i


I

;,c

«!:<«

a.

<c<c €MZ<-

«5

®C
cccjc

< «
<

-

ccc
CCcC
C
c

ccc

i

C«SK CCC
<S*£ cc< «SCC (cc

«C
«C

CC<€C

CCC<?CCcCCC<
CCcc«r ccccr

C

V,C

(i

c<

CCC
cccv
CCc

C

^CC
c

C

<cc
CCCc
c

c«c <XC«
v
.

l

c C
<

«£C «C

<§C^C Cc <3JH c ccc CC
<

cc

m® CcC<fC Cc

ccc cc
'
i

H

C

(
(

C-CC

«
"<8

C<<
<

C<CCCCc cccccc c cxcccc
-

C<XCc
«..

<XCCC/ (v< <3GZ±€Z:«ic OCHc<? g
:

c C
(

«
i

<

C(' <o< <C <C<C


cc

C
c c

c

,

C C
c

«ccc

(CCccC"

CCC<CC

rc

<

Ccj

<C«
<<__<<
'<
.

cc c
.

c

CC <c«C
C oac <CC

C CC CC " C e C € c cCCcCCTc ^C.cc
.

rc <c

cc CC
(

OCci
<
<

CC cc <CL* cc CC <C<

d C <c c c <d C
c <

C ^
c
'
<

<<c

c ccccc c cc c <c cCCCCC c
cc

C CcccCC cccccc CCrcorcc
([

C

Cc<<CC

c

Cc C C
c
'

C<

CC<^CC 'CC(
C<CCC<<C

CC

CCCCCC
<X§3XCcc
'

°
'

C c
'

'

'

4i r *

<<

CC
X, 'C

Cc Cc c cc C c/c CcCc < Cc
C<C

C<c C

CC
cc
'

'

<

CC

<&<C<C

<C
c<

CcCCcC
CCCClCC
[

'

&

^

C

'C€C
<

<<£<;< <C*.CC

LCC

CC

C

C

'C<C<C
CCCC <ccf
c
c

C ccacc
cc

cC

C

C C C cC CCC C CICc <c CCC C

CCC c Cc< CCC C

c

<

Cc

<k.'Ccc<C$ c< <CicccC«. <

*
<

c c <cc <Cj<.<'<Ccc c
\

ccccc

cc, ccccc cc c^a<i^oc CC ccccCCc CCCfCCcc <c ccc cc CC C <ccr c<c CC C< <C3C C<L C <3C c^c
<CC
< cc

Ccc

Ccc

CC^CcC
<CS?<Ccc

c

C €3C
c

<3Tmi
cc

C
c

:cccc <cc^c«c
cc c C
C <C
<C.
<

VILLANOVA COLLEGE LIBRARY

cccc c <c<i d<t: c < c cc<oc <r <<r

C

Villcmova,

Pennsylvania

<c;<i*c

c

C
6
tC

<C

<
<

cc
CC.

< cc
C

C
'

C
cr

This

book was donated

cCC

3-4-49
c

c c c c

«
4

<C'v

c
c

rc
<

m «**
C <L<C c
<?*

Rev..-..,M r ...5ull-ivap.

r -0- r S-4 -A,-

<x
<
<

c

«c <f<C

c cac cc, <XT
"c


«
« i
c<

^lCCc
<<«C
C
<<ccl

<rc c c «gigii&c C<C C C <t^ CCCCccCCCi
c

<tc CC C
CC

> "<
ci"

-«c^.

<^C3C. CCc <<.<<_<:
C:

<:-cc C"CC1 C CC c cc

<Xi

<X<Z

Cc
"

cc CC

CC"'
<

C

C

C
cc

c

cjm
c
c
<C
<c

CCC

c

cc<Xj<sC c
c

c

CC

c

r <^CCCCS

c ccc c<Xc<sxcccc c
<
<

C CC

Ccc

CCCCCC C

<3c <jC<:c<iC

<c c
c:
c

Ccccc
C

c«C
^cccc

c

«

rc c <«c<xc < < <<^c < < «IC <C
c
«

C

<c

«CCCC

'

cc

cc

c c c

«-^^C^ <cC<C3cj<C<^
<ccrc<<s cc

(('.(.

c

C'
(

« C<c^tc<Z
ccc

cc< ccccc

«c

g

c

(C<

CCCcr«<c:
c
cc
C<
<i:

CCCCC? <qcc ccaccc ciCEcgc-cc;

CCC

C<«cc<<
c<«c«: c<cc<
"-

cc cc Ccc

ccc
ccc
CC'

<C

«ccc<
.

c
C
,

:

<v

<c
<y<

<Cc

C C
C

c: <ec

cc
<cc

<c

c. «.

CCcc <3r<CLS<
<7C<-<CC

«: cc «rcc

cc cc

CC:

<3

<C c<cc<<«£i<X <csx<ccc

cc< c C<

^ct«?< cCCCCC <<cccc <xcccc <scc c
CC5

cc cc cc c <c« C

c<
C
'

<« <<C
<
<C
cc

c<r
c

c^CcC CC<: r
c<SC
C<

« «
«
«

c

'

C Cc^ CC C C <C_C<C
('.«

c

<<

<c

C«' C <c c ccc
CCC<^

C<3CCCC <5«cc?r

c<

"c<<'

<3CCCc

<c< <c<i<c<cr<cci

<: c<cc<
C«SfC<
,

c«c

Cc<C

<r«

cC
C
<
<-

C

:

<c <c c <c CCC<8
<C

<r

<Z C <c

^^<£<GC2«iC^.

«d<c^:'c cc<3cd<^
?

:<<cd<^<Cc

<1CS<^CC ^«gwc «c<^^r<

<«aaaE3^
<CSC<«Elc<

C®:<C

^.c

C

«

ScC
ICc
x^<

C

CjrcC
<«'<. C
c

< <><•>
-

L

«£3

:c<

c C

,-c

Cc

c\
c c

< c

< <c«c c <S«C7
«

C <C<CT
<0 <T
<C?<^' <<i<:^
,

c<<
,

<

<-«
ccc
i

v

c
<


l«-

G

c^^cdcr^r
c

"

cc <c c<l.

<

'

<:

C
c ><«<
<

«

(C
<

CCc
<

<sc
CgC
<fc
<§:

<c< C cC c <CC CC C V
«cc

"CC
•t.cC

<SC

,<.<

«
«

C C

r ^i«c<

<

<«c CC'

<C<C
<:cj
<t<-C

cc
<<r

CC
c< Cc

'cccc

co C ccc C
«c
C

CiCCC

CcC <r ccc
r
|
i

CC ccc

cc

C <: « c < cc
c
C
c

<c<
«
<

<< «.<

«s
(g
;-

i

c< <<

<c
<c

<fc

C5LCC

<v<C

<C<C
<

ccc c

CCCC

CCCC

C

C

ccc c< c
<

C:

-

CCC «C C C
«<5C

<s<C

<.

cc
cc
CC
<

« ccc

CC(C< «CC
C

«£<

CC

v
<
"*

__;

,(

<CC CCC®
:

8

C

c

c_ C_<c<T'C

c<<c<
OSCJSct

cosc <c<s5_r c<c<c
;

cc cc<®
i

CCC

c

±«
j

v

(

<<<

n
<_

«<:
-

c

o
<t<<

(^

C C CC CC C««< CC C CC"C
i

c
:

CC«3sr C. <C<c
<:<*.<

_CCc
_-53_c
_=_<_Cc
_.

.

(

c

c <C<C

.

o

'<Cj<C

CCc c

CC

cfcC

ccc
ccc
cc<~

cccc

c<L

«*__
<<cr

.<<<_
c *
<

C <^

((«
C

c<cC<£ < fCC

c<
<

Q


<<_

< <cc<
<C<G
•<_-

«

CC C CC cc CCc
c
-

CC


:

CC<

.

<

c c< c<

C

c
,,
<

.<<__.<

c

i

c C" <r
C
C<

<^<X

a< ac t-CCCcC «r_#^^ ^cccr
(

cc ^ cc (^ ^^C CCC <c<
1
'

CcCC
CC<C cccc

C

"

'

<c<c

<c*<_c_

<r:

<c
<7

ACCCC^,.

<c
<
(

<<<§
CCC<
1

«coc
r <-ccc
Cccccc

-

«

< <<C,
r


«x
<

:
'

<
<

c C<
i
(

^>
.j^C

Cc
<c

<.

c

c

Cc <c CC <C
<___«

C «CCC«c^ £
$'5
*

c<L<

C

a
<
'

C"C
c
cc v

<

<__

S
<C_
.|^>„<cc

C__«

C

!C

<«ccc
<Cc<r
«

c
<<(

<<:
r

cc cc
cc
cc

C,'<C

«f,^
-

^ «<r<

<Csc
«__'.

C
<;

««:

C_
'<C_
< c

c<c:

_.

"<C& < <cf: «^ v * <dc<CV f"jtcc c «_§

" C«c < Cc<«< ~< t C CC'C;( -<<< <£^x
<
';

N

5,(

^^g ^<&«iT
<_< "«<cc
ccccc

^

gj

_S_> <<T «K <c 5
<<

C <C c
c

cc

Cl

C« r C CC ^
<

c

"<sc<j-a_a
*

<*__:
-

Cc < *?.

^Gsrccd
<ec«__"c<»_t

<X«L r <c c c :<c

CCC CCC

c«K«c<c
<r<:

SC<
^"

ccccc^ CC«jCC< CC CC5Cj_C<< cc
.

cCrCC"<3

« C«r<
*

-<c^ccj<C«

C<<5

c<CCCCc<
<CC<CCCc <ccccc<<3t: c <C^Cc<<CiC <c

<^«c3_rv<j
<Ccc<?-'
.-"
i

CCCcfcCC «
c

«C<CC<:<<_C- «cc

g3C

_C1C cc<t
c<_t£

<c < <r- <c cvc <:
(

C.CC C.c«d.c
-_

C<c
C<
C':

C cCCC^CClC
CX3CC5C

c

C^-CCClC: C
_s__i <_c <__cc_c: c_z:<<cn__s<s<cx; <ci"_c <_:«?<<::

CtCXC

C
c

C<C

;CL *<JC

OT__crccca____c ^c
j:<C^^jC(Cc<Cc<'
:<__i_{__Z
<<

i<«__ra__r c c <«__:<<:"

cc

<i

^<c

c,<
c

C

Cc<

WC'

t'<_S<

_ O CCC?"' cC

cC
i

<

_r^__r-<5<CfCC c
:

c c:

•_J

C<jG.

CC

c<

-<tc
:<__»<:
_:c<__c::v

ccc< c<x
<C<__£

<i___

rc-ccc v^v5
C<CC
__?c

«ccC'CCc-<

'CC
<

•'

c c<§

cc\c<cc
ccc.CCCc

cc ^

c__c_rc__i r-

« oCC cc CC
cC<c
C<
<t-«tr

<_.<

<

ccr
<*;

_c<<»SC<__3C

<_g

<gT<jC <_c<cxj
<^^]Cgcc '<T

« CCCC' c<s

<_c
<S£C<
<Cl
(<

itCCC
_CCCC
c

<S<

c

_C<C'<__T '<

CCCCCc|C< ><€-_! CCCC<___ c€_C< <__C< c

<<I<S_«5SCCC <?^<^^
<C'<3CcCcc<<<-c

<_cc
c^<__;<<iCZ<l

«_Cj
<

<cc:

«s

CCCC'^

CCO
C CC
-<
<

«tCCc<c

«cc cc. cc<
«

cc

c «< c c <«Cc -<<«_< iC c < c«<_-<^____: c c «
<3
<«-

< <crc<
<c<

<
<

c:c"-

C< <aGC

:

cs
JP<X
_S3*__
,

cc^CjCCccCc_C_C
<<<<3c<§_cg<<_ir

:

"<__

c c
<

'«TCCCC <C CCCCC cc «cc<r
<c <<_jCCCC
<

'«CCCcCCcCC

c <c c cct
^<
c

cc cc cc cc cc €C cC c
<

C CCC4 ^ CCCCC
v
<

<:

« dcccsr
< <<
c-ccv..

<"«<_Cc
<

c< "C.
*_«.

cc<

"<'<CCc<C<

c«c

cc c

C
c

cc<_t9Cc<:
<5^C<_C5c:_
£C<____)Bf

C c C <c
«___C<_C<'C-:

<:c<<-C7c
<SS&&L<^

___C<_C<c<C<

c
c

CCCC
<i

LC<<3SL':'
4_-5___CCCC

(c

<CC cC
.

c ^^cccc-x^:

<

c c cc

c_

c c<
<c
.

Vcc dc

<

c<$ cc C<

<

<K_c<ic 433

CTca^c
<SZ'C C
-cc
-

<_t_T

<
<

C5-«

c
c
< C

«r
C<T

<<<^

c
*

<

cc c:<ccc
aCTCccc

cc
c<
c<

cc

C

u

<i <x.c c '<r <r ^C£c< C*

C
<

C

r

cc

cc_

_r

<

c

C
<<3L
<

c<

-

c
"

;<
<

c <^.<*

.< <l<c^c

<

<L

<

c< ^sqc c <L
<c
<

^KC c
C
.

<v c<r
<<_:

^c^C<
<S__cccCCT
~_s

c^
©

c
c

<r

«

<

c

c

cc

<T

'

-

C<E

c

y

C'

C

<c

<

cC

c<cccc c^ C< C

u

c

<__

ACTA

SANCTORUM

PARISIIS.

-

EX TYPIS V. GOOPY, VIA GARANCIERB,

5

PARISIIS

& ROM^E.APVD

VlCTOREM PALME.

M.

DCCC

LXVIII

ACTA

sAngtorum
quotquot toto orbe coluntur, vel a catholicis scriptoribus celebrantur

EX LATINIS ET GK^GIS, ALIAHUMQUE GENTIUM ANTIQUIS
COLLECTA, DIGESTA, ILLUSTRATA A

MONUMBNTIS

Joanne PINIO, GuiLiELmo

GUPERO P

M.

Joanne STILTINGO.
E SOCIETATE JESU

EDITIO NOVISSIMA.

curante

JOANNE GAHNANDET

AUGUSTI TOMUS SEXTUS
QUO QUINQUE
POSTltEUI DIE 8 CO NTINENTUR

CUM EJHSDEM MENSIS SIPPLEMEMO.

PARISIIS ET ROMiE
apud

VICTOREM PALME,
1868

bibliopolam

.^^Mi

SERENISSIMO

JOSEPHO
ARCHIDUCI AUSTRLE
NEC NON

REGIO PRINCIPI REGNORUM HUNGARLB
BOHEMLE, CROATLE, SCLAVONI^, DALMATLE

MAGNI DUCATUS ETRURI>£;

DUCATUUM BURGUNDI>£

Brabantiae, Styriae, Carinthiae, Carnioliae,

Mediolani etc; Comitatuum Tyrolis, Flandrise,

etc. etc.

Tomus
sicuti

hic,

SERENISSIME ARCIIIDUX, quem Nomini Tuo venerabundi
magni
Parentum
Matre,
istius

inscribimus,

menioriam nobis renovat longe jucundissimam
prodiisti,

diei,

quo

felici-

>-

ter

in

lucem

posl

Serenissimorum
preces,

Tuorum

ardcntissima vota ac
a

^suspiria, directasque ad caelum
sic
tus,

patrocinante Virgine
saspes et incolumis,

Deo impetratus;
vegelus

triennium

illud,

quo pcrgis

vivere

crescisque

robus-

novam Augustissima?
et

familiae Tuae, rcgnisque ac ditionibus

eidem

subjectis kelitiae affcrt

causam.

materiem suggerit amplissimam gratias agendi immortalcsdivino Numini. cujus bonitas

Augusti Tomus VI.

!

nitas
lur.

consQrvarc

Te hacicnus,
certe,

et

ad maturiorcm paulatim

selatcm

promovcro

digna-

memorabilem

aeternisque

Annalium
ut

fastis

signandum diem,
in

quo Auguinvcheres

stissimae

Domui Austriacae

datus es,

omnia Tecum bona

eamdcm

Etenim
tri

dum

attenta

mente consideramus, quanta post nalales
quanti

Tuos

Screnissimae
potentissimis

Marelati

Tuae

obtigerint

bona,

quamque

perpctui

de

hoslibus

triumphi, quot urbes, quae recenseri

vix possint, quot integrae provinciae armis gloriosissi-

mis aut recepta; aut occupatae,
dc Te,

in

sluporem

acti

vix

nos

cohibere
qune

possumus, quin dc
glorioso
cjus
:

FORTUNATISSIME PRINCEPS, pronuntiemus verba
usurparunt

illa,

DoQuis,

mini Praecursore stupendis prodigiis attoniti
putas, puer
iste

vicini

cognaliquc

erit? Et vero,
iste

si

expendaiuus,

cur de S. Joannc mirabundi exclamarent
Eloquia
:

omnes

:

Quis, putasj puer
illo.

erit?

Respondebunt divina
saeris

Etenim
et

manus

Do-

mini erat cum

Cur
:

igitur,

illaeso

verbis

honoiv debito,
Josephus

nobis

cxclamarc
et'

de Te

nou

liceat

Quis,

putas,

erit

Serenissimus
secula;

Archidux noster? Nain

Tuos nalales mirabilia comilala sunt
tam singulari
steritas

et

Tccumque inanus

Domini

fuil

modo
po-

el admirabili, ut aelas nostra obstupcscat ea, quae praesens videt ct
sit,

audit,

autem vix creditura

quae

de hisce

leget

litteris

consignata.

Nonne
Dei

enim

inter niirabilia

computandum, Te post volum,
partu in lucem
Matris
esse

ut credimus,

Sanctissimse
in

Genitrici

factum,
angustiis

felicissimo

editum? Nonne miranda
pietas,

summis temporum

eximia Serenissimae
transmisit

Tuae

quae

aureum
ut

puerum

Tecum appenVirgini

sum mox
regio
illo

BeaUr Virgini Cellensi offerendum,
redimeret
Filiuin?

Te totum
si

sacrum
Malerna
a
di-

dono

sibi

Nonne mira loqucmur,

dixerimus,

regna per Te primo jam

aelatis

anno potenter defensa, pulsos

Tua

ope procul

tionibus Maternis hostiles exercitus,
stiha vexilla, portata

amota

a

Danubio

et

Moldava trans Rhenum
bellica,

ho-

Viennam

in

triumphum instrumenta

apparalumquc

mililahaec,

rem omnem, quae

ingenli

copia ad ejus pcrniciem fuerant collecta?

Nonne paradoxa
nisi

aliaque multa hisce similia, quae comraemorari possent,

Tibi ipsi videbuntur,

clare

exposuerimus, quo tandem

modo

tatn

grandia

facere

potueris ictate
fuerit

tam tenera? DiDomini excrcitu-

camus

igitur,

PRINCEPS DEO DILECTE, quam Tecum

manus

um, quam

fuerit

cum prudentissima Matre Tua,
Carolus

quae,

Te auxiliante, praxlicta peregit.
memorioe

Obierat Augustissimus Imperator

VI

glorios*

Avus Tuus

fempore
peri-

tam importuno,
culo.

ut

numquam

ditiones suas

relinquere

potuisset

majori
et

cxpositas

Vix hereditalem suam adicrat Serenissima Mater Tua, quin
principesque tanto

imn.inentes

undique

viderit hostiles phalangas,
ut

numero experta
solum cogitasse

sit

contra

se
sinc

foederatos,

mirum

sit,

de regnis suis defendendis vel
abjectura,
nisi

;

omnem

dubio se
in

tuendi

animum

sua se fortitudine,
hic

summaque de Deo Qducia
Regina

tantis

periculis

sustentasset.

Quid

igitur

agat

fortissima

Mater

Tua

?

Noverat

legiones suas Germanicas,
exercitatas,
si

quantumvis
tanlo hostilium

fortitudine

praestantissimas,
in

bellisque

maxime

solae

cum

agminum numero
numero obruendas.

variis provinciis congredi

cogerentur, pares nequaquam fore,

sed

Hinc

prudcnter

judicabat
jacc-

excitandam
bat sopita.

sibi

antiquam Hungaric^ gentis virtutem,
igitur,

qu^

quasi diuturno

somno

Deo duce, ac singulari prudentia comite, numerosos rum collectura cxercitus, Posonium proficiscitur, Te comilem sibi
Ipsa

Hungaro-

torem.
illa

adoptans, Te adjuNec vanam de Tuo subsidio spem conceperatsapientissi.ua Kegina. Etenim dum potenter atque eloquenter coram nobilissimis regni Hungarici Magnatibus
perorans,
in sui
in

omnes

admiralionem

tralut

atque

amorem

;

Tu quoque
sine

pra^sentia

Tua auditoruni

omnium
tia

Te oculos

convertisti,

polensque vel

voce Orator

suavissima oris gratan.a
vi

tantas excitato

amons

incendio faces subjecisti,
ut

cordaquc

Magnatum

Tui dilectiouem pcrtraxisti,

m

omnes ccrtatim

intcrposita

jurisjurandi

religione

F olli-

cerentur,

;

cercnlur,
turos

fortunis, ac sanguine demurn suo propugnaHeginam suam, ac Te, Rogium Principem. Jam vero quam egregie promissa im-

se viribus omnibus,

laboribus,

pleverit

natio

Hungarica,

qtiam auxerit potentissimac Matris Tua3 agmina, quam trium-

phales

simul

cum

legionibus

Germanicis

fortitudinis' suae

fructus

tulorit,

novit

et

obslupescit orbis
Quis,

universus. Quidni ergo,
iste

SERENISSIME ARCHIDUX, de Te rogare
actatis

liceat

putas,

Puer

erit?

Cum

primos

luae

annos
hisce

tot

tantisque

favoribus cu-

mulaverit
in

Divina benignilas? Quidni ex faustissimis

principiis
et
alia

ominemur futuram
in

aetate

maturiore magnitudinem Tuani, praesertim

cum
Natus

mulla

Te
illa

reperistirpe

antur,

quae

sumraam de ea nobis
pielatem
quae
ulla
sibi

spem

ingerunt?
fecit,

es

Augustissiina

Austriaca, quae
feliciter
dil

propriam

quae

cum

pielale

oinnes

alias

virtutes

conjunxit,

non raodo plures Imperio dedit Caesares, sed plures eliam edialia;

herogs,

quam

domus

quae binis jam seculis

communem
subincle

Christi

nominis
repulit,

hostcra

iiSdcm

fere

consisterc

terminis coegit, progrcssumque

longius

ctiamsi ct aliis frequcnter bellis fuerit lacessita.

Haec

vera

minimeque exaggerata Main

jorum Tuorum decora animum Tuum exslimulabunt ad
quae
unica est
fidci

cximiam
ardua
Haec

Deum

pielatem,

ad veram magnitudinem
thesauro

via.

Haec

ad

quaelibet
leni

audenda

pro

prctioso

ac justitiae

mentem Tuam

erigent-

moderatoque
docebunt.

imHaec

perio subditos

regere, ac regia

munificentia bene

meritos

remunerari

deraum omnia abundc subministrabunt exempla, quorum
rofis,

imitatione inler illuslres
est,

hePro-

inler

suramos principes locum
:

merearis.

Nec timcndum
principum

no tam eximia
atque

avorum Tuorum ornamenta ignores
tio,

nam

praeclara
nihil

educatio

institu-

quae

Doraui

Austriacae dos est propria,

illorum tc nescire
si

patietur.

Accedet
in-

solicita

prudentissimae

Malris Tuse cura,

quae ipsa supplebit,

quid

diligentissimi

stitutionis
sibi
utilis,

Tuae

praefecti

docere negligcrcnt.

Novit
illa

illa

experiturquc

quotidie,
virili

quam

quam

necessaria fuerit excellens
tit

institutio,

qua cum
gravissima

animo conse

jungeret scionlias viris proprias,
et

ct

negotia quaelibet
Illa

per

expedire,

regna sua recte adrainistrare posset.
instillare

igitur Tibi
in

a teneris

cum

verbis

tum exematque

plis
in

non desinet ardentem
Illa

in

Deum,

Sanctissimam Dei

Genitricem,
sed

Sanctos omncs amorera.

Te docebit, non propriis viribus

confidere,

pro-

speros
tibi

rerum successus a benigna Dei

manu

exspectare,

ejusque

opem

sperare,

dum

ostendct elegantem inscriptionera

chronographicara,

quara

pro anno praeterito con:

cinnatam sub

imagine

Christi e cruce

pendentis

in

rcgio suo cubiculo posuisse dicitur
se

CrUCMXUs DUx

MeUs.

Nec

monebit

dumtaxat,

hoc

Duce

invictissimam

stelisse

contra hostiura multitudinem, sed narrabit etiam,

quanta?,

Duce hoc

potentissimo,
relatae

per

Carolum VI avum Tuum, ac per
victoriae.
Illa

Lcopoldum proavum,
quibus
egregic

de

Ottomannis

fuerint

demum
Ad

virtutes

omnes,

excellit,

Tecum
in

coramunicare

studebit,

artemque regendi, quam juvenis
curara

didicit

usuque perpolivit,

Te totam trans-

fundere conabilur.
riae

hanc accedet Serenissimus Genitor
Serenissima
illa

Tuus,

Magnus

Etru-

Dux, qui

uti

intimo

cum cum

Malrc Tua amore
sic

est

conjunctus,
Tibi

reguaque
praeTibi

Tibi destinata felicissime

moderatur,

eadem quoque
quidem
juvenis

inculcabit

cepta
erit

virtutum, easdem docebit artes.
magister,
intra

Atque

artiura

raiiitarium

summus
ut

utpotc qui eas puer

didicil,

exercuit

tam

feliciter,

prope

Meadiam
bello.
lies

paucos dies geminam de Turcis

retulerit

vicloriam. Quanla
Sletil

in

praesenti

qiiamquc prudenter perfecerit, paucis nequit
vjs
belli,

explicari.

ante aciem,

quofractis,

major

quoties manifestius
ubi non

ingrucbat

periculum.

Viribus

hostium

Viennam redire

maluit,

minus erat necessarius summus imperalor, qui
necessaria
sublcvaret.

diffusis

per varias provincias
Malris Tua3

exercitibus

submitteret,

sicquc

Scrcnissimae
sic

Rcgin;e
fortissi-

curas aliquantulum

Tanto autem securius

agebat

mus

mus

Ductor, quod Serenissimum Fratrem
Lotharingiae Principem,

pro se relinqueret

agminum

praafectum,

Ca-

rolum, inquam,
ri*

Serenissim* MaAnnae Austriac» Matertera^ Tuae Conjugem futurum, cujus gloriosa gesta cumulatiipsi

Patruum Tuum, mox etiam

quc tr.umphi abunde docent, quam prudenter
hoc munus, ac
ut

creditum

fuerit

honorificentissimum

negotium

gravissimi

momenti.
ac

Superest,

SERENISSIME ARCHIDUX,
eventibus,
gratias

de natalibus Tuis undequaque faustissimis,
subsecuti
sunt, immortales

de

miriticis

qui

eosdem
Tibique

comilati et

Deo Optimo Maximo

agamus

gratulemur institutionem Regia

Sobole

dignam

sub

oculis

tanlorum

Parentum,

quos

Dens

diutissime

incolumes

servet.

Cresce.

SUMM^

EXSPECTATIONIS
Parentum
ac

PRINCEPS
amor'

Augustissimae

Domus
et

Austriacae

columen,
perge.

serenissimorum

Tuorum
Tui

eosque solatio

gaudio explere
virtutibus

Crcsce,

JOSEPHE,
Tua

nominis

menus

etymon
exorna

Regiis ac

imple.
Tibi

Posside

praaclarissima
affec.u

decora,

auge
''

ff»c enimvero, et plura a.ia

vovemus

quam possumus maximo
speramus,

qu.de* autem a prospera
q».

Quando

v.tas

Tuae

diuturnitate

optima qua^que
e,

fe antecesserunt,
adspiret

ommum
migra'

Majorum Tuorum annos supera,
Deus ac

longaavus ad Superos

Votis nostns

omnes

Sanrfi

P i„c

. c u Subscr.b.mur

profundissima

veneralione

cum

SERENISSIME

ARCHIDUX

SERENITATIS

WJE ARCHIDUCALIS

Devotissimi clientes

JOANNES

PINIUS

IOANNES STILTINGUS

etc

SOCIETATIS JESU

,

SYNOPSIS
TOMl SEXTI

DE ACTIS SANCTORU M

AUGUSTI
AC SUPPLKMUNTL. AD

EUMDEM MENSBM
aller diaconus, ulcrque
ratur.

Proditurus

hic in

lucem Tomus, Operis
ulii-

martyr

fuisse

nicmo-

quadragesimus, Augusti sextus et
continet, ac Aagusti

His adde sequentes episcopos,

Syrum

mus, postremos quinquc ejusdem mensis dics-

Supplementum

:

Viauinm Sas9inalensem,Ama(wmNu9censem,acFacunTicinensem,
dintim

Pulavinum,

Joannem

Coelitcs vcro,

de quibus ex professo agitur
plures. Viros

Tadinensem, cujus discipulus dicitur

nominalim, ultrucentunict sexaginta, praeter

fuisse Juventinus, cl officio archidiaconus.
sidri

Cwnec

anonymos longe
tiemur
in tres

de more par-

presbyteri ac martyris ncc non sociorum

ordinesseu status, eeolesiasticum
sub quo Religiosos et-

Acta Transaquensia

sunt

apocrypha,

videlicet, monasticum,

probatse fidei Pistoriensia.
In

iam collocabimus,ac secularem, quibussubjun-

Gallia

claruit

Cmsarius,

celeberrimus

gemus femineum sexum.
S.

PraMnittitur hic c.vtra

praesul Arelatensis

cujos Acta partim a Cy-

ordincm jEthiopsEunuchus reginae Cundacis, a
Philippo diacono baptizatus: decujuscultu,
historia,

priano, Firminoet Vivcntio episcopis, partino
a

Messiano presbytero,

et

Stephano diacbno

Patrum

elogiis, loco ac

lempore

scri-

conscripta, ad seriem chronologicam deduxi-

bimus.

mus, ac
sul

in variis

supplevimus. Ambrosiusprae

Santonensis ab antiquisscriptoribus merito
Viviani seu

EX STATU ECCLESIASTICO.
In

laudatur. Santonensis alterius ep.

Bibiani Vila proferturex auctore suppariano-

Oricntc Alexander ep. Constantinopoli-

nymo. Meteosi
fuit

in

Lolhariugia cathedrae prae-

lanus fortiter sc opposuit Arianis, tanti apud

Adelphus; Liceriusve\ Glycerius Consoran-

Deum

meriti.ut Arii ab eo mortcin impctrarit.
hostis fuit

nensi; sEonius Arelatensi; Meldensi Ebregisilus,

Implacabilis altcr ejusdem sectae

Optatus
ejus

Aulissiodorensi.

Controversiam

Paulinus ep. Trevirensis, gloriosua exsul in

de

corpore probabilius dccidimus pro

Phrygia mortuus, ac deinde Treviros Iranslatus. PAi/ontcbs, CuriensisinCypro

Virzionensibus. Inter praesules autem Galliae,

praesulac M.
et

qui seculo sexto floruerunt, non infimumsibi

signatur

in

Fastis

Graecis. Hypatius ep.

locum

vendicat

Syagrius Aagustodunensis,

Andreas presbyter martyrio coronati Conslantinopoli pro cultu sacraruni

Variis conciliis interfuit,

magnoque

m
et

pretio
a re-

Africa produxit
:

imaginum magnuui I^cclesise lumen Au~
documenlis laboriosecpnS.

haberi meruit a

S.

Gregorio magno,

gibus Francorum.

gustinum cujus Acta illustrantur cOpiosoConi-

Nec indictos relinquimus .Etheriiwi Luydunensem, cl Ehbonem ac Gericum Senoneuscs antiatites

mentario

ct c variis

quisito. Vita partim dalur e libris Confessip-

Angliam condecoravit Aidanusep. Lindisfarnensis Gestaejusscripsit Venerabtlis Beda

num

ejus; partim

cx

Possidio ipsius disci-

pulo, ac

pcr annos fcre quadraginta contu-

Apud Biberoos vero
quorum
siae

sunt Patricius
el

11,

praesul
t

bernali. Porro Indiculus
scripsit,

Operum, quem idem
elucidatur.

Ardmachanus; item Fedlimidus
hic colitur

Fagnanus

multis pbservationibus

tamquam patronus ea
Fenaborensis;
ille

Opus nostrum non habent, excusa seorsum sunt exemplaria de rebusab eodem sancto Patre geslis el scriptis. Ad Iialos Iranseamus. Romanorum martyrum Felicis presbyteri et Adaucti cultus antiPro
iis

vcro, qui

ac diceceseos

KilmoVita

rensis; Laoniensis
et

vero Flannanus, cujus

miracula e fabulis consutasunt.

Apud Germanos

in

Suevia eluxii Gebhardus
Varia de
uti
:

Conslantieosis antistes

illo

scribi-

quissimus
ritur. tio

est. De Felicibus synonymis disseNarni ep. Bergomensis certior venera

mus, Vitamque elucidamus,

ef

miracula
\\

cum

anliquiora

tum

rccenliora

T/ieodorus

publica,

quam

geata.

Capuae

atribuitur

Octodorensis vel Sedunensis praesul, a syno-

Rufus duplex, quorumalter ibidem antistes,

nymis diversus. De publica Ermerii

vel

Ermelii

mefii

apud Molhamenses
satis

in Leodicnsi dioecesi

EX STATU SECULARL
Aristides philosophia sacra et profana Athenis memorabilis. Hermetis

vencratione

constat,

de episcopatu non

item. Werenfridus presbyter Geldriam praedi-

catione excoluit. Burchardi parochi
lensis mernoria
in

Beinwiin

martyris Romani

Argoia apud Helvetos

cultus est antiquissimus. Corpus ejus pluries

bencdictione

est.

translatum, Rolhnaci in Flandria asservatur,
et

magna

religione colitur. Acla martyrii

a

nonnullis

impugnala dcfendimus.
in

EX STATU MONASTICO.
Pmmen anachoreta factis et dicmicuit. Ibidciu mira Dei misericordia eluxit in Moijse /Ethiope, fortc ctiam martyre
Jn Oriente
ctis
;

De Petro

Trebensi
sunt

Lalio multa ad

nos transmissa

documema,

uliet Vila ipsius acmiracula.

An Pelagius M. apud
ac
sint

Constantienses in Suevia,
in
Islria.

synonymus apud Civilanovanos
diversi,

dispulatur. Agilus vicecomes

in

ex latrone ad monaslicam vitam conversus,virtutibus,miroqueadversusda3mones imperio Lybiam exornavit. Fantinus mouaqui
;

Gallia floruit, ubi et Julianus laureolam
tyrii

mar-

adeptus

est, in

oppido Brivalensi mira-

culis

spoclalissimus. Sebbi regis Orienlalium
in

chus notus

in Fastis

Graecis et Martyrologio

Romano. A SS. Hieronymo, Paulinocp. Nolano, etAugustino laudatur Pammachxus senator Romanus, contempla pro Chrislo nobilitale,

Anglia virtules narramus e VeDominicus Vallius, puer septennis, vix ad pugnam aplus, et jam lum vincrabili

Saxonum

Beda.

quam congenitis sibiproavorum
Minorum, Valentiaa
floruit in Tuscia.
y

titulis

maturus, a perfidis Juda?is in odium Christi apud Ca-saraugustam interemptus, ibidetn religiose colitur. Acfa marlyrii sed sincera.

ctoriae

clarior. Joannes sacerdos, et

Petrus laicus, e
in

brevia,

familia FF.

Hispania

martyrio coronali.

Benedwtus Aretinus, ex

eodcmOrdine,

IbidemW
duo

EX FEMINEO SEXU.
Serapiam V. et M.. ac

nettus Antellensis el Bonaiuncta eluxerunt,

Sabmam M. laudain

M. V. fundatoribus, ac Generales. Agilus abbas Resbacensis claruitin Gallia, de cujus vita etmiraculis satis multa dicimus; Bononius autem abbas Lucediensis in Pedemontio, Ordinis
B. S.

ex septem Ordinis Servorum

mus, Ronue passas, non vero

Umbria, ex

Benedicli.

raculis

apud

Fiacrius eremita cullu et raiGallos celeberrimus. Antonius

M. Roma? assignamus cumMartyroIogio Romano. Eidem urbi adscribimus Gaudentiam virginem, cur non etiam martyrem? Basilla
V. videtur per-

Martyrologiisantiquis Acta proferimuseMss. cumeditiscollata. Candidam V. et

Bipolanus,
stasiae

oxOvd.YF. Prrcdicatorum, apo-

GermaniahabetAJ e /mr/m

S. R. E. cardirebus praaclare gestis, ac plurimis miracul.s, quam primigeniis Actorum scriptonbus celebnor, ct iosigne Ordinis
nalis,

eluit Tuneti Acta ejus scripsit Constantius Ord. S. Hieronymi, teslis oculatus; mircula vero dantur authentica cMss. Ripolanis. Catalonia> dcbetur Baymundus Nonnalus
in Africa.

labem generoso martyrio

Pannonia inferiore jP arthenonisBuchoviensisfundainccmiuSucvia;Confluentia7?t/™*n> V.; Brabantia Veronam
in in

tinere

ad Sirmienses

terrilorio

Lovaniensi,

qua*

Actis

fabulosis

perperam

adornata

V

est; Cantium in Anglia Eanswidam ac probabiliter abbalissam; Vindogladia

B.

de Mercede ornamentum. Publica ejus veneratiodiversistemporibus ad majorem extensionern et solemnitaiem promola. Medericus presb. et abbas solenni cultu celebratur

M V

slica vita fel.citer

Ln-

Francorum reeis germana soror, posthabilis terrenis nuptiis Sponsum ccelestem secuta, virtutibus ac miracuhs Galham illustravit. Vita
ab Agnete de Harcourt, contubernali ejus et a o,„ L Mmereddlla
,

habelia virgo, S. Ludovici

bnrnensem, quae regales nuptias cum monacommutavit. EUsabetha seu

ibidem Cuthburgam reginam, abbatissam Win-

Gallice scripta

tetiae

Pansiorum. Translationem
Albertini, Prioris in

et

cdamus. De

Acta elu-

eremo san-

ctae Cruc.s Fonitis Avellani in

:

vanisqM(, ocun|eniis

:t

Umbria, celebri cultu et fama miraculorum suflicienter lecto-

rem instruimus.

pramim
monae.

Monitum volumus lectorem, huic Tomo
elogium
P.

Cuperi

nostri

pim r

me-

FACULT.AS

FACULTAS

R. P.

PROVINCIALIS

SOCIETATIS JESU FLANDRO-BELGICjE
ET SUMMA PRIVILEGIl C/ESAREI

pum
Regura,

Edictis Philippi
et

II

Hispaniartim Regis,
Principuin,
1

deindc

Serenissimorum Archidacum AlIII,

berti

Isabellae, Belgii

rursumque
et

Philippi

ac novissime Caroli

II

confirraatis i

Decembris
pro

092,

19

Julii

IG94, Provincialibus Societatis Jesu,
facla
sit

per Flandrobelgicam
bibliopolas, qui,

tempore

futuris,

potestas

eligendi

typographos et

ad

aliorum

quorumcumque cxclusionem,
et

soli

imprimere ac reimpriejus-

mere,
deni
gio,

et

vendere possint libros

opera quaelibet,

rite

approbata, curantibusque

Societatis

Palribus edita aut porro edenda,

sub consueto suae
praeexhibila

Majestatis Privilelicentia
praedicti

non

aliter
;

impetrando,

quam

in

scriptis
in

obtenta et

Provincialis

idque sub gravibus pcenis,
ul
latius
in
ipsis

contravenlores aut aliter
litteris

irapressa

irapor-

tantes statutis,

patentibus
ditionibus,

apparet.

Cum

eliam
;

sua Caesarea

Majestas

idem valere voluerit

in

S.

R.

Iraperio subjectis

Ego
testale

infrascriptus

Societatis Jesu
facta

per

Flandrobelgicara
P.

Praepositus

Provincialis,

po-

ad hoc mihi

ab Adm. R.
Plassche

N

Praeposilo
sic

Generali Francisco Retz, conet

cedo Bernardo Alberto vander
vendendi infrascriptum

facullatem
nostrae

imprimendi,

per se aliosque

Opus, ex more

Societatis

(quod hisce attestor) recogniAugusti,
collectis
Stil-

tum
et

et

approbatum;

videlicet,

Tomum sextum
Guilielmura

de Actis Sauctorum

illustratis

per Joannem

Pinium,

Cupcrum

piae

memoriae,

Joannem

tingum, Socielatis nostrae presbyteros Theologos. In quorum fidem hasce,
subscriptas,
bris MDccxLin.

manu propna
v

consuetoque

nostri

officii

sigillo

munitas,

dedi

Antverpiae

Septom-

CAROLUS VAN DEN ABEELE.

SUMMA
PRI VILEGII REGII
/^aesareae
el

Regiae

Catholicae
Pinii

Majestatis

diploraate

sancilum

est,

ue quis,

praetci'

voluntatem Joannis

e

Societate

Jesu,

ejusve
vel

ad

illustranda
facial,
vel

Sanctorum Acta
ex
parte vel
in

Adjutorum
totum,
alibi

et

Successorum,

ullo

modo imprimat
illo

recudi

Tomos eoruradem, de argumeuto
excudendosve invehat,
et aliis

vcl

jam editos
:

porro edendos; aut
confiscatione

excusos

venalesve

habeat
;

qui

secus faxit,
palet ex

exemplarium,
datis dic

gravibus pcenis mulctabitur

ut

latius

litteris,

Bruxellae

v Octobris

anno mdccxxxv.
Signat
P.

VAN CUTSHEM.

ego Joannes Pinius Societatis Jesu, permitto Bernardo Alberto van der Plassche, ut Tomum sextura de Actis Sanctorum Augusti, meo permissu apud ipsum impressum publicet. Datum Antverpiae xxvu Septembris hdccxlhi.
Et

NOTITIA

NOTITIA FIGURARUM
hunc

Tomum

ornantium,

"prsefigitur

solituui Operis

frontispicium.

Imago

P.

Guilielmi
S.

Cuperi.

Epigraphe antiqua

Dominici

Vallii

M.

pag.

779
78i

Imago ejusdem

sancti Martyris Caesaraugustana
in

Delineatio ecclesiae,
Effigies

qua

fuit

sepulta B.

Elisabetha seu Isabella virgo

regia

791

B. Benedicti Aretini
B.

810 828
Petri
latei

Sepulcrum

Burchardi

presb.

Imago BB. Joannis sacerdotis ac

MM.

840

APPROBATIO ORMNARII

Quam
hinc
piae

solide ac

erudite

RR.

PP. e Societate Jesu hagiographi Antverpienses usque
est
in

hodie illustrarint

Acta

Sanctorum, non

Orbe

literario,

qui

non agnoscat

;

Tomus
qua

sextus mensis Augusti,

quem

a

RR. PP.

Joanne Pinio, Guilielmo

Cupero

memoriae, et Joanne Stiltingo, ejusdem Societatis presbyteris, non minori
eruditione
typis

qua

so-

liditate,

conscriptum

reperi,

una cum Elogio R.
poterit

P.

Guilielmi
Ita

Cuperi

piae

memoriae,

evulgari,

caeterisque

Tomis

adnumerari.

censeo Ant-

verpiae xxv

Septembris anno mdccxlui.
G. A.
ecclesiae
J.

DE BEZERRA
Antverp.
,

cathed.
Scholast.

Presbyt.

Can.

Grad.

,

ejusdem dioecesis Of-

ficialis,

Judex Synodalis,

Decanus Chri-

stianitatis,

Librorum Censor.

PROTESTATIO AUCTORUM
Quod
latis

identidem

protestati

sunt decessores nostri, in hoc

de

Aclis Sanctoruin Opere
suis
,

>C-se servatas

velle Urbani

Papae VIII Constitutiones
tribui,

;

neque

aliorumve huc reob-

Commentariis aliud pondus
scriptae
:

quam

sit

historiaB,

ab hominibus errori

noxiis

idem ante hunc sextum

Tomum

Augusti denuo proteslamur.

ELOGIUM

Jcta

•^anr.iorum

^fwKlkmto

Lih

du

Sr/r*t 8ifvutse fi n

'

,

D

ELOGIUM
EEVERENDI PATRIS

GUILIELMI CUPERI
HAGIOGRAPHI SOCIETATIS JESU, TOTMAKAPITOY
Atictore P.

Joanne Limpeno ejusdem

societatis

presbytero

CAPUT PRIMUM
Cuperi vita usque ad studium hagiographicum.

B
P. Cuperi,
ifui

nnus hujus

seculi

quadragosimus,
Sollerii,

qui

viiae

2 Quas acerba omnibus. nobis insuper incommoda
roaxiroe alque importuna mors ejus accidit.
Pia>

E

moriens

ma-

gnum

A

P. Joannis
P.

Baplists

eruditis

etiam
posuil.

menihil

niwt**"

Guilielmi Cuperi laboribus

metam

moriae

P. Sollerius jam ab anno Mnccxxxvn

Illum ex humanis suslulil

V

Calnndas

Julii, qui

quani

adjumenti nobis adferre potuit ob corporis ingeniique
vires, jetale

bene de nostro opere et re

litteraria

meritus

sit,

non

provecta et longastudiorum conlentione

ignorai orbis eruditus, docetque elogium tonio

V

Au-

exhaustas. Biennio post alterius hagiographi valetudo

gusli prxfixum, quodegregiasejus lucubrationessum-

quoque tenlata

fuit,

cui curandas non

breve tempus,

matim recenset. Vix quinqueab ejusfunere mensibus
evolulis, P. Guilielmumcorripuit lelhalis morbus, cui

scriptioni sublractum,

impendendum

fuil.

Vix landem

suo hic diuturno morbo eluclatus erai, cum P. Guilielmus suprema ©griludioe
conflictari
coepit,

tandem post mulla

et illustria jjalienlis

aliarumque

qua»

virtutum data specimina, secunda Februatii annipro-

ipsum

in virilis artatis flore,

anno viticquinquagesimo
illas

xime sequenlis, succubuit,
derio.

incredibiti sui relicto desi-

quinto, et

cum

ipso ingentes
in auxiliari

spes

rapuit,

quas
vi-

Ut primumdesperata

ejus valetudo

domus nos-

collocaveramus

ejus opera,

quam jam

slrae sociis innotuit,

oninesdolere, sibi quod optimo,

ginliet uno anno plurimam contulerat, felicissimam-

q

jucundissimo, amanlissimoque

amico

et

convictore

que. Certe obilus ejus prxmaturus
conjecit
in-

museum non
hic
in

leves

nobisquod summo

in

illuslrandisSanctoruniAclis sub-

angustias

:

transtulit

duos omne
Si

p

sidio; provinciu; atque adeo Societali universae
insigni

quod

onus vasti Operis solita celeritaie conlinuandi.
prelo ferias aliquamdiu indixissenl,

ornamento privanda

esset.

Condoluerunt no-

alque

hunc toin

stri aliis in

domiciliis commorantes,

dum epislolam

ip-

mum

mensis Augusli ullimum anno serius

lucem

sius mortis

nunliam acceperunl, communis

et nostra?

edidissent, nota

omnibus causa legitimam habuisset

jaclura? gravitatem consentiente
tes
:

omnes voce

profiten-

excusalionem. Sed de ingenti, quod moriens P. Cuperus reliquil, sui desiderio satis
ei

omnibus enim nota erat

Viri

virlus, singularis

pricfati

sumus. Nunc
eruditorum

verborum morumque gratia
slans ingenium

el amabilitas,

necnon pra>

jusla persolvamus,

more

in

rcpublica

cum

pari

doctrina conjunctum. Eru-

hodie passimusitato, qui, ut gralam virorum bene de
illa

ditietiam, quos inter celebre Cuperi

nomen

erat,

non

meritorum memoriam conservenl,

summa eorum

sinemoBroris sensu ipsius morlem intellexerunt. Litleras hujustesles e variis regionibus non paucas ex-

vits capita, et qu;e pie egerunt docleque scripseruut,
lilteris

mandare atqueila ab oblivione vindicare conIn P.
et

cepimus

;

quasproferre necesse non
salis

est,

cum

erudf-

sueverunt.

Cuperi lucubrationibus enarrandis

tionem ejus fama
testimonio, qui

pervulgarit,

ex eorum

orta

quem modum
mus, cum ad
ejus

ordinem servaturi simus, indicabi-

ejus scripla pervolverunt, meritisque

illas

pervenlum

fueril.

Qua? ad reliquam
fideli

laudibus cohonestarunt.

vilam virlutesque specianl e

eorum, qui

Augusti Tomus VI.

