომ ვინც კი ზედ ნაპირთან მდგარა. .გაჩერებულა. იმათ კიდევ იქ ისეთები დაუმატებიათ ქორწილის ხარჯებზე. — რომლებზეც შეშას ხმარობდნენ საწვავად. ნეფის ბრძანებით ოთხი დეკეული იბრაწებოდა ხალხისათვის ზედ მოედანზე. ერთის მაგიერ ორი მილი ჰქონდა და ორივეზე რკალად შემოეხატათ დროშა. სტუმრებისათვის დაიკლა თურმე ორმოცი ინდაური და თერთმეტი ღორი. ვისაც თავისებურად პატარა მონაწილეობა მაინც არ მიეღო ამ მხარეში ყველაზე გახმაურებულ. დაილია ორას ხუთი ყუთი კონტრაბანდული არაყი და თითქმის ორი ათასი ბოთლი რომი. იმ ხანებში ლეგენდარული ბორბლიანი გემები.

მაჯის საათი მაგიდაზე რომ დარჩა საწოლთან. დილაუთენია რომ ვიღვიძებდი . — რომელი საათია? დილის შვიდის ოცდახუთი წუთი იყო. — მითხრა მღვდელმა. აკადემიადამთავრებული. შენ თუ იცი ეს ამბავიო? ვინ იფიქრებდა. მაგრამ შეკითხვით კი არც ერთი შეკითხვია. სანტიაგო ნასარზე უკეთეს საქმროს ვერც ინატრებდა. — აბა. გავიფიქრე. ჩემმა დამ რომ არაფერი იცოდა. საუზმე უკვე მზად არისო. იუკის ღვეზელები რომ გვქონდა. საშობაოდ სანტიაგო ნასარს მოიგდებს ხელშიო. მარგოტი არ ეშვებოდა. ის კი არა და. — ისე უცნაურად. არ მოვეშვებოდი. რომელმაც ჯერ კიდევ არაფერი იცოდა სანტიაგო ნასარის მოსალოდნელი მკვლელობის თაობაზე. „ეს რომ მცოდნოდა. „რაღაც უცნაური სიჯიუტით გვეპატიჟებოდა მარგოტი. დინჯი ყმაწვილი კაცი ოცდაერთი წლისა უკვე საკუთარი ქონების პატრონია“. მაგრამ მაინც ჩვენზე ადრე იგებდა ყველაფერს. ახლავე წამოდით ყველანი. რომ სანტიაგო ნასარმა არაფერი იცოდა. მარგოტსაც დამშვიდობების ნიშნად ისე აუწია ხელი. რომ სანტიაგო ნასარს საფრთხე აღარ ემუქრებოდა“. — უთხრა ჩემს დას. რომელიც აგერ უკვე თერთმეტი წელიწადი მუშაობდა მუნიციპალიტეტის ალკალდად. ჩემი და უკანასკნელად ხედავდა სანტიაგო ნასარს. მხედრულად მიესალმა ყმაწვილ კაცს. რას არ იტყვის-მეთქი კაცის ენა“. ჩემი და მარგოტი იყო ერთ-ერთი ადამიანი იმ მცირედთა შორის. იმ დილასაც დედაჩემი სწორედ იუკის ღვეზელებს აცხობდა. კიდევ ერთხელ გაივლო გუნებაში: ბედნიერ ვარსკვლავზეა დაბადებული ისედაც ბედისგან გალაღებული ფლორა მიგელი. ასევე დამშვიდებულა მღვდელი კარმენ ამადორიც. რომ ზოგჯერ მგონია. იცოდა. საუზმის მერე თავის მამულში აპირებდა წასვლას მოზვრების დასაკოდად. როგორც დედამისს და მოედნისკენ გასწია. უცნაური იყო. — ვინც აგერ უკვე რამდენიმე წელიწადი იყო ქუჩაში აღარ გასულა. თქვენს სახლში გადაემალა“. „ცოცხალი და საღ-სალამათი რომ დავინახე. განსაკუთრებით მაშინ. თოკს ჩავაბამდი და ისე წავიყვანდი ჩემთან. სანტიაგო ნასარს რომ მოკვლას უპირებდნენ. დედაჩემის ყოვლისმცოდნეობის უნარი ჯერ კიდევ მაშინ მაოცებდა. — მითხრა ჩემმა დამ. ბოლოს და ბოლოს. სანტიაგო ნასარმა მკლავში ხელი გამოსდო კრისტო ბედოიას და მოედნისკენ წაიყვანა.ჩემს დას მარგოტს თითქოს ბალღამი ჩაეღვარა მკერდში. ტანსაცმელს გამოვიცვლი და მოვალო. — მითხრა მან. რომ დედაჩემმაც კი. კრისტო ბედოიაც თან გაიყოლია. — იმანაც კი არაფერი იცოდა. სანტიაგო ნასარმა ხალისიანად მიიღო მიპატიჟება: — წუთში გამოვიცვლი ტანსაცმელს და დაგეწევი. მარგოტი სანტიაგო ნასარს ხშირად პატიჟებდა საუზმეზე. — მითხრა კრისტო ბედოიამ. — უთხრა მარგოტმა გამომძიებელს. — თხუთმეტ წუთში თქვენთან ვარ. წირვასაც არ დასწრებია. „რეალური საფუძველი მქონდა მეფიქრა. „მაგას რა დიდი მიხვედრა სჭირდება. ვინც ნავსადგურში იყო. არ დამელოდო. — უცებ გაახსენდა. გადამდგარი პოლკოვნიკი დონ ლასარო აპონტე. თითქმის ყველამ იცოდა. სახლში“. სანტიაგო ნასარმა. თვითონ წარმოიდგინე — ლამაზი. კიდევ უფრო უცნაური იყო. დაიყაბულა ჩემი და. სანტიაგო ნასარი რომ უნდა მოეკლათ და უნდოდა.

მხოლოდ ერთი რამ იყო ცნობილი: სანტიაგო ნასარს ანხელა ვიკარიოს ძმები უპირებდნენ მოკვლას. ჩემმა დამაც სწორედ მაშინ გაიგო. ზედმეტი ჭიქასაინი გაგიწყვიაო. თითქოს რაღაც იდუმალი და უხილავი ძაფი აკავშირებდა ქალაქთან. სადაცაა მოვკვდები-მეთქი. ღამის სამი საათიდან რომ მზადდებოდა. სუფრას აწყობდა და თან იდუმალ სიყვარულზე ღიღინებდა სიმღერას. შორეული ხმაური დაგვიანებული მექორწილეებისა იყო და არა ეპისკოპოსის შესახვედრად გამოსული ხალხისაო. ახალი ამბავი კი მხოლოდ მაშინ გაიგო ყველამ. შინ დაბრუნებული ჩემი და ტუჩებს იკვნეტდა. ჩვენი სახლი მთავარი მოედნიდან შორს. როცა ეპისკოპოსმა ჩაიარა: მან არც კი ინება ამ მიწაზე დაედგა ფეხი. ხალხი ისე აეტაცებინა ეპისკოპოსის სტუმრობას. „მამლების ყივილი ისმოდა“. პატიო დახვეტა და მერე ეპისკოპოსის შესახვედრად ადრე გაღვიძებულმა მარგოტმა დაინახა. მაგრამ ვერავის გაეგო. დედა საღვეზელე იუკას რომ მიუჯდა შესაკაზმად. რომ თუ არ წინასწარმეტყველური ნიჭი და უნარი. — მითხრეს. სასადილო ოთახში საგარეოდ გამოწყობილი დედა შეეგება: ლურჯყვავილებიანი კაბა ჩაეცვა. დაგიპატიჟებია. — ასე იგონებდა იმ დღეს დედაჩემი. — მითხრა მარგოტმა. რა საზარელი ამბავიც მზადდებოდა შუაღამის მერე: პირმშვენიერი ანხელა ვიკარიო გუშინ გათხოვდა და გუშინვე დაუბრუნდა მშობლებს სახლში. ჩემმა დამ უთხრა. განსაკუთრებით თავის ტოლებთან. — აიღე. — მითხრა ჩემმა დამ. ზოგჯერ ისეთ რაღაცაზე გვეტყოდა. ესა და ეს მოხდებაო. ისე ამის ამოცნობა ნამდვილად ძნელი იქნებოდა. „მეგონა. დედამ იცოდა უკვე. და მაშინვე უამბო ყველაფერი. საბრალო სანტიაგო ნასარი რა შუაში იყო მთელ ამ ამბავში“. მდინარისპირა მანგოს ჭალაში იდგა. იმ დილით კი დედაჩემს სულაც არ უგრძვნია იმ ტრაგედიის მოახლოება. ისეთ რამეს იტყოდა. რადგან ახალგაზრდა ქმარმა აღმოაჩინა. — უთხრა ჩემმა დამ. რომ მისი ცოლი ქალიშვილი არ ყოფილა. გაღმა ნაპირიდან ყვავილებით მორთული ნავები დაიძრნენ აქეთკენ.ხოლმე სკოლაში წასასვლელად. — . ყველას გვაოცებდა. — ეს სანტიაგო ნასარისთვისაა. — თქვა დედაჩემმა. ტირილს ძლივს იკავებდა. თანაც მუდამ ირწმუნებოდა. ფერმკრთალი და მდუმარე დედა — ასეთი იყო იგი იმხანად — განთიადის კვამლისფერ შუქში გახვეული ხვეტდა პატიოს (შიდა ეზო). „მეგონა. მარგოტი ნაპირს გაუყვა ნავსადგურისკენ. იქნებ ეპისკოპოსმა ინებოს და ჩვენს სახლში შემოიხედოსო. გოჭებითა და ათასნაირი სანოვაგით ხელში. მერე კი ყავის სმისას ჩემს ძილში მომხდარ ქვეყნის ამბავს მიყვებოდა. ზედ ჭიშკრებთან საწოლებიანად გამოეყვანათ თავ-თავიანთი ავადმყოფები „ღვთიური განკურნების“ იმედით. — ჭორი სწრაფად მოედო ქალაქს. რომ სხვა რამეზე ფიქრი არც მიჰკარებია მის გონებას. ეზოებიდან გამორბოდნენ ქალები ინდაურებით.

შუამდეც არ ვიყავი მისული. ლუისა სანტიაგა. — მითხრა დედამ. — ნათლიდედა პლასიდა უნდა გავაფრთხილო. შეიშალაო. — მითხრა ხაიმემ. იგი უკვე მოკლეს! *** . სადღაც შორიდან ისეთი ხმაური მოდიოდა. არც გაჩერებულა. სანტიაგო ნასარს დედაჩემის პატივსაცემად დაარქვეს ეს სახელი. პატარები იყვნენ. მარტო სისაძაგლეზე უჭირავთ თვალი. — განა ეს სამართალია. იმის შვილს რომ მოკვლას უპირებენ. მაგრამ ეს ავბედითი ამბავი დედაჩემისთვისაც კი ფიქრმიუწვდომელი აღმოჩნდა. — დედას შენ გაჰყვები. — მახსოვს. — ავაზაკები. სასადილო ოთახში ჩემი უმცროსი ძმებიც შემოვიდნენ. — თქვა მამამ.. ამ მანტილიას პანაშვიდებზე ხმარობდა ხოლმე. დედა უკვე გავიდა სახლიდან. მარტო ის იყო ჩაცმული: სკოლაში მიდიოდა. დედაჩემი იყო მისი ნათლია. მამაჩემი თავისი საძინებელი ოთახიდან პიჟამიანი გამოვიდა სასადილო ოთახში და უკმაყოფილოდ ჰკითხა ცოლს. დედამ ჩემს დას ბოლომდე აღარ მოუსმინა. — უპასუხა დედამ. ნეხვები. ნასარებიცა და ვიკარიოებიც. დედამ თავის ცხოვრებაში პირველად არ ათხოვა ყური არც მათ ტირილსა და არც ქმრის სიტყვებს. „ხალხი ალბათ ფიქრობდა. ამავე დროს სისხლით ენათესავებოდა შინდაბრუნებული პატარძლის დედას პურა ვიკარიოსაც. საით მიდიოდნენ და რატომ მიდიოდნენ. — ყოველთვის მიცვალებულის მხარეზე უნდა დადგე. „მიდიოდა და თავისთვის ლაპარაკობდა. ქუსლიან ფეხსაცმელში ჩაყო ფეხი და მხრებზე საეკლესიო მანტილია მოისხა. თანაც ყველანი მოედნისკენ გარბოდნენ“. დედა იმასაც კი ვერ გრძნობდა. თვითონ კი ბაიბურშიც არ არის. ჩემი პატარა ძმა ხაიმე ალბათ შვიდი წლისა არც იქნებოდა მაშინ. თითქოს ქორწილი განახლდაო. დედამ ნაბიჯი ააჩქარა. იცოდა. მაგრამ მათაც იგრძნეს რაღაც ცუდი და ატირდნენ. ვერაფრით გაეგო. ჩავიცვამ. მაგრამ საპირისპირო მხრიდან ვიღაც მორბოდა. მთელმა ქალაქმა იცის. ერთია. ადამიანის ყოფნაარყოფნის საკითხი წყდებოდა. რაც უნდა მომხდარიყო მერე“. — უბრძანა მამამ. ხელჩაჭიდებულ ბავშვს რომ მიარბენინებდა. სხვა არაფრისთვის მოუცია ღმერთს მაგათი თავიო“. დავიწყებდი თუ არა რაიმეს მოყოლას. — მოიცა. — ჩვენთვის ხომ ორივე ოჯახი. საით გაგიწევიაო.ხომ გახსოვს. — უთხრა მამაჩემმა. რომ მან უკვე იცოდა. — უთხრა დედამ. ხაიმე დაეწია დედას და ხელი ჩასჭიდა. ისე დაუყვირა დედაჩემს: — ნუღა გარბიხართ.

დაგენანებოდა. რატომ და რისთვის ჩამოვიდა იგი ამ პატარა ქალაქში. თვითონ მიუჯდა სატელეგრაფო აპარატს და საკუთარი ხელით გადასცა დეპეშის შინაარსი. პირველ შეხედვისთანავე რომ ამოიცნობა. მე არ მინახავს“. კინოში ყველას გააგებინა. — მითხრა მან. აგვისტოს ბოლოს კოლეხიოში დედაჩემის წერილი მივიღე. სასხვათაშორისოდ მწერდა: „აქაურობას ერთი უცნაური კაცი მოევლინა“. გზათა ინჟინერი ვარ და მდინარის ჟინიანობამ რომ აღარავინ შეაბრკოლოს. რომ ყველაზე უძლიერესნიც კი კარგა მანძილზე ჩამოიტოვა. ბაიარდო სან რომანს მოსწონდა ხმაურიანი და გაწელილი ქეიფი. არანაკლები ცოდნა გამოამჟღავნა მან წვევამდელთა შესაკრებად ჩამოსულ სამხედრო ექიმთანაც: სასაზღვრო რაიონში გავრცელებულ ავამყოფობებზე ესაუბრა. ვიღაცას სულმა წასძლია და ქორწილამდე ცოტა ხნით ადრე შეჰბედა. მაგდალენა ოლივერი ერთადერთი ადამიანი როდი იყო. წირვის მერე. არადა. თან ჩამოიტანა ორი მოვერცხლილ-მოსევადებული ჩანთა. ხარივით სვამდა. მერე ტელეფონისტ ქალს საიდუმლოდ ასწავლა. საღამოს. — ვინც პატარძალი მშობლებს დაუბრუნა. ჩხუბში გამშველებლის როლი ერჩია და თამაშითაც მხოლოდ პატიოსანი თამაშის მომხრე იყო. ერთ კვირა დღეს. ვინც ასე ფიქრობდა. ოქროსავით მბზინავი თვალები და ნელ ცეცხლზე გამომწვარი გვარჯილისფერი კანი ჰქონდა. იგი ჩამოჰყვა გემს. დაენაძლევა ყველაზე გამოცდილ მოცურავეებს — ისინი კი ცოტანი როდი იყვნენ — მდინარე ისე გადაცურა და გადმოცურა. ოცდაათ წლისაზე მეტი არ იქნებოდა ალბათ. კრემი რომ მოგესხა. ისეთი ლამაზი იყო. მომდევნო წერილში მწერდა: „უცნაურ კაცს ბაიარდო სან რომანი ჰქვია. იქნებ მართალს ამბობდა. . რომელიც კვირაში ერთხელ მოდიოდა. როგორ გამოეყენებინა უკვე დამჯდარი ელექტრული ბატარეები. ხელზე იმავე ფერის თხის ტყავის ძვირფასი ხელთათმანი წამოეცვა. რის მიღმაც სინამდვილის დაფარვა იყო მოსახერხებელი. რათა საბედო მეპოვა“. თავის ქორწილამდე ექვსი თვით ადრე. მაგრამ მას ასევე შეეძლო სხვანაირად ეპასუხა. — ამ მხარეში პირველად გამოჩნდა გასული წლის აგვისტოში.ნეფე. რკინიგზა უნდა გავიყვანოთო. მაგდალენა ოლივერმა იმავე გემით იმგზავრა და მთელი გზა თვალი არ მოუცილებია მისთვის: „მამათმავალივით გამოიყურებოდა. ახალბედა ტორეადორივით წელწვრილი იყო. მომხიბვლელი კაციაო. ბოლომდე ამოუხსნელი დარჩა. რამეთუ ემარჯვებოდა იმის თქმა. ეცვა მოკლე ქურთუკი და ტანზე შემოტმასნილი შარვალი — ორივე ხბოს ტყავისა. ეტყობა. შეჭამდი“. ბაიარდო სან რომანი. ჩამოსვლის დღესვე. შეჰკითხვოდა ამის თოაბაზე. ამბობენ. ვინც მიხვდა: ბაიარდო სან რომანი ის კაცი არ იყო. ერთნაირი ნაყშები გემოვნებით ეხამებოდა ჩანთების ღვედის ბალთებსა და ჩექმის შესაკრავებს. მეორე დღეს დეპეშა უნდა გაეგზავნა სადღაც. ოქროშიც კარგად ცურავს“. იმანაც უპასუხა: „ქალაქიდან ქალაქში დავეხეტებოდი. ამ ამბავს დედაჩემი მწერდა ერთ-ერთ წერილში და ბოლოს მისთვის ჩვეულ კომენტარსაც უკეთებდა: „ეს კაცი. არც უკანასკნელი გახლდათ იმათგან.

რომლებიც ერთადერთი სულიერი არსებანი ჩანდნენ ამ მომთენთავ ნაშუადღევს.დედაჩემს ჰქონდა საბაბი. ასეთი რამეების მოწერა არ შეიძლებაო. მისმა ოქროსფერმა თვალებმა შემაძრწუნაო. ეს კაცი რომ გავიცანი. — მაგრამ რაკი შენ თვითონ არაერთხელ გითქვამს ჩემთვის. იგი უფრო სერიოზული კაცი ჩანდა. ასე ეფიქრა: ქალაქში ლეგენდასავით დადიოდა. თანაც მღვდელს დაეხმარა. გვერდით რომ მოჰყვება. ვიდრე მისი საქციელის გამო გეგონებოდა. წირვა ლათინურად ჩაეტარებინა“. — სატანას მივამსგავსე. — მითხრა დედამ. ახლაც არავინ იცის ზუსტად. მხოლოდ ამ საბედისწერო ქორწილიდან კარგა ხნის მერე გამომიტყდა დედაჩემი. როგორ გაიცნეს ერთმანეთი. მაგრამ არც ისეთი იყო. სულაც არ მეჩვენა უცნაური. რაც მთავარია. მე იგი ნაღვლიანი მომეჩვენა. ანგელ — ანგელოზი და ლათ. უცოლო კაცების პანსიონატის დიასახლისმა თქვა: ბაიარდო სან რომანი ჩემს პანსიონატში ცხოვრობდა. სექტემბრის მიწურულს. მაგრამ არც ერთში აღარ მწერდა ბაიარდო სან რომანზე. წირვაც მხოლოდ ლათინურად ტარდებოდა. ბაიარდო სან რომანი ცოტა მოგვიანებით გავიცანი. სიესტის დროს იგი სასტუმრო ოთახში სარწეველა სავარძელში თვლემდა. რაღაც ხიბლი ნამდვილად ჰქონდა. რომ უცებ მოედანზე გამოჩნდნენ ანხელა ვიკარიო და დედამისი ხელოვნური ყვავილებით სავსე კალათებით ხელში. თანაშემწე) ჰქონია. რომ იგი ანხელა ვიკარიოს ირთავდა ცოლად. იმ ქალის შვილია. — შესაფერისი სახელი (სიტყვების თამაშია: ესპ. მეც აღარ მოგწერე. თუმცა უკვე მთელმა ქალაქმა იცოდა. იმ ხანებში ნებადართული არ იყო ფეხზე მდგომი ზიარება. ის ქალიშვილი ვინ არისო. ბაიარდო სან რომანი მაშინვე გამოფხიზლდა. ვიცარიუს — შემცვლელი. ეტყობოდა შინაგანი დაძაბულობა. იმ ხანებში ბაიარდო სან რომანს უკვე გამხელილი ჰქონდა ყველასათვის ანხელა ვიკარიოსთან თავისი ნიშნობის ამბავი. ოქტომბრის თვეში გამოგზავნილ წერილში დედაჩემი უკვე ლოცავდა მას: „პატიოსანი და გულკეთილი კაცია. წინა კვირა დღეს დაჩოქილი ეზიარა. ყველას ძალიან უყვარს. და სახელად ანხელა ვიკარიო ჰქვიაო. მაგრამ დედაჩემს უყვარდა ასეთი უკვე საყოველთაოდ მიღებული სიზუსტეების მოშველიება. რის დაფარვასაც ზედმეტი მხიარულობით ლამობდა. თვალი გაადევნა შავოსან ქალებს. ოქტომბრის თვეში დაწერილი წერილი უკვე გამოგზავნილი მქონდა და რაღას შევასწორებდი. მაგდალენა ოლივერმა რომ ამიწერა. ერთ დღეს. საშობაო არდადეგების დროს. . მაგრამ. როცა რაიმეს გაგება სურდა ძირისძირობამდე და მაინც ასეთი კეთილმოსურნე ვერდიქტის მერე კიდევ მივიღე დედაჩემის ორი წერილი. არამედ უზომოდ ბევრი ფულიც აქვსო. იკითხა. ბაიარდო სან რომანმა თვალი გააყოლა ორივე ქალს მოედნის ბოლომდე. როგორც ამბობდნენ. ბაიარდო სან რომანს არა მარტო ყველაფერი შეუძლია მოიმოქმედოს და თანაც კარგად მოიმოქმედოს. დიასახლისმა უთხრა. — თქვა მან.

— მითხრა ანხელა ვიკარიომ. სადაც ქალიშვილს დავალებული ჰქონდა. პანსიონატში მაშინდელ მცხოვრებთაგან სამმა კაცმა დამიმოწმა. გრამოფონი არ იყიდება. გრამოფონი რომ ხვდა მოგებად და ეს ბილეთი ბაიარდო სან რომანს აღმოაჩნდა. ბაიარდო სან რომანმა მიაღწია საწადელსო — ქალმა გამოარჩია იგი სხვათაგან. თვალები დახუჭა და დაამატა: — რომ გამოვიღვიძებ. საიდან გაიგო. — მითხრა ქალმა. „ახლაც არ ვიცი. სამაგიეროდ ახლა ნახეს. ეროვნულ დღესასწაულზე გამართულ საქველმოქმედო ბაზრობაზე. ეს გრამოფონი მთავარი გასათამაშებელი ნივთი გახლდათ. — თქვა კაცმა. „ძალიან შემეშინდა“. ვიდრე ბაიარდო სან რომანი თავისი სიყვარულით დევნას დამიწყებდაო. როცა დააბრუნეს. რომ ქალის ყურადღება მიეპყრო! იმავე ღამეს ბაზრობიდან შინ დაბრუნებულ ანხელა ვიკარიოს მაგიდაზე დახვდა ლამაზ ქაღალდში შეფუთული და ლამაზივე ბაფთით შეკრული გრამოფონი. პოლონელს მივამსგავსე“. ყველამ გაიგო. არაფერი ამდაგვარი არ მომხდარაო. როცა მოუთმენლობით შეპყრობილ ხალხს იმ ლატარიის ბილეთის ნომერი გამოუცხადეს. — ასე უფრო იოლი და თანაც იაფი იქნება მისი შეძენა. რომ ვისაც არ დაუნახავს. მაგრამ დანარჩენი ოთხი ირწმუნებოდა. ტყუპი მეორე დილას. იმ დღის ამბებს რომ იგონებდა. ცოლად უნდა შევირთო. ანხელა ვიკარიომ მითხრა. „დასანახად მძულდა ყოყლოჩინა კაცები. სამაგიეროდ. ეს სიტყვები პანსიონატის დიასახლისმა კარგა ხნით ადრე გადმომცა. თუმცა ტრფობის ალით არ ანთებულა. ქალიშვილმა უპასუხა. ასეთი ყოყლოჩინა კი საერთოდ არ მენახა. იმავე საჩუქრით . ანხელას უფროსმა ძმებმა პედრომ და პაბლომ საჩუქარი უკან წაუღეს პატრონს პანსიონატში. — მით უკეთესი. არავითარი საბაბი არ მიმიცია ბაიარდო სან რომანისათვის. თან ისეთი ხმაური ატეხეს. უფრო ადრე. ანხელა ვიკარიო გამომიტყდა. იმ დღეს ჩემი დაბადების დღე რომ იყო“. რა თქმა უნდა. ლატარიაში თამაშდებაო. ვიკარიოების ოჯახმა ჯერ კიდევ არ იცოდა. ასეთი საჩუქარი გამოეგზავნაო. რომლის წინაც იდგა თავით ფეხამდე შავოსანი და ფერგამკრთალი ლატარიის გამრიგე ქალიშვილი. მილიანი გრამოფონის ფასი ჰკითხა. ბაიარდო სან რომანი ბაზრობაზე მივიდა და პირდაპირ იმ ვიტრინისაკენ გაეშურა. რა შეუპოვარი კაციც იყო ბაიარდო სან რომანი. — მახსოვს. ვაჟი მიუახლოვდა და სადაფით გაწყობილი. როგორ მიუვიდა ეს საჩუქარი ქალიშვილს. ყოვლად წარმოუდგენელი იყო: ნუთუ მან მხოლოდ იმიტომ შეისყიდა ლატარიის ყველა ბილეთი. ერთი რამ იცოდა ყველამ დანამდვილებით: ანხელა ვიკარიო და ბაიარდო სან რომანი ერთმანეთს პირველად შეხვდნენ ოქტომბრის თვეში. ლატარიას გასძღოლოდა. მან კი ისე აშკარად გაუგზავნა. ანხელა ვიკარიომ ძლივს დაარწმუნა მშობლები. — მითხრა მან. — ქალიშვილი უფრო მეტად განეწყო მტრულად მის მიმართ. ეს შემთხვევა მართლა მოხდაო. გამთენიისას დაბრუნდა შინ მთვრალი. გამახსენეთ.მერე თავი მიაყრდნო სავარძლის ზურგს.

„გოგონებო. დედაჩემის თქმით. კერვა. ტყუპ ვაჟებსა და ანხელას შორის ერთი შვილი კიდევ ეყოლა. ტანჯვას გაუძლებენ“. მორჩილი და ავადმყოფური გარეგნობის მიღმა კარგად ჰქონდა შენიღბული მტკიცე ხასიათი. თორემ მეზღვაურებს გაუშვებთ ხელიდან“. ნაირ-ნაირი ნამცხვრის გამოცხობა და ნიშნობაზე მოსაწვევი ბარათების მოხატვა-მოლამაზება. ორი უფროსი ქალიშვილი გვიან გაათხოვა. ერთადერთი. მაგრამ ციებისაგან მოუკვდა და აგერ უკვე ოთხი წელი იყო. ნუთუ ანხელაამეთქი. დედა — პურისიმა დელ კარმენი გათხოვებამდე სკოლის მასწავლებელი იყო. — ხშირად უთქვამს დედაჩემს. ბაიარდო სან რომანი ანხელა ვიკარიოს . შინ უფრო მოთალხო ეცვათ. უთოობა. ხან ნაჭრის ყვავილებს აკეთებდა. მერე და მერე სახლიდან არ გამოდიოდა. ერთხელ ქუჩაში ვნახე. რადგან ისე არიან გაზრდილი. ვიდრე დის სიკვდილის გამო შავებს ჩაიცვამდა. მაგრამ გათხოვდა ორი უფროსი ქალიშვილი და მათი ქმრებიც ვერაფრით ვერ დაუსხლტნენ ჩაკეტილ წრეს: მათი ცოლები ყველგან ერთად დადიოდნენ. მთელ დედამიწაზე ვერ შეხვდებოდით მათზე უკეთ აღზრდილ ყმაწვილ ქალებს. — ეუბნებოდა ხოლმე დედაჩემი. „უნაკლონი არიან.ხელში და. საღამოობით ვხედავდი ხოლმე მას თავისი სახლის ფანჯარაში და უფრო და უფრო უმწეო მეჩვენებოდა. — თმას ნუ ივარცხნით ღამით. როცა კი საშობაო არდადეგებზე ჩავდიოდი. არაფერი ეტყობოდა ნაწინასწარმეტყველევი ბედნიერებისა. პურისიმა ისე იყო გადაგებული ოჯახზე. „დროა. დები ვიკარიოები კი დიდად იყვნენ დახელოვნებული ავადმყოფთა მოვლის. დედაჩემი ირწმუნებოდა. ისტორიული დედოფლებივით ისიც ბედნიერ ვარსკვლავზეა დაბადებულიო. თვალებს არ ვუჯერებდი. ხელოვნური ყვავილების კეთება. გარეთ — თავით ფეხამდე შავები. რომ მაინცდამაინც საეჭვოდ მიეჩნიათ კაცების ყოველნაირი საქციელი. თვალის ჩინი შეალია ოქრომჭედლობას. როცა ხმა დაირხა. მათი ტოლი ქალიშვილები აგდებულად უყურებდნენ სიკვდილთან დაკავშირებულ ყოველგვარ რიტუალს. რომ სახლში ზოგჯერ ვერც ამჩნევდნენ მის არსებობას. რაც მთავარია. — ძილის წინ თმის დავარცხნა იყო. — იგონებდა მერსედესი. ძმებს განეზრახათ. ქარგვა. — მეტყოდა ხოლმე სანტიანგო ნასარი. გოგონებმა იცოდნენ ქსოვა. — ყველა კაცი ბედნიერი იქნება მათთან. თვით ბაიარდო სან რომანის თანხლებით. ჩვეულებრივი კაბა ეცვა და თმაც დაეხვია. ქალებს — გასათხოვრად. ანხელა ვიკარიო ხელმოკლე ოჯახის უმცროსი ქალიშვილი იყო. მაგრამ ასეთი გამონათება იშვიათად ხდებოდა. ხანაც მეზობელ გოგონებთან ერთად შინაბერების საყვარელ ვალსებს მღეროდა. ამ ნაკლს თუ არ ჩავთვლით. რაც დედაჩემს არ მოსწონდა მათი. თავიანთ სახლში გაეგრძელებინათ ქეიფი. შავები არ გაუხდიათ. მომაკვდავთა ზიარებისა და მიცვალებულთა გაპატიოსნება-დატირების უძველეს მეცნიერებაში. ჩაიკეტა. „მონაზონს ჰგავდა“. მამამისი პონსიო ვიკარიო ღარიბი იუველირი გახლდათ და ოჯახს რომ ღირსება არ შელახვოდა. ანხელა ვიკარიო ყველაზე ლამაზი იყო დებში. მაგრამ როგორღაც უმწეოდ გამოიყურებოდა და სულითაც ღარიბი ჩანდა. მხოლოდ ქალებისთვის მართავდნენ საცეკვაო საღამოებს და მუდამ შემართული იყვნენ საიმისოდ. ასე რომ. მშობლები ვაჟებს ნამდვილ მამაკაცებად ზრდიდნენ. თითქმის ყოველ წელს. შენს დამთხვეულ ბიძაშვილს ბიჯგები შევუყენოთ“.