Virum ex convictu elconsuetudine

familiarius nove-

runt

'

Z
runt,

ELOGIUM
relalione didicimus
:

ex

his ea

solum huic

in-

Visum lamen

fuit

Patri,

qui

nostros

lum lemporis

D

lexemus Elogio, quae nobis singularia videntur.com-

religios» vit»rudimentisR.P. Becioris sooins imbuebat, levissima in eo obscrvata delicta

munia obiter comniemoraluri
natalet; corporit dfifatfaiu

vel silentio praeierituri.

durius objur-

3 Antverpia, tot virorum virtule et doclrina illus-

gare, imo innocenlem ob nonnulla specieni

dumtaxal

bona; ttudtu
Antverfnr

trium fcecunda parens el nutrix, P. Guilielmo palria
fuit
:

unibramquedelicli praferentia severius punire, idque

dies

nalalis

prima

Maii

anni

«dcwxxvi.

lam crebro
ille

ui

omnes summopere mirarentur. Eo
vana gloria, quai

forte

Parentes nactus est honesios, at pietate magis
divitiis speclabiles.

quam

consilio id fecit, ul a

in perfec-

Egregiis illum dotibus natura or-

tionis studio proficienlium

animis aliquando obrepit,

naverat,
entia;

memoria

felici,

ingenio acri,

multiplicis sci-

Cuperum

pr.Tservarcl, vel ut bonitalem indolis probifrons, oculi,

capaci etad studia propenso, indole benigna,

taiemque, qu»

vultus,

sermo,

externa

J-berali, sincera, docili, pacifica,
b.lari, ut
test.

verecunda simul ac
vix po-

conversatio sape mentiuntur, magis explorata haberet.

verbo absolvam, qua melior optari
erat gratia corporis,
et cetera,

Forte e.iam, quia ha* satisperspecta erant illum
elegit,

Nec minor

innatam ingeanimi

ex omnibus

quemslatneret exemplar patienlia,
in

nuuatem, candorem

quae memoravi,
et

longanimita.is et submissionis animi,
intuentes ad

quod

bona

celer'i

oculis, vultu,

sermone

omnium membrorum
hic disciplina et

sanctam accenderentur a.nulalionem
.!„,'

conformatione pra, se ferentis.
frequen.antu.m

Quod

Utut

sit,

experimenta probarunt, veras et solidas
nec melius
aliis

numero

fioret

gymnasium

noslrum,

fuisse virtutes,

v-rtute et litteratura humaniori

imitandum prononi

decennem informan-

B dum

po.uisse exemplar

quam Gui.ie.mum nostrum

accepit. Septennium

Obie;

in

utriusque studio fe.iciter

ctos defec.us, etsi poterat,

numquam excusabat

posuit.

eos

,

P.ela.e condiscipulorum nemini concedebat.
,n li.teris

excipiebat vu.tu sereno et ad modesliam

Progressus
eloquenti,

verecundi,„ n0 centiam

cum

atate

i.a

crevi, ut in c.asse
,n codice, cui

amque

i.a

composi.o, u. ex eo latentem

ommbus .ooge praoel.ere,
cer.amina

-—
et

.enstrua rhetorum

legere potuisses; impositis sibip.nis a.acriter d

inscrip.a

.egun.ur,

gebatur;

numquam apud

a.ios

i.larum

nuos bene mul.os habebat,
.

semper vi-

forte renovantes,

clor. semel

tanlum victus nolatur

querebatur; contra se

e sladio discessisse

31

memor m

adeo ut rarisssimam dictatoris perpetui laudem ne fuerit consecutus.
Duaei
;

pe

in-

4
gressus in Soeietatem;

Cum

inarlem rheloricam tauta ingenii

quahbetexercitatione gaudere et hanc spirituali lucro se apponere dic.itabat. Jactotam solido virlutis hujus fundamento, quam praclaro aliarum prssidio et comitatu septus Mechlinia ad alia domicilia transierit,

sui

comap-

mendatione anno noccm incumberet, animum
pulit ad Euangelicaj

pronum
^

est inlelligere.
1

quoque perfectionis scienliam

Societate Jesu perdiscendam cendam. I

"""
Verum tum , tempons

in

^^

" 11

^ 6 "" 10

U ° ndum

MP

lel °-

-— «^Antoner am P

verp,am
da.urus
e

physica?,

prov.ncm moderator graves ob rationes decreverat,
anno
isto e candid.a.is

quam nondum
,•

Cum

ibidei r,.

admittere neminem,
ita

oisi

uni
i

D
,

o ac S

cum,

cui

i„ud addixerat, antequam

D-acum

.gitur

septemdecm

anooL

adl™
flic

sta

^

•endit philisophis placita

auditurus.

au.em no

^ios huie

;

e,t,sco P u,s,i„ qU os non pauci imp n

g unt, non modo dec.inavit; sed major,
subducendi desiderio incensus, instantins

periZ

e

L

Societa

tem nostram, ad quam divinitns se impel.i ,e„,ieb«
'

recipi expet,it. Voti

compos

fac.us

est

anno BBCC

atque logic* addiscenda, finem fecisset „, itamulto post S. Pa.ris nos.ri , gna .ii les, die alacr

Btatim

magnoque animo tirocinium Mechlinia
prolata virtw
in tirocinio
:

^;:^™^' "^ *"**** ^™"* """"^
,

^^' ^ ?"" ^' "»«^^ "" " TT ^
'
l
'

^r™**»*''***'*-* "" "^ « ^™™
,

7

^" " ^" ^™
*"*
,U

"""

^ ^™'" ^^
didicerat

*» «*»<»
c">"

rtliqmttila

T

"" ^" """

*"-

«*
iUeraS

?

M

'

^^ ^
° '"'"

*° ««¥«.. F
in

-

^-

6SSet

<' eDi °

PerCUH °'

SUDSeCiviS h ° ris bibli "

,

ingressus es.
ii s

'

Blnreligiosisfamiliisusuvenit, ut tirones

polis

simum

in

rebus exercean.ur, qua, conducun. ad

a.J

l.umi.i.atis,qua; Pare„s custosque est ceterarum vir-

tutum, fnndamenta jacienda. Guilielmus

oosler

ut

extestefidedignoaccepi,

in

hac pnheslra su pra

mo

dum vulgarem
virtul»

exercitatus fuit

cum non

vulgari solida,

^™ ^* *T "*"" ^ Ide T" T M ^™ ^ ™ vT ^
'

"^ "™
t

1

'

^ "^
<*

lem

UtebalUr

summa

°™

audienlium

^T, ^™
'

""*""'

^
COn Elapso
aposto-

?™

tias

°S

SeplCn,bris
6 '""
''

anni

«Kavn.

P

laude.

Pielatis ardore,

rerum humanarum

r

obHvione,

exacta regularum

observan.ia, a.iisque

q«»

^™ ™ ^ ^ °™^™1 T™
'

TrZ

'

Uma,,iora a ""» »-o docuit
laborib

0PH0 " ^*"
S "°

1

i» novitio illustria

habentur, iuter alios eminebat'

-m

m8D

''^ 60

^

1

"" libel,Um auem
'

in

™™

J

"niorconscr, serat.,n,rg P r a,ia

s

,q U asi„p rima
oratione

R.

P.

GUILIELMI CUPERI.
est, ut

3
illam funiis,

qnam dum
obit,

oratione malutina a

Domino

pelit,

postrema

se

non

ipsi

ad lnfht

determinant ad l.anc polius vel

D

milli peiif; »?d

tandcm per martyrii palmam ad
venire mereatur.

illius

fruilionem per-

ctionem obeundam, sed se determinari sinunt ab
quibussubsunl.

R. P. Provincialis

Ex quo

colligere

licet,

eum

infide-

Vere autem indiflerenlibus, prajcipue non
solet, sufJiciisuasio,consilium,

lium terras adeundi et martyrii subeundi cupidiiate
ante missionem Casletanam flagrasse,
sed Superiores

inre, quae imperari

denique omno

id,

quod Superioris voluntatem,

qua:

ingentisdesiderii explendi copiam l.actenus non fecisse.

pro divina haberidebet, quocumque modomanifestat.

Hoc cerlum

est,

quod,

cum

Casleti

anno mdccxix

Horum
meriti

obedientia, quia perfectior, plus cerle habet
:

strenuum missionarium ageret, ardenlissimeexpetieril,
ulsibi liceretultimisiii Indiis barbarorum saluti reli-

quam aliorum quorumcumque
non
in

quo ne frauda-

retur P. Guilielmus,
ipsi,

operosa actione, quod

quam vitam
providentia,

consecrare.

Verum, divina

ita

disponenle

sed

in

quieta scriptiooe, quod Superioribus prse-

ejusdem anni die ultimo ad dissimiles
fuit,

placebat, viiam exigere elegit. Dona,

quibus natura

plane labores pertractus

et

ab bominum quasi

eum

dolaverat,

in latissimis

Indiarum

campis magis
in

luce in musei noslri latebras translatus. Casleto sub

quidcm actuosa

exstilissent,

quam

musei noslri

aulumni initium Liram venerat, ubi noslri
balione primos religiosa)
vita? spiritus, si

tertia pro-

angusliis, sed nescio an Ecclesia; magis ulilia;
haec

quod

fortedocendo
hic

coulinuum sludium, industria, atque natura ipsa
comparavissel
:

discendove
sibique unice

deferbuerint,

inslaurant.
illis

Cum

Deo

ad eruditum otium magis
rationem
daret.
el

quam ob
potius se

vacaret, seque

muniret virtulibus,
missionibus trans-

Superiores desiderarunt, ut

illi

quibus instructi sintoportet, qui

in

B

marinis

versanlur,

mors

P.

Franciscum Baertium
et

9 Patribus hagiographis adjunctus primum tempus

aeeedit ubi
7>ri "'

nobis sustulit, heminlexia P. Conradum Jannincum ad * u
studia
cientes,
inutilera

sludium impendisse videlur *

iis

conscribendis,
'

auo»

3, "" ,

'

im
li-

mum pinm
scnbit.

reddidil.

Patres hagiographi dispipra; reliquis

rum

observatione ipse sanclitatem consequeretur, qui MKwbcoheral illustralurus.

quem

in

laborum partem

voca-

Sanctorum Vitas
piis

Hunc

in

Gnem ex
et

rent, elegerunt P.

Guilielmum nostrum, quem
eruditionis

in

omni

opusculis varia apophthegmata sacra,

leges

genere
indole

humanioris

apprime

versalum,

Instiluto nostro et munerisuo congruas scripto excerpsil,

commoda, meraoria

fideliler qua?vis retinente,

ad quae vilam deinde suam componeret.
selegit orationes et breviores

Ex

iisdem
for-

judicio maturo, ingenio maximis diflicullatibus per-

quoque

affecluum

rumpendis pari, necnon corpore iaboribus diu protraheudis aplo donalum esse ex fama perceperant. Hunc

mulas ad voluntatem accendendam mirificeelaboratas,
ac commodalasque
iis

excercitiis spirilualibus,
slaiis

qu#

ergo a provincia; moderatore
atque impetrarunt.
et

sibi

concedi postularunt,

sacerdolium
hic libellus,

et in

religio

lemporibus exigil. Plus
qua» insignem
fronle scri-

quo mulla occurrunt,

PP. hagio

8

Cum

intelligeret P. Cuperus, desiderium et

con-

ejus

pietatemplurimum commeudent,

in

grapfiorumdestdcrioobtecu-

silium

R. P. Provincialis necnon PP.
ut scribendo potius

hagiographo-

ptusnotalur annoMDccxx, qui prirausfuilejusapudnos

tus,admmc\im nostrum

rum

esse,

quam agendo Ecclesi®

commorationis.
quotidiania

Quod eumdem

dein frequenli et forte

prodesset, facile obseculus est. Noverat nirairum, con-

manu

versarit, decolor salis charta

mani-

stanliam in proposito, de re utcumque pia concepto,

feslum

facil.

Decima quinta Augusti memorali anni

veram virtutem non

esse in religiosis bominibus, qui,
nisi

solemuem quatuor voiorum professioneinedidit. Nunc
ad labores ejus
lillerarios

sua abnegata, aliena; voluntati se subdiderunt,

transeamus.

P

conjunctam habeat sanctam illam indifferentiam, qua

CAPUT

ELOGl UM

CAPUT SEGUNDUM
Ejus lucubrationes,

S

I

Acta S Jacobi majoris apostoli

;

charum Constantmopolitanorum
;

Historia chronologica patriar

nici praevius, qui vindicatur.

Commentarius Acfis S

Dom i-

Commentariue
de S. Jacobo

jDsignia, qus reliquit ingenii monimenta,

undecim

mujore apono/o, cujus prxdicatwnem

J-tomi exhibent, e quibus quinque priores ad Julium,
reliqui sex

ad Augustum spectant.

t'M.mo LusitanhBregeobierat, Ulyssiponem rediturus museum nostrum prssentiasua
honoravit. Itaque conira R. P.

Ex

his

primo loco

B

recensebimus, quibus singularem

eruditionis

laudem

Michaelem pronispanorum traditione Vinscribendas duxit,

dicias

fibi

promeruit. Hacimprimis debelur Commenlario historico,

quas ad calcem ultimi

quiexstat lomo

v,

Julii,

de S. Jacobo majore

tom< Julii lectoradjectas inveniet. His autem laudato
patri

E

apostolo.Duaseuminpartes

tam cumulate

divisit,

quarum prima

salisfecit, ut

ei nihil

plane

de-

buerit.

multaeruderat, explanat et discutitde Sancti cultu, Actis, manyrio, corpore, reliquiis, gloria poslhuma,'
patrocinioetslupendismiraculis. Patestraac lempus'
martyrii, corporis
alia loca

12 R.P.Emrnanuel Cajetanus de Sousa, Ciericus
regulans, regi Lusiiani* a consiliis elc. grande volu-en pro S. Jacobi in H is p aniam eipedilione

W*,„ m
te' timoniltm

translatio Compostellam,

quod

et

Cuperum.n

^

nunc

sibi vindicant, ejus

caput variis eccle-

siisatlributum^litibus, gravioribus

ansam prabuerunt,
vel

quas ipse magno judicio componit

pro allerulra

muccxxv,, De.n hujusprima lucubrationeperlecta, ejusdem argu"»em. volumen al.erum, complectens tres Appendices

"«cememiseratUlyssiponeanno

parle dirimit. Secunda pars in octodecim secta paragraphos, tota est de S. Apostoli pradicatione in Bispania, qua: ex

adpnmum.ibidemquinquennioposttypisvulgavi,
.nquovanislocisdeP.Guilielmierudilionehonori-

SS Patrum, aliorumque veterum

Ocamfactmentionem.Numero^,^^.
5

testi-

mouiis, ex antiquisOlBciis et Martyrologiis insigniter
stabilitur
:

tam

(argumentiaBa.u Z iolib.

I

argumenta vero multa

™*ohje cli }acceptamrefermus
«

vMarca Hispa;

et dilDcilia,

a dissi-

rmdwmo
ei eotttigil

dentibus, objecta, abuude
!

solvuntur. Huic disserta-

lioni

subjiciturAppendix de Ca:saraugustana Deipara;

Gu,l,e,mo Cup.ro Societatis Jesu, so P ient,ssimo critico « re hutorica V ersat,ssimo. .

mde

optmc

om

um

'

et

imagine, qua; ab
Btfpanicam
1

eodem Apostolo erecla

vatiduume probare espedutonem

Iraditur.

Hvpamcam

contra R. P.

1

Elapsis aliquot mensibus ab edito tomo v> Julii
in

Mickaettm a
sancia Maria

Cupero

manus venerunt

duae disserlationes R.

P

adtomum
contra R.

<" Vrofflujare argumenta, ouce illi e*pedU,oni opposuerat NalaUs Alexander. I n Propyl^

** JaCOb> '

«
1I

dil '« enti

propugnat

:

Augustini, contra Hispanicam S. Jacobi pradicationem, quarumpos.rema
cu, f.ulis
det,

Michaelisasancta Maria, sacra; theologi* ex Ordine FF. Eremitarum
S.

s C ribit

a || a ,assibifuisseCu

m ag

i

slri

P.

Micbaelem)

Mm

.^ .^

P eriV,ndicias

jam sub prelo

esse.. Testatur ibidem

^
sibi

magnopere

F^^,,,
in priore

'

V^aureum
txhbet
veritatis

,Uud Opusculum,

auver8iD parti aeriler respon

q uo lnviclum

suamque

vindicem sapienlissimus
i„

assertamopinionem novis arguP. Guilielmus conlroverin

P
i

meoUs confirmare conatur.

Hujus VinJiciis

Cuperus "
pergit

synopsim contractis,

la

**, magna animorum contenlione
«•, mscius se immiscuerat
fervere „ on
:

Lusitania agitaibi

Sed post gem.nam illam nervosissimam lucubrationem R P. Cuper, pro pr dicat,one

nam eam

tantopere
S.

audierat, nisi

postquam Acla

J acob i

lyp.sexcusa essenl,

abexcellentissimodominoDidaco
qui
ex

«endo ? a Corte

egemu, alii, ultenonbu, sancttJacobiv^icii,; ,am foniter (elioitergue defend ^^ostraDuctor,Ue

"!-

?

Hupanna sanct, Jacobi

cgo,

neaue

Uispan,

Real,

Ho.landia,

mttxmetlrenuuStnmiUa
lUud tantummodo

ubi

>umma

cum

prudentia fama ac laude legationem pro poten-

<«»<™maretunden t

de X ter,tate.

^"""«.«'«aduoOpuscuiaseorsimederentur

R. P.
a magnis

GUILIELMI CUPERI
in

5
aliisque

voluminibus separata (cdita seorsum sunt,
S.

Meusis

iropressis

Graecorum

Menologiis

U

quscumque de
tis) et in

Jacobo scripseral, Vindiciis exceptransfer-

palriarchas aliquot schismaticos honorifice celebrari,
in

Lusianum Hispanumque sermonem
itbelio,

parergo

peculiari

clarissime

demonstravil, ac

rentur, ne vernaeulo

qui

VOX VEBlTAflS
immo-

sajpius

per per Operis decursum leclorem monuil,

mscrtbitur, Latina lingua ignari deciperentur. Alias

Menaea

excusa

ei

similia

recenliorum Graecorum
plane
indi-

quas de

illo

praedicat laudes, nonadfero; quia
vilio

monumenta quosdam
gnos annunliare.

sauctilalis tilulo
his

dica3sunt.

Uoc unum

venimusR. P. Emmanueli,
nimium, ab ea
durius tractet,

Ex

abunde
lector

colligilur

sum-

quod sentenli»

suae patronos exlollat

ma

Operis

utililas.

Si

dislinctiorem ideam
ejus

dissenlientesnimium deprimat,

et aequo

plenioremque
rebusque,

noliliam

de

lota

symmetria
ipsam

Verba tamen
lucubraliones
videalur,

ejus
aliis

alleganda censui, quod Cuperi

quas iraclat,

liabere

desiderat,

omnibus,

imo et suaj

praeferre

Auctoris Prajfationem pervolvat et parergorum in-

neque ullisamplius vindiciis immemorabiaflirmel. Qujuse continuatoriin

dicem,

quem

loco

poslremo

Qistoria; sua; chronolo-

lem Ilispanorum tradilionem indigere

gicceallexuit.

modi testimonium non tulissetde uno
bus Bollandiani Operis, quos
sibi

14 Idem lomus primus Augusti exhibel Acla
Dominici,

S.

Acta S. Domim'i, de cujus
nobiliiaie quia nihit »erti tta-

adversos

tomi

11

RR. PP.

Pracdicatoruni patriarclue.
uti

Hujus

Appendice secunda identidem morosos
contemptu appellat,
P. Guilielmum
illo

criticos

cum

admiranda gesta,

numero, magnitudine, ac varie-

twt,

nisi

plane coovictus judicasset,

tale excelluerunl, ita operosiore

Commentario

sibi il-

B

super argumento omnium optime

luslranda esse exislimavit.

Summa

rerum capila, quae

B
Historia chro-

disseruisse.

de celeberrimo illoSancloreferunlur examinanturque,
mensis
Augusti occupat

13 Frontem lomi primi

non recenseo

quoniam numero nimis mulla

sunt, et dico, P.

nohgica de
patriarcfiis

Tractatus praeliminaris de patriarchis Constantinopolitanis,

magna ex

parteeruditis nota.
liic

Uoc universim
alii

Comtantinopotttanig;

Operi»
li

quem

el

seorsum edidit ac illuslrissimo praesuBaplista; de

Guilielmum nostrum

(quidquid

coutradicant)

novitat tt uiiItlai.

Gandavensi Joanni

Smel

dedicavit.
est,

omnia

praisiilisse, quae

a diligenle colleclore,

pru-

Opus hoc non lantum numeris omnibusabsolutum
simodum
et

dente critico,

verique amanle historieo

exspeclari

arlem spectes, quibus elaboraium est; sed

possunt. Vix Acta magni hujus Palriarcli» lucem as-

etiam ob argumenti novilatem

summamque

ulililalem

pexerant, quin

in

vulgus spargi

cceperinl
in

epistolaj

singularem laudem meretur. De ejus novitate ipse su-

anonymae, calamo virulento
fere verba, tot dicteria et

scriptre,

quibus quot

am

Praefalionem ad leciorem exordilur. Nominat

ibi-

calumnia occurrunt coutra
Pudet

dem

aliquos, qui historiam praesulum Constanlinopo-

Cuperum,

ejus socios alque ipsam Socielatem.

lilanorum edere promiseranl, sed
prajslitissent,

cum haclenus

nihil

hic ea referre, at proferre magis auctores pudere debuisset,

secalamum

arripuissescribit.

Idautem

qui

ejusmodi scriplis

niuil

aliud

praestant

negolii credidit sibi polissimum dari,

ut chronotogi-

quam

sui judicii inopiam,

et nulla

de causa maledi-

cam
ret.

anlistilum Constanlinopolitanorum seriem ordina-

cendi pruritum non sine scandalo orbi palam facere,
sibi

Ne tamen

teiricum solius chronologiac examen

suorumque uomini magis
illorum

iufesti

quaui nostro.
dubium deposituru», si e»

leclori

taedium adferret,

plerumque ex scriptorihus

15 Bilem
paragraphus
lissima

maxime acceuderat Commeularii
an Sanclus ex nobilfuerit.

synchronis aut sallem xlali rerum geslarum viciuioribus,

IX, ubi inquirilur,

antiquis

mo-

Chrouolaxi historiam

breviter immiceuit,

et

Guzmanorum

familia

oriundus

Posl-

numentii probeiur.

occurrenles uonnullas quajstiones polemice discussit.
Sic sanctitatem Altici
patriarchse ab accusalionibus

quam

ostendissel Cuperus neque apud auctores syn-

clironos el suppares, de S.

Dominico ex professo
lexit

scri-

Tillemontii vindicare couatus est. Sic eliamoccasione
S.

bentes,

quorumbene longum

catalogum, neque
illius

Macedonii alque Euphemii prassulum Constantiel

in anliquioribus

ullum exstare vesligium de
ita

no:

nopolilanorum audax quoddam

Quesnellislicum

bilissima prosapia, landem

concludit num. cxlix
S. Francisci

ejusdem Tillemontii eilatum
gnavit. Sicdeuique propter

variis

argumeutis expuet ab-

Cum,

teste

Echardo (cujus verba,
ex
vili

Bor-

excommunicationem

giae progenitores

homine natos

assercntis,
stt,

solulionem, qua;

iu

schismatica Graecorum ecclesia

paulo ante dederat) otiosi vanique hominis
Sanctis nobUitatem affingere,
et

faham

etiamnum prodigiosam eflicaciam plerumque habere
dicuntur, coutra

lividi,

veram iisdem

Jacobum Goar

el

Nicolaum Comne-

abroyare, utrumque hoc vitium evitare cupientes, nihil
cerit

num Papadopolum

fusius dispuiavit. Insuper oppor-

de genereS. Dominicistatuimus. Quintnw libenter

tunitate oblata, Operi suo alia iuseruit parerga, qui-

fatemur, argumentum nostrutn

maxima ex

parie

esse

bus hisloriam
solveret,

elucidaret,

occurrentia
et

dubia

dis-

negativum,

quod nthilominus swpe vim suam
eruditi demonstrarunt.
,

habet,

aut

adversus ha;reticos

schismalicos

ut plures viri

Attamen hoc

Ecclesiam calholicam supremamque
ctorilatem communi.el.

Ponlificum auobjici polerat

genus argumenli ptane corruit
genutnis
et

quando aitunde ex
res

Quoniam vero

anttquis monumentis

aitqua probari
potest

'

6

ELOGIUM
Propttrea

A

poteit.

omnem

lapidem

movimus,

ut

lelluntur,

utquicumqur, omni deposilo parliumstudio,

D

RR. PP. Pradicatores
tus

authentica hvjus
:

nobilita-

eamdem

pelegerit, fateatur necesse Wt, P. Guilielmura

testimonia
et

nobis

communicarent

jam enim

a

sullicicnles habuisse raliones, Gur
bilitate

deS. DominicinoInnititur

tribus annis

eo

amplius pubfica

epistola, quas
est,

Memo-

Guzmanica

nihil certi slatuerit.

po-

rits Trivultianis

anno 11%9 Gallice inserta

exactam

tissimum R. P. Touronus documenlis Bononiensibus,
qua> Alexander Macchiavellus anno
verat. Opera? prctium est legere

S.

Dominici genealogiam expetiimus. Numero sequente
ubi mentio

nwccxxxv vulga-

adfert duplicem ejusdem Echardi locum,
fit

examcn, quod Cupequanta cau-

de nobiliiateSancti Guzmanica, prohata per AndreFerrer Valdccebro, sed nondum typis edita.
:

rus de

illis instiluit

:

ex

illo

discet lector,

am

Dein
et

lela necessaria Gl in instrumenlis,

qum

toti antiquilati

ita pergit

Sed cum editionis hvjus vidcndceexigua
esset,

ignota

fuerunt,

pro genuinis adinitlendis.
facile

Danc

si

remota
coilata,

spes

prtvter

atia studia

in

istum finem

adhibuissel R. P. Touronus, non lam
fuisset,

deceptus
et

statim

R

P. Priori Pradicatorem conventus
ipsos

neque

iictitia

monumenta Bononiensia vera

Antverpiensis hos

Echardi

textus assignavi, ut
totius Ordinii

aulhentica,

esse

credidissel. In alicujus

impostoris

jussu reverendissimi Magistri Generalis
ex his Openbus posthumis
et

cerebro ea fahricata fuisse Cuperus obratiunes, quas
adfcrt,

anecdotis qucedam argulicet

vehementer suspicabatur
lilleris

:

atpost ejus mortem

menta pro nobihtate S. Dominici impetrarent; at
laudatus
R.

©x variorum

intelleximus,

jam non amplius

in

P. Prior paginas assignatorum textuum
in pugillares

Ualia dubitari, quin revera sintsupposilitia.
18
i

tunccoram me

suos referret,

et

sic

non
D

Non modo
S.

tribus annis anteeditionemComentarii

alia

typb vul-

B

parvam

pettttonts

obtmtnda: spem faceret, tamen post
hactenus accepi . Vzr*-

Acta

Dominici,

sed et in
et

illius

paragrapho

ix

Bremondw,
f

moram duorum annorum mhil
graphum hxc verba
finiunt.

(Vir

verilalis

detegendaj

pacis

conservandfc mortem ad

nos

Quod siguis GuzmanicamS.

studiosissimus expetieret a PP. Pra;dicatoribus docu- P frlata >

Dominici nobilitatem antiquis ac genuinis instrumentis
probaverit,

menlorum, siqua haberenl, communicationem, ut sublalo omni dubio

jam

inde

omne dubium

circa illam deponitacitur-

Guzmanicam

S.

Patriarchac nobili-

mus,

et

raram omnium veterum biographorum

latem tamquam certam intrepide asserere posset.

Ea-

nitatem deinceps tantummodo mirabimur.
testimonia
fuerint plura
et

Qao autem

ea

dem

postulatio in qualibet Synopsi,

tomum
vixil,

in

lucem
iterata

certiora

eo erunt

nobis

emittendum
fuit.

pramuntiante,

quamdiu

gratiora; maxime tamen p/acuissent eadem, sitempestive
fuissent subministrata
,

R.

P. Antonius

Brcmond,

sacraj theologia)

ma-

quandoquidem

iis instructi

gisler

ejusdem Ordinis, ul

illius

desiderio

plenius

claros S. Dominici natales etiam in hoc
intrepide asserere potuissemus %

Commentario

salisfacerel,

Romcc anno

iinccxi edidil Historicamdestirpe S. Dominici.
vidil P.

monstrationem de

Guzmana
non
si

Hanc
sumvaria

ammymi$et
%

16Cummihi non
peri verl)a alle ? avi
>

liceat

hicapologiam scribere, Cuvel sola lectio sufficit, ut

serius ad nos perlatam

Cuperus
:

:

vrt™immlritoappetiixir,

q^orum

mopere

ei

placuisset,

legere potuisset
el in

nam

quilibet aequus arbiter convincalur,eum nullam dedisse

f uas contemnit
:

monumenta, magno labore collecta
digesta, sua)

pulcro ordine

causam, ob quam quis merito

ei

succenseat.

Adversam
provo-

lucubrationi inserit,

qua dignam

partem ad
co
:

rei historicac

et artis criticae peritos

religioso viro moderalionem ubique serval.

Antequam

hi dijudicenl,

an quidquam temere, imprudenter,

C

hanc vulgaret, nondum viderat Cuperi dissertationem,

aut minus honorifice de Sanclo scripserit, vel alia de

quam

contra R. P. Touronuni

subGnem

vilaeconscrip-

causa se dignum reddiderit

iis

opprohris, quibus a fa-

serat. In

hac

satis ostenditur,

mosarum epislolarum auctoribus lam immisericordiler
exceplus
nil
fuit.

inslrumenta aliquaquze
;

allegavil

Dum
et
in

R. P. Bremondus, nihil plane evincere

sed

insulsas illorum satyras

contemin-

et hic aliqua

etiam produxit,

Cupems,

qua.'

illum

laluerant.

Acta Sanctorum promovenda

cumbit, anonymus quidam non indoctus, qui se Ger-

Quoniam autem prudentes

hislorici

non statim acqui-

mano-caiholicum nominavit,

escere soleol monumentis ab adversa parte prolalis,
et
rei

rei

iudignitatecommotus,

calamum

sine pravia eorumdera

inquisitione definire islius

strinxit,

duasque pro Cupero edidil Apolosi-

gias, acriori

quidem stylo quam vellemus, sed eo

cerlitudiuem, de qua anlea ob mirabilem scriptorum

mul argumentorum pondere, ut
silentium imposuerit.
R. P.

aequalium vel fere aequalium taciturnitalem
merito dubilarant;

non imsi

ineplis declamatoribus

nemo

aegre ferre potest,

nos,

Wodi

17

Prodiit

num

tandem mdccxxxix

quos obtrusa monumenta Bononiensia cautiores reddeParisiis pro r

oo mode

Guzau-

ratum ttyium
retpomione

man >co
«i ftr _

re debent, judicium nostrum

S. Dominici stemmate Oissertatio
„,
*

suspendamus, donec ea,

crilica,

gnumcemet:

e

n

n D K

K Anl omo Touron Dominicano, quem ob

qua; allegavitR. P. Bremondus, discussa etad criii-

71™
fictitiai

m ° deralUm elurbanum
d'go«m
eensuit.

om

slylum Cuperusresponsione
edidit anno proxime se-

regulas exaclafuerint. Siquis. hoc negotii opporilla

Modestam

tuno loco et tempore aliquando suscepturus,
pererit esse

com-

quente, qua

convincentia,

illius

objectiones

omnes tam nervose

laudato sacra) theologiaj

re-

magislro gratulabimur probatam Sancti nobilitatem,
quce

R. P.
quae hactenus convitiis magis et
liclitiis

GUILIELMI CUPERl TIORE ffl/77t£scripserit, instrumentis,
secundi el
tertii

7

vel ul in titulis

capitis

D

uam

Bolidis rationibus et idoneis

tcslimoniis defensa

habet, quod Franciscanorum senten-

fuerat.

tiam defendendam susceperit. Neutri parli addictum
et alius libellus

una cuin

li-

19 Posl Cupeji morlem
manuspervenil, Venetiis

ad nostras

Cuperum pro hosle
Guzmanicam
S.

habet.

Nec negat nec aiurmal
nobilitalem
:

betlo alteriut

cujtttdant, fal

in

lucem,

quam

melius num-

Dominici

hoslis

est,

gum

titulum

quam aspexisset, dalus anno udccxxxvi sub nomine
Caroli

Dominicanorum senlentiam oppugnat. Nec negat nec
aflirmal pauperlatem
,

prxferente,

netnpe Cupn-

Antonii Planlamura. Si vera referant
illius fuit

lillerse,

quam
est,

exemplo

S.

Francisci
sen-

rwn
ex Ilalia acceptai, auctor

R. P.

Daniel Con-

amplexus

fuerit

:

hoslis

Frauciscanorum
Dominicanos
Dixi
islius,

cina, Ordinis S. Dominici strictioris

ohservantia:. Ut

tenliamdefendit,

ADVERSUS

1NTEMDedi

hominis ingenium, velut ex ungue leonem, cognoscas,
satis est libelli titulum transcribere
:

PERANTIORE CRITICE

utitur.

Satis.

Commsntarias

lectori specimen ingenii scriploris

ex quo de

hislorico-apobgeticus in duas dissertationes tributus,

toto ejus

Opere conjecturam formare

possit.

quarum
quce

altera anticriticis animadoersionibus

refellit ea,

ADVERSUS

paupertatis disciplinam- a divo pa-

triarcha Dominico in suo Ordine constitutam,

INTEM-

PERXNTIORE CRITICE,
ejusdem Patriarchm editis

seriptis

pradiderunt con-

g II. Geteri

litterarii,

aliiquemu-

\cta tinuatores Bollandi, in Commentariis, nuper tn
etc.

seo utiles labores.
E
Commentarii
,

Cuperum

hacc

feriunt

B

qui § xxxiv agil de quaistione Minoritas inter el Domi-

nicanos contro.versa, anscilicet horum Fuudatoriuterfueril Capilulo

T n reliquis ejuslucubrationibus referendis
Xdum
mihi tenendum duxi.
Illos

hunc mo-

dumtaxal, de quibus

""' lr
|

"
rl-

J^s

Storearura,

et

exemplo S. Francisci
fuerit. Partis utrius-

molemajores velexquisitiore erudilione refertosCom- ctuin
mentarios scripsil, Sanctos nominabo, breviler addilurus ea,
in

ttrtio.

arctiorem paupertatem amplexus

que argumentis expensis, litem indecisam

relinquit.

quibusdiscutiendis et expediendis ejus

Verba accipe: Cum tamen

antiquitas istorum

Mss.
nitun-

industriaetdoctrina magis elucet. S. Joannem Gual-

codicum (quorum aucloritate Minorits maxime
tur) nobis hactenus ignota sit,

bertum, Ordinis

Valtumbrosani couditorem,

quem

certo decidere non audcet

xu

Julii colit Ecclesia,

eSanclis primum elucidandum

mus

litem illam,

inier

Prwdicatores

Franciscanos

accepiL. Vel ex

hoc

ipso,

quod de

religiosae familias
sit,

agitatam,
revocari.

qum

in Actis

S

Francisci poterit ad examen

instilutore scriptionem exordiri jussus
licet,

colligere
et

Interea Prmdicatoribus incumbil ostendere,

PP. hagiograpbos de novi Socii erudilione
ferendis opinionem
e

Speculum istud Vitm S. Francisci perperam comvis
sodahbns ipsiusadscribi, aut saltem memoratam
relatio-

prudentia in sententiis

magnam
teuebns

coucepisse. Genuinis Sancti hujus Actis,

nem

ei,

aliisque vetustis scriptoribus postea insertam

nuper protraclis, operosum praetexuitCommeutarium,
qui
(

esse: Franciscanis vero legitime

probandum
fide

est,

illam

illis

adjuuctus cxlvii paginas implet. Iu hoc graserie chronologica Vitfc
inslituli

ipsam narrationem

in veteribus

Mss, ac

dignis codi-

vium auctorum opiniones de
S. Joannis, necuon

plane cibus inveniri, ut de veritate alterutrius opinionis
constet.
illa

de teuipore Ordinis ab eo

Quod

si

collegm aut successores mei tunc ctrtiora
vel

docte

refellit,

atque alias difficultates uon paucas ac-

!

documenta pro alterutra parte acceperint,
Francisci detexerint,
illos

aha

curale disculit.

Ad xm ejusdem

meusis de S. Eugenio

inter biographos S.
volo, ut conjecturas
fellant, si

rogatos

sepulto, Carlhagenensi episcopo, Albigte knOccilania

meas confirment, aut liberrime re-

varia examinat, et utrum gentes

aliae

aut urbes hunc

a veritate aberrare videantur.
ut libelli tilulum
si

Sanclum

sibi recte vindicent,

disquirit. Die

sequente
Quee-

20 Nunc xquum lectorem rogo,
scripsitBC ad-

Acladedit S. Phoc* M.

et episcopi Sinopensis.

vertus pau~

conferat
5'.

cum

Cuperi verbis et toto,
in

lubeat, pararelinquil, utte-

aSanclis synoslionem, an hic Phocas disiinguatur

pertatem, o

Dominico

in

grapho xxxiv. Conlroversiam
riusejus examen diiTerens ad

medio

Martyrologium nymis, P. Solleriusin Observalione ad

suo Ordine constitutnm.

iv

Octobris; exigit a

Usuardinum silvam spinosam
boravil in hac expurganda

et

implexam vocai. Lacouatu
:

Franciscanisutsentenliamsuam ex veteribus Mss. ac

felici

ires

hujus
esse

Gde dignis codicibus probent,
veritate judicium feraraus,

si

velint, ut

pro ejus

nominis

martyres

verosimiiius

dislinguendos

quando Acta S. Francisci
personalus
ille

ostendit; dein qua:

Phoca Sinopensi episcopo
in

poiius

illustrabuntur

.

nihilominus

auctor,

convenianl, el multis confusionibus

majorem lucem
quidem hagio-

praioccupalione contra

Cuperum

vel alia, nescio qua,

lironis sunt protulit. Ba> lucubrationes

vebemente auimi perturbatione
ipsi

in

transversum actus,

dignov graphi, sed veteranoscriplore

quod Operis sui fronti inscribere nou erubuit,

n

Symbolam suam

egregie conlulil lomo iv Julii

ADVERSUS paupertatis disciplinam a divo patriarcha INTEMPERANDominico in suo ordine constitutam,

quinque Commentarii, quos typisapparando. Triginta pagmas, elucubravil, plures occupant ipsc de Sanctis

quam

8

ELOGIUM
his

A

quamreliqui omnes. Ex

imprimis commemorandus

non recensere, quorum
fectu,

res gesla.\

monumentorum

de-

D
qutnto;

venit hislorico-criticus de Divisione Aposlolorum, in

breviussunt examinala-.

quo de modo
ris,

H

anno, quibus h*c facta

fuil, el

de

ler-

23. Sanctorum, quos compleclitur tomus v Juiii a
P.

in

quas

divisi

Apostoli Evangelium pracdicaluri

Gniiielmo elucidatos, agmen ducil anliqui Testa-

migrarunt, erudite disserit. In eo,

quem coneinnavit

menii propheta Elias. De hujus cultu, cui xx Julii consecrata est, non pauca diligenler collegit; lolam
vita?

de S. Jacobo, episcopo Nisibeno, fuse et solide disputat

de Sancti praEseniia et gestis

in

concilio Antio-

seriem ex lextu sacro

magna accuralione

de-

cheno, dcscriptis quaieiatlribuunlur, necnon de urbe
Nisibena a Persis obsessa et per Sanclum liberala.

duxil; conlroversias de Sancti habilu, raplu, loco, in

quem
alias

translalus est, redilu circa finem mundi, atque

SS. Ansueri ei sociorum, qui Saxoniam illustrarunt,
marlyrii lempus firmis argumenlis contra multos stabilit,

curiosas quaDstioncs

breviier

et

dilucide

per-

tractavit.
in variis

De

S. Liherata, alias Wilgeforte culta,

V. el M.,
sunl

atque

alia

de eisdemcuriose indagat

Ad xv

Ju-

Europx partibus

tam

intricata

lii

quoque spectant SS. Athanasius episcopus Neapoet

omnia lamque implexa, ul mirer quomodo exitum ex
labyrintheis ambagibusinvenire poluerit. Jnvenit la-

lilanus,

Bernardus

marchio

Badensis

:

ad xvi

SS. Monulphuset Gondulphus episcopi. Trajectenses

men,

et

hunc

in

laboriosa sna disquisitione historicoei

ad Mosam,

de quibus nonnulla traduntur, quae su-

critica aliis

primus monslravil. Diflicullates, quae
fuerunt,

spectaesse probat, et

B

Ceslaus Odrovaulius Ord*
vila?

superanda?

recensere nimis

longum

forel.
vira in

Praedicatorum, cujus Actis totius

accuratam chro-

Dixisse sullicial P.

Cuperum

hic

ingcnii sui

B

E
nolaxim prsmiUit.

Nobilem illam Africanorum MarJulii

obscuris perspiciendis el confusis discernendis egregio specimine manifeslasse.

lyrum lurbam, quos Scillitanos vocant, xvn
Ecclesia veneralur. Praeclarissimis

De SS. Euspicio monacho
in

horum

Actis

dociam

Miciacensi, ac

Vulmaro abhate

Picardia, el B. Bern-

pro more commentationem

praefigit.

Dissertalio de

hardo episc. Hildesiensi non pauca quoque observata
sunl.

eorumdem martyrii

palaestra et epocha,

corporumque

Ad dtem xxi

Julii

de SS. Victoris et sociorum

tranelalionihusejus erudilionem pra?cipue
Ueligiosi S. Pauli eremiise,
tini

commendant.
et

MM.
xxiii

Massiliensium reliquiis et gestis fusius agilur.

Camaldulenses

Benedicet

celebrem cullum naclus est S. Liborius episc.
et

SS.

Zoerardum

el

Benediclum M., a Polonis
:

Cenomanensis
Vila;,

Paderbornensium

patronus, cujus

Bungaris cullos,

suo quique Orilini adscribunt

re

aP. Bollando

conscripla;, et variis instrumentis

penitius inspecta, postremis favet Cuperus. Dein no-

Analecta subjecit Cuperus, queis gloria Sancti pos-

vum suum

systema chronologicum de eorumdem

in

thuma plurimum

illustralur.

Sequitur

lectu

digna

Hungariam advenlu contra omnes egregie

defendit.

Sylloge historica de
Sancti titulum
ei

S Joanne Cassiano abbate. Post

Ad eumdem quoque diem
de

varia observal et explicat

assenum, locumque natalem, de quo
examinatum, vitam hactenus nec;

SS.

Byacinlho

M.

in

Paphlagonia, Marcellina

acriter disceptatur,

virgine,

magni Ambrosii sorore, Fredegando Antver-

dum
rcsi

scripiam ex illiuslibris operose collcgil

ab ha>

piie incolis et accolis notissimo, el

B Benigno Ordinis
post sanctos Italiae
ei

autem,

quam

nounulli ipsi perperam impegerunt,

C

Vallumbrosani abbate. Die
episcopos Maternum

xvm

ex aliorum Apologiis
illius

eum prohe

vindicavit.

Ad xxiv
ac

*

Mediolanensem

Philastrium

studio elucidalos

invenio SS.
ei

Wulfhadum

Brixiensem, S. Arnulphum inSilva Aquiliua martyrio

Rullinum

MM.

Anglos,

Segolenam Albigensem,

coronatum

illuslrat,

quem ab ahero ejusdem nominis

quam

a

Metensi distinxil. ViLa B. Anloniiex Ord.
S.

martyre distinguendum, etex Turonensium episcopo-

Eremilarum
ipsi

Auguslini ex vcrbosa Ilalica Latine
fuit

rum catalogo expungendum

censet.

Causa

el executio

vertenda

aLque contrahenda,

cum
Acta

longiori

marlyriiS. Frederici episcopi Ultrajeciensis ancipitem

mlraculorum

serie.

Tomum

v

liniunt

prolixa

pridem dedere disputandi maleriem, Gallis accerrime
conlendentibus Judilham reginam nQii
in
nisi

Fraucisci Solani, Ord. FF.

Minorum de Observantia

calumniose

nuper Sanctis adscripti

invidiam trahi. Pariisuiriusque argumenta expen-

24

Tomum
:

vi

multum exornant duo insignes Comest de S.
;

texto,

dil

Cuperus, poslquam Sancli patriam,

viiaj

profes-

menlarii

aller

Jacobo majore apostolo,
de S. Anna,
patria
et

sionem, aliaque sedulo investigassel. Sequuntur magni
illius

cujus supra memini
para;.

alier

matre Dei-

Poloniffi

Thaumalurgi B. Snnonis de Lipnica,

Quas de hujus Actis,

parentibus tra-

Ordinis Minorum, Vita et miracula
typis edita.

numquam
VV.
et

anlea

dunlur,
cedit
:

non
sed

sat.s

cxacla et sincera essc facile con-

De SS. Jusla

et in

Rullina

MM.,
sibi
aliis

iis,

qui negant

Sanctam monogamam et
forliler

quarum corpora varia urbes
v.odicani, scribit ad
caftttnn», quo8

Hispania ccrtalim
uti et

Dei Ger.iiricem filiam ejus unigenitam fui.se
se opponit. Dein

diem x.x,
;

de septem

ex variis monumentis demonslralur
Oriente cultus, qui serius ad nos pcrvenerit.

Don ennmero

cum proposuerim

eos

antiquus ejus

iu

;

R. P.

GUILTEILMI CUPERI.
diflicultatibus

9
;

A

veneril,

prodigiosa templi

icdificalione in

Hispania

obnoxiasunt

SS. Firmus et Uusticus
;

D

auctus, inde fortasse ad alias regiones propagatus,

MM.
B.

;

B.

Joannes Firmaous, ex Ord. FF. Mioorum

innumeris certestupendisque miraculis quaquaversum
diflusus. Inventio
tensi,

Amadeus ex eodem Ordine, pro

cujus legitimo
scripsil

corporis S.

Annae

in ecclesia

Ap-

cultu elsanctilale contra

Bzovium vindicias Actorum
;

utque ejus caput variis tocis honoratum, non

S. Susanna V. et M., de cujus
inter

sinceritate

levi disquisitioni

materiem dederunt.

Ad

xxvii Julii

magni nominis auctores disceptalur
S. Francisci discipula,

etS. Clara
ut

discutiendam suscepit historiam SS. vn Dormientium

virgo, prioia

quam

con-

Ephesinorum,

quffi,

sive substanliam sive adjuncta,
raultis
tricis

digne exomaret, oihil praHermisit.

quibus veslitur, spectes,

implexa

est.

27
sata

Inlomom
est circa S.

Augusli ejus industria pnecipue ver- mnmt Augu-

Die sequenteex variis auctoribus Syllogen texuit his-

Radegundem reginam.

*

Ilaec

vilam

toricam de S. Innocentio

I,

Rotnano Poutifice, cujus

conjugalem cum professione monastica apud Pictavieoses
in Gallia,

gesta ac doctrinam a multorum calumniis slrenue vindicavit.

vivenle marito Clotario rege,

com-

Accedunt ibidem

alia,

quae

Auctoris inge-

mutavit. Perrumpendai Cupera fuerunt graves circa
illud

nium
etuptimotomo

el industriam produnt.

factum

difficultales, qure

eruditorum iugcnia plu-

25

ln

torao

vu non exiguo labore
et

ipsi

steterunl

rimum haclenus
expedivit,

lorserunl. Cetera, quae de S. Uegina

Acla SS. Lucilke
et

sociorum, qui xxix, etSS.
Julii coluntur.

Abdon

videri

possuut

in

diiTuso

Commentario,

Sennen, qui xxx

De

hisloria illorum

Actis pr»misso. Ejus disquisitiones eliam non
lucis

parum

marlyrii, mullis difticultatibus involula, crilici ex pro-

atlulere

gestis

SS. Juniani abbatis,

Aruulphi

B

fesso scribunt, variisque argumenlis, ex recondito
liquitatis recessu erulis,

an-

prresulis Suessioneusis,

Theodori vel Theoduli epise.

p

eam propugnant

vel

impuet

Octodorensis vel Sedunensis, circa cujus auatem et
personarn
cintlii

gnanl.

Siugula raaluro subjicit exaraini Cuperus,
sit, delinit. Lucillae

nodus

intricatus evolveudus fuil

;

llya-

quid verisirailiussentiendum

quo-

Poloni ex Ord.
in

FF. Prcedicatorum, innumeris
et

que

et

soeiorum Actis subjunxit Appendiceui,

in

qua

pene prodigiis

vita

post

mortem

clarissimi

;

obscura

non

pauca ad postliuraara eoruradem glomajori
luce

Clarae de Cruce seu de

Monle Falnone, quara Ordini
et

riam spectantia,

douantur.
et B.

Ad diem
Joannera

Franciscanorum

abjudicavit,

Augustinianorum
et

mensis ultimum illustravit S. Neotura,

adscripsit; Agapiti M.,

quem

Praenestioi coluut,

Columbiuum. PraHer multa, qua; ad hunc propius
spectant,
eliara

Rainaldi archiepiscopi
tres SS.

Ravennatis. Die xiz Augusli
la,'dia ei

Ordinis Jesuatorum ab ipso fundali

Magnos

dedil. Mulla sane

devoranda

priraordia, exereitia, habitus, progressus, mutationes,

fuere ob ioiplexissiraas difficultales

circa disiinctio-

oppugnaliones, exstinctio

;

uti el

Jesuatarum moniaorigo
et

nem horura Sanctorum.
28 S, Filibertus abbas,
institutor
B.

lium institutum adhuc perseverans,
ordinale in praevio
Sancti

leges

Bernardus Plolomaeus abeofom
Maria? Montis Oliveti,

Commeulario exponuulur.
i

Congregationis

S.

20 Quai pro lomo
prelo

Augusti diligenlissimus Cuperus

S. Philippus Benitius

Ord. Servorum B. M. Virginis.
S.
I

apparavit, circiter

uclx paginas implenl

:

nam
Con-

B. Jacobus MevanasOrd. FF. Praedicatorum,

Au-

praeter Tractatura pnclimiuareui de patriarchis

doenusepisc. Rolhomagensis, B. Theodoricus
Andaginensis

abbas
quai

C

slautinopolitanis et Corauientariura
nici,

iu

Acta S. DomiSanctos

Acta omnes

prolixiora

habent,
iu

y

de quibus supra actum

est, illustriores

Commentationibus

preeviis el

accuralis notis

lo-

omnes dieim Augusli

elucidavit

;

videlicet

Aspreuum,

mo

iv

Augusti illuslrata invenies. S. Sidouii ApoIIi-

quem quidem,

re diligeutissirae exaraiuala, a S. Petro

naris,

celebernmi Arvernorum

praisulis, facta el vir-

aposlolo Neapolilauis episcopum datum esse concedil,

tules ex ipsius fere Sancli scrplis eruta,

observalio-

sed noo eo tempore, quo bat
;

illi

asseruut, id lactuin proet

nibusque elucidala lougo Commentarto iunexuit.
de

Qu»

Dalraatiura

archimandntam

Faustum

ejus

SS.

Amatore eremila,
M.

qui
iu

apud

C.ulurcenses

lilium,

quorum
;

intricatissimara

chronotaxim utcumAuagnieosem,
confusura
et
et

claruit, Privalo episc. el

Occilania, Uippolyto

que explical

Petrum
in

praisuleui

episc.

et

M.

io

porlu Roinano, et Theona patriarcha
raultis lenebrisolTusa

Wallhenum abbalera
multiplicatum,

Scolia, leraere

Alexandrino tradita accepiraus,
S unl,

pro cujus geslis ad
mioirae

rectara ooroiam
esl.

quas solila diligentia dissipareeouatusest Praeiu

reducendis

labori

parLiium

Succedit

ler

Sanctos meraoralos,

eodem

torao alios xixvlli

B. Auguslinus,
Pnjedicaloruni.

Nucerinus episcopus, ex Ord. FF.
Coeliles
praicipui,

numeravi, de quibus Coraraentarios vel bicvioresCoIlectiones scripsit.

quibus
B.

in

lomo

n Augusti laborem

suum impendit, suut
;

Jordanus

29 In lomo v Augusti
alter

utriusque Genesii,

quorum

w U8trati.

Forzatc, Ord. S. Benedicti

SS. Cyriacus, Largus et
io

mimus,

alter oolarius
et

agnominatur,

Aredii ab-

Smaragdus cum sociisMM., quorura aoouotiationes
Martyrologiis et Acta

balis

Alaneusis

moonulloium

aliorum

Cralitum

non salis

coharentia mullis

Actis

lucem

atlulit.

Toraum

claudit prodigiosa Vita

Augusti Tomus

VL

3

S Rosas

10

ELOGIUM
Kosffi virginis

A

S.

Limana?, ex tertio Ordine S. Domiilluslria

mensium
sit

itineris

crrcumstanlias hic non attingo

Satis
in

D

nici.

Pro mensis ultimo, qui nunc prodit.

bic

obiter

indicasse,

quod diligens Cuperus

magni Ecclesia: Doctoris S. Augustini gesta ex purissimis
fontibus,

itinere

non pauca monumenta manu propria descrip-

ejus

scilicet

ac S.

Possidii

coavi
sed
;

ser ii,

quibus hodie cum grala Viri memoria utimur.

scriptis,

colligenda

ac digerenda
,

susceperat

Ipsius etiamdiligeniiaeffeclum est. utlibrorum musei

morbo superveniente
Huic immortuus

Opus
1

perficere
'

con

poluit. '

„„.;..„ nostri usus nunc
operam suam
rariam
.

mullo

,,

..

sil facilior

r

...
:

etenim

esl post

xxxvn

non modo
litte-

paragraplios elucu-

KmI oratos

_ m
;

i n , quihus c Doctons vilam usque ad episcoS.

contulil ad supelleclilem nostram
et

Mhlm patum

. j ., deduxit

.
:

.

.

iu

novum

dein glonosa ejus ad mortera usque
..

meliorem or<Jinem rediffendam &
indicem rerum.

rtar ,„ certamina contra gentiles
,

sed
et diversi

e l'*am

juvandae memoriic causa

nomims hareticos
quas
,

-«„;„„,:, atque coiijunxii, t1ntta
.

unum

velutisub aspeclum lecton excavit
ul
' .

....

,

Itbri bibliolheca; noslric

continent, adeo amplili'
adiecil,

hifanii uiuuu. ffliApn Letera
„.
i-

; n in

on.c . episcopatu
.

gesta scnptaque alieno

,-

9 uaDsua

'"pse

manu exarata

mediam

-

..

studio prosequenda fuere. Habes, erudite lector, Cunpri lucubrationes, pen in-nfcp..:^.. e» modo

,

fereillius

partem conGciant «uiaquia ie eDai, nnina Ouidauid lcebat cujus D

propositas,
possit,

qui
,

rudem

,

notitiam socus vel successoribus necessariam vel uti-

saltpm alinnam oolitiam j, sauem aiiquam nmiti-n dare
re lilteraria merilus fuerit.
u/ii

.

lem

J

udical>at, accurate annolabat.

quam bene de
«efic.ensque

Gum

senilis

stas

memoria

P. Sollerium
iu P.

ad graviores curas

labores,

yui&u*

mwM

30 Non lantum Sanciorum Actis

minus idoueum reddidissent,
scribcndis

Guilielmum trans-

Opus
lala

profu.it.

sedulo promovit, sed et alios labores suscepit, studiis
hagiographicis

luitsumptuum Operi promovendo necessanorum

B
plembri
sacrffi

magno adjumento
in

futuros.

MenseSeest,

procuratio: qua3 quantum laboriset teraporis requirat

anni hdccxxi

Hispaniam profectus
in

ob annexum onusfrequenlissimas quaquaversum
teras
miltendi, ex

lil-

B

antiquitalis

monumenla, quas

decessoris

ejus

Elogio

intelligi

regionis bipotest. Tribuscirciter anniset

bliothecis vel archivis servanlur, lustralurus.

Honores

medio provinciam hanc

peregrino

Ilospiii delatos,

aique

gessil niagna diligenlia et circumspeclione.
alias

octo circiter

GAPUT TERTIUM
Cuperi virtutes etpia mors
Animi tubmissio;

T^atris Guilielmi virtutes enarraluri, ab humilitate,
quic
cinio, ut

inCuperoconstansetsedulum. Sic

studiis hagiogra-

omnium

exerci!iatpi

raater est, initium faciemus. In tiro-

pbicis vacabat, ut aconsuetis religiosae vilae exercitiis
.,

n '""
in

/, ""/''"

u

num

v dictum est, alta magnac istius virtulis

nil

umquam

Deiparam,

detraheret. His et

illis

cerlum ac defini-

fundamenla jecerat. Quod hac numquam defecerint,

tum tempns impendebat.: quod animi bene composili
evidens est argumenlum.
tatis exercitia, Societatis

imo cura annorum numcio majus acceperint Grma-

menlum,

salis

probant frequentia submissi animi inpraebuit, et

Medilationem aliaque pienostra hominibus coramuper regulas constitulis
:

dicia, quai lota vita

ab omnibus, qui

ei

nia, diligenter obibat
Olficii ecclesiastici

l.oris,

q

convixerunt,

observata fuere. Tantum aberat, ut ob

acquisilam doctrinje famam animos attollerel, ut po-

recitationem affixerat medio sext*
:

J

vespertinas, et

medio undecima; matutinas
a

tiusmagis demilteret, iucera splendoremque fugeret,

mane

circa
lit-

seplimam,

el

etalaudibus honorum(|ue exhibitionibus abhorreret.
Proprii eliam

prandio circa secundam labores

terarios inchoabat,

commodi conlemplor

quos protrahebat usque ad tempus,

erat

egregius

:

legendis Boris eanonieis destinatum.
(ut id per

cubiculi supellex, vesles, ipse totus

Non

ita

tamen,'
distri-

Guperus

sui ipsius

despicientiam spirabat religiosaraque,
tatur, paupertatem. Sententiam,

qmc hanc

transennam hoc loco addam) temporis

comi-

cum

bntioni se adstringebat, quin in gratiam vel

obsequium
animi re.
difier-

rogabatur, pro-

nuoliabat quidem, sed modesle, a vincendi et conlen-

exlernorum aul domesticorum, vel etiam
laxandi
ret, vel

fessi

causa

,

sludia

subinde

dendi studio alienus
silam faciebanl,

resumere
:

;

ea dumtaxat,
Ejus

qua ad rem qua;-

resumpta aliquamdiu intermilteret
se sludiis

proferens.

nimirum
illis

quoque bumiliutis
affabilitas et ob-

commodabat
submiltebat,

non dabat;

argumentasunt; C qualiserga omncs
viabenignitas, familiaris conversatio

illa sibi,

non se

suimetipsius

semper polens ac arbiter.

cum
infra

inflmis qui-

busquehujus domus, alque
mus. Si
colligere,
ita

alia quffi

memorabifacile est

Exercilia S. Patris noslri per ocliduum quotannis obiturus, in cubiculum pio

erga

illos

comparatus

apparatu instructum se abde-

erat,

quo esset animo erga superiores.
est, pietalis

bat; et in sacra solitudine ita perdurabat, ut in

Museo

Dumquani
retur.

nisi

32 Virtutes, quarum bumilitas parens
el oraiionis sludio

raro et brevi lantum tempore conspice-

nuinunlur solidanturque. Fuit hoc

Tenere afficiebatur erga Deiparam Virginem,

cujus sertura (Rosarium vocaut) paulo ante coenara
SXjftt

R. P.

GUILIEILMI CUPERI.

n
D
et

saspepervolverevisusest: necesl cur dubilemus, quin
id
et S.

par erga omnes et minime fucata benignitas, indolis
faciliias, offic.osa

quotidie prajstiierit.

prompla de

aliis

bene mereodi

Domini-

33

Praeter Societatis nostraj Sanctos etiam S.
in

Domipatro-

'iim. cijutltene/ieto gravis

voluntas, meniis nutla prapostera solicitudine impli-

nicum impense coiebat. Peculiarem huncsibi

cai® serenitas, festiva hilarilas, quam reiigiosa gravilas
et

morbievaslo-

nem

aihcri-

Dum
Acta

elegerat abeo, ut credimus, lempore, quo ipsius
illuslrare

modestia temperabat, constans et ajquabilis

aggressus

est.

Cum

hajc

inler

Cuperi

vultus animique tranquillitas, mira sermoois gratia,
aliaque,
foret,

manus versarentur, gravi morbo correptus
herpelem medici appellant.

est,

quem

qu*

liic

minutatim enumerare nimis longum
illi

Cum

videret in remediis

omnium amorem

adeoconciliarunt, ut magis
propler erudilionem coin
in

humanis, diu frustra adhibilis, exiguam auxilii spem
superesse,

propterilla diligeretur,
lerelur.

quam

ad divina se converlit, et S.
liducia imploravit.

Dominici

Quamquam

omnia, qua; modo memoravi,

opem cum
illum

Non modo

varii e noslris

Viro fuerint eximia; duo tameu eraul; qua- plerique

diceniem audiverunt,
illi

quod morbi evasionem,

eo Qiaxime mirabantur. Primuui eratsiugularis verborumgratia. Teoacissima) memoriiebeueiicioinpromptu
'psi

quam

vix sperare audebant, S. Domiuico acceplam

referret;

sed id etiam Commenlario Aclis S. Patroni
:

erantexempla varia

et senteutia;

diversis materiis

sui

pravio inserere non dubitavit
:

sie

enim

scribil

accommodala: dequacumquecolloquiuminstituerelur,
semper e peuu suo depromebat aliquid apposite,
vel

num. dccclxxx

De memctipso
in

testari

cogor, hanc

oralionem (a B. Jordano

liouorem S. Palris sui oom:

pium quod

aediticaret, vel

doctum quod

erudirel, vel

positam) mihi plurimum profuisse

cum enim
ita

in dif-

jucundum quod
nalivo
el,

religiose recrearet; idque

sermone lam
j]

B

ficili

ac pertinaci morbo, gui

me non

pridem

comfi-

nescio quibus, illecebris pleno, ut omnes, eo

puit, eamdem guotidie per duos fere menses magna

capti, a loqueutis ore penderent.
3li

ducia recitassem,

animum

ad tolerandas morbi moltsita vires

Alterum eral, idem semper etaequabilis animus

«

srquabtUa*

tias alacriorem sensi } et

paulatim

recuperavi,

vullusque.

Numquam

ira

adeo commotus, numquam «",„'/«"",„
,otI ''

ut fiuic Commentario, tunc ccepto, finem imponere potue-

mujroreitadejectusautlaetitiagestiens visusfuil,utmo-

°^t

rim. Etsi in ea re nullum agnosco beneficium
telu* ttnimttetc.

sit

miraculnm, tamen Hbens

dum

excessisse dici possit

:

nimirum iracundiam,

tris-

«m,-

tiliam, aliasque animi afleclioiies, qua? animi tranquU-

34 De

divinge

gloria)

propagandaJ desiderio, quo
i

lilatem

perturbaut, ralioni
lecior

subdideral. Ui Virum ex

rum,
cit

stutlrt

liogttigraphi-

incensus missionem Indicam efllagitavit, capite

egi-

hoc

capile

penilius

cognoscat

,

nonnullos

nnpfditnx;

mus. Labores hagiographici, apostolicis plane oppositi,

subjicio versiculos non inconcinnos, quos inlerius pulpito suo ila affixerat, ul quolies illud aperiret, ejus

illud

non exslinxerunl
ea,

:

impediverunl quidera,

quo miuus exsequeretur

ad qux impellebat aniquin hujus aliqua specivivit,

oculis et menli objicerentur.

Das

illi

leges continent,
sociis

marum

zelus; sed

non

ita,

quas

sibi constituerat, ut

secum

et

cum
iu

pacem

mina subinde dare poluerit. Quamdiu
Ilalosque, el singulis

Qispanos

acquireret,
ret
:

vilamque tranquillam

Sooietate age-

diebus Dominicis Adventus et

Quadragesimse

iu

variisurbissacellis pueros puellasve

Nil aversari;

nil exoptare; regentis

peccala confitentes audivil. Constanler etiam exposititiorum
tiana;

Arbitrio sese permtttere;

munus

obire

confessiones excepil; quibus et

fidei

Chris-

Impositum; certum (empus dare rebus agendis;

elemenla aliquot annis explicuit. Nec modo pri-

Non hominum

dictis turbari; spernere fluxa

p

mis, quibus ad

museum

accessit, annis in

magno

poeni-

Gaudia; non sese rebus miscere profanis.

tenlium concursu Patribus domeslicis praeslo adfuit;

Has regulas
sociis

sibi slatuit, ut

secum; sequentes, ut cum

sed el illorum vices sxpius supplevit,

dum

excurril in

pacem haberet.
revereri;

Cruybeeck Flandria; pagum, duobus

circiter milliari-

Majorem

mgualtm

ferre;

minori

bus noslratibushincdissilum, aures pnebiturus pcenilenlibus, qui ingenti
iii

Parcere; judicium crebro submittere; scire

numero ex

vicinis locis

Dominica

Plurima; pauca loqui; nullius carpere mores;

Jnlii

eo confluunt, Communinnis generalis, ul vo-

Ingenium non

ostentare; tacenda tacere;

cant, indulgentias lucraturi. Juvandis

animabus plures

Non nimis obstnngi euiguam;

confidere paucis;
caute.

labores impendissel,

si

eos sludia noslra permisissent.
si

Mulla pati, sed pauca queri; facere omnia

Aliquolies dicere auditus est, sibi haic graliora fore,

Quot pracepla

hic numeras, tot
:

me de Cupero

virlutes
aclio-

cum

illis

componi

possel.

Sed ad ea redeamus, quibus
exemplo
fuit

praidicasse exislima

ad

illa

enim viiam suam
sit,

intra domesticos parictes nostris ratioui.
virtutes. nuibtis se

etadmi-

nesque

ita

exegil, ut

nullum

cujus exsecutio in

ipso observata et laudala non fueril.
in

35

Qux

communi

vita

cliarum

quemquam

el

37 Has virtules invicla coronavil animi

fortiludo in

invicta patien-

omnU
mira

bus amabitem
'eddidit;

amabilem reddere possunt,
iu

et iu alliis divisa cernuntur,

diulurnis duplicis morbi molesliie perferendis. Prior,
qai

unoomnia Cupero

collecta fuerunt. Iuimica simula-

eum

invasit

anno mdccxxxi,

fuit

herpes; cui malo

ttrmohit gratia

lionis

fraudisque, et nuda) amica veritatis sinceritas,

tollendo medicorum industria diu sine fructu iosudavit.

R

12

ELOGIUM
Vehementiseima, que
illi

A

vit.

adhibuere ad materiem,

mone, animo erat

non

magis perturbato aut timido,

D

morbi causam, corpore expellendam, remedia pluri-

guam

essei,

gui

iter

mum

aliguod aggrmuru,, omnia ad illud

exercuere

Viri

patieotiam;

sed non vicerunt.

necessariarecledisponeret.Cuminvaleludinario sederel
(

Comprimebat

h.-cc

familiares «grotis querelas,

gemi-

nam ktl0 decumbere
eum

ob

gravUiimaB pectoris

tusque, atque alias omnes doloris significaliones; vul-

^^
prmu,
habebat

nonpoterat)

sederet,

inguam, acerbissimis

tumque ad llam serenitatem componebat, quam

i„

doloribu,,accedenleseX cip t ebatcon,ue, a sibi a/fabiluate
et

prospera vale.udine pra, se ferre solebat. Cujus ope ab
»to morbo l.ber.tum se crediderit, dictum est num.
xxxiii. Paiientia aique

verborum gratia

.

at lonaioris vita,
iila

spem

in erente's 9

amuo

refeUdat joco, ne auid spe
se

detraheretde cura
fere

heroica longa supremi morbi

ad mortem
soliicitum.

parandi

:

incommoda,
mdccxxxix

nam

hcec

una

mortemque

eum

ipsam

superavit.

Anno

Attulerat hunc

in

finem ad valetudinarium

altera tibia exonerare cmpil

multum hu-

morisper vulnera, qua hic aperuerat. Qraves ea qui-

libelhs piis precibus refertos, ex guibus sibi variaprosiegi

dem

dolores, qua;

Virum fortissimum diu lorserunt

curabatperfamiliarem Patrem. Prwceteris ex
(de

libelio

et

valde fregerunt; sed morlem attulit ipsa

Ms.
lebat

quo raeminimus num.

eorumdem ex
sanatio.

ix) fregucnter repeti Vo-

medicorum
Causa

nonnullorum

consilio

tentala

orationem ad mortem prwparatoriam, gua se ad

haic fuil,

quod obstructi humoresnoxii totum
ita opplerint, ut

corporis sui deslructionem offerebat tanta verborum energia,

corpus paulatim

judicatus fuerit hy~

mortemgue aeceptabat tanta affectuum 9

teneritu-

,
ipse

drope laborare

B

sidiis

Virum consuelis morientium ra> P munitum adSanclorum, quos illustraverat, so:

qui

eamdem

et

audiret

et

perderet immota mentis vul-

cietalem, ut conGdiraus, transtulit

n Februarii anno
xxxvn,
studii

mdlcxci,

aelatis ejus lv,

tusgue constantia. Oriebatur eximia hme animi fortitudo ex insigni de Deo fiducia,

religionis

guam

ha-

declaravit toto morbi

E

giographici xxi completo.
«(

sui tempore,

et vel

maxime paucis

ante obitum

horis.

piitsima

Aliguis

ei

38 Quampiusejusobilusfuerit,ex
quae

mort.

litteris intellige,

tunc assidens inter alia pia suspiria dicebat
;

eum

per provinciam noslris annunliarunt:

hunc versiculum

Vthy-

IN TE DOMINESPERA VI,

NON
»„.

dropem (duobuscirciterante obilum mensibus) expertus est, ad valetud,nariu m concessit, ommbus
prius recte
se
dispositis, et

CONFUNDAR IN JETERNUM Cui ille sualuer

*™ n
>

nuens, repetebat hcec solum verba: U P t,auh

ad mortem reliame obeundam
,e dictans

paravu

Eodem tempore moriturum

idque certo , t bi

*"" ""*'

per,uaden,, non al.o erat eufc», non alio utebatur ser-

^

^^ ^" ^"^'

«°»'u***a:mNCO, NON CONFUNDA '"^" ''""' en" mtia parigue pa-

* fM°

PwifiMlm

Vtr*""°-

«

""' ****"'' *'"""" "'"**

^'

"' meri '°

confidimus, est consecutus.

INDEX

INDEX

SANCTORUM
I.XTOMUM VI AUGUSTI
i

i

DelinJis abbatissa, Parthenonis Bachoviensis
'n

liciaa variis

apud prxdictum fontem impetrata 593.
beneGcia
iv.

A

Suevia fundatrix. Commen. historicus. Consloci
;

Cap.

iii

.

Alia rnrsum

cura

brevi apologia

pecius

clironologiafundationiscorrecta
;

;

miraculorum 594. Cap.
versio
:

Duarum meretricum conv.

Beata quando mortua

cullus publicus

29 Adelphus

ep. conf. Metis in Lolharingia.

492 Com-

alia beneficia

595. Cap.

Reiiqua beneficia

apud fontem Sancti impetrata
30 Agilus vicecomes conf
Gallia.

596
prope
el

men. pr*v. Sancti cukus, etcorporistransUtio. Acta,

Magdunum
Acta
:

in

t|uorum pars prima fabulosa

:

aetas

examinala 504.
gui usus est

Comm. pr*v. Cultus Beati

an fueril

Vita ex editione Jacobi

Wimphelinyii,
i.

monachus. Vita, auctoreanonymo, ex Ms. ecclesiwB.
Agiliprope

chartis comitis Ifanoviensis. Cap.

Vita? liistoria apoet

Maudunum
ep. Pictaviensis
in

566

cryphaet Ubulosa 507. Cap.
serius facta, auctorc alio item

ii.

Translatio

mira-

18 Agon

826
Anglia.

cula ab auctore coajvo scripta 508. Cap. m. Miracula

31 Aidanus ep. Lindisfarnensis
hist.

Coum.
:

anonymo
Gallia.

511

§

i.

Nomen

Sancti in Faslis, et cnltus antiquus
a
in

16 Aduinus, fortasse ep
30 jEonius ep.
hist. Cultus,

,

conf.

820
Syll.

gesta ejus descripta
Sancli vita monastica

Venerabili
ccenohio

Beda 688. §
:

n.

et conf. Arelate in

Hiensi

qua occa-

gesta,eorumque chronologia
episc.

563
Syll. hist.

sione episcopus consecraluset in Northumbriam missus fueril
:

27 yEtherius,

Lugduni

in Gallia.

erectio episcopatus Lindisfarnensis et

mo-

Decullu, geslis anle episcopatum et usque ad mortem

in

episcopatu

nasterii 689. §

m

Virtutes sancti Episcopi

el

opera

91

aposlolica

:

prxdictiooes de Oswaldo el Oswino regiiv.

27 yElhiops Eunuchus per

Philippum diaconum
hisloria

bus 091. §

Miracola qu?edam

el

mors Saucli

:

vir-

baptizatus. Svlloge. Cultus apud Griccos;

tutes et error in celebrando Paschate

692
in Etruria

sacra vanis observalionibus elucidata

;

elogiaPatrum;
5
in

29 Albericus eremita apud Balneum
Avellani

514

locusac lempus

31 Albertinus prior eremi sanctx Crucis Fonlis
in

30 Agilus primus Resbacensis abb.
provincia Comm. pb^v. §
res
I.

Bria Gallis
:

Umbria. Sill.
conf.

iiist.

De cultu

celebri et

Cultus Sancti

scriptoVila?

fama miraculorum, ac pauco de gesiis Beati

811

Actorum

et

miraculorum 569. § n. Prxcipua

28

Alexander

ep.

Constautinopoli
et

Comm.

capita ordine chronologico deducta, et aliunde illustrata 572. Vita, auctore

hist. §i, Sancti cullus

apud Grxcos
n.

Lalinos; gesta

anonymo suppari, ex Ms.
Chifjlelii
et

ejus in

concilio Nicxno, contraque

philosophos eihResislil Arianis,

Resbacensi, collato
lonii,

cum editiombus

Mabil-

nicos, et

Arianam hxresini 195. §
gesta
in

ac Ms. regince Sueciw.

Proloous ad

Aygloal-

ne

in

ecclesiam indicatur Arius, cujus
:

mortem preci196

dum

abb. 574. Cap. l Parentes S. Agili illuslres, ad

bus impetrat

Gne vilx

quos acceditS. Columbanus, quem juvanl apud regem
pro condendo coenobio Luxoviensi
:

Columbanus vero
ii.

25 Alvera virgo etM. Limolii apud Petrocorios in 836 Gallia
31 Amatus ep. Nusci
piuev. §
sia
I.

bene precatur septenni Agilo 575. Cap.

Agilus

in

regno Neapolitano. Comm.

adolescens Luxoviense monasterium ingressus virtulibus
inclarescit
:

Cultus Sancti anliquus, prxsertim ineccleiu

moritur

ejus

pater,

Columbanus

Nuscana, et

Ordine Eremitarum Montis VirgiS.

relegatur, Agilus vero ad Brunechildem legatus,

eam

nis 701.

§u. Acla

Amati a quihus

scripta,

etqux-

Luxoviensihus

reddit
lii.

benevolam,

miraculo

pracvio

nam
S.

inde exorlx controversix

703 § m. Examinatur
sub nomiue testamenli
Francisci de

adjutus577. Cap.
sio

Agilus

cum abbale suo
infidelibus

Eusta:

scriplum, quod circumfertur

mittitur ad

prxdicandum
in

Euaugelium

Amali 704. §

iv.

Utrum Octavarium

miracula quaedam

hoc itinere facta 580. Cap.iv.
Radoliensis et Resba-

PonledeS. Amato

prxferri debeat Vitx

ejusdem per

Constructio cocnobii Jotrensis,
censis 582. Cap.
lit
siffi

Rendam

scriptx 707. § v.

v.
:

Sanctus, id agente S

Audoeno,
pie admi-

abb. Resbacensis

miraculum
vi.

in

dedicatione eccle-

primus ep.

factum 584. Cap.

Curam abbatialem
:

seculoxi,an xu709. § vi Nuscanus 710 § vn. Nalales Sancli et Vita usque ad assertum ingressum in monasterium
:

Ulrum Sanclus tloruerit Utrum S. Amalus fuerit

nislrans, Christum specie
:

pauperis suscipit et dsmo-

discutiuntur

vita

monastica

iu

dubio relinquitur713.

uem fugal imbribus suos liberat mire augetur monachorum numerus 585. Cap. vii. Vinum miraculo anctum
luuc
:

§

viii.

QuxSanctus

gessissc dicitur,
ix.

dum

erat

mona-

chus, examinantur 715. §

mors Sancto revelata
mirabilia

:

felix

obilus,

et facta

Renda narrat de
patu

occasione,
:

586.

Miracula, aucloribus diversis

Sanctuscreatus est episc.
717.
§
x.

qux modo et tempore, quo gesta quxdam iu episcoDiscuiiuntur ea,
:

anonymis, ex Ms.
bifionti.

Rcsbacensi, collato

cum

edilione

Ma~
xi

Quxdam

fundationes ecclesiarum
xi.

Libh.r primcs,

complectensea, quieseculo
i.

mors Sancli, mortisque adjuucta 719 §

Miracula

facla suiit. Prj-fatio. Cap.

Corpus Saocli insuppli:

quxdam
Ponte
:

post

mortem

facla, relataque a Francisco de

catione

immobile, donec ablata reslituantur
:

varii

brevis observatio

ad Viiam edendam 720.

febrihus liberali

cantus ecelestis auditus 587. Cap. n.

Cxco
III,

visus reddilus,

cnergumeni
iu

liherati

589. Cap.

inter se Vita, auctore Felice Renda, exgemina editione vila coilata. Cai\ i.Saiiclipatria^natales^adoIescenlia,

Miracnla

quxdam
ii

Ms

nostro uon inventa, sed

clericalis ac

monastica 723. Cap.

u.

Occasio,
:

qua
ia

addita ex editione Mabillonii, gui ea dedit ex codice Uticensi 590. Lib,
lii

Sanctuselectusepiscopus, ipsaque electio
episcopalu ac pia mors 725. Cap.
IU.

gesta

compleclens miracula tempore Brici.

Miracula varia,

abb. patrala. Cap.
:

Fons S.

Agilii miraculis cele-

geminaquecorporis

translaiio 727.

Appbnoix. Prae-

bris

claudus

ct

paralylicus aliique
ii.

iniirmi

ibidem

sanitatem adepti 592. Cap.

Alia sanationum bene-

monilio ad alteram S. Amati vitam 843. Vita altira, seu leclioncs Oflicii Nuscani, auclore Francisco de

Ponle

'

INDEX SAIVCTORUM
Mt.Nwano. Cav. .. Pueritia, adolescensiudiaque et gesta Sancti usque ad episcopatum 844. Cai\ ii. Sanctus ad episcopatum electus,
tia,

Ponte.e*

eum

virtutibuset miraculis clarus multa fundal loca sacra, ac pie moritur 845
:

recleadminislrat

tempus, ut sese prapararet ad mclius exercendas offiiunctioncs 256. § xvili. Sancli Sacerdolis conciones ad populum, cura pro diaccesi
cji sui

llipponeosi,

28 Ambrosius,
Stll. hist.-cbit.

gubernatio monasterii, adquod homines varia; conditionisadmiUel>al259. §xix.Zelus sanci.
Sacerdotis

episc.

conf.

Santonis in Gallia.

ad

convertendos

haereticos

tum

Manichajos,

2j2
in

tum

gjg 27 Anthusa M. %c> 29 Antonius Ripolanus mart. ex Ord. FF. Pra3dicatorum, Tuneti in Africa. Comm. pk.ev. § i. Beati
tirocinium sub.

30 Amellrudis Virgo Gemeticaj magensi in Gallia

terntorio Roto-

Donatistas 262. § xx. Rcliqua scripta, qua Sanclus tempore sui preshyteralus edidit, et ex horum posire-

moortacoDtroversiainier ipsum
i.

et

S.

Bieronymum

m

"ippone-Regio'sacrilepus mos epulandi
qui
feslis

lemplo,

q.iorumdam Saoctorum diebus

sub larva
nostr,

nium
;

S. Antonino; hujus de illo vaticiejusdem Sancii meritis Beati cooversio adscrip-

pielalis servari solebat, exhoriatione Sai.cli

cultus B30, § h. Scriptores, hoc Martyre traciarunt; ejusdem marlyrii chronotaxis Ms. authenticum passionis
;

ta

translalio corporis;

no

sublatus 268. § xx„ Promolio Sancti ad cathedram ecclesia) Bipponeasis, quan, simulcuo, Valerexn,
et

qui de

tempus27l.

;

et miracu"lo-

hujus episcopalis ordinationis modus ac § xxm. Occultus animaj siatus, quem

rum 332.

Martvriusi,

auctore

Fratre

Couslantio

captivitas, aposlasia ac 534. Cap. „ Publica fidei ortl,odov«eprofess.o, marlyiium, sepultura, gratire
pc,.n,lentia

Ordinis S. Hieronymi, ex Ms. R>polensium. Cap. ,. Beati

FF. Pradieatorum

Sancius .psejam p,a'sul liipponensis in libro decimo Confessionum declaravit 274. § XX1V K xlerioreg
.

natura;

gratia^que
fuit,

dotes,

quibus

saoctns
eju„

p™d..U8
-'0
sulis
s.o,

Antistes

et

iufirma
et

oorporis

valetudo

perMartyrem

^

xxv.

CommuDis
suis

domestica saocli Pra3-

in

M.racdu autbentica ex tabulis Mss. Ripolensibus PP. Pradicatorum. Cap Mira mar.s tempestas; sanata surditas, oculus pessime airectus, paralysis 537. Cap. „. Leprosus et cscus acahusex reuibuset vesica laborans
,

al.os collata, 536.

vita
et

cun,

clericis,

horumque

profes-

origo 279. § xxvi. Sancti Pastons cura pro suo grege, misericordia erga pauperes, solicitudo pro v.du.s aniictis, aliisque feminis,
et

Hipponensi con-

sospitantur

539

31 Anstides Philosophus Athenis
luspublicus, et elogia

in

Grajcia

Cul-

gregalione sanctimonialium 282. § xxvn. >ancti P raj. sulis modestia, cum laudaretur ao.mi moderatio
;

«0, quaseclam Maoichsorum amplexus

§ ,. Noiilia pra:via monumentorum ex quibus Vila bujus sancti Prasulis illuslrabilur 213 § n. Sancti patria, tempus nalivilatis, nomen, parenleset consangoinei 216. § ,„. Gesta sludiaque ipsius in pueruia et adolescentia 219. § Iv Causa vel occa.

Comm.

illustris Ecclesia: doclor et ll.pponensis episcopus, fl,ppone-regio in Africa'
r

ao Aurehus i-i S8 . Auguslmus,

fM "50

cumv,tuperaretur;et ingeuua ignorantia; SH8 con3 lessio, quando consulebatur 285.
§

xxvm. Scripta
287
post-

W

ct gesta

adversus erranles

et seditiosos ethnicos

§ xxix. Scripta et gesla adversus Manichajos

quamcall,edramU,pp 0U ensem asceoderal 291 Sxxx Inlrep.dus amor et solicta benign.tas erga Donat.slas Rabies Donalislarum § xxxi adversus Auguslinum, aliosque Calholicos, quaj legibus .mperatons uuliter coercenda fuit 297. gxxx.i. Prxxipua qua; Sanctus noster in congressu Carlhaginensi

m.

adeamdem
ejus

est,

aliosque

pertraxit; nonnulla, hanc hajres.m suspeclam
lucubralioni.
llaliam,

rationes,
ccepit,

habere

ob quas et pr.ma
ex
ifrica

n

§

v.

Discessus

ejus

commoratio
ibi

Homana,

chaorom mores
,CUS

corrupli

Mani-

post illum contra Donatistas egit 300. § xxxm Va ria? lucubratiooes, quas adversus Donat.sias edid.t et earum fruclus 303. § xxx.v. Pelagiana
hfflresis

et

§ rel " orica lam, not,l,acum saucto lani n .T Ambrosio episcopo, studium qua,r«od» ventatis, mira

^
6Sl

delecti, transitus a

hujus

prascipui

'

et

Alanichxis

defensores 300. §

xxxv

Pra!c|

"

*"**

"-C
«

sanct, Auguslini scnpta etgestaadversus l'elag,anos

qu,
§

ad Deum

«eo,pl» p,orum hominum,

co^o

eraio,

tandem ab Apostolica Sede damoati sunt 308 xxxvi. Prxcipui Semi-Pelag.aoorum errores
post obitom ejus ab log.tune damoati 311. § XXXVI1
.

sismagster,,, secessus io villamrusl.cam, utiles in ea

™T
a:

227
-

qu.bus ad perlect.orem § V "- Abdlcall °

A-Ugoslino

ab

refutati

et

«>*W
ibi

Romana
sancti

Ecclesia
;

Doclons adversus Arianos

^

el alios

«

P..

7^»«, eloposcolaibi 000.0^,0 829.7".. Utechumen,
redilus

Mediolanum,

bapt.smus, hujus Sacramenli eollaf quiedam crcumstantia 232. & lx l lera in'

scnp

opuscula

r,am 0rsn5alriSiSecUDda
braliones
lbi

scr ptiE

234 &

^ j;-JO
ffi

tels e
a

nens hajreticos 314. § xxxvi... Commercium luiera" S. Paulino l,bri ad Simplicianom 316 § xxx.x. Opuscula de Agone Christiano,

diversi ee

rum cum

:

T, ,e-

v

n

:
,

Chnstiaua, Conlessiones, Annolat.ones in Job, de

de Doctrina ne S Euangeliorum Catechizaodis rudibus an

y U a;si,

r

wiorum
,n

§

xi.

Reditus

ejus dogmala recensenlur Afncam, commorat.o io urbe C

o<?r;

l

3 S.fexL. Opuscnla Sancti, ad loquisitiones anuar„,de Opere Monachorum.de Genesi ad litteram conclia uo Carthagensia, quibus videtur
fu,s»e

quano

a *

levu.no occas.one

Abundaotmm presb yl erum 320 xu. Conlroversia Sancti cum Severo episcopo Mi:

depomt

Timoibei
'"'

clerici,

in

et

lucubrationes eo

Lis inter

Eremuas Au guslia o OS

^A^^T^ c^J
™"
el

thag, n en se ani „ cov,,

, U |. ^dest conciho Canhagioensi anno scandalum ex Sancti monaster.o ortum ob urgat d 1S c lp ulun. quemdam episcopum concilium Carcoiv
.

llTmi sum 322. §

eral

V^
:

qua mir

de,en,lc,u,0

J ure "oclesi.

:

:

Exposit,

epistol* S. Jacobi

berdeF.deetoperibus^^i.gLi.Scriptavria
de V.s.one De,
:

A v«. § xv.

se
i» l'

ra cl

.

lm raiscuer

nt 2*ii

Consent.um errantem ioslruit rum cum S. Ilieronymo
u
.„ tomam,

Diosc.run. a vanis studiis deterrel
:

commercium
B XL1V

p UiE ralione q „ ere voluirnus

ndecisam

hanc I.

vj, AfricamAlbina.PiniaL.etS.^nTa,^
327.

rel.o

254.^ xv„ Oc

A

9Tx^ ' \,'

eP

'

Sl0la de

;r

fn

p,niani oce

l.ber

de bono Viduitatis ad

0rand0 Deo ad Probam Fal

—^
Julia^ De melrias

littera'

"

IN
scribendam
instructus,

TOMUM

VI AUGUSTI.
obinchoatara
Filii

metrias ad virginilalem inducta, Orosius ad historiam

sui

conversionem, reverentia

illius

Psalmorum

exposiiio 333.
:

erga S. Ambrosium, etex couciombus hujus praesulis

§ xlvi. Sanclus respondel ad quaesila Evodii cura srnlK-in.il a duobtis COncillia ipsi deraandata, restringil

ab Auguslino agnila sacrae Scriplurae auctoritas 405.
Cap. xn.Solicita Augustini ambitio repressa exemplo mendici lajtanlis, deliberatio de stabili viia? genere
eligendo,
et

curam

litigantes audiendi
el

:

dicit
.

ad populum
Joannis
:

et

scribil in

Euangelium

Epistolam S

scribit

infirmitas
xtit.

ad superandas carnis
in

illece-

ad Dardanum librum de Prrcsenlia Uei 335. § xlvii.
ller Sancti
slola;

bras 408 Cap.

Paulatim cresceus

eo nolitia

Ca;saream Mauritianae, et

ibi

gesta
;

:

epi-

ad Optatum, Mercatorcra, et Qesychium

adest

Dei immutabilis et infinite boni, coutra errores Manichicorum 410. Cap. xiv. Vanitas divinationis astrologic;e ei nionsiraia, origo mali difticulter inquisita, el

concilio Cartliagineusi

337. § xlviii.

Scripta varia,

quae, praeter polemica contra haereticos,
ciler cdxix

ab anno

cir-

inlibris Plalouicorum reperta quaodam lidei Christia-

usque ad cnxxiv fucere cdita 339. § il. Dolor Saucti de indigno discipulo suo imprudeolcr
promoto, gestaque
in

na3conscnlanea4t2. Cap xv. Cogoilio Dei
incarnati
clarius ex sacris Lttleris
libris

el

Verbi

ab ipso hausla,
in his

ad episcopatura
rairabilis

causa ipsius

:

quara ex

Platonicorum, cum

plura

fidei

sanalio Pauli et Pallailiae,
-t

facta

prcsente

noslra? mysleria omissa sint 414. Cap. xvi.

Au"usti;

Augustino

\-l

§

l.

Succesi-or in

Cathedram Hippoel

nensem ab Auguslino poslulatus,
rius errores

obtenlus

:

Lepo-

nusexemplis aliorum ad conversionem excitatus sed adhuc ineo languidum imitundi desiderium, et varia:
fluctuanlis animi aflectiones. 417. Cap. xvii. Post diuturuara carnis ac spiritus luctam ignola vox audita, jubens illutn legere sacrara Scripturam, eaque lecla

suos revocat ope ejusdem Sancli 345.

§

li.

Libri Retractalionum,
lii.

Speculum,

liber de liaire-

sibus 347. §
dalos, §
iiil.

Occasio Africae vastala; per
raors S.

VVan350.

ipsaque vaslatio et

Augustini
liv.

firmum
Cap.

vita;

emendandae propositum conceptum 420.
Abdicata rhetoricae
docendte
professio,
ibi

Gestorum brevis chroiiotaxis 353. §

Aliqua

xviii.
in

incerta,

qme

posleriores

scriptores de Saneto

adhuc
ac de

secessus

villam Mediolano vicinam, et

pnepa-

vivrntenarranl 357. § lv. Elogia varia de
virtutibus,

moribus,

ralioad baptismum recipiendum {22

Cap. xix. Bap-

ingenii

et erudilionis

praistantia,

tismum
ab
obitus

ei

aliisque Mediolaui solenniter ad rainistralus

scriptisS. Augustini 359.

§ lvi.

Cultus Sancti302.

Ambrosio,

illumque

brevi
et

secutus

S.

Monicae
pro

§

Geniina sacri corpons translatio 3fi3. § LVIH. Litteiie sub Petri Oldradi nomine edita3 "de ulraque
lvii.

apud Ostia Tiberina,

preces Sancti

anima malris

translalione ex<iminanlur 365. § lix.

Ex

aliis

sciilit-

ploribus conlirinantur pleraque
teris

iu

praecedentibus

Acta alia, sivesecunda vilae pars, prasertim ab anno trigesimo terlio aitatis usque ad obitum, Auctore S. Possidio saucti
suae defunclae 421.

relaia, ac disserilur de monastorio

et ecclesia

Docloris discipulo, ejus
couiubernali, ex editione

per annos fere quadraginla

S. Petri

iu Cuelo aureo, ubi corpus deposilum

368-

§ lx. Corpus
illud

magna cura reconditum
:

:

locus,

in

quo

cum
Cap.

vetusto
i.

Romana anni 1731, auam Musei nostri codice contu/imus. Ph^efatio.
fru-

deposilum multi crediderunt

corporis invenlio

Perversaejus adolescenlia, conversio ad
et

et

recogiutio

370 §

lxi.

Diuturna eontroversnt de
finitur judicio episcopali,

gem, baptismus, saccrdolium,
tium episcopatus 427. Cap

acta usque adini-

corpore invento, qtuc landem
per summura
neficia

n. Eleclio

ad episcopatum

Ponlifitem conlirmato 372. § lxii. Be-

Hipponensem,

el

varia

in

eo gesta adversus Dooa-

quaedam, qua; facta narrantur occasione cor-

tislas haeretieos,

poris invenli377. § lxiii. Reliquue aliis locis servata;

horuraque furor 430 Cap. iii. Certamina sancli Pnesulis contra haeielicos, Manichajos,
Arianos, ac Pclagianos 432. Cap.
iv.

378. § lxiv. Varias Sancti apparitiones, el beneficia
aliis

Soliciludo

ejus

coltata

380.

§

l\v.

Quaedam

inenioriae,

quae
viiae-

pastoralis, el diversa? pro grege suo occupaliones 4:J4.

Saiicli

ostendunlur 385. Acta priora, sive prima

Cap. v. Domestico sancti Autistitis conversatio, observanlia disciplinae,

pars, ab inlantia usque ad trigesimum tertiutn setatis

morum

inlegritas,

el

amor erga
vita;,

auuum, auctore

ipso S. Augustiuo, excerpta ex novem

subditos

436 Cap.

vi

Scriptaejus circa finem

prioribus libris Confessionum ejus,

guas anno 1050
Cap.
i.

extremus morbus, pia mors, ac sepullura 438. Pra?monilio

Balthasar Moretus Antverpiw edidd.
infantia, puerilia,
vitia

Saucti

de Indiculo Possidii. Lndicclus scriptohum

raorbus,

et

consueta hujus stalis

omnium, auctore S. Possidio Cilamensi episcopo, ex
edilione postremi

387. Cap.

ii.

Stmiiura

odium

linguaj Graecae, et
iii.

lilterarum humaniorum, amor poeticarum fabnlarum

Parisiensi,

collata

cum
i.

editione

Antverpiensi

et

Codice nostro Ms. Cap.
1
.

Contra pa-

388. Cap.

Deplorala
lunc

adolescenlia?

peccata,

ac

ganos. Epistohe contra quos supra 44

Tractatus ad-

nominatini furtum,

ex

malitia
iv.

propter pravos

versus

quos supra. Coutra

Malhematicos.

Comra

sodales prpclr.Uum 390.
salio in urbe

Cap.

Luxuriosa conver-

Judaios 442

Cap. n. Conlra Manieba;os.

Traclalus

Carihagiuensi,

desiderium spectaculoet lectio sacrai

adversus uiemoralos 443. Contra Priscilianistas 444.
Cap.
tistas
iii

rum tragicorum, studia philosophica,
Lapsus
iu

Adversus Donalistas Tractatus conlra Donaiv

Scripturaeobsiniplicem stylura contempla 293. Cap v.

444. Cap

Coutra Pelagianislasiiu. Cap.
diversi

v

h^resim Manichajorum, matris ejusobhunc
Aperta Manichaeismi professio, raa-

Adversus Arrianos. Tractalus

adversus
esse

^u-

dolor precesque, el solatium divinitus ab ipsa obleu-

pracriptos. qui Filium iiuejualem Patri

conlenvel

lum 394. CaP.
haiuspicina

vi.

duut 446. Cap.
slola3,

vi.

Diversi libri vel tractatus

epi-

gisleriura rbetoricai, lilius ex
;

concubiua natus, spiela

ad ulililalem omnium studiosorum couscripta»
vii.

sed

superstitiosa astrologiae credulitas

447. Cap.
diversi 455

Epistolae 451.
et x.

Cap.

viii.

Traclatus

390.

Cap

viii.

Vehemens

tristitia

ex obitu

araici,

Cap. ix

Sermones

[57 et seqq.

patria propter illam relicta, et ea occasione opusculum

B

ab ipsoconscriplum 397. Cap.

viii.

Diflicullas ejus in
intelli-

percipiendis rebus spiritualibus,

et facilitas
ix.

gemli categorias Arislolelis 309. Cap.

Colloquium

B
Beato

asilla a
:: iore

vi r^o.

Syrniii

IM

Pannouia

infe-

cum Faustoepiscopo Manichajo.el
ti

post illud justaSanc-

31 Benediclus

Arelinus ex Ord.

FF.

Minorum,

suspicio de falso Manichajorum dogmate 400

Cap

x.

Areiii in Tuscia. Cosiji

n&\

.

§

i.

Cultus, et collectio

lter ex

urbe Carlhaginensi
;

Romam

fraudulenler infamiliaritas

slilututn

morbus

ibi

periculosus,

cum

Manicha?is, et causa indc migrandi

Mediolanum, ubi

rerum a Beato gestarum 808. § n. Pia consuetudoa Verilatem indulgenli* Portiuncul® institula apocr)pha qu;cdam de conlirmat; tempus morlis
; ;

conciones S. Ambrosii prasulis ab ipso auditaj 402.

Cap.

xi.

LaHiliaS. Monica? Mediolanum adventanlis

Bealo narrantur. >S Bibianusseu Vivionus ep.

el

conf. Santonis

in

Gallia

;

INDEX SANCTORUM
Gallia
triplicia

Comm. pr^v. Sancti cultus antiquus:
:

Acta
:

71. Cap.

v.

Fervorin
:

pncdicando pcr se

et alios

quaenam ex

illis

prieferenda

ei

edenda

statutaejus quaedam
et

doclnna

10

suspicionem vocala
73.

epistola

nomine S. Augustini ad Bibianum
Cap.
Sancti patria,

edila.

461.
et

Roma? probata

:

hospilalitas

Vita Liber

n,

Vita, auclore anonymo suppare, ex Mss. Trevirensi

auctoribus Messiano presbytero,

el

Stepbano diacono,

Dlaburensi.

j.

parentes, vilaque

ex eduione Mabillonii. Cap.

i.

Varia miracula, quibus
11.
iii.

usque ad episcopatum, quem
Cap.
11.

renitens suscipit 46$.

monita quanlam virtutesque inlerponunlur 75. Cap.
Miracula
varia
:

Sancli iter Tolosam pro redmiendis captivis,

per

Sanctum patrala 78. Cap
virlules el

mira ibidem erga furem charitas, gestaque

cum Tbeo464.
;

Alia miracula

cura instruendi discipulos, et quosvis
horiandi
:

doricorege, qui Sancli libertale ollensus, visione placatur.
Civiias precibus

ad pccnilenliam Cap.
aetas
iv.

visiones

81.
:

liberata

ab hostibus
daemonihus

Miracula

qusedam

post

mortem patrata
ad
dolor

Cap

iii.