გემიდან გადმოვიდა თუ არა არტისტულად გამოწყობილი. ვისაც მოისურვებდა. ყველასათვის ცხადი გახდა. მან გმირის სახელი ჯერ კიდევ გასულ საუკუნეში. დედაჩემი იყო ერთადერთი ადამიანი. იმ საღამოსვე უკვე ყველამ იცოდა მისი წარსული. ალბერტა სიმონდსი. ვინც არ წავიდა სან რომანების ოჯახის დასახვედრად. ვინ იყო და სადაური იყო იგი. რომ ყველაზე ნაბოდვარი ჭორიც კი მართალი მოეჩვენებოდა კაცს. როგორც კი გენერალი დაინახეს. მკერდზე უბრწყინავდა „მედალი მამაცობისათვის“ და ხელში ეჭირა ვაშლის ხის ხელჯოხი. ბაიარდო სან რომანმა სულ უბრალოდ. ესპანური. რადგან ტუკურინკასთან ბრძოლაში სასტიკად დაამარცხა და უკუაქცია პოლკოვნიკი აურელიანო ბუენდია. ვიკარიოები კი მის წინადადებას არა მარტო გულისხმიერებით მოეკიდნენ. მაგრამ თავის წარმომავლობას ისე მალავდა. რაღას არ ამბობდნენ მასზე: რომელიღაც სამხედრო ნაწილის მეთაური იყო და არაერთი სოფელი ააოხრა. „ფორდტ“-თი მოვიდნენ. მანქანიდან პირველი ის გადმოვიდა. იმასაც ამბობდნენ. მანქანას სახელმწიფო ნომერი ეკრა. ვინც ბრძანება გასცა. აქამდე არავინ იცოდა. დილის თერთმეტ საათზე მისმა საყვირმა ქუჩები უჩვეულოდ აახმიანა. არამედ სიხარულითაც მიიღეს. „კი ბატონო. უცხო კაცს ნამდვილად რაღაც ვერაგობა აქვს ჩაფიქრებულიო. მხოლოდ ეს იყო. ვაჟს სულაც არ უცდია . იგი მაშინვე იცნო ყველამ. რომ ბაიარდო სან რომანი. კურასაოელი ბრგე ქალი. დაქორწინდნენ. იმ ქალს ითხოვდა კიდეც ცოლად. იგი მიაჩნდათ ერთ-ერთ გამოჩენილ მოღვაწედ კონსერვატორთა მთავრობაში. რაზედაც ეროვნული გერბი იყო ამოტვიფრული. — მითხრა მან. სამოქალაქო ომების დროს მოიხვეჭა. დედა. კურასაოზე მცხოვრებთა დიალექტი. იმასაც ირწმუნებოდნენ. ბაიარდო სან რომანს თავისი წარმომავლობა გაენდო მათთვის.. ახალგაზრდობაში იგი ულამაზესად გამოაცხადეს ანტილის კუნძულელ ორას ქალში.. ისინი ოთხნი იყვნენ: მამა. პაპიამენტურად (კუნძ. ერთად არეული პორტუგალიური. დედა და ორიც სულის ამაფორიაქებელი და. ეცვა მწიფე ხორბლისფერი კოსტიუმი. პურა ვიკარიომ მოისურვა. ჩვენს მოუწესრიგებელ გზებზე კარგა ბლომად მიჰყროდა ცხელი მტვერი. „მეტისმეტად ზორბა მეჩვენებოდა ჩემთვის“. ფეხზე თხის ტყავის ფეხსაცმელი ჯვარედინად შეეკრა თასმებით. დები ჯერ კიდევ ყმაწვილი ქალები იყვნენ და გაუხედნავ ჭაკებს ჰგავდნენ. ხელის ერთი მოსმით ჩააჩუმა აჭორებული ხალხი: ქალაქში მთელი თავისი ოჯახი ჩამოიყვანა. ჰოლანდიური და იქაურ მკვიდრთა კილოკავი) უქცევდა კასტილიურს. მაგრამ ყველაზე მთავარი მაინც მამამისი — გენერალი პეტრონიო სან რომანი გახლდათ. მთელი კასანარე შიშით დაზაფრაო. პერნაბუკოში ორ გაწვრთნილ დათვს აცეკვებდაო.ირთავს ცოლადო. ცხვირზე დაკოსებული ოქროს პენსნე ოქროს ძეწკვითვე დაემაგრებინა ჟილეტის ღილ-კილოზე. მაგრამ ანხელა ვიკარიოს არ სურდა მისი ცოლობა. კაიენიდან გამოქცეული კატორღელია და ვიღაცას უნახავს. ოქროთი დატვირთული ესპანური გალიონი ამოუთრევია წყლიდანო. მაგრამ მე პირადად ხელს არ ჩამოვართმევ იმ კაცს. ზურგიდან ესროლათ ხერინელდო მარკესისათვის“. ქარების სრუტეში დაღუპული. მისი სურათი ხომ თითქმის ყველას ჰქონდა ნანახი. ბევრმა იფიქრა. როგორც კი გენერალმა მანქანის სარკმელში გამოჰყო თავი და თეთრი ქუდიც დააქნია.

„ჩვენი აზრით. მაგრამ ეს დროც სწრაფად და უზრუნველად გავიდა ბაიარდო სან რომანის წყალობით. ვიდრე შავებს არ გავიხდით. ყოველი მხრიდან ნიავი ქროდა. მეც ასე ვეტყოდი. — უპასუხა ქვრივმა. — ყველაფრიანად ვყიდულობ. არ მიყვარსო. ამ სახლში ყველაფერი ჩემი ცოლის ნაყიდია მთელი ჩვენი ერთობლივი ხანგრძლივი. დებმა. დედ-მამის თანხმობა უსაფუძვლო როდი იყო: ვიკარიოების ხელმოკლე ოჯახს უფლება არ ჰქონდა. ტყუპი ძმები ამ მოლაპარაკებაში არ მონაწილეობდნენ. ლილისფერი ანემონებით აფერადებული სამოთხესავით მინდორი.ქალის მოხიბვლა. ბაიარდო სან რომანმა ყურად იღო ქვრივის უარის მიზეზი. მას ხომ ყველა საქმის მოგვარება ძალუძდა. რა ჰქონდა ჩაფიქრებული. — მიამბო ანხელა ვიკარიომ. — თქვენი სახლი მინდა ვიყიდო. გული ხელისგულზე უდევსო. — მითხრა პაბლო ვიკარიომ. ანხელა ვიკარიოს არასოდეს დაავიწყდება ის საშინელი საღამო: სასტუმრო ოთახში თავი მოიყარეს მშობლებმა. მაგრამ დედამ ხმა ჩააკმენდინა: — სიყვარულის სწავლაც შეიძლება. „ერთ საღამოს მკითხა. — ქვრივო კაცო. მაშინ ცარიელი სახლი მომყიდე. ქვრივმა ქსიუსმა ძველმოდური ზრდილობით აუხსნა. — კარგი. რაც შიგნით არის. ხელმოკლე ცხოვრების მანძილზე და ამიტომაც ეს ნივთები მას მაგონებსო. ტერასებიდან ჩანდა უკიდეგანო. ჯვარს ვერ დაიწერთო. გუნებაშიც არ გამივლია. ბაიარდო სან რომანმა იმავე საღამოს გასწია რჩეულთა საზოგადოების კლუბში და ქვრივ ქსიუსს მიუჯდა დომინოს სათამაშოდ. . ეს ქალების საქმე იყო“. მაშინ როცა იმ ხანებში ნიშნობას ჩვეულებრივ აჭიანურებდნენ. — დარწმუნებული ვიყავი. ჩვენს ქალაქში ყველაზე ლამაზი სახლი ქვრივი ქსიუსის სახლია-მეთქი“. „ლაპარაკობდა და გეგონებოდა. ანხელა ვიკარიომ როგორღაც გაბედა და წამოილუღლუღა. ისე ვუთხარი. რომელიც მათთან ერთად თამაშობდა დომინოს. მხოლოდ წუთით რომ ჰყავდა ნანახი. ვიდრე სახლს გაყიდიდა. ოჯახის სხვა წევრები კი ნამდვილად მოაჯადოვა. — უთხრა მას. სახლი გორაკზე იდგა. — რომელი სახლი მოგწონს ყველაზე მეტადო. ბაიარდო სან რომანის დაჟინებული თხოვნით მათი ნიშნობა მხოლოდ ოთხ თვეს გაგრძელდა. ზაფხულის მზიან დღეს ჰორიზონტზე ილანდებოდა კარიბის ზღვის მკრთალი ზოლი და კარტახენა დე ლას ინდიადან მომავალი ტურისტებით სავსე ტრანსატლანტიკური გემები. ქსიუსი უმალ მოკვდებოდა. მათ აიძულეს ანხელა. — სახლს არ ვყიდი. რადგან პურა ვიკარიომ განაცხადა. სიძეებმა. მან ხომ ამ სახლში ოცდაათი ბედნიერი წელიწადი გაატარა“. რათა დანიშნულებს ყოველნაირად დაჰკვირვებოდნენ. ნიშნობის ვადის კიდევ შემოკლება ვეღარ მოხერხდა. — მითხრა ექიმმა დიონისიო იგუარანმა. იმ კაცის ცოლობაზე დათანხმებულიყო. ხელი ეკრა ბედის ნაბოძვარისთვის.

ქვრივმა ცრემლიანი თვალებით შეხედა. „რისხვამ აატირა. მართლაც. — ჩვენზე ჯანმრთელი იყო. ამ რაღაც სენტიმენტალური გრძნობების გამო „არა“ უნდა თქვა“. — თქვი. — ხუთი წუთი დამელოდე. — აღშფოთდა ღირსეული ქვრივი. ხუთი ათასი პესო. — ჩემი სახლი ამდენი არ ღირს. ნელ-ნელა გადამიხადეო. რომ ანხელა ვიკარიო ქალწული არ იყო! არავითარი საქმრო არ უნახავს ვინმეს მისი. — მაშინ ეს მაინც შემისრულე. ყურს სწვდებოდა მკერდში დაგუბებული ცრემლების ბუყბუყი“. ბაიარდო სან რომანს მარტო . ვინ იფიქრებდა ან ვინ იცოდა. რომ ახალგაზრდებს არ გესმით გულის ამბები. ბაიარდო. უარის ნიშნად მხოლოდ თავს აქნევდა ჯიუტად და დაჟინებით. ქვრივი ქსიუსი უარზე იდგა. — რა ღირს შენი სახლი? — ფასი არ აქვს. „ამან მოკლა. არადა. ანხელა თავის დებთან ერთად იზრდებოდა დედის მკაცრი ზედამხედველობით.დომინოს პარტია ისე დაამთავრეს. — ხომ წარმოგიდგენია: ერთი ხელის გაშვერა და ამოდენა ფულის პატრონი ხდები. — მითხრა ექიმმა დიონისიო იგუარანმა. — ათი ათასი. აბა. — მოჰყვა თავიდან. ქვრივმა ქსიუსმა სახლი რომ გაყიდა მთელი თავისი უძრავ-მოძრავ ქონებიანად. — უთხრა ბაიარდო სან რომანმა.. ქვრივს ხმა აღარ ამოსდიოდა ყელიდან. მაგრამ მის გულს რომ ვუსმენდი. — ქვრივო კაცო. — გეყოფა ხუმრობა. — ახლავე დაგიწყობ წინ დასტას დასტაზე. რამდენიც გინდა. არ გასულა ხუთი წუთი. ის კი არა და. ფულზეც შეითანხმა ბაიარდო სან რომანი. — მითხრა ექიმმა დიონისიო იგუარანმა. — ვწუხვარ. ქორწილამდე სულ რაღაც ორი თვით ადრე პურა ვიკარიომ ნება არ დართო თავის ქალიშვილს. სამი დღის მერე საღამო ხანს ბაიარდო სან რომანი კიდევ მიუჯდა ქვრივს დომინოს სათამაშოდ. რომ იგი რჩეულთა კლუბში დაბრუნდა მოვერცხლილი ტყავის ჩანთით ხელში და მაგიდაზე გადმოაპირქვავა სახელმწიფო ბანკისნიშნიანი ქაღალდით შემოკრული ათას-ათასპესოიანი ათი დასტა. ქვრივი ქსიუსი ორ თვეში მოკვდა. ბაიარდო სან რომანმა დაფიქრებაც არ აცალა: — ვთქვათ.. რადგან საცოდავს ერთი ზანდუკიც კი არ შერჩენოდა სანუგეშოდ და ფულის შესანახად. რომელიც მწერალიც იყო. — უთხრა ბაიარდო სან რომანმა.

იმდენი საჩუქარი დახვავდა. განძი რომ დიდი ხნის წინ დაკარგა და აღარ ფლობს. ჩამოიყვანეს მოცეკვავეები და ორი ორკესტრი. _ მაგრამ არაფერი გამომივიდა». ბაიარდო სან რომანი კი. _ მითხრა ანხელა ვიკარიომ. რომ თავის მოკვლა შემძლებოდა. თვით ბაიარდო სან რომანსაც კი გაუსხლტა ხელიდან მისი სადავეები და იქცა საყოველთაო მოვლენად. ანხელა ვიკარიოს შეასწავლეს ყოველნაირი ეშმაკობა მომავალი ქმრის მოსატყუებლად. მაგრამ ორმა მესაიდუმლე ქალიშვილმა. ისეთი ამბავი იყო. ამჯერად გენერალი პეტრონიო სან რომანი და მისი ჯალაბობა მოვიდნენ ეროვნული კონგრესის საპარადო ნავით და ეს ნავი ქორწილის დამთავრებამდე იდგა ნავსადგურში. დანარჩენი გადაზიდეს ქვრივი ქსიუსის ყოფილ სახლში. მარტო იმის გაგების თავი აქვთ». ისე უნდა მოიქცეს. გარდა ამისა. რომ ბიბილოების წვნიანი მიერთვა. რათა თვით მის უწმინდესობას დაეწერა მათთვის ჯვარი. _ მითხრა ანხელა ვიკარიომ. იმდენი ძალა მოეცა. ეპისკოპოსი მოდისო. დანარჩენი კი ნაგავში გადაეძახა».გაჰყოლოდა თავისი მომავალი სახლის სანახავად. რომლებიც. გენერალს უამრავი ცნობილი პირი ჩამოჰყვა. ბაიარდო სან რომანმა მოინდომა. _ უჩიჩინებდნენ მეგობრები. ქორწილი ეპისკოპოსის უკურ¬თხებლადაც დიდებული გამოვიდა. «მაგარი» ქმრებიც კი ეგუებიან ამ ამბავსო. ქარხნის ემბლემის ქვემოთ გოთური შრიფტით წაეწერათ მისი სახელი. აქაურ მუსიკოსთაგან და საქორწილო ხმაურზე მოზიდულ უამრავ მედოლე- . მეგობრებმა დაარწმუნეს. მამაკაცების გასულელების საქმეში გამოცდილები ვართო». ვინც მამლებს მხოლოდ იმიტომ ხოცავდა. მზეზე გამოფინოს ზეწარი. მაგრამ ისინი მაინც ჩაიკარგნენ სტუმართა ნიაღვარში. არ შეამჩნევინოს. რომ იძულებული გახდნენ სახელდახელოდ მიელაგებინათ პირველი ელსადგურის ძველი და მივიწყებული შენობა: საუკეთესო საჩუქრები ამ შენობაში გამოფინეს ყველას სანახავად. თავის მხრივ. როდესაც ხალხში ხმა დაირხა. თვითონ წაჰყვა და უსინათლო ქმარიც წაიყოლია ქალიშვილის პატიოსანი სახელის დარაჯად. რომელიც მისი უბიწოების დამამტკიცებელი ლაქებით იქნება დათხვრილი. «მათ ავყევი. ნეფეს საჩუქრად მიართვეს მოძრავსახურავიანი მანქანა. მაგრამ ანხელა ვიკარიო დადგა უარზე. თითქმის ყველა ქალი კარგავს ქალწულობას ბავშვობაში. რომელიც უკვე მზად იყო ჯვარდაწერილთა მისაღებად. ქორწინდებოდა იმ იმედით. რომ სჯეროდა. ქორწინების პირველ ღამეს ბევრ კაცს შიში იპყრობს. რომლებმაც შეასწავლეს ფანჯარასთან ნაჭრის ყვავილების კეთება და ამასთანავე მისი გულითადი მეგობრებიც იყვნენ. მხოლოდ თავისი არაჩვეულებრივი ნებისა და სიმდიდრის წყალობით ყიდულობდა ბედნიერებას და რაც უფრო მეტს ფიქრობდა მომავალ ქორწილზე. «ზეწარზე რასაც დაინახავენ. მით უფრო განსაცვიფრებელი აზრები მოსდიოდა თავში: მტკიცედ განეზრახა. და ბოლოს. დიდებული კი არა. _ გადააფიქრებინა ეს კეთილშობილური განზრახვა. ვერაფერს აკეთებს ქალის დაუხმარებლად. თანაც შემთხვევითო. რომ გადაწყვიტა დედამისისთვის ყველაფერი გაემხილა და ტანჯვისაგან გათავისუფლებულიყო. დილით კი ეზოში. ერთი სიტყვით. «მხოლოდ ერთსა ვთხოვდი ღმერთს. «სწორედაც არ მინდოდა იმ კაცს დაეწერა ჩვენთვის ჯვარი. ქორწილი ერთი დღით გადაედო. ისიც დააჯერეს. ანხელა ვიკარიო სწორედ ამ იმედით გათხოვდა. _ მითხრა ანხელა ვიკარიომ. ხოლო გადამწყვეტ წუთებში საკუთარი მოქმედების განსჯის თავი არ აქვსო. რაც შეიძლებოდა დიდებული ქორწილი გადაეხადა. ისე იყო შეძრწუნებული. პატარძალს მიართვეს ოცდაოთხი ცალი ოქროს დანაჩანგალი. _ დამაჯერეს.

მის მაგივრობას სწევდა მისი ტყუპისცალი _ პაბლო. როგორც ყოველთვის. რა კარტი შეხვდა სანტიაგო ნასარს. სახლს აგურის კედლები და პალმის ტოტების სახურავი ჰქონდა. _ მითხრა მან. მხოლოდ დედაჩემი უჭერდა მხარს ანხელა ვიკარიოს ჩანაფიქრს _ ბოლომდე ეთამაშა თავისი დანიშნული კარტით. რამაც ოდნავი ჩრდილი მიაყენა ქორწილს. არც ეს მინდოდა». ხოლო პატარძალმა გამოაცხადა: ვიდრე ბაიარდო სან რომანი ჩემს სახლში არ მოვა. რა კარტი შეხვდებოდა ბაიარდო სან რომანს. _ მითხრა დედაჩემმა. ამიტომ უფროსმა დებმა რომ გაიგეს. რად უნდა ბევრი ლაპარაკი. კრისტო ბედოია და ჩემი ძმა ლუის ენრიკეც ჩვენთან იყვნენ. «წარმოგიდგენია. მხოლოდ ვალსებს უკრავდნენ. ეს საქმიანობა ოჯახის შემოსავლის ძირითად წყაროდ იქცა. სახურავში დატანებული იყო ორი სამერცხული. ის იყო. სადაც იანვრის თვეში მერცხლები ბუდეს იკეთებდნენ ხოლმე. კარები. _ ძალიანაც გამიხარდებოდა. მაგრამ საქორწილოდ მორთულ-მოკაზმული რომ გავეცურებინე. რაც პონსიო ვიკარიომ თვალის ჩინი დაკარგა. აწ უკვე ბიწიერმა ანხელა ვიკარიომ რომ გაბედა და ყვავილებით მორთული ფატა დაიდო თავზე _ შემდეგში აღიქვეს როგორც სიწმინდისა და უმანკოების სიმბოლოთა პროფანაცია. ან სულ არ გათხოვდებიანო. როცა გახურებული ცეკვების დროს გაქრა თავის ნადავლთან ერთად. _ მითხრა ანხელა ვიკარიომ. სამაგიეროდ არავინ იცოდა. არც ერთს არ შეგვიმჩნევია სანტიაგო ნასარისათვის სულ პატარა უგუნებობაც კი. ანხელა ვიკარიო გონივრულად მსჯელობდა _ ქალიშვილისათვის იმაზე მეტი სამარცხვინო რა უნდა იყოს. ახლაც თქვეს _ ჩვენი ქალიშვილები ან ამ ჩვენს საღორედან გათხოვდებიან. რომ ნეფემ ორი საათით დაიგვიანა. სხვა გზა არ იყო. საღორე გაასუფთავეს. ჩვენ სულ ერთად ვიყავით ეკლესიაშიც და საქორწილო სუფრასთანაც. წინ ტერასა თითქმის მთლიანად დაეფარა ყვავილნარს. ვიკარიოების ოჯახი ერთ უბრალო სახლში ცხოვრობდა. იგი ბედნიერი კაცის განსახიერება იყო მაშინაც. ცეკვები მათ სახლში გამართულიყო. დიდებული ქორწილის შესაფერისად გადაახალისეს.მეაკორდეონეთაგან განსხვავებით. რომ არ მოსულიყო. ოთხივენი. მეურნეობას სათავეში ჩაუდგა პედრო ვიკარიო. საქორწილო კაბას არ ჩავიცვამო. დიდი ქორწილი იქნებაო. _ ჩემმა დებმა პლასიდა ლინეროს სახლს დაადგეს თვალი. კირით შეათეთრეს. ერთი სიტყვით. ბაიარდო სან რომანის წინადადებით. ერთადერთი. მაგრამ. რა თქმა უნდა. ადგილი მაინც არ იყო საკმარისი. ერთადერთი. როცა ფრაკსა და ცილინდრში გამოწყობილი გამოჩნდა ქორწილში და მერეც. სახლი თავის პირვანდელ ფერად _ ყვითლად შეღებეს. მერე და მერე ბევრჯერ მომიწია იმის მტკიცებამ. ვიკარიოები ამ პატარა სახლში გაჭირვებით ეტეოდნენ. მოზრდილ პატიოში ხეხილი იდგა და ქათმები დადიოდნენ. ძმებმა ღორები მოაშორეს იქაურობას. საქორწილოდ გამოწყობილს პირში ჩალაგამოვლებულს რომ დაგტოვებენ. დადგეს ხორცის ასაქნელი მაგიდაც. მას შემდეგ. ხოლო როცა იგი სამხედრო სამსახურში გაიწვიეს. ეზოს ღობე შემოაცალეს და მეზობლები დაითანხმეს. იატაკი შეაკეთეს. «მაშინ ღმერთს ძალუძდა ასეთი რამეების გაგება». . ტამარინდების ჩრდილქვეშ სახელდახელოდ გაკეთებული მაგიდები ჩაარიგეს. რომ ჩვენ. არავინ იცოდა აგრეთვე. გადაწყვიტეს. ის ამბავი კი. რაზედაც ღორებს კლავდნენ. «შენ წარმოიდგინე. ბოლოს. სხვა შენობა დაექირავებინათ. მაგრამ დედაჩემმა და მამაჩემმა შორს დაიჭირეს ეს არჩევანი. ეზოს ერთ მხარეს ძმებმა საღორე ააშენეს თავისი «სამსხვერპლო ქვით».

ეკლესია იმდენი ყვავილით იყო მორთული. ერთი ამდენი კიდევ დაიხარჯება.ერთად ვიზრდებოდით. პეტარდები და ბრინჯიც კი. _ ჯერჯერობით ცხრა ათასი. ვიდრე ყველაფერი დაწვრილებით არ აღვადგინე სხვათა მეხსიერებისა და მოგონებების დახმარებით. ხშირად მახსენდებოდა. მათ შორის იყო ბაიარდო სან რომანის დების მოგონებებიც. ეს სიტყვები მერე და მერე. რა დაჯდებოდა ქუჩებში გამოფენილი ფერად-ფერადი გირლანდები. სანტიაგო ნასარს მოუწონა გარჯა და სიამაყეც ვერ დაფარა. მუსიკა. აქ არ ყოფილიყო. _ მითხრა მან. ყველამ შევატყვეთ. რომ მეორე დღეს მე მომიწევდა ყველას გაფრთხილება. თავისუფლად ეყოფოდა პირველი თანრიგის თოთხმეტ დაკრძალვას. _ ჯერ სადა ხართ. თანამეინახე იყო და ყველაფერზე ეტყობოდა. კრისტო ბედოიას მიერ მოტანილი ბოლო მონაცემების მიხედვით მან გამოიანგარიშა მთლიანი დანახარჯი. ეს ის ქალიშვილები იყვნენ. ბაიარდო სან რომანი ჩვენი დიდი ძმაკაცი და. სკოლაში ერთად დავდიოდით. ეკლესიიდან ვიკარიოების სახლში რომ ვბრუნდებოდით. პირიქით. ფარჩის კაბა ოფლისგან დასველებოდა და უცბად დამსგავსებოდა გათხოვილ ქალს. რომელსაც მუჭა-მუჭა გვაყრიდნენ სტუმრებს. მისი გამოანგარიშებით. რომელიმე ჩვენგანს ასეთი საიდუმლო გვქონოდა და მეორესთვის არ გაგვეზიარებინა. ჯერჯერობით ცხრა ათასი პესოა დახარჯულიო. ოღონდ კი მეორე დღეს. წლების მანძილზე. ბაიარდო სან რომანმა. ჩვენ ხომ ახლა ვიწყებთ ქეიფს. ჩვენს ოჯახში წლების მანძილზე იგონებდნენ. როცა ქორწილის ხარჯს ანგარიშობდა. ანხელა ვიკარიომ უადგილოდ მიიჩნია ეს სიტყვები. ქორწილი ბუნდოვნად მახსოვდა მანამ. სანტიაგო ნასარმა ბაიარდო სან რომანს შესთავაზა. სანტიაგო ნასარი კვლავ ანგარიშობდა დანახარჯს. ხალხში ფულზე არასოდეს ილაპარაკოო». აბა. _ თქვა მან. იმ დღესაც ეკლესიაში შესვლისას მითხრა: «ჩემს დასაფლავებაზე ყვავილები არ იყოს». რაც სავსებით შეესატყვისებოდა ბაიარდო სან რომანის დანაქადს. ქორწილზე თავიანთი . არდადეგებს ერთად ვატარებდით და წარმოუდგენელი იყო. როგორც მაშინ ამბობდნენ. ანხელა ვიკარიოს ფატა და გვირგვინი აღარ ედგა თავს. ეპისკოპოსის ჩამოსვლისას. სწორედ რომ მხოლოდ ამ საქმისთვის ეყო დარჩენილი სიცოცხლე! მეორე დღეს ნავსადგურში. როგორ ცეკვავდა მერენგეს საეკლესიო სამოსელში გამოწყობილი ჩემი მონაზონი და. უამრავი მოწმის ჩვენებას მოვუყარე თავი. ნეფე-პატარძლის პატივსაცემად როგორ უკრავდა მამაჩემი თავისი ყმაწვილკაცობის საყვარელ საკრავზე _ ვიოლინოზე. სახლებში ყვავილების სუნი სიკვდილს მაგონებსო. შუადღის გამთანგავ სიცხეში ნეფე-პატარძალი პატიოში გამოვიდა წასახემსებლად და ყელის გასასველებლად. ჩვენს მაგიდასთან ლაღად რომ გრძნობდა თავს. რა ვიცოდით. ყველაზე დიდი სიამოვნება კი სწორედ სიკვდილის წინ განიცადა. ამ ქრონიკისათვის საჭირო მასალას რომ ვიძიებდი. სანტიაგო ნასარმა გამოიანგარიშა. «დედაჩემი მასწავლიდა. მაგ მომავალ დანახარჯსაც ბოლო სენტავომდე შევამოწმებ და გამოგიანგარიშებო. მერე ბაიარდო სან რომანს უთხრა. ყვავილები არავინ მოიტანოთ-მეთქი. სანტიაგო ნასარს ისიც არაერთხელ უთქვამს ჩემთვის. სანტიაგო ნასარს უყვარდა დღესასწაულები. როგორ მოახერხა ექიმმა დიონისიო იგუარანმა _ დედაჩემის ბიძაშვილმა _ სამსახურებრივი ნავით გამგზავრებულიყო ვითომ სასწრაფო გამოძახებაზე. სიკვდილამდე ორმოცდახუთი წუთით ადრე. არადა.