Saogois Sancli

terrori est

ec-

Sancti el lempus episcopatus; pia
:

mortem

clesiaeidem slrucla. Construit ecclesiam calhedralem
et pieraoritur. in eaquesepelilur.

prasvisam prmparatio, et beata mors
in ejus

omuium
82

460
prope

obitu et sepullura.

31 Bonaiuncta, conf

,

unus

e

septem Fundaloribus
in

31 Cxsidius presb. el
Marsis.

M. cum

sociis, Transaquis

Ord. Servorum B.
Florenliam. Comu.

M

V., in monle Senario
i.

Comm pr^v. Locus exponilur,
:

ubi antiqua

hist. §

Varia,
;

qusB

ad

hunc

veneralione gaudet Sanctus
spersa
!

Acta ejus fabuhs con-

rogal,

Beatum perliuenl, alibi tractata eleemosynas dnm venenum sibi porrectum detegit, el sine damno
;

reliquite

,

el
,

tempus morlis, quod incerlum
auctore anonymo, ex vetusto

052.
codice

Acta fabulosa
Transaquensi

sumit

Ordinis-prsfectura 783. §
;

it.

Morbus

;

spiritus

Cap.

i.

Capli SS.
:

Rufinus et

prophelicus
et spiritus

virlules
;

;

mirabilis ante ohitum corporis
Beali

Cajsidius, ac iidem professi coedunlur

immissic ad eos

fortitudo

numisma

;

annuntiatio
*785

pervertendos
Luntur,

in

carcerem Nicaja

et

Aquilina convermilites
:

annua
30
Africa

in

Marlyrologio

Romano
Thecla conjuges

ac

dein

Alexander
Nicae.e

el
et

Silon

G54.

Bonifacius et

Ardumeli

in

Cap.

11.

Martyrium
,

Aquilins

conversio

bb*l
in

proconsulis

el

fuga liujus et aliorum
111

in

Marsorum
et

30 Bouonius abbas presb. Ord. S. Benedicli
nasterio

mo-

proviuciam G5G. Cap.

Capiuntur Sancti
,

Homam
ad car-

Lucediensi
Vitaa

in

Pedemontio.
alii

Comm.
025.

pr.ev.

ducuntur, excepto Caesidio

qui spontevenit
:

Cuhus,

exemplaria,

auctores

Vita,

cerem, sed Rufini consilio recedit
lis

AndreaB proconsufiufini

auctore monacho

Lucediensi anonymo, Sancli syn-

martyrium 008. Cap,

iv.

Marlynum
aliis sociis,

et

chrono, ex Ms. codice Bononiensi edita apud Mabillo-

sociorum, deinde Casstdii cum

ac

demum
de

nium

inter

Acta Sanctorum sui Ordinis,quam cum

aliis

plurimorum 059.

Appbndix,

auctore anonymo,
,

exemplaribus conlulimus. Patria, vita monastica, peregrinaiiones
abbatialis
;

miraculis S. Ca?sidiipost
stenii

mortem

ex Ms. Lncce Hol-

per Oiieniem

plurimis ntiles

;

dignitas

obitus

;

allare supcr ejus sepulcrum

626. a

Miracula.

Prologijs

aucloi

is.

Cap.
h.

i

Miracula

000. Acta altera imperleeta, aucloreanonymo, exduobns Mss. apographis Pistoriensis ecclesice 062. 27 Calixlus et Cyprianus martyres in dicecesi
Rivensi
Galliffi

Sanctoviventepatrata630. Cap.
post morlein facta

Miracula a Sancto

22
virg. et

032

29 Candida

M. Romm

515

20 Burchardus presb. Beinwilae
pr.ev

in Helvetia. Comm. Documenta de Beaio hucmissa; publicus ex

eisdem ipsiuscultus 827. Elogium, auctore Augustino StocMino, cx documentis abbatice Murensisin Helvetia
829. Miuaciila Beati palrocinio palrala

31 Cuthburga regina et abb. Wiuburnensis, Vindogladiacin Anglia. Cohu. pr£v. § 1. Legilimus Sanct«cultus: ejusslirpsel proximi consanguinei an
:

cum marito
monastica
bii in

831

virginilatem servaverit 096. § n, Vita Rerkingeusi cmnobio coustiuctio cceuo:

Winburnensis, cujus

fil

abbalissa

:

tempus mortis

iguotum 698. Acta ex Capyravio

099

27 /^asaris Comm.

episc.
pit.iiv.

et conf. §.
1.

Arelate

in
;

v^

Gallia.
I)

Vitae scriptores

cultus

elogia 50. §

11.

Pracipua viue capita chronologice orsacris virginibus

^
culiu;

dinala usque ad tempus monaslerii
condiii, ubi

D
vita
; ;

ecumanus eremitaetM.
mersetiensi

in

comitatu Som,

de gemioa Begula
§
111.

per

Sanctum conActis pneler-

Sxlloge de loco et notalionibus exposila23. Vita, auctore

Anglia.

scripta i>2

Chronologia
varia

vitae

producta usque ad
in

aiionymo, ex Captjravio
^

^
pueracM.
a Judausoccisus,
.

annuin

i.viv,

obi
iv.

supplentur

31 Dominicus Vallius,
in

missa 5i. §

Prosecutio ejusdem chronologia: usque
in

Caesaraugusta:

Aragooia. Comm. ph 1v

§ I. Sancti

ad annuin i>\\x,

qua exponuntur concilia varia, el gesta Sancti cpntra Semi-Pelagianos oG. $ v. Chronologis pars ultima usquc ad mortemSancti mortis tempus examinalum 59. § vi. Testamenlum
:

nomen

varia de ejusdem cullu
visitatio sacelli
;

Reliquise

documenta 777. §11 Acta scriptores, qui de
;

Sancto agunt779. Passio, auctoreanonymo,^co^ ce antiquo Ms. membraneo Cwsaraugustanw ecclesimS. Salvatoris

Sancli

:

scripta

posteris

relicta

:

discipuli,

epita-

1.^

phium 61. Vita. Liper pbimos, aucloribus Cypriano, Firmino, et Vivenlio episcopis, ex Ms. S. Mariinia Campis Ordinis Cluniacensis Parisiis, collato cum
%

E
31

t-\ answida
JZ/stoniensi

virgo abb.
in

in

monasterio Folk.

editione Mabillonii.

Pa^PATio. Cap.

i.

Sancti patria,

Locus poWicaveneralio>vit©institutum;tempusmortis684.'
Vita
,

Cantio

Cohm. Ph* v
editis

parentes, vita clericalis et religiosa usque ad episcopatum 64. Cap. 11. Invitus ad episcopatum promo-

auclore

anonymo

,

ex

apud Capgra-

diviuaOfiicia dispouit, ac fervenler praedicationibusvacal: infirmis, captivis, et pauperibue consu:

vetur

27 Ebbo
conff.

el

Gencus, Guericus

m

vel

Goericus episcopi

lil:

falso accnsatusrelegatur, agnila
:

deinde innocentia

honorifice revocatur
tinei

etc

G0. Cap.

lii.

ignem compescit, p'uviam obCaenobium sacris virginibus
:

Senonis in Gallia. Comm pilbv. § I. Cultus utriusqueprobatus: initium ei finis episcopatns B Gerici 94-. § n. Chronologia viia S. Ebbonie
:

corporis

elevatio,etreliqui»:

strucium, regulaque eiseonscripta

Acta 90.

Sanctus calumniis

nymo,
Ms.
31

Vita, auctore anocollato

tx Leuendario

appeiitus in carcerem truditur, ac deinde ducitur caplivi redempti, miracula 69.
.

Senonensi Ms.

Ravennam
iv.

cum
98

Suessio7iensi el editione

Mabilbn "
,

Cap.

mam mum

Ro-

Ebregisilus

vel
in

profectus varia obtinet a Pontifice deinde doregressus, variis viitutibus et miraculis fulget
:

Ebra.silus ep-

Meldensis

monasteno Jolrensi
cultus

Bria GallHffi provincia. Locus,
.

tompu*

sepuicrum

sacra lip«aua

G94

31 Elisabelh

;

IN
monaslerii Longi-Campi prope

TOMUM

VI AUGUSTi.
comra Acta objecla sunl,
fralre
et

31 Elisabetha seu Isabella, virgo regia, fundalrix

disputatur de S. Felice
esse alium a

Fanum

S. Clodoaldi

in

Marlyris noslri,

quem probamus
in

agrn Parisiensi. Coiim. pb*v. § 1. Acta antiqua Beatic nalales ejusdem pia educalio, et Vit» recenliores
:

S. Felice Nolano, elnominari Felicem in Pincis

548

,

30 Fermerius conf.
insula Bovinensi
in

provincia Engolismensi ac

fuga impiiarum

,

fundatio abbalia; Longi-Campi 787.
Religiosaro
sil

Gallia

842
i.

11. Utrum Beala vitam
GLeroentis IV ad
iii.

professa ?

30 Fiacrius eremila
in Gallia. Coiim.

et conf. in lerritorio Ttfeldensi

eam
iv.

titterx:

mors, cts<pultura789.

pb*v. §

Celeberrirous Sancli cul-

Prolixum Beaix Epitaphium, ex Gallico Laiine
§

reddilum 792.

Miracula recenliora 794-. §
:

v.

tus ex frequenlia miraculorum orlus 598. § u. Elevatio sacri corporis et translationes aliquae reliquiae variis
:

Elisabetha Beatis adscrpla
translatio,
Olficiuin

cullus exlensio, corpoiis

locis in

796.

Vita

Gallice scripta

per

qualia
tur

:

veneralionc habitae 600. § ni. Acta Sancti referunlur et discutiuniur quac ile eo legun, :

Agnetem de llaicmul abbaiissam Longi-Campi, et el pueritia Beata? parenles Latiue reddiia. Cap
i ,

apud scriptores recentiores
lempore

iuquiuiur, quo cir-

citer

floruerit et obieril

Sanclus 602. Acta,

nuptis recusatae

:

raorbus

;

orandi assiduilas, poeni798. Cap.
abbatiae
,

auctore anonymo,

ex codice nostro
in

Ms.

Proloi.cs.

tenlia) rigor, aliajque virlutes

II.

Misericor-

Cap.

i

Gesta Sancti

viia

:

ingressus in ejus sacel-

dia

in

pauperes

,

fundatio

Longi-Campi,
parlim tem-

virlutes varis,

morbus

biennis

el pius obilus 800.
in vila,

lum mulieribus proliibilus 605 Cap. ii Paler cum duobus filiis rcgris MalrousB illap^us, cum iis sanis
fluvioegreililur
:

Cap

iii.

Miiacula varia, parlim
:

qualuor pueri diu subroersi, deinde
hi.

pore morlis palrata

elevatio corporis 802.

Cap.
v.

iv.

ex aqua emergunt incolumes 607. Cap.
mulieres ex variis roorbis
Sancli
:

Diverss

Miracula mulla posl mortem facta804. Cap.
cula alia posl niortem patrala

Mira-

valeludini

reilitutffi

ope

806
Cultus,
;

quiilam calculo liberatus, alter gravi pedis
iv.

28 Elmerus
dicecesi

vel

Ermelms

ep. et conf. Mollianii in
1.

malo 608. Cap
sanali

Morbi

diveisi

ope Sancti depulsi

Leodiensi

Syllogk. §
.

loci situs,
vitae

qiihlam blasphemi primum punili, deinde pceuitenles

notae in Oflieium

proprium

quod datur

lempus

610.

Cap.

v.

Apparet S. Fiaciius cuidam
lilium ei

,

285
27
lilms

§

ll.

Ollicium Sancti

propnum apud Molha486
12

quem

sanal et docel

nalum: sauali
simul

alii

:

Dienses
Eutlialia virgo el mart. Leontiois in Sicilia

puella ex caslitalis periculo

et inorbo
,

erepta

612 Cap.
rat 613.

vi.

Vaiii morbi depulsi
in

indrqueeos cujuscoepe-

29 Eulliymius
marlyr.
et

conf.

,

uxor ejus,

el Crescentius

dam, qui ob blasplnmiam

Sanctum laborare

Perusias in

Umbria

,

ex Martyroloyio

Cap vu
i

Alii

morbi, opitulanle Sancto, sanali

Romano

Ferrario

512

614.

Apprnmx

Miracula facla Divioneinsacello ducis

Burgundis, auclore anonymo, ex Ms. Divioneni. Cap. i Saoalionesdiversorunimorborum vari;c616.CAP. ir.

28

T""v

acundinus
bria.

ep.
pr
;

et
i:v.

conf.

Tadini
;

in

Um-

Sanaliones

aliac

618. Appkmux alteba. Miracula re-

J7
vita aute

Comu.

§

i.

Loci situs
scripserit

Sancli

cenliora ex Plessio Latine reildtat

619

episcopaium
;

an ad
;

eum

S Gre-

Firmus

et

Rusticus
ep.
et

MM.
conf.

gorius PP
fuisse

episcopatus

fertur canonicus Regularis

28 Flannauus
flibernia?

Laoni.v
,

in

813 Momouia

467 § n. Sancti
i.

virtules et miracula; cullus;

Cohm
it.

cbit

§

i.

Locus

cullus,
;

Acta fabu-

Vilae scriplor 469. Vita,

auctore anonymo,

e

codice

losa 488. §

Miracuta apocrypha

biographus; mors

Vaticano.Cw.
Datus 471.
et cliaritas

Sancii virtutes seduloadversus pec;

Sancti ac tt-mpus; translalio curporis

490

cala odio couservatae

episcopatus merilis ejus exorlidei

28 Foilunalus,
tani.

Cajus
i.

,

et

Anlbes

MM.

Salerni-

Cap.

ii.

Orthodoxae

cuslodia

;

cura

Comu. prsv §

Locus; corpora ibidem depo-

erga subdilos, ulircque Cap.
ut.

virtules episcopo
;

sita; cullus solennis; translaliones

163

§ n. Sancto-

digna; 473.

Sancti

cura pro monialibus
;

rum Marlyrum
alii

lr<mslalionis bistoria 165. §

m.
in

Actis

pastoralis de suo grege soliciludo

colloquia spinlua-

Saocli

immixli;

miraculum
;

,

quod

eisdem

lia; S. Juvcnlinusejusdiscipuliis; fructus

inproximo;

narralur, aliunde confirmatum

illoruro characleres

vila mixta

;

caslilas 476. Cap. iv. Singulare oralionis

166. Acta

,

e lectionibus

propriis ecclesia

Saierni-

donum
Cap.

,

et

mulliplices fructus ex

eadem

relali

477.
;

tanw

167

v.

Dyscoli
;

Sanclo invidi

;

vanse glorise

fuga

virlules aliaj

obitus 479. Cap.
;

VI.
;

Revelalio el trans-

latio corporis

cultus
;

publicus
;

S. Juveuliuus
;

apud

31

aianus, Lucianus,

Kufinus

,

Vincentius,

Sauctuiu sepultus

miracula

mutala ecclesia

sepul-

\JT
vitalica

Silvanus, Vitalica, Anliquora, Emelinus,

crum diviuitus bonorari jussum; Sancli Legenda48l.
Cap.
six
vii.

Florentinus, Jusla, Julia, Antineus,

Maximus

:

ilem

Alia miracula

;

reliquix

,

mutatio eccle-

MM.

Ancyra?

in

Galatia

,

ex apojraphis Uiero-

483
el conf. in

nymxanis 30 Gaudenlia virgo
Fastis
et

14 Fagnanus ep.

Dibernia

824

el

667 M. Rnmrc. Cultus exantiquis
553
episc.
et
i.

8 Faroianus conf. Ord. Cisterc.

813
in

Martyroloifio
vel

Romano
Gehehardus

30 Fanlinus monachus el conf. Tuessalonicai
elogia; selas, qua vixil;

27 Gebliardus
Constanlia3
in

conf.

Macedonia. Comm. pn*v. Topographia; cullus sacer;

Suevia.

Comu.
ac

pr_ev.

§

llluslre
II.

quaenam Vita a nobis delur
Grceco bibliothecm Mediolaalio exemplari

Sancti genus, parentes,
Sancli educalio; an

fratres

106.
;

§

Pia
;

621. Viixex codice Ms.
nensis
est

luent

monachus
S.

episcopalus

Ambrosianw, quod cum

colhtum

monaslerium Petershusianum ab eo coudituro;
cula 107. §
terhusienses
iii.

niira-

623
9 Frdlimidus conf
pont. in Hibernia

An caput
S.
;

Gre^orii Magni ad Pe-

814

a

Gebehardo delaluut; oruamenta
pia donalio 110. §iv.
in Fastis

27 Pelix, Aroutius, Sabiuianus, Honoratus, martyres. Poteutiae io

eorum ecclesi*
sacris

alia Sancti

Lucania

Italia»,

cx Hieronymianis

Annusemorlualis; sepultura; annuntiationes
;

apograpfns

21
Foricia, Adausia, Gemellina

an cauonizalus

;

publica veneratio; reliquis;

2U

Felix,

cum

sociis

MM. Romae
30 Felix presb. et Adauclus
tieusi.

515

MM.
:

Boma» via Os-

proprium \\t § v. Notitis de Chronograpuo Constantiensi scriptor Vna> ac miraculorum, Sancti valicinia 114. Vita, auclure Felice Manilio, ex docuOfficiuro
;

Stll. BJST.-cut. §i. Cultus horum Sanclorum
:

mentis Mss.

monasterii

Petershusiensis

edita

apud
i.

aDiiquissiinus

Acta ex Adone

beneGcia qusdam el
,

Benricum Canisium
Illuslre Sancli

Pb^patio auclons 115. Cap.
;

reliquia? locis variis

5)5. § n. ExaminaDlur ea

qua?

geuus

mirus, quo lucem vidil, roodus;

Augusti Tomus VI.

4

educatio

INDEA SANCTORUM
educalio
;

episcopatus
11.

dalio 116. Cap.
lipsana

mouasierii Pelershusiani funMiraculum privilegium el sacra
; ;

Roma

impetrala

;

alia miracula
;

;

cura: pro

27

X

icerius

vel

Glicerius, ep. et conf. Couso-

monaslerio Petershusieusi suscept»

obilus, sepullura,
,

-L^rannisinNovempopulania. Comm. pr*v. 45.
Vita, auctore licrnardoGuidonis episcopo Lodovensi,

apparitio 118. Miraccla, appariiiones

ac vaticinia

Miracila rbcbntu, ex impresnone Germanica afleclis Latxne reddita Wt. Pars. i. Sanctus in male
121.
pedibus, uaufragii periculis, ac febri vehementi sospitator 125. Pars ii. Periculosa in somno ambulalio,
hernia
,

ex editione Labbei, collaia cum Ms. Musciacensi

47

M
•27

hemipleiia

,

lubera

,

cruciatus

in

parlu
,

curanlur

126. Pars m. Distorlus, hydropicus
PaRs.
iv.
,

mu-

M

alrubius
Scotiae

monaclius

et

mart.

III

Ma rnia

provincia. Cultus, observationes,

lecliones proprias 131. Leclionesproprias ex Breviario
ecclesim Aberdonensis

lieresin partu curanlur 127.

InGrmilas,

132

pediscontraclio, dolores cruris ac brachii

vehemens
129

27 Manellus Antellensis conf. unusex septem fundatoribusOrdinis Servorum beatasMariue Virginis,
in

vomitus sospitata

H
28

MonleSenarioTusciasin
Beati

Ilalia.

Couh.

iiisr

§

1.

Locus;

nomen
in

;

genus; vita secularis; gesta usque ad
Ordinepraefecluram 133. §
11

TTermes

martyr, Romas.

COMM. HIST-CRIT.
flermetis peet

xli§
tenda
alios
:

supremam
PP. IV
§
111.

Boalus ad

i.

Judicium de antiquilate et Gde Actoe

Ordinis regimen promotus, rem approbante Clemente
;

rum S. Alexandri,
eorumque
§
ii.

quibus gesta S.

magislratusabdicalio
;

;

obitus
;

;

elogium 135.
;

vindiciae

conlra Tillemonlium

Aliud elogium

miracula

austeritas vitac
et
111

reli-

142
:

Elogium ex Adone; cullus antiquis-

quiae; cullus publicus

Rouue confirmalus,
jussus

Mar137
uxor

simus

coemelerium cum ecclesia, aliaque loca ipsius

tyrologin

Romano apponi
vel

nomini dicatali6. § in. Diversa; sacri corporis translaliones, et reliquiae variis locis sparsas

27 Marcellus seu Marcellinus tribunus,
ejus

et

148
Colouien-

Mammea

Mamnea, Petrus, Chiron, Aminon,
Babilas,

8 Uildegarus beatus,
«is

ul

fertur,

ep.

Serapion,

Joannes,

Meletius

episcopus,

813

29 Ilypatius
linopoli

ep. el

Andreas presb.

MM

Atheogenes, Arislon, Feslus, Viclor, Susanna, Zoilius,

Constan-

Domninus,

et

Memnon, iiwEgypto.

Comsi. prjsv.

514
I

12. Acta, auclore Juliano presbylero, ex Ms. Trevirensi collato

cum Ctuniacensi

14
513

29 Marlyres nongeuti, ex Martyrolotjiis Hierotty27
oannes,
episc. Ticini » cultu,
in

Longobardia. Svll.
episcopatus,
et

mianis

j msT.
gestis

De

tempore

30 Martyres xl Sufis
logio

in

AGrica. Cullus e Martyro-

29 Joaunes sacerdos FF. Minorum, Valentias
§i. Cullus
el locus
;
;

et
in

Pelrus laicus

105 MM., Ord.
yrmv.

Romano

:

locus, occasio ac

lempus marlyrii 553

31

Maurenlius,

Urbauus, Avilus, Malernianus et
in

Hispania. Comm.
;

Vincenlius

MM. Apud Forum-Sempronil
et

Italia.

gesta aute

martyrium

ejusdem

annus
qui

Cultuset Marlyrium

665
abbas,
:

impelrala regis conversio; translatio cor-

29 Medericus presb.
pb*v. Cullus;

Parisiis.

Couh.

porum;aedes sacra; miracula 837
FF. Minonbus benemerilus cum

§ u. Hei,

jusseral occidiBealos, ad Christum conversus, ac de
lilio

reliquiaj, Acta lempus, quo lloruit Sanclus518. Vita, auctore anonymo, ex Ms. codice

suo; varii, qui
no»tra3

Cltifpetiaao, collato

cum Ms. Rubece-Vallis
Sancli
nalales,
vita
varias virlules ac

et

ediiione

de hisce Martyribus memineiunt, scriplores;
in

Mabillonii.

Cap.

i.

monastica,

nonnullos observaliones 839. Martybiuh exS. An-

dignilas abbatialis,

miracula 520.

tonino archiep. Florentino

811

Cap.

11.

Secessus
:

in

solitudinem
Parisios
:

:

redilus ad
:

mona-

30

Irenasus.

Or.

el

Orepsis

MM.

Syll. Cultus,

sterium

peregrinalio

miracula
Cap.
111.

diuturna

elogium, observaliones

552 28 Julianus marl. Brivatein Arvernia. Comm. pr^ev. § i. Locus el lempus marlyiii Acta gemina, etLiber miraculorum Ki9.§ii. Cultus Sanclus, et quo modo
:

infirmitas ac bealus ohilus 522. translatio corporis

Elevatio et

524

30Modanus,fortasseepisc, inUlloniaIIiberniie565 28 Moyses iEthiops, eremila, abbas et fortassis
martyr,
in Monte Scelhi Lyhias. Comm. vkav. § 1. Sanctus e latrone ad pasnitenliam conversus, el per ipsum alii 199 § 11. Vitasolitaria; vehemenset longa

hic coeplus sit alque auclus, variisque locis propaga-

lus
et,

171.

Passio,

auclore

anonymo,

ex

editione,

Labbei collata cum editione Bosgueti, Passio
ii,

codice nostro

Ms. 173.
Mss.
t

auctore
editione

incerto,

ex

tribus

carnis lucta;
in

collatis

cum

Rutnartii 174.

Mira-

cula,

auctore S.

Gregorio Turonensi,

ex editione

adliibita contra eam remedia; dasmonis Sanctum crudelitas; mira hujus in illum potestas 200 § 111. Sancli virtutes; apophthegmala et rnslruc-

Ruinartit. Anliquas divisionis capita
i.

Pr-epatio. Cap,
:

Marlyrium Sancli
:

:

capitis inventio

fons miraculis
liberatus

tiones202. §iv. Donumprophetias; mors; cullusapud Grascos et Latinos; elogia ; chrouotaxis 204. §v.
Solilarii

clarus

quidam mortis periculo
ii.

et carcere

Sancto nostro synouymi

;

htijus

discipuli,

Prodigia apud sepulcrum palrata, quibus conversi gentiles sanaliones variai 178. Cap. iii.

176. Cap.

dignilasuhbalialis, sacerdotium et fortasse martyrium

:

Poenas variorum, qui Sauclo

ejusve ecclesiae injuriam

206. § vi. Vits Grasca? exemplaria nostras observationes208. Vita, a Laurentio monacho Ruliensi de;

inlulerant 179. Cap. iv. Beneficia varia variis Sancti

scripla, ecodice

Ambrosiano

209

favore praestila 182. Cap. v. Alia mirabilia

:

obitus

diesrevelala

:

renquias in

Campaniam,

el in

Orientem

N
27

porlata3, aedihcatasque

illic ecclesiae,

etfacla miracula

Narnus
I.Oi.l

episc. conf.

Bergomi

in Italia.

Svl-

183. Cap.

vi.

Reliquias

Turones
Aredio

translaias,
:

conditaque

HISTORICA

g
Antiochias in Syria, ex

ibidem ecclesiaet facta miracula
Cap.
vii.

perjuri puniti 184.

29 Nicasa

el

Paulus

MM.

Ecclesia a

S

asdilicala,

Sanctique
:

Fastis sacriset Martyroloyio

Romano

513

reliquiis dilata, in

qua miracula varia patrata
conf.

reli-

quias aliis locis servalas, et miraculis claras

28 Juventinus archidiac. Umbria

186 apud Tadinares in

27 /"Nllius etStephanusdiaconus,

MM.

Constan-

V-/

4^5

linopolituni, ex Florentinio
,

20
Autissiodori

31 Optatus ep

Sanctinus

et

Memorius presbb.

; ;

IN
Autissiodori
in

TOMUM

VI AUGUSTI.
in monle Scethi Lybix, et Comm. pr*v. § i, Locorum notilia; Sancti in /Egypto. an Poemen duplex ? nomen diversus ab eo Pambo Pimenius cum Poslhumio non confundendus 25. § n.

Burgundia. Stll. hist.-crit. de

geslis,

27 Pocmen anachoreta,

rultu, etcorporumlranslalionibus

680

;

:

30 "Qammachius

senator

Romanus
iiist.

fortassis

S. Poemenis fralres;
vila?

ejusdem auctoriias

et

virtutes;

X
cum
chium
Pauli
:

presb ., Rorosc. Comm.

§

i.

Sanctus nos-

chronotaxis

;

cullus et elogia 27. Vita,
in

auctore

ler a S. Ilieronymo laudalus propler

virtules
II.

summa

Laurentio monacho Ruliensi

Calabria, ecodiceAm-

generisnobilitale conjunctas 555. §
a Sancto

Xenodoamicilia

brosiano 30. Apoputueumata, exeditione Cotelerii 32.

ereclum

:

litulus

SS.

Joannis et

Vars
28

i

33. Parsii. 35. Pars ui
Polienus, Serapion, Justilla, ac
forle

40
Hermes

monita

ipsi

data a S. Bieronymo;

cum eodem sancto Patre, et cum S Paulino 557. § ni. Mulua SS Pammachii et Hierouymi pro bono
Ecclcsia? navalaopera
;

MM.

Alexandriaj

item Helias, Stephanus diaconus,

Pollion

MM.

Romae, ex Hieronymtams
in

188
fertur,

laudalur a S. Auguslino, et
iv.

31 Primianus M. Spoleli
Ferrarii Catabjo Sanctorum

Umbria, ut

ex

Palladio;

an fuerit presbyter 559. §

Epistola

Italia*

664

contra S.
adscripta
:

Pammaehium perperam S
tempus mortis
ep.
i.
:

Hieronymo
501
31
Brilannia.

R

vitse

chronolaxis
in

21 Patricius

conf. Glasloniic

~Q

aymundus Nonnatus

conf.. S.

R. E. Car-

Stll. hist.-crit §

Palricius

senior non alius esse

XVjinalis, ex Ordine B. Mana? Virginis de

videtura Palricio

II,

seu juniore,

magni

Patricii

ex

fralre nepote, decujus cullu hac occasione traclalur

Mercede Redemplionis caplivorum, Cardona; in Catalonia. Comm. fr£V. § i. Inccrlum, quando prodierit
inlucem; nobilitas
;

De geslis Palricii junioris cur pauca quomodo intelligi de ipso possil, quod cum cognita 835 magno Palricio simul ad Christum veueril
833.
§
n.
:

educatio

;

vocalio ad Ordinem
;

monilu Deipane; lahores aposlolici

iler

llalicumac

reditus729. §n. Cardinalilia dignitas; miraculum;

31 Paulinus

ep.

Trevirensis,

in
;

Phrygia. Comm.
natales, educatio,

Romauum
moilem
coelitus

iter

obilu

prwenluro
allata;

;

Eucharistia ante

pb*v. §
inilium

i.

Cuitus ex Faslis sacris
;

divinitus Sancio

lis

de ejus corpore

episcopatus

acla pro

S. Allianasio contra

decisa, saccllum S. Nicolai

doualum Ordin;
Sancli cul-

pseudosynodum Syrmiensem 068.

§

ir.

Inexsilium re;

FF. Mercenariorum 731. § m. Publicus

legatur Sanctus a conciliabulo Arelatensi

a S. Alha-

tus;an Sanctorum canoni adscriplus 733. §iv. Extensio cullus
terffl

nasio laudalur; locusctannus mortis; anfueril marlyr

concessa a Sede Apostolica; ejusdem
in

lit-

sacraejuscryplaTreviris 670 § m. Corpus e Phrygia
Treviros tianslalum
;

hunc

finem dal# 734

§ v. Officium ad majo-

a

Normannorum
673.
;

profanatione

rem solennitatem evectum; Missa propria ac Olficium
Ordinis; Scriplores, qui

conservalum, ac deinde inventum
corporis invenlio;
inspectio

§

iv.

Alia

de

Sancto tractarunt 730.

ejusdem

caput ab eo

Yita ex variis auctonbus
edita inter Vitas
et et

collecta, et

apud Ctaconium

separalum magna cum veneralione colitur; ecclesi»
S.

res tjestas

Pontificum

Romanorum

Paulini

vicissiludines;

Saocli Acla

674.

Vita,

S.

auctore anonymo, ex Ms. Trevirensi sancti

Martini,

tales;

R. E. Cardinahum. Cap. i. Saucli nomen; naliujus erga illum educatio, pietas in Deiparam
:

ad altud
profectio

coltato.

Prologus. Cap.

i.

Natales, educatio;
S.

favores; d;emonis insidia?; vila Religiosa; expediliones

ad

Trevireuses; acla pro
ii.

Alhanasio

exsilium 676. Cap.

Morsioexsilio; corpus Treviros

ad redimendus captivos 737. Cap. ii. Misericordia; Qhrisli acMaris apparilio; miraculum; vaiicinia; conlagia sanata; Vialicum sacrum; obilus;
coelilus dtrempta;
lis

translalum

;

miracuia

G78
:

de corpore

28 Pelagiiduo

marlt,, alter Conslantia? in Suevia

mira

in

ejusdem Lranslatione; aedes
;

aller in Civitate-nova Istrix.

Comm.pr.ev. §
iu

i.

Con;

sacra

;

apparilio;

propagatio cultus

beneficia 740.

stanlieusis Marlyris

memoria
;

Fastis

sacris

dis-

serlaliode luco marlyrii

corpus Constaniiam trans-

Miracula. Pr.p.fatio inlcrprelis P. Conradi Janningi, hagiographi quondam Anlverpiensis 741 Miraculorum
.

latum 151. § u. S. Pelagius, qui colitur in Civitatenova, a superiore distmclus videlur 15i. § in. S. Pelagii

Pars

i.

Cap

i.

Haymundi

sanctilas, locus morlis ac se-

puliura?; cultus;

mortuus abeoad vitam revocatus742.
a rotis illa?sus; curata
hic propilius
febris;
mi.

Coiislautieusis

Ollicium

proprium

;

reliquia*

Cap. n.

Quidam

Sancti
Infans

Pragenses: Rotwilamp
1

juiidicis iuslrumenlis

probalx

cullus; puerperis

744. Cap.

55. §

iv.

Sacrum lipsanum a Botwilanis obtentum,
;

redivtvUB, oculus malealTectus, infirmus,

mulaetequus

etCousiantiam delatum

cjusdem urbis episcopo pro
:

morli proximi, puerpers, puella

in

gravissimo lapsu

hoc sacro pignore graliaruni aclio

reliquiaj, ut ferlur,
in

perSanclum
Sanctus
riis

adjuti 745. Cap. iv. Religiosus ex allisalii

Lorbamenses 158. §

v.

Brachium
;

Augia

divite;

simo loco lapsus;
in

in febribus sospiles

747. Cap.

v.

aedes variis iu locis sacris

Acla 159. Passio, auclore
e

gravi ruina conservalor; ac puerperis va-

anonymo, ex apotjrapho nostro
ad aliud
cottato

bibliotheca S.

Galh,

heneficus; alius a letltargo sanatus 749. Cap. vi.

1C1
ltalia)

Comm. pr£V. §
educalio
in
;

30 Pelrus conf. Trebis in Latio Variae de Sanclo I.
disciplma sub S. Cleto;

regione.
:

Puer Issus curalur; litlerffi illuslrissimi episcopi Barcinonensis 751. Pars u, ex editis Hispanice apud Philippum

nolitia?

palria;

Cohmbum

Cap.

i.

Singularia Sancti beneficia

exstasis;

multis

locis verbi l)ei piacJicalio;

tempusvita: ac mortis
;

ergamulieres prxgnantes ac puerperas in variisCataloniai locis 752. Cap. II. Aliae a Sanclo gratiie puerperis
prffiStilffi in

634.

§m.

Sepulcra; miracula

Ollicium proprium;
reliquiffi

variis

Ilispaniae

locis 754. Cap. hi.

promolus culius; translalio corporis;

636.

Sleriles

foecundalic; reliqui
praistiti

favores prxgnanlibus ac
iv.

§ui. Ollicium uovum, ejusdemque extensio, Sanctus Uartyrologio Homano adscripius; imagines et pictura;;

puerperis

expediunlur 757. Cap.

Decla-

raiiones Gerundenses

de Sancli beneliciis; puer her-

slaiura corporis;
Vilffi
;

an

lueril

eremila;

varia

exemplaria

quale hic delur 639. Vita, auctore
i.

niosus a nativitate sospilatus; juvenis sub ruina stabuli elc. 760. Cap. v. Declarationes Perpinianenses

anonymo auliquo, exarchiro Trebano inLatio. Cap.
Palria, progressus in virtute sub S. Cleto; clericalus

devariismalisSancli patrocinio sublalis
Sanctufl in

76*1.

Cap.

vi.

miseriis sospitalor ex declaraiionibus Gevii.

;

apparitio ipsi facla;

pnedicalio verbi Dei

;

miracula

rundensibus 763. Cap.

Sancli erga afflictosbenefiPorlellenses

641 * Cap.h. Alia Sancti miracula, obitus, exsequiae, sepultura 61-2 Gap. mi. Miracuia post Sancli obitum
;

cenliam ostendunl

declarationes

764.

ejusdem canonizatio

644

Barcinonenses ac Vicenses de Cap. viii. Declarationes Thaumalnrgi invocalione sospitatis 706. sancli
aliis

3U Philonides ep. etM. Curii in Cyproinsula. Loci 544 descriptio, cultuset maflyrium eMss. Gracis

Cap

ix. Reli^iosi

duo miris modis

in itinere sospites;

sanata

INDEX SANCTORUM
in Sancli sanala febris; lempestas maris sedata;mira x- Patraia a imagine; infirmitates sublaiae 769. Cap.

Opem fert Auguchilde exstruitmoDasleria86. § |U pallium oblineta S.Greporio Anglos convertenli
stino
:

778. Cap. xi. Sancto mirabilia apud Ulyssiponenses alii pueri a Sublala desperalio; puer resuscilalus; tres sub carro flammis inlacti; publica pestis sedaia; puer
illacsus;

RomanoPontifice,cumpraeemi»enliaecclesia3sua3:illum

magui

1'acit

Gregorius, variaque

ei

imuoiiit negolia: lem-

774 furlum impeditum ac divinitus punilum ConOuenlise in Germania. Cultus et 30 Rilza virgo,
"**
et

Mdnensx 90 pus moiiis: reliquia) 88. Vita, ex Breviario ac lempus morlis 31 Syrus ep. Patavinus. Cultus,
1

652

miracula
31 Robuslianus
logio

Marcus

MM.

Cultus ex Martyro-

Romano; an Robusliani plures
M.,
qui colitur Assisii
in

666
Umbria.

27 f~T heodorus -L dunensis,
niST.

II, episc.

Octodorensis vel Se-

11 Rufinus ep

in Vallesia

apud

llelvetos. Sill.

Comm. pr*v. 814. Inventio corporis in aqua, auctore anonymo, quae apocrypha videturel fabulosa, ex Ms.
Assisienst 8 5. Invenlio corporis altera auctore ano1

De

cultu, aelale, el geslis

43
651

31 Theodotus, Rulina el Acumia Ca:sareiD in Cap-

vymo, ex Ms. Ferdinandi Uulielli%\l. SliKxcxjLxeoAem anonymo auclore, ex codice Ms. Assisiensi. Cap. i.
Miraculaquaedam aute invenlioneracorporis facla818. Cap. ii. Miracula facla ipso anno invenlionis 820.
Cap.
iii.

padocia

29

Proseculio miraculorum 821. Cap. iv. Reli-

tt erona Virg. prope Lovanium Brabantia. V Comm. PRJ3V. De cultu ejusque loco et Actis
in

qua Sancli miracula
27 Rufus
Passio
et

823

525 Vita, auctore anonymo. exprima parte nayiologii

Carpon, Carponius, vel Carpopborus

Brabantinorum
i-

Ms

m

Rubea-Volle.

Pr^fatio.

marlyres,Capuaj inCampanialtali». Comm. prjjv. 16.

Cap.

Natales

Bealffi, el vita
ii.

usque ad obilum paren:

18
in Ilalia -Syll.

tum 526. Cap.
sepullura

Vita reliqua

mors

et

prodigiosa

27 Rufus episcopus mart. Capua;
HIST.-CRIT.

528
conf.

9

28 Viciuius

episc.

Sassinatensis

in

Italia.

Comm. pȣv. Locus,
27

cullus, miracula,

tempus, Vila>

exemplaria 189. Vita kt miracula, auclore auonymo,

O

Q

ehaslus,

Alexander,

et

forte

Emerita, ex

ex (ibro Uieronymianorum Arimmensium. Pkologos.

Uieronymianis exemplaribus

21
in

Cap.

i.

Saucli

palria;

praedicalio

apud SasMnales;
de posthuma
Dsemouiaci libecalena prodi-

29 Sebbus rex Urientalium Saxonum Londini
Anglia. Syll. bist.-crit. de

episcopalus; mors,

sepultuia; auctoris
ii.

cuhu

et geslis

516

Sancli gloria parergon 190. Cap.
rati;

29Serapia

virg.

et mart. et

Sabina mart. Romae.
:

bona suo domino

restituta; sancti
in

Comm. prxv. Cullus ulriusque Sanclae el reliqui® Aciaulrique communia: lempus ellocus martyrii 496.
Passio, auciore anonyroo, ex quatuor Mss. t coUatis

giosa 191. Cap. in
nila, ac

Mulier

Sanctum irreverens pu93. Cap.
sanata;

deimle sanala; eqnus, quia non servatum pro
1

eo votum, morluus; depulsa falsa accusatio
iv.

cum

editionibus Mombritii
:

et

Baluzii

Cap

i.

Ulriusque

Avaritia puniia; diiTracla e lapsu

membra

Sancla- cohabitalio

Serapia ad praesidem ducilur, co*

mira deamisso lipsano Sancli historia; innumerabilis
in

mitaule Sabina

:

ac deinde violatula traditur duobus
ii.

miseros beneficenlia ejus

194
in

juvenbus; atliberaturdivinilus 600. Cap.

Serapia

31 Victor conf. solitarius Campi-boni

dicccesi

ad praesidem reducia, precibus ad seusum reducit juvenes
lyrio
:

Nannetensi

in

Armorica. Stll. De cullu ac miraculis

deinde variis modis nequidquam lenlala marcoronatur 502. Cap.
iii.

683

Sepullura Serapiae

:

S. Sahiuae pia opera el

marlyrium
in

503
Rurgundia.

27 Syagrius episcopus Angustoduni

Comm.
et

prjEv. §

i,

Sancti cultus el Acla, varia de stirpe

cognatione ejus examinaia: episcopatus initium, el

scriplio loci, cuhus. reliquiaj, Acla,
tionis et mortis

w
T

W
erenfridus presb. conf
Betuse in
in

Elst

vico

Geldria.

Comm. pr£v. Delempus praedieaschedis Lin*

obsequia variis praestita84. §n. Variis conciliis adest

100. Vita, auctore anonymo, ex Ms.

Sanctus

:

curatS. VirgiliumecclesisArelatensi

praeii-

Bodecensi, collato

cum

editione

Suriana

et

ciendum: magna valei gratia apud reges Francorum, qua ulitur pro mouachis S. Aredii variacum Bruni:

dani

102

INDEX

INDEX

CHRONOLOGICUS
SECULO
1

387 Probabilius baplizatur a

S.

Ambrosio

23\c
273 c
354
f

Anno
Subfinem

34 vel 35 S. /Ethiopeuj

Eunuchum

baptizat
*?

395 Consecralur episc. 398 Adesl concilio Carlhaginensi

iv

S. Philippus diaconus

f

Girca 75 S. Narnus ep. Bergomensis
sec. S.

8 a 9 b

401 DuocelebranturcoociliaCarLhagine.quorum primo verosimiliter; alteri cerlo inlerfuit Sanclus 355 a
Plura alia de hoc sanclo Doctore notis chruoologicis
intexla invenie* in Coromentario Aclis ejus pracvio. 353 h el setjq. Vidn gestorum ejus chronolaxim

Rufus

episc. et

M. Capuanus

SECULO
S. Aristides philosophus

II.

396 Corpus 650 c

S.

Paulini ep.

Treviros irausUlum

e

Phrygia scribilur

673
f
:

a

116 Martyrium S. Hermetis Cirea 126 SS. Serapia V. M.

142
et

c

397 Moriua Paulina S. Pammachii conjux 5G2

qui
f

Sabina

M. supre496
c

deindeillustribuspolissimum viriutibusclaruilibid.

mum

vitsclaudunt diem

399

Martyres sexaginla Sufleclani
migral

553 e
abbas

Seculo hoc circiter exeunte S. Moyses jEtliiops

SECULOIII
S. Syrus ep. Patavinus

952 a
1 2 a

Circa medtum S

Euthalia V. et M.

199 a Uieronymus varia sua scripta Sec. eodem exeunte S. 562 e mitlil ad S. Pamroachium
et forle

mariyr

e vila

Post medium vel circa finem S. Adelpbus episc. Metensis

SECULO
Saxoneset AngliBritanniam
Sub tnitium hvjus
sismorilur
seculi S.

V. 91 a

morluus
sec.

804

c
f

ingressi

Eodem
lagii

forsan exeunte S. Alvera V. et
ut

M.

836

Ambrosius ep. Saolonen-

Sub Numeriano,

fertur, imperalore

duo SS. Pe151 c

^^ *
* 6Ia

MM.
et

Circa medium S.Bibianus seu Vivianus ep. Sanlonensis
obil.

Sub Maximiano SS. Bonifacius

Thecla conjuges

551 b 8ub Maximino
/,

Ad annum

401 referri potest factum S. Pammachii,

vel

sub

Maximiano S.

Caesidius

subdilossibi in Atricacolonos ad EcctesiaeCulholica?

presb. M., ejusque socii

652

c

sinum reducenlts

°62
varios

f

Sub Diocletiano SS. Felix presb. ei Adauclus martyres 5*5 c. SS. Rufus el Carponius MM. 16 a. S.
Philonidesep. Curiensis M. 544 b. SS. Forluoaius,

406
S.

S.

Hieronymus

Commentarios

dedical

Pammachio

5G3 a ^63 a

407 Verosimililer eidem Sancto inscripsit S. Hierony-

Caius et Anthes

MM.

163 b

664 c Sub Dioctetiano Maximiano S. Primiaous M. EulhyTempore circiter Diocletianew persecutionis SS.
mius conf., uxorejus, ac Crescentius mariyreorum
tilius

mus Danielem 409 vel 410 S. Pammacliius moritur
4,50 S. Poemen anachoreta

555 a
25 a

460 S

512

c

Patricius Hibernorum apostolus vita functus 834 c

SECULO

469
IV.

vel

470 nascitur

S. Caesarius episc.

Arelaiensis

52 b

Circa 303 S. Marcellus seu Marcellinus

cum

sociis

Circa 470 S. Patricius
claudit

II

episc Ardmachanus vilam

MM.

in/Egyplo

Circa 30S S. Julianus M. Brivale

12c, 15d 1G9 b

833 b

Post pertecutiones, ut creditur, imperatorum yenlitium 189 a S Vicinius ep. Sassinatensis obiit
Circa 330 S. Pammachius nalus esse conjicitur 662 d

499 interesl collationi Catholicorum cum Aria664 a nis S. ^onius ep. Arelalensis suajjura luelur 564 b Eodem anno S. ^Eonius ecclesia;
Circa

SECULO
Ruic secuh S
Sec. eidem afQgilur S.

VI.

3i0 E

vita probabilius

migravit S. Alexander

ep.

Fedlimidusconf. ponl. iotexilur 814 e

Coiislanlinopolilanus

195 b
fuisse condiscipulus S.

Fugnanus ep.

824

f

348 Potuil S. Pammachius
Hieronymi
Uitra

562 d
videlur differendus S. Paulini pra:sulis

Sec eodemS. Victor solilarius vilafunctus memoraluf 683 a

349 non

Forte

Trevirensis episcopalus

6G9
in

c

sec. 6 vel 7 S. Modanus vivere desiit 502MortuusS. .Eooiusep. Arelatensis

5li5

b

563 a
52 e
:

353 A conciliabulo Arelalensi
S. Paulinus episc. Trevireosis

exsilium

millilur

Eodem an

S. Csesarius silep. Arelalensis

670

e

f

gesla ejus in

354 Nascitur S. Auguslinus episc. et Ecclesiae Doctor 317 a

episcopalu chrouologice ded«c;a 52 f, 53 el s.qq.
ep. Auguslodunensis crealus

Circ. an.

506 S. Syagrius

359

vel

360 mortuus S. Paulious

ep.

Trevirensis

t

8ic. 85
II

ab

668 a

Circa 516 S. Theodorus

episc. Oclodoreusis vel

Ab anno 382 usyue ad 385 coutraxisse videtur S. Pamuiachius amicitiam peculiarem cum S. Hieronymo 56» d 383 S. Augustious ex Africa Romam navigat 224 b
385 ProGtelur rbetoricam Mediolaoi
237 a

Sedunensis
Circa 530
S.

in Vallesia

Optatus ep. Autissodorensis obiil

43 c 082 f

61 b c 542 Morilur S. Casarius ep. Arelalensis Ante medium hyju» seculi S. Licerius vel Glycerius ep. 45 a Consorauensis

Ctrca

INDEX CHRONOLOGICUS
Circa medium S. Bibiano seu Viviano ep. Santonensi
ecclesia exstructa

Circa 743 vel 750 vita functus S.

Ebbo

episc.

97

e

461
interest S. Syagrius

c

760Obiisse dicilurS. Wercnfridus presb. conf. 100

c,

567 Concilio Parisiensi u

86 a
:

102 bc
Sub Leone Isaurico martyrium SS. Hypatii ep. et Andreae presb.

573 Concilio

Parisiensi iv interfuit
:

idem praesul 86 b

item Malisconensi anno 581

Lugdunensi

m

583,
b c

514 b
et

Matisconensi n 585,

ibid.

SmuIo 8 ecclesia S. Candidae V.
corpus
in

M. dedicata, 515

et

575 Mors Sigeberti
Intcr an. episc

I

regis Austrasiae

575 d

eapositum

h

Circa 580 nalus S. Agilus abbas

572

e

585

et

589 S. ^therius Lugdunensis creatur 92 bc

SECULO

IX.
e vita excessisse

Post an. 587 B. Agilus vicecomes vita funclus 566 a
Circa 587 S. Agilusabb.,

813 Sanclus Joannes ep. Ticinensis
scribitur

dum

erat seplennis, bene-

105 b
S.

diclionem obtinet a S. Columbano 572 e Anno 588 Licerius ep. Arclatensis moritur 86 d 590 ve! circiter monasterium Luxoviense constructum

830 Miraculum
stadium

HermelisM
in

reliquiis

factum post

earumdem translalionem

Mulinheim seu Seligen-

149

572
590
S. Gregoriu?

e

magnus

fit

summus

Pontifex

88 a

851 CorpusS. IJermetis M. transferlurad monasterium Indense 149 de

Circa 590 S. Agilus abbas Religionem ingressus 572 e

860

S.