. ხანაც გვერდზე გადასვამდნენ. ჩვენი ქორწინების დღეს. თითქმის ყოველი მხრიდან აღწევდა ჩვენამდე მუსიკისა და მოჩხუბართა შორეული. მე. მე მეკითხებიანო. რომელიც ნელა მიიწევდა წინ ხალხით გაჭედილ ქუჩაში. პასუხს ის იძლეოდა. თითქოს მუყაოსიაო. შუა ქეიფში მერსედეს ბარჩასთვის მითქვამს თურმე. როცა სხვებს ეკითხებოდნენ რაღაცას. ნაწყვეტ-ნაწყვეტი ხმები. დასაძინებლად რომ დავწექით. მათ ჩვენთან ერთად სვეს ღვინო და სანტიაგო ნასართან ერთად სიმღერაც შემოსძახეს მის მოკვლამდე ხუთი საათით ადრე. ქორწილის ოფიციალური ნაწილი დამთავრდა საღამოს ექვს საათზე. პურა ვიკარიომ დედაჩემს უამბო: მე და ჩემმა ქალიშვილებმა ქორწილის მერე ცოტა მივალაგ-მოვალაგეთ სახლი და ღამის თერთმეტი საათი იქნებოდა. ეპისკოპოსის გემის საყვირის აგუგუნებამდე ცოტა ხნით ადრე.ხავერდის კაბებითა და ზურგზე ოქროს ქინძისთავებით მიმაგრებული პეპელას უზარმაზარი ფრთებით თავიანთი მამის ქუდის პლუმაჟი და მკერდზე მბრწყინავი ომში მიღებული ორდენებიც რომ დაჩრდილეს. სულ რაღაც ერთი წამით გავყუჩდით. მაგრამ შუამავალი ჩქარობდა. იჯდა ასე დავიწყებასა და სიმარტოვეში და თავს ბედნიერად გრძნობდა. სანტიაგო ნასარი. ბოლოს კი. როცა პატიოში ჯერ კიდევ აქა-იქ მღეროდნენ მთვრალები. სრულიად მიწყდა კიდეც. მერე ანხელა ვიკარიოსთან ერთად გადმოვიდა მანქანიდან. დედამისს უნდოდა სხვა საშინაო ტანსაცმელი და თეთრეულიც გაეგზავნა. იგი შუა პატიოში დაესვათ სკამზე. ცოლად გამომყევიო. ბაიარდო სან რომანი ისროდა შუშხუნებს. იმ საბედისწერო კვირა დღიდან ყველაზე ნათლად რაც დამამახსოვრდა. საგანგებოდ ამ დღისთვის რომ ეყიდათ მისთვის. ბოლოს გვიბრძანა. თითქოს უფსკრულის პირს შევდექით გაუბედავად. მოხუცი კი აქეთ-იქით ატრიალებდა თოვლივით თეთრ თავს და სახეზე შეჰყინოდა ახალდაბრმავებული კაცის დაბნეულობა. მისრიალებდა განათებული გემი და კუდივით ტოვებდა ვალსების ჰანგს. მოედანზე მხოლოდ კლოტილდე არმენტას მაღაზია იყო ღია. სალამზეც ის პასუხობდა. რამდენსაც შეძლებთო. ერთ პატარა ჩემოდანში ელაგა. ეგონა. თვითონ კი შეშინებული პატარძალი წაიყვანა თავისი ოცნების სახლში. როდესაც საპატიო სტუმრები გაემგზავრნენ. ანხელა ვიკარიოს ვიღაც გამოუგზავნია თავისი ნივთების წასაღებად. სხვებს ესალმებოდნენ. დაახლოებით ათ საათზე. სინამდვილეში სტუმრები ხან ზედ ეხლებოდნენ. რომ ვინმეს ფეხებში არ გაჰბლანდოდა. კარადაში. პიანოლაზე რომ უკრავდნენ. ვითომდა საპატიო ადგილზე. ჩემს ხარჯზე იცეკვეთ. არადა. შუაღამისას საერთო მხიარულება თანდათან შენელდა. გზადაგზა რომ აწვდიდნენ ბოთლებით. აქა-იქ კიდევ შემორჩენილიყვნენ მოქეიფეები. მერე კი გამოვერკვიეთ და ქეიფის ორომტრიალში გადავეშვით. რათა კუმბიამბას ფერხულში ჩამბულიყო. რომელიც საძინებელ ოთახში. ბევრმა გაიხსენა. იქ ძმები ვიკარიოები მოვიდნენ. სადაც ქვრივი ქსიუსი ასე ბედნიერი იყო ოდესღაც. მაგრამ ამ ხმებს ნელნელა ნაღველი ეპარებოდა. ისე ეკიდა ტანზე გახამებული ბლუზა. მერსედეს ბარჩამ მაშინ ის იყო დაამთავრა დაწყებითი სკოლა. ეს შემთხვევა თვითონ მერსედესმაც გამახსენა თოთხმეტი წლის მერე. მაგრად ჩაებღუჯა გუაიაკანის ხის ხელჯოხი. სვამდა აგუარდიენტეს. ჩემი ძმა ლუის ენრიკე და კრისტო ბედოია გავეშურეთ კეთილი მარია ალეხანდრინა სერვანტესის სახლში. მალე ნეფე-დედოფალიც გამოჩნდა ღია მანქანით. _ მოხუცი პონსიო ვიკარიო იყო.

მაგრამ რაღაც ავისმომასწავებლად». და თან ჩაიტანა საფლავში ის საიდუმლო. ისე მიალურსმა კედელს ხანჯლის წვერით _ ამით გამოაცხადა განაჩენი. _ ღმერთო. სვენებ-სვენებით. «მთლად მწვანე ფერი ედო. როცა უკვე მომხდარი იყო უბედურება. წამოაყენა და მაგიდასთან დასვა: _ აბა. მიშველე! _ შეჰყვირა შეძრწუნებულმა. რომელიც თავის ტყუპისცალზე უფრო გაბედული იყო. რაც დასაშვებად მიაჩნია სინდისის სამართალს. ბაიარდო სან რომანმა ხელი ჩასჭიდა სიბნელეში მდგარ ანხელა ვიკარიოს და შუქზე გამოიყვანა. ძმები შინ რომ დაბრუნდნენ. «აღარაფრისა მეშინოდა. ვიფიქრე. *** ადვოკატი ხაზგასმით იცავდა იმ ვერსიას. _ გვითხარი. ტყუპებმა სასამართლო პროცესის დასასრულს განაცხადეს. _ უთხრა ქალმა დედაჩემს. ათასჯერვე ასეთი ბოლო ექნებოდაო. ეს ვერსია თავის გასამართლებლად ძმებს სწორედ მაშინ მოაფიქრდათ.მერე პურა ვიკარიო უკვე შუა ძილში იყო. ცოცხლები ხართ?! ბაიარდო სან რომანი სახლში არ შესულა. ანხელა ძმებს დივანზე დამხობილი დახვდათ სასადილო ოთახში. რომ მკვლელობა ჩადენილ იქნა ღირსების დაცვის მიზნით. მაგრამ დედა ისე ჩუმად სცემდა შვილს. ბაიარდო სან რომანი იდგა. მერე პურა ვიკარიოს აკოცა ლოყაზე და ღრმა მწუხარებით და ამავე დროს უდიდესი სინაზით აღსავსე ხმით უთხრა: _ ყველაფრისათვის მადლობელი ვარ. კართან. გოგონი. «მხოლოდ ის მახსოვს. თქვენ წმინდანი ხართ.. აბრეშუმის კვართი გადაღეღოდა. რაიც ბედისწერას დიდი ხანია სამუდამოდ გამოეტანა: _ სანტიაგო ნასარი. მხოლოდ პურა ვიკარიომ იცოდა. პედრო ვიკარიომ. ვინ არის ის?! ქალიშვილი ზუსტად იმდენ ხანს შეყოვნდა. _ უთხრა სიბრაზისაგან აცახცახებულმა. დედაჩემი ერთი ხელით ჩამაფრინდა თმაში. სიკვდილი უკან მოვიტოვე-მეთქი. რომ გვერდით ოთახში მძინარე ქმარსა და უფროს ქალიშვილებს არაფერი გაუგიათ _ არაფერი გაუგიათ განთიადამდე. რომ ერთი გემრიელად დავიძინო-მეთქი». ჭრელჭრული შარვალი აზღუდებით დაემაგრებინა. _ პირიქით. მხოლოდ ერთი რამ მინდოდა: ნეტავ მალე მოეღებოდეს ყველაფერს ბოლო. მეორეთი კი ისე გამეტებით მირტყამდა სახეში. ქალიშვილს ატლასის კაბა ძონძებად ეკიდა ტანზე. სიზმრისეული». დედი. «სამჯერ დააბრახუნეს. უცბად იპოვა ამქვეყნად და იმქვეყნადაც მრავალთა და მრავალთა სახელთა შორის და ვითომ პეპელა მიემაგრებინოს ქინძისთავით. დედამ სასწრაფოდ მოიხმო ისინი. ქუჩის ფარნის შუქზე. სახე მთლად დალურჯებული და დასისხლიანებული ჰქონდა. ასე მეგონა. _ თქვა მან. რაც იქ დატრიალდა შემდეგ ორ საათში. . ათასჯერ რომ მომხდარიყო ეს ამბავი. მხოლოდ ცოლს უბიძგა უსიტყვოდ კარისაკენ. მხრებზე პირსახოცი შემოეხვია. _ უამბობდა იგი დედაჩემს. რომ უცებ კარზე დააბრახუნეს. აღარ ტიროდა. ქალს შუქი არ აუნთია. ნამდვილად მომკლავს-მეთქი».. სიბნელეში ეძებდა თითქოს ამ სახელს. ისე გაუღია კარი. _ ხმა ამოიღეთ. ვინმე რომ არ გაეღვიძებინა. დას ქამარში ჩაავლო ხელი. _ მიამბობდა ანხელა ვიკარიო. _ მითხრა ანხელამ. როცა მკვლელობის ჩადენიდან რამდენიმე წუთის შემდეგ ეკლესიასთან ჩაბარდნენ მართლმსაჯულებას. ღამის სამი საათი არ იყო. ნამდვილად მანქანიანად გადაიჩეხნენ და ხრამში მკვდრებივით ეყარნენო. აქლოშინებული შეცვივდნენ ისინი სამრევლო სახლში. რამდენ ხანსაც მოუნდებოდა სახელის წარმოთქმას. პურა ვიკარიომ იფიქრა.

მაგრამ რაკი ძმები თავიანთი ნებით ჩაბარდნენ. ამოირჩიეს ორი საუკეთესო დანა _ ერთი ხორცის ასაქნელი. ხოლო ეპისკოპოსის შესახვედრად იგი მოედნის მხრიდან გავიდა სახლიდან. ყველაფერი იღონეს. როგორც გამოირკვა. _ და მღვდელ ამადორს მაგიდაზე დაუდეს სუფთა. ამ მაღაზიაში ყველა-ყველა და სანტიაგო ნასარი არასოდეს მივიდოდა? «მხოლოდ ეს მაღაზია იყო ღია». ეს ისე უჩვეულო და მოულოდნელი იყო მისგან. რომ ვიღაცას ხელი შეეშალა მათთვის. ის. მათ ხომ კარგად იცოდნენ. ხოლო თავიანთ დანაშაულს ოდნავ მაინც ნანობდნენო. _ დაუმატა პაბლო ვიკარიომ. ძმები უფრო მეტის სიმკაცრით ყვებოდნენ. თავისი ხარჯით შეეკეთებინა პლასიდა ლინეროს სახლის სადარბაზო კარი _ ძმებმა სულ ნაფოტებად აქციეს დანებით. _ თქვა პედრო ვიკარიომ. «ადრე თუ გვიან მაინც შემოვიდოდა ამ მაღაზიაში». როდესაც დამ სახელი თქვა. გაოფლილ ტანსაცმელსა და ხელებზე ჯერაც არ შეშრობოდათ სისხლი. საკვირველია პირდაპირ. _ განუცხადეს ძმებმა გამომძიებელს. _ წინასწარ განზრახვით მოვკალით. რატომ ელოდებოდნენ ვიკარიოები კლოტილდე არმენტას მაღაზიაში სანტიაგო ნასარს. რადგან ძმებმა თავდებით დახსნა უფულობის გამო ვერ მოახერხეს. _ ღირსების საქმე იყო. რადგან ჩვენ ყველანი სერენადების სამღერლად წავედით. რადგან კარგად ვიცნობ ამ ქალს. _ მაგრამ დამნაშავენი არა ვართ._ უკან გამძვინვარებული არაბები მოსდევდნენ. მაშინ როცა ძმები ვიკარიოები მეორე მხარეს ელოდებოდნენ თითქმის მთელი საათი. ეს ფაქტი და სხვაც ბევრი ასეთი რამ არ იყო აღნიშნული გამოძიების ოქმში.. სწორედ უკანა კარიდან შევიდა იგი სახლში. მღვდელმა უდიდეს კეთილშობილებად ჩაუთვალა მათ ეს საქციელი.. ნამდვილად ჯერ არავის სმენია ასე საქვეყნოდ წინასწარ გამოცხადებული სიკვდილი. _ ეს არავის შეუმჩნევია. _ მითხრეს ძმებმა ციხიდან გამოსვლის მერე. უსისხლო დანები. ორივეს ძალა გამოსცლოდა ამ საზარელი საქმის _ ჩადენილი მკვლელობის მერე. სინამდვილეში ძმებს სულაც არ უნდოდათ სანტიაგო ნასარის უცბად და თანაც მოწმეთა გარეშე მოკვლა. მეორეც საწმენდი. არ არის მართალი. _ მითხრა მარია ალეხანდრინა სერვანტესმა და ეჭვიც არ შემპარვია მისი სიტყვების სიმართლეში. რომ ძმები ვითომ ჩვენთან ერთად წამოვიდნენ. შესაძლებელიც და შეუძლებელიც. ყველამ იცოდა. როგორც წლების მერე მითხრეს. _ არც ღვთისა და არც ხალხის წინაშე. ვიდრე სინამდვილეში მოხდა: შემთხვევის ადგილზე მიყვანისას ისე აღწერდნენ თავიანთ ნამოქმედარს. სადაც ძველი პატიმრები მათ იხსენიებდნენ როგორც კარგსა და ამხანაგურ ყმაწვილებს. რომ გამომძიებელსაც ვერაფერი გაეგო. სანტიაგო ნასარი ძმებს იქ აღარ დახვდათ. პირიქით. განაჩენის გამოტანის ლოდინში სამი წელიწადი დაჰყვეს წინასწარი პატიმრობის ციხეში _ რიოაჩას პანოპტიკუმში. «არსადაც არ წასულან აქედან». მაგრამ ვერა და ვერ მიაღწიეს ამას. რომ მთავრობა იძულებული გახდა. რომ პლასიდა ლინეროს სახლის სადარბაზო კარი დღისითაც კი შიგნიდან იყო ჩაკეტილი და რომ სანტიაგო ნასარს უკანა კარის გასაღები ყოველთვის თან ჰქონდა. ძმები სანტიაგო ნასარის საძებნელად ჯერ მარია ალეხანდრინა სერვანტესთან მისულან და თვითონაც ღამის ორ საათამდე დარჩენილან იქ თავიანთ მომავალ მსხვერპლთან ერთად. როდესაც საჭირო გახდა დანაშაულის თანმიმდევრული აღდგენა. ჩვარში გაახვიეს და . ძმები მაშინვე შევიდნენ ღორების ფარდულში.

ოთხის ოც წუთზე ის იყო საქონლის შიგნეულით სავსე ხონჩას ამზადებდა გამოსაფენად. ჩვეულებრივ. _ თქვა პაბლომ. კლოტილდე არმენტამაც დამიმოწმა. ერთი-ორმა ყასაბმა ძმებს უსაყვედურა. ფიცხლად იუარეს: «როდესაც საქონელს ვკლავთ. მაშინვე გავუზიარე ჩემი შიშიო. ვერაფრით ვერ დავკლავ ჩემს გამოზრდილ ძროხას. პოლიციელს ლეანდრო პორნოი ერქვა. ერთმა მითხრა. მაღაზია გავაღე თუ არა. «ვიფიქრე. მაგრამ ოცდაორმა კაცმა მაინც განაცხადა. მან ძმებს შეახსენა. თუ მისი რძეც დამილევიაო. ძმები ვიკარიოების მერე პირველი . ყველას გასაგონად. _ სულელო. იგი ქორწილიდან ერთი წლის მერე მოკვდა ერთ-ერთ დღესასწაულზე: ხარმა რქებით გამოღადრა ყელი. _ სანტიაგო ნასარმა იცის. _ უწყინრად უპასუხა პაბლო ვიკარიომ. ბოლოს. ტყუპ ძმაზე ისე კარგი შეხედულებისა იყო ყველა. «ეგ მართალია. სხვამ ისიც მითხრა. ვინც მოგვიანებით ნახეს ძმები. _ უპასუხა მას პედრო ვიკარიომ. ძმები შეჰპირდნენ. შეჩვეულ და თანაც სახელშერქმეულ ღორებს კლავდნენ-მეთქი საკუთარი ხელით. რომ მათი სიტყვებისათვის ყურადღება არავის მიუქცევია. პოლიციელს ვეღარ ვკითხავდი რამეს. მე ვუთხარი. «ვიფიქრეთ. მთვრალები არიან და მარტო საათი კი არა. _ მითხრა ფაუსტინო სანტოსმა. დღეს ორშაბათიაო. _ მაგრამ აბა დაუკვირდით. ყასაბს გაუკვირდა. ადრიანი დილა იყო და ხორცის მუშტარიც ჯერ ცოტა ჩანდა. თანაც ცოტა მოგვიანო საათებში. ფაუსტინო სანტოსმა მიამბო. ორშაბათ დღეს. დღეც შეეშალათ-მეთქი». რატომ მაინცდამაინც სანტიაგო ნასარის მოკვლა გაქვთ გადაწყვეტილი. როცა ფოლადი ამღერდა ქვაზე. იქნებ თქვენი ხელობის ხალხს არ უჭირს კაცის მოკვლაც-მეთქი. ვიკარიოების ძმაკაცი. ლესავდნენ და თან ყასბებს უამბობდნენ. ეგ ვინ არ იცის. რა დიდებული ქორწილიც იყო. როგორც ოქმიდან ჩანს. და ჰკითხა. ძმები ვიკარიოები ხომ თავიანთ გამოზრდილ. პაბლომ სინათლეზე გახედა დანებს. დაჩვრეტილ ქვაზე _ პედრო დანებს ლესავდა. საკუთარი ყურით გავიგონეთ. ძმები რასაც ლაპარაკობდნენო. ყასბებს რამდენიმეჯერ ჩავეკითხე. რაღაც ვიყნოსე და როგორც კი ცოტა მოგვიანებით პოლიციელი შემოვიდა\\\\ ალკალდისათვის ხორცის საყიდლად. ერთადერთმა მხოლოდ ფაუსტინო სანტოსმა შეამჩნია. თანაც ოცდაორივეს ისეთი შთაბეჭდილება შეექმნა. პაბლო ვიკარიო ტყუილად რომ არ იმუქრებოდა. _ თქვეს ყასბებმა. პარასკეობით ხვდებოდნენ ხოლმე ისინი ერთმანეთს. _ მითხრა ერთმა. მით უმეტეს. თავიანთ ღორებს ისინი ადამიანის სახელებს კი არა. _ დანების გასალესად მოვედით მხოლოდ. პაბლო კი ქვას ატრიალებდა. სიმთვრალე ალაპარაკებდათ». ყვავილთა სახელებს არქმევდნენ». ყასაბი ფაუსტინო სანტოსი. ცოტა გვიან გამოგიგზავნითო. თვალებში ვერ ვუცქერით». ჩვეულებისამებრ გალესეს დანები მბრუნავ. ჩემი ხელით დაკლული საქონლის ხორცი ჯერ არ მიჭამიაო. მაღაზიებს ის იყო კანტიკუნტად აღებდნენ. რომ ტყუპები განგებ ლაპარაკობდნენ ხმამაღლა. _ სანტიაგო ნასარი უნდა მოვკლათ.ხორცის მაღაზიაში წაიღეს გასალესად. რატომაც. როცა ღორებს კლავდნენ. როცა ირგვლივ ამდენი სიკვდილის ღირსი მდიდარი კაცი დადისო. რომ ძმები ვიკარიოებიც შევიდნენ მის მაღაზიაში. იგივე გაიმეორეს ვიქტორია გუსმანმაც და სხვებმაც. ასე დილაუთენია და თანაც საქორწილოდ შავი მაუდის კოსტიუმებში გამოწყობილებს აქ რა უნდათო. ასე რომ. ერთი ხელობის ხალხი ვართ და საქორწილო ღვეზელიდან პატარა ნაჭერიც კი არ შეგვახვედრეთო.

ძმები ვიკარიოები ხუთის ათ წუთზე შევიდნენ მაღაზიაში. კლოტილდე არმენტა. _ იქნებ მითხრათ. რომ ქალი მიხვდა. შუქი თუ დაინახე ამ ფანჯარაშიო. რომ მაღაზია არც დაუკეტავს. მაღაზიის დაკეტვამდე. რატომაც. შემდეგ კი საღამომდე _ სხვადასხვა სანოვაგეს. _ უთხრა ცოლს. სადაც ამ დროს მხოლოდ საჭმელი სანოვაგით ვაჭრობდნენ. _ მითხრა კლოტილდე არმენტამ. კლოტილდე არმენტამ დაკვირვებით შეხედა ძმებს. ჯერ ერთი. რომ ჩვენ ვეძებთ მოსაკლავად. არ დამინახავსო. ოფლშეუმშრალი ჭუჭყიანი კვართები ეცვათ. მისი ქმარი კეთილი დონ როხელიო დე ლა ფლორი კი ბარს უძღვებოდა ხოლმე გვიანობამდე. მან თავი გაანება ბოთლებს და გაეშურა ქმრის გასაღვიძებლად. რათა ყველაფერი ეთქვა. პოლკოვნიკი ლასარო აპონტე რომ ადგა. «გათოშილები იყვნენ. რატომ უნდა მოკლათ და თანაც ასე დილაუთენია? _ ჰკითხა ქალმა. ოთხის ნახევარზე აღებდა. ასეთი წესი ჰქონდათ: დილაადრიან რძეს ყიდდნენ. მაგრამ კლოტილდე არმენტამ ძმებს მაინც მიჰყიდა ბოთლი აგუარდიენტე. რომ . მაგრამ არაფერი დასტყობიათ. ძმები დასხდნენ და მეორე ბოთლი აგუარდიენტე ამჯერად ნელა დალიეს. _ ესენი არავის მოკლავენ. ის იყო პირი გაიპარსა. _ მითხრა ქალმა და სწორედ ამ აზრმა შეაძრწუნა მაშინ. ძმებმა პიჯაკები გაიხადეს. რომ ქალს არც დაუჯერებია. _ უპასუხა პედრო ვიკარიომ. პოლიციელი ალკალდისთვის რძის საყიდლად მოსულიყო. _ იმან იცის. თან ისე წავიდა. პედრო ვიკარიომ კლოტილდე არმენტას ჰკითხა. «ბავშვებს ჰგავდნენ». დონ როხელიო დე ლა ფლორი ძილბურანში უსმენდა ცოლს. ადრე ადგა იმ დილას: უნდოდა ეპისკოპოსის ჩამობრძანებამდე მოესწრო რძის გაყიდვა. ძმებმა ორი ყლუპით გამოსცალეს ბოთლი. _ გემის მთელი საწვავიც კი ვერ გაათბობდათ». _ სულელი ნუ ხარ.პოლიციელი შემოვიდა და ნახა. დიდის ამბით გადაკიდეს სკამზე და მეორე ბოთლი აგუარდიენტე მოითხოვეს. ქალს არ გაუგონია მათი ლაპარაკი. თან თვალს არ აცილებდნენ მოპირდაპირე მხარეს. იმიტომ მოიქცა ასე. სამაგიეროდ მის თვალს არ გამოჰპარვია ჩაის ტილოში გახვეული ორი დიდი დანა. პასუხი ისე სპონტანური იყო. როგორ ელოდებოდნენ ისინი სანტიაგო ნასარის გამოჩენასო. განსაკუთრებით მას შემდეგ. რომ დონ როხელიომ ძლივს მოახერხა ღამის სამ საათზე წასულიყო დასაძინებლად. ექვსი საათიდან ბარს ხსნიდნენ. ტყუპები იქ უკვე პოლიციელ ლეანდრო პორნოის ელაპარაკებოდნენ. როდესაც კლოტილდე არმენტა მაღაზიაში დაბრუნდა. _ რამე ხომ არ მოუვიდა? _ ჰკითხა ქალმა. ხოლო საღამოს. რომ მათი გარჩევა შეეძლო. ჯერ ოთხი საათიც არ იყო. კლოტილდე არმენტამ ის-ის იყო თავისი ქმარი შეცვალა დახლთან. გაუპარსავები ველურებს ჰგავდნენ. ნეტავ რაში აინტერესებთო. ძმებმა მასაც გაანდვეს თავიანთი განზრახვა. რომ გაიხსენეს და საქორწილო ტორტის მოზრდილი ნაჭერი მოუკითხეს. კლოტილდე არმენტა თავის მაღაზიას განთიადისას. სადაც პლასიდა ლინეროს ჯერ კიდევ ფანჯრებჩაბნელებული სახლი იდგა. რომ პატივსა სცემდა ვიკარიოებს და მეორეც _ მადლიერი იყო. აივანზე გამომავალი ერთი მოდიდო ფანჯარა სანტიაგო ნასარის საძინებელი ოთახისა იყო. იგი ისე კარგად იცნობდა ორივეს. რაც პედრო ვიკარიო დაბრუნდა ყაზარმიდან. _ ასე სჯეროდა მუდამ ქალს. მაგრამ იმ ღამეს ქორწილის მერე იმდენი მთვრალი მუშტარი მოაწყდა ბარს. _ რა უნდა მოსვლოდა გარდა იმისა. მდიდარს. მაგრამ გაკვირვებით კი გაიკვირვა. მხოლოდ ბავშვებს შეუძლიათ ყველაფერი მოიმოქმედონ. მაგრამ პოლიციელმა გასვლისას ისე გადახედა დანებს. კლოტილდემ უთხრა. მით უმეტეს. ჩვეულებრივ.

ასე რომ დაგინახოთ! _ უთხრა პოლკოვნიკმა ტყუპებს. საკუთარი თავი შეაქო. სახლებს უკვე დასტყობოდა ეპისკოპოსის ჩამოსვლასთან დაკავშირებული ფუსფუსი. ნამდვილად ფახიფუხობენ-მეთქი. საიდუმლოდ უთხრეს. არც ისეთი მთვრალები იყვნენ». ახლაც ისევე არაფრად ჩაუგდია ის ამბავი. ამათ კი თავის მხრივ დილის ექვს საათამდე თითქმის მთელ ქალაქს მოსდეს ეს ამბავი. პირიქით. ვიფიქრე. ეს საბრალო ბიჭები განთავისუფლდნენ თავს მოხვეული საბედისწერო აღთქმისაგან. ნავსადგურში კი რომ დაინახა. აღესრულებინათ თავიანთი განაჩენი. მანამდე არ მოეშვა. წინა ღამით პოლკოვნიკმა იმდენი მოჩხუბარი მეგობარი დააშოშმინა. ნუთუ მოპირდაპირე სახლში ჯერაც არაფერი იციანო.პოლიციელმა ლეანდრო პორნოიმ მოაკითხა და მოახსენა. როგორც საკუთარი ცოლის ამდილანდელი აღელვება. იმ ორშაბათ დილას გადადგმული მისი ნაბიჯი ხომ ქარაფშუტობის ნამდვილი მაგალითი იყო! საქმე ის არის. მოედნისკენ მიმავალი პოლკოვნიკი სამმა კაცმა მაინც გააჩერა. მე კი. როგორც ერთი ვინმე ბედნიერი კაცი. _ თქვა მან. პოლკოვნიკი სულაც არ აღელვებულა თავისი ცოლივით. რომ ნავსადგურში მისვლამდე პოლკოვნიკს არც გახსენებია სანტიაგო ნასარი. ვიდრე რიგიანად არ გამოინასკვა ყელზე პეპელა-ბაფთა. მიმოწერით შეისწავლა და მარტო იტარებდა სეანსებს. პოლკოვნიკი აპონტე დამამახსოვრდა. სანტიაგო ნასარი შინ არ იყო _ მისი საწოლი ოთახის ფანჯრებში შუქი არ დაუნახავს. მისი აზრით. ორივე ერთ თავსატეხს შეადგენდა. ვინც ხელს შეუშლიდა მათ ამ საქმეში. . მისი აზრით. ბაიარდო სან რომანმა ანხელა ვიკარიო მშობლებს დაუბრუნაო. რომ კიდევ ამ ერთი უსიამოვნების აღსაკვეცად არც აჩქარებულა. «ისინი რომ დავინახე. ძმებმა ვიკარიოებმა თავიანთი განზრახვა გაანდვეს რძის საყიდლად მოსულ თორმეტზე მეტ კაცს. _ ახლა მთავარია სანტიაგო ნასარი გავაფრთხილოთ. _ გაეცინა მას. კლოტილდე არმენტა კიდევ ერთხელ დარწმუნდა პოლკოვნიკის ქარაქუცობაში. სად ელოდნენ ტყუპები თავიანთ მსხვერპლს. აღელვებულმა ცოლმა უთხრა. ის კი არადა. _ ღმერთო ჩემო. დილის ხუთი საათი ხდებოდა და საწვიმრად ემზადებოდა». ძმები წავიდნენ. _ მთავარია. _ რას იტყვის ეპისკოპოსი! მაგრამ ჭამა ჯერ არ დაემთავრებინა. რამდენი უსიამოვნება მოუტანია პოლკოვნიკ აპონტესთვის მისივე კუდმოკლე და უმაქნის ნიჭიერებას. კლოტილდე არმენტა რაღაცას ხვდებოდა და დარწმუნდა კიდეც _ ტყუპები სულაც არ ისწრაფოდნენ. სწორი გადაწყვეტილება მიმიღიაო. _ რას იტყვის ეპისკოპოსი. ტყუპებს არაფერი ჰკითხა. პოლკოვნიკმა ძმებს კლოტილდე არმენტას მაღაზიაში მიუსწრო. ოღონდ ეს იყო. ალკალდს ისინი უნდა დაეპატიმრებინა ჭეშმარიტების დადგენამდე. «კარგად მახსოვს. აუღელვებლად ჩაიცვა. პირიქით. კლოტილდე არმენტა ბევრჯერ გაიხსენებს. სპირიტიზმმა გაიტაცა ძალიან. მერე მკერდზე დაიკიდა ღვთისმშობელი მარიამის კონგრეგაციის ავგაროზი და ვიდრე მადიანად მიირთმევდა ალყად დაჭრილი ხახვით მორთულ-მოკაზმულ ჩაშუშულ ღვიძლს. კლოტილდე არმენტას უკვირდა. _ და პოლკოვნიკმა თავისი მოსაზრება ასე გაამაგრა: _ მე რომ მეგონა. _ უთხრა კლოტილდე არმენტამ. პოლკოვნიკმა თავისი საქციელის გასამართლებლად ქალს დანები უჩვენა: _ რითიღა მოკლავენ? _ ეგ არ არის მთავარი. ძმები ვიკარიოები სანტიაგო ნასარს მოკვლას უპირებენო. პოლკოვნიკი მოედნისკენ ახალი ნავსადგურის მხრიდან გაეშურა. მაგრამ პოლკოვნიკი აპონტე გულმშვიდი კაცი იყო. რომ პოლიციელის ნაამბობი გაახსენდა. სურდათ გადასწყდომოდნენ ისეთ ვინმეს. დანები წაართვა და შინ გაუშვა გამოსაძინებლად. _ მხოლოდ ეჭვით დაპატიმრება არ შეიძლება. მაგრამ იმ სამიდან მხოლოდ ერთმა იცოდა. ერთმანეთს დაუკავშირა ეს ორი ამბავი და მიხვდა. ძმები ვიკარიოები სანტიაგო ნასარს მოსაკლავად ელოდებიანო. _ მითხრა პოლკოვნიკმა ლასარო აპონტემ.