Hermelis M. corpus Bolhnacum transfertur

Anno 591 Clolarius baptizatur 593 S. Guntramnus rex Burgundia?
Childeberlus
Inter an.
ep.
II fit

86
obiit

e

575

e
f

882

vel

149 883 conunlur Normaoni profanare corpus
;

rex Burgundiae
Iria

575

S. PauliniTrev. ep.

sed fruslra

673 cd

593

et

C00 monasteria

condilS. Syagrius

884 Translatum corpus 888 concilium Metense

S. Mederici presb. et abbalis

Augustodunensis
II

87

524
Seculo 9 translatio corporis S. Candidie V. el

c

596 Childcberlus
veredesinit

rex Auslrasia? et Burgundiae vi-

575
scribil

e

86 d M. 515

Eodeman.
ep.

S.

Gregoriusmagnus
S. Syagrius obtinet
obiit

ad S. Syagrium

Seculo eodem corporis S. Adelphi ep. Metensistranslatio

Auguslodunensem

88 a 88 e 90 a

505 d

:

miracula
1

508
0,

599 pallhim
Circ. an.

Sec. eodem exeunte aut ineunte

mortua S. Verona V.

600

idem Sancius

525 b
Forte ad finem
sec.

9 e vitamigravit S. Fantiuus

moc

SECULO
Forte
ftocsec.

VII.

nachus

623

Seculo 7 S. Fiacrius eremita defunctus

598 a 488 b

SECULO

X.

mortuusS. Flannanus

Sub initium

seculi 7, vel sec. 9 aut

10 S. Facundinus

ep. Tadinensis e vita discessit

Forte post initium
tinus

sec. 7,

vel sec.

467 b 9 aut 10 S. Juven-

CircaQbt) S. Hermetis M. corpus lndam relatum, ac deinde Bothnacensibus restilutura 150 a b c 949 Natus dicitur S. Gebhardus vel Gebehardus ep.
Constantiensis

485

e
.

108 a
10 raorlua B. Adelindis abbalissa
vel

610 Verosimiliter pro monasterio suo
lus

mittitur S. Agi-

Ante medium

sec.

abbas ad Theodericum Burgundiae regem et
573, f

Brunichildem

979VidelurS. Gebhardus
tusepisc. Constanliensis

492 a Gebehardus consecralU8 e

Eodem

an. S. Columbauus exsul 572 J 613 Clotarius Gallis monarchiam adeptus 572 d 617 S. Agilus abbas verosimiliter eligitur ad praidicanduni Evangelium 573

980 Fnndatum

dicitur

mouaslerium Petershusianum a

S. Gebhardo ep. Constaniiensi 109 c 983 Monaslerium Pelershusianum coeptum construi

633 vef 634 epi>copus consecratur S. Aidanus 689 f 636 Monaslerium Kesbacense videtur dedicalum et inhabilari cceplum, cujus abbas primus S. Agilus

109 b 989 Pnvilegiuma Joanne PP.
Circ.

impetrat S. Gebhardus ep. pro monaslerio Peiershusiano 109 f

XV

640 E

vila

573 b migrasse S. Eanswida V. el abbatissa di-

685 c Circa 650 vila functus S. Agilus abbas Besbacensis
569
b,

cilur

990 elevatio oorporis S. Ebbonis ep. polius quam circ. an. 970 97 995 veim Moritur S. Gebhardus ep. Constanliensis
collocanda,

106
Forte
sec.

a,

112 b

573

cde

10 aut 11 B. Ritza V.
patri

651 Obiit S. Aidanus ep Lindisfarnensis 688 a Post 684 et anteim Vita S. Agili abbatis Besbacensis
videturscripla

Ante 1000 Hoherlus
sor in regno
Sec.

624 d suo Hugoni Capeto succes530 M. delatum Conslantiam
]r „

Francorum
Pelagii

57]

lOcorpusS.

Circa 693 aut 694 S. Sebbus rex moritur 516 b Antean. 693 non videtur S. Gericus ad episc. eveclus sed anno circiter 696 95 Forte seculo 7 vel$ S. Amellrudis V. mortua 620 c Forte tunc etiam obiil S. Elmerus vel Elmerius episco;

probabilius
Sec.

10 Inventum corpusS. Werenfridi presb. etconf.
101
c

SECULO

XI.

485 c Seculo 7 vei 8 e vita discessit S. Ebregisilus vel Ebraisilus ep. Meldensis gg^, k Cirea annum 700 e vita migrat S. Medericus presb.
elabbas

P us

1026 Obiit S. Bononius abbas presb. 1027 Fundatur monasleiium Murense
Post 1030 Vixil Hobertus rex Francorum
Circa

6$5

c

$30 c
588f
Petrus Tre~„ f
,

m

medium

sec.

11

e

vila migravit S.

^

bensisconf.

SECULG
Anno
circ.

VIII

1067 Balduinus Insulanus seu Pius Flandris
° b,il

coiL

710 morilur S.Gericusep.
anno S. Ebbo
sit

96

ab

Eodtm
1

circ,

ibid.etseqq. tortassis inter 720 el 730 mortua S. Cuthburga regina el abbatissa ^t)

-^ "*"

episc. ibid. Chronolo-ia

591 1070 Mor.tur Balduinus Montensis Flandri* comes 591 1071 Inventum corpus S.
Paulini
ep.

Trevirensis

c

673 f, 674 a 1089 Reliqui»

e

IN
1089
Reliquia? S. Hermetis

TOMUM
150
e

VI

AUGUSTl

M

transpositae

SECULO
cauus

XII.

1277 Verilas indulgentiarum Portiuncula; contirmata teslimonio. B. Benedicti Arelini 809 f, 810 a b Circa 1280 moritur B. Benedictus Aretinus ex Ordiue
FF. Minorum
Circa 1285, ut fertur, B. Alberlinns defunctus
Fortesec. 13 aut 14 vixit R. Rurchardus

1104 aul 1105 natus scribiturS. Amatusepisc. Nus-

808
811

c c

713 M.
iu

1126 1127

Reliquiai S. Hermelis

novuin feretrum

830 b

transferunlur

150
Meldensis episc.
episc,.

f

S. Udalricusep. Conslanliensis sepultus 107 e
11

SECULO XIV.
1313Cella seu monasterium
venerationem reduclum
S.
Fiacrii

1134 Manasses

593 b
vila functus

1157 Manassesll Meldensis

593 b

ad majorem

831 a 1185 Fundaiur monasterium Capelli 1193 Yiveredesiil S. Amalus episc. Nuscanus 709 a, 719 e

598
el

e

1317 Ordo,

flispanice

nominatus de

IJabito de

Cbristo, dicilur iustilulus

759 d

512 1197 Miraculum S. Adelphi ep. Metensis Ad annum 1199 Religiosa familia de Calatrava rne759 f moratur coufirmala ab Innocenlio PP. III

13l8EcclesiaCaesaraugustana fu metropolis

1319 Diclus modo Ordo
sub nomine
Mililiso

a

781 d Sede Aposlolica confirmatus

Jesu Cbristi

SECULO
electusmemoratur

XIII.
episc.

1353 Reliquix S. Pelagii M. Pragam delals
Assisiensis

750 d 155 e

1204 Guido seu Vido secundus

SECULO XV.
Hocseculo ineunte corpus S. Paulini episc. Trevir.
in-

818 b 1200 Idem episc. dicitur excepisse S. Franciscum e 818 b paterna domo egressuni Ad 1210 S. Jacobi mililia, vulgo de Sp atlia (Uispanice dela Espadu) nuncupata, accepisse comprobalionem scribilur ab Innocentio PP.
III

ventum
1461

et

inspeclum

074 c

1460 B. Antonius Ripolanus martyrium subit 530 c Aperlum B. Elisabetliae Francicae sepulcrum
791
f

1212

S.

RuGni corpus inventum

dicitur

81i

f,

745 d e 815 a,

1469 Janua
tonii

816e, 818 a 038 d, 045 f 1215 S.Petrus Trebensis canonizatus Ad annum 1218 inilia Ordiois R. M. V. de Mercede 739 f videntur probabilius referenda

Pedemontium translalum corpus B AnRipolani M. ponilur 532 a b
in
t

Eodem anno

et

duobus

proxme

sequentibus notanlur

insliumenta de ejusdem beati Marlyris

mirabilibus

538

el seqq.

Ad 1219

missus scribitur a S. Francisco

in

Orienlem

1470

et

1502 PerbullasPooliliciasprromoveturcuUus
637 b
dicitur S. Elisabeth^e
c

809 c d R. Renediclus Aretinus 1223 ludultum Portiunculae vulgalum narratur 818 c 1225 Ludovicus VIII Francorum rex coudil leslamen-

S. Petri Trebensis

Secuto 15

Exaratum

Francica,*

epitapbium

792

a

lumsuum Eodem an. nascitur
regia

787 787
et Petri

f

R. Elisabetba seu Isabella virgo
f

SECULO XVI.
1621 Coli publice
sabelha virgo,
coepit auctoritale Apostolica R. Eli

1231 martyrium RB. Joannis

837 b
ac cir-

1234 Corpus

S. Fiacrii solenniler elevalum,

soror S. Ludovici Francorum regis

cumlalum bracliium a corpore separatum 1235 vet 1236 Zeilus Abuzeitus rex Maurus
stianus

600

c

796 1568 Corpus
Meldensi
S. Fiacrii reposilum in majore ecclesia
c,

sit Cliri-

83J e 839 c

600

601 a 811 f 831 a

1238 Valentia capta
Circa 1240 mortuus S.
nalis

Circa 1570 Ordo Fontis Avellani unilus Camaldulensi

Raymundus Nonnatus Cardi729 b 1586 Reinwila
transiit

ad Iloldermeyeranos

Eodem an. a Judaeis tracidatur S. Dorainicus Vallius puerMM. 777 a. Corpus revelatum ac translatum
782
Circa idem tempus coufraternitas
in

Eodem
1588
Seculo
nislae

an. Confrateinilas R. Bnrcbardi

828

f,

829

b

In

corpus S. Wereufridi presb. et conf.
desa;vieruni

Calvi-

cd

101
miracula B. Elisabelba

honorem ejusdem
777 c

16

recentiora facit

sancti Pueri instilula perliibeiur

Fraocica

794

e,

795 c

e

1251 Haimericus de Vari cancellarius Parisiensis 802 c 1254 Committilur ab Innocenlio PP. IV regimen conscieuliac B. Elisabetbae Fraucicie FF. Minoribus

SECULO
1600 Rfliquix S
tus sancli relalae

XVII.

788 a

Dominici Vatlii ad sacellum Spiri-

Eodem

an.

Alcxander IV Pontifex creatus

788 e

779 b
S.
Pelri Trebensis

1255 B. Bonaiuncla crealur Geueralis Ordinis Servo5 a rumR. M.V.

1602 Ollicium novum

concessum

639 a

783 b 1 257 Vitam claudit R. Bonaiuucta Regula mooasterio LongiEodem an. ConGrmalur

1608 Dalur inslrumenlum de

inveutione reliquiarum

Campi ] 788 b 1259 Condila abbatia Longi-Campi regula mitigalur ab Urbano PP. IV 1263 Ejusdem 788 f, 789 a

88 e

159 c S. Pelagii M. apud Rotwilanos 1612 Juridicac dtclaralionesdeponuntur de creberrtmis 742 et ac variis S. Raymundi Nonnali miraculis
seqq

Eodem

an.

Regula Urbanistarum monialium Ordinis

1614 Promonasterio Murensi empta Beinwila 831 a 1616 Nova eccleaia S. Petro Trebensi perfecta 638 a
830 e 1617 Construclaecclesia Beinwilensis KilOCorpusS.Pelri Trebensis inventura, Iranslalum
ac recognitum, ac reliquiaeejusdemSancti per varia
loca distnbuiae

Minorum data
An. 1205 Carolus, Ludovici
filius,

^°"
VIII

c

Francorum

regia

utiiusque Sicilia; possessionetn adeptus 800 c

1268 R. Manettus Aniellensis supremum claudit diem 133 b

1626 Extendilur cullus

S.

638 b c e f Baymundi Nonuati Cardi-

Eodeman. Clemens IV B

Elisabetbie Francica; scribit

790 cd
1270 Ad superos migrat B. Elisabetha virgo regia

734 e nalisabUibanoPP. VIII Eodem an.Franciscus Barberinus Cardinalispromovel
cullum S. Dominici
Vallii C;esaraugustac

7S0 d

e

790e

1637 Soleraniter

INDEX CHRONOLOGICUS
1637 Solemniter elevatur corpus
gims
Circa
B. Elisabetha vir-

Eodem
Seculo

secuto Recentiora

S

Fiacrii miracula

619

797
seculi

m
a

et

medium

17 Reliquiae S. Veron» V.

in

17etl8MirapatratB. Burchardus 831, 838

iioviim lliecam translatae

526

c

1655 Alexamler PP. VII conceditecclesiaBS. Euslacliii in Uibe peculiarem cultum S. Raymundi Nonnati Cardinalis 735 c d e 1657 Alt-xander PP. VII dat facultatem inscribendi

SECULO

XVIII.

1701 Feslum S. Famiani evectum ad ritum duplicem

Marlyitlogio Itomano S.
Cardinalt-m
16(14

Raymundum Nonnatum
735 b
c

1703

S. Bumbelinae Officium datur et Petri

813 bc 832
I

1701 Conceditur cultus BB. Joaonis

MM.

a

Reliquiae S Werenfiidi Embricam translatae-, eademque occasionepropagalusipsiuscultus ibidem

Sede Apostolica 837 c d 1712 SS. Itufi et Carponii MM. aliorumque corpora
inventa

101 e 1669 Officium proprium S. Raymondi Nonnali Cardinalis

16

e

1719Elevata

17 b

exlendilur a Clemente PP.

IX ad universam
736 b
exlensum

1722 Acceptum instrumentum de cultu S. Dominici
Vallii in Amcrica 780 e 1728 Ut septem Ordinis Servitarum fundatores MartyrologioRomanoinscribanlur decernit SedesApostolica 786 e

Ecclesiam

1674

el

1683 Officium
illud

S. Pelri Trebensis

639 b
1681 Officium
ad majorem solennitalem evectum
abli.nocentio PP. XI

736 c 797 d

Eodem Eodem

an.

B. Juliana Falconeria jubetur

inscribi

1688 Extenseus
1691

fuil

B. Elisabethae Francicae cullus

Martyrologio

Romano
Gebbardi

139
ep. Constantiensis

an. Recentia S.

S. Pelrus TrebensisadscribijussusMartyrologio

miracula referuntur

124 e
ep. Constanliensis
e,

Romano
Anno
1*

639

c d e

Anno 1730 Recentia S. Gebhardi
narrautur

96 Extensus B. Elisabethae cullus ad lotum

miracula typis edenda judicantur 124

ac deinde
f

Ord. Minorum
Stcuto 17 Restrata sa?pius
reliquiae aliis datae

797 d
601 c

e

etseqq.

hierotheca S. Fiacrii, et
e

1734 SS. Firmiet
majore
recitari

Rustici

MM.

Officium ritu tluplici

permissum

813 c

ACTA SANCTORUM

AUGUSTI
TOMUS SEXTUS

1)

VIGESIMA SEPTIMA DIES
SANCTI, QUI VI KAL. SEPTEMBRLS COLUNTUR.

Sanetus ^Ethiops eunuchus. S. Narnus ep. conf. Bergomi in Italia.
S Rufus
S.

S. SebastusM. S. S.

Alexander
et forte

M
]

Antiochiae

ep.

martyr Capuae

in Italia.

EuthaliavirgoetM.Leontinis in bicilia.
m • •

Emerita M. indioec. RiS. Calixtus M. S. CyprianusM. (vensiGalliae
(

£\

• 1 •

S.

S.

AnthusaM. Decumanus eremita M. in
Ducatu
Angliae.

b

S.MarcellusseuMarcellinus tribunus
S.

Sommersctiensi
in

Mammeavel Mamnea, uxor ejus

S.

Poemen anachorcta monte Scethi Lybiae,et

in

S.
S.

Petrus Chiron

yEgypto. S.Theodorus II, ep. in Vallesia apud Helvetos.

S. S. S.

Ammon
Serapion

Joannes

MartyIres in
pto.
j

S. Babilas
S.

S.MeletiusepiscopusjiEgy-

S.LiceriusvelGlycerius ep. conf. Consorannis in IVovempopulania. S. Caesariusep.conf. Arelate
in Gallia.
S.

Atheogenes

S. Ariston
S.

Festus S.Victor

Syagrius ep. Augustoduni in Burgundia.

c S.

Susanna

S. Zoilius
S.

Domninus

iEtherius ep. Lugduni in Gallia jSenonis S. Ebboep. conf. B.Gericus,Guericusjin GalS.

S.
S.

Memnon
Rufus M. Carpon, Carponius, vel
S.

velGoericus
ICapuae in
in Elst

jiia.

Werenfridus presb.
Geldria.

conf.

S.

vico Bethuae in
Ticini
in

Campania
Italiae.

CarpophorusM
S. Ollius
S.
j

S. S.

Joannes cp.
Longobardia.

Stephanus
diaconus
)

M
.

Constan .
utani

t

no

vel Gebehardusep. etconf. Constantiae

Gebhardus

in Suevia.

S.

FelixM. S. ArontiusM.

^Potentiae

S.

in Lucania S. SabinianusM.]Italiae. S. HonoratusM

Malrubius monachus ct mart. in Marnia Scotice

provincia. B.Manettus Antellensisconf. in Monte Senario Tusciae
in Italia.
5

Augusti Tomus VI.

PH-ETERMISSI.
\

1617 Dirione edito, occurril etiam Gerardus sine litulo sacrista;, sedcorpore virg-o ibidem vocatus. De illo viro eliam agit Chalemotus. Margaritn PalntinaRheni, Boiariai princeps.Roberti Bavari Imp. F., Caroli II Ducis Lotharing-ise

liano

martyre apud Arvernos

xxvin Aug.

ri.r sanctse

ccmjnnx refertur a Radero in Bavavolumine tertio pag 168 cum ti.

-Emonae, sancti Pelag-ii martyris sub Numeriano imperatore.. annuntiatio exstat apud Galesinium hac die qua etiam Ferrarius in Novo catalogo Sanctorum de illo hxc
t

D

scri-

bit: ,Emonia3in IstriaS. Pelagii diaconi

marPela-

modum, ubiet
grusti

variarumque ac prorsus illustrium virtutum ejus exposila deinde narrationeprolixn egregiis laudibus prosequitur sanctum kctissimee hujus Feminae vivendi
,

tido beata,

tyrissub Numeriano, ejus
ffii

.lioecesis

patroni

Florarium nostrum Ms. brevissimam

marh ris memoriam ponit. Apud Whit fordum vero S. Pelagius martyr indicatur
persecutionejam
vitate
lasio

in

mirabiliainserit, quee,

dum

dicti imperatoris;

vtveret, ,„i/rasse

ac laudaiur

dem habelurpag.no. Annuntiatur etiam

narratur. Obiitxxvn Auan. mcuxxxiv, ex epitaphio, quod ibi-

apud Maurolycum, qui In Acarnania, in c iEmoniasw^ eodem imperatore, et Eui-

utiet

m Gynseceo Arturi

.-

sed cultus

piibhci nullum vestigium invenimus. Beatrix de Ribera, tertii Ordinis

tamquam beata ponitur in Gynxceo Arturi. b.Mmerus (al. Ermelius vocatur) a Ferrario Mineo et Caslellano annuntiatur hac die verum cum publico ac solenni cultu celebreB

Minimorum

q uem, inquit Die xxvm Augustt refertur in Martyrologio Romano S Pelag-ius martyr, (qui Conslantix ad lacum

prasidei/MMw, annuntiat, Uranius presbyter sepelivit.

ratore ac judice, qui supra,passus. vero, quee de hocmartyre

Acronianumprascipuoquodam cullu honoraturtamquampatronusjsub eodem impe-

Ex

iis

dtcendaaddiem
reiag-n

tur die proxime sequenti; consulat lector

xxvmAug-usti.

Papas

l

sinetitulos&neti.annuntiatio

mtssaaddiem xxvn vel xxvm Augusti.Quoniam vero hac di<> xxvn nondumea reperimusdocumenta, quibus publica hujus Papa> veneratio, tunc temporis haud satis certa nunc evadat certior; videbimus

ponttur aMaurolyco; aFerrario autem, Roma3 S. Pclag-ii Pnpa, prim j. Lller prkter . missosaddiem 2 Martii qumitum est,cultumne lnc habeat, an non- reique decisio re-

differimus ad diem, quo Constantiensis habetur in Romano,

quaead

mus, onturam videmus controrersmm cnca locum martyrii; sed illam, ac res alias
S.

notata asserva-

Pelag-ium pertinent,

xxvm

S.

Vicinii episcopi Sarcin»

Aug-usti.
,

B

i

m Catal°9 ° rtusad diem xxvm Augusti, 27a ddi' dicensin notisCo,UuretiamPar m ,diexxv,i,^.
C

gmt

^aliFeZA ;;

memo

Vi^nscp., aed ie

^/^sauetorumHermetisetSS apud
t

nummo, a, quaepersuadeant.illumCceMtbusannumerandumesse.x^m Aug-usti
Florenttntum scribitur memoria. Ex Bl^qun, prout dicit in notationibus,
oueecclesiao, se„ ccemeteni

na, an alicundeea se oblatura sint ratio-

die crasti-

Mss., q Uas reliqmt Bollandus noster siana tur e Kalendariis anonymis.
Vi^Hia
S. I
.

^ostr^^SL
ErTtliut
Lateranensium. xxvin Aua-usti ^ 6 ^"' ^tiatio si'

nomcorum Regularium
c

Aug-ustm, signalur in Oflicio Ca-

n

j

i

dediea-

anat\ IrTi gnatur Toleti

ni,

oddiesequentiHermesBasS f -•™x,v H.,,ctobri s di,„,, timven

ctaril 'cet>qU

hodie venerationem habuisse, ex eocon-

eidcm commu-

C

ntam vero

mnntiquiss.mo fragmento Eomani M. apud Buchenum, „t SU o kco monstrabitur. Dein<*e agxt deccemeterio utrique Martyri com"'" ni eorujnque n inibus appellato.Quo'

^;;

refert expersonatis fabulatoribus. Ferranus ad diem Septembris in suo Catalo 90 generali haec habet , In Hispania 8 GuW1* d,acon. exJoanne

^nnotis.sicutalibiassolIt.varTaTuio

" M ^ Carpetania apud Tamavumr
*

in

vm

Marieta, quemctiat

tn sola conjectura
'

a ill s Martyres ne«™ 'O "'>'<m postttone ? determinari certo po-

manet Florel-

sale Castellam ad eumdem diem. ut n, quorum interest,

Roqamu?

;:z;r

^l

depubltco ejus cultudoc

suppeditent^a

^^musdemoaddiemmodoTcinl'
.nterritorioI!iv ensiinA
!
,

nta-Msi
;::;; i ::;;-

^fdepr^dictis.andealiissynonymis
musjectorem pro celeberrimo
S.

tyns

q „itani^:\S

vatoT \

f ^::M " mstri d
,
,

^9usti; ProB.sitZZ
'

Hemete

.iib Gothis. Iia

mnotts locum describens,

h ac

^l^^^i^MartyrotogZn >sUihr Adde,
ijiiod

^ononadObser-

ep.seopa.isAquit.interTofosamSc

"" xxvii Augustt
ouast
'•

apud Bucherium hoc
,

Baudr
parva
:

,

ltl/I

in Tndiculo

seu

MartyrologioantiquisslmolaTZ

varZ

m Occitania superiori

, :H

^

dieFerraZs
Rivi

aui
,V

at

,

^^
.

S 'Sf^
eniscon»^

leaai

r

:

Q uint °

Kalendas (SeptZbris)
,

vasconiseetConseranorum

efc.

,.

lstlu

San ctse festivitatem sed c„; f
Assignamusitaque
x.x

l ExTab.
"b. in
-

s ^notiscultumpr

noots
!

idetur.

instructionem tembris, xxvin Augusti
s '"<-'.s S
i

mvorem

lectoriarl

Maii
'

Sn^ "" Sep

ilhus eccles. Locus Maetres propna cccles. colitur Sed 9«J.«! Martyrem hunc annuntiat

XdictisZZrobZ

Ferrariu* in

£ur
'

brts

Rogamus

m i.T„, ianim;|

igitur eruditos
si ftat

S2to2T
Galtoslt
r

.

s( x
,

ventur ad nos; quod

^oresdeeonotiUassubnrittereZ— non gra

locumdareinlper
'

bl

2 '^ributa
oue fe7o

•J"l.n„„ n) ,,;."
!/

a eg

^

nensi hac dil x
rt

:Ze'T
VI

;Z

t

fi*,»*ri huncesse Ar ernens™. in ejus?

dietum
SanctiNinianiepisc
' '

"£;^T V
nos 'roaddtem

IxSe

,,( '"
I

m

^UZiT£u^Z

?£?* f

IT" leCHoneS *?»* Tur°-

etcnf ,« ;''''>'"*'' *°*l>™ FlorariumMs s%, > hnMur ™ MartyrologioRomano TranslatiosanctiLambertidc^:
1

modo l,,ri ^

;^
>

no 1573 edttum, mAdditionibus. At Flora-

ium

: :

DIB VIGKSIMA SEPTIMA AUGUSTI.

rium nostrum Ms.ApudLeodium, eiS.Lamberti episcopi et martyvis scribit distinctius.

diem v

Aprilis.

Coluntur

in

Romano D
filiao

\xv Octobris

am Wionus,

De S. Lamberti translatione meminerunt etiac Menardus quorum hic non
: :

Romae passio Nemesii diaconi

et Lucillae

ejus, qui capitis plexione, jubentibus

Vale-

apponit Leodii ; sed ille neuter raartyris.&evertiusChronologiseantistitumLugdunensium parte i in S. Lamberto, hanc de qua ex Molano egimus, translationem intelligit de isto prsesuteLugdunensi non autem deLeodiensi. Sed quandoquidem hujus episcopi
t ;

riano et Galieno consulibus, ob confessionem
Christi sine audientia perempti sunt.
tiatio est inter

Annun-

Leodiensis ac Martyris natalis inscribitur

Martyrologio Romano ad diem xvnSeptembris, poterit tunc inter alia, quse ad ipsum spectant, tractari de translatione ejus. De Sancto autem Lantberto, uti apud nos vocatur, archiepiscopo Lugdunensi, egimus tom. ii Aprilis,die xiv, apag. 215. Superest, ut

auctaria sub Flori nomine ad Martyrologium Bedx ; prout apud nos editum est antetomum n Martii. InterPrsetermissos ad diem xxv hujus mensis dilati sunt ad xxxi Oetobris. S.Rufus episcopusMetensis indicatur in auctariis ad Usuardum nostrum hac die. Est in
,

Romano
Apud Nolam,
ciano praeside,

vn

"Novembris.
martyrizati,

sancti Felicis episcopi, sub Mar-

cum

aliis triginta

tectorem mittamus ad

memoratum
Septembris.

modo diem

wn

Usuardina dicitur e codice Bruxeltensi. Pr&sidis itlius natalis etiam habeturin Appendice ad Martyrolosicut inter auctaria

Sancti ao confessorisLiberii PP. Roraani annua memoria notatur apitd Grsecos in Men<eis

gium Adonis, sed absque
una cum
dictis sociis

titulo

martyris,

acSociis. Colitur inmartyrotogio

Romano

magnis typo editis. Illum etiam laudat Synaxarium ex Menologio, jussu Basitii im» jn-ratoris collecto, apud nos vulgatum ad

martyribus
xv Novembris.
-e

InMonte Synaelevatio,

sive translatio corporis

eum medie xxm Scptembris quo et nos eum morant
calcem tomi
B
i

Augusti. Latini vero
;

sanrtissimaeKatherinae, virg-inis et martyris

differimus. Exspectet itaque lector dicenda

habeturinnostro FlorarioMs. Cotitur lurr Sancta xxv Novembris.
Translatio SS. Saviniani et Pontentiaui marty-

adeumdem diem
SS.

xxm

Septembris.

Martyrum gnora transhtia dicuntur in Supplemento apud Saussayum hac die, et apiid nos ad

Crispini et Crispiniani sacra pi-

rum anuo
tyrologio

salutis dcccxlvh inMs. nostroFtorariosignatur.Spectantaddiem,quoinMar-

Romano exstant,

xxxi Decembris.

DE

S.

jETHIOPE eunucho per

s.

philippum

DIACONUM BAPTIZATO

SYLLOGE
Gultus apud Grsecos
;

J

P.

historia sacra variis observationibus elucidata

elogia
C
Anno
XXXV.
Chiiisn

Patrum; locus ac tempus.
anima, aqua ba pt ismatis ablutus. De altegatis prooerbiis plura scribantur inter Adagia apud Paulum Manutium, anno 1603 Ursellis exusa, a pag. 176, et a pag. 992. Redeamus ad Sancti cultum. 2 Apud Ferrarium in Tndice, qui post Novum catatogumSanctorum habetur, sunt ista: Eunuchus Beg.Candacis x Septembr. in -Ethiopia.

xxxiv vel

Cuhu*

f

Fu»

im Gr*ct*

hodiema

D

e publica hujus Viri ceneratione apud Gnecos faciunt nos certiores eorumdcu

Fastisacri, qui illum tamquam Sanctum die annuntiant. Menologium enim

ab Henrico Canisio editum ex Latina interpreiatione Cardinalis Sirleti, ita eum refert NatalisS. JSthiopis Eunuchi a beato Philippo
diacono baptizati. In
ista
:

i

attrritur:

Menxo
olv.o

Chiffletii

sunt

Id est addiposEunuchi baptizatia Philippo. Quibus sunt Menwamagna Grsecorum impressa, in
Euvo*jyod [jx-zigO.
fyiMiznov.

Quod ubi invenerit,nos latet nam
:

in con-

quibus scribitur J&thiopis eunuchi baptizatio per S. rhilippum, et additur duptex versiadus

Grxcus, quem more
tine
:
z

nostro sic reddimus La-

ivr,G

--'

-'/~/y*

~V

J

irapotftiav ffiraotov'

\.z-j/.xi;i7?.i

yap

/.y.'.

rretpuxws Ai $ioy,
:

dictum arguit vir hlC spado llic naraque natus .Lthiops, rii candidus. Est invcteriproverbioMl\\'\oyzm lavas. /Ethiopem dealbas. Prxterea xEthiops uon albescit, .Ethiopsuou caude\ ou '/.iJAzivirzi. Idest ad quod ultimum attuditur hic Q poeta acil
.'aruuiuiae
: :
:

quasi dicat
rnia,

.-

.Etliiops; contra

hae
et

dicit pdrce-

textuipsiuscatalogiadcuuidci diem nihil invenimus de illomemorix proditum; nihit iiem tunc apud Jobum Ludotfum inFastis $a\ ecclesicV Mthiopicse pag 427. SedquaudiKjiudemannuaipsiusmemoria notaturin Fcstis; quos protulimus judicamus ei locum deberi hacdtein Operc nostro. Papebrorhius /wster ad diem vi Junii, lomo i ejusdem mensis, pag. G18 et sequentibus tractavit de S. Phitippo, uno ex septem primis diaconis, ac de Ehinucho peritlum baptizato :cui tilidum Sancti non tribuit, guia putabat solam ipsius baptismi memoriam haberiinMenteis, unosimplici disticho ibidem expressam hacdie. Nam, re necdum tunc matura, ita loquitur Atque
.

;

:

nativum mutat cotorem,

albescit in

haec

'

(;

DE

S.

J3THIOPE EUNUCIIO.
ipse quoque, Ecce aqua, quid
,

AOCTORI
J. P.

hffic eo retuli (egerat de laudati Eunuchi apo stolalu ae martyrio, ex pseudo-Dorotheo

me

prohibet ba-

D

Maffeio, ac Mcnxis xi Octobris) quod Eunuchi istius bapiisraus recolatur quidem in Menaeis per simplex distichon xxvn Augusti j ipsius au-

Temporis occasionem arripe etc. Simihs error est in Grsecorum Menotogio, quod Basilii imperatoris junioris jussu conscriptizari.

tem ut Sancti nulla
mentio
fiat.

ptumprgenotatur apud Ughellum tomo 6 Italiaesacrw,ubivot. 1101 impressionis prioris dicuntur ista Philippus Christi apostolus.
:
.

in totis

Grsecorum Fastis

En
8,

quo
mtrratur hi
storia rei ge
$t,r

ista

de eo

nunc textum sacrum, in memorantur in Actibus Apostotibi
>-.

lorum cap.
3

26 et sequentibus

:

Angelus autcm Domini locutus cst ad Philippum dicens Surge, et vade contra meridia:

obviam factus Candaci eunucho reg-inaa JSthiopum etc. Consuli etiam potest tomus noster supra citatus, in quo error idemjam pridem
correctus fidt*
6

num

ad viain, quse descendii ab Jerusalem in
:

haec est deserta. Et surgens abiit. Et eccevir /Ethiops, eunuchus,potensCandacis

Gazam

Consideremus secundo, an

et

quam

pro-

0,'*crvati 9ni ,

re-.

gina^thiopum,quieratsuperomnesgazasejus,
venerat adorare in Jerusalem. Et revertebatur sedens super currum suum, leg-ensque Isaiam prophetam. Dixit autem spiritus Philippo Ac:

eunuchus ante feticissimam suam acmirabitem in Christo regenerationem. Eusebius lib. % Ecctesiai, pag 40 editionis atque interpretationisValesianse indicai eumfuisse gentilem, sic scribens : Porro cum

fessus fuerit religionem iEthiops

bus

sticcv historicv cap.

cede, et junge te

ail

currum istum. Accurrens

salutaris

autem Philippus, audiviteum ]e«-entcm Isaiam
Putasne intellig-is quse leEt quomodo possum, si non aliquis ostendcrit mihi ? Kogavitque Philippum,
et dixit
: :

prophetam,
g-is?

Qui

ait

Euangelii pra±dicatio novis quotidie incrementis aug-esceret, divina providentia quemdam ex proceribus JGthiopum reg-inaj in Judseam
adduxit..

Qui

cum

a Philippo

cjelesti

visione ad-

B

monitoprimusexg-entibusdiviniverbimysteria
percepissct.totius orbis fideliura primitite factus, inde in patriam reversus. Dei notitiam, et Servatoris nostri salutarem in terras adventum

ut ascendcrct, et sederet secum.

Locus autem
:

Scriptura, quam leg-ebat, erat hic Tamquam ovis ad occisionem ductus est et sicut aguus coram tondente se, sine voce, sic non aperuit
:

ossuum. tahumilitatejudiciumejus sublatum est. Generationem ejus quis enarrabit, quoniam tolletur de terra vita ejus ? Respondens autem Eunuchus Philippo, dixit Obsecrb te, de quo
:

primuspnedicasse

fertur.

Baroniusad annum

E

Christi 35 num. 27 hanc opinionem corrigens, Eusebius.. mea, inquit, sententia perspicue errasse videtur, dum hunc fuisse

primum

g*entilera, et

f Mtcro texlu,

dicit hoc ? de se, an de alio aliquo ? 4'Aperiens autera Philippus os suum, etincipiens aScriptura ista, euangelizavit iili Jesum. Et dum irent per viam, venerunt ad

propheta

ex g-entibus baptizatum tradit. Nam (ut ex.. Luca3 Actis apparet) nondum g*entibus
ut suo loco dicemusinferius. Porro hunc fuisse proselytum ex gentibus ad relig-ionem Judasorum

ad Christi Ecclesiam erat aditus reseratus, qui primo omnium patuit Cornelio Centurioni,

aquam
hibet

quamdam

:

et ait

me

baptizari? Dixit

Eunuchus Ecce aqua, quid proautem Philippus Si
:

adductum,
fortasse

caeteri

credis ex toto corde, licet.

omnes

Et respondens ait Credo, Eilium Dei esse JesumChristura.Et jussit stare currum et dcscenderunt uterque in aquam, Philippus et Eunuchus, et baptizavit eum. Cum autem ascendissentdeaqua,Spiritus Domini rapuit Philippum, et araplius non vidit eum Euuuchus. Ibat autem per viara suam gaudenB. Ha-c textus sacer cujus pleniore
:

ecclesiastici auctores

aeque consentiunt.

Multum

dicit

Baronius,

et

nimium, dum dicit omnes, ac nullum nominal. Vide Cornetium a Lapide in Acta Apostolorum pag. 177, et TiUemontium tom
2

Monumentorum

eccles.

pum

nota 3 in S. Phitip-

diaconum,pag.

491,

Quidquid

sit,

Baronn

ha>c

sententia videtur probabilior,

:

explicaiione dimnorum eloquiorum interpretibus relicta t nonnulla hic observasse
suffece-

c
uotinulltf

ritpro nostro institututo. 5 Consideremus itaque primo, quiset qualis
fuerit .Ethiops iste mmxohxx^Augustinus Catmet in Commeniario ad Acta

Apostotorum
aidse prin-

pag. 115 scribit, non significare aliud
8,

cap.

nomen eunucki sxpe
,

quam
t

Cangium in Glossario voce eunuchus sumitur
:

sedphrasim Gtrmcam (quamsubditinnotula*Avr pAi$ty £J ^-J/0; fovxatiK KauAxxH etc.J potius signiftcare verum eunuchum regni primatum, vet aid&reginse Candacis nos tamen e textu Grmco id confici, non salis perspicimus. Et vero apud
:

cipis alicujus administrum ;

ejus diaconscripta, qiuc habetur ante Opera ejusdem sancti Patris anno 164S Parisiis edita, dicitur pag. 3 Ille (Eunuchus) et Judaeus erat, et de templo Domini veniens prophetam legebat Isaiam, etsperabat inChristo, etsi nondum cum venisse crediderat. Et vero facite credi potest, quod Judccus fuerit.

modocitatus eum fuisse asserit Abyssinum Undehquet, ait, eum fuisse g-entilem g-enere 7 In VitaS. Cyprianiper Pontium
y

Eusebii, .Ethiopem hunc fuisse proselytum asserens, non gentilem. Cornelius a Lapide

quam

'

conum

« mbi*

F

:

tunc iemporis ubique dispersi essent favet huic sententix iter ejus ex
;

quam quod Jud&i

Nam pr&ter-

medim
itta

latinitatis

in

vox pro dignitate
.-

in palatiis imperatorum, cui erat curm augustale cubiculum et pro cubicutario

itautexjam

JEthiopiaJerusalemversus.ut Deum adoraret. Favet item lectio sacra Tsaiiv propheUv
dictis conctudere nobis liceat

denotatpodignitate, seu princiPcmpdlatinum?Sunt, qui JJthiopi eunucho nostro, cujus nomen noneayprimit textus sa~ cer perperam applicarunt nomen Can,
fctts,

sed Qrsece ibidem tales indicantur sub nomine etwGxoi, etiamsi de veris eunuchis seu spadonibus ibi non sit sermo. Cur ergo in textu sacro voxzvvovxpt; verum eunuchum

opinionem illam magis accedere ad similitudinemveri, quse statuit S. yEthiopem^
saltem religione Judseum extitisse seuproselytum. Cometius a Lapide
vitate, vel

nati-

cem exponens
Proselyti,

hanc vo-

in
y

Actorum caput
est

% vers.

u

quameunuchum

inquit

vox Grseca

TrpotreAurot!

>

'

S

oratzone 40,
in

,.

quod ipsius erat proprium reginee. QngoriuB Nazianzenus iomo i,
-

(cujus radix cst Ttpoaipxpncu, advenio';) id est* advenjs vel -\dventitii, qui scilicet ex g-entibus advenicntes aggregabant se JudaMs, eoruraque circumcisiouom et sacra capcssebaut.

ou*

est in

anni 1609 Zlabet MAafttf.-Ehihppu sum.-esto Candaces. Dic

Zr

i

° niS

******

^

^ConsideremustertioMthiopumreginamCan-

dacem,apudquamS.m\io^swn?na gratia ac
dignitatevalebat,etde quatextus sacer.Catmetusanteadesignatusaffirmat,JEthiopes,dequibushicest sermo, esse incolas insidtc vet penin-

cx V iicato.

sulw

:

DIE VIGESIMA SEPTiMA AUGUSTI.
Meroes, super et in meridie Mgypti feminas tunc temporis in illa regione dominatas fuisse; reginas plurimas, qiuv Candacis no~
;

7
lCTOSi

manibus habuerit. Ideo non cum vehemen.ia illi narrat, sed mansuete immonecprius loquitur,
;

JP.

men

habuerint, ibidem notas;
eis fuerit

Ptinium,

et

alios varios videri dicere,

ordinarium

.-

quod nomen illud hinc creditum fuisse

quam interrogatus fuerit, donec ille rogavrrit! Quod rero nesciverit tarda molimina SpirUus
sancti in ipso gratia idemsanctusprmsutpag. 155 e.vponit, his sacrx Scripturx verbis,

anonnidtis, quod Candacis nomen esset genericum, auctoritateny supremam significans.
Strabolib. 17, pag. 820 editionis Parisiensis, quce anno 1620 in tucem prodiit , regina: Candaces meminit, quas pernostra, inquit, tempora
JSthiopibus impetravit (lege imperavit nam in Grcvco est $$$) virilis sane mulier, altero oculo capta. Plinius tib. 6. cap 29 .Edificia op:

Deinde venerunt ad quamdam aquam, et Ecce aqua, subdens Haec valde ferventis mae sunt. « Quid prohibet me baptizari
i

ait

ani-

»F Viden'
:

ejus desiderium?Nou dicit:Baptizame tacet sed medium quidpiam
:

ncque

inter desiderium

pidi (Meroes)

nam

pauca esset refert regnare femiCandaocem, quod nomen multis jam annis
:

ad reginas transiit. Strabopag. 821 Regni, inquit, caput est Meroe urbs ejusdem cum insula
nominis. Eusebius supra laudatus suo etiam tempore morem hunc gubernandi obtinuisse sic scribit Quippe moris est etiamuum illis gentibus (sEthiopibus) muliebri imperio guber:

et reverentiam Ioquitur. « Q ui pro hiuet me baptizan „?Vide quomodo absoluta dogmata habuit nara propheta omnia continebat, iucarnationem, passionem, resurrectionem, assumptionem, futurum judicium qua;
:

:

ipsimagnum

indidere desiderium.
11 S. Hieronymus tomo ±>,parte 2 Qporum « ff«n>,. y qiuvanno 170G Parisiis vulgata fflid: pramotantur, in Ub. "'irrrsusJovinianum cotumna 156*
i -

mascutam

Consonat S. Joannes Ghrysostomus homilia 19 in Acta Apostolorum tomo 9 novissiB mse impressionis, pag. 154; ubiverbis sacris, Ecce vir .Ethiops eunuchus, potens Candacis reginae ^Ethiopum, luvc subjungit, non ex more tantum, sed ex lege id factum scribens Hinc,
nari.
i

ejus fidem laudat Spado illr aii regimeCandacisiu Actis Apostolorum,
:

qui ob

InepistotaW secunda ad Paulinum presbyterum toco prd-

roburfidei, vin nomenobtinuit.

mtenm

dicto a cot. 570 viUv ipsius probitatem ac studium religionis indicat Ego, ait, ut
.-

de

me

E

ait,

liquet, illam ipsis iraperasse.

Nam

loquar, nec sanctiorsum hoc nec studiosior qui de ^Ethiopia,
:

Eunocho
id

olim

mulieres imperabant, ethasclex erat apud illos. Tdlemontius, quem supra allegavimus, in nota%, apag. 190 dispulat, an yEthiopes sem-

est de extremis mundi fiuibus venit ad templura,' re-

liquit

aulam regiam

:

et tantus araator legis,

divinsque

scientiai fuit,

ut etiam iu vehiculo

S. JEthiopem

laudant

per gubemati fuerint a reginis suis. Quibus referendis supersedemus cum ea, qiuv diximus, abunde sufficiant. 9 Consideremus quarto elogia, quibns S. Eunuchus taudatur a sanctis Patribus. Prudentiam ejus cum animi demissione conjunctam memorat S. Joannes Chrysostomus locojam citato ita loquens Sed videqnam prudenterse excuset euuuchus » Et quomodo possim fin.-

sacras litteras legeret.

Eadem, utiaddit, hora
gister.

Et paucis interjectis, credit Kunuchus, baptima-

zatur, fidelis et sanctus est, ac de diseipuio

Nec magister dumtaxai paucorum ftctics est, vel quasi privatus sedpublicus Euangelii prxco qui videticet, teste eodem S. Hierony.no tn„ l0 z Operum citatorum <„Isaix
;
;

:

:

"

tettigere); nisi quis ostenderit raihi?
:

»

respexit habitum
dicit,

num

dixit

:

Tu

quis es?

Xon Non

redarguit, non arroganterloquitur; nonse scire sed ignorare fatetur ideoque discit. Et
:

caput 53, cot. 385, apostolus genti .Ethiopum missus cst. idque non sine quodam mysterio nam, prout scribit idem sanctus pater in epistola 86 at. 27 ad Eustochium, epitaphw ijisius matris, tomo A parte 2 cot. 075,- Ccepit per
:

:

discendi cupiditatem ejus commendans, sicpergit idem sanctus Pater Monstrat vul.-

mox

nus medico

novit ipsura haec scire, et velle docere. Vidit illum a fastu esse alieuura. Neque
:

C

enim splendidum gestabat vestitum.

Ita erat

discendi cupidus, et verbis intentus. Illud vero (Matthxi cap. 7 y S) Qui quasrit, invenit, in ipso

Rogavitque, inqnit (textus sacer) » Philippum, ut ascenderet, et sederetsecum ». Vidistin' studium? VidistiVdesiderium ?Rogat, ut ascendat et sedeatsecum.Sic riesciebat, quid sibi dicturus esset sed simpliciter putabat, se prophetiam aliquam auditurum esse. Majorautem hic honor cst, quod non simpliciter ascendere curet, sed roget.
»
:

implebatur.

viam vctcrera pergere, quae ducit Gazam.. et tacita secum volvere quomodo Eunuchus -Ethiops grntium populos praefiguran.s, rautaverit pellem suam. De ejus prxdicatione dedimus superius Eusebium. 12 Consideremus quintq locum et aquam, in quibus S. Jithiops in Christo renatus est, nec nonrei gestat tempus.S. Hieronymus libro de Situ et nominibustocorum Hebraicorum % Operum col. 118 refert ista de toco et aqua
,
i

1'icus

etlempnt

convcrnionis
ejus.

Bethsur, iu tribu Juda, sive Benjamin et est hodie Berthsorcm vicus euntibus nobis ab Elia Chebron, in vicesimo Iapide, juxta q uem fons ad
:

radices moutis ebullielis [ab eadem, in quagignitur, sorbetur liurao.] Et Apostolorura Aeta referunt Uunuchum Candacis reginae in hoc esse

•S5.

JoanneM

Cfwytottomu»

Accurrens autemPhilippus, audiviteum » legentem ». Cursusloquendicupidumiiidicat, lectiostudiisignum est. Illoeuim temporelegebat, quo major est solis aestus. Locus autem hic erat » Sicut ovis ad occisionem ductus est ». Et hoc illius discendi cupiditatis signumest; quod prophetam illum aliis sublimiorem prae
10
»
:

a Philipjio bapti/atum. In temporc, quo res OOcidit,fere fonseutiunt isti auctores.Hanc narrat Baronius ad annum Christi 85, cui a

Lahbeumin Compendio chronologico Titlemontius autem in Chronologio ad tomw
:

Monumentorum
stiS
84 vel
i35.

ecctcs. affipit

eamanno

Chrt-

K Eos superius post itios posuimus annum

a^toxM^
DE

,

AOTA SANCTORUM.
D

DE
j.s

S.

NARNO EPISCOPO
BERGOMI IN ITALiA

CONF.

SYLLOCE HISTORICA
Cibca annum
m -\

txxv.
Cutltts S.

Nar.

nirtrhu ge
ttafereince,
«°
•"

episcopi certus est et indubita\x,tus, ita ejusdem gesta incerta fere sunt, etantiquorum auctoritate destituta. Ejus
•.

*;.•.*,.
I

uemadmodum

cultus S. Narni

primi Ber-

perfracta calvaria

;

cseterum quasi per articulo-

Xgomatium

memoriam annuntiat Mariyroiogium RomaAugusti his verbis Bergomi Barnaba baptizatus, primus ab eo ejusdem civitatis episcopus est ordinatus. Addit Baronius in notis De quo
:

num ad xxvn

saneti Narni, qui a bcato

adjacentia aqua chrumfusa. Haec Narni reliquise autiquis traditionibus perhibentur, Addit mox cot. 502, reperta fuisse frusta marmorea, in quorum majori, minusque fracto heec tantum de S. Narno legi potuerint Episcopus ni Narnus Christi confessor,
divi
:

rum ordinem

cujussuccessor extitit sanctissimus Viator.