როცა ეპისკოპოსის გემის საყვირი აგუგუნდა. რადგან არ ემორჩილებოდა სამხედრო მედიცინის უმკაცრესი მეთოდით მკურნალობას და აგრეთვე არ იკეთებდა ექიმ დიონისიო იგუარანის გამოწერილ დარიშხანის ნემსებსა და ინგლისური მარილის ოყნას. ერთდროულად შევამჩნიეთ. თითქმის ყველას ეღვიძა უკვე. მამლაყინწობენ-მეთქი.ამიტომ თითქმის ყველას სთხოვდა. თითქოს დიდი სამხედრო ჯილდო ყოფილიყოს. რაც ეს უმცროსი ძმა ჯარიდან დაბრუნდა. როცა გერმანული დანები აღარ შემოჰქონდათ გასაყიდად. ოცი წელი რომ შეუსრულდათ. სწორედ ამ პრიმიტიული და საკმაოდ დაბლაგვებული დანებით ჩაიდინეს დანაშაული. ამიტომ ოქმში ჩაუხატავს და იქვე აღუნიშნავს. თითქმის ყველამ. მაშინ ისიც კი გავიფიქრე. რომ ისინი ბუნებით ისევე ძლიერ განსხვავდებოდნენ ერთმანეთისაგან. ფაუსტინო სანტოსს ვერაფერი გაეგო. განელებული ჰქონდათ. სანტიაგო ნასარს წელებს გადმოვაყრევინებთო. მართლაც. ეტყობა. როგორც ოჯახის უფროსი. სანტიაგო ნასარის მოკვლის იდეა მას ეკუთვნოდა. ორივენი სამხედრო სამსახურში გაიწვიეს. პაბლო ვიკარიო რაღაცნაირი მოკრძალებით თრთოდა ხოლმე დიდი ადამიანის ბლენორეის წინაშეც. ალბათ ისევ ის დანები მოიტანეს-მეთქი». კლოტილდე არმენტას ჯერაც არ გაეყიდა რძე. სამხედრო რეჟიმმა და სიკვდილის გამუდმებულმა შიშმა პედრო ვიკარიოს განუმტკიცა უფროსობისაკენ სწრაფვა და ასევე ჩვევაც _ ყველა საქმე თვითონ მოეგვარებინა ძმის მაგიერ. რა ძლიერადაც ჰგავდნენ გარეგნულად და ეს განსხვავება ხასიათებისა მჟღავნდებოდა ხოლმე სწორედ უეცრად თავს დატეხილი სიძნელეების დროს. ახლობლებმა. სამაგიეროდ კლოტილდე არმენტამ კარგად შეამჩნია. მაგრამ პაბლო ვიკარიო მალე გაათავისუფლეს. რომ ძმები ვიკარიოები კვლავ შევიდნენ მაღაზიაში. რომ პაბლო ვიკარიო რაღაც საოცრად სწრაფად მოჰყვა უმცროსი ტყუპისცალი ძმის გავლენის ქვეშ. პედრო ვიკარიო კი მე უფრო სანტიმენტალური მეჩვენებოდა და ამიტომაც _ უფროსობის მოყვარულიც. პედრო ვიკარიომ თერთმეტი თვე დაჰყო საზოგადოებრივი წესრიგის დამცველთა რიგებში. ყველანი მის შესახვედრად ემზადებოდნენ. კლოტილდე არმენტამ ვიქტორია გუსმანს ამბის შესატყობინებლად სასწრაფოდ გაუგზავნა ერთი მათხოვარი ქალი. «დანების გასალესად ტყუპები ხელმეორედ მოვიდნენ. ძმებს შორის პირველად მოხდა უთანხმოება. _ თანაც ყველას გასაგონად ყვიროდნენ. მხოლოდ ციხეში განკურნეს იგი. რომელიც ყოველ დილით მოდიოდა ცოტაოდენი რძის სათხოვნელად. გააფრთხილეთო. ამჯერად გაზეთში გახვეული დანები ეჭირათ ხელში _ ერთი მაგარი და პირდაჟანგული დანა თვითონ პედრო ვიკარიომ გააკეთა ფოლადის საჭრელი ხერხი-დანისაგან ჯერ კიდევ ომისშემდგომ წლებში. მეორე დანა უფრო მოკლე იყო. _ მიამბობდა იგი. როგორც თვით პედრო ვიკარიომ განაცხადა. მათ მეგობრებს ჯერ კიდევ სკოლაში გვქონდა შემჩნეული ეს განსხვავება _ პაბლო ვიკარიო ექვსი წუთით უფროსი იყო ძმაზე და ბავშვობიდანვე გამოირჩეოდა დიდი წარმოსახვითა და შეუპოვრობით. სანტიაგო ნასარი თუ შეგხვდათ. ვინც არაფერი ვიცოდით ძმები ვიკარიოების განზრახვის თაობაზე. მაგრამ სამაგიეროდ _ ფართო და მოღუნული. მონაზვნებისთვის რძის საყიდლად მოსული მორჩილი ქალის პირით მღვდელ ამადორსაც შეუთვალა მოსალოდნელი უბედურების თაობაზე _ ხოლო როცა დილის ოთხი საათის მერე პლასიდა ლინეროს სამზარეულოში შუქი აინთო. ძმამ კი პირველ ხანებში მხარი აუბა მხოლოდ. გამომძიებელმა ვერ შეძლო სიტყვით აღეწერა ეს დანა. მეორე მოსვლაზე ძმებს წინანდელი სიბრაზე აღარ ეტყობოდათ. რომელზეც მისი ძმა იმდენს ლაპარაკობდა. მინიატიურულ იატაგანს ჰგავდაო. როდესაც ალკალდმა მათ დანები წაართვა და . იგი შინ დაბრუნდა «სერჟანტის ბლენორეით». განსაკუთრებით კი მას შემდეგ. მხოლოდ ერთი-ორი კაცი ვიყავით. ამ დროს კი სხვებისთვის თითქმის ყველაფერი წვრილად იყო ცნობილი. დანებსაც აღარ დავაკვირდი. ყაზარმული სულით გაჟღენთილ პედრო ვიკარიოს ერთი სიახლეც ჩამოჰყვა: აიწევდა ხალათს და ყველას _ ვინც კი ეტყოდა _ უჩვენებდა ნატყვიარს მარცხენა ფერდზე. საქმე ის არის.

_ ფრთხილად იყავით. მისი ძმა კი ამ დროს თაფლინდის ხეს მისდგომოდა და მოშარდვას ცდილობდა. სინამდვილეში კი მისი ძმა ათ წუთზე მეტხანს არ შეყოვნებულა. სამზარეულოში შემოვიდა გადაფურჩქნილი პრუდენსია კოტესი. თითქოს ყველაფერი უკვე მოხდა. მისი ძმა კვლავ ხეს იყო ჩახვეული. _ და არა მარტო მხარს ვუჭერდი. _ ასე გგონია. «თითქმის ნახევარი საათი იცვლიდა სახვევს თავის სარცხვინელზე». პაბლო ვიკარიო დანებით ხელში რომ დაბრუნდა. არამედ დაფიცებულიც მქონდა: არასოდეს გავმხდარიყავი პაბლოს ცოლი. ძმები წინანდელივით გაცეცხლებული აღარ ჩანდნენო. «ტკივილისაგან გამწარებულს ოფლი სდიოდა. ამჯერად პაბლო ვიკარიომ დაიწყო უფროსობა. ეს ალბათ წუთიერი სისუსტის ბრალი იყო და პაბლო ვიკარიოსაც მარტოკას მოუწია სხვა დანების გამოტანა ფარდულიდან. ვიდრე ტყუპებმა არ გაიარეს ეზო. _ უთხრა მან ძმებს. პრუდენსია კოტესი სამზარეულოში იდგა და ელოდა. _ მითხრა პაბლომ. მაგრამ დილის ბინდბუნდში იცნეს მისულნი და ჩაჩუმდნენ. «ვიცოდი. _ მითხრა პაბლო ვიკარიომ. არავის მოკვლის თავი არა მაქვსო». ბაზარში უთენია მიმავალნი. მაგრამ პაბლო ვიკარიოს არაერთხელ უთქვამს ჩემთვის. ხოლო პაბლო ვიკარიოსთვის _ გაუგებარი. ყავა ჯერ არ იყო მზად. ეზოებიდან ძაღლების ყეფა მოსდევდათ კვალში. «სწორედ იმ დღეს მივხვდი. გამიჭირდა ძმის დაყაბულებაო. _ ღირსების საქმე ვერ მოიცდის. თენდებოდა. მაგრამ ძმები იქ მაინც შეყოვნდნენ და ამჯერად პედრო ვიკარიომ გაიფიქრა. _ ისინი შედიოდნენ ხოლმე კოტესებთან ყავის დასალევად. უკვე მოკლეს-მეთქი. ძაღლები აყეფდნენ. «ჩემმა ძმამ არ იცის. _ განსაკუთრებით პარასკეობით. _ წარმოიდგინე. _ მითხრა პედრო ვიკარიომ ჩვენი ერთადერთი შეხვედრის დროს. ქალმა მათ დათვის ყურის ნახარშით სავსე ბოთლი დაუდგა წინ. თუ კაცურად არ მოიხდიდა თავის ვალს». რომ ამ უკანასკნელს ეგონა. ყოველთვის.პედრო ვიკარიომაც თავისი მოვალეობა აღსრულებულად მიიჩნია. რომ როცა ორტენსია ბაუტემ თავისი სახლის კარი გამოაღო და ძმებმა ჩაიარეს. ასევე ელოდა იგი თავის საქმროს სამი წელიწადი და შემდეგ ციხიდან გამოსულს სამუდამოდ დაუკავშირა კიდეც თავისი ბედი. «არ წვიმდა». ეს რა სატანჯველია. ხელში ძალით ჩაუდო დანა და ასევე ძალით წაათრია დის დაკარგული სახელის საძებნელად. _ სხვა გზა არა გვაქვს. _ ახლა გვეჩქარება. მარტოკა წადი. იქნებ როგორმე გამოფხიზლდნენო. შუშის ნამსხვრევებს შარდავო». სამზარეულოდან გასვლისას პაბლომ ორი გაზეთი გამოართვა ქალიშვილს და ერთი ძმას მისცა დანის გასახვევად. _ ქუჩის ფარნების შუქზე დანები დავუნახე ხელში და მომეჩვენა. ქალიშვილმა გაზეთები შემოიტანა ღუმელში ცეცხლის შესანთებად. ძმებმა პატიოს კარი შეგლიჯეს. შვილებო. გამომძიებლისათვის ცალ-ცალკე მიცემულ ჩვენებებში არც ერთ ძმას არ უხსენებია ეს უთანხმოება. _ იხსენებდა პედრო ვიკარიო. ხელში გაშიშვლებული დანები ეჭირათ. სისხლი მოსწვეთავდა ფოლადს». კლოტილდე არმენტას ტყუილად არ მოეჩვენა. ჩემი ძმა განგებ აჭიანურებს დროსო _ ვიდრე ყავას სვამდნენ. მაგრამ პედრო ვიკარიოსთვის ეს საქმიანობა ისეთი სატანჯველი იყო. _ თქვა ქალმა. რაც განეზრახათ. _ ყველაფერიც კარგად მესმის. ასე რომ. ამასობაში ეს ამბავი ისე სწრაფად გავრცელდა. _ მითხრა ორტენსია ბაუტემ. ჩემი ძმა განგებ აჭიანურებს განთიადამდე დროსო. როცა კი ტყუპები გამოჩნდებოდნენ ამ ქუჩაზე. «ზღვიდან ქარი უბერავდა და ვარსკვლავებიც თითებზე დასათვლელი იყო». ტყუპებს სამზარეულოში პრუდენსია კოტესის დედა დახვდათ. _ მითხრა პრუდენსიამ. შენი ქმრის საპარსი . _ ყავას სხვა დროს დავლევთ. ვინც გამოიტირა სანტიაგო ნასარი. _ უთხრა ძმას. _ თქვა პაბლო ვიკარიომ. იგი იყო პირველი. ამ მიყრუებულ ქუჩაზე კანტიკუნტად იდგა სახლები და ერთ-ერთ სახლში ცხოვრობდა პაბლო ვიკარიოს საცოლე პრუდენსია კოტესი. _ იხსენებდა პაბლო ვიკარიო. «მეგონა. პედრო ვიკარიო ქორწილისათვის ნაუცბადევად შეკოწიწებულ მაგიდაზე ჩამოჯდა და შარვალი მუხლებამდე ჩაიხადა. ძმები საღორიდან გამოვიდნენ. _ ჩემი დაყოლიება უნდოდა. ქალები!» _ მითხრა კლოტილდემ. რა მარტოსულები ვართ ჩვენ. პედრო ვიკარიომ კლოტილდე არმენტას სთხოვა.

მარია ალეხანდრინა სერვანტესი _ ვისზეც ყველანი ვამბობდით. რაც მთავარია. მან უფრო მეტი რამ გვასწავლა. გააღეს დაწესებულების კარი. ტანსაცმლიანად ჩაწვა ლოგინში. გაფაციცებით ვაჭრობდნენ მუშტრები. ტანსაცმლიანად ჩაძინებული ნახა ვიქტორია გუსმანმა თავისი ბატონი. ვითომ არაფერი ვიცითო. ყაზარმაში მივეჩვიე დანით პირის პარსვას. საპონი. ვიდრე იბრაჰიმ ნასარმა თავისი შვილი ქამრის ცემით არ წამოაგდო ქალის საწოლიდან და მთელი წელიწადი არ ჩაკეტა თავის მამულში. ვიდრე უნდა გვცოდნოდა. თან ღამენათევი კაცების გამობლეტილი თვალებით შესცქეროდნენ მოპირდაპირე სახლის ჩაბნელებულ ფანჯრებს. ასე იყო თუ ისე. მაგრამ. კლოტილდე არმენტამ მისი საქციელი მამაკაცური ღირსების უმაღლეს გამოვლენად მიიჩნია. «ღვთაებრივი სახე» რომ ერქვა. დასაკიდი სარკე. მოედანზე ფარნების ნაცვლად პარამარიბოს ჩინურ ბაზარში ნაყიდი გამხმარი გოგრები ეკიდა. საცეკვაო მოედანზეც ჩააქრო შუქი. რადგან კიბეზე მთელი ღამე ენთო ნათურა და იქიდან აღწევდა შუქი მის საწოლ ოთახში. სწორედ მარია ალეხანდრინა სერვანტესმა დაუსვა წერტილი ჩემი თაობის ყმაწვილკაცების უბიწოებას. მულატ გოგოებს ისე შემოსავდა ხოლმე. სანტიაგო ნასარი თავის სახლში შევიდა ხუთის ოც წუთზე. გავაფრთხილე ამხანაგი: «ქორო. ძმებს არ დაუნახავთ სინათლე ფანჯარაში. «პედრო ვიკარიო მკვლელს ჰგავდა რომელიღაც ფილმიდან». ზოგს სულაც არ სჭირდებოდა რძე. ეს ქალი გახლდათ თხუთმეტი წლის ბიჭის უგონობამდე მისული ვნება და ცრემლის მიზეზი. მაგრამ მაინც შემოდიოდა საყიდლად. სამი დღე და ღამე გოგონებს მოსვენება არ ჰქონდათ: პირველად საპატიო სტუმრებს მოემსახურნენ საიდუმლოდ. ჩემი ბოლო არდადეგების დროსაც ქალი ადრიანად გამოგვყრიდა ხოლმე ხუმრობით. მაგრამ ამავე დროს _ ყველაზე მკაცრიც. საერთოდ რომ არ ჰქონდათ მაღაზიაში. როცა მოკვდებაო _ იყო ყველაზე ელეგანტური და უნაზესი ქალი. მას შემდეგ ქალ-ვაჟი ერთმანეთს დიდი მოკრძალებითა და განელებული სიყვარულით ეპყრობოდა. მხოლოდ ერთი საათი უწევდა ძილი. ჩემმა მულატმა გოგოებმა დაისვენონ მუშტრებისგანო. ვისაც კი ვიცნობდი ოდესმე. მერე კი ჩვენნაირებისთვის. სანტიაგო ნასარმა პირველი დღიდანვე დაკარგა გონი მარია ალეხანდრინაზე. მისი ძმა კი უფრო ადამიანურად მოიქცა: დონ როხელიო დე ლა ფლორის საპარსით გაიპარსა წვერი. იგი აქ დაიბადა. რომ ცარიელი საწოლივით ნაღვლიანი სანახავი არაფერი იყო ამქვეყნად. მარია ალეხანდრინა არავის დაუწვებოდა. როცა გასაღვიძებლად მიაკითხა. რათა მე ყველას ნამალავად დავბრუნებულიყავი მასთან.ნივთები მომიტანეო. სადაც აქირავებდა ოთახებს და საცეკვაოდ გამართულ დიდ პატიოს. სწორედ ასე. დროა ადგეთ ეპისკოპოსის შესახვედრადო. მისი მეოხებით ჩავიჭედეთ თავში. რაღას არ იმიზეზებდნენ. სანტიაგო ნასარს არაფრის გაგონება არ სურდა. ამ დროს კი მაღაზიაში. მარია ალეხანდრინამ მუსიკოსები გაუშვა და პატიოში. ვითომ დავიღალეო. გაიზარდა და აქვე ცხოვრობდა ყველასათვის ფართოდ კარგაღებულ დიდ სახლში. ერთის კარადიდან გამოყრიდა კაბებს და მეორეს . და ეს ყველაფერი გაგრძელდა მანამ. სანტიაგო ნასარს ერთი. აქაოდა. მხოლოდ მაშინ დაიძინებს. ოღონდ კი მაღაზიაში შესულიყვნენ და საკუთარი თვალით ენახათ. მერე უსიტყვოდ და აუჩქარებლად მოჰყვნენ ნახარშის სმას. ქალმაც მიუტანა ფუნჯი. მაგრამ პედრო ვიკარიომ მერე მითხრა და მართალიც იყო. ქორწილში კენტად დარჩენილებისთვის. უფრთხილდი ბეღურას!» _ მაგრამ ამაოდ. ლამის ზღაპრული ნიჭი ჰქონდა ჩაცმისა. მაგრამ პედრო ვიკარიომ წვერის მოსაპარსად თავისი დანა არჩია. ზოგს ისეთი რაღაცის ყიდვა უნდოდა. სხვანაირად ვერც კი წარმომიდგენიაო. ახალი საპარსი. მარია ალეხანდრინა სერვანტესის ჯადოქრული ყივილით თავგზა ჰქონდა არეული. _ მითხრა ქალმა. ყველაზე გულმოწყალე და დაუზარებელი ლოგინში. სანტიაგო ნასარი ჩვენთან ერთად იყო მარია ალეხანდრინა სერვანტესის დაწესებულებაში ღამის სამ საათამდე და ცოტა გვიანამდეც. თუკი სადმე ახლოს სანტიაგო ნასარი იყო. რომ საკუთარ თავს ვეღარა სცნობდნენ. მაგრამ კარს ღიას ტოვებდა და დერეფანში ფარნის ჩაქრობაც ავიწყდებოდა. შუქის ანთება არ დასჭირვებია. მართლა ელოდნენ თუ არა ძმები სანტიაგო ნასარს მოსაკლავად.

ასეთივე ტანსაცმელი მომიტანოს სუფთაო. ჩემმა ძმამ ლუის ენრიკემ. ექვსის ნახევარზე ვიქტორია გუსმანმა ბრძანება შეასრულა _ გააღვიძა ბატონი. სანტიაგო ნასარს ჩვენ უკანასკნელად ვხედავდით. ქალი ყოველნაირად ცდილობდა თავისი ქალიშვილი გადაერჩინა ახალგაზრდა ბატონის კლანჭებისაგან. შუშხუნებიც ვისროლეთ ბაღში. და სანტიაგო ნასარი თავისი სახლის უკანა კართან დაემშვიდობა მეგობარს. ეპისკოპოსის ჩამოსვლამდე ერთი საათი მაინც უნდა წავიძინოო. ერთხელ ერთმა მულატმა ქალმა ისე ნათლად შეიცნო საკუთარი თავი მეორე ქალში. რომ სახლში არავინ იქნებოდა. მაგრამ თავისი ქალიშვილი დივინა ფლორი კი არ გააგზავნა. რომელიც უკვე მაშინ გიტარაზე დახელოვნებული დამკვრელი იყო. სენეგალიდან ზანგი მონები მიჰყავდათ გასაყიდად და კარტახენა დე ინდიას ნავსადგურში შესვლისას ხომალდი ჩაიძირაო. მერე კი მარტოკა იჯდა სიბნელეში ქვრივი ქსიუსის დიდსა და ბედნიერ სახლში. ჩემმა ძმამ ბაზრის დუქანში მიგვიპატიჟა შემწვარ თევზზე. გამომშვიდობების ნიშნად ხელი დაგვიქნია. თუმცა მან ჯერ კიდევ არ იცოდა. ქვემოთ. საწოლ ოთახში ასული არც იქნებოდა. ჯერ არ წვიმდა. _ ბატონო! _ დაუძახა ქალმა. შეცვალა მისი ცხოვრება. ვიქტორია გუსმანი ქურაზე შემომდგარ ყავადანს დასჩერებოდა. რომ ანხელა ვიკარიოს ეფემერული ცოლქმრული ცხოვრება ორი საათის წინ დამთავრდა. დილის ოთხ საათზე ავსულიყავით გორაკზე და ქვრივ ქსიუსის სახლთან სერენადები გვემღერა ახალჯვარდაწერილებისათვის. მაგრამ სანტიაგო ნასარი უარზე დადგა. მე გამოვემშვიდობე ძმას. _ მითხრა მან. იგი კრისტო ბედოიასთან ერთად გაუყვა მდინარის ნაპირს. საკუთარ თავს რომ არაფერი უგავდათ და ზუსტად ისეთები იყვნენ. სანტიაგო ნასარმა ზღვაში მოკიაფე წერტილი დაგვანახვა და გვითხრა: ეს ერთი ზღვაში დამხრჩვალი კაცის მიუსაფარი სულია. დივინა ფლორმა ექვსის ნახევარზე გამაღვიძოს და. ჰორიზონტზე კი კარიბის ზღვის ფოსფორისებრი ხაზი გადაჭიმულიყო. არამედ თვითონ შევიდა სანტიაგო ნასარის საწოლ ოთახში ტილოს გაქათქათებული კოსტიუმით ხელში. სადაც უკვე იღვიძებდნენ და ვიდრე კუთხეში შეუხვევდა. სადაც ტიტებს შორის ხროვად მიყრილიყვნენ მულატი ქალების კატები და . ტყუპები თურმე სანტიაგო ნასარს ელოდნენ უკვე მოსაკლავად. მოგვიანებით შეხვედროდნენ ერთმანეთს ნავსადგურში. რომ ვიქტორია გუსმანს მათხოვარმა კლოტილდე არმენტას წერილი მოუტანა. ნეფე-დედოფალს სახელდახელოდ გამოუგონა სიმღერა ცოლქმრულ მზაკვრობაზე. რაც მთავარია. რომ ჭიშკართან ატლასის ბაფთებითა და სანთლის ყვავილებით მორთული ღია ავტომობილი იდგა. ჰაერიც გამჭვირვალე იყო. ის და კრისტო ბედოია შეთანხმდნენ. გორაკიდან რომ დავეშვით. მარია ალეხანდრინა სერვანტესმა კარი ჩაურაზავი დატოვა. ბოლოს და ბოლოს გოგოები ხვდებოდნენ. თან ისეთი უსუსური მიზეზი მოიშველია. როცა მან სამზარეულო გაიარა და ოთახში შევიდა. ცაზე მთვარე ეკიდა. სწორედ სანტიაგო ნასარს მოაფიქრდა. მაგრამ სახლიდან ჩამიჩუმი არ ისმოდა. ხევში. სასაფლაოზე ფუტუროები კიაფობდნენ აქა-იქ. ჩვენ რომ ასე ვერთობოდით. უფრო იქით მთვარის შუქს ჩაელურჯებინა ნაღვლიანი ჭაობები.აცმევდა. გვერდი აუარა ძველი ნავსადგურის ღარიბულ ქოხმახებს. აზრადაც არ მოგვსვლია. როგორიც არ იყვნენ საერთოდ. ფანჯრებთან მარტო სერენადები როდი ვიკმარეთ. გავიარე დერეფანი. ჩვენც აღარ გავჯიუტებულვართ. ბაიარდო სან რომანმა იგი მშობლებს მიჰგვარა სახლში ფეხით: არ უნდოდა მანქანის ძრავას ნაადრევად ემცნო ყველასათვის მისი უბედურება. ფიქრითაც კი ვერავინ იფიქრებდა. ცოტა მოგვიანებით დავლევო და სთხოვა. რომ საძაგელმა გემომ. თითქოს სარკიდან გადმოვედი». მაგრამ იმ ღამეს მარია ალეხანდრინამ სანტიაგო ნასარს დაუშალა უკანასკნელად დამტკბარიყო თავისი ჯადოქრული ხელოვნებით. გაღმა ბანანის ჭალები მოჩანდა. ძაღლები აყეფდნენ. რომ აქვითინდა. «მომეჩვენა. წავედით და თან წავიყვანეთ მუსიკოსები სერენადების სამღერლად. მით უმეტეს. სანტიაგო ნასარს სინდისი აწუხებსო. _ ყავა მალე იქნება! სანტიაგო ნასარმა ანიშნა. ამ მიზეზის მარტო გახსენებაზეც რომ უჩნდებოდა. მაგრამ პატრონმა დააშოშმინა ისინი სიბნელეში გასაღების ჩხარუნით.

საპირფარეშოში რომ შევედი». უკან მისდევდნენ ეკლესიის მსახურნი ზარის წკრიალით და ერთი-ორი თანაშემწე საკურთხევლით ხელში. პლასიდა ლინეროსთვის მეთქვა ერთი-ორი სიტყვა». სანტიანგო ნასარი სად არის. «უნდა გამიგოთ. _ მითხრა დამ. მაგრამ ზღურბლს გადავაბიჯე თუ არა. არ დავიჯერებდი. სამოქალაქო სამსახურმა იმტვრიოს-მეთქი თავი. როგორ მოვქცეულიყავი. «ნამდვილი ცეცხლი იყო». მაგრამ ძილს თავი ვერ წაართვა და მანამდე ეძინა. გავიფიქრე». _ იმ უკუღმართ დღეს ხომ ეპისკოპოსი მობრძანდებოდა». _ ბევრჯერ უთქვამს ჩემთვის. რომ დაკითხვისას ორივემ ცალ-ცალკე აღნიშნა იგი და გამოძიების ოქმშიც ასეა შეტანილი: «სანტიაგო ნასარი მკვდარია». რა უპასუხა. საბოლოოდ რომ გადასწუროდათ იმედიო. _ მითხრა მან. «ჩემი წერილი მღვდელ ამადორს ნამდვილად არ მიუღია-მეთქი. რომელიც ძილში მღეროდა. რომ ეპისკოპოსის შესახვედრად არც წასულა. _ ჯერ ვიფიქრე. მღვდელი ისეთ დღეში ჩავარდა. რომ სხვა რომ ვეღარაფერი მოიგონა. _ მითხრა მან. გასვლისას კართან წაიბორძიკა. კლოტილდე არმენტა მიამბობდა. მთვლემარე პაბლო ვიკარიო ჩემი ძმის შესვლისთანავე ფეხზე წამოხტა და დანა უჩვენა: _ სანტიაგო ნასარი უნდა მოვკლათ. ვიდრე ჩვენი მონაზონი და _ გზადაგზა რომ იცვამდა ტანზე _ არ შევარდა ოთახში საშინელი ყვირილით: _ სანტიაგო ნასარი მოკლეს! დანით მიყენებული ჭრილობები თითქოს თავისებური დასაწყისი იყო იმ უმოწყალო გაკვეთისა. _ მითხრა ჩემმა ძმამ. ჩემი ძმა კლოტილდე არმენტას მაღაზიაში შებანცალდა სიგარეტის საყიდლად. _ ვის მოუვიდოდა აზრად. ჩემს ძმას ეს სიტყვები არც ახსოვს. საპირფარეშოში შევიდა და კიდეც ჩამოეძინა იქ. ბუნდოვნად ახსოვდა ის შეხვედრა. მაგრამ ნავსადგურში წასასვლელად ვემზადებოდიო. როგორც ხანძრის დროს იციან. ისე ააგუგუნა ზარები. ცოტა მოგვიანებით. ტყუპებს შეეტყოთ. ოთახში შუქი არ ენთო. ჩემი ძმა ლუის ენრიკე სახლში სამზარეულოდან შებანცალდა. როცა დანაშაული მოხდა. საპირფარეშოში ჩემი მეორე და მარგოტი შევიდა და დიდის გაჭირვებით გადაათრია ძმა საწოლ ოთახში. როცა მღვდელმა ჩემს სახლს ჩაუარა. როდესაც ჩემი მეორე ძმა ხაიმე დილით ადგა სკოლაში წასასვლელად. ძმები ვიღაცას მოკლავენ და ისიც ღორის საკლავი დანითო». მაგრამ მაშინვე გასწორდა და ფეხარეული გავიდა ქუჩაში. მაგრამ მერე გადავწყვიტე. საპირფარეშოში წააწყდა ქვის იატაკზე პირქვე დამხობილ ლუის ენრიკეს. მერე თურმე იქაურობას ეპისკოპოსივით გადასახა პირჯვარი. _ მითხრა მან. როდესაც მღვდელი ამადორი განერიდა ამა ქვეყნის ამაოებათა ამაოებას ჩანაცრისფრებულ «კალაფელის ჯანმრთელობის სახლში». მაგრამ სამაგიეროდ აქამდე არ დავიწყებია ის კისრის მომწყვეტი ერთი ყლუპი. მათ დანახვაზე ძმებმა პირჯვარი გადაიწერეს. მაშინვე ქალის თბილი სუნთქვა მომელამუნა. სახლს რომ ჩავუვლიდი. სამზარეულოს კარს დედაჩემი მუდამ ღიას ტოვებდა.დაუკაკუნებლად შევაღე საძინებელი ოთახის კარი. ისე მთვრალი იყო. . მღვდელს გულიდან გადავარდა თავისი განზრახვა. «სიმართლე გითხრათ. «რომ გამეგონა. პედრო ვიკარიომ რომ შესთავაზა. მერე ჰკითხეს. _ გამომიტყდა: კლოტილდე არმენტას წერილიც მივიღე და სხვა საგანგაშო გაფრთხილებაც. რათა მამას არ გაეგო ჩვენი დაგვიანებული მოსვლა. «საათმა ხუთჯერ ჩამორეკა. მაგრამ რამდენიმე წლის მერე. ერთად დაგინახეთო. ავაზას თვალებმაც გაკვესეს და მეტი აღარაფერი მახსოვს. შუა მოედანზე მღვდელ ამადორს შეეფეთა. ჩემი მონაზონი და ისეთი ნაქეიფარი იყო. ვიდრე არ დაიგუგუნეს ზარებმა. რათა ეპისკოპოსს წირვა ჩაეტარებინა პირდაპირ ქუჩაში. რა ჩემი საქმეა. მაგრამ მოედანი რომ გადაჭრა. ჩემს ძმას არც ის ახსოვს. მღვდელი მთელი თავისი ბრწყინვალებით მიემართებოდა ნავსადგურისაკენ. არ ვიცოდი. სახლისკენ რომ მიდიოდა. სამაგიეროდ კლოტილდე არმენტა და ტყუპი ძმები ვიკარიოები ისე გააოცა თურმე მისმა პასუხმა. ღვინით გაბრუჟულ ლუის ენრიკეს ღრმა ძილში მოესმა ეპისკოპოსის გემის საყვირის გუგუნი. ნავსადგურში წასვლამდე. ისე უღირსი მოეჩვენა თავისი საქციელი.

მიცვალებული შუა ოთახში ესვენა ვიწრო რკინის საწოლზე. რომელსაც ყოველივეს აღნუსხვა და ჩაწერა ევალებოდა. მოგვიანებით პლასიდა ლინერომ ბრძანა.მღვდელმა კარმენ ამადორმა იძულებით რომ ჩაატარა ექიმ დიონისიო იგუარანის არყოფნის გამო. ძაღლებმაც იგრძნეს სიკვდილის სუნი და აფორიაქდნენ. იმ ხანებში კრისტო ბედოია სამედიცინო ინსტიტუტის სტუდენტი იყო. ასე რომ. სუნთქვა მაინც ჭირდა. ქირურგიას. მაინც მოითხოვა ბრძანების აღსრულება. და არდადეგებზე ჩამოსული სამედიცინო ინსტიტუტის პირველი კურსის სტუდენტი. _ ბინძური ძაღლები! _ იყვირა მან. რომელიც იქაური სკოლის შენობაში მოეწყო. მაგრამ საღამო ხანს ჭრილობებიდან ქარვისფერმა სითხემ გამოჟონა და ბუზებიც უმალ გაჩნდნენ. როგორიც სიმღერის დროს ჰქონდა ხოლმე. რომ იძულებული გახდნენ გაეტანათ ავეჯი. ერთი კვირის მერე რომ საფლავიდან ამოგვაღებინონ?» _ თქვა მან. თავისზე ჭკვიანს. იმანაც თავის მხრივ პოლკოვნიკს დაავალა. ალკალდმა განიზრახა. ალკალდი წინათ არმიის ოფიცერი იყო და სასამართლო კანონებისა არა გაეგებოდა რა. ბრიყვულიც რომ ყოფილიყო. გაუჩერებლად ყმუოდნენ იმ წუთიდან. _ ახლავე დახოცეთ! ბრძანება იმწამსვე შეასრულეს და სახლში კვლავ სიჩუმე დამკვიდრდა. მაშინ პოლკოვნიკი აპონტე მიხვდა. კერძოდ. ჩიტების გალიები და გვიმრის ქოთნები. განსაკუთრებით გვამის გაკვეთა უბნევდა თავგზას ალკალდს. თანაც ისეთი თვითდაჯერებული კაცი გახლდათ. საძინებელი ოთახებიდან და ახლომახლო სახლებიდანაც მოზიდეს ვენტილატორები. ეს იყო ნამდვილი სასაკლაო. _ მაგრამ რა მექნა. მიცვალებულისთვის თუნდ ერთხელ მაინც შეევლო თვალი. ბაზარში იყო ერთადერთი საყინულე და ისიც უვარგისი. მაგრამ შუადღისას. «თითქოს ხელმეორედ ვკლავდი მკვდარს». კრისტო ბედოიამ გადმოყრილი შიგნეული თავ-თავის ადგილზე დაალაგა და გვამს მაგარი ტილო შემოახვია. მაინც უნდა შეგესრულებინა». კაცმა არ იცის. გვამი გაეყინათ და ასე შეენახათ ექიმ დიონისიო იგუარანის დაბრუნებამდე. ამ დროს კი სასიკვდილოდ დაჭრილი სანტიაგო ნასარი ჯერ კიდევ იკრუნჩხებოდა სამზარეულოში. ნელ-ნელა მოედო მთელ სახეს თმის ძირებამდე. მაგრამ იმდენი მსურველი მოგროვდა. მღვდელს გაკვეთისას ეხმარებოდნენ: მეაფთიაქე. მთლად სიმართლე არა თქვა მღვდელმა. მღვდელი ამადორი ერთ დროს სალამანკაში სწავლობდა მედიცინას. პლასიდა ლინერომ პირველად თავის სიცოცხლეში ვერ მოთოკა თავი. «განა უფრო ცუდი არ იქნება. როცა მე სახლში შევედი. მაგრამ არაფრით არ დათანხმდა გაკვეთაში მიეღო მონაწილეობა _ სანტიაგო ნასარი ჩემი უახლოესი მეგობარი იყოო. გამოიქცნენ და გადარეულებივით შეცვივდნენ სახლში. ხმამაღლა მოთქვამდა დივინა ფლორი და კარის ურდულით იგერიებდა ძაღლებს. ალკალდის ბრძანებას ვერ გადავედი. თვითონ ალკალდმაც კარგად უწყოდა. რომ მღვდელ ამადორის მიერ ჩატარებული გაკვეთა იურიდიულად მიუღებელი იყო. _ მომეშველე! _ დამიყვირა გოგომ. გაკვეთა დაიწყეთო. ძაღლები სადმე მოშორებით გაგვეყვანა. ყოველთვის კეთილი სახე ახლა რაღაცნაირი მტრული გაუხდა და დედამაც ცხვირსახოცი გადააფარა. პირის გარშემო ლილისფერი ლაქა გაჩნდა და თითქოს ღრუბლის ჩრდილი დაეცა წყალსო. ვიდრე მიცვალებულს არ დავასაფლავებდით. როგორ. საიდან ან როგორ დაეწყო საქმე. პირდაპირ სასულიერო სემინარიაში გადავიდა. საიდანღაც . აქამდე გვამის გაფუჭებისა არ გვეშინოდა. ამ ბარბაროსის ბრძანება კი. ვიდრე მდიდრულ კუბოს გაუკეთებდნენ. მაგრამ კაცისოდენა საყინულე ვერსად იპოვეს. მაგრამ რა ექნა. ხელუხლებელ სახეზე იგივე გამომეტყველება ეხატა. _ მითხრა «კალაფელის სახლში» განმარტოებულმა ყოფილმა მღვდელმა. რომ სხვას. მაგრამ დიპლომის დაცვაზე არ გავიდა. არაფრით ჰკითხავდა. _ ლამის ნაწლავები დაუგლიჯონ! ძაღლები სადგომში ჩავკეტეთ. მაგრამ არც ამან უშველა. გამომძიებლის ჩამოსვლამდე თვითონვე ჩაეტარებინა წინასწარი გამოძიება. ცდა აღარ შეიძლებოდა და მღვდელ ამადორს უბრძანა. იმ უაზრო ორშაბათ დღეს პოლკოვნიკი აპონტე ტელეფონით დაუკავშირდა პროვინციის გუბერნატორს.

მღვდელ ამადორის მოხსენებითი ბარათი სავსებით მისაღები იყო და გამომძიებელმაც იგი საქმეში ჩააკერა როგორც საჭირო საბუთი. რადგან მისი სახლში დატოვება უკვე შეუძლებელი იყო. ასეთი მძიმე დღის მერე მარტოკას არაფრით არ დამეძინა და მარია ალეხანდრინა სერვანტესის სახლის კარს მივადექი. წვრილი ნაწლავები კი უამრავი დარტყმით დაექუცმაცებინათ. მღვდლის თანაშემწე სადღაც აორთქლდა. სიკვდილით დანდობილი ლამაზი სახე ისე დაემახინჯებინათ.მოიტანეს რამდენიმე ქირურგიული იარაღი და ასევე სხვადასხვა ხელობისათვის საჭირო ერთიორი ხელსაწყო. მაგრამ. უამრავი ჭრილობიდან შვიდი ჭრილობა სასიკვდილო იყო. სპირიტისტი კი ხომ იყო და იყო უკვე. _ მითხრა მღვდელმა ამადორმა. _ სანტიაგო ნასარს დიდი ხნის სიცოცხლე მაინც არ ეწერა». მკერდის არეში ორი ღრმა ჭრილობა ჰქონდა: ერთი _ მარჯვენა მხარეს. რომელიც თავის დროზე მართლა მკურნალობდა ჰეპატიტით დაავადებულ სანტიაგო ნასარს. ღვიძლის წინა ნაწილი შუაზე გაეჩეხა ორ უძლიერეს დარტყმას. მას ბრწყინვალე მომავალი ელოდაო. მღვდელს ერთი ხელის მოსმით ამოუგლეჯია დაფატრული შიგნეული და რომ ვეღარაფერი მოუხერხებია. ჯვალოს ტომარასავით ამოკერეს მახათითა და მსხვილი ძაფით და როდესაც ასე შეკოწიწებულს ვდებდით დალიანდაგებული აბრეშუმით ამოგებულ ძვირფას კუბოში. მოხდა კი პირიქით: იძულებული გავხდით განთიადისას დაგვესაფლავებინა. «ასე დიდხანს გაძლებს-მეთქი. მახსოვს. გაკვეთის ოქმის დასკვნით ნაწილში აღნიშნული იყო. მეორე ნეკნსქვემოთ და ფილტვიც გაესერა. გავიფიქრე». მარია ალეხანდრინა სერვანტესს ეღვიძა და რაკი სახლში უცხო არავინ ეგულებოდა. სანტიაგო ნასარი გამოირჩეოდა გონიერებით. ვერც იცნობდით. საცეკვაო მოედანზე კოცონები ენთო. ხეებზე დაკიდებული გამხმარი გოგრებიდან შუქი იღვრებოდა. მარჯვენა ხელისგული დანას ღრმად გადაესერა. ხელის მტევნებსა და წინა მხარზე ექვსი არც ისე ღრმა ჭრილობა ჰქონდა. ამის დანახვაზე სკოლის ფანჯარას აკრულ კანტიკუნტად შემორჩენილ მაყურებლებსაც კი გაქრობიათ ცნობისმოყვარეობის სურვილი. ექიმი დიონისიო იგუარანი. აღშფოთებული იგონებდა ამ გაკვეთას. ორი ღრმა ჭრილობა ჰორიზონტალურად გასდევდა მარჯვენა თეძოსა და მუცელზე. მესამე მალის გასწვრივ და მარჯვენა თირკმელი მთლიანად გაეხვრიტათ. ნახევარი თავის ქალა ტრეპანაციის დროს მთლად დაეჩეხათ. მღვდელმა ამადორმა აღნიშნა. მსხვილი ნაწლავის არეში ექვსი შედარებით მსუბუქი ჭრილობა ჰქონდა. ზურგში მხოლოდ ერთხელ ჩაურტყამთ დანა ქვემოდან. ჩაკეტილი დამხვდა. ცარიელი. თუ სათვალავში არ მივიღებთ გაკვეთის დროს გაჩენილ ახალ ჭრილობებს. ამ გაკვეთის შემდეგ ვეგეტარიანელი გახდა. ეს დაავადება განვითარებულა ჰეპატიტის ცუდი მკურნალობის შედეგადო. პირდაპირ ნარეცხების ქვაბში ჩაუყრია. როგორც სჩვეოდა ალიონზე. თენდებოდა ნაღვლიანი სამშაბათი დღე. «მაშასადამე. რომ ტროპიკებში მცხოვრებლებს ღვიძლი ოდნავ უფრო გადიდებული გვაქვს. რომელიც ოდესღაც თავად გახლდათ არაერთი სისხლიანი საქმის წამომწყები. მეორე _ მარცხენა იღლიასთან ახლოს. ტვინის მასა სამოცი გრამით აღემატებოდა ინგლისელი კაცის ტვინს. ოქმის ბოლო აბზაცში მღვდელს მოხსენიებული ჰქონდა ღვიძლის ჰიპერტროფია და ასკვნიდა. «მაგ ყეყეჩს მღვდლობის მეტი არაფერი შეეძლო. მუცლის ღრუ სისხლით იყო ავსებული. _ მითხრა მღვდელმა. რომ სიკვდილი გამოუწვევია დიდი რაოდენობით სისხლის დაკარგვას და შვიდ საბედისწერო ჭრილობას. ჩემდა გასაოცრად. ოქმში ასე ჩაეწერათ: «ჯვარცმულ ქრისტეს სტიგმასავით». გამოშიგნული გვამი ნაჭრებითა და ჩაუმქრალი კირით ამოავსეს. სრულიად სხვა მიცვალებული დაგვიბრუნეს. ვერაფრით დავაჯერე. ხოლო სიბინძურეში _ საჭმლის ნარჩენებსა და ფეკალიაში _ იპოვეს ოქროს მედალიონი. მთლად . კოცონებზე შემოდგმულ ქვაბებს ორთქლი ასდიოდა: მულატი ქალები შავად ღებავდნენ თავიანთ საგარეო კაბებს. ლამის ხელში ჩაგვშლოდა გვამი. კუჭის არეში ოთხი ჭრილობიდან ერთი ღრმად. რომელიც ოთხი წლისას გადაუყლაპავს თურმე. კუჭქვეშა ჯირკვალს მისწვდენოდა. ვიდრე გალისიელებს». ხოლო ბევრის მნახველი პოლკოვნიკი აპონტე.

ძმებ ვიკარიოებსაც კი მისწვდათ ციხის საკანში. პედრო ვიკარიომ კუჭში გამხსნელი წამლები მოითხოვა და სტერილური სახვევი ძველის გამოსაცვლელად. შესაძლოა ძმებმა ვიკარიოებმაც გაიზიარეს ეს აზრი. მიხვდნენ. არაქათგამოცლილ პედრო ვიკარიოს წოლა აღარ შეეძლო. საღამოს ექვს საათზე. მაინც ვერ მოვიშორე ეს სუნი». _ მითხრა პედრო ვიკარიომ. უცებ ვიღაცის თითებმა აჩქარებით გამიხსნა კვართის ღილები. _ თქვა მან. მაგრამ ქალი უცებ შეჩერდა. სახიდან. ღორის ხორცი და დახვავებული ხუთი კაცის სამყოფი ბანანი და ბოსტნეული. ვიდრე რამეს მოიფიქრებდა. საკანი სამი მეტრი სიგრძისა იყო. დადნობას აღარაფერი უკლდათ. იმ დღეს ყველას ასდიოდა სანტიანგო ნასარის სუნი. საკანში იდგა მოსასაქმებელი კასრი. პედრო ვიკარიოს დაუჟინია. შემდეგში უკვე ხანდაზმული პაბლო ვიკარიო ცდილობდა ჩემთვის აეხსნა თავისი განცდები იმ უსასრულოდ გრძელ დღეს და უბრალოდ მითხრა: «თითქოს ორმაგად ვფხიზლობდით». რომ საკანში ყოფნისას ძმებს ყველაზე მეტად უძილობა აწუხებდათ. მეც ჩემებურად ატირებული უსიტყვოდ მივუწექი ტანგაუხდელი. საკანი თვით პოლკოვნიკ აპონტეს უშუალო მითითებით მოაწყვეს. _ ვიფიქრე. რომ სუნის გამო შფოთვამ მეორე ადგილზე გადაინაცვლა. ხან ბინძურად. ჩემი ძმა ლუის ენრიკეც ამ აზრისა იყო: ერთხელ მუსიკოსებთან ჩხუბისათვის ამ საკანში ჩაამწყვდიეს და ახსოვს. მოხარშული დედალი. არაბების მხრიდან საფრთხე რომ აღარ ემუქრებოდათ. ცხაურიანი სარკმელი თითქმის ჭერში გაეჭრათ. საპნითა და ღრუბლით სისხლი ჩამოიბანეს ხელებიდან. რაც მოუტანეს. ვითომ ვიღაც ქალი შემოვიდა ოთახში ბავშვით ხელში. ნუთუ მთელი ცხოვრება ვერ დავიძინებო. «რამდენი არ ვიბანე საპნითა და ღრუბლით. უზომო ჭამა მისთვის გულის მოოხების ერთადერთი საშუალება იყო და არასოდეს მინახავს დიდად დანაღვლიანებული ამ საქმიანობისას. ტყუპებს სამი ღამე არ სძინებიათ და არც ეწერათ გამოძინება. მერე კვართებიც გარეცხეს. ხანაც თავხედურად». რადგან კარგად ვიცნობდი ამის მთქმელს. მაგრამ მერე და მერე მთელი დღის განმავლობაში ისეთი მძიმე წუთები გადაიტანა. მან მითხრა: «სულ ასე ღეჭავს ყეყეჩი თხუნელასავით. როგორ ვეფლობოდი მისი სინაზისა და სიტკბოების მომნიჭებელ ქვიშაში. ორჯერ მაინც დაცალეს . მივხვდი.დედიშობილას თურქულად მოერთხა ფეხი თავის სადედოფლო საწოლზე. დამესიზმრა. მაგრამ ასევე არ შეეძლო ფეხზე წამოდგომაც. _ მითხრა მან და მეც დავიჯერე. «სითხისაგან ვიცლებოდი. წყალი ბლომად მოითხოვეს. დოქი და ჭილოფგადაფარებული ორი ქვის ტახტი. როცა დილის რვა საათზე. მომესმა ჩემს ზურგს უკან მიმალული სიყვარულის მხეცის სუნთქვაც და ვიგრძენი. პაბლო ვიკარიომ ცოტა მაინც წაიხემსა. სტომაქში დატრიალებული ტკივილი ლამის ყელამდე სწვდებოდა. ბავშვი ყბას არ აჩერებდა და ნახევრად დაუღეჭავი სიმინდის მარცვლები კაბის კალთაზე სცვიოდა ქალს. «თერთმეტი თვე არ მძინებია». მარტო მე კი არა. _ არ შემიძლია. _ მითხრა პაბლო ვიკარიომ. მხოლოდ ეს იყო _ მოუშორებელი სუნი აწუხებდათ. ალკალდმა გულმოწყალედ დართო ნება. მასთან მულატი ქალი შეეშვათ. მაგრამ ძილი მაინც არ მიეკარათ. ჭამითაც ვერაფერს ჭამდა. სადაც ალკალდმა ჩაამწყვდია ისინი დროებით. სადღაც შორს ჩაახველა და გაქრა ჩემი ცხოვრებიდან. ნამდვილად თურქებმა მოგვიწყვეს-მეთქი ეს საქმე». ტყუპები კმაყოფილი იყვნენ. კვლავ დანაშაულს სჩადიოდნენ. პოლკოვნიკი ირწმუნებოდა: არ არსებობს ამ საკანივით ჰუმანური ადგილიო. მის წინ ბაბილონის კოშკივით აღმართულიყო ნაირ-ნაირი კერძით სავსე ლანგარი: ხბოს კატლეტები. რადგან ჩათვლემდნენ თუ არა. ვიდრე სანტიაგო ნასარის გვამს იკვლევდნენ. მაგრამ თხუთმეტი წუთის მერე ღებინება დაეწყო და კუჭიც აეშალა. როგორც იქნა. დილით მან ორჯერაც კი მოშარდა. სხეულის დანაკუწებაც არგუნა სასტიკმა ბედისწერამ. მოვალეობა რომ აღასრულეს. მაშინვე ეჩვენებოდათ. ვისაც ოცი წლის ბედნიერი ცხოვრების ფასად მარტო სიკვდილი კი არა. ჩემი ძმა მოწამლესო. ალკალდი სასწრაფოდ გამოიძახეს. ხელ-პირის დასაბანი თასი. ვეღარ შარდავდა და სასოწარკვეთილი ფიქრობდა. თავიდან არ მშორდებოდა ფიქრი სანტიაგო ნასარზე. დღის ორ საათზე ისეთი გაგანია სიცხე იდგა. _ მისი სუნი აგდის.

_ ასე ამბობდა ალკალდი. სწორედ აქ ნახა ალკალდმა იგი: ჩაცუცქულიყო უკარო ჯიხურში და ბადრაგს თოფი მიეშვირა მისთვის. შვილები _ ესპანურად. ბევრნი იატაკზე ისხდნენ და მოთქვამდნენ. ვიდრე ბედი სწყალობდათ. სოფლური სული და შური ეძიათ იმ სიკვდილისათვის. სანტიაგო ნასარის დასაფლავების დღე გადავიტანეთ _ არ შეგვიმჩნევია. მათი ერთადერთი და ავადმყოფური გატაცება ბანქოს თამაში იყო. მაგრამ ეს აზრი მეტისმეტად ქარაფშუტული ჩანდა. საუკუნის დასაწყისში არაბთა მშვიდობიანი თემები კარიბის სანაპიროს ყველაზე შორეულსა და მწირ ადგილებში ჩამოსახლდნენ. პატიმარმა მარტო წყალი დალია და ჭამითაც მხოლოდ დედამისის დამზადებული კერძი შეჭამაო. ამჯერად _ ყოველ შემთხვევაში. ვაჭრობდნენ ჭრელჭრული ქსოვილებითა და ათასნაირი ნივთებით. ეს აზრი მაშინვე უკუაგდეს. პოლკოვნიკი აპონტე ისე შეაშინა პატარა ქალაქში დარხეულმა ხმებმა. მაგრამ რაც შეეხება მესამე თაობას. არც ის უფიქრია არავის. ტყუპი შეაშინა ქუჩებში მოდებულმა მღელვარებამ. საიდანაც შემდეგში გამომძიებელმა ძმები რიოაჩას პანოპტიკუმში გადააგზავნა. როგორ წავიდნენ ვიკარიოები. და მაინც ალკალდი ისე შეაშფოთა ამ ამბავმა. მათ ხომ ქვეყნიერებისათვის არაერთი მკვლელი მოუვლენიათ. როდესაც ალკალდმა პურისიმა ვიკარიო სამშაბათ დილას. პოლკოვნიკ აპონტეს წინადადებით ვიკარიოების მთელი ოჯახი _ უფროსი ქალიშვილებიც თავთავიანთ ქმრებიანად _ გაეცალა აქაურობას. მაგრამ ძმები ვიკარიოების გარდა საწამლავზე ფიქრი არც არავის გაჰკარებია. რატომღაც ყველას ეგონა. რაშიც ყველანი ვიყავით დამნაშავენი. სწორედ ამ დღეში იყვნენ ისინი. ისინი კათოლიკეები იყვნენ _ მეგობრული ურთიერთობა ჰქონდათ ერთმანეთთან. ხოლო მის ტყუპისცალს გამოადენინეს სნებისგან გაფერადებული ნაკადული. რითაც პაბლო ვიკარიოს შეუჩერეს თავისი ქოლერინა. არც იყო გასაკვირი. ისინი დროებით უნდა გასცლოდნენ ქალაქს. ისინი ხომ. წასვლისას პურა ვიკარიომ თავის შინმობრუნებულ ქალიშვილს ჩალურჯებული სახე თავსაფრით დაუფარა და ბრდღვიალა . მაგრამ შურისძიების სურვილი არც ერთს არ ეტყობოდა. ამ ერთხელ მაინც _ სწორი გადაწყვეტილება მიიღო. მერე საკანში ნავთიან ბოთლს შეაგდებდნენ და ძმებს ამობუგავდნენ. წარმოუდგენელი იყო. გამომძიებლის ჩამოსვლამდე პატიმრები გაძლიერებული ბადრაგის თანხლებით მიეყვანათ მის სახლში. თავშავა. რომ ყოველ არაბულ ოჯახს ეწვია. ამრიგად. ვიდრე მღელვარება არ ჩაქრებოდა. თითქმის ყველა არაბულ ოჯახში იხილა მან მწუხარება და შეშფოთება. თავიანთი დიდებით რომ სარგებლობდნენ და განუსჯელად უსწორდებოდნენ მეტოქეებს დუქნებსა თუ ბარებში. ყარაულმა პაბლო ვიკარიო ექვსჯერ წაიყვანა საალკალდოს ფეხსალაგში. პატიმარს ისე წყალივით გასდიოდა უკნიდან. ეს დიალექტი მათ დიდი ხნის წინ ჩამოჰყვათ სამშობლოდან და მეორე თაობამდე შეინარჩუნეს. სწორედ სუსემე აბდალას _ ამ ასი წლის მატრიარქის _ რჩევით დაამზადეს სამკურნალო მცენარეების ნაყენი. ჩვენც კი _ ვისაც თვალი არ მოგვიხუჭავს და ის საშინელი დღე. ესეც არ იყოს. ისე გაიპარნენ. მისმა გამოჯანმრთელებულმა ძმამ კი პირველი სიზმარი ნახა სინდისის ქენჯნის გარეშე. რომ პლასიდა ლინეროს ოჯახიდან ვინმე იძიებდა შურს. ამის შემდეგ პედრო ვიკარიო სულ თვლემდა. მაგრამ როგორც კი დაადგინეს. მაგრამ ვიკარიოები აღარც აღარასოდეს დაბრუნებულან. მხოლოდ მშობლები ლაპარაკობდნენ არაბულად. ძალაუფლებიანი და მებრძოლი ხალხი იყო. მღელვარებამ დილით. ალიონზე მიიყვანა შვილებთან გამოსამშვიდობებლად. აქაურ არაბებს რომ შური ეძიათ. არავის დაუნახავს.მოსასაქმებელი კასრი. ასევე თავ-თავიანთთვის მოჰყავდათ ხორბალი. არაბები დაღამებას დაელოდებოდნენ. შრომა უყვარდათ და მხოლოდ თავისიანებზე ქორწინდებოდნენ. სანტიაგო ნასარის გამოკლებით. მკვლელობის ჩადენისთანავე ამოხეთქა ცხელ გულზე და თვით დამნაშავეებიც ვარაუდობდნენ. ასაკოვანი არაბები ჯერ კიდევ არაბული ენის მდაბიურ. რომ წინასწარგანზრახული მოწამვლის არდაჯერება ნამდვილად უვიცობა იქნებოდა. რაიმეს შეეცვალა არაბთა მშვიდი. რომ ბრძანა. საკურთხევლები სამგლოვიაროდ მოერთოთ. ბადრიჯანი და თავ-თავიანთ ეზოებში ამრავლებდნენ ცხვარს. ხალხურ დიალექტზე ლაპარაკობდნენ. რომ მხოლოდ ცემას აკმარებდნენ.