Nu-

:

merus

iliic

positus non
:

significat tertium
et aiii

tabulae ecclesiae Berg"omensis, ex quibus etiam

fuisse episcopum

nam

numcri mox

B

Galesinius hac die. Consentit Ferrarius

in

Catalogo Sanctorum ltalisead eumdem diem; sed longius ei texil elogium, qnod ex antiquo Officio depromptum cum novo etiam Officio concordat. Porro Sanctum coli xxvn Augusti
ritu duplici, confirmant Officiapropria illius
ecclesicV

sequuntur nihil significantes, nisi /orsan linearum distinctionem. Ceterum hce, aiiseque
tunc inventse reiiquige; honorifice transiatee sunt ad ecclesiam S. Vincentii, hodiedum S. Aiexandri dictam, ut pluribus ibi exponitur. 3 Vitam S. Narni scripserunt recentiores varii Bergomates at fontes, unde eam hauserint, non assignant. Ccepit Marcus Antonius Benatius Vitam iitius Latinam, quam perfe;

E
vtm
Pf"
'""
e;.u

*m-

antiqua tum nova ex quibus Officium S. Narni infra describemus, quod gesta ejus, ceteris probabiliora, in ilio referantur. Verum a quo tempore S. Narni festif

cum

nr**ttoto mr,u
'

Bergomi cceperit ceiebrari, non satis constat. Cuttum illius non admodum esseantiquum, suspicio esse posset, quia apud preevitas

cipuos Martyrologos, quales Ado, Usuardus, ceterique ejusdem fere temporis, nidla de eo

habetur memoria. Verumtamen, si corpus ejus anno 008 translatum cum S. Aiexandri aliorumque Sanctorum corporibus (ut tradunt scriptores Bergomenses, quibus consentit Ughellus in Italia sacra tom. 4 editionis postremae col. 427, ubi ait id illatum a B. Aiberto episcopo Bergomensi in novam S. Aiexandri ecctesiam) necesseest, a secuto sattem x reliquice ejus in veneratione fuerint apud Bergomates ; indequeverisimiteest, festivitatem Sancti jam itto tempore celebratam. 2 Anno 15G1 corpusS. Narni cum aliis San-

C
corptu ejus

ediditque Joannes Antonius Garnerius in Commentariis de Vita et rebus gestis Sanctorum Bergomatium verum nuiius uspiam atlegatur aucior antiquus. Eadem fere methodo Italice scripserunt hanc Vitam Marius Mutius in Historia sacra Bergomensi, et Cieiestinus ex Ordine Capucinorum in Historia Bergomensi quadripartiia tom. 2, pag. 17 et seqq. Nec desunt alii, qui brevius de S. Narno tradunt eadem, quee ipsi midtis verbisct sententiis exornant. ltaque, cum moris nostri non sit recentiorum scripta edere de rebus antiquis, omniaque fere qucvipsi scripserunt, iegantur in Officio S. Narni ; sufficiet ad propositumnostrum hicrecitare lectiones secundi nocturni ex Officiis propriis ecctesicV Bergomensis, impressis anno 1707. Hse autem pag. ISpro festo S. Narni ad xxvn Augusti hujuscit,
:

;

ctorum corporibus inventum

est in ecciesia S.

modi occurrunt
ria

:

ventum et (ramlatum

Aiexandri, quee propter novas urbis munitiones eo tempore destructa est, illatumque in ecclesiam S. Vincentii, cuinomen S. Atexandri deinde datum, ut latius diximus ad xxvi Augusti in S. Aiexandro

4 Narnus, opibus, honoribus, et ing-enii glo-

cujuscompendiHTn

Bergomi tum

floruit,

cum sanctusBarnabas

apostolus, jactisMediolaniChristiansefldei fundameutis, ad propag-andum relig-ionem Bergo-

num.

24.

Referuntur

mum

se contulit.

Hujus prsedicatione Narnus

hnec in litteris Frederici Cornelii, qui tunc Bergomensi ecclesix prsesidebat, apud taudacol. 500 et seqq. Primum col. 500 dicitur sub choro templi tocus fuisse subterraneus coiumnis et fornice suffuitus in quo tria erant sacella totidemque altaria in itto

commotus

pervestigandaeChristianae religionis veritati se dedit. Brevi in ea tantum profecit,

tum Ughellum

utcum

,

;

autem

sacetlo,
S.

quod ad dexteram erat
,
,

ioca-

rerum divinarum scientia primus antistes ab eodem Apostolo renuntiatus sit quod onus etsi subire recusabat, quod se uovum in fide humiliter diceret, veritus tamen, ne culpam
reliquos cives
anteiret, ecclesise Berg-omatis
:

tum, corpus
,

Narni servatum fuisse irrefrainquit memoriis comprobautur. gabilibus Deinde inventio co^poris sic exprimitur col. 501 Altera vero (ara) a dextris divo Narno dicata, et arcula pene adhaerente in sarcophagi speciem ex lapidibus et caimento, simili modo sublatis, post perfossum pavimentum, et lapi:

incurreret, Barnabae persuasioneet hortatu adduetus,illud suscepit. Qua auctoritate nitatur

MediotanensisS. Barnabse prsedicatio quam incertam atiqui putant, videri potest in ejus
,

Actis tom.

ii

Junii pag. 129
S.

et seqq. S.

Narnum
fuisse

primum episcopum Bergomensem
eumdemque a
traditione, opinor, credunt

Barnaba constitutum, ex
:

dein, qui subter j;icebat,revulsum, solo aliquanto altius cxcavato, alius lapis detectus, qui, dum

Bergomates at hanc traditionem antiquorum auctoritate nequeo confirmare.
5 Etsi turbulcntis illis temporibus magni erat negotii rudem, et imperitam multitudinem ssevientibus maxime persecutionibus, a Gentilium
cx

levaretur per longum, scissusapparuit. Is conteg-ebat monumentum albo cx marmore long-itudiniscubitorum trium, aut eo amplius. In eo

°^ ei9

erant aquae limpidae unciarum trium, et ossa

humani

corporis, disjuncta

quidem

inter se, et

superstitioneabducere,paternotamenNarnistudio

:

DIE VIGESIMA SEPTIMA AUGUSTI
diooranibus difficultatibus
stinis

9

cum

aperiis, tura clande-

non solum constanter, sed etiam prudenter occursum est disp iribusque hominum morbis dissimili mediesraentorum g*enere consnlt.um. Itaque cum nascentem ccclesiam Bergomatem, et idcirco infirraam, ac debilem accepisset fidei disci:

raaximum sui desiderium universEe civitati reliquitAc priinum in sacello sancti Petri quod ipse con,

J. s.

diderat, sepultus: inde in ecclesiam S. Alexandri,

atque ea diruta, in

S.

Vincentii translatus est.
utii

Qua
san-

postmodum ex
cto Alexandro

Sedis apostolicae decreto

,

dicata, et in antiquse ejusdem ca-

plina corroboratam reliquit, verique pastoris speciem, quam Apostolus scriptis coraplexus est, vtta3

thedralis locum subrogata, ibi in ara

maxima una

cum

sanctitate, et doctrina expressit.

Addunt

scri-

ptores

quidam Bergomates adgesta S. Narni, pcregrinatum fuisse in Hispaniam ad sepulcrum S. Jacobi. At illud non modo veterum testimonio destitutum: sed parum quoqueverisimite apparet
aut credibile.
6

recitatur

Cum

igitur multos annos

magno cum
,

discri-

Sacellum S. Petro structum referunl passim Bergomates scriptores .Vellem addidissent, quo res illo nitatur fundamento .Garmerius in Vita foL 10 mortem Sancti innectit anno Christi 75; huic autera alii Bergomates passim, et Ughellus quoque tom. 4, col. 410 consentiunt. Alii triginta episcopatus annos t alii,iique plures cum Ughello, viginti tanS.

Alexandro,

et

sociis

collocatus cst.

mine ecclesiam Bergomatem auctoritate
vesoente aetate Viatorem Brixiensem sibi

exemsufficit:

plo, ac pervig-ili cura sanctissirae rexisset: ingra-

demuraque ad Dominum, cui totis viribus inservierat, migravit sexto Kalendas Septembris, ac

tum attribuunt. Non tubet hisce me immiscere, aut hwc studiosius discutere ,cum nulla assignentur monumenta antiqua. Mortem igitur Sanctiex opinione Bcrgomatium innexuianno 75.

DE
B

S.

RUFO

EPISCOPO
CAPU.*; 1N ITALTA

MARTYRE

E

SYLLOGE HISTORICO-CRITICA
Stfl

j,

s.

HNRM
I.

eminum hac
attribuit

CULI

\xvn Augusti Rufum Capuse Martyrologium Romanum, quorum
die

DuO

Hnfi in

ecclesia
/iiiiifiir

Ca-

hodie.
:

Wnni inlfi

episcopus, alter diaconus fuisse creditur uterque martyr. Utrumque hodiedum cum titulis memoratis colunt Capuani, diebus tamen di-

r, alter
t

quoque mentio fiat ad xxv Augusti, ut in aliis quoque inveni. Antiquissima etiam Martyrologia, a Martenio vulgata tom. t Anecdotum Rufi memi'
col. 1559; Rufi Martyris. 1579: Rufi. Turonensecol. 1589: Morbacense col. Ruti martyris. AntiquumKalendarium Corbeiense col. 1601: In Capua natalis S. Rufi martyris. Katendarium monasterii Lyrensis: Sancti Rufi mart.

nerunt. Autissiodorense

versis, videlicet

xxvii, diaconum cum At cum distinctio duorum Ruforum ne ipsis quidem Capuanis semper nota fuerit, atque olim non nisi unus Rufus ibidem in veneratione fuerit sine episcopi titulo, non

Episcopum

socio alteroxxx Augusti.

t

Hieronymiana denique apud Ftorentinium: In
Capua
lector,

natalis sancti Eufini,

de quo Florentinius

desunt eruditi, qui de illorum distinctione, et de episcopatu Rufi Capuani etiamnum dubitent. Horum itaque dubitatio nobis necessitatem imponit disquirendi hoc loco, an revera Rufus alter Ca~ puanam rexerit ccclesiam, ilteque ab attero Rufo p videatur distinctus. Nec modo episcopatus S. Rufi, ejusque ab altero distinctio in dubium vocatur sed alia quoque veniet tractanda controversia an Rufus episcopus diversus sit a Rufo patricio,quem S. Apollinaris convertit ad fidem Christianam: namque et hic distinctioncm agnoscunt aliqui. Hisce prcemonitis, audiamus ,quid de S. Rufo,«?p2scopo, ut credunt Capuani, et martyre scriptores
t

dubitat,

utrum legendum sit, Rufi. Vides, opinor, ex aggtomeratis hisce Martyrotogiis,quam

varie annuntietur S. Rufi memoria: attamen in eo omnes hi Fasti conveniunt, quod nullibi mentio
nultibi quoque annun- f S. Rufi geminus Rufus, attersolus, atter cum socio Carponio, vet Carpoforo; sicut hodiedum memorantur apud varios. Hoc tamen argumentum exigui hactenus momenti est contra Capuanorum sentenfiat

de episcopatu

;

tietur

et martyrologi affcrant, ut ex iis utcumque innotescat, quid statuendum videatur de gemina con-

tiam. 3 Vetus Martyrologium Romanum, quod Adoni vtem many prieluxit, propius accedit ad sensum Capua- mtvgivarii m n£, m norum, dum Sancti mcmoriam ad xxvn Augusti faiise '"_ [ docent Appolli- ci converautn Capuai, Rufi martyris sic annuntiat naris discipuli. Ptura adjunxit Ado hunc in mo- aS. Apoltina
! : ,

troversia
tonis ex
iltia

jam memorata.

2

Imprimis Martyrologia antiquissima, nomi-

in tvuiquit

Mtirtyrohgii$
noffcrimui.

ne S. Hieronymi a variis edita, ad xxvii Augusti annuntiant S. Rufum martyrem, interque ea nonpauca reperiuntur exemptaria, quie Campaniae et (Japus illum adscribunt. Rhinoviense et Richenoviense, apud nos post tom. vn Junii edita, tantum habent: In Campania Rufi. Editum ab Acherio tom. 2 Spicilegii pag. 17: In Capua natalis sanctorum Rufi, Mag-ni. Socius ille Magnus in aliis Mss. inventm non est, quam in Corbcie?isi,ex quo editio hxcfacta. Getlonense ibidem editum pag. 33 meminit Rufi martyris, et deindc Rufini ad eumdem diem, licet Rufini cujusdam Augusti Tomus VI.

Apud Capuam, natalis sancti Rufi raartyAppoIIinaris, quem docuit et baptizavit beatus cum esset idem discipulus ris, Petri apostoli Rufue patriciie diynitatis. Adoni fere consonat Usuardus. Sed qusedam Usuardi auctaria fusius rem exponunt apud nos ad dictum diem. Accipe pro omnibus verba editionis LubecoCotoniensis: Apud Capuam natale beati Rufi martyris, patricii Romanorum. Uic ducatum tenebat apud Raven-

dum

re

;

:

,

cujus filiam defunctam beatus Appollinaris, unde Petri apostoli discipulus, a mortuissuscitavit:

nnm

:

ipsecum uxoresua etfilia ac tota familia, numero cccxxiv in Christo baptizati sunt. Beatus veroRufus apud Capuammartyrium suumconsummavit. Prcvtermitto Bedam Plantinianum, Not6 kerum,
et

10

DE
,

S.

RUFQ KPISCOPO MAKTYRE.
iiamque ejus domisusesepuitos esseintumba mar- D

tKTOM
J.

s.

kerum, Wandctbertum aliosqite hisce quoad rem consentientes et adjungoverba Florariinostri Ms., in quo mariyrii tempus additur Apud
, : :

Capuum

natale sancti Rufi
Petri

m irtyris

,

quem
,

do-

cuit Apolliuaris,

apostoli discipulus.

Cum
filia

esset idem

Rnfus

patriciae

dignitatis

ejus

Christo consecrata est, et permansit virgo.
,

Nun-

ciatum est csesari a pnganis quod quidara vir veniensabAntiochiamagicisincantationibusnomen Jesu Christi iuduxit in urbem Ravennam, et magna multitudo obedit illi, etiam domus Rufi patricii: cui c&esar mittens successorem, scripsit ad vicarium nomine Messalinum ut prsesumptorera hujuscemodi aut diis inclinaret, aut longe in exilium mitteret. Beatus autem Rufus patricius a sancto Apollinare episcopo et martyre baptizatus est, doctus, et innumeris clarus virtutibus, post multos agones, apud Capuam civitatem illustris mar,

nam constat apud Romanos lege duodecim tabidarum vetitum fuisse quemquam in urbe sepelire, ut observat Aringhus in Roma subterranea iib. \, cap. 2, num. 9. Excipiebantur quidem aliqui ob preeciara in rempubiicam merita, ut idem habet tib. 5, cap. i; et Cicero lib. % de Legibus, ubi hanc tegem recitat: at inde verisimite non fit, Rufum domi suce sepidtum fuisse a
mor^ea
:

ab ipso, prout Agnelius crediscripsit adducta superius verba. Quapropter miror hunc locum Bacchinio ptacuisse, idoneumque visum esse, ex quo argumentum desumeret conira martyrium Rufi patricii CapittV obitum, assertumque ab auctoribus, qui Agnetio antiquiores sunt ct meiiores. Certe
fdia, aut filiam

disse videiur

,

dum

tyrii glqria

pro Christi confessione coronatus, pal-

mam

vitae

immarcescibilis adeptus ost anno salutis

Agnelli in scribendo crisis ianta non fuit, ut ejus auctoritati multum videatur tribuendum. Audi Muratorium inprsefatione ad Opus Agneiii recusum tom. *l Scriptorum Italnv pag. 4: Intolerabiles, inquit, anachronismi se offeruut in illo Opefe, etfabelliB, quas facile aetas illa amplectebatur,

lxxvih,

H&c desumptavidentur

exActis S. Apolut videri
et

linaris, ubi paullo

tatius referuntur,

potest in Opere nostro tom. v Jutii, pag. 346
347.

nosautem aut ridemus,

autdifficile excipimus.

Ex

Attamen ibi non refertur marlyrium S. Rufi, nedum annus illius adjungitur, quse aliunde acsunt.
l ierl

hisce fabetlis uriam esse suspicor,

quam

protutit

B cepta
9 nt6uf Banhi-

4 Subsistere hic tantisper oportet,
(lan >> s >

auctorlatem

possit, co

ad dirimenJroversiam supra indica-

de Rufo patricio Ravennm mortuo, ibidemque, ut e ex verbis ejus sequeretur, in domo propria seputto; adeoque non est, cur credere non liceat au~
ctoribus ante reialis,
ILnfopatricio
6

martyrem Capuanum cum
esse.
Epitropam
*-R"fi>to
'i"

AgneM,

iam an Rufus ille patricius idemsit cum S. Rufo, quem episcopum suurn credunt CapuanuVidemus consensum pr&cipuorum martyrologorum, asserentium Rufura patricium Capuse mariyrio cnronatum. Hisce tamen se opponit Benedictus Bacchinius, qui edidit, notisque itlustravit Opus Agnellide Vitis pontificum Ravennatum. Argur
tnentum Baechinio praebent fuvc Agnelliverba in Vita S. Apollinaris pag. 125 Filiara quoque Rufi
:

eumdem

Verum major est difficidtas, utrum Rufus ille patriciuSi quem cum auctore antiqui Martyrologii Romani, cum Adone, Usuardo, aiiisque iaudatis scriptoribus Capu/e passum credimus,
episcopus quoque fuerii Capuanus. Quippe de episcopatuejus altum sitent memorati scriptores cum antiquis omnibus episcopum iamen fuisseasseruni reccntiores pturimi, de eoque non dubitare videntur Capuani. Primus, quantum scio, episcopititulum S. Rnfo attribuit Galesinius in Martyrologio suo quem secutus videtur Baroniusin Martyrologio Romano, nisi quod brevius eidem ewactiusque fe.mt eiogium, hoc modo Capuse in Cnmpania natalis sancti Rufi episcopi et marty: : :

G nt,(>,em

patritii

mortuam suscitavit,etilliusin Patritiidomo episcopium Bononiensis pcclesise usque inpraesentem cernimus diem: sic autem domum illam inte-

gram

,

et

incolumem

sic

,

quomodo

antiquitus.

Et nunc pene annos quinque Theodoricus Bononiensis arrtistes eaxeam arcam, ubi Rufus patritius

sna cum filia positus fuit, abstulit, et ad suam ecclesiam Bononiensem deportavit, ut postquam defunctus, ibidem sepultus fuisset. Hinc pag. 131
sic infert
tritio

ris,

qui

cum

essct patriciffi dignitatis, a beato Apol-

linare, sancti Petri discipnlo,

cum

universa

f.

tmilia

baptizatus

est.

Bellarminus quoque,

dum Capua-

C

maxime notandum

Bacchinius: Quodsequitur dc Rulb paest: constant enim, nunc

tandem
fuisse

e tenebris vindicato Agnello, Rufum patri'ium Ravennse decessisse, ibidemque sepultum

nie prcvsidebat ecclesisc, iltiusque antistites recognoscebat, inter illos numeravit S. Rufuni, cujus y festum xxvn Augusti celebrari jussit Rufi et
,

cum filia, qnondam ab Apollinare a mortuis revocata, in arca raarmorea, quam,deturbatisRufo
Theodoricus episcopus Boniensis, ipeo vidente ac vivente Agnello, Bononiam deportavit, ut ea aptata sibi sepulcrum pararet. Consequens igitur
filiaque,

Carponii martyrum festivitate in \\x ejusdem mensis dilata. Accedunt Ugheitus in Itatia sacra tom. 0, coi. 297, recentioresque martyrotogi va-

•i ilta

lunn

htceuenon
videtur

w

revedtndnm

tUamartyrotitlji$

Rufum huncdiversum esse a Rufo, qui usque in hanc diem creditusest idem, et quem apostolorum princeps Petrus episcopum Capuanum consecrasse fertur, quique per ea tempora martyrio coronatus Capuae obiit. H&c tota ejus argumenti visest,iicet varia addat de Rufo Capuano episcopo, ad rem contra Baronium et Rubeum magis explicandam. 5 Non video enimvero cur Bacchinium moveretantopere potuerit Agnetli auctoritas ut illam omnibusatiis prsetuterit, putaveritque illa soia sa_ its evincl contra iommunem persuaswnem, Rufum patricium a Rufo Capuano esse distinguendum. Etenim, si verba Agneiti expendamus ctare intettigemus, non referri ab itto, nisi traditionem quamdam popularem, qua credidit rem parum
fit,
,
,
.

Tandem Michaet Monachus Capuano pag. 133 non dubitat asserere, episcopatum S. Rnfi Capuanis esse certissimwn. At vettem ea produxisset argumenta, quirii,

quosprietermiito.

in Sanctuario

bus

et

nos seque certi de

itto

esse possemus. Sic
'"B «/>/><»•" ,a/

enim de itlo titulo omnis subiata esset dubitatio. 7 Quippe de Rufi episcopatu dubitarunt postea eruditi non pauci. Ftorentinius in notis ad Martyrologium Hieronymianum pag. 781 dubitanter de
eo disserit: Titterilontius tom. 5

^^ ,
'

'" , '"' l,

'

Monumentorum

.

.

>

ecclesiasticorumpag. 1 ZSaffirmat. paucasaut nuttaspro ilio episcopatu afferri probationes: Solterius quoquein Usuardoadxxvu Augustiinsinuat, argumenta Ugheiti non esse ejusmodi, ut adversantes iis convincantur, remque utterius discu-

,

verisimilem aut credibitem; videlicet

Rufum

/?-

tiendam remittit ad hunc locum. Accipe igitur, tector, quid potissimum pro dignitate episcopaiiS. Rufo vindicanda afferriposse videatur. In ecciesia S. Prisci dicecesis Capuanw invenium est opus antiquum, in quo imagines multorum Sanctorum

;

DIE VIGESIMA SEPTIMA AUGUSTI
ctorum conspiciuntur
f

II

senes atize viros, ali& juvenes, aliae reprsesentant adolescentes ut latius explicat laudatus Monachus pag.
;

earum

alise

,

archipresbyteralis ecclesia, et hoc ipso die

ibi

agi-

4UCT0RK

tur festum S. Rufi, ut ab archipresbytero Paulo

J.S

Terno, hac transeunte, non semel acccpi.
10 Tandem delabimur ad controversiam primo Rtf »» t m c uan, '« insinuatam, utrum hic S. Ruius atius sit a Rufo "P martyre,qui cum Carponio aut Larpo/oro Capuanis in veneratione est.Non quidem ea de re dubitant Capuani, qui ambos hodiedum seorsum colunt, consentiente itlis Martyrologio Romano, in quo atempore Baronii annuntiatur Rufus episcopus martyr, et Rufus diaconus cum socio Carponio, quipassi dicuntur in perseadione Diocletiani. Si ea, quse de utroque Rufo referuntur. in1

132 et seqq..

Ex

octo, qui exhibentur senes, sex

certo fuerunt episcopi : mile, reliquos etiam duos, de quorum dignitate aliunde non satis constat, episcopos fuisse, adeoque S. Rufum, qui ibidem depictus est forma senis, et

unde admodum fit verisi-

d <-

coronamprse manibus gerentis, qua martyrium indicatur ,episcopum fuisseet martyrem. Hinc episcopatus S. Rufi, non quidem omnino
certus, at saltem. probabilis apparet. Fortassealia

quoque habuerunt argumenta, qui episcopalem dignitatem 8. Rufo primi asseruerunt. Nequeantiquorum silentium de hac S. Ruti dignitate magnopere obesse potest nam antiqui martyrotogi non raro episcopatem dignitatem omiserunt in
:

dubiam mererentur

fidem, indubitala quoque foret utriusque distinctio.Verum deeoru,,* diversitate dubitare cceperunt eruditi quidam, quod ani-

aliis episcopis martyribus, de quorum episcopatu aliunde satis constat. Titulum itaque episcopi remihi liqui, ut probabilem, licet fatear non esse

dadverterent, fidem Actorum vaciltare. et duos Rufos neapud ipsos quidem Capuanos olim notos fuisse.Certe in Breviario Capuanas ecclesise ,quod impressum est anno 14^9, nutta Ruti patricii aut
episcopi habetur mentio, at solum xwii Augusti Officium recitandum proponitur de S. Uufo dia-

omnino certum. 8 Porro ex hac opinione, et Actis S. AppolliB Uctia d« eo naris supra assignatis, in Offxciis Capuance ec~ «x Ojfiwii Ca concinnata clesice propriis, ad xxvn Augusti haec
puanii
:

est lectio

Rufus patricius exconsul et Ravcnnatis conversus est milituB dux, hoc miraculo ad fidem sanctum Apolliuarera a civiCum enim statuisset
:

cono martyre et Carponio ejus socio. Hinc iidem scriptores, quos dubitare diximus de episcopatu E Rufi, dubitant quoque de gemini Rufi distinctione.

Verumtamen confidimus nos sufficienter ostensuros, geminv.n Rufum admitti ^osse, alterumque
ab altero esse dictinctum. co- *,riBCl Tjf" 11 Primo, qicamvis Capuani unum olim luerint Rufum, nec atterum videantur cognovistOCIO, p alterum attnbuese tamen martyrologi antiqui patricium, bant Rufum Capuanis, puta Rufum
(

tate exp^llere;
:

tare coepit scopus accersitus fuisset; Deo sic disponente, mortua est. Preces autem effundens Apollinaris, defun-

quam maxime diligebat, aegroob qnam sanandam cum sanctus epifilia,

'.i-

iflll

;

ctam revocavit

ad vitam. Quo miraculo Rufus conversus ad Christum, cum tota familia baptizatus exilium, successu est. Hac vcro de causa missus in civitatis episcopatum promotemporis ad Capuanae
tus est
:

ubi

cum multos ad Christura

converteret, a

Messalino

tentus, et eo jubente, sccuri pcrcussus, martyrium consumavit sexto Cal. Seprffiside

ignorabant, cum de eo nutta in O/ficio mentio.Hinc dicendum videtur,atterum habeatur diRnfura cognitum fuisse a Capuanis, atterum a detectum ctis martyrologis, et utrumque postea ttufo suo priesertim cum martyrotogi ilti nullum

quem

ilti

.

assignent socium

Hsec Capuani de S. Rufo. Quod autem secido spectat ad consulatum, fasti consulares numerant Rufos at primo et secundo plurimos tempus magis congruit, quam Rufo, qui
ptembris
i

nulli

anno Christi 67 cum Capitone consulatum gessit, ad eumdem anet C. Juli.us Rufus apud Pagium

socium vero Carponium suo Usuardi attribuant Capuani.Secundo in codice Augusti, preeVaticano, apud Sollerium ad xxvu Usuardo annuntiater Rufum patricium ab ipso socio hunc in tum, memoratur alter Rufus cum sanctorura martyrum Capuffl, natalis
;

modum
Rufl et
stinvti,

;

Carponi.

Ergo

in

itto

codice leguntur dt-

num
ttmjnin

dicitur.

dum ex quo suspicor hausisse Baronw.n,

mar-

tyriiincertum

De tempore martyrii non consonant ipsi Capuani. Monachus in Sanctuario pag. nO scribit, episcopum ordinatum a S. Petro circa annum 00;
9
et

pag. 51 martyrio coronatum putat sub Nerone : sed rationes non allegat ullius momenti, utpote tam nixas auctoritate scriptorum, quibus in re Ugheltus tom. 0, col. 297 antiqua non fidimus. mortuum ponitbirea annum Su Antonius Carac:

distinant. Terlta dxeos in Martyrologio Romano ecclesiis duabus antistinctionis ratio petitur ab Harum altera in quis quasmemorat Monachus. est, utsupra dtctum Vatto Dianm soli Kufo sacra
.-

Carponio-, quam Moattera dedicata fuit Rufo et pag. 5aH sic memorat ln nachus in Sanctuario Tammaram, fuit ol.m ecdioeccsi, circa

sanctum

clesia SS.

cnpituli Rufi et Carponii, et erat

Ca-

ciolus in

Monumentis ecciesive Neapohtanxpag. annuni ^U, addens 70 Capuam missum dicit circa episcol t fn catalogo Capuanoram heec verba
;

puani

Monachi,

conjectura Unde non improbabilis videtur in Kalendario, quod ibxqui pag. 398

dem

:

dum poium a doctissirao Caidinale Bellarmino, est. Posedrm illam tenuit, recognito, signatum cum sterior hu>c opinio magis mihi probatur, tantum toco Rufus intei ( «jmanos episcopos tertio post S. >,n;noretur ab Ughelto, ejusque imago
Sinotum, quos antistites suos crefuent dunt Capuani, inantiqua S.Pnsci ecctesia omnino certum apcollocata attamen neque hoc paret defectu monumeniorum antiquorum.Monapag. 82 chus in Recognitione Sanctuarii Capuani sequentia Qui Capuas code cuttu S. liufi addit

patrtctum t exhibet, signari putat Rufum sine Carpomo, quem atta quia Rufus memoratur

Demum prmcipua diejus Kalendaria adjungunt.
stinoiionisratiohauriturexantiquaRv&tmagtne
Sanctos.quor»,» jam commemorata etenim inter imagines, non reperitur Carpontus ibi habentur eumqueanvidetur, atium Rufum,
: :

Priscum

et S.

:

aliquando Lapiuv, tiquissimum, cultum fuisse martym JmterRufum, qui Carponium habutt Capu* Rufos Zmitem. Hmc mihi persuadent,
cultosreveradistinctos esse : quod horum,ut monui, clarissimesequitur et quamvis fidem utcumquemevacillat eatenustamen
:

ex quo sequi

em Actts

ipsts

:

litur

Rufns, colitur etiam in Vallo Dianaa, diceinvooatione S. cesis Caputaquensi?. Est ibi sub in ipsa quoque sub titulo S. Rufi Rufi terra, et

fides

t

rentur.
I)E

12

ACTA SANCTORUM.

DE
J.S.

S.

EUTHALIA VIRG. ET MART
LEONTINIS IN SICILIA

ClRCA UBDIUM
SICULl
III.

CuUut Sancfx •pud Laiinot

apebrochius tom. n Maii in Commentario pra>vio ad Acta SS. martyrum Leontinorum Alphii, Philadelphi, et Cyrini pag. oOSdocet, qua occasione nomina sanctorum variorum Sicu-

P
f

cilla extracta e manibus filii, aufugit. Cujus rei causa coramota Euthalia, execrabilem illum pro matre convicians, audivit a fratre ipso Numquid
:

lorum Romano Martyrologio sint adscripta, officiaque ecclesiastica de iis composita ac permissa.
Inter
xxvii
illos

et tu Christiana
Virgro, et

sancta ilhi pro Christo ipso libenter moriar. Quod
ille,

es?

Maxime,

inquit,

audiens

prophanus

est S.

Euthalia, cujus

memoriam ad

denudatam vehementer
vero

verbis
liae

Augustidictum Martyrologium celebrat his In Sicilia apud Leontinos snnctae Eutha:

verberavit, [kfxckinth, idest, virgis cecidit) et uni

famulorum violandam
cata, excaecavit

tradidit. Iila
:

Deum

pre-

virg-iuis,

quffl

eurn esset Christiana, a fratre

suo Sermiliano g-ladio caesa migravit ad Sponsum. B Carolus Antonius Conversanus inJEtherea Leon-

tinorum gloria ad xxvn Augusti de cultu Sanctm addit sequentia Ilaec apud nostram, et in
:

qnod cum vidisset scelestus Sermilianus, caput ahscidit. Hocelogio comprehunduntur omnia, quae de Sancta utcumque fide suntdigna,

famulnm

Latinos non recenseo; at solum observo, fratrem Sanctte, qui Sermilianus vocatur in Romano, Gtwcisque Meneeis, a neotericis pasisim nominari Scrvilianum, sicuti vocatur in Actis fabulosis SS. Alphii, Phi
ladelphi, et Cyrini.
•f

districtn civitates et oppida Officio proprio eolitur, sub ritu duplici. Plures martyrologos

SAcia longiora S. Euthaliae dat Octavius Caietanus in Vitis sanctorum Siculorum tom. i, pag

Acta

fabuioit
:

jam

edita

Desumpta Actorum SS. Alphii

7G et seqq.

iila
,

Grgcos
:

•togium

% Longius elogium habent impressa Grsecorum Meniea ad diem xxvn Augusti, quodad eumdem diem Latinereddidit Cardinalis Sirletus in Menologio

quam Papebrochius in memorato Commentario num. IQrecerdiis scriptam, midtisque fabulis inquinatam ostendit. Edidit tamen illdm quoque partem a pag. 537, ob rationes num. llindivatas. Itaque necesse non est illa hocloco repetere
determinari anno. Alphium et sociossub Decio passos esse, credunt recentiores ahqui neque multo post tempore S. Euthaliam martyrio coronatam, elogiumsupra datum insinuat. Caietanus in margine notat annum 237, cui affigit S. Euthalias martyrium sed tota ejus probatio exfabulosis Actis desumitur. Videri itaque possunt^qiuv disputarit Papebrochius de tenmore martyni S. Alphii et sociorum pag. 505, exquibus conjicere licebit,nonmultopost medium seculi
aut pluribus exagitare. Jam vero sub qua persecutione passa sit S. Euthalia, certo

sunt ex quarta 'parte tyrii, Phitadelphi , et Cyrini E

Grxcorum hoc modo

non

potest,

:

Eodem

nedum quo prxcise

die

comme-

moratio sancta? martyris Euthalia». Ha>c fuit in SiciHa, matrem habens gentilem sanguinis fluxu laborantem, quaa curataest a sanctis martyribus Alpheo, Philadelpho, ct Quirino. Credens itaque in Christum, baptizata est cum Euthalia filia
:

:

:

cuin
irpo;

vero haberet filium, nominc Sermilianum, detenta est ab illo , ut suffigeretur (Mena>a\
,

to

«7roirvtyvii/oei,

id

est,

ut
:

suitbcaietur
illa voro,

)

eo

quod

in

Christum credidisset

ab an-

terin

passam

esse

Valeriano.

Sanctam, fortasse imperante

C

DE SANCTIS MARTYRIBUS
MARCELLO SEU MARCELLINO TRIBtWO, ET UXORE EJUS MAMMEA VEL MAMNEA,
PETRO, CHIRONE, AMMONE, SERAPIONE, JOANNE, BABILA, MELETIO EPISC0P0, ATHEOGENE ARISTONE PESTO, VICTORE, SUSANNA, Z0ILI0, D0MNIN0,

ET MEMNONE

1N JIGYPTO
J.s.

COMMENTAKIUS PR.EVIUS
Martyres
logis

ClftCi
GGClll.
fli

ANMW

Martyrct

MTM

martyroannuntiantur, cum alii plures alii pauaores recenseant neque utlus eorum cum Actis Mss. in omnibus conveniat. Hieronymianaapud Florentinium ad xxvn Augusti eorum ahquos non sine mendis sic enumerant In
t ;
t

in tituto propositi varie a

Tuma civitate natalis sanctorum

Marcellini tribuni

ctMaunisuxorisejus,cumfilii.s. Johannis et Serapionis. Clerici, et Pctri militis. Patet exatiis, tu-

xata esse multa in his nomina, et vocem clerici addendam esse Serapioni, quod ex Actis firmabitur. Aha Rieronymiana non adducam nihilo
;

enim

, , , ,

DIE VIGESIMA SEPTIMA AUGUSTl
p/w5 fticw afjerunt. Romanum vetus tantum Tomis Marcellini etManneae. Auxit numerum Ado hunc in modum Tomis, natalis sauentVre

1:5

hgev habct:

plexus est sub Licinio. Idem CulcianiLs occurrit in Actis authenticis SS. Pkile&etPmcajtite

lomoai > S

:

loromi
pag.

martyrum
,

,

quos

in

JEgypto ad

ner<-

ctorum martyrum ejus Manneas, et
pionis
clerici
,

,

Marcellini tribuni
filii

,

et uxoris
,

dtivnnatit
4-62
,

ipsius Joannis
militis.
,

et Sera-

et

Petri

Ab Adone non
marty-

vinciam
adepti.
5

tom. i Februarn et seqq. Certam itaque e.ristimo proin qua marlyres hi palmam sunt
ut cideri

potcst

multum rum
in Faitii a»i-

abludit Usuardus
:

eosdem his verbis
,

recensens
Joannis
2
mmtiantur,
* a/.

Thomis

civitate

sanctorum

At urbs,

qwm

pr&dicti Martyres fasopre

ni

e "i

urbf

Marcellini tribuni et uxoris ejus Manneaj
,

CkristC

sangxtine devorarunt ma/ore/a patitur

Tomi$,

Serapionis, et Petri.
Alibi
:

Veritm Grevenus in Usuardo nostro citatus
:

sic nolat

socii

Mareellini tribuni legun-

Chironi;

quod Thomi, Tomi, aut simili nomine a martyroiogis passim vocetur quod unde accipere potuerint, non satis apparet. Certe in
difficultatem,
,

tur hoc
et

modo
,

Serapionis
et

et

Joannis et Babilre filiorum ejus, Hironis * Ammonis clericorum,
,

Actis tegitur, comprehensos esse Oxyrynchi, quae
erat Mgypti in Heptanomide ad Nilum nomi seu prsefecturge synonymx caput eademque Actainsinuan t, velin eadem krbe vel in alia vicina occisos esse sanctos hos Martyres. Cum autem urbem Tomos in tota JEgypto

urbs

Petri militis,
,

qui

omnes .una cum Marcello

sita,

.

uxore sub Culciano prasside, bestiarum feedomita fiammisque superatis, grladio ritflte
,

t

caesi

,

martyrium
,

implevcrunt.
alios

Tunc

subjicit

"al.
nis

•a(.
•ol.
nis

annuntiaret martyres licet hi quoque ad prsecedtentium cfassem spectent, AthcogcMllecii episcopi, Theogenis*", si Actis credimus Eesti Victoris Zoilii Aristonis Susannas Domnini Domrai * et Memmonis *, martyrum Hosomnes, Mcmno v/tio
seqitentia

acsi

non inveniam et ne nominis quidem in vicinia Oxyrynchi; conjjicere nequeo
,

,

unde

:

illud urbis

nomen hauserint martyrologi. Re-

,

,

,

,

,

,

ecccepto Aristone

,

quifiortasse

transcriben-

tium excidit

,

enumerat Ms. nostrum Florarium
cujus verba subnecto
,
:

B Sanctorum
vitate
lini
* al.

,

Thomis,
,

ci-

pertm quidem fuerunt in JEgypto urbes Thmuis, Thonis Thanis, This,Toum, quas Cellarius in Geographia antiqua recenset parte 2 lib. At longius Oxyryncho distant, quam \tt probabiiefiat, unam ex iis mendose Thomos fuisse n\
,

,

I.

/Eg\ypti

sanctorum
uxoris
et

martyrum
Maiineae
,

Marcelet
et
filia;

tribuni,

et

ejue

,

Joannis

ejus Johannae *,
militis
,

Serapionis clerici

Petri
t

et

aliorum

undecim
,

,

ideni
,

{lege

id

natam, Martyrumque nostro? umexsiitissi palsestram. Existimo igitur illum urbetn Tomos E ex errore quodam primum nata\ oremque deinde invaluisse, atque ab uno ad alium

* a(.

Chironis

est)

Cyronis
,

*

al.

Athcoge-

episcopi
virginis
nis

DIS

,

*, Ammonis Babihe et, Melecii Athenagis * Festi, Victoris, Susannffi Somi * et Domnini et Memmo,
,

propagatum

esse, quod Acta Ma prtemanibusnon haberent martyrologi, SAccipe, quid de Martyrum palmstra in Actis

«:.*(

Oxyryncki
in

•al. Zoilii

legamus.

Num.

t

sic

habent

nnf
.•

urhe

Ilorura
:

accusatio

necniue errorrt
:

3

Martyrotogium
ita habet
:

Romanum
in
,

icina.

ptuti iiml
/ii

bus
neab

Tomis

de his MartyrvPonto sanctorum maret
,

facta

est
iu

sunt
ses

apud prsesidem dicentium Ili soli Oxyrynchena eivitate, qui contradicunt
.

«'iii

Ponto

provincia,

tyrum
,

Marcellini
et

tribuni

uxoris ejus

Mau

tmperiali praeccpto
,

filiorum Joannis

Serapionis et Petri.

Cumque hffic audSsset pr»statim missis apparitoribus prsecepit, ut dc
.
.

Hxc

sane immitnia

verba non

cidentur ab omni errore
sitnt

Oxyryncho
vitate,

Givitate ferro

vincti
prffises

ad

domum

inci-

,

nec

Actis

consona

i

nam

vn

ubi

supradictus

regebat, adduce-

Actis Marcelli solum filii dicitntur Joannes et Babilas; Actisque consentit Grevenus cifaius. Ado

rentnr.

Hrnc ego verba

sic

explicanda existimo.

Joannem solum vocat fttium. Hieronymiana Joan*

maxime fdios designant prout illa edidit Acherius tom. 2 Spicitegii pag. 17 ubi tegitur Cum filiis ejus Joanne et
nem
et

Serapionem

,

Qxyryncho adduci ad pr%toriu,i) ejusdem civitatis Martyres nostros. Ita, inquam, expticanda censeo namsi atia cicirilate
.-

Jussit prwses

ex

vitas desigyiaretur, iiiamnominassetauctor. Dein-

,

de sub finem Actorum de reliqidis occisorum
//,r<- referuntitr: Asportatae sunt reHgJossa reliquise eorura in territorium Oxyn nchenffi civitatis in

inferre pro cevto nolim , ptures non fuisse fdios Marcelli quam c duos , cum id Acta non negent ; at saltem incertum esse, an ptures fuerint, et rerisimiiius plures non fuisse. Clarior est error inprovincia, ccrtum enim in qua Martyres passi dicuntur apparet ex Aciis , in ^Jgypto passos esse non
Serapione.
:
,

Verumtamen hinc

possessione, vocabulo Stypsoclicb-, id est

,

corpo-

ra eorum sepulta

sitnt in prsedio

qttodampro- ¥
est,

pe Oxyrynchum. Unde verisimile

Oxyryn-

chi coronatos esse. Hsec ergo probabitiora puto, donec quis doccat certiora. Atque idem exisiima-

s«d in

MgyptQ)

qaod per conjecturam civitaii Tomis additum fuit ad locum martyrii designandum. 4 Porro Acta nou solum elare edicunt num. i Martyres hos in JSgypto coronotos esse verum ideai etiam confirmatur exprxside Culciano sub quo passi leguntur hic entm tyrannidem contra Christianos exercuit in Mgypto, non in Ponto. Audide Culciano S. Epiphanium Hwresi 68, seu Metetianorum Praserat tum Hhebaidi seu superiori Mgppto Culeianus. Loquitur de tempore persecutionis Dioctetiani et Maximiani, quo schisma Meletii scribii inchoatum. Et licet litteram unam in nomine mutet eumdem tamen designat ut confirmatur ex EuHistorias sebio lib. cap. xi ubi de eodem prieside sic habet Et Cultianus, omnibus simiin

Ponto

,

qui Flomtm aitxit, apud 7ios ante tomum £ MarUi pag. ol dum hos Martyres annuuhai
vit,
,

his verbis

:

in iEgypto,
,

civitate Oxirenchena,

;

decim
runt.

Martyrum

quorum

qui bestiis et
7

igne superatis,

gesta habentur gladio occubue-

,

y

.

:

,

,

,

'.)

,

,

.-

iimg-istratibus et provinciarum administrationibus periuuctus, qui et ipsc innumeris Christianorum caedibus apud £5gyptFDra inclaruerat,
liter

Acta horum Martyrum, ex Gra>co in LatintttM translata sunt, ut notatur in Afs. Cluniacensi, quod ipse transcripsit Papebrochius. Habemus eadem ex Ms. Trevirensi s. Mawimmi, quod cum atio coltatum edemus.Auctor suh finem de se ita loguitur Julianus prrsbyter dcdi Jias reliquias cum his exemplaribus veneranda^diaconissae ^ ssicia?,etseripsi jjer manucp filiimaifitelechi id pnsscssione Kastoces propter infirmitatem oculonim meorum. Haec verba subiudicant, auctoremha.uSS, Martyribus fuisse synchronum attamen id ctare non edicunt. Verant, qwdquidsit de irtate Juliani presbyteri, Acta, ut brevia, Ua simplid
:

A-t'i
ui

urtftr

cepta, et

nttaiia.

:

:

,: ,

:, ,

14,

ACTA SANCTOKUM.
quidem in
ni

AUCTOM
J

plici stylo sunt scripta. Reperiuntur
illis
:

sumus, et dominatorem
,

nostri

habemus Deum

I)

S

quaedam Martyrum responsiones duriusculae at frequenter jam diximus, ut inde inferri non posse, Acta esse apocrypha, cum Martyres aliquando tyrannis non pepercerint, aut certe scriptores Aitorum verba Martyrum ita eocposuerint, ut duriora appareant quam ab itlis fuerant prolata. Hinc itaque facta, quae in Actis referuntur fide non carent, etiamsi merito dubitare possimus, an omnia Martyrum dicta recie sint enart t

qui feoit cselum quae in eis sunt
insania tua
,

et

;

terram , mare, et omnia qui potens est liberare nos de
:

et malitia patris vestri diaboli
,

nec

enim

acquiescamus consiliis, et immolemus dsemonibus ad injuriam creatoris Domini uostri. Quia resistunt, et praeceptis 4 Cultianus dixit
fas
est

ut

impiis

vestris

:

u bi*ranti

n

imperialibus obedire nolunt, ligantes manus et et in collo boias imponentes, iu pedes eorum
,

J*

e

«S

et

ai fc

rata.

interiore

parte
,

carceris colloeate

,

et

maturius
a
bestiis
tur
*

vigilantes

deducite
,

eos in stadio,

ut

ACTA
Auctore Juliano presbytero

quia deos blasphemaveruut , et reges tyrannos dixerunt et ditionis * meae tribunal contempserunt. In crastino vero die omnis
:

consumantur *

<*'

dicnio-

nis

Ex

Ms.

Trevirensi collato
niacensi.

cum Clu-

SS. hfarfyres,
ijuin tirn (/<!«-

tur iiomjtin,

aceutanfur,

B
a

^Egypto coronati sunt Sancti consulatu Dioiterum et Maximiani a crudelissimorum persecutorum , mense Augusto sexto Kalendarum Septembrium sub praeside Cultiano.

In

populus convenit ad stadium ut triumphantes sanctos Martyres viderent. Et cum vidisset praeses Cultianus dixit Adducite illos detestanet contemptores deortfm. dos ilierius dixit Praesto sunt. Et cum inducti fuissent in stadio dicit ad eos Cultianus Quid igitur vobis plaMarcelle cuit ecce nunc subruendi estis ad bestias ut devorentur carnes vestrae. Evigilate
,
:

,

:

;

:

,

,

,

cletiani

itaque et acquiescite

praeceptis

imperialibus, ut
minii
ruriutn

,

non
5

pereatis.
,

Nomina
tissimi

b vero
militis
,

martyrum

haec sunt

:

Petri devoet Sera-

et Chironis,

Ammonis,

' al. filii

co-

rum
9

pionis clcricorum, et Marcelli c tribuni, et con jugis ejus Mammeae, et filiorum * Joannis et Babilae et Miletiue * episcopus , et Atheogenes ,
:

al. Milelii

et Ariston et

,

et

Festus
est

,

et Victor
,

,

et

Susanna

BtC.

Zoyihus, et

Domninus

et

Memnon. Horum
,

Per salutem imperatorum quod si non acquieveritis immolare diis immortalibus, ossa vestra, quse a feris derelicta fuerint, igni cremabo. Tunc beatus Marcellus dixit grandi voce impie, et infauste, ut etiam omnes audirent non legisti, aut etiam audisti, quod scriptum est, dicente Domino ad patrem vestrum uiabolum Non tentabis Dominum Deum tuum ? Et ego
: :

falsuque ntiontbut Hbt

accusatio facta Acatio , eo et
.

tium

:

Hi

soli

apud praesidem ab Herone quod essent Christiani dicensunt iu Oxirinchena civitate , qui

itaque dico
,

tibi

:

non tentabis Dominum Deum
prseses
dixit
,
:

tuum et famulos ejus. Cnltianus Non magnopere miror verbositates
,

d

contradicunt imperiali precepto, et impii sunt in rnligioue deorum d , et tribunal tuum coutemnunt , non acquiebcentes just-ioni tuae.
2

quia exspectans et parcens vobis parumper differo conversionem vestram et pcenitudinem. Parcite
vestras

itaque vobis et erubescite

ju$%»quea>icinni

Cumque
i ^

haec audisset praeses, statim jussisap,

xum

colitis,
,

qui hominem crucifiaute paucos annos ad mortem da, ,

yrxiidit
:

p;yitoribus

prsecepit
a(i

ut de
, .