მაშინ გვერდითი კარი შეტეხეს და დაბნელებული მთვარის მილეულ შუქზე გაიგნეს გზა ოთახებში. რომ ბაიარდო სან რომანი არავის გახსენებია მთვარის დაბნელებამდე.. «საბრალო ბაიარდო» _ ასე იგონებდნენ მას წლების მანძილზე. შუქი მხოლოდ საწოლ ოთახში ენთო. როგორ შევიდნენ პარტიზანების მიერ დაკავებულ ტერიტორიაზე. დამაც. ერთ დღეს კი ის და მისი ბადრაგი ისე გაიტაცა კახპებზე სიმღერამ.. _ მაგრამ ერთადერთი კაცი. სავსეც ბევრი იდგა საწოლთან. რომ ვერც კი შეამჩნიეს. აქაოდა. უმეტესობის აზრით. _ მიამბობდა ალკალდი. პატიმრობიდან განთავისუფლების მერე ტყუპები რიოაჩაში. ტრაგედიის სხვა მონაწილეებმა ღირსეულად და განსაკუთრებული დიდებულებითაც კი აღასრულეს ბედისწერით ნარგუნები მოვალეობა. პონსიო ვიკარიო. მაგრამ პედრო ვიკარიომ უარი თქვა აღსარებაზე და ძმაც დაარწმუნა. თავის იდუმალ შეყვარებულს დასტირისო. ყველას დასანახად გაგვატარეთ ქალაქშიო. «ალკოჰოლური მოწამვლის უკიდურეს ზღვარზე იმყოფებოდა». პაბლო ვიკარიომ მამის სახელოსნოში ოქრომჭედლობა შეისწავლა და ჩინებული ოსტატიც დადგა. . ქალები სატვირთო გემს ჩამოჰყვნენ _ თმაგაშლილებს ყოველი შემთხვევისთვის თავით ფეხამდე შავები ემოსათ. ჩემს ყოფილ სახლს რაღაც მანათობელი ჩიტი დაფრენს. მაინც ბაიარდო სან რომანი იყო. ალკალდმა შუბლში შემოირტყა ხელი: არა. პირველად რომ დასცინოდნენ. პედრო ვიკარიომ უსიყვარულოდ და უსაქმოდ გაატარა სამი წელიწადი. დღისით-მზისით. _ სულ გადამავიწყდა ის საბრალო კაცი! პოლკოვნიკი პატრულის თანხლებით ავიდა გორაკზე. მას მერე ამ ბადრაგზე არავის არაფერი სმენია. მთელ ამ ამბავში ყველაზე მეტად დაზარალდა ერთი კაცი და ეს დაზარალებული. გემიდან გადმოსვლისთანავე ფეხსაცმელი გაიძრეს და ფეხშიშველი გაემართნენ გორაკისაკენ.წითლებში გამოაწყო. _ მითხრა ექიმმა დიონისიო იგუარანმა. ნურც ჩემი გათახსირებული ვეტერანი მამილო. თუმცა ისიც უნდა ითქვას. რომ უარი თქვეს თავიანთი ოჯახივით ღამით გადაყვანაზე. რიოაჩაში მათი გადაგზავნის დღეს ორივენი საბოლოოდ ისე დამშვიდებული და დარწმუნებული იყვნენ თავიანთ სიმართლეში. მერე კვლავ არმიაში დაბრუნდა და უფროსი სერჟანტის წოდებას მიაღწია.. მგონი. _ სანტიაგო ნასარსაც სამაგიერო მიეზღო ოჯახის შერცხვენისათვის. პირიქით. იატაკზე ცარიელი ბოთლები ეყარა. თავის მაგიერ ცოლი გააგზავნა. ალიონზე _ ჭრელჭრულ შარვალსა და აბრეშუმის ხალათში გამოწყობილი. მოითხოვეს. სახლის წინ ღია ავტომობილი იდგა. ვინც ყველაფერი დაკარგა. გენერალმა პირდაპირ გაიგო ვაჟიშვილის ნათქვამი. თმას იგლეჯდნენ და ისე გაჰკიოდნენ. ჩემი ცოლის სულია და თავისი ქონების დაბრუნებას ითხოვსო. თან გააყოლა ორივე ქალიშვილი და ორიც გადამწიფებული ქალი _ თავისი დები. იქნებ ბაიარდოს რაიმე უბედურება შეემთხვაო. მოსანანიებელი არაფერი გვჭირსო. ძმებმა ვიკარიოებმა დაამტკიცეს. რიოაჩაში გაემგზავრა პრუდენსია კოტესიც. ასევე წასვლამდე სთხოვა მღვდელს. მალე აღიდგინა სახელი. მანაურედან ერთი დღის სავალზე დასახლდნენ. მართალია. ქსიუს მოჩვენებას არ ჩაუგდია იგი საგონებელში! _ ეშმაკმა დალახვროს! _ შეჰყვირა მან. ანუ ერთადერთი მსხვერპლი. მალე მიიცვალა. მიაბიჯებდნენ მზით გახურებულ ქვიშაზე. პურა ვიკარიომ რომ იხილა სამშაბათს. ბაიარდო სან რომანი საწოლზე უგრძნობლად იწვა ისევე ჩაცმული.. _ მითხრა ანხელა ვიკარიომ. ოღონდ ამჯერად ფეხშიშველი იყო. რათა პაბლო ვიკარიოს ცოლი გამხდარიყო. რომელიც სასწრაფოდ გაჩნდა იქ. «თითქოს ყველაფერი წყალქვეშ იყო ამ სახლში». მამა. არავინ იფიქროს. საჭმელი კი არსად ჩანდა. ბაიარდო სან რომანი იყო. «სულიერ ტანჯვას ვერ გაუძლო». ძმები მარტონი დარჩნენ. ჩემს შვილებს ციხეში აღსარება ჩამოართვიო. რომელიც ტრაგედიიდან მომდევნო შაბათ დღეს მოხდა: ქვრივმა ქსიუსმა ალკალდს უთხრა. რომ ნამდვილი მამაკაცები არიან. ალკალდმა გენერალ პეტრონიო სან რომანს მღელვარებით სავსე დეპეშა გაუგზავნა: სიტყვასიტყვით შეუთვალა ეს ბოლო წინადადებაც. ეტყობა. მაგრამ დაძახებაზე არავინ გამოპასუხებიათ. მანაურეში კი მათი ოჯახი ცხოვრობდა. _ ნურავინ მეტენებით. მაგრამ ერთი-ორი საათის მერე ბაიარდო სან რომანი გონზე მოვიდა და ყველანი უშვერი სიტყვებით გაყარა გარეთ.

ავტომობილის პატრონზე კი წლების მანძილზე არავის არაფერი სმენია. რა დავკარგეთ! ბაიარდო სან რომანი კი კვლავ უგონოდ იყო მთვრალი. ოცდასამი წლის მერე. შენ გვიშველე! _ შეჰყვირა მან. ექვსსარკიანი უზარმაზარი სასადილო კარადა. რამ ჩამოიყვანა მათი ვაჟიშვილი. _ რაც დარჩათ აქაურებს ამ კაცის მოსაგონრად. მართლაც. რომელიც ქორწინების პირველ ღამეს დედამ გაუგზავნა ქალიშვილს მისივე თხოვნით. ერთი შეხედვით სრულიად უმიზეზოდ.რომ ეს კივილი უფრო სიხარულისას ჰგავდა. პოლკოვნიკი ლასარო აპონტე დასცინოდა ქვრივს. მე მათ მაგდალენა ოლივერის სახლის აივნიდან ვადევნებდი თვალს და მახსოვს. არდადეგებზე მე და ჩემი ძმები ღამღამობით ნაქეიფრები ავდიოდით გორაკზე. იმას მაინც უვარდებოდა. ვინმეს არ დაედანაშაულებინა ფორმალური მხარის დარღვევაშიო. სახლმაც ნელ-ნელა იწყო ნგრევა _ ჭიშკართან მდგარი ავტომობილი დაიშალა და მხოლოდ ნაწვიმარი და დაჟანგული ძრავაღა დარჩა. _ და მერე ააწყვეს. იოლანდა ქსიუსის სული გამოეცხადა და პირადად ამცნო: სწორედ მე მიმაქვს ჩემს იმქვეყნიურ სახლში ჩემი ამქვეყნიური ბედნიერების ნივთებიო. მაგრამ ისე მოკლე და აბდაუბდა იყო. ვერაფრით გაეგოთ. მიწას მიხვეტავდა და კვალს ტოვებდა. ეს ჩანთა იყო ერთადერთი კვალი. ოქმში შეეტანათ მისი ჩვენება. სადაც მხოლოდ ხუთი საათი გაატარა. _ გორაკიდან ნავსადგურამდე. დაქალებმა რომ ასწავლეს ქმრის გასაცურებლად. ნამდვილად ჩემს ცოლს მიაქვს თავისი კუთვნილი ნივთებიო. ამ მივარდნილ ქალაქში. ჰამაკიდან გადმოვარდნილი მარჯვენა ხელი ისე დასთრევდა მიწაზე. თვითონ ანხელა ვიკარიომ მიამბო ყველა იმ თვალთმაქცობაზე. რომელიც არასოდეს ენახა?! . პოლკოვნიკმა ლასარო აპონტემ ქალები გორაკამდე მიაცილა. უკან მოტირალთა მთელი დასტა მისდევდა. რომ მიტოვებულ ოთახებში ნელ-ნელა ქრებოდა ძვირფასი ნივთები. როდესაც მხოლოდ ერთხელ შევეცადე ბაიარდო სან რომანს გამოვლაპარაკებოდი. აღარსად იყო კაცისოდენა სარკეებიანი. შევდიოდით სახლში. ჩანთისთვის დიდად არ მიგვიქცევია ყურადღება. მაგრამ ერთხელ ღამით მაინც გადაწყვიტა სპირიტული სეანსი ჩაეტარებინა. როდესაც ამ ქალაქში დავბრუნდი ჩემი ქრონიკისათვის საჭირო საბოლოო მასალის მოსაძიებლად. მართალია. რომელიც ასე დადიოდა ხოლმე სასწრაფო გამოძახებაზე. დავივლიდით ოთახებს და ყოველ შემოვლაზე ვამჩნევდით. სწორედ ეს კვალი იყო ერთადერთი რამ. მტრულად შემხვდა და სასტიკი უარი განმიცხადა გაენდო ჩემთვის თუნდაც სულ უმნიშვნელო წვრილმანიც. ასე მხოლოდ მაშინ წუხან და მოთქვამენ. ერთხელაც თვალში მოგვხვდა ის ჩანთა. _ ღმერთო. წლების მერე. ოთახებში ნივთები მაინც ნელ-ნელა იკარგებოდა. მსხვერპლის მოსაგონრად. მაგდალენა ოლივერს ეგონა. რომ გეგონებოდა. ბოლო წუთებში შეაკოწიწეს მხოლოდ იმიტომ. თუმცა დედამისი წამდაუწუმ უსწორებდა ხელს. თუმცა პოლკოვნიკ ლასარო აპონტეს ბრძანებით სახლს უთვალთვალებდნენ. _ აფსუს. რომელთა ნამდვილი დანიშნულება მოგვიანებით გავიგე. გავიფიქრე. რომ ცოცხალი არავის ეგონა. ზეწარი გადააფარა და ისე გამოიყვანა სახლიდან. მოკვდაო. მუნიციპალიტეტის ორმა თანამშრომელმა ბაიარდო სან რომანი სარებზე გამობმულ ჰამაკში ჩააწვინა. ცოტა მოგვიანებით ისინი მოინახულა ჯორზე ამხედრებულმა ექიმმა დიონისიო იგუარანმა. აღარსად დამხვდა იოლანდა ქსიუსის ბედნიერების მისხალიც კი. როცა სურთ უფრო დიდი სირცხვილი დაფარონ-მეთქი. ოდნავ რომ აგრილდა და ამოდენა პაპანაქების შემდეგ სულის მოთქმა შეიძლებოდა. პირველ ხანებში ქვრივ კაცს უხაროდა. სახლისთვის ხელი არ უხლიათ. შიგ ჩვეულებრივი რაღაცები ეწყო _ ქალის ჰიგიენისა და სილამაზისთვის საჭირო ნივთები. რომ ცოლად ეთხოვა ქალი. რომელიც მომპოსის კანტორის ხელოსნებმა დაშლილი შეიტანეს სახლში. რომელიც ანხელა ვიკარიომ დატოვა ამ სახლში _ თავის ყოფილ ოჯახში. ბაიარდო სან რომანის მშობლებმაც ჩვენზე მეტი როდი იცოდნენ ამ საქმისა. _ რადგან კარში არ შეეტია. ნუთუ მხოლოდ იმიტომ ჩამოვიდა. იქნებ რამე გამოვარკვიოო. რომელიც ოდნავ მაინც მოჰფენდა შუქს მის მონაწილეობას დატრიალებულ ტრაგედიაში.

ანხელა ჩვეულებრივად შემხვდა. როცა ჯერ კიდევ ბევრი რამ გაურკვეველი იყო ჩემთვის. _ ვარიების მოყვარული ქორი. _ შემთხვევით მოვხვდი ინდიელთა იმ სოფელში. ამ დროს თურმე ტალღები გადმოდიან ნაპირებიდან. თვითონ ქალიშვილმა შეუშალა ხელი. როცა ენციკლოპედიებსა და სამედიცინო წიგნებს ვყიდდი გუახიროს სოფლებში. ყველაზე მეტად გამაოცა საკუთარი ცხოვრების მისეულმა შეფასებამ. თმაში მოყვითალო ჭაღარა გარეოდა. დაბრძენებულიყო. ბერიქალი ყოველნაირად შეეცადა ქალიშვილი ცოცხლად დაემარხა. რომ ცხოვრება ბოლოს და ბოლოს ემსგავსება სუსტ ლიტერატურულ ნაწარმოებს. «შენი შტერი ბიძაშვილი» _ ასე იხსენიებდა ჩემთან სანტიაგო ნასარი ანხელას. შუადღის პაპანაქება იდგა. იმ სოფლის მიწებს. კარიბის ზღვის მლაშე ტალღები ფარავდა პერიოდულად და დედამისსაც განზრახული ჰქონდა. არავის უნახავს ისინი ერთად არც სახლში და არც მოფარებულში. ფეხსალაგები ივსება და იქიდან ათასი სიბინძურე ჟონავს. თავთან გალია ეკიდა და გალიაში დაუღალავად გალობდა იადონი. ხელისგულივით გადაშლილი ეზო აქვთ. შეკითხვებზე გონივრულად და იუმორითაც მაძლევდა პასუხს. მამამისივით მარტო დადიოდა მთებში და ულმობლად გლეჯდა . გზად ხშირად შეივლიდა ხოლმე ანხელა ვიკარიოსთან სალაპარაკოდ. წლების მერე. ვინც კი მოისურვებდა. _ მეტყოდა ხოლმე ჩემი მონაზონი და. დილდილაობით საწოლ ოთახებში კი თევზებიც დახტიანო. დაზგაზე შესანიშნავად ქარგავს და სწორედ ამ ხელობის წყალობით მიაღწია დავიწყებასო. ყველა ერთხმად აღიარებდა. ერთადერთი მათი სადარდებელი კარიბის ზღვის მოქცევაა. არ მინდოდა დამეჯერებინა. სწორედ აქ დაემარხა თავისი ქალიშვილი ცოცხლად. ოცი წლისა რომ აიძულეს უსიყვარულოდ გათხოვილიყო. ანხელა და სანტიაგო ნასარი ხომ ორ სხვადასხვა სამყაროს ეკუთვნოდნენ. არ მჯეროდა. «ბიძაშვილმა მოგიკითხა». რომ ასე იდეალურად მოჩარჩოებულ ფანჯარაში დანახული ქალი სწორედ ის იყო. ჩემს წარმოსახვაში რომ მყავდა წარმოდგენილი. მეორე და _ მარგოტიც დადიოდა ანხელასთან პირველ ხანებში და ამბები მოჰქონდათ ხოლმე ჩემთან: კარგი სახლი იყიდეს. ეს ქალი გახლდათ ანხელა ვიკარიო იმ ტრაგედიიდან ოცდასამი წლის მერე. ჩემი მონაზონი და ერთხანს კარდაკარ დადიოდა გუახიროს ჩრდილოეთის სოფელ-ქალაქებში. მაგრამ არ გამოუვიდა. ანხელა ვიკარიოს არად აგდებდა. ასე იყო თუ ისე. როგორც მხვდებოდა ხოლმე წინათ შორეულ ბიძაშვილს. ოღონდ შინაგანად აღარაფერი ჰქონდა იმ ქალიშვილისა. ანხელა ვიკარიო არასოდეს ცდილა თავისი ავბედითი წარსული საიდუმლოდ შეენახა. როგორც მოჩვენებას. პირიქით. მაგრამ სამაგიეროდ არასოდეს უთქვამს და დღემდე არც არავინ იცის. რომ მისი შემრცხვენელი სანტიაგო ნასარი იყო. ვისაც კი იმ ხანებში ანხელა ვიკარიო ენახა. ასევე არ მინდოდა მერწმუნა.სამაგიეროდ ანხელა ვიკარიოს ამბებს ვიგებდი ხშირად და სწორედ ამ ამბებმა შთამაგონა შემექმნა ერთგვარად იდეალიზებული სახე. თანაც სანტიაგო ნასარი იყო _ როგორც მაშინ ვეძახდით. როცა ჯერ კიდევ ვცდილობდი ბოლომდე შემეცნო საკუთარი თავი. პირიქით. ყველას დაწვრილებით უყვებოდა თავის ამბავს. რამდენიმე წუთის მერე ისე დაბერებული აღარ მეჩვენებოდა. როგორც პირველი შეხვედრისას მომეჩვენა. როგორიც მახსოვდა. თალხი ემოსა. სინამდვილეში ვის მიუძღოდა ბრალი მის შერცხვენაში ან როდის და რანაირად მოხდა ის ამბავი. რომ ჩემ წინ ანხელა ვიკარიო იჯდა. არაფრით არ მოისურვა წარსულის გახსენება. არავის სჯეროდა. ლითონისჩარჩოიანი სათვალე ეკეთა. ისევე ახალგაზრდულად გამოიყურებოდა. სადაც ანხელა ცხოვრობდა. რათა ჭეშმარიტ სარწმუნოებაზე მოექცია აქა-იქ ჯერ კიდევ შემორჩენილი კერპთაყვანისმცემლები. მის გადაბერებულ დედას კი აღარაფერი ესმოდა ამ ქვეყნისა და ისე შემხვდა. ამ ქრონიკისათვის მხოლოდ დედაჩემთან ლაპარაკისას მისი ნათქვამი ერთი-ორი სიტყვა და კიდევ რაღაც-რაღაცები გამოვჩხრიკე საკუთარივე მეხსიერებიდან. მაგრამ. ერთი სახლის ზღვისკენ გაჭრილ ფანჯარაში საქარგავ მანქანასთან მჯდარ ქალს მოვკარი თვალი. სანტიაგო ნასარი მეტისმეტად ამპარტავანი იყო და ამდენად.

ქალი მაშინაც იმაზე ფიქრობდა. არაფერი არ გამიკეთებია. მაგრამ ქალს მაინც ვერ დავაცდენინე უცნობის სახელი. სადაც დედა-შვილი გაჩერდა და რომლის პატრონსაც კარგად იცნობდნენ. _ სიკვდილისათვის მზად ვიყავი». კაცმა ვერც კი შეამჩნია მისკენ მზირალი ყოფილი ცოლი. რომ ალბათ ეგონა. ვინც კი გამოჩნდებოდა ოლქში. ჩვენი მეორე შეხვედრისას ბევრი ვეცადე. ცემისას ხმას არ იღებდა. ქალმა სული მოითქვა და მოტრიალდა. როცა დედამისი საფენებს ადებდა დალილავებულ სახეზე და მაშინაც კი. წყალი დალია. ჯერ ერთი. ვიდრე ანხელა ვიკარიო გულს გადამიშლიდა. ვიდრე ერთხელ შემთხვევით არ მოჰკრა თვალი მას რიოაჩის «ნავსადგურის სასტუმროში». ანხელა ვიკარიომ ყოველგვარი სირცხვილის გარეშე მიამბო თავის უბედურებაზე და მე ვიგრძენი: იგი სხვა. ჩემი ცოლად შერთვა მოიწადინა». ვინც. რაც იმ საქორწილო ღამეს მოხდა. ის გამახსენდა». საქორწილო ღამეს ყოველგვარი ხრიკების გარეშე გაახდევინა ქმარს კაბა განათებულ ოთახში. მით უფრო ვრწმუნდებოდი. პირი სახელოთი მოიწმინდა და სარკეში გაუღიმა ქალიშვილს. _ მითხრა ქალმა. როცა სასადილო ოთახში სავარძელში ეგდო და სლუკუნებდა. ვისაც საკუთარი ნაკლის მეტი არაფერი ახსოვდა ამქვეყნად. იცოდა. თავისდა საუბედუროდ. _ რაც მეტს ვფიქრობდი. როგორ არ ველაპარაკე. ვინ დაიჯერებდა. პირველად თავის სიცოცხლეში ანხელა ვიკარიომ დაინახა დედამისი ისეთი. უგონობამდე მისული სიყვარული მარია ალეხანდრინა სერვანტესის მიმართ. ქალაქში ამბობდნენ. გვერდით ჩაუარა და სასტუმროდან გავიდა. არც მომხდარი ამბის გამო. მერე შემოვარდა პურა ვიკარიო და ქალიშვილს უთხრა: ახლა კი შემიძლია მშვიდად ვიძინო. მისთვის სცემდნენ. მითხრა. დაქალებმა მასწავლეს. როცა დილით ქუჩიდან ისეთი ყვირილი და ზარების გუგუნი შემოესმა. ბიძაშვილო. _ ის იყო! სამაგიეროდ დაუფარავად და წვრილად მიამბო ყოველივე. _ მე მასზე ვტიროდი». დიდხანს და უიმედოდ ფიქრობდა ანხელა ვიკარიო ბაიარდო სან რომანზე. ეს იყო საკმაოდ საქმიანი ურთიერთობა ფლორა მიგელთან და ვნებიანი. მაგრამ ქალაქში მხოლოდ ორ ქალთან ჰქონდა ურთიერთობა. რომ უცებ ანხელა ვიკარიომ ურიცხვ სარკეში დაინახა ის. ზეწარი როგორ დაეთხვარა დილით ეზოში გამოსაფენად და ყველას დასანახად. _ მითხრა მან. მისი ძმები ვერ გაბედავდნენ სანტიაგო ნასარზე ხელის აღმართვასო. ხანძრის დროს რომ არის ხოლმე. ანხელას დედამისი რიოაჩაში თვალის ექიმთან ჩამოეყვანა: პურა ვიკარიომ ის იყო სასტუმროს ბარში ჭიქა წყალი მოითხოვა. ანხელას გასკდომაზე ჰქონდა გული. ქალიშვილს სრულიად გაჰქრობოდა შიში. როგორ გაეკეთებინა შაბის აბაზანები. «ყველაფერი ძალზე უბრალოდ მოხდა. ანხელა ვიკარიო მაშინაც მასზე ფიქრობდა. უფრო ნამდვილსა და უფრო მწველ უბედურებას მალავდა. აქამდე. «რაც მასწავლეს. «დედაჩემმა რომ ცემა დამიწყო. ასწავლეს. მაგრამ ანხელა ვიკარიოს მრჩევლებმა ერთი რამ არ გაითვალისწინეს. როგორიც იყო სინამდვილეში _ უბედური ქალი. _ მითხრა მან. ერთი სიტყვით.ახალშემწიფებულ ნაყოფს _ ყველა გოგონას. იგი ქალიშვილისკენ ზურგშექცეული იდგა და არც არაფერი დაუნახავს. ქმარი უგონობამდე დაათვრე და რაც შეგიძლია დაიმორცხვე. ბაიარდო სან რომანი მაგარი მსმელი კაცი იყო და მეორეც: თვით ანხელა ვიკარიო ყოფილა სულიერად წმინდა ქალი და ეს სიწმინდე თურმე გარეგნული სიშტერის მიღმა იმალებოდა. შუქი ჩააქრობინეო. _ და შესაძლოა ჭკუასთან ახლოც იყო ეს ეშმაკური ვარიანტი. დედას შეხედა. რომელიც თითქმის თოთხმეტი თვე გრძელდებოდა. _ ანხელა ვიკარიომ იმიტომ არ გაამხილა თავისი ნამდვილი შეყვარებულის სახელი და იმიტომ გადააბრალა სანტიაგო ნასარს. რატომ უნდა მოვექცე ასე მდაბლად ვინმეს და მით უმეტეს ამ საცოდავ კაცს. რათა ქმრისთვის თავი ქალიშვილად მიესაღებინა. თან თავს იწონებდა ახალი სათვალით. ისიც ასწავლეს. . «ტკივილისაგან არ ვტიროდი. ვისზეც გამუდმებით ფიქრობდა. ყველაზე საშინელი რამ უკვე მოხდაო. რასაც ისედაც დაემახინჯებინა მისთვის მთელი ცხოვრება. _ მითხრა ანხელამ. რომ ეს ყველაფერი ღორობაა. მშობლების სახლში რომ დააბრუნა. ანხელა ვიკარიომ საქარგავიდან თავი ასწია და ცივი წყალი გადამასხა: _ ტყუილად ნუ ირჯები. რომ ბაიარდო სან რომანი სამუდამოდ ჩასახლდებოდა მის გულში იმ წუთიდან.

საკუთარ უღონობას დასცინოდა. _ მითხრა მან. რომ სიძულვილიდან სიყვარულამდე ერთი ნაბიჯი იყო. ანხელა ვიკარიო განათხოვარი. სამუდამოდ დამამახსოვრე შენი მარილიანი ენა და შენი აფრიკული ხორცის ცეცხლოვანი გრიგალიო. ასევე პირველად აღმოაჩინა.. პირველი წერილივით შენიღბული. შემდეგში მიწერილი სუნამოდაპკურებული წერილები _ ნაზი საცოლისას. _ მითხრა მან. ათი წლის მერე. გარდა საკუთარისა. მით უფრო ეკიდებოდა ცეცხლი მის სიყვარულს. ოღონდ კაცი დაებრუნებინა და ისიც კი მოიგონა. საკმარისი იყო. ერთხელ. სადაც უსირცხვილოდ და მოურიდებლად გაანდო კაცს მთელი ის მწარე სიმართლე. რაც მეტ წერილს აგზავნიდა. სამუდამოდ დამიწყლულე სხეულიო. შინ მისვლისას კი საწოლში ჩაემხო და სამი დღე იტირა. ოთახში ჩაიკეტებოდა და ალიონამდე წერდა დასავიწყებლად განწირულ წერილებს. ღამით. თითქოს ხელმეორედ მოიპოვა ქალწულობა და ისიც მხოლოდ ბაიარდო სან რომანისათვის. ზოგჯერ. ბაიარდო სან რომანი იღებდა მის წერილებს. ექვსი თვის მერე კიდევ ექვსი წერილი გაუგზავნა და პასუხი არც ერთზე არ მიუღია. თითქოს მას არ სწერდნენ წერილებს. სწერდა. მაგრამ წერით კი ჩვიდმეტ წელიწადს წერდა და წერდა . უპატივცემულობაში ჩაგითვლით. _ მთავარი იყო. იგი გახდა გონიერი და თავისი სურვილების მბრძანებელი ქალი. დაიძინებდა თუ არა დედამისი. მისი სხეულის სიმხურვალეს გრძნობდა საწოლში. როგორც ქალიშვილობაში: მეგობრებთან ერთად იჯდა და თუ წინათ ნაჭრის ყვავილებს და ქაღალდის ჩიტებს აკეთებდა. მერე უკვე აღარც იცოდა. გარდა საკუთარი ვნებისა. მერე მოკლე და თავშეკავებული პირველი წერილი მისწერა ბაიარდო სან რომანს: დაგინახეთ. რა მიმეწერა. «ზოგჯერ არც ვიცოდი. ტირილით რომ დაიღლებოდა. მძიმედ ავად ვარო. შემდეგ და შემდეგ კი ეს იყო საყვარლის საქმიანი წერილები. ერთი კვირა ითმინა. თუ თქვენც დამინახეთო. თითქმის ნახევარი ცხოვრება შეალია ქალმა წერილების წერას. კაცს კი არაფრად მიაჩნდა ქალის წვა და დაგვა. სიყვარულის ფიცი და ბოლოს _ მიტოვებული ცოლის აღშფოთებული წერილები. რომ მის საწოლში ბაიარდო სან რომანი იწვა დედიშობილა. მელანი გადაასხა უკვე დაწერილ წერილს და. პირველ ხანებში მისი წერილები დანიშნულის წერილებს ჰგავდა. თვალები დაეხუჭა.» _ ჩაილაპარაკა თავისთვის. ანხელა ვიკარიომ პირველად იგრძნო თავი თავისი ბედის ბატონ-პატრონად. მაგრამ ქალი დიდად არ წუხდა. სასტუმროდან გადიოდით. ერთხელ. ვის სწერდა. რომელიც ყოველ პარასკევს საღამოობით მოდიოდა ხოლმე მასთან საქარგავად და წერილების წასაღებად. კარგ გუნებაზე იყო. მაგრამ უფრო მეტად წვავდა საკუთარი დედის მიმართ ნიშნისმომგები სიხარულის ცეცხლი: «გულ-ღვიძლი მიტრიალებდა დედაჩემის დანახვაზე. ყოველ კვირას წერდა. რას წერდა. არ იცოდა სხვა სატანჯველი. რომ უკან დაბრუნებისას მთელი გზა ხმამაღალი სიმღერით გამოიარა. ის მახსენდებოდა». იმ შავბნელი ღამის მერე რომ ატარებდა გულში უკვე ჟანგმოდებულს. ორი თვის დამღლელი ლოდინის მერე მეორე წერილი გაუგზავნა. ანხელა ვიკარიომ დაიფიცა. ძალიან სასიამოვნო იქნება. მაგრამ უარყოფა ვერაფრით შეძლო ამ სიყვარულისა. ისე იყო სულით ხორცამდე შეძრული.«მძღ. იმის ნაცვლად. წერილი ჩააბარა ფოსტის მოხელე ქალს. არად აგდებდა სხვა სურვილებს. _ მაგრამ შევხედავდი თუ არა. დაეხია. დარწმუნებული იყო. რომ ეს იქნებოდა ბოლო გაბრძოლება მისი ვნებისა. «მისმა სიყვარულმა გიჟად მაქცია. რომ ის ჩემს წერილებს იღებდა». მას ხედავდა. ახლა ქარგვაში კლავდა დროს. _ საბოლოოდ შემშალა ჭკუიდან». მაგრამ პასუხი არსად ჩანდა. რატომ პასუხი არ მომწერეთო. _ სიცილით მიყვებოდა ანხელა. მისი სუნთქვა ესმოდა ზღვის ტალღების შხუილში. ქარიან დილით ქალს მოეჩვენა. მიაწერა: «ჩემი სიყვარულის დასტურად გიგზავნი ჩემს ცრემლებს». პასუხს ამაოდ ელოდა.. მშობლებთან მობრუნებული ქალის ცხოვრებით ცხოვრობდა ისევე ჩვეულებრივად და უბრალოდ. ანხელა თითქოს მეორედ დაიბადა. მაშინ ადგა და მისწერა ოცგვერდიანი მხურვალე წერილი.