Oxvryncho
,

civitate

mnatum

mortuum

et
,

sepultum sub Pontio Pi,

eaptamur

ad

eum

addutli,
e

ubi supra* _ , , dictus praeses degebat e, adducerentur. Cum igitur ante tribunal Cultiani praesidis venissent, ait
Isti

fOT0 vinct

domum

in civitate

lato, cujus et

gesta

ubi auditus est

et addiet

ctus morti,

usque ad praesens manent
,

/*;

Deum

dicitis, et colitis et invocatis
,

et

hunc quomo-

sunt

impiae religionis cultores,
,

qui decreta

contemnunt et tribunal mcae d.itionis et deornm venerationem abdicant, despiciunt et eulturam sperunt. Cum igitur hujnsmodi beati Martyres blasphemiarum verba audissent , exclamavcrunt unanimiter tamquam ex uno ore
eaesaris
,

do vobis potest ferre praesidium qui sibi auxilium ferre non potuit ? 6 Cui Petrus dixit Vade , et mone caecos si- ad iacrifico*h»rtaM miles tui cum quibus in perditionem ibis. Sic dam r**ei:*t® enim scriptum est: Sic csecus caeco ducatum prae- V ,et Ct>n*tt
:

,

l

l>

q

sccuri

et dixerunt de Christi misericordia Tu tyrannos reges appellas, et lapiimpie agis, qui habitades et ligna opera manuum hominum
,
:

utrique in foveam cadunt. Considera itaque perditionem tuam et temetipsum mone. Nobis
bet
,

ttianetit!

autem

praestet

Deus

,

pro nomine iilius,
esse
,

quem
omnia

,

tu indignus putas

hominem purum

cula daemonum veneraris, et in Deum summum, qui spiritum in manu tenet, impius existis, qui potens est subvertere consilia vestra , et iu momt-nto delere
invititiique
,

tormenta perfprre. Ipse enim propter no^tram salutem in fine saeculi homo dignatus est nasci et formam servi suscipere ut nos * homines,
,

„1, TM-

qui

daemones putatis

esse

vene-

invidia diaboli in

terra

jacentes

,

et

variis

er-

d

ta'r-ficitnihtiii

idntn.

[„. titet

retpondcnt

r,mdos ad vestram perditionem. 3 Cum hasc igitur Cultianus auddisset, repletus vos per ira et indi^natione dixit: Ne putetis haec injuriaium verba velocius esse plectendos j
,

roribus obligatos , dextera sua erigeret , et caecitatem cordis no^tri * illuminaret. Cultianuspraeses
dixit

„/.

ve»W

non
tinet

ut ossa vestra balsamo et diversis pigmentis et aromatibus a mulierculis perungantur. Nam et illi uui ante vos comprehensi sunt, hujusmodi verbis usi sunt , putantes sibi aliquid ex verposse conduci , qnos vorans flamma bositate
,

,

vcrborum vestrorum sed boc opus habeo quod ad rem permoneo. Immolate diis immortalibus et
:

Multiplicationes
:

,

,

abnegate

illum

,

quem Deum

putatis.

Quod
,

si

per tormenta animas vestras. iunc sanctus Milecius episcopus et in-

nolueritis, extorquebo

nocens Joannes, repleti Spiritu sancto dixerunt
Absit a nobis ut negemus nomeu Domini et Dei nostri Jesu Christi, qui est Verbum Dei vivi ante constitutionem mundi unius substantiae cum Patre, qui nostram fragilitatem et ruinam
,

consumpsit. Nunc igitur relinqnentes omnem deacc^dite ad aram, et sidiam et desperationem
,

,

immolate diis immortalibus ut honoribus maximis cumulemini et regi placere possitis ct in mearum amicitiarum fcedere conjungi. Tunc beatus Marcellus cum sociis dixit Nos Christia,
, , :

,

erexit,

quae

per patrem

tuum diabolum

nobis
est.

accidit: et gloria sua nos illuminare

dignatus

Siquid

, :

DIE VIGESIMA SEPTIMA AUGUSTI
A Siquid autem
tuis

15
a. Joluko

facere disponis
:

,

facito

;

et

verbis

terrere noli

quia in nulla parte audire te
est furore
et

disponimus.
tbuto* Mkii,
7

de sub initium imperii horum imperatorum persecutio in Oriente nulla desdeviit in Christianos, ut ex Eusebio ostendit Tillemontius Monu-

'***•

Tunc repletus

,

indignatione

mentorum ecclesiasticorum tom.

5 art.

1

.

Tertio

Cultionus praeses, et dixit, ut bestiae.dimitterentur ad devorandos Sanctos. Quod cum audisset prindivisit quaceps arense, volens placere prsesidi tuor ursas saevas nimis; quae cum raagno impe,

tu

venissent
,

ctorum
praeses,

tamquam
cens
:

corrueruut ad pedes Sanet larabere coeperunt vestigia eorum agni mansueti. Cumque vidisset hoc
,

statim

praeeepit, ut

in ig"ni

consumerentur,
allata
,

di,

Etsi bestiae

nngica

arte mansuetae fuerint

ab igne creraentur. Cumque gna et rogus structus fuisset
,

fuissent

li,

impositis Sanctis

sub finemimperii Diocletiani et Maximiani, dum sxvissima illa persecutio excitata est hxc gesta esse suadet Culcianus prxses qui sub Maximino seevire perrexit et non nisi post mortem Maximini sub Licinio circa annum 314 occisus est. Existimo igitur designari consulatum Diocletiani vui, Maximiani vn, quem gesserunt anno Chrisli 303 quo persecutio sxvissima fuit; ita ut verba significent Dum iterura gerebant consulatum Diocletiauus et Maximianus, quem aliquot annis non gesserant. Hac de cau,
,

,

,

,

:

Tunc beatus Petrus expandens manus ad caelum (nutu enim Dei solutae fuerunt manus eorum quae fuuibus erant conignis suppositus est.
,

sa

nam
b

mortem Martyrum notavicirca annum 303 et anno sequenti, quo iidem fuere con,

sules

strictaa)
et igne,

dixit

:

Oeoq»r.

8 Gratias

tibi

agimus,
,

gratias agen-

ter unigeniti Filii tui

qui

fecisti

Doraine Deus, Pacaelum et ter-

res potuit esse peracta. hic Martyres septemdecim : attamen alii ab his non sunt quos Sollerius in

Enumerantur

,

Usuardo suoad xxvn Augusti ex matricula CartusLv Ultrajectinx recenset his verbis Sanctorum Martvrum sedecim in /Egvpto. Nam sic sedecim tantum numerantur in Florario nostro, et Floro aucto , utin Commentario dictumest, B
:

IM,

ram

qui nos dig*natus es participes esse mystici hujus calicis sanclae confessionis pro nomine Domini nostri Josu Christi ut et in hac hora
,
:

inveniamur .tamquam
conspectu tuo.
tus

holocaustum
hsec dixisset,
est
,

sacrificii

in

Cumque

flamma ignis
ven-

quod unus
c

e

mcmero

exciderit.

nutu Dei huc illucque diffusa
pariter levantes
,

tamquam
:

aufugit, fugiens nemine persequente. Tunc Benedidixerunt manus suas
es,

ctus

Domine Deus,
qui in
liac sis

qui fecisti

mirabilia

Marcellum dictum fuisse, licet martyrologia pleraque Marcellinum vocent existimo nam Marcellus etiam nominatur in antiquissimo Martyrologio, quod ex Ms. monasterii S. Germani
,
:

magna

solus,

hofa

ostendisti
,

protector

servorum
,

tuorum

et

quod timeutium
,

Autissiodorensis

edidit

Edmundus
;

Martene
t/uodque

nomcm

tuura

qui sanas contritos corde et

alli-

tom. 3 Anecdotorum col. 1517 et seqq. ab annis circiter mille sub nomine S.

Hierony-

gas contritiones eorum. Eespice de excelso habitaculo tuo salvans animas, qui rabiem bestia-

rum

frsBnasti, qui caelesti rore
:

ignem

fugasti et

at.

crgo

(ini/m/rito

ca

pire

ad palmam mariyrii

perveniunt
cfTrcnata

* al.

flammas avolare fecisti protege sperantes in te ad gloriam norainis tui et laudem servorum tuoqui miraet ad confusionem infidelium rura bilibus tuiscredere nolunt. Illumina autem*caecitatem cordis illorum ut agnoscant te verum et viventem Deum. 9 Tunc effeminata*, insania furibundus Culet bestiarum tianus dixit: Video hos homines feritatem circumventionibus quibusdam mutasse, preecipio ut glaet flammarura globos fugasse dio feriantnr, et sic demum corpora eorum igne crementur videbo quid illis prosit religio et Sanintentio sua. Quibus jussa compbntibus
, ,

,

,

,

:

,

:

,

nominibus varie scriptisjam notata sunt aliqua in Com-' mentario, ubi quoque de filiis Marcelli egimus, d Hegione deorum legitur in Ms. Trevirensi at mendose, opinor nam in Ctuniacensi q\ seculus sum sensus est clarus. e Tn Cluniacensi Ms. Missis apparitoribus Oxyryncho praeee.pit, ut ferro vincti ad doraum etc. De his in Commentario num. 4. Videlur Ctdcianus eo tempore preefecturam, Oxyrynchenam administrasse , deinde Thebdidi prwfectus, ac demum toti Mgypto. Cui conjecturse favent verba Eusebii num. 4 adducta. i De his opinor, Actis Eusebius tib. 9 Historix cap. 5 sic habet Denique cum (gentilcs) Acta quaedam apud Pilatum super Servatore no,
:

mi compactum affirmat. De aliorum

,

,

,

:

,

c

cti

ad optata vota pervenerunt. Consummati sunt igitur beati Martyres cervices suas gladiis supsexto Kalendas Septembris et asporponentes
, ,
:

stro habita composuissent, plena impietatis aiiver-

F

* al.

.<

vchgiu

tatee

sunt religiosae * reliquiae eorum

in

territo-

srs

rium OKyvynchenae

civitatis, in possessione voca-

omnes provincias imperii Meximini (inter quas erat Mgyptus) ipsojubente, dirigunt; maudantes per litteras, ut ubique locorum tam in agris quam in civitatibus, pususChristum
, ;

ea per

,

*

ai.

Bubscri

bulo Stypsoches. Ego Julianus presbyter dedi has reliquias cum his exemplaribus venerandae diaconissae g Yssiciae, et soripsi * per manum tilii mei Stelechi in possessione Rastoces propter infirmita-

blice proponerentur
tatis

;

haec

declamanda

utque ludimagistri pro dicet memori* comraen,

psi

tatem oculorummeorum.

VNNOTATA.
a Hdec verba non videntur $ic intelligenda, ut secundum Diocletiani ac primum Maximiani considatum designent licet hic sensus sit magisobvius Primo enim eruditipassim existimant,
,

danda pueris traderent. Prsecessit quidem Martyrium Sanctorum nostrorum atiquot annis imperium Maximini adeoque et promutgationem horum Actorum at nihit obstat, quo minus jam ea composita esse, ac in prassidis manibus
, :

versaripossent. g Diaconissa* initio Ecclesiae plures fuerunt quarum prxcipuum munus erat mulieres rudes instruere, et ad baptismum prseparare. Verum de diaconissis, variisque earum classibus consuti
potest

non secundum, sed tertium Dioctetiani consula-

Thomassinus in Veteri
1
,

et

nova Ecctesim

tum cum primo Maximiani concurrere. Dein-

disciptina part.

tib. 3,

cap. 50

et 51.

,

16

ACTA SANCTORUM,

DE

SS.

RUFO ET CARPONE, CARPONIO
VEL CARPOPHORO MARTYRIBUS
CAFTLE IX

CAMPAMA

ITALIJE

J.S.

COMIVIEIVirARIXJS PR^JEVIUS
Sanctos
martyres Eufum et Carponium in ecCapuana dudum culios esse atque fmnc
y
y

FO.

clesia

^UuJinecck.
*ia

Capuann

:

B

sijnonymo probabilius distingui,diximus in Actis S.Rufi episcopi ut creditur, et martyris, de quo hoc ipso die disputavimus. Quapropter hoc loco paucatantum adjungam ibi-

^

^^^™ ab atio

ma

byter , saepius immisso baculo tentans, cog-novi sub altari esse lig*neam arcam in qua non aliorum quam Titularium fuisse reliquias maxi,
,

,

probabilitate
,

cog-itaraus

adesse

eog*itamus

non autem propter aliqua sig-na amoto:

fuisse,

rum
3

lapidura,

dem

quae consideravimus.

prsetermissa. Martyrologium

Romanum ad
:

xxvii Augusti Martyres hosce sic annuntiat Ibidem (Capum) sanctorum martyrum Eufi et Carpophori qui sub Diocletiano et' Maximiano passi sunt. ln tribus Kalendariis Capuanis , qu& Sanctuario suo inseruit Michael Monachus a pag. 401, ad eumdem diem habetur memoria sanctorum martyrum Eufi et Carponii. Deinde laudatus Monachus pag. 53S ad quintum Kalendarium, quod notis itlustravit, et in quo rursum ad xxvn ponuntur hi Martyres, hvec observat : A tempore Cardinalis Bellarmini hac die actum est Officium de sancto Rufo epi,

Corpora horum Martyrum t quee diu latuerant, cum aliis quatuor inventa suntanno 1712 in sacra metropolitana ecclesia Capuana, et in sinu cujusdam altaris, ut Acta inventionis post
citanda habent pag 17. Nicolaus Cotetus qui Italiam sacram Ughelli recudit, tom. 6 col 366 ea de re sic meminit Igmota prius, quia diu abscondita, corpora SS. Prisci prirai Capuani epi.

E
invenfaque

^W&i*
V'""*' 1 " 1
'

<*'«»•>

mt

tropolitann,

,

:

scopi,

Quarti

et

Quinti
in

clericorum

,

Eufi dia,

coni et Carponii

martyrum nuper inventa

the-

scopo et martyre,
ponii translatum
sancti

et

est in

Officium SS. Eufi et Cardiem post decollationem
circa

Joannis.

In

dioecesi

sanctum Tamista

marum

fuit olim ecclesia SS.

Eufi et Carponii,

thesauro reposuit ecclesimiltustrissimus Nicotaus Caracciolus archiepiscopus Capuanus. Ipsa hujus inventionis Acta jussu archiepiscojri composita, ejusque nomine subscripto ftrmata, quse anno 1727 impressa sunt Neapoli, nobishumanissime transmissit V. C. Do,

cis arg-enteis inclusa,

minicus

et erat capituli Capuani.

Confirmantur

ex

Breviario Capuano cum antiquo tnm novo. Nam in Brcriario antiquo O/pcium horum Mar-

Georgio frequenter in Opere nostro Titulum ilta x^rxferunt hujusmodi Acta inventionis corporum SS. MM. Quarti et
a\e

taudatus.

:

xxvn Augusti, in novo autem xxx ejusdemmensis, quo hodiedum festivitas cetebralegitur

tyrum
tur.

C
eorum corpora »erva'a Gt
pttx.

2 In antiqua oratione de Martyribus suis recitarunt Capuani hmc verba : Qui in praesenti requiescunt ecclesia: ad quw Monachus pag 55
.

Priora duo inventa sunt anno 1711, ut dicitur pag. k;atiasex anno 1712, die xxvn Junii, quorum
,

pouii

Quinti, et SS. Quarti

Prisci
et

et Decorosi , Eufi Quinti episcoporum.

et Car-

inventio refertur facta t

cum
Rufi

antistes

Capuanus
,

quxreret corpus ponitur pag. et
et

S.
7

episcopi
:

ut

ex-

notat sequentia

:

Docet ha3C oratio, corpora sanCarponii
,

hoc modo

Cum

illustrissimus
I-'

ctorum

Ruti et

cathedrali

in

ecclesia

requiesccre. Ipse accepi
cantatis Yesperis,

paucis abhinc annis in,

termissain consuetudinem

presbyter

qua in horum festo, hebdomndarius ac,

cedebat ad altare , quod a Septemtrione est in capite ake ibique piuviali indutus cantabat orationem Puopitiaue. Itaque traditio est , illo iu altari condita esse sanctorum Eusi et Car,

reverendissimus in Christo pater et dominus, D. Nicolaus Caracciolus , Dei et apostolicaB Sedis gratia archiepiscopus Capuanus ex antiquis sua? , metropolitanae ecclesiae monumentis accepisset sacrum corpus S. Eufi episcopi Capuani quiescere
in

eadem
altaris

ecclesia

,

et

proprie

in

sinu

ponii corpora,
vari

Eg*o

superioribus

in civitate Ehcatina haec sancta
:

annis Rccepi, corpora eonser-

sum

curavi eo litteras mitti, quibus datis, responest, verc ibi aliquando servata fuisse cor-

pora sanctorum Eufi et Carponii martyrum

Ca:

prope sacristiaB januam , de illo effodiendo et inveniendo cog-itavit quare hodie xxvn Junii Mnccxn de mane, hora quindecima circiter associatus a reverendissimis canonicis , nempe Baltassare Stellato decano Eoberto de Azzia thesaurario Carolo della Ratta , Josepho de Eosa , Andrea Salerno Matthia Jo:

cujusdam

,

,

,

,

cia

puanorum

,

quorum nomine
Eclig-iosis

,

Dominico
Eossi
,

Furg-illo

poenitentiario

,

extat
,

Philip. .

ecclesia

ta-

po

mena

quibu.sdam

quibus

canonicalibus insig-niis indutis,
sui

ad

ecclesia
,

sacrum depositum

sancti

concessa fuerat,
cta nirairum

inde clam sublata fuisse reliab illis ecclesia. Credendura est non integra Sanctorum corpora ab hac urbe nostra alio fuisse translata, sed aliquam eorum partem; imo et aliquam partem concessem ecclesia^ parochiali intra nostram urbem ab eorum nominibus appellata; cujus cum ipse essem pres:

pra3decessoris effo-

diendura accessit, et aute praefatum altare g-enuflexus, litaniis beatae Mariae Virg-inis , aliisque precibus prius recitatis amovere feci't per fabros raurarios a sumraitate prafati
,

altaris

sam lapideam

men-

apparuit alia mensa lapidea minoris longitudinis et latitudinis, firme inhaerens fabricae ipsius altaris;qua elevata
; ,

qua amota

repertum

ME
siunoulas divisura
reposita
.

VIGESIMA SEPTIMA AUGUSTI.

17

repertum fait quoddam vacuum ex crustulis marmoreis in raodum arcae dispositum, et fn sex mnn:

Hernardino Cuccaro, Frnncisco Maria Pratillo, et Sehastiano Boeeardi canonicis hojua metropoli-

J.S.

et in

unaquaquc illarum

erat

tame

ecclesiae,

testibus, qni sig-illationi ipsius ar-

qiuedam arcula ligmea.

c*e interfuerunt, ut recog;noscerent si^illa

nm
:

iebitit

imcriptioni-

bu$
* /.

inoisa-

4 Et ulterius ob.servatum fuit, in plano inferiori pnefatse mensae lapideae, qu;e ad instar operculi dietum vocnum muniebat, adesse incisne * charactere scmigothico sex Lnacriptioncs, ct unam* quainquc illarum correspomlere supra singulas
in quibus extabant repoarcula ligneae et supra ipsarura operculnm ap[)arebant etiam incisae aliae inscrip

in cera
fuit in

impressa Hispnnica, ac vittas lineas. quibus li^ata

quatuor par'es, an

bene se h-iberent,

et

facta observatione

pnr dictos testes, et

cum omnia
ut

nene se habere vidissent, atque observassont,
dixerunt,
dicta

pereumdnm emineutissimum dominum
archiepiscopum jnssum
et vittas pra^dictas

praefatas mansiimculas,
sitae

Cardinalem
sig*illn,

fuit

amoveri
fuit

supradiotffl

:

incidi, prout

exequutum per dictum
Rossi.
7

domtnum

primicerium
drpo$ita iUHt

tiones, quae alta et intellig-ibili voce fuerunt Iectce

a piaefato illustrissimo et reverendissimo domino archicpUeopo. Lapidi inciScC erant inscriptiones
hae

cept.a elavi

Indc id^ra emincntissimus archiepiscopus acarc« prsedictSB, quam penes se ha-

in tncclh Tnt'

ad Martyres nostros spectantes
liic

i

ilic

quiescit

bebat, illam nperuit, et cantatis
STO
etc.

hwnnis
Iste

:

Cmuca-

inun,

corpus sancti Rufi martyris.
Carponii
Rel. S. Rufi mirtyris. Bel,
S.

jaeet corpus S.
.-

rnoR
])er

si;u

sanouinkm,

etc.

Confessor,

M.HLvvero supraoperculumarculurum
Carpouii

praBfutos

reverendissimos
ejjiseopum
fuit

dominos

m

irtyris.

nonicas, ae

per dictum

illustrissimum, et reve-

Reliquw huc nonspectant. Subdit deinde instrumtmti auctor, arcas diligenter tnstratas fuisse,
inventasque sigillo mitnitas, ac demum in sacetto Tkesaitri depositas, donec elevarentur ac

rendissimum
nentissimo
riebantur
SS.
fato

domiuum

C isenanum
praefato

benedictis urnis

argenteis,

a

emi-

archiepiseopo cxtracta ab arca prasdicta alia arcula Lignea, m qua recoudita rcpeossa
S.

H honorificentius coltocarcntur.
«lev<t>a

Decorosi

Capiue
epis :Opo
praedicta

epis

"|)i,

et

vero

«nno 1719 per Cardinalem
urshitpitco-

pHTH,

Eievatio facta fuit anno 1719 per landatum archiepiscopum, tunc S. R. E. Cardinatem, prout refertur in memorato instmt r.ento pag. 17 In nomine Dommi, amen. 1S his verbis et
ii
:

MM.

Rufi, et C.rpoiiii, illamque

tradidit

prae-

illustrissirno

dotnino

Casertano,
sn-ra

E

qui brevi
extraxit,
treis

manu ab
illaque
suis
S.

arcula
trihus

ossa

in

vns.bus

rotundis vi-

Prsesentf

publico

instrumento

cunotis

ubique

cum

cooperculis apposuit, videlicet in

pateat, evidenterque sic
vitate

nono,
patris,

notum, quod anno a NatiDomini millesimo septing-entcsimo decimo Indictione xa, die vero xxvi mensis Peet douiini

uno ossa
S. Rnfi
nii.

Decorosi

episcopi,

in

alvro

ossa

martyris, et in tertio
reliquiis sancti

os^a sancti

Carpo-

Vas cum

Decorosi conditum

bruarii, Pontificatus autera sanctissimi in Christo
nostri

fuit

cum sua

opig-raphe in un;i e\ praedictis cap-

Clomentis divina provi-

sulis argenteis; et
Iiufi

duo
alia
i

vasa
et

cum

reliquiis

SS.

dentia PontihVis XI, anno ejus xix feliciter, amen.

et Carponii

in

argentea

eipsula, cry-

Cum

et in sinu

metropolitana eccl-sia Capuana, onjusdam altaris inventa fuerint saora ossa sex Sanctorum, uempe S. Prisci M. Prirai
in

sancta

stallis

mnnita,
seris

eondit

collocata

fucrunt

:

qu»3 capsulae b^ne
lius

compositae, et
et

clausie

elavi-

ac

ferreis,

ctiam
et

aigillis

Capuce episcopi, SS.
corosi,

MM.

Kufi, et Carponii,

S.

De-

reverendissimo

capitulo

canonicis,

munitss a solemni

et SS.

Quarti et

Quinti Capuae
et

antisti-

pompn,
ubi

et

processionalitor

fueruut asportatse ad

I.

f.

COIIIl

tum, qme eminentiesimus dominus Nicolaus Caracoiolo Cardinalis archiepiscopus Capute in quadam arca lig-nea coiro * clavi, et siyillis munita m cappella coopi-rta, modum provisionis as.-ervari manThrsauri pex davit ad finrra illa deceutius ac nobilius co!loreverondissiinus

praefatnm Thesauri eappellam, super
supra, etc.
testibus, mihi bene
cog-nitis,

qmbus actum

pr?esentibus supradictis enunciatia

liter habitis ac vocatis.

Et

in

ad praedicta speciafidem hoc pra^ens

iua.rumemtum

eonfeei, et publicavi,

signo sig-navi requisitus, eg-o D. Alexius de
sacerdos Cnpuanus, publicus
tate

meoiue, solito Abusso
authori-

C

candi, et publioae fidelium venerationi exponendi, et cum pari pietate dicti eminentissimi, reveren-

Apostolici

notarius,

et curias

archiepiscopalis

c.ucel-

dissimi

domini

Cardinalis

avchiepiscopi

fuerint

larins etc.

F
Acta
et

construct:e duaa urnae argenteae distinc '*e, crystallis

munitae ad effectum
SS.

ibi

sacra ossa pr:edicta
Carponii,

collocandi
scripta,
et

Decorosi,

Ruti, et

de

adnotata in

instrumento

iuventionis

manu
flucitque
ijenttis

mei, etc.

Acta SS. liufi et Carponii aulhentica paritm sunt aut sincera, sed variis inquinata mendist quse ittorum fidem minuunt. Habemus geminum ittorum apogrttphum Ms., quorum atterumnotaturdesunipttun ex Ms. Belfortiano, atterum ex
8

Oflin* t

ar~

b*

Et voLens

idem

imyo-

archiepisropus
in dietis sacris

pro fine
1

eminentissimus Cardinalis pnedicto, ossa pr&dicta
collocare, hodie

codice Ms.

I

tH

bibtiothecx Casinensis. Discrelocis

pant

hcVC

Mss.

oariis

;

at

uon

facite

urnis arg*euteis

prsedicto

die,

illustrissimo

ad ocato ad sacram functionem Joseplio et reverendissimo tlomino

dixeris, ittrum alteri sit pr&ferendum, Xemtmtamen, ut tectores eruditi de iis judicare possint, Casinense Ms. preto subjiciam, castigatis

Schinosi episcopo Casertano, cum assistcntia U Nicoiai Michaelis abbatis vicalustri.->simi domini

per reverendissimos canonicos hujus metropolitame ecelesiae eorura insirii

g-eneralis Capuani,

prsecipuis erroribus, indicatisque differentiis alterius Ms. et antiqui of/icii, quod ex his Actis fue.rat compositum, ubi videbitur opera pretixtm. Michaet Monachus in Sanctuario pag* 55
t

jrniis

indutos,

praefatam
et

arcam,

in

qua dicta
aspor-

et seqq.

sacra

ossa condebantur
archiepiscopalis

servabantur,

tare fecit a przefata

cappella

hujus

palatii,

Thesauri ad illam illamiiue supra
et re-

Officium antiquum notis illusiravit, pturimaque ewplicare conatus est, qxuv alioquin nata sunt cruditum lectorem offvndere. Verumtasic

men ne

quidem Qfficium

iltud
}

ab omni
,

er-

mensam

positam, prgefatus eminentissimus.

verendissimus dominus Cardinalis archiepiscopus ostendit mihinotario, et reverendissimis dominis Josepho de Capua decano, Micolao de Baucio

archidiaeouo,

Augusti Tomus

Philippo VI.

Rossi

primicerio,

rore vindivare potuit, nedum Avta nostra, in quibus pturaoccurrunt correc*Vtone int\ igc ni ia quam in memorato Officio. Menda prioris Officii causam pfwbuerunt ittud abrogandi, novumque concinnandi, inquo ilta prwtermitterentur Factum
.

7

id

1S
iOCIOfcfc

DE
;

SS.

RUFO ET CARPONIO MARTYRIBUS.
sedens pro tribunali, jussit B. Rufum cum B. Carponio sibi prsesentari et interrogavit eos, dicens
: :

id cnino 1669,

J. S.

gregatione possity necessenon

probatwnque a sacra rituum conat cum omnibus ad manum esse
est istud

I)

koc loco recitare.

PASSIO
imperatore et Maximiano caesare Christianorum in provincia Campaniae, in templo Capitolii b Capuae. Erat quidam diaconus Rufus nomine, pnlcher aspectu,

Cujus relig-ionis estis? Responderunt Christiani sumus, et Christum confiteraur. Ait judex B. Rufo. Quid militas? vel quo honore fung*eris ? S. Rufus respondit Diaconus sum. Judex dixit Cujus civitatis?S. Rufusrespondit Capuanaeecclesiar;. Dicit proconsul B. Carponio Numquid et tu Christianus es ? At ille respondit Et eg*o ipsum Christum Filium Dei vivi confiteor, qui fecit caelum et ter:

:

:

:

:

^S. Hufi ec

Sub Diocletiano
a

rara

;

eg*o

enim

paratus

sum mori

erat persecutio

pro Christi
direxit
<'

Carponii amipitia; linJHs

amore.
4
vit,

Cumque

hiec

audisset

proconsul,

iucrificart

baptismus

:

litteras

a
i

vir totius sanctitatis, qui propter seditionem pag-a-

norum non

facile in publico

videbatur; sed

cum

Dioeletiano h, quibus indica- 'dolit renuunt coram mp#. ee homines invenisse Christo credentes jus(
:

imp^ratori
illos

i(t'on,

sit

enim

reduci

in

carcerem.

multis Christianis erat absconditus in cryptis abd.tiss.mis: ad quem etiam Carponius noraine, dignitate sanctissiraus, qui medicinae arte imbutus erat, a sancto Spiritu edoclus, cotidianis die-

Tunc impe-

h

rator Diocietianus,""cum

proconsnli
nati,

.

et ideo

Audi0j quia ad nos eos

audiss^^irm^ndavU ex magno g-enere sunt
dirigite,

et

nos

eos

dilig-enter
sul,

examinabimus. Hoc

audiens

bus occurrebat beato
prosternens
illi

procon-

Rufo, et se suis vestig-iis osculabatur ; et per gratiam, quam
adtribuerat,
in

Christus

pnlatio
c.

Constantini

imperatoris ^atis

amicissimus erat

relecta jussione principis, non eos potuit morari, quia B. Rufus nobili genere natus erat, et transmisit eos in urbem Romnm. Reliquos ve-

Hic

horao

E

baptizatus fuerata S. Sylvestro

d

;

qui interrog-atus

ab

eo,

quod
:

est

nomen
;

tibi

;

respondit Calpur:

B

nius dicor
Chri.sti

cui dixit S. Silvester

percejiisti

Tunc

m

ipsis

Quia g-ratiam Carponius e erit tibi nornen. temporibus Sibylla f perseoutrix
: ;

Sanetos in c^ircere tenuit lig*atos. Dum pervenisset B. Rufns et Carponius Romam, nunciatum est imperatori, jussitque eos in carcerem
ro
recipi.
tor

Christianorum dominabatur Romae et dum ibi persequeretur Sanctos Dei B. Carponius fugiens inde, venit Campaniam in civitate Capua. Hic audiens vitara beatissimi martyris Rufi, inquisivit ab hominibus civitatis de eo, et didicit in quo loco absconditus eraf, et sicut snperius diCarponio B. Rufus quotidie vistabatur. Erat autem B. Rufus annorum circiter viyinti septem. 2 Quid plura ? Theodosio eonsnle g pag-ano, qui de Graeeia advenerat ad interficiendos omnes, qui in noraine Jesu Christi credebant, et hic notissiraum habuit beatum Carponium, cum
esset in palatio

autem diem jubet imperapneparari in amphitheatro, in jussit eos adduci, Cumque adducti fuissent, et hilari vnltu coram iinperatore stetissent, dixit eis imperator Aceedite et sacrificate diis nostris sePost tertium
sibi

sedem

:

cundum decretum
inhesi.
:

jussionis nostras,

et abscedite

ctum

Tunc B. Rufus una cum Carponio runt Nos diis tnis numquam obedivimus bemus enim R^o-em caalorum, cui sacriticiura
dis nos

dixe;

halau-

est a

ipsos offerimus,

non

diis

vestris,

vanis

snrdis et mutis, vent.
caedi

qui non vident nec gressum mojussit eos
,ju*jtutuenm
et

tapitur S.

Rh/iM,
9

Constantini

imperatoris.

Beatus

autem Rufus una cum Carponio crebris vicibus se occultab int, quibus, serino unus erat in
Christi amore. Et dura Sibyllae furor exardesceret per universas provincias, et B. Rnfus cura turba

C

Christianorumcplatusessetrncryptisabditissimis; tunc factaest seditio paganorum populide nornine Rufi et amerunt ad proconsulem Campanise, no-

plumbatis i ait illis imperator Quare sic injuriastis deos meos? B. Rufus una cum Carponio dixerunt Nos non injuriamus deos tuos, sed illos, qui ipsos colunt. Nam tu, imperator, si eognosceres, quantum potens est Deus noster, nobiscum Christum confitereris. Tunc imperator audiens haec, tacuit, jussitque consiliario suo, uteos transmitteret in Campaniam ad proconsu lem dicens Non possum eos occidere propter
:

5Hfec audiens imperator,
:

(

curaque cessassent caedentes,

r/unfur,

ad

/udictm tnnlur
:

remit-

:

:

mrne Cassell.anum, clamantes et dicentes Ecce sunth.c homines impenalia jussa conteranentes,
:

etnescio
si
ill.s

quem Chnstura colunt abscondite quod concessum fuerit, periit religio nostra, et dn nostnpro n.h.lo computabuntur. Audiens haac proconsul, jussit ab offioialibus suis eos capi et sib. praesentan. Tunc rnquirentes invenerunt eos, et adduxerunt eos ad proconsulem. Tunc jussit
:

quia Carponius notissimus erat ei, et mandavit judici jussionem, ut eos ipse debeat audire vel occidere, si ta.nen pcrseveraverint credere in illum Jesurn Christum, qui crucifixus est ab hominibus in Judaaa
strictione.

Sibyllara,

eos judex cum magna di- tarti i« ^ uw Alia vero die jussit adduci B. Rusum iru, ruriw *' ad tacrific' et Carponium, dicens eis una cura consiliario dum suo, noraine Aproniano Sacrifica diis secundura
G
*
1

Tunc suscepit

:

eos proconsul in ergastulo raancipari cum ma d.l.gent.a et solhc.tudine, quousque

sumfieret

eorura mterrogatfo. Cumque hoc comperisset B. Carpon.us, non d.lferebat eum in carcere cotidie
visitare.
eUm g ««W.

ZfiZZ:
,,««

^Custodes vero carceris volentes placere proC° nSUli minciaverun t ei dicentes Ecce ad illos,
:

jussionem Diooletiani imperatoris et Maximiani caesaris. Et respondentes sancti martyres Rufus et Carponius, dixerunt Imperator tuus Diocletianus et caesar tuus Maximianus in suis rebus errant, et ideo illos corateranimus, et credimus in Christum Hlium Dei vivi, qui fecit cselura et terram. Proconsul dixit Consultum
: :

agite nobilitati
finire.

vestrae,

et nolite

uos Oriuum ^
>

conflumw.

us ^rat excellentia vestra retrudi in carcere multitudo Christianorum veniunt cotidianis diebus ad eos. Perquisivinus
J

Tunc responderunt
:

sancti

que dixerunt

Semel

tibi

vitam Martyres, atdiximus, quia nuracelerius

re

essent,

respondentes

i

de quo geneChristiani sumns, Eieos,

quam
Tunc
tias

consentieutes
jussit

iium Dei colentes et adorantes. Tunc jussit Cassellianus ad custodes carceris, ut eos comprenenuerent, et jussit sibi tribunal pramarari
:

torqueri.

diis vestris petrineis. eos proconsul in eculeo suspendi et Cum torquerentur, hilari vultu gra-

sumus

a^ebant
tibi,

et

ag-imus

Domino Deo dicentes Gratias Domine Jesu Christe, quia merni:

mus

,

: ,

DIE VIGESIMA SKPTIMA AUGUSTL
A mus
propter nominis tui

L9

amorem
:

haecpati. Dixit

bunali cens
te
:

si scirent Dioclevero S. Rufus ad proconsulem tianus et Maximianus imperatores tui, qualis est Christus Filius Dei vivi, derelinquerent idola surda,

proconsul, interrogavit S. Carponium, di- a Anontm» Vera sunt hsec, quae audio, quae adversum

a Probo dicuntur? Quia

dum

esset in carcere,

et

caeca et muta, quae in igne cruciantur cotidianis

diebus, et

adorarentDominum creatorem suura
fecit coelos iu virtute sua, et tu

vi-

vum, qui

jndex iniquitate plenus ultra jam non praesumeres cruciare eos, qui Christum eonfitentur, sed per te in perditione erit
ris.

multas turbas Christianorum docebas, et praedicabas illis nescio quem Christum crucifixum, et deos nostros pro nihilo computabas? At ille tacebat. Tunc judex iratus est, quod ille non responderet, dixitque ei Dic tu, scelerate homo, quid est hoc, quod audio? Tunc Carponius iterum
:

impcrium Diocletiaui
dixit
:

et

Maximiani

caesa-

silentio tacebat, et pectus
lis

suum

peroutiens, ocu-

tantur Sancti

Quid sic injuriastis imperatoQuare sic superbe Iocuti estis? B. Rufus una cum Carponio dixerunt ]Nos non sumus superbi, sed sumus simplices, sicut conos enim non cessamus omniuo lumbae Christi
7

Judex

sit

ad caelum aspiciebat. Tuuc iratus judex jusmaxillas ejus contundi. S. Carponins dixit ei
Dei
in
?

res nostros

?

Iniquitate plene, malefice, quid persequeris Ser-

:

vum eum

Tunc accensus

ira

proeonsnl jussit
diutius torque-

catasta torqueri.

Cumque

:

retur, hilari vultu benedicebat

confiteri

atque

laudare

Dominum nostrum

Je*

sumChristum, et benedicere Salvatorem mundi. Tunc jussit eos proconsul in carcerem recipi,
quemfidmodura eos perdesibi sedem parari in foro, et sedens pro tribuuali, j ubet beatum Rusanctum vero Carponium fum sibi prsesentari jussit in carcere reservari. Curaque beatus RuB fus una cum aliis martyribus adstaret coram praeside, dicit judex ad reliquos Sanctos Obedite jussioni nostrae, et sacrificate diis. Responderunt quousque
ret.

cogitaret

,

Alia vero

die jussit

Dominura dicens: Doraine Deus omnipotens, libera me de manibus Casselliani procousulis, qui liberasti anciilam tuam Susannam de falso crimine per servum tuum Danielem, ita digneris susciperespiritummeum, quia tu es Deus meus, etdum haec orasset, emisit spiritura.
4

;

10

Tunc „
:

proconsul jussit
Rufi
,

corpus ejus juxta wporaa
sic

:

Nos ipsos sacrificium Martyres, atque dixcrunt nam tibi numlaudis offerimus Regi caelorura
:
:

qu^in eriraus consentientes. Cumque haec audisset procousul , jussit omnes in eodem loco decapitare.
S.Hufmiibere
judici retpon-

lllos ahos sepeherunt, vealaeltei ipulfa. hos sepeliant; et capientes k eos ad me perducite. Tune, Deo auxiliante obdormierunt cuotodes; et audientes ChrUtiani nocte, illis dormientibus, rapueruut corpora eornm, et condiderunt aromatibus preciosis, et reposuerunt eos cum summo houore et gaudio

corpus r dicens

sancti

poni,
...

et
..

eos custodire,
,. *

clrt-BCnlum iut,t

^

1

* 11 ** 1 '

Forsitan

qui
et

nient,

ut

etiam

iu

cryptas

abditissimas,

collaudantes

Domiuum

8

Cumque
.

decollarentur, B.

Rufus orabat,

di-

nostrum Jesum
saris

Christum.

Quae acta sunt tem-

dens,

Domine Deus mas servorum tuorum
cens

oranipotens,
in

suscipe aui-

pace, et

me

celeriter

poribus Diocletiani imperatoris et Maxiiuianicaeet Casselliani proconsulis, qui iu capitolio

jube de hoc

saeculo accersire, quia terapus est laudare sanctum nomen tuum. Cumque complesAccede et dicit ei proconsul set orationem sacrifica diis, Rufe , ne juventutis tuae vitam celerius finias. Respondit S. Rufus et dixit Audi, proconsul , numquam consentiens ero sacri,
;

deserviebat diis sordidissimts. Quod eapitolium civitate Capua orationibus sanctorum Rufi et Carponii Chnstus fulmine suointeremit l, et ultranon
surrexit perseeutio pnganorum.Depositio enim martyrum Rufi et Carponii, sub die sezto Kalendarum

:

Septembrium adjuvante Domino nostro Jesu
;

Chri-

ficiis

tuis vanis,
,

quae vobis in perditione vestra

sto, cui est

reservantur sed confido in Deum omnipotentem, qui deos vestros ad perditionem vestram Quiesce jam et sacnfica perducit. Judex dicit
:

honor culorum. Amen.

et gloria et potestas in saecula sac-

WVOTATA.
alta quoque antiquum Officium Capuanum, ad quod notat taudatus Monachus, legendum esse, Maximiano augusto. Sic legitur in Ms. Betfortiano sub Diocletiano et Maximiano imperatori:

Talis est Respondit S. Rufus, et dixit quales sunt dii tui miDiocletianus imperator egr> autem festiuo adpropinquare ad viserrimi tam illam aeternarn, et aecipere a Duraino codiis.
:

,

1

,,

:

Consultum da perpetuam. Judex di\it Quod animae tuae, et acquiesce. S. Rufus dixit
ronara
:

:

bus.

minaris
lutern
es,

,

in

me

exerce

Quamdiu

injurias

Judex dixit per satuas portare possum
celerius.
: :

b

Ad

hsec

Monachus
locus

scribit sequentia
in

:

Capi-

tolium

dicebatur

unaquaque

civitate

dit

:

deorum, nisi quia ex nobili genere natus jam jusseram te feris tradi. S. Rufus responFac, quod vis, Casselliane, frigide diaboquia et tu
talis effectus es,

praecipuus, murorum ambitu eustoditus, ubi potissimum gentiliura superstitio colebatur. Quare

non

Romae tantum,

sed in allis etiam urbibus

le k,

quales etdiitui
jussit B. diu caederetur,

sunt..
ptumbalie

capitolium existebat Suetonius, scribens illud

De Capuano meminit
a
loeus,

9
c.t

Tunc proconsul

furore
:

repletus,

ditur u*qne

Rufum
ei

plurabatis caadi

et

dum

Augusto. Cujus pus Costa descripsit,
porticu
et

capitolii

Tiberio deiiicatum ut arohiepiscolocus,

crat

non longe & Criptoille

udmortnn.
s.

hilari
dj x j t
.

CarpmiM
mo:

vultu rcspiciens in caeluni, Iacrym-ibiliter ^go tibi gratias, Domine Jesu Christe ,
et

theatro
la

:

erat
:

fere

qui

in cataita
rfJiM

qui

vivis
:

regnas una

sancto rogo ut aeceleres quia tu es Deus meus ,

cum Patre et animam meam
et

Spiritu

raodo

Torre est enim ibi turris, annunc ab Aragonensibu.s- restitutum lem tiquum opus plum dicebatur ingens aedium moles, et ampla
dicitur

cum

haec dixisset, eraisit

Et spiritum. Corpora Sanfortitudo
raea.

structura,

sive

divino, sive

alii

publico usui de. .

dicata

ctorum, de quibus superius dictuin est, rapta sunt a Christianis, et reposita sunt in cryptas, ubi fuerunt prius absconditi. Et dum cognovisset proconsul, iratus est valde, et jussit a militibus custodiri corpus B. Rufi. Jussitqueet S. Carponium sibi prsesentari , et sedens pro tri-

dici temquare non omne sanum. plum consueverat. Addit, templaeo tempore ChrU stianis non fuisse, sed ecclesias tantum indeque recte deducit, Rufum non ministrasse in tcmpto
:

:

capitolii,

ut atiqui tocum intellexerunt, sed peribi

secutionem
in
itlo

exercitam fuisse, seu Christianos loco ad idolatriam fuisse invitatos minisque

.

20
A.Ako.nyho

PASSIO
et

SS.

RUFI ET CAKPONIl
h

MARTYRUM
D
,

nisque

suppticiis compulsos.

Hesc deamicitia inpalatio Constantini omnino omissa suntin Officio, etrecte. E.rplicaricerte non possunt de Constantino magno imperatore ; de patre ejus Constaniio Chtoro tunc csesare uteutnque intelligipossent, si auctoris fides aliunde esset probata. d Intellig-e, inquit Monachus, Carponium baptismate initiatum
creato a sanct.o

Ad hsec Monachus observat sequentia : Diocletianus hiscc temporibus id est , anno supra
trecentesimum primo, secundo, tertio, et quarto Nicomedin? eommorabatur, uhi perseciUionem.promxdgatis atrocissimis edictis, exorsus est anno 303, aut certe degebat in Oriente qnareoportuit
:

aproconsLilednri literasad

Maximianum aug-ustum

Sylvestro

,

nomlum
Cardi-

Pontifice, sed existcnte presbytero

mli.Benigna quidem luvcexpositio admittiposset,
nisi auctor videretur potius

deg-entem. Ilonoris tamen gratia, cura esset Diocletinnus imperii caput, et perscquutiouis auctor.ad illum dicebantur mitti literaede causis Chri-

Bomm

stinnorum. Sieillebenignius.quammereanturAcfe
tot mendis inquinatu nequeenint fidem obtinere debent omnia, qusequovis modo exponi possunt, prsesertim si reperiantur in Actis, quorum fides
:

magna nomina,quam

reirerih<(em t secutus. Quidquid sit, Sylvester ad Pontificatum evectus est annis non paucis post

imperium
e

Diocletiani.

vacillat.

In alio Ms, Carpon, alias Carpophorus dieu

tur.

fSibilla Invc displicet Baronio in notis

adMarverba

lyrologium

Romanum, Corrigenda

iuec

B

admiftit Monachus, si de SibiUa vatesint intelline cuni puanantia dicantur dr Si< 9e " billa : nam hic Sibilla inducitur persequens Chrisiianos : num.h imperator non audet Romse occidere Carponium, neoffenderet Sibillam,ut xotat.

funibus supequibus innecoi inferius sunt globi ptumbei his collum humerosque percutiebant, ut jam observavitom, 5 Avnustivaa * * ns. r
i

PtumbaLv

sitnt loro>e.rpturibus

rius in

nodum

colligatis*
:

Hujusmodi responsa, licet fidem Actorum probatorum non evertanl, displicent tamen eruditis. Neque Officio inserta fuit Juvc responalias
sio.

k

Addit tamen Monachus, intelligendos forte libros Sibillinos aut Sibillam fuisse feminam prima.-

Carponins, utpote medicus, poCarponii et imperatoris timorem concityare nititur, quod prior illam timere posset ob fidei odium imperator ; vero ob Sibillx cum Carponio amicitiamtimeret,
t

riam

eui,

inqv.it,

terat essn notus et charus.

Hmc

Non leguntur h<vc in alio Ms. uti nec sequentia de cessatione persecidionis.Suctoniustib. E 4, de Cvsaribus num. 57 inCaligula scribit Capitolium Capuse Idibus Martiis deccelo tactum est. At hoc Diocletiani tempora plusquam duobus
1 t :

se-

ne hujus mors
tiliora

illi

displiceret.

Attamen
et

apparent quamprobabUiora

luvc subpersecutio

dla SibilLv fabulis annumeranda. gBicconsul Theodosius, ut Fastis ignotus, ita plane videtur ficHtius omissus quoque est in Of:

ficio

Capuano.

Nec satis auctoritatis habenthxe Acla, ut credamus idem rursus contigisse Martyrum horum precibus. Quod de persecutionis sine dicitnr, exactum non est nam continuata est persecutio sub Galerio Maximiano, et Maximino et a Licinio in Oriente restaurata ut hihit dicam de persecidione Juliani diu post se: ; ;

culis prcvcessit.

cuta

DE

SS.

MARTYRIBUS C0NSTANTIN0P0LITANIS

OLLIO ET STEPHANO DIACONO
J.

P

Ex

Florentinio
martyr tantum iu Corbeiensi. In nostro aidem Corbeiensi breviore non occm^rit hac die.
nostris;

DiB IXTII
AtT.DSTl.

irtyres hos duos e textu apud Florentinium huc transcripsimus, in quo sic referuntur
:

U_B In Constantinopoli natalis sauctorum Ollii et Stephani diaconi. In notationibus autem pauca
hsec de eisdem observat
S. Willibrordi jam adductum M.B^zantinoshosMartyresomittit, ex aliqua
:

fortasse lacuna, quai librario imposuit, ut Stephanum inter llermetera et Basillam Romanos martyres

imponeret qui Byzantinus diaconus
;

est.

in libris

Uterque Constantinopoli etiam signatur, ac tidonatur Stephanus in apographo nostro ex Ms. S. Maximini, quodhabetur in involucro S 19. Apud Acherium tomo 4. Spicilegii, in Martyrologio sub S. Hieronymi nomine ibi edito, pag. 66S sic habentur Constantinopoli, natalis sanctorum Olii, et Stephani mart.
tulo diaconi
:

DE

DIB VIGESIMA SRPTIMA AUGUSTI.

}\

D

DE

SS.

FELICE, ARONTIO, SABINIANO
HONORATO, MM.

POTENTIiE

IN

LUCANIA ITALI^
apographis
,i.

Ex Hieronymianis
uatuor hi Sancti producuntur apud Florentinium in textu Martyrologii Hieronymiani, Maritjre* hot (I quod vulgavit; in notationibus autem nomiee seorsum nanturex Martyrologio Corbeiensi, ac vetustissimo Antverp/eusi, luter Ptwtermissos hesterno die, quo adhunc fuerunt dilati eomodoet ordine ponuntuv: Sabinianus HonoratuSj Arontius,ac ForB tunaoianus. InMartyrologio Reginss Sueciss apud Florentinium in notis, et apud nos inter Hieronymiana contracta ac vulgata, solus nominatur Pelix; tres vero alii absque nomine ipsi adduntur: In Lucana, natalis sancti Pelicis cum aliis tribus. Castellanus omnes quatuor transcripsit in sito Martyrologio universati sed Aronl ium <oUocat primo Iqco; passosque eos indicat aubjudice Valeriano. Martyrii paUestra supra notabatur
DlK XXVII XVCUSTl.
t ;

p.

Salernitanus ad Rofridum, quse extant apud Su-

rium

to.