რა ადგილი და მისია გვარგუნა ბედმა მთელ ამ ამბავში. ეს ამბავი მოხდა აგვისტოს ერთ შუადღეს. პლასიდა ლინერომ ბოლო წუთს ჩაკეტა კარი და დროზე გაითავისუფლა თავი ყოველგვარი ბრალდებისაგან. მოსულს ოფლიანი კვართი ეცვა. ქალს არ დასჭირვებია მოსულისათვის შეეხედა. პლასიდა ლინეროს ყველაზე მეტად ვერ ეპატიებინა თავისთვის. სანტიაგო ნასარის საცოლე ფლორა მიგელი ყველას ჯიბრზე გაეკიდა ერთ მესაზღვრე ლეიტენანტს. ხეები ხომ კეთილი ნიშანია. ნაბიჯი წინ გადადგა და ჩანთა საქარგავ მანქანაზე დადო. კაცი მას ისეთივე მობერებულს ხედავდა. ჩიტები კი _ ავი. რათა რეალობად ქცეულიყო. კლოტილდე არმენტას ქმარი. რომელმაც იგი კაუჩუკის მომპოვებლების კახპად აქცია ვიჩადაში. ყველას რომ პირზე ეკერა იმხანად. თქვენი ვაჟი სახლში შემოვიდაო. კაცსაც თუ შეეძლო მისოდენა სიყვარული.. _ სანტიაგო ნასარის სიკვდილის ამბავზე საშარდე ბუშტის შეტევა მოუვიდა და სიკვდილამდე არ მოუშორებია საშარდავი მილი. ბევრმა ვერ შეძლო ამის დადგენა. მას შემდეგ დასჩემდა იმ ხანებში გავრცელებული სახიფათო ჩვევა _ კარდამონის თესლის ღეჭვა. ჩემოდანში საცვლებთან ერთად იდო ანხელა ვიკარიოს ორი ათასი წერილი _ თარიღების მიხედვით დასტა-დასტად დაწყობილი. უაზრობას რომ მისცა გზა. არადა. აქამდე თუ ჩვენი ცხოვრება ყოველდღიური. _ მაგრამ ჯანდაბას ყველაფერი. ხელშიც იმავე ტყავის. ეს ის იყო. ანხელა ვიკარიო მეგობარ ქალებთან ერთად უჯდა საქარგავს. იგივე ქამარი შემოეჭირა წელზე. იმ დროისათვის დანები ჯერ კიდევ უსისხლო იყო. _ ვინც ლამის სამ თაობას ეხმარებოდა მშობიარობისას. ვისაც შეეძლო მკვლელობისათვის ხელი შეეშალა და ვერ შეუშალა. კართან ვიღაც შეჩერდა. «გასუქებულიყო. ოთხმოცი წლის კეთილი ბერიკაცი.წერილებს. რომ არც ერთს აღარ გვეცხოვრებოდა ამქვეყნად. ახლომხედველის სათვალე სჭირდებოდა. უკანასკნელად წამოდგა ფეხზე. ვინც დრამაში მონაწილეობსო. _ მითხრა ქალმა. ტყუილი მითხრა». «ღირსება სიყვარულია». ბებიაქალს აურა ვილიესოს.. რომ ვეღარ გაუძლო ტანჯვას და შიშველი გადმოხტა ქუჩაში. ჩვეულებრივი რიგით მიდიოდა. მოვედი. ხანდაზმულობის საოცარი ნიმუში. ქალი ისე შეაწუხა ამ აკვიატებულმა ჰალუცინაციამ. წლების მანძილზე სხვა აღარაფერი გვქონდა სალაპარაკო. ფერადი ბაფთებით შეკრული და ყველა. დავინახე. უკვე გაცვეთილი ჩანთა ეჭირა. ყველა დარწმუნებული ვიყავით. სწორედ ამ კვართში ნახა ანხელამ პირველად ბაზრობაზე. იცოდა.. გაუხსნელი. არამედ იმას. ღირსებისა და სახელის დაცვა წმიდათაწმიდა საქმეა და მხოლოდ იმათ ეხება. ისინი. გამელოტება დასწყებოდა. უცბად მოესმა. მოხუცმა ეს საშინელება ვერც გადაიტანა. ვერცხლისფერბალთებიანი. _ ხშირად ამბობდა დედაჩემი. რომ დივინა ფლორმა დამარწმუნა. ბოლო წამს რატომ გადაიფიქრა შინ წასვლა და ეპისკოპოსის ჩამოსვლამდე დარჩენილი ის ორიოდ საათი რატომ გაატარა ბებია-პაპასთან. «კარი იმიტომ ჩავკეტე. ისედაც მიხვდა _ ის იყო. . ეტყობოდა. განთიადისას მამლის ყივილზე უკვე ვფხიზლობდით და ვცდილობდით ერთი საერთო ამოსავალი გვეპოვა იმ უამრავი შემთხვევითობისათვის. _ თქვა მან. მას ხომ ალიონზე მშობლები ელოდებოდნენ უკვე. ახლა მოულოდნელად დატრიალდა იმ მოვლენების გარშემო. რომ მან ძმებს დაუნახა სისხლიანი დანები. _ აჰა. მკვლელობიდან თორმეტი დღის მერე გამომძიებელს ქალაქი კვლავ აფორიაქებული დახვდა. თუ ზუსტად არ დავადგენდით. კრისტო ბედოია ცნობილი ქირურგი გახდა. ხეები და ჩიტები რომ აერია ერთმანეთში. თანაც ქალმა არ იცოდა ჯერ. რათა მოსალოდნელი საშინელება ეცნობებინათ. თავს იმით იმართლებდნენ და იმშვიდებდნენ.. როგორ ფატრავდნენ სანტიაგო ნასარს საკუთარი სახლის ჩაკეტილ კართან. რათა დაენახა. ორტენსია ბაუტეს მონაწილეობა მთელ ამ ამბავში იმით შემოიფარგლება. ბაიარდო სან რომანმა არად ჩააგდო გაოცებისაგან ერთ ადგილას მიყინული მქარგავი ქალები. ის!» ქალი შეცბა. _ მიამბობდა ქალი. როგორსაც თვითონ ხედავდა მას. მას დღესაც უკვირს. ჩვენი ეს ცდა საიდუმლოს ამოხსნას კი არ ისახავდა მიზნად.

მართალია. არ სჯეროდა. მას განსაკუთრებით აოცებდა. გამომძიებლის გვარი არც ერთ გვერდზე არ იყო მოხსენიებული. ანხელა ვიკარიოს თანამოაზრე ქალები კარგა ხანს. სასამართლო პროცესზე. ამ აზრისა იყო. რა უსაბუთო და თანაც ბუნდოვანი იყო ქალის მიერ წამოყენებული ეს ბრალდება. ქვაბში მოდუღებულ ყავას ხვრეპდა შაქრის ლერწმის რომთან ერთად და ცდილობდა განეგდო სიცხიანი ბუღიდან ამოზიდული მოჩვენებები. არქივში არეულობა სუფევდა. რომ ხელი არავინ შეუშალოს ასე საქვეყნოდ წინასწარ გამოცხადებულ სიკვდილს. ასე. მაგალითად: ოთხას მეთექვსმეტე გვერდზე მეაფთიაქის წითელი მელნით შემდეგი შენიშვნა მიეწერა: . სახეზე ეხატა ცხოვრებაში პირველი საქმიანი ნაბიჯით გახარებული კაცის შთაგონება. ზღვის მოქცევისას ტალღები სარდაფებში აღწევდა და დაგლეჯილი «საქმეებიც» თავისუფლად დაცურავდა უკაცრიელი დაწესებულების ოთახებში. ხოლო მისი უნარი და შესაძლებლობა კარგად აღიბეჭდა მისივე შედგენილ ოქმებში. _ და მოხდეს იმისათვის. იგი იძულებული გახდა ჯარი გამოეძახა ხალხის ტალღის შესაჩერებლად: ვინ აღარ მოდიოდა ჩვენების მისაცემად. ეტყობა. ვინ იყო სანტიაგო ნასარიო. ოღონდ კი დაემტკიცებინა თავისი მნიშვნელობა ამ ტრაგედიაში. და მაინც გამომძიებლის სახელი უცნობი დარჩა. კარგად იცოდა ნიცშე _ იურისტებში იმხანად მოდური ავტორი. რომ ქანცგამწყვეტი გამოძიების დასასრულსაც კი არ ჰქონდა ხელთ სანტიაგო ნასარის მთავარი დამნაშავეობის სულ პატარა დამამტკიცებელი საბუთიც კი. ანხელა ვიკარიოც. რომ ცხოვრებაში შეიძლება მოხდეს ამდენი შემთხვევითობა. რამდენიმეჯერ მიადგა ლათინური ამერიკის ნაპირებს. ასეც ჩაეწერათ საქმეში ყოველგვარი ახსნა-განმარტების. მთელი მისი არსება მოეცვა სიამაყეს. ანხელამ ქორწინებამდე გაგვანდო თავისი საიდუმლო. მაგრამ აშკარად ჩანდა. _ რაც ლიტერატურაში მიუღებელია. ანხელამ გულგრილად უპასუხა: _ ჩემი ავტორი.ახალგაზრდა კაცი იჯდა მუნიციპალიტეტის ჭუჭყიან ხის შენობაში. კოლონიური ეპოქის დროინდელ დაფახფახებულ შენობაში. თავის მხრივ. 1545-1595 _ ინგლ. მაგრამ სახელი არ უთქვამსო. მაგრამ სისხლით ნაწერი გეგონებოდა. ოქმშიც ასე ჩააწერინეს: «მან გაგვიმხილა სასწაული და არა სასწაულის ჩამდენი». გამომძიებელი ისე დაბნეული ჩანდა სანტიაგო ნასარის დამნაშავეობის სამხილის უქონლობის გამო. რომ ხშირად მიმართავდა ლირიკულ წიაღსვლებს. სწავლის დამთავრების ნიშნად თითზე ეკეთა ინსტიტუტისემბლემიანი ოქროს ბეჭედი. ადგილისა და ვითარების აღნიშვნის გარეშე. წითელი მელნით მიეწერა. და მაინც ყველაზე მეტად გამომძიებელს ის აშფოთებდა. რომელიც მხოლოდ სამ დღეს მიმდინარეობდა. წაკითხული ჰქონდა ესპანელი და ლათინური ამერიკის ერთი-ორი კლასიკოსის ნაწარმოებები. ზღვაოსანი და მეკობრე. თავს ესხმოდა ესპანურ ხომალდებსა და სოფელქალაქებს) შტაბი იდგა. სადაც ოდესღაც ფრენსის დრეიკის (დაახლ. ეს გახლდათ ლიტერატურის ციებ-ცხელებით შეპყრობილი კაცი. წლების მანძილზე იგონებდნენ: მართალია. მე თვითონაც არაერთხელ მომიწია კოჭებამდე ვმდგარიყავ ამ დაკარგული ამბების ტბორში და ბედს უნდა ვუმადლოდე. ვაჭრობდა მონებით. უამრავი «საქმე» უწესრიგოდ ეყარა თითქმის საუკუნის წინ აშენებულ. რაც სულ არ შეეფერებოდა იურისტის ერთობ მკაცრ ხელობას. როდესაც გამომძიებელმა მისთვის დამახასიათებელი მიდგომით ჰკითხა. გამომძიებელს დიპლომი ახალი დაცული ჰქონდა და ჯერ კიდევ არ გაეხადა იურიდიული ინსტიტუტის სტუდენტური შავი მაუდის პიჯაკი. გამომძიებელი ისე დაბნეული ჩანდა ბედით ნარგუნები ამ საიდუმლოებით მოცული მკვლელობის გამო. რომ მის მიერ ჩატარებული უზარმაზარი სამუშაო ზოგჯერ არეულ-დარეული იყო სასოწარკვეთისაგან. რომლებიც მომხდარი დანაშაულიდან ოცი წლის მერე მომეხმარა უამრავი ხალხი დამეკითხა რიოაჩის სასამართლოში. შენიშვნები მინდორზე. დაზარალებულთა მხარის ადვოკატს მრავალგზის აღუნიშნავს საგანგებოდ. ხუთი წლის მერე რომ მოვახერხე ხუთასგვერდიანი ტომიდან ხელში ჩამეგდო ზღვის მარილით გაჟღენთილი მხოლოდ სამას ოცდაორი გვერდი მაინც.

რა ფარისევლებიც ეხვია გარს და ისიც უწყოდა. ინდალესიო პარდო და სანტიაგო ნასარი მეგობრები იყვნენ და ეტყობა. მას უნდა სცოდნოდა. _ მითხრა მემე ლოაისამ. _ წუხელ მაგრად ვსვით.. გავიფიქრე». მისთვის. რა იქნება. _ მითხრა კარილიომ და მისმა ცოლმაც ფაუსტა ლოპესმაც მაშინვე დაუმატა: «ყველა თურქივით. სამაგიეროდ სანტიაგო ნასარი ისე ახლოს იყო მასთან. იფიქრეს: ამ კაცს შეუძლია დანაშაულსაც აგვაცდინოს და ამით სირცხვილიც ჩამოგვწმინდოსო. როგორც ბევრნი ამბობენ. სანტიაგო ნასარის სიმშვიდე მის უდანაშაულობას კი არა. სარა ნორიეგამ ის იყო ფეხსაცმლის მაღაზია გააღო. რომ მეგობრებმაც ჩაუარეს. გაიქეცი. თავისი სიკვდილის დილას. _ ჩათვალე. როგორც ყველა ადამიანი. რაღაც უცნაურად შემოგვცქეროდნენ ყველანიო. რომ უნდა სცოდნოდა: ბაიარდო სან რომანი თუმცა მაღალი წრის კაცი იყო. ორივენი ისე დაუდევრები ჩანდნენ. როცა ბოლო წუთებში გაიგო. _ რომ. ფული უშველიდა და ხელს არ ახლებდნენ». ორივეს მხარზე მოუტყაპუნა ხელი და ისინიც ისე იყვნენ ჩაფლული საქორწილო ხარჯების ანგარიშში. ისევე როგორც სანტიაგო ნასარის ახლო მეგობრებისთვის. თქვენთან მოვალ საუზმეზეო. ეპისკოპოსი როგორც კი წაბრძანდება. მაგრამ კლოტილდე არმენტამ დაუდასტურა. სელესტე დანგონდი თავისი სახლის წინ იჯდა შინაურულად ჩაცმული და დასცინოდა იმათ. ვინც ეპისკოპოსის შესახვედრად საგანგებოდ გამოწყობილიყო. ქალის უდანაშაულობის უცილობელ მტკიცებას წარმოადგენდა მსხვერპლის უცნაური საქციელი სიცოცხლის ბოლო წუთებში. ჩემს დას მარგოტს შეჰპირდა. გარდა ამისა. რაც თვითმკვლელობას ნიშნავდა. ცინიზმს უფრო ნიშნავდა: «ეგონა. ყველამ იცოდა. ესკოლასტიკა სისნეროსი შემდეგ იგონებდა. . ვეღარ შეჰბედა გაფრთხილება. სანტიაგო ნასარი უნდა მოვკლათო. სხვებისა არ იყოს. _ თქვა პედრო ვიკარიომ. რომ მკვდარია უკვე! ამაზე აშკარა გამოწვევა რაღა უნდა იყოს! ძმებმა იცოდნენ. პირადად ჩემი აზრით კი სანტიაგო ნასარი ისე მოკვდა. _ აბა. მართლაც. ძმები უძინარი არიან და ბოდავენო. მაინც ისევე ემორჩილებოდა ძველთაძველ შეხედულებებს. ვერ შეიგნო თავისი სიკვდილი. ძმები მოსაკლავად მელოდებიანო. სანტიაგო ნასარი რომ დაინახა. ბაიარდო სან რომანს არავინ იცნობდა კარგად. ამაო იმედებს აღუძრავდნენ მათ შემხედვარე კაცს. _ სანტიაგო ნასარი არც შეჩერებულა. ამ სასოწარკვეთილებით აღსავსე პარაფრაზის ქვეშ იმავე სისხლისფერი მელნით ხალისიანად მიუხატავს ისარგარჭობილი გული. ამ ტალღაში ის ორნი თავისუფლად მიიწევდნენ წინ. საყვარელო სარა. ყველას ერთნაირად არ უყვარდა სანტიაგო ნასარი. ქალი შეაცბუნა სანტიაგო ნასარის სიფერმკრთალემ. «მე უკვე განელებული მქონდა შეშფოთება». მაგრამ ინდალესიო პარდომ სანტიაგო ნასარი და კრისტო ბედოია რომ დაინახა ნავსადგურიდან მომავალ ხალხში. მას რომ მიაწერეს. მართალს ამბობენ და სანამ დროა. _ მითხრა მან. რა თქმა უნდა. რაც ელოდა იმ დანაშაულისათვის. მართლაც. ხალხი ნელ-ნელა იფანტებოდა. სანტიაგო ნასარმა თუმცა მშვენივრად იცოდა. ამრიგად. «ისე გვიყურებდნენ. კრისტო ბედოიაც იხსენებდა მერე. «ისე მხიარულად მიდიოდნენ. არამედ უდანაშაულო კაცის დაბნეულობას შეუპყრია. რომ ბუნებით მარტივი ტყუპი ძმა ვერ გადაყლაპავდა შეურაცხყოფას. რომ სანტიაგო ნასარი სასიკვდილოდ იყო განწირული და ვერვინ ბედავდა მათთან მიახლოებას. ინდალესიომაც იფიქრა. თითქოს სახე დახატული გვქონდა». _ ამაოდ გაირჯები.«მომეცით ცრურწმენა და მთელ ქვეყანას გადავაბრუნებ». მადლობა ღმერთს. შიშით კი არ აფორიაქებულა. _ მითხრა მან. სანტიაგო ნასარი თითქოს შეგნებულად მოიქცა დაუდევრად. რომ არც შეუმჩნევიათ ინდალესიო პარდო. მაგრამ მაინც საკმაოდ დიდი ტალღა მიემართებოდა მოედნისკენ. ელექტროსადგურის პატრონის პოლო კარილიოს აზრით. მაინც არ სჯეროდა საფრთხისა. მერე კრისტო ბედოიამ მკლავში ხელი გამოსდო და გაუყვნენ მიწაყრილს..» ტყუპებმა კლოტილდე არმენტას მაღაზიაში ინდალესიო პარდოს უთხრეს. საქმე ჩაკეთდა-მეთქი. სანტიაგო ნასარი იპოვე და გააფრთხილეო.

წყალსა და იატაკის ტილოს მოათრევდა სასტუმრო ოთახის მოსარეცხად. იქნებ დრო მოვიგოთ და რამე ვუშველო-მეთქი». _ ის საწყალი ბიჭები არავის მოკლავენ. მხოლოდ ჯამილ შაიუმი მოიქცა ისე. დაიფიცა. სანტიაგო ნასარმა მოედნის კუთხეში შეუხვია. როცა კაცმა იცის. რომ შინ არ არისო. როგორც კი გამოჩნდება. _ მითხრა კრისტო ბედოიამ. იმანაც სიცილით ასევე რაღაც თქვა არაბულად. ხომ არ გინახავთო. შაბათამდეო. _ უპასუხა ქალმა. მაგრამ სანტიაგო ნასარმა ყავაზე უარი უთხრა. მაშინვე დადგა თავისი ფართლეულის მაღაზიის კართან და დაუწყო ლოდინი სანტიაგო ნასარს. რომ სანტიაგო ნასარი ასე სწრაფად მივიდოდა სახლში. სანტიაგო ნასარი შინ თუ არისო. ყმაწვილებმა რომ ჩაიარეს და ის იყო მოედნის კუთხემდე მივიდნენ. დაემშვიდობა და ჯამილ შაიუმთან მივიდა. _ რატომღაც ვიფიქრე. იმანაც სანტიაგო ნასარს ზურგზე ხელი დაარტყა. სასტუმრო ოთახი გადაჭრა. სადღაც ძაღლები აწრიალდნენ. არ წვიმდა. _ მითხრა სელესტე დანგონდმა. ვიქტორია გუსმანს დაავიწყდა გულითადობა. ვიქტორია გუსმანმა ის იყო კურდღელი შემოდგა ცეცხლზე შესაწვავად. კვლავ ჰკითხა მოახლე გოგოს. კრისტო ბედოია სასტუმრო ოთახში დაბრუნდა. _ თქვა კრისტო ბედოიამ. _ მოსაკლავად ეძებენ. მაგრამ მან გადაიფიქრა. დერეფანში მოახლე გოგოს დივინა ფლორს გადააწყდა. _ უთხრა კრისტო ბედოიამ. «ჰო. _ იცოდე. «სიტყვების თამაში იყო. ჯერ არ მოსულა დასაძინებლადო. ოდნავ გამოღებული დაეტოვებინათ. «დავიბენი. გამომშვიდობების ნიშნად ორივეს დაუქნია ხელი და მოედნის კუთხეს მიეფარა. კრისტო ბედოია სამზარეულოში რომ შევიდა. მეჩქარება. ყველას ეკითხებოდა. მაგრამ კრისტო ბედოიამ გასაღები გააჩხაკუნა. «სულს ძლივს ითქვამდა». მაგრამ იქ ხალხის ტალღაში თვალი ვეღარსად ჰკიდა. გაიგო თუ არა ეს ამბავი. იქნებ სასტუმრო ოთახიდან შემოვიდაო? ამჯერად გოგომ ყოყმანით აიჩეჩა მხრები. _ შაბათს მერე სვამენ. ჯამილ შაიუმი იბრაჰიმ ნასართან და სხვა არაბებთან ერთად ჩამოვიდა ამ მხარეში. . აყეფდნენ და გამოენთნენ კიდეც. მან დაინახა. რადგან სწორედ იმ წუთში რაღაც დაუძახა ჯამილ შაიუმს არაბულად. სანტიაგო ნასარი არ შეჩერებულა. სანტიაგო ნასარი არ დაბრუნებულაო. ცდილობდა ჩუმად ევლო. იმანაც ყალბი გულითადობით უპასუხა. _ მითხრა ქალმა. ხოლო სიკვდილის მერე მისი ოჯახის მეგობარი და მრჩეველი. სახუმარო საქმეზე არ მოვსულვარ. ხშირად ვერთობოდით ასე». იქნებ მან უკეთ იცის ყველაფერიო.მაშინვე ყავაზე მიიპატიჟა. ის იყო იბრაჰიმ ნასარის პარტნიორი ბანქოს თამაშის დროს თითქმის სიკვდილამდე. რათა მეგობარს დასწეოდა. მით უმეტეს. კრისტო ბედოია და ჯამილ შაიუმი უკანასკნელად ხედავდნენ მას. _ მითხრა ქალმა. ტანსაცმელი უნდა გამოვიცვალოო. ნამდვილად იცი. ვაითუ ჭორია და ყმაწვილი კაცი ტყუილად შევაშფოთოო და გადაწყვიტა ჯერ კრისტო ბედოიასთვის ეკითხა. მაგრამ ყველანი ერთნაირად აძლევდნენ პასუხს. კრისტო ბედოია მაშინვე გავარდა მაღაზიიდან. მაგრამ მაინც გადაწყვიტა შესულიყო ნასარებთან და სანტიაგო მოეკითხა. სტუმრის დანახვისთანავე მიხვდა ყველაფერს. შესვლისას ბნელში ვერ დაინახა იატაკზე დაგდებული წერილი. სანტიაგო ნასარმა დამშვიდობებაზე არ უპასუხა მეგობარს. მართლა. რომ სადარბაზო კარი არ ჩაეკეტათ. სულ ცოტა ხანში რა უნდა გააკეთოს-მეთქი». როგორც კი ჯამილ შაიუმმა ყველაფერი უამბო. «ვიფიქრე. როგორც სანტიაგო ნასარმა ასწავლა და ძაღლებიც მიყუჩდნენ. კრისტო ბედოიამ ჰკითხა. როგორ მოკლავენ. _ დილის შვიდი საათი სრულდებოდა და ფანჯრებში მზე ოქროსფრად ბრწყინავდა». _ მითხრა შაიუმმა. სულ ახლახან შენთან ერთად არ იყოო? კრისტო ბედოიას არ სჯეროდა. _ მით უმეტეს. დივინა ფლორი ის იყო ფანჯრებს აღებდა. კრისტო ბედოია სამზარეულოსკენ წავიდა. ჯამილ შაიუმმა კრისტო ბედოიას დაუძახა. _ როდის იყო მთვრალი კაცი საკუთარ განავალს ჭამდა. გავაფრთხილებო. რადგან ამ დილაუთენია სტუმრობა მეტისმეტად უხერხული მოეჩვენა. რაც პირველადვე მოუვიდა აზრად. ის ხომ ჩვენთან მოდიოდა საუზმეზე. არავის არ ჰქონდა მასავით ბევრი სალაპარაკო სანტიაგო ნასართან.

ჩანდა. კრისტო ბედოია ისე გავიდა ოთახიდან. მაშინ ავიდა მეორე სართულზე. _ თქვა კრისტო ბედოიამ. იატაკზე ეწყო დეზებიანი. სადაც მშვენიერ ქალს ეძინა. პლასიდა ლინერო დილის შვიდ საათზე იღვიძებდა. _ მითხრა კრისტო ბედოიამ. მაღალყელიანი ჩექმები. ზემოდან მხედრისავე ქუდი დაედოთ. _ მითხრა პლასიდა ლინერომ. თმააჩეჩილი. შვიდს ოთხი წუთი აკლდა. _ როგორ შემაშინე! კრისტო ბედოიასაც შეეშინდა. მაგრამ გამბედაობა არ ეყო. ჰკითხა სტუმარმა. ქალი იდგა მზის შუქში გახვეული. რომ პისტოლეტი დატენილი არ იყო. მაპატიე და ისე დაბნეული ჩანდა. _ მითხრა კრისტო ბედოიამ. იქნებ მოვიდა. ვაჟი დაიბნა. გადმოშვებული ხალათის ქვეშ ქამარში ჩაიდო იარაღი და მხოლოდ მერეღა. რა მოგივიდაო. რა უხერხულობაშიც ჩავარდა. _ ღმერთო ჩემო! _ შეჰყვირა მან. წუთით მონუსხა მისმა სილამაზემ. _ მიამბობდა კრისტო ბედოია. სწორედ იმწამს გამოჩნდა პლასიდა ლინერო ყავის ფინჯნით ხელში. ეკლესიაში ბრუნდებოდა ჩაუტარებელი წირვისათვის ამაოდ მოკაზმული. ჰკითხა. კრისტო ბედოია ნავსადგურისკენ გაიქცა. პატარა სარკმლიდან შემოპარული მტვრიანი მზის სხივი დაჰნათოდა ჰამაკს. საგანგებოდ იქცეოდა ასე. _ ეპისკოპოსმა ჩაგვიარა. «ხელში არასოდეს მჭერია. ეს წუთია ყავა მივუტანე საწოლში. _ როცა უკვე მოხდა საშინელი დანაშაული. პატარძლის ხელზე ლოყა დაენდო და რაღაც არაამქვეყნიურს ჰგავდა. გამომწვევად იდგა. ქალისთვის სიმართლე ეთქვა. კრისტო ბედოიამ საათს დახედა. თმა აჩეჩოდა და ხიბლიც გაჰქრობოდა. მაგრამ «მაგნუმი» ტუმბას უჯრაში ნახა. მეტი აღარაფერი უთქვამს. ამიტომ შეაღო პლასიდა ლინეროს საძინებელი ოთახის კარი. ხელი რომ შეეშალა მათთვის განზრახვის . მაგრამ არ გავაღვიძეო. წესისამებრ. რომ აქ ველოდებით მოსაკლავად! კრისტო ბედოია დიდ სამსახურს გაუწევდა ძმებს. _ თქვა მაინც. უჯრას რომ ხურავდა. რადგან მერეღა შეამჩნია. საწოლი ხელუხლებელი იყო. გოგომ უპასუხა. არამედ ამ ოჯახის დიდად სანდო და ახლობელი კაცი იყო. _ კრისტობალ! _ დაუძახა პედრო ვიკარიომ. გაქურდვას მიპირებენო». «ღმერთო. _ თქვა პლასიდა ლინერომ. იარაღი აიღო და ისევ წავიდა-მეთქი». სვამდა ყავას და შემდეგ ჩადიოდა ქვემოთ სადილის გასარიგებლად. _ თქვა პლასიდა ლინერომ. სანტიაგო ნასარი ხომ დედის ოთახიდან გავიდა! კრისტო ბედოიამ არა მარტო ზეპირად იცოდა ეს სახლი. _ მაგრამ ამჯერად გადავწყვიტე. იქ უთხრეს. «ყოველთვის ეჩვენებოდა. საწოლთან ტუმბაზე სანტიაგო ნასარის საათი იდო. საქურდლად ხომ არ მოვიდამეთქი». საძინებელი ოთახის კარი შიგნიდან ჩაკეტილი დახვდა. სანტიაგო ნასარს ვეძებდიო. მაღაზიის კარში პედრო ვიკარიო იდგა ფერმკრთალი. _ ეპისკოპოსის შესახვედრად წავიდა. ოქროსფერი ტოროლებით მოსირმული ხალათი ეცვა. «უცბად გამიელვა. კლოტილდე არმენტა გიხმობს თავის მაღაზიაშიო. სავარძელზე მხედრის სამოსი ეკიდა დაუთოებული. გაიარა სააბაზანო და სანტიაგო ნასარის ოთახში შევიდა. უჯრიდან ამომეღო და სანტიაგო ნასარისთვის მიმეტანა». ხელში დანა ეჭირა. «მოლანდებასავით იყო». _ მხოლოდ მერეღა ნახა. შვიდს ორი წუთი აკლდა. მერე კი ფეხის ცერებზე გავიდა საძინებლიდან. ახლა იქით გაქანდა. კრისტო ბედოია რაღაც უხერხულად იდგა. კრისტო ბედოია მიხვდა. _ უძინარი ვარ. _ ძაღლიშვილი! ქალმა აღარაფერი თქვა. რათა იქიდან გასულიყო გვერდით ოთახში. მოედანზე იგი მღვდელ ამადორს შეხვდა. _ ასეც ვიცოდი. ხალათგადახსნილი და მკლავებდაკაპიწებული.პლასიდა ლინერო სადღა არისო. რათა საკუთრივ დარწმუნებულიყო სანტიაგო ნასარის შინ არყოფნაში. ზემო. ერთი წამით ვიფიქრე. _ მითხრა კრისტო ბედოიამ. _ გადაეცი სანტიაგო ნასარს. მაგრამ ყოყმანი მაინც ეტყობოდა და ამ ყოყმანის გამო შეიძლებოდა ბოლო წუთებში დანაშაული არ მომხდარიყო. მაგრამ აბა რა შეეძლო მღვდელს გაეკეთებინა სანტიაგო ნასარის გადასარჩენად? _ მხოლოდ ლოცვა და ისიც მხოლოდ სულის გადასარჩენად.

_ ნამდვილად სხვა დანები აუღიათ. ვიდრე გამოსაძინებლად გავუშვებდი. _ უთხრა კრისტო ბედოიამ. ორივეს დანები აქვს. რომელიც ქუჩის იმ კუთხეში იდგა. _ თქვა პოლკოვნიკმა. რაც მერე მოხდა. ახლავე მოვუვლი მაგ საქმესო. ჩემს უმცროს ძმას მიარბენინებდა. _ მიცვალებულს ჰგავდა უკვე». კრისტო ბედოიას დაჰპირდა. _ მითხრა კრისტო ბედოიამ. რათა საღამოსთვის დომინოს პარტია დაებევებინა. პედრო ვიკარიომ იცოდა. _ მიატირა დედაჩემმა. კრისტო ბედოიამ ერთ-ორ ნაცნობს ჰკითხა. _ მკვდრები არ ისვრიან! _ დაიძახა მან. გაზეთში გახვეული დანა ჩაებღუჯა ხელში. მომეხმარე. ამ დროს პაბლო ვიკარიოც გამოჩნდა კარში. სანტიაგო ნასარმა ბოლო წუთს გადაიფიქრა ტანსაცმლის გამოცვლა და პირდაპირ მივიდა ჩვენთან საუზმეზე. _ მითხრა ჩემმა დამ მარგოტმა. _ მითხრა მან. პროსპერა არანგოს გადაეყარა. დანაშული უკვე ჩადენილი იყო. რჩეული საზოგადოების კლუბთან პოლკოვნიკ ლასარო აპონტეს შეხვდა და უამბო. სანტიაგო ნასარი ახლა ცოცხალი იქნებოდა». მხოლოდ მაშინ ჰქონდა. რათა თვალი ედევნებინა საშინელი სურათისათვის. შესაძლოა სანტიაგო ნასარი მართლაც შეიარაღებული იყოსო. პაბლო ვიკარიოს უკან კლოტილდე არმენტა გამოჩნდა. _ მითხრა მან. სახეზე ღაპაღუპით სდიოდა ცრემლი. რაღაც ხმები შემოესმა. როცა საცხენოსნოდ იყო ჩაცმული». _ ამბობენ. _ შეუძლებელია. მოკლესო. ხომ იცით. _ თქვა კრისტო ბედოიამ. უცებ დედაჩემი დაინახა. ამას არ შეუშფოთებია კრისტო ბედოია. ქალაჩუნა კაცებით სავსე ქალაქში მხოლოდ შენისთანა ვაჟკაცს შეუძლია ტრაგედია ჩაშალოსო. _ ეს წუთია ვნახე. სანტიაგო ნასარი ხომ არ გინახავთო. იმდენი რამ გაეგონა ტყვიის გამანადგურებელ ძალაზე. _ შეუძლებელია. «მაგნუმი» თან აქვს. მაგრამ დის შერცხვენილი სახელის გადარჩენა რომ გადაწყვიტა. «სროლა რომ მცოდნოდა. სადაც უკანასკნელად დაინახა . ტყუპებიდან რომელი რომელია». მაგრამ დაბრუნდა კლუბში. _ ვიამე. «ის შემთხვევა რომ არა. ვიდრე კრისტო ბედოია ეძებდა. ეს ტყუილი იყო. ასეც იყო. მთელი ქვეყნის თვალწინ მოხდა. რკინას ხვრეტს! _ შეუძახა ძმებს. იგი თითქმის გარბოდა სანაპიროზე და ყოველ შემხვედრს ეკითხებოდა. _ წყეულები! _ შეჰყვირა ალკალდმა. ხოლო როცა გამოვიდა. საბედისწერო შეცდომა დაუშვა: რატომღაც ეგონა. სანტიაგო ნასარი ხომ არ გინახავთო. ყველაფერი. ვერასოდეს გავიგებდი. კრისტო ბედოიას შეუძახა: აჩქარდი. მაგრამ ამაოდ. კრისტო ბედოიამ ერთადერთი. გაიქცა. არ უშველა ეპისკოპოსის ნაჩქარევმა კურთხევამო. _ ჩვენი სახლისკენ სხვა გზაც მიდიოდა და იქ იკითხავდა თავისი მეგობრის ამბავს. _ გაფრთხილებთ. დანები წავართვი. დავრდომილი მოხუცი საწოლამდე მიაყვანინა. სანტიაგო ნასარს შეუვლია თავისი საცოლის ფლორა მიგელის სახლში. _ მაგრამ გზაზე მათხოვარ ქალს. როცა იქიდან გამოვიდა. ღორის საკლავი დანები უჭირავთ. _ ორი წუთის წინ ვნახე. თითქოს მოედნის მხარეს პეტარდები ააფეთქეს. ნავსადგურიდან მომავალი შეძახილებით შეშფოთებული ხალხი ყოველნაირად ცდილობდა მოედანზე დაეკავებინა მოხერხებული ადგილი. ის კი.. მაგრამ წესიერ პასუხს არავინ იძლეოდა. მაგრამ გასროლაზე ფიქრიც კი ზარავდა.. «იარაღს თან არასოდეს ატარებდა. შვილო. _ შენი ნათლული სად არის? დედაჩემმა ძლივს მოაბრუნა თავი. მამაჩემი კვდება. მათხოვარი შეევედრა. რისი მოწმეც გახდა კლოტილდე არმენტას მაღაზიაში. «მეც ვნახე ის მოხუცი თავის ეზოში. _ თქვა ალკალდმა. _ ლუისა სანტიაგა! _ დაუძახა დედაჩემს. ძმასავით ფერმკრთალი და საგარეოდ გამოწყობილი. ბოლო მოსახვევში რომ შეუხვია. ისიც გაითვალისწინა. პროსპერა არანგოს მიეშველა.ასრულებაში. _ ალბათ მანამდე ნახე. მაგრამ პისტოლეტი უშლიდა ხელს. კრისტო ბედოია ზუსტად ოთხი წუთი შეყოვნდა იქ. _ მე ხომ ისინი გამოსაძინებლად გავუშვი.

ასე რომ. ფლორა მიგელისა და სანტიაგო ნასარის მშობლები კარგა ხნის წინ შეთანხმდნენ. სამას ოთხმოცდამეორე გვერდის მინდორზე წითელი მელნით იყო მინაწერი: «ბედისწერა უხილავს გვხდის». შრომობდნენ. გაავებული ტიროდა თავის ოთახში და თან სანტიაგო ნასარის სკოლიდან გამოგზავნილ წერილებს ყრიდა ყუთში. არც ოფიციალური მიპატიჟება სჭირდებოდა და არც გული უთრთოდა. სანტიაგო ნასარი ბავშვობაში დანიშნეს და ახლა უკვე მზად იყო თავისი მოვალეობა შეესრულებინა შესაძლოა იმიტომაც. სანტიაგო ნასარი საცოლის სახლში სადარბაზო კარიდან შევიდა ყველას თვალწინ და ყველას დასანახად. საკვირველია. ნაირ მიგელის განკარგულებით მთელ მის ოჯახს შუადღემდე ეძინა. ფლორა მიგელის სახლთან გავლისას სანტიაგო ნასარს სჩვეოდა. ქორწილი რამდენიმეჯერ გადადეს.კრისტო ბედოიამ მეგობარი. მაგრამ სამაგიეროდ ეჭვი არ ეპარებოდა: შერცხვენილი სახელის აღსადგენად ანხელა ვიკარიოს ძალით მიათხოვებდნენ. ლამის ჭკუიდან შეშლილიყო. მაგრამ ქალიშვილმა მოასწრო და თავის საწოლ ოთახში შეიკეტა. მაინც ვარდივით ღვიოდა». რომ თემის ბრძენი მოთავის. როგორ შევიდა სანტიაგო ნასარი ფლორა მიგელის სახლში. გასაღებს გაუსვამდა ხოლმე ფანჯრებზე აკრულ რკინის ცხაურს. შეურაცხყოფისაგან მთლად გამწვანებული დახვდა ვაჟს სასტუმრო ოთახში და წერილებიანი ყური ზედ მიაგდო: _ აჰა. მთელმა ქალაქმა იცოდა. როგორც იქნა. «მხოლოდ ის მახსოვს. ექიმიც კი არ შესულა ამ სახლში ასე დილაუთენია: შვიდს აკლდა თხუთმეტი წუთი. ჩემი არ იყოს. რომ ქორწინებაზე მამამისივით უტილიტარული შეხედულება ჰქონდა. ფლორა მიგელი მართალია ყვავილივით იყო გადაფურჩქნილი. ამ ოჯახშიც დილაადრიან იღვიძებდნენ. საქმრო ბევრს არაფერს განიცდიდა. მაგრამ ამაოდ: არავის დაუნახავს. სანტიაგო ნასარი ქუჩიდან ვერ ხედავდა ქალიშვილს. ფლორა მიგელი ორმაგად რომ მოგეხარშათ. «სულ არ მიფიქრია. დამოყვრებულიყვნენ. მანამდე გაიგონა მათი ჩხაკუნი. ზეგარდმოვლენილი ბედისწერა იყო. მას ხომ სულაც არ უცდია ჩუმად შეპარულიყო იქ? ფლორა მიგელს თავისი ცნობილი. შანდლებმოხატული საგარეო კაბა ეცვა. ამასობაში კი თითქმის მთელი ქალაქი ელოდებოდა ეპისკოპოსს. მერე კი ამ დილაუთენია ისეთი ყვირილი მორთო. რომ დილის ექვს საათზე უკვე მთელმა ოჯახმა ვიცოდით ეს ამბავი». ტყუპი ძმები ვიკარიოები სანტიაგო ნასარს მოსაკლავად ელოდებიანო. სამაგიეროდ ფლორა მიგელმა დაინახა ვაჟი ფანჯარასთან და ვიდრე ის გასაღებს გაუსვამდა ცხაურს. ეს ნიშნობა მისთვის ერთგვარი გამოსავალი. რომ შეიძლებოდა იქ ყოფილიყო. _ მითხრა კრისტო ბედოიამ. მაგრამ მოხდენილობა და ხიბლი აკლდა და თანატოლების ქორწილებზე მუდამ მეჯვარედ იჯდა. ბოლოს და ბოლოს კი. _ შემოდი. ისევე როგორც თემის სხვა ოჯახებში. არ მახსოვს. რომ ყუთი ხელიდან გაუვარდა და უსიყვარულო წერილებიც იატაკზე მიმოიფანტა. რომ. წაიღე! ნეტავი მოგკლავდნენ! სანტიაგო ნასარი ისე დაიბნა. თოთხმეტზე მეტი სული . თანაც მოედანზე იმდენი ხალხი ელოდა მას. ვინც ფლორა მიგელს დაელაპარაკა ამ უბედურების შემდეგ. როგორ შევიდა იგი საცოლის სახლში. იმ ორშაბათ დღეს ფლორა მიგელი ეპისკოპოსის გემის საყვირის პირველივე გუგუნზე ადგა და სულ მალე ამბავიც მოუტანეს. რომ თითქმის მთელი ჯალაბობა შემოვარდა ოთახში. რომ სანტიაგო ნასარს მოკლავდნენ. თუნდაც არავინ ყოფილიყო შინ. ეს ამბავი ვინ მომიტანაო. ფლორა მიგელი იმ დღესაც ელოდა თავის საქმროს მუხლებზე დადებული წერილებიანი ყუთით. მაგრამ კარი კი შუადღემდე ჰქონდათ ჩაკეტილი. «სწორედ ამიტომაც იყო. მერე საცოლეს გაეკიდა. ჩემი მონაზონი და ერთადერთი ადამიანი იყო. გამომძიებელიც ჯიუტად ეძებდა თუნდაც ერთ მოწმეს. ქალს თავი დამცირებულად მიაჩნდა. დათქვეს: ქორწილს გადაიხდიდნენ საშობაოდ. სინამდვილეში. ნუთუ ვერავინ დაინახა. უთქვამს ჩემი დისთვის. _ უთხრა ვაჟს. _ ამბობდა მერსედესი. არავინ. ვაჟმა ერთი-ორჯერ დაუკაკუნა კარზე. _ ამ ოჯახში ხომ თითქმის შუადღემდე ეძინა ყველას». სანტიაგო ნასარი სულ ახლახან დაშორდა კრისტო ბედოიას ჯამილ შაიუმის მაღაზიასთან. ფლორას არაფრით არ სჯეროდა.

როგორც პარადების დროს იცოდნენ ხოლმე. ისიც _ ესპანურად. მოახლეს ჰკითხა. ორივემ ერთდროულად დაინახა სანტიაგო ნასარი. რათა სამზარეულოდან შესულიყო. თურქო. ასეა თუ ისე. პაბლო ვიკარიომ პიჯაკი გაიხადა. სანტიაგო ნასარმა დაინახა. ჯამილ შაიუმმაც უყვირა. სასიმამრომ ჰკითხა სანტიაგო ნასარს. ტანად მოსული და მეტად სახიერი კაცი იყო. ამ დროს კი დანარჩენები თითქმის თვალებით ჭამდნენ სანტიაგო ნასარს. ოჯახის მამა თავის სასიძოს არაბულად დაელაპარაკა. _ თქვა პედრო ვიკარიომ. ძმები მართალნი არიან თუ მტყუანები. _ მითხრეს მერე. ვაზნები სად გადამალა. თუ იციო. _ მიამბობდა მერე დივინა ფლორი. სანტიაგო ნასარი ყავის დასალევად რომ ჩამოვიდა სამზარეულოში. რომ უნდა მოეკლათ. როგორც პიროვნების. გადაიწერეს პირჯვარი. «თითქოს რაღაცას ინანიებდა». ვერ დავიჯერებ. ორი გზა გაქვს: ან აქ დაიცდი. მე იგი ბევრჯერ მინახავს. ამბობენ. _ მითხრა ნაირ მიგელმა. ხელში რაღაც ეჭირა. დაბნეულობა უფრო ეტყობოდა. «პირველივე წუთიდან მივხვდი. ვიღაცამ დაუძახა აივნიდან: «მაქეთ ნუ მიდიხარ. _ უთხრა ვაჟს. რამდენიმე წუთში ნაირ მიგელი ქალიშვილის ოთახიდან გამოვიდა. იქ მყოფთ ხელით რაღაც ანიშნა და ისინიც უმალვე გაილალნენ სასტუმრო ოთახიდან. _ ფლორა. კარი გამიღე! _ თავის ენაზე უთხრა შვილს. რომ იგონებდა». მერე სახლიდან ორმოცდაათიოდე მეტრზე მეორე ძმასაც მოჰკრა თვალი და სადარბაზო კარისაკენ გაიქცა. რომელიც იატაკიდან წერილებს კრეფდა და ყუთში ყრიდა. სადაც შენი სახლია. პედრო ვიკარიომ ერთი დარტყმით ძირს დასცა ქალი. სანტიაგო ნასარი წავიდა. ვინ უყვიროდა და საიდან უყვიროდა». _ მითხრა კლოტილდე არმენტამ. ხუთი წუთით ადრე სამზარეულოში ვიქტორია გუსმანმა პლასიდა ლინეროს უამბო ის. ძალა. ჩემს მაღაზიაში დაიმალეო. ნაირ მიგელმა გამოართვა ყუთი. _ არ იცოდა. «წამიერ მოჩვენებას ჰგავდა. _ თეთრებში იყო გამოწყობილი. _ თქვა სანტიაგო ნასარმა. _ მითხრა ნაირ მიგელმა. მოგკლავენო. ჩქარა გაიქეცი. _ მოდის. ვერ დავინახე. სანტიაგო ნასარს შიში კი არა. რაზე ველაპარაკებოდი». «პირველად შეეშინდა. სულ ბოლოს ოჯახის უფროსი ჟღალწვერა ნაირ მიგელი შემოვიდა. _ შენ უკეთ იცი. რომ სადარბაზოს კარი ღია იყო. დიდი თუ პატარა. თვითონ კი გაიქცა მონადირის თოფის მოსატანად. სანტიაგო ნასარი მიგელების სახლიდან რომ გამოვიდა. მაგრამ ვერაფრით ვერ გაიხსენა. რა . მოახლემ იცრუა. სანტიაგო ნასარი მოედნის მხრიდან მოვიდა და თავის ოთახში ავიდა დახვეული კიბითო. _ უთხრა სასიძოს. პლასიდა ლინერო მაგარი ქალი იყო. «სახეზე ფერი წაუვიდა და ისე აღელდა. უკვე იცოდა. ვერაფრით გაეგო. სანტიაგო ნასარს ყოველი მხრიდან რაღაცას ეძახდნენ. სკამზე დადო და თავისი იატაგანი გახსნა. კლოტილდე არმენტამ პედრო ვიკარიოს ხალათში ჩაავლო ხელი და სანტიაგო ნასარს დაუყვირა. მაგრამ უცებ გაახსენდა. მაგრამ მაინც ყველაზე მეტად მაოცებდა მისი. ყველამ დაინახა. ტანზე შორეული სამშობლოდან წამოღებული მოსასხამი ემოსა. ძმები ვიკარიოები რომ მოსაკლავად გელოდებიან. ისიც აქეთ-იქით აწყდებოდა ამ ხმებით დაყრუებული და გაბრუებული. ეს ამბავი ჩემი შვილისთვის ხომ არ გითქვამსო. არაფრით გამოუხატავს აღელვება. იმასაც მიხვდნენ. ანდა ჩემს შაშხანას აიღებ და ისე გახვალ. მხოლოდ ამის თქმა შეძლო. ხალხი უკვე ისე განაწილდა მოედანზე. მაღაზიიდან გასვლამდე ტყუპებმა შეუთანხმებლად. ბოლოს თავისი სახლისკენ წავიდა. დივინა ფლორი კვლავ იატაკს რეცხავდა სასტუმრო ოთახში და თქვა. იგი ქალიშვილის ოთახში შევიდა. ასე აღნიშნა მანაც. რაც უკვე ყველამ იცოდა. სანტიაგო ნასარს ყუთი ხელში ჩაებღუჯა და ვერაფრით მოეხერხებინა კარის გაღება. ქალის გამყინავმა ხმამ ყველა სხვა ხმა გადაფარა. მე ჯერ არაფერი ვიცოდიო.იყო ოჯახში: ახლობელი თუ შორებელი. «გაწუწულ ბარტყს ჰგავდა». _ არაფერი მესმის. _ მითხრა ნაირ მიგელმა. _ მაგრამ. საიდან დამიძახესო. დავინახე. თავთავისთვის. ძველი ნავსადგურიდან მოუარე!» სანტიაგო ნასარმა მიიხედ-მოიხედა. _ ორნი იქნებიან ერთის წინააღმდეგ.

მხოლოდ ძმები ჩანდნენ. სანტიაგო ნასარს კი. ქალმა კარიდან მოჰკრა თვალი _ ტყუპები მისი სახლისკენ მორბოდნენ გაშიშვლებული დანებით ხელში. «აღარ ყვიროდა. სადაც ქალი იდგა. «მიკვირდა. ვიდრე საერთოდ იყო». პირიქით. მომეჩვენა. დედაა! პედრო ვიკარიომ მეყასბის გაწაფული რკინის ხელით გამოაძრო დანა ფერდიდან და თითქმის იმავე ადგილას ჩასცა მეორედ. ძმებს შიშმა გადაუარათ და ახლა გამთიშავი თავდავიწყება დაუფლებოდათ. სისხლმა იფეთქა და მთლად შეუღება კვართი. _ ორჯერ უფრო მაღალი მომეჩვენა. თითქოს თვითონვე გადაწყვიტა. საბოლოოდ რომ დაესვათ წერტილი სანტიაგო ნასარის სიცოცხლისათვის. წერილი მხოლოდ მაშინ წაიკითხა. დივინა ფლორმა დაამშვიდა ქალბატონი: _ წუთის წინ თავის ოთახში ავიდა. ამიტომაც. ერთი-ორჯერ მოასწრო კარზე დაბრახუნება. სახლში რომ შევარდნილიყო. ჩემი შვილი თუ დაინახეო. მაგრამ ორივენი უცბად გამოფხიზლდნენ: ღონეწართმეულებს მოეჩვენათ. როცა უბედურება უკვე მოხდა და იმ საერთო არეულობაში ვიღაცამ მიაწოდა. სანტიაგო ნასარმა ხელი აღმართა. «მე მეგონა. ზურგი შეექცია ძმებისათვის. ყველამ გაიგონა ტკივილით სავსე ძახილი: _ ვაი. მომეჩვენა. იმ ადგილიდან. სანტიაგო ნასარი არასოდეს დავარდებოდა მიწაზე. შემეშინდა. პედრო ვიკარიომ გული ამოიღო მიზანში და დანა დაუტრიალა იღლიის ქვეშ. «ასე მეგონა. _ დანას სისხლი რომ არ ედებოდა. აღარ ესმოდათ მათი დანაშაულით შეძრული ქვეყნიერების ძახილი. _ მითხრა პლასიდა ლინერომ. პლასიდა ლინერომ იატაკზე წერილი დაინახა. როდესაც პლასიდა ლინერომ ჰკითხა. დანამ მარჯვენა ხელისგული გადაუსერა და ღრმად ჩაერჭო ფერდში. სადაც ღორებს აქვთ გული. აეღო. სანტიაგო ნასარს სულ რაღაც ორი წამი სჭირდებოდა. ცდილობდა. რომელიც მოედნის მეორე მხრიდან მორბოდა სახლისკენ. იცინოდა». მაგრამ ამ საშინელების ხილვაზე ხელი აუკანკალდა და მხოლოდ თეძოზე გაუსვ-გამოუსვა დანა. მაგრამ უცბად კარი შიგნიდან ჩაკეტეს. პედრო ვიკარიოსაც უნდოდა მუცელში ჩაეცა დანა. ვარდების თაიგული იყო». _ ის კი არადა. რათა პედრო ვიკარიოს პირველი დარტყმა აეცდინა. მერე შემობრუნდა და პირისპირ შეეფეთა მომხდურებს. პედრო ვიკარიო მას მარჯვენა მხრიდან დაესხა თავს წინ გამოწვდილი დანით ხელში. «ნამდვილი ნეხვობაა. რომ შვილის ყვირილი და კარზე საშინელი ბრახუნი მოესმა. _ განაცხადა პაბლო ვიკარიომ. «ასე ახლოს რომ შევეჩეხე. «სისხლსაც მისი სუნი ასდიოდა». პაბლო ვიკარიო თავისი მოღუნული დანით ხელში მარცხენა მხარეს იდგა და მაშინვე ჩასცა ზურგში. რა ძნელია კაცის მოკვლა». წინააღმდეგობას აღარ უწევდა. ძმაო. სანტიაგო ნასარი კიდევ რაღაც ერთ წამს იდგა კარს აკრული. სამჯერ დარტყმის მერე სანტიაგო ნასარმა ხელები მუცელზე შემოიჭდო. მაგრამ ქალს შვილი მაღლა. სამჯერ სასიკვდილოდ დაჭრილი სანტიაგო ნასარი კვლავ ძმებისკენ შემობრუნდა და დედამისის კარს ზურგით მიეყრდნო. დახმარებოდა ძმებს _ თანაბრად გაეყოთ მისი სიკვდილი. სანტიაგო ნასარი კვლავ იდგა. მაგრამ არც უფიქრია. თავის ოთახში ეგულებოდა და იფიქრა. _ უთხრა პედრო ვიკარიომ გამომძიებელს. ორივენი რიგრიგობით და სწრაფად ურტყამდნენ დანას კართან მიმწყვდეულ მსხვერპლს. ცხენს მივაჭენებდი». _ მითხრა პაბლო ვიკარიომ. _ ბოზის შვილებო! _ დაიყვირა სანტიაგო ნასარმა. ალბათ აივანზე გამოვიდა და იქიდან ლანძღავს ძმებსო. დედა ვერ ხედავდა. დაჭრილ ხბოსავით ბღაოდა. _ მითხრა პაბლო ვიკარიომ. . რადგან ძმებს დანების დარტყმით ჰყავდათ კარზე აკრული. _ შენ არ იცი. რათა პირდაპირ თავის ოთახში მოეკლათ».ეჭირა. სასოწარკვეთილმა პაბლო ვიკარიომ საშინელი ძალით ჩასცა დანა მუცელში და ნაწლავებიც ხმამაღალი ბუყბუყით გადმოიყარა. _ უთხრა პედრო ვიკარიომ გამომძიებელს. ტყუპებს სახლში შემოჭრა ჰქონდათ განზრახული. მერე მზის შუქზე საკუთარი შიგნეულობა დაინახა _ სუფთა და ცისფერი _ და მუხლებზე დავარდა. _ მითხრა პაბლო ვიკარიომ. კართან მიირბინა და ის იყო ჩარაზა.

«ყვირილი კი შემოგვესმა. _ მითხრა მისმა ცოლმა.. . როგორც სჩვეოდა. საფრთხე აღარ გველისო. სწრაფად მიირბინა მოედნისკენ გაჭრილ ფანჯარასთან და დაინახა. გზას გაიგრძელებდა. შვილო. სადარბაზოს კართან დაინახა შვილი: იგი პირქვე ეგდო მტვერსა და სისხლის გუბეში და წამოდგომას ლამობდა. პონჩო ლანაო. ეპისკოპოსის ჩამოსვლას ზეიმობდნენ». ვიღაცის ხმა მოესმა. საძინებელი ოთახის აივანზე გავიდა და. ამიტომ სახლისთვის რომ შემოევლო. _ მითხრა მამიდაჩემმა. იმდენი აზრი ჰქონდა. მაგრამ ეს ხმა მისი შვილისას არ ჰგავდა. «ნაწლავებიდან მიწაც კი ჩამოიფერთხა». _ რა მოგივიდა?! სანტიაგო ნასარმა იცნო იგი: _ მომკლეს. რომ დაინახეს: სისხლში მოთხვრილ სანტიაგო ნასარს საკუთარი ნაწლავები აკიდოსავით ეჭირა ხელში. აბურდულ კულულებში ჩამჯდარი სარკინოზის სახე ისეთი ლამაზი ჰქონდა. რომ უცებ დაინახა. წამოდგა. მდინარის გაღმა ნაპირზე.პლასიდა ლინერო ოთახებში დარბოდა და ხმამაღლა ეძახდა შვილს. უკან მისდევდათ ჯამილ შაიუმი იაგუარებზე სანადირო თოფით ხელში და სხვა შეუიარაღებელი არაბები. პონჩო ლანაომ მითხრა: «ახლაც მცემს განავლის საშინელი სუნი». რაღაც უცნაურად ეშვებოდა თავისი სახლისკენ მიმავალი სანტიაგო ნასარი ძველი ნავსადგურის კიბეზე. იცოდა. როგორც არასდროსო. რა ხდებოდა მათი ჭიშკრიდან ოციოდ ნაბიჯზე. მაგრამ მაშინვე გასწორდა.. _ გამოსძახა მამიდაჩემმა. ყველას გაუღიმა და სახლის უკანა გასასვლელისაკენ წავიდა. და პირქვე დაეცა. სანტიაგო ნასარმა მაგიდას ჩაუარა. დეიდა ვენე! ბოლო საფეხურზე წაიფორხილა. ქალმა იფიქრა. მეზობლის სახლი უნდა გაეარა. მამიდაჩემი ვენეფრიდა მარკესი თევზს წმენდდა თავის ეზოში. _ მითხრა არხენიდა ლანაომ. _ სანტიაგო. _ მაგრამ ვიფიქრეთ. მერე თავის სახლში შევიდა უკანა კარიდან. ის იყო მთელი ოჯახი საუზმეს შემოუსხდა. რომელიც დილის ექვსი საათიდან ღია იყო. ძმები ვიკარიოები ეკლესიისკენ მირბოდნენ.. მისი ცოლი და ხუთი შვილი აზრზეც არ იყვნენ. უნდოდა სახლისათვის შემოევლო და სამზარეულოდან მაინც შესულიყო. თუ ქუჩაში გავიდოდა. «შიშისაგან გავქვავდით».. მისმა უფროსმა ქალიშვილმა არხენიდა ლანაომ მითხრა: სანტიაგო ნასარი მტკიცედ მოაბიჯებდა. წელში მოხრილმა და გადმოყრილ შიგნეულზე ხელმიჭერილმა თითქმის ასი მეტრი გაიარა.