7:

quorum meminit Martyrologiura Rofleri

manum

cuttates,

Explanandas kic sunt diffiutcumque poterit, circa auatuor sancfos Pugiles, superius seorsum positos, 'ue sub annuntiatione conjunctos; sed apud
Kal. Septemb.

quoad

Alphanum una cum
.'3

octo aliis

eorumdem fratri-

bus nominatos. K Acta, ab isto archiepiscopo metrico stylo con- cum aiut oeto ipta, exiguie sunt a\ quiais de- wtfwvwftw. /'> Qhristi undeeimo, atqueadeo mum flos

immensa
conscripsit;
t\
'

mmodo plurimorum secutorum
"v
i

a tempore rerum, quas Acta illa prsedictorum *hio-

Potentia, qussfuit urbsLueanise in Italia Ptolom et Antonino, nunc Potenza, urbe regni Neapolitani
in

m vaciila m'.,/'paomet fatente Baronio ad diem i Septembris; ubi ad annuntiationen/ suam, Beneventi sanctorum Martyrum dundecim
fratrum, monct, corrig*enda esse, quae
in eis

de

S.

Basilicata proviucia.. ad

raoMces Appennini..,

'i<i>

atibi

15 milliaribos distans ab Acherontia in occasum hybernum, Marsicum novum versus totidem etc, ex Baudrando. 2 Consuli possunt quse de illa habet Ughellus tomo 7 Italice sacrss, a columna 132 novissima

Cypriano martyre oarrantur: longe enira, prout mpora Maximiani, quious bi passi dicuntur, vixit sanctfssimus Cyprianus nisiforteiu
:

iisdem
et

Actis in

nomine

imperatorifl crror irrepsit,

Poqui eadem occasione h&scscribit Honoratus, Foftunatus, et> Sabinianus viu Kalend. Septemb. sub Valeriano judiee, Maximiano imp. palmam sumpserunt martyrii: horum ahi octo gennani fratres diversia Apuliye in loois pari eorona lueruntcondecorati: quorum omnium sacni lipsana OoHegit Arechis princeps, et in templum S. Sophiae Beneventi transagonemque ipsorum C tulit anno dcclx. Vitam versu heroico transcripsit Alfanus archiepiscopus
editionis
.-

;

tentiae Arontius,

proValeriano sit positus Maximianu». Et hanc quidem correctionemextendit Baronius ibidem ad Acta metrica Alphani, et ad prosaica, quss charactere Longobardo exarata habere se affirmat. -> examen institui poterit Pleniusaidem eo, ad diem i Septembris, suboritura tunc fortasse Ueria, an quatuor Marus inquisith tyres hodierni non sint perperam cum aliisocto conjiincti ac cwitaii Beneventanse assignaii an fratres. Nos interim iilos dedimus seorsum prout K
<

%

;

,

,

suntin dictis Fastis, et apud Acherium inMartyrologio, supra pag. 20 citato.

DE SANCTIS MARTYRIBUS ANTIOCHENIS

SEBASTO, ALEXANDRO, ET FORTE EMERITA
Ex Hieronymianis
!*< XXVII, AU-

exemplaribus.

r.

coni.
foffcrunt ex-

tmptaria

artyrologium Hieronymianum a Ftorentinio editum hsec habet In Antiochia natalis sanctorum Sebasti, Alexandri abbatis. In notationibus autem observat, ex Antiochenis martyribus hoscc dumtaxat duos in tibris suis exhiberi Emeritam vero addiinM. Corbeiensi, hoc modo: vi Kal.Sept. ln Antiochia natalis sanctorum Sebasti, Alexandri abbatum. Eraeritae. Deinde subnectit ista laudatus Florentinius: Abbatesam:

M"

bos sanctos Martyres Antiochenos, e\ Corbeiensis Martyrol. adductp laterculo videtur eduoi; sed abbatis titulus Alexandro tantum tribuitur in Iibris nostris.

.

E.r annuntiationc vetustissimiAntverpicnsis animadvertit,nutlum ipsis dari,illudita recitans: In AntiochiaSabbati et Alcxandri. Hisce exemplaribus a Florentinio citatis addi potest Corbeiense brevius, quod inter Martyrologia Hieronymiana contracta et a nobis edita habetur, omnique etiam
titulo

.

22
AUCTOftt
J.

ACTA SANCTORUM.
hac
refert
:

P

titulo abstinens
lis

In Antiochia, nata-

sanctorum Sebasti, Alexandri. Ibidem in Labbeano solus Sebastus ponitursine Alex.iidro, aliis

n

annunfiun
San-

tamen conjunclus, etsine loco paLvstrse. 2 Accipe nunc Florentinii conjecturas

.-

di» hi$ct
eiit.

Fx

no-

mine, inquit, Sabbatii dubitari snbiit, an abbatis superadditus titulus conflatus fuerit. Aboatis

quidem diguitas recentiora persecutionum tempora respicere videtur, passim

illo non certo D passim tamen Martyres solent notari in altegafis modo eocemplaribus Hieromjmianis. Secundo,appositionem abbatum omisimus tamquam dubiam quia Hieronymiana apographa tam lu~ xata sunt et corrupia. Tertio, Emeritam per adverbium forte restrinximus; cum in unico dumta-

titulum Martyrum- quia tametsi de

constat,

t

jam

conditis asceteriis.

Sebastius, Alexander, Sabbatius et Emerita, Antiocheni martyres essent, si alicujus antiqui'codi-

xat, ut vidimus, occurrerit exemplari, etpossit esse nomenpaiaestrae martyrii, spectans adaliam

Sabbatium socium Trophimi, sed ante ipsum coronatum Antiochiae Pisidia?, habet Menologium Basilii ad diem xvin Septembris, et hunc ipsum putarem. Hisitapropositis
f

cis fides clarior accederet.

primo duobus hisceSanctisdedimus supra

annuntiationem, et perperampro nomine Martyris huc intrusum. Titulus tamen abbatum, ac nomen Emeritse etiamsunt apud Acherium pag.20 citatum. Quarto, iocum Antiochiae retiquimus in sua possessione, in pluribus videlicet exempiaribussignatum. Habes, lector haecpaucuta, de quibus monendum te censui.
s

DE
J. P.

SS.

CALIXTO ET CYPRIANO MM.

IN DICECESI RIVENSI GALLI.E
B
aussayus in Supplemento ad suum Martyrologium Gallicanum certiores nos reddit, duos istos Pugites hac die publicam habere venerationem etiamsi alibi nihil hactenus de
E
Aprilis,

OlE XXVII AU«DSTl.

a Priore

loci,

ccenobitis praesentibus, in

S

novam thecam
ta,

ornatioremque

fuerunt

transla-

,

eadem discere nobis
tibi

licuerit in Fastissacris

En

etintra capellam sancti Antonii honorifice reclusa, simulcum aliis sanctorum lipsanis, quorum

Saussayi verba: In monasterioLezatensi dicecesis Hivensis prope Tolosam, natalis sanctorum Calixti et Cypriani martyrum,qui ibidem solemni hodie
Officio coluntur.

hodie mentionem fecimus inter Preetermissos. Monasterium Lesatense, de quosupra est Ordiy

nis Benedictini, ad

Lesam fluvium

in inferiore co-

Horum

sacra corpora rx

duabns

capsis perantiquis, in quibus

dudum

mitatu Fuxensi, quinta supra Tolosam leuca, in antiqua dicecesi Tolosana nunc Rivensi (Rieux vul-

requieverant,

anno millesimo sexcentesimo vigesimo primo, v

go ;) ex Sammarthanis tomo^ Gallia> Christianw, pag. 564.

J.

s.

DE

S.

ANTHUSA MARTYRE
Nec obs'tat aliquid, quo minus itla possit esse senior hujus respectu. At cum tempus, quo utraque passa est, non exprimatur, res manet incerta.
2 Subjicio

DlB XXVI IkVCOSTI.

apud Grxco* tl LaCultui
( inoi

enologium Graecorum, ab eminentissimo Sirleto Latine redditum, ad xxvn Augusti annuntiat S. Anthusam, juniorem dictam, ad distinctionem alterius, qusc tempore praecesserat. Verba accipe: Eodem die natalis beatas Anthu-

M

duos versiculos, quos Meneea

sic ex-

primunt.

et morlitS*'

saejunioris, quaeaspera etlacera vesteinduta, atque in puteum pro Christi confessione dejecta, consum-

nuf.

mata est. Eadem Greece leguntur in Menaeis Hinc Martyrologium Romanum ad dictitm diem Pas:

M

'wv y7r«ASes "AvSovoat |3ar£u ypioLQ,

sio

banctse Anthusae junioris, quae ob Christi tidem

in

puteum mcrsa, martyrium

suinpsit.

Notat

ibi-

dem Baroniusjuniorem
acium
est

vocari respectu seniom,

Hosce autem Latine reddo hunc in modum. Est vestis ipsa pileus, est saxum tibi Fibula, quibuscum, Anthusa, tu puteum subis. Vox fj.avoiac aHas panJ^, proprie significat get

De hac apud nos diexxu Augusti: verum, ut ibipag. 500 notatur, seniorwon vocatur, necmartyrio obiisse dicitur in Menaeis,utmihi non liqueat, an hujus respectu hodierna Anthusa nominetur junior. Certe xxn Februarii, seu tom.ui,
pag. 287 de alia Anthusa mariyre, cum duodecim famulis gladio percussa, breviter actum est.

quae passa est in persecutione Valeriani.

nusvestimentimilitaris apudPersas; athicsumi videtur pro omni veste. Significat auctor, quantum mihi apparet, sacco impositam fuisse Sanctam, saccumque ei fuisse pro corporis simuiet capziis tegumento; atligatum deindeilii saxum, ut cittus mergeretur, hocque saxo, sicut fibula, saccum corpori fuisse adstridum. Hinc ergo clarius exponiturmortis genus,
Sirletus.

quam

id exposuerat
nihil invenio.

Hisceautem quod addam,

DE

DIE VIGESIMA SEPTIMA AUGUSTI,

23

DE

S.

DECUMANO EREMITA ET M
COMITATU SOMMERSETIENSI ANGLIvE

IN

Sylloge de loco, et cultu; Vita notationibus exposita

j.p.

xx vii Ati-

nteralios plures Angliee Comitatus

numeratur

occidentalibus Carabrias partibus
lia

,

qute

nunc Walregni

tf

vartx prn*

M»TI.
Dr$cribitur

famctu* obnt

:

unus, cognomento Somraersetia, vulgo Sommer1 seths-hire, quem Cambdenus in sua Britannia, _ ann0 1607 Londini edita, describit pag. 161 Soramersettensis inquit, Coraitatus.. ampla sana et
: ,

nuncupitur. Baudrandus Vallia, inquit, alias

mittuntur
ipsiu»

etiara

Cambria

dicta, pars est occidentalis

VtietM

opulenta est

reg-io, Sabriniano freto a Septentrione pulsata, ab occasu Devonise, ab austra Dorcestrise, ab ortu Wiltonia?, et partim Glocestriae Comitatibus

B contermina.. Ad Sabrinianum fretum.. primum occurrunt Porlock.. et Watchet.. His taterponitur

Dunstorcastrum.. Huic castro adjacent duoviculi, duobus Indigretibus sacri Caranton alter vocatur aCarantoeo Britanno; alter S. Docorabe.s a Decumano, qui e Sonthwallia solvens huc appulit » in
.-

An^rliae.. Divisa fuerat alias in tres partes, quas ibidem memorat. Nunc autem distinguitur tota Vallia in Valliara Borealera North-Walles et in Valliam Australem, Sout-Walles et provincias utriusque parvas, seu Comitatus subditmox idem geographus. Secundo, quee in Vitasequunturde Wallia et Angtia ad Christi fidem conversa, occasionem nobis prsebent disserendi de tem- K pore. Litteras de causa a Lucio Britanniae rege ad Eleutkerium PP. missas scribil Pagiits in Cri, , ;

tica

vasta (ut in antiquo Agonali legitur)
"
"

«

solitudine,

Baroniana ad annum Christi 181 num.Spost Usserium tibro de Britannicarum ecctesiant,,*

vepribus obsita, densitate sylvarura latum spaciose porrecta, montiura « eminentia educta, valliumque couoavitate mi" rabiliter interrupta « ubi muudi vanitati valedicens, a sicario transfossus, divinura honorera apud populura consecutus est.Fx his Camdeni verfrutetis, et

in

lono-um

et

primordiis, cap. 4, ubt fuse ac diligenter disserit de hoc argumento. Sic scribit ejusdem Vitse auctor Natio siquidem illa, priusquara major Britin:

:

nia,

ta, et relicto

quaenunc est Anylia, birbarica feritate deposienore gvntilitat.js.. mox Christose sub,

didit

et

euang-elicis informari
est

meruit

institutis.

siuum, cui S. Decumanus nomen indidit, et in quo viccit, tum publicam ipsius et antiquam ibidem venerationem, postquam e vita migravit. Verba auiem, qiuv legi asIdci

bis

discimus

cum

Famosissima vero

quam
gno
in

Angtiie conversio, ad fortasseidem scriptor hic respexerit,quo S.

Augustinus, eweunte seculosexto a Gregorio main Angliam missus est, Christi Euangelium

serebat

Cambdenus

in antiquo Agonali, ut voca-

eamdem

illaturus

:

quod

eo fecit successu, ut

bat, seu Passionali vel
probatur tjm

dtm

eultuij

Legenda, habentur apud Capgravium, sicut postea videbimus. 2 Nullum vidimus hactenus Martyrologium antiquum, quod hujits Sancti meminerit. Atiud est de recentioribus. Wilsonus quippeeum hac die laudat 'in sito Martyrotogio Anglicano utriusque editionis. Ferrarius in Novo catalogo Sanctorum hsec refert In Anglia S. Decum ini eremitae et martyris. De eo etiam meminit Wion in Appendice ad 3 librum Ligni viLvpag. 413, et Castetlanus in Indice Sanctorum ad suum Martyrologiumuniversate, iltum indicansomissum die xxvn Augusti. Alfordus Annalibus ecctesise Anglo-Saxonicceiltum etiam inserit adannum 706 num. 8; quo \\\ ejus cultura inquit erecta ecclesia, citatque editionem primam Martyrologii Angticani, inquo ad istum circiter annum id factum reCur autem nuper martyrii ejus annusin fer^tur nova editione ad annura Christi cccxx retrahatur, fateturse nescire. Ratio, quoe nos movet, ut Sanctum hunc atiis hujus diei Ceeticotis annumere mus, ineositaest, quodabimmemorabititempore ante decretum Urbani PP. VIII fuerit in possessione publici cuttus, quem habuisse probatur ex Vitaejus apud Capgravium, Joannis Tinmuthensis compilatorem nam Joannes Tinmuthensis vixit seculo decimo quarto; Capgravius autem decimoquinto sive autem hanc S. Decumani Vitam hic ex ilto transcripserit, sive aliunde verum tamen manet, antiquam ab immemorabili tempore hic obtinere possessionem, de qua dicebam.
:

merito Anglorum aposlolus fuerit appellatus Si certo constaret, intelligendum biographum de hac Anglise conversione, convenienter intelligi posset ratio temporis, S. Decumani apud Alfordum, ejus gesta recitantem adannum 706. Sed ad anterio.ra longe tempora respexit Wdsonus, ut supra indicatum est. Id vero cur fecerit, fatemur cum Atfordo nos nescire, et addimus, non est nobis compertum verum ac justum tempus, quos Sanctus Y

idem floruerit. quod deinde Castrura Dorostorum 4 TeHio ponitur in Vita, nunc Dunstor esse, Atfordus
,

,

ahnrvtUntt

,

,

antea citatus indicat num. 9 de cujus situ vide superius num. i. Quarto, S. .E^idius abbas spectatad diem i Septembris. Quinto Vanga est in:

strumentum quo martyr decotlatus est, ignota omnino nobis est,quam utique nonduminvenimus.
Sexto, mirabilis
itla vecti capitis

;

narratio,

qme

deinde in eadem Vita memoratur, deberet atiunde probari testimonio metioris.nota?, ut cogitatio suspectee fidei amoveatur, et historica veritate credatur ita accidisse. Septimo, mentio deinde fit de S. Dionysio qui inscribitur Martyrologio Romano ad diem ix Octobris, quo etiam die dabitur ei
:

locus in Opere nostro.
aliis antiquioribus

:

Denique, quamquam ex documentis probare non possi-

mus

,

quod
ita

:

martyr,

S. Decumanus eremicola fuerit et tamen nos itlum supra nuncupavi-

;

mm,

alios secuti, qui tatem fuisse ittum

memo-

rant cum Capgravio. Quo autem temporeobierit, quia compertum non habemus, ideo sine notis chronotogicis itlum antea signavimus, soto die

nunc sequentes in eamdem Vitam observationes Dicitur primo Sanctus oriundus in
3
tibi
.

En

xxvn Augusti notatum, quo ab

aliis refertur.

VITA

,

VITA

S.

DECUMANI EREMIT/E ET MART.
quam
haesitans de potentia, virg-as socus

mare
in

in
fa-

fruteto,

quas reperit crescentcs, colligavit
tali

VITA
Auctore anonymo

scicnlum, et

utens vehiculo misit se in

pro-

fundum

:

et sic, divina g-ubernante

]>rovidentia

provectus est ad littus oppositum prope castrum Dorostorum. Tua sunt haec, Christe, opcra,
qui Sanctos tuos ita mirificas. Vere in mari viae tuas, et semitaettue in aquis multis.

i£# Afafa legenda Anglice

apad Cap-

5

Eo ternpore
,

,

quo sanctus Decumanus

divi-

qaihicikteti
'"'«'',

nitua perductus in
ritorio

Angliam
ob>ita,

venit,

erat

in eo ter-

wi

gravium, anno
ta,

1516

t(

Londini edv

in

quo appliouit, vasta cremi solitudo,
et densitate silvarum
•P»Kt

a

fol.

85

frntetis et vepribns

verso.

in

long-um et latura spacio^e porrecta,
et concavitatc

montium
vailiura

eminemia sursum educta,
Sancti ttatale*
}>i<t

Beatus Decumanue
dem
quas

ox

illustri

est

prosapia ori-

tducatio,

undus iu occidentfilibus Cainbriae partibus quae nnnc Wallia nuncupatur, ex parentibus quicultoribus

mirabiliter interrupta. Haee ei scdes complaeuit, hasc pio ejus proposito videbatur accommoda,

adeo ut

re ipsa

videbatur diccre

:

Haec requies

mea

in saeculum sieculi :hic habitabo,

prscipuis
illa,

quoniam

eleg-i

Christianse relig-ionis.

eam. Sic
exilio,

Natio siquidem

priusqnnm major Britannia,

nunc

est

Angdia, barbarica feritate deposita,
Christo
se

ig-itur Vir sanctus patriam coramutans antra deserti pro fastu palatii, coepit ibi-

dem commanere,
cilicio

herbis

et

radicibus
insisterc,

et relicto

errore g:entilitatis, viviticis initiata sa-

victitare,

cramentis,
l_j

mox

jejuniis ct orationibus crebrius

subdidit,

et

Enan-

camem
,

domans,

vig-ilis

poenaliter

g-elicis

informari meruit institutis.

In qua quain

afflig-ens

et

E

plures effulsere fide prasclari, virtutibns insig-nes, miraculis coruscantes Inter quos pudice enutritus, Catholice instructus, velut lucifer inter mi-

nores

stell is

,

otuniura

morum
Ilie

honestate praedi-

quanto rarius intererat hominum consortio, tanto frequentius ang-clorum mulcebatur et fovebatur eloquio. Tali sub tenore vitam ducens eivmiticam, in jam dicta solitudine multis vixerat annis.
Pertur ctiam vaccam habuisse , cnjus lacte in eodemvipro neces^itUecorporis saltcm pneclnris festivita- vndi modm
tibus
maryj s sustentaretur quam alerctur, sicut de beato iEgidio leg-itur, qui cervam habuit, quae sibi beneficium lactis miuistrabat. Nee defuit San,

tus emicuit
coepit boiiEe

Decumanus.
indolis

postquim domi pue,

ritiam transcendit per incrementa innocentis aetatis,

adolrscens esse

et

ncquadi-

quam,

ut moris est,

meute evag-ari;

verum

sciplinse reg-ularis studiosius coerceri. Eacile qui-

dem pnecepta

tules

transeunt in effectum, ubi gratia pnestnt auxilium, et obedicntia mollit imperium. 2 Erat enim sermo purus, nihil habens lasciviae,

inspirata persccutio. Omnes enira, qui pie volunt vivere in Christo , perseeutionem patiuntur. Hanc enim viam reliquit Christus cocto urg-ens ct

nihil,

totus esset

quoad potuit, otiositatis, sed qui ad rr.dincationem. In cibis et potibus

teniperantiae

ne prorsns abstinens, superstitionis argueretur, aut immodice sumens, crapula gravaretur. Et cum beati Decumani coaetanei aut studio venandi, varie delectati, aut studio aliarum quarumlibet artium orcupati tenetenuit,

medium

hcredibus suis, ut in Euangdio legatur Si me persecuti fueriut, et vos persequentur. Sed et ait Apostolns Per multas tribulationes oportet nos intrare in regmum. Q,uouiam quod fornax auro, quod lima ferro, quod flag-ellum grano, hoc tri: :

bulatio vjrojnsto.
7

Cum

igitur sanctus

Decnmanus multimodis
quaa per neg*Iigen-

a

<i<i>>l<iM itt-

signorum

floreret virtutibus,

fario /i#min«

rentur
ritui

;

ille

spreta

omni carnali delectatione,
et

spi-

carnem

servire cogebat,

ecclesiarum stu-

diosus terens limina; ca, quaa de divinis Scripturis

C
rfCtnM
m
'<>>

ardentius memoriye commcndabat. 3 In facultate litterarum parum admodum ex,

audiebat

tiam scriptorura abierunt in dissuetudinem. ct pro magna parte penes nos in oblivionem; alias, Deo dante, reservarentur ad «edificationem vir qui;

interftdw

dara, sed et ipse vir Belial

peditus,
cuit
:

totum se sanctitati dederat, quoad lipropter insolentiam curialium contulerat se contemplationi. Melius enim docent opera quam
littera
;

aspide ferior, vipera truculentior, tanti Patris invidens sanctitati, in
,

odium
stiani

veroa virtutis,

et in

detestationem

Chri,

nominis

,

furiali

mente debaccliatus
verba orationis,

be-

stialiter accurrit,

et inter

melins comprehemlit sanctitas,

quam

et pre-

di-

ces sanctoa devotionis,

sputatio, et qui plus diligit, plus cogaioseit. Sane

Sanctum Domini

eapitis

sanctus Decumanus, Spiritus sancti prsevcntusardore, jam statim volvebat in animo, quod postea claruit in effectu. Et tunc pio quidem faciem*
f.

faccra

dedisset desiderio; sed expectavit turbse tumultuantis defluentiam, et suorum contribulium in-

obtruncatione ad ca?lestia regiia transmisit. Tali ig-itur martvrio migravit ad Dominum post tot et tantas, quas corpori suo indixir, molestias, ut evidentius suo monstraret e\em]>lo, quod non est
tran>itus a deliciis ad delicias vere secundura Euangelium
:

sed qui voluut vi-

solentium, quos

opere detestabatur. Nemo enim propheta acceptus est in patria sua, et inimici hominis domestici ejus.

summo

nitfo

modo

)>< t

4 Cessit

(igucu (raniil

ad ioUtudinii
fecum,

tum
perat,

soli

ig-itur propter scandalum et se toDeo committcns, quod pie praeconcedistulit imposterum. Tandem tempus ob,

tota vita sna fiat martyrium. Nimis enim delicatus est miles, qui vult hic gaudere cum mundo, et in futurum reg-nare cum Christo. 8 Sed et istud sub silcntio non est pragtereundum, quod , cum decollatus esset cum quadam
,

crux

et

j.atranef""
tur.

servans, et fuga; secretioris opportunitatem inve-

xit,

niens

,

mare

adiit

Sabrinum clam

Vang-a, ut fertur, truncus laccri eor])oris se ereet caput proprium coepit pendulis brachiis

suis

omnibns,
Chri-

vectitare

et pr<ecipue familiarioribus,

et eis, qui sibi vidc-

limpidissimi

bantur studio humanitatis

conjunctiores

,

stum solum conscium etducem sui itineris habens. Quid plura? Defuit naulura, defuit et naviginra, et maturandaerat fuga e vestigio subsequentium
:

Vir Dei

miserieordia

Dei

confidens,

ct

neqna-

usque ad fontem quo caput suum propriis manibus abluere pro consuetudine habebat qui nsque hodie ad raemoriam et reverentiam insius, fons sancti Decumani nuncupatur, dulcis, necessarius et salubris incolis ad potandum in quo loco caput simul cum corpore postmodum a fideliquoris,
in
: :

a loco

decollatiouis

libus

DIE VIGESIMA SEPTIMA AUGUSTI.
libus qiuesitum et inventum, sepultura honorifice tradebatur. Renovantur antiqua miracula , rediviva repullulant sig-na, quas per beatissimi Dionysii Galliarum merita Dominus exercere dig-natus
est

25
:

ad laudem etg-loriamsanctissiminominissui

A

Atowho.

qui vivit et regnat per imraortalia secula seculo-

rum.Amen.

DE
IN

S.

POEMENE ANACHORETA
LYBI/E, ET IN ^EGYPTO
j.p.

MONTE SCETHI

COMMENTARIUS PR^EVIUS
L Locorum
nomen diversus ad eo Pambo; an Poemen du plex? Pimenius cum Posthumio non confundendus.
notitia; Sancti
;

B
Anno
CDL.
Scet!ien,alibi a
liobis ilcscrip-

cinciTEn

tam,

illustj-al

hic Sanctus,
uti et
t

JEyyp

iim

.

ontem hunc, antiquis vitcV solitaricV cultoribus valde memorabilem, descripsimus in S. Arsenio anachoreta tomo iv Julii, die xix, pag. 605; ut necesse non sit plura hic de eodem pr&fari; sed unum tamen hoc repetcrejuvat, montem illum minus proprie JEgypto accenseri, Prwter montem hunc S. Pcemeni JEgyptum etiam assignabamus modo,tamqitam locaduo e prcvcipuis,

M

:

indicatur vixisse (nam ubi obierit, compertum non habemus.) De Ms meminerunt
in quibus

apophthegmata, e Cotelerio inferius a nobis recuiv lxxvi denda et clxxx. De varia JEyy,

,

,

pti, regionis AfriccV

ceteberrim<v, et

apud Geo-

graphos notissimee, divisione actum est apad nos tomo 2 Januarii a pag. 107. Inter veteres vero patres, qui in eodem monte vitcV solitaruv cursum consummarunt vix ullum invenias nominis ce,

suo conspectu arcuit. Factum vero illud pluribus narrabitur inferius. Ad eumdem etiam Sanctum nos referimus alia, quse habentur loco citato, qui unum dumtaxat Paemenera scu Pastorem admittimus. Additur autem infine Quievit.. inDomino vii Calcn. Augu., quod est ire contra torrentem hagiologorum Latinorum ac GrcVcorum, ut dicetur postea. Eamdem hallucinationem commisit nostrum Ms. Ftorarium ad diem xx.YiJulii,dum memorat sequentia Item natale beati Pastoris abbatis et conf. Hicmultisannisin abstiuentia mag-na se afllig-ens in hcremo multa religione pollebat. Vid. ejus g-esta alibi. Ilinc sequitur, ut qusc ex eodem Petro ac Ftorqrio dicta sunt apud nos tomo vi Julii, die xxvi ejusdem mensis, a pag. 307, de
:
•*

lebritate spectabiliorem,

quam

S.

Poemenem

vel

Pastorem, qui utpote quasi commune ipsorumfuit oraculum,in dubiis perfugium, vitceque asceti-

norma etexemplar. Pa?raenem nominabam vel Pastorem, aptato eidem persomv utroque nomine. Sire igitur Poeraenera voces sive Pastorem (et B qitippe ni Pimenem, vel Pimenionem?) idem nobis videtur esse nomen, idem nominis etymon, Noiy.iiv GrcVce, Latine ¥<\$\ov,quodnonnullisicinterpretati fuerint Latine , significationi vocis
Cce
,

abbatc in Sceti, diffcrenda fuerint ad dicm xxvii Augusti. Nec sola hsec in S. Poemene accidit hallucinatio aliam quippe, in quam lapsus est Eniinentissimus Cardinalis Baronius, jam pridem observavit noster Rosioeydus, sicut planum fiet ex sequentibus. 3 Baronius ad annum Christi 313 Tanti, inS. Pastore
:

iiiccumPam-

quit, facere solebat populus

illustrium monacho- bme
,

rum

(qualis erat S.

Antonius
,

hsec scribit) de fide Catholica

cujus occasione ut testimonium
,

Ariani hoc sentientes
tire;

mentiri non

sint veriti

,

magnum Antonium eadem
adeo ut
intiraa
,

GrcVc/c magis inJuvrentes, quam ipsi proprio nomini, atque adeo huic substituentes nomen appellativum tamquam proprium. Huc facit, qiwdcenseamus probabilius, duos admittendos non esse ru-hfiics, .seitimvm ritlelicet alterum; alterum juniorem, prout infra dicetur. pcrpcrttm f/c2 Ferrarius in Catalog-o generali alium a Poeminatus cx mene Pastorem facit, et consig-nat xxv Julii, quod namine Patloprorsus improbabile esse, jam pridem observaris ac Pamctum est apud nos tomo % Januarii die xvn, nis.
,

eam

de fide secura una senob causara ipsi opus fuerit, re-

licta

descendere

eremi solitudine, Alexandriam usque quara coleret, et de Catholica fide
,

publice ne populus

laberetur, specimen edere

,

quam

pag. iii cum perspicuum sit, easdem res, quse de Pcemene referuntur ab aliis, attribui ab aliis Pastori. Ferrarium induxit in errorem Petrusde
:

quoque sequentibus confirmavit.... Vocatum quoque esse ab eodem S. Athanasio aliquando Alexandriara abbatem Poemenem spectatae sanctitatis virum, habetur in Vitis Patrum. H<vc Baronius. Sed Rosiveydus noster in notationibus ad easdem Vitas libro i cap. 41 num. in S. Antonio 85, pag. 69 secundsc editionis Eminentissimum auctorem, ita refellit Quod.. vel eum fefellit memoria; vel de Psemene ait
sig-nis
,

,

,

,

,

:

,

Natalibus, quem male citat lib. 6, c. 112, ubi, ait Ferrarius, vitam et res gestas refert admirandas. Nam Petrus de Natatibus lib. 6, cap. 141 tractat de Pastore, qui hac die apud Grsecoset Latiyios colitur, uti manifestissime ibidem patet ex compendio apoplithegmatum, quod de Pastore iexit cum in eo referatitr factum, soli Poeraeni hodierno propriurn, non alteri.Nam ibidemnarratur historia de matre ejus, quee videndi filiisui gratia ad solitudinem accesserat, quamque ipse a
:

Pcemenem
(lege

eumdem
3)
,

putavit
hic

Pammone hoc habes
libro

cum Pammone. De apud Ruffinum libro 2 cumdem
esse

num. 164, quem

non cura Pcemene , oolliges ex Pelagii libello 3, n. 14, et libello 17, n. xi, ubi eadem apophtbeg*mata narrantur nomine Pambonis , qua? Rufiinus habet nomine Pammonis. Alius ab his Piaramon seu Pyaminon, de quo hic apud Rnifinum lib. i, cap. 31 * qui Palladio cap.

cum Pambone

4 immolibt

%

7;i

est

Ammonas.
8
lllrec

cap. 32, pag.

Augusti Tomus VI.

m

26
ABCTORE

DE

S.

POEMENE ANACHORETA.
ne.

J.P. non confundcndus.

4 Heec jam olim ad Yitam S. Antonii notaveram, inquit laudatus Rosweydus in quadam scheda, quam ante me habeo; Addo nunc, ait: Pce-

Alium locum

indicat ex Ephrdem.

Nos verba D
pro duplic

ejus demus.
G S. Ephrsem Syrus inter Apophthegmata Patrum, qucV referuntur pag, 504- Operum ejus editionis Coloniensis, qua hic utimur, anni 1603, etquam Gerardus Vossius pr&positus Tungren-

menem

distinctum a Pammone seu Pambo patet ex Ruffino lib. 2 (in nostro exemplari lib. xi de hic sequentibus agitur) Histor. eccl. cap. 8, ubi Pambus in Cellulis ponitur , et Poemen in
,

monte

Item ait « Macarius de inferiori » erenio, aliusque Macarius de inferiori, Isidorus » inScithi,Parnbusin Cellulis, Moyses et Benjamin » inNitria, Seyron et Elias et Paulus in Apeliote, » alius Paulus in Focis, Pcemen et Joseph in Pispi» ri. » Rgec Rosweydus e Ruffino, de claris viris' ac eremitis JEgyptiis agente, commemorans recte quidem probat, Pammonem seu Pambum distinPispiri.
:

guendum

esse

aPaemene
:

-.non

tamen id evincere
,

B

videtur diversitas loci quia antiqui isti eremiise non ita erant adscripti unico soli loco ut ad alium quandoque non transirent, prout videre ticet apud nos in ipsoS. Pambone, tom. iJuiii, die x,pag. 35. Cum autem unum unicum Poemenem exstitisse, probabilius existimemus, erit hic idem in nostra sententia Pcemen, de quo agebat Rosweydus. Verum intricata se nobis hic offert controversia de uno Poemene seu Pastore, an duobus* Tittemoniius tomo 15 Monumentorum ecclesiasticorum pag. 862 et sequente, in notatione i super S. Poemene, duos id nominis solitarios distinguendoscenset, et alterum quidem seniorem, juniorem vero alterum. Argumenta ejus non dissimidabimus. Primo itaque ponantur in medio, quve faciunt pro Poemene duplice deinde subdantur ea, qumpro uno.
:

sisvutgavit et illustravit, sic loquitur Dixit abbas Pastor, a beato Antonio abbate solitum dici In eo magnumhorainis opus atque officium situm, ut suum quo g*ravatur , errorem coram Deo projiciat ; exspectctque semper tentationes , ad extremum usque vitas spiritum. SedRuffinus, inquit idem collector, historiam ejus citans lib. 2, cap. 8 pag. 256 , qui invisebat solitudines JEgypti ab anno 375 inter Sanctos refert solitarios , quos ibi viderat , vitw simpticitate, cordis sinceritate, magnisque miracidis, quibus Deus virtutem eorum honorabat, felicitatem sibi obtigisse , ut acceperii benedictionem manuum
:
:

,

,

,

,

Pwmenis
Antonii.

in Pispiri, quod erat monasterium S. Nos proferamus Rufpni verba apud Ros:

citatum Elorebat ig-itur, aitRufiEgyptus ea tempestate non solum eruditis finus, in Christiana philosophia viris, verum etiam his, E qui per vastam eremum commanentes signa et
,

weydum supra

prodigia apostolica simplicitate
ceritate faciebant.

vitae, et

cordis sinip.si

Ex quibus

interim quos

vi-

Jrgumenta

5

In
:

Vitis

Patrum

lib.

3

,

num.
,

163,

pag.

vitafuncto agitur, sunt Cum.. vidisset abbas Pcemen quia transista Beatus es, abba Arseni, quia te taniit, dixit tum in hoc seculo planxisti. Notum itaque hinc est, Poemenem supervixisse S. Arsenio cujus Acta illustravimus tomo iv Juiii, die xix, apag.
:

524, ubi de S. Arsenio

Macarius de superiori eremo etc. PoeJoseph in Pispiri , qui appellatur Mons Antonii. Quod vero rectius Juvc intelligantur de priore Pcemene, quam de posteriore synonymo Sancto, diceres non incongrue suaderi cum ex loco, tum ex tempore, si duos cum Tiltemontio synonymos admittas. 1 Ex toco, inquam : nam Scethe , Scithi , et Pwnene Scithium , Ptolomaso Scithiaca reg-io Lybias pars est, ideoque ab yEg-ypto passim disting-uitur in Vitis
:

dimus, hi sunt

et

quorum benedici manibus meruimus,

men

et

,

:

ejus secundum seriem chro?iologicam, ibidem pag. 613 prxterpropter ordinatam , affiximus anno 419 vel 150. Verum Tillemontius non videt, dici posse, quod hic sit Pcemen ilte , cui narratur S. Antonius, anno 356 die xvn Januarii mortuus, enuntiasse egregium hoc effatum in Vitis Patrum lib. 5, libelto 15, Dixit abbas Antonius abbati Pastori C num. 2 Hoc est mag-num opus hominis, ut culpam suam supcr seipsum unusquisque ponatcorani Domino, et exspectet tentationem usque ad ultiraum vitae suae tempus. Dictus Monumentorum collector citatetiam Cotelerium in Monumentis ecctesieeGrsecae tom.i, pag. 841, ubi scribitur, lUiuryi, Poemeni. Is, cui dixit S. Antonius tam sublimem veritatem , non erat puer sine dubio difficileautem creditu est, cum supervixisse etiam tunc, uti pergit, centum post annis, nemine observante, Poemenem ad inusitatam senectutem pervenisse. Pergamus cum Tillemontio At vero, ait, proy
:

W$ mortemque

:

Patrum, sicut observatum est tomo 2 Januarii, ad diem xvn ejusdem mensis in Commentario prsevio S. Antonii magni, § i num. 3. Ibidem tamen dicitur num. 4, JEgyptum ab aliis latius aliquanto sumi. De Monte S. Antonii duplici, interiore videticet et exteriore agitur ibidem § 2, ac notatur Pisper, Pispir, seu Pispiri monasterzum appellaium, ac in Monte illo exteriori conditum, ad quem itabat frequens S. Antonius quse pluribus legi possunt loco jam indicato. Jam vero hic mons ¥ exterior, vel S. Antonii monasterium Pispiri, in quo aiebat Ruffinus, se vidisse Pwmenem, longe distabat a solitudine Scethensi, in qua ftomdt S. Poemen noster, ut licet videre in chronographia mansionum eremiticarum excusaanteVitasPa:

trum apud Rosweydum
reat, spectata

ita ut verosimile appatocorum distantia, fuisse duos ere:

.*

:

batio heec minoris esset roboris, si esset sola. Si enim legitur duobus locis modo allegatis, insigne illud apophthegma dixisse S. Antonium Pcemeni;

duobus aliis locis, itlud retidisse Pcemenem ipsum tamquam ab eodem S. Antonio pronuntiatum, legitur. Nam ex editione Coteleriana pag. 623 hxc indicat Retulit abbas Poemen, dictum
:

micolas diversos, quorum aiter Pispiri, alter in Scethi vitam asceticam duxerit. 8 Prseter ea, qute praemissa sunt detempore, proponw^* Pozmeni Pispiriensi appiicari potest apophthegma illud, quod habetur inVitis Patrum libro 5, lu Narravit abbas belio 15, num. 40, pag. 625 sedentibus nobis aliquando cum abJoseph Qui bate Pastore , nominaverit abbatem Ag*athonem. quare eum appellas Et diximus ei Juvenis est abbatem? Et dixit abbas Pastor Quia os suum fecit eum appellari abbatem. Roc apophthegma est
: : : : :

fuisse a

beato abbate Antonio, quod mag-na horainis potesta?, sit, ut super se mittat peccatum suura coram Doniino, exspectetque tentationem usque ad

numero sexagesimum primum in editione Coteleriana, quod ex eo postmodum daturi sumus, ubi
Poemen vocatur. Videtur autem esse senior S. Poemene modo dictus Agatho quia Joseph et Pastorseu Poemen hic occurrunt, iidem, ut suspicariiicet, quos vidisse se superius affirmabat Ruf,

ultimum \\aA\t\im.Designatur apophtlmgma cxxv inter alia, quse postea dabimus ex eadem editiO'

finus

,

TUlemoniiusin notationeprima superS. Pcemene, tomo 5 Monumentorum, ecclesiasticorum pag.
863
qxtee
:

DIE VIGESIMA SEPTIMA AUGUSTL 27 finus in Pispiri. Russinum vero invisisse eremos Cur itaque Pcemen unus et idem non fuerit in ^gyptiacasjam ab anno Christi 375 afflrmat Scethi, et in Pispiri ? Cur non in ^Egypto vel
,
,

AUCTOBE

(

De

Ruffini peregrinatione videri possunt,

extraillam, ex apophthegmate xxvi apud Cotelerhtm Prgeteriens aliquando abbas Pcemen
:

per

habentur apud Rosweydum pag. 425 et sequentibus: et tomo 7 in S. Antonio art. 17, pag. 142 mentionem faciens de Pcemene ac Josepho Pispiriensibus de quibus ex eodem Russino egimus, censet eum in hisce terrarum tractibus
,

et

difficnUates,

qUM hinc
oriuntur
-•

versari potuisse versus eumdem annum 375. 9 Jam vero S. Antonium abbatis Josephi humiiitatem approbasse , qui una cum aliis iverat

Cur non etiam in Thebaide secunditm dicta de S. Antonio sitpra in Commentario num. 7? Hinc cotligitur, eum uni loconon semper ita fuisse afflxum ut ad alium subinde non transiret. Transibatemm aliquando abbasPoemen cum abbate Anub in partibus Diolci , ex apophthegmate lxxii. Heec nobis persuadent, ut dedupiicando Pcemene non cogitemus. Superest
etc. ?
,

yEg-yptum

adipsum, habemus e Vitis Patrum tibro 5, libotto 15, num. 4, pag. 620. Rem gestam pluribus non refero ne longior sim. De apophthegmate S. Antonii ad Poemenem seu Pastorem actum est supra e quo, utiet ex Ruffl.no, si admittatur, esse probabilius quod Pcemen hicsit du versus aSancto synonymo,in historia antiquorum eremicolarum cetebratissimo, qui vixit adusque secuti circiter quinti medium, alia difflciiiimaori,
,

elucidanda qucvstio alterius generis. 12 ln Commentario prasvio S. Antonii magni, quem antea citavimus, § 5, pag. m, ubi agitur de ejus discipulis in Thebaide inferiore, mentio
fit

S.

Pwtnen Pimenius

Pcemenis

ittius

,

de quo jam diximusex

;

,

Rufflno , quique lib. 7 de Vitis Patrum Pimenius appeltatur,sicut pag. eademm indicatum fuit
,

qitcvstione alia

adhanc diem xxvn Augusii remis,

B

ne,

tur quivstio, utri Pmmeni seu Pastori, antiquiorian juniori Sancto attribui debeant dicta in
Vitis

an idem ille sit cum Posthumio de quo inter dictos Antonii discipuios etiam scribitur ioco designato. Vitam ejus habes apud Rosweydum de
sa,
Vitis Patntm lib. i a pag. 233. In notatione autemprima adistam Vitqmpag. 238 afflrmat RoE!

nomine. Unum a S. Antonio pronuntiatum seniori,jam vidimus in sentcntia Tillemontii ad quem ctiam atiud quod de Agathone dabamus supranum. 8, referri posse afflrmat idem auctor. Reliqua omnia, inquit, conveniunt wque uni vel atteri, aut ad secundum spectant de quo Vitse Patrum magis toquuntur, quam de aliquo atio quia sinedubio memoria illius erat etiam tunc omnino recens, quando scriptas fuerunt. Atque hsec quidem sunt argumenta, qitiv proponenda censuimus pro duplici Pcemene,

Patrum sub
:

isto

sweydus, alias editiones habere Posthumii,
dit,

,

et adde hoc nihil sibi occurrisse vel in tabulis ec,

clesiasticis

vel
,

apud

historicos.

Multa hic
Et

affinia

cum Pachomio

ejusque

regrula.

cum
,

PiK-ho-

;

:

quorum
betur.
sedunus dum(axat

alter senior,jitnior alter fuisse perhi-

S. Pcemen unicus. InOpinio Titlemontii habet sua incommoda habet ambages, quia nescitur, utri eremitcV conveniat magna vel pleraqite pars apophthegmatum, qiuv postea proferemus .Deinde nonsunt gemina,ndi homines absqueurgentinecessitate quss hic non videtur esse, sicut patet e responsisad superiora argumenta. Ad unum quippe, quod sumebatur ex tempore S. Antonii num, 5, atqite adeo e devexissima S. Ecemenis senectute, respondemus, nihit obesse quo minus insigne illud monitum Sancius abbas iste dixerit S. Pcemeni nostro , non quidem tunc temporis puero, sed adolescenti quindecim, puta, circiter annorum vel sedecim : et vero monita, quse in taii cvtate accipiuntur, sicut diu solent inhivrere, sic facile imbibuntur. JEtatis autem S. Pcemenis

10

Sed prcvplacet nobis
,

tellige, tector, rationes.

:

mius dicatur quibusdam Pachumius vereor ne Pasthumius ex Pachomio irrepserit. Sed hocnobis non probari, indicavimus in memorato mox Commentario. De vero S. Pachomio iractavimus tomo iii Maii, die xiv ejusdem mensis contra alterum autem, qui est apud Rosioeydum, variwdiffieidiates objectas sunt dicto die apag. 357, Vitaque ejus data tamquam apocrypha. 13 Quod ad propositam modo quivstionem per- „ pathwnio tinet, illud est, an Pimenius sit idem cum isto Post- diwrnu. humio. Respondemus quod hunc in illo neutiquam inmnire possimus. Non in nomine nam nomen Pcemen, Pastor, Pimenius vel Piraenio et nomen Posthumius, quatecumque ittudsit nomen, sive verum sive apocryphum, nimis mitltum inter se differunt quam ut pro eodem accipi posse videantur. Non etiam inrebus gestis cujits tttpote nidla fit mentio apud Rosweydum in Indice nomi- p
: ,
: ,
,

;

,

num propriorum

post Vitas

Patrum, nisiunica,

quam creditu difftdlem

«nobisadmiititnr.

aiebat Tillemontius, sumejusdem chronotaxi adannos circiter centum ac decem. In qua, quid adeo mirum, qidd adeo inusitatitm ut Sanctus propterea geminari debeai ? Ecquis enim nescit, satis fuisse usitatum inter antiquos istiusmodi .eremicolas, ut pervenerint ad annosissimam senectutem ? 11 Argumento alteri a diversitate locorum desumpto, jam itum est obviamnum.^ extomo apud nos ibidem assignato in quo inter argumenta, qucV ad geminanditm Pambonem excogitavit Tiltemoyithts, unxtm etiam petititr ex eo capite, quod Sanctus ille collocetur diversislocis. Atvero recte ei objicitur, quod in Vita S Macarii Alexandrini tomo i Januarii, pag. 87 legatur, eum habuisse diversas cellas unam quidem in Scete,

mam reducemus in

quadesignatur idem illePosthumius, cujus Vitam edidit idem Rosiveydus et qitidem cum tititlo Beati et tamen de morte ipsius nihitibi tegitur: quinimmoinvariisFastorionsacroritmindicibus, qitos inspeximus, reperirehacienxtsnonpotuimus ejus nomen. Hicc abunde sufficere censemus ad pr^opositam qiuvstionem, quce oiim huc remissa fuit. Revertamur itaque ad S.Vcemenem nostrum.
,
:

,

§

II. S.

Poemenis

fratres
;

;

ejusdem
chro-

auctoritas et virtutes

vitse

,

notaxis

;

cultus et elogia.

:

.

:

qu» est et unam

interior in solitudine
in
Celliis
,

.

et

unam

in

Lybia,
Nitria;.

abebat Vir sanctus fratrem , nomine Anub, saurtus Uabuit Nuph vet Nub , qui ilto erat natu major. fratwmt Habebat item alios qitingue fratres, tnter quos erat units, cui nomen Paysius vel Paesus, ex ubi Ub. 3, num. 199, pag. Vitis Patrum, Abbas Pcemen cum alio abba529 sunt ista :

H

et

unam

in

monte

te seniore se

,

nomine Nub

,

et

cum

aliis

quin-

que

;

28
J.l»

DE

S.

POEMENE \NACHOKETA.
:

inter erentitas

singulari auctoritate pol-

let:

que patribus etc. Ibideni num. 154-, pag. 523 Abbas Poemen et abbas Nuph postquam in desertum venerunt desiderabat mater corum videre eos. Libro 4, libello k, num. 33 appellatur Anub. Et ibidem lib. 5 libell. 15 num. 11, pag. 622 hic dicit Pastori fratri suo Nos, qui sumus septem fratres efflciamur sicut statua haec etc. Quod vero hi septem fratres fuerint uterini ibi prsemissum legitur Abbas Anub et abbas Pastor et residui fratres eorum ex uno utero nati monachi fuerunt.in Scithi. De Paysio fit etiam mentio ibidem libello 16, num. 8, pag. 631 qui et Paesius in apophthegmatesecundo editionis Cotelerianse. Inter hos singulari quadam auctoritate valuisse S. Poemenem, cotligitur e narratione facti, quod subjicimus. 15 Tomo iv Julii die xix ejusdem mensis pag. 605 et sequentibus itlustravimus Acta S. Arsenii anachoretce in monte Scethi, et in Commentario eisdem preevio § 2 visum nobis est secessum ejus in solitudinem innectere anno circiter 394. Quo circiter tempore S. Pcemen seu Pastor correxit aliquem defectum quem S. Arse, , ,
:
. .

damento, oriebatur ejus desiderium, quo satagebat cuucta in occulto facere.
cxxxviii.

Adi apophthegma

In Thesauro ascetico, quem edidit Possinus noster, pag. 230 inter apophthegmata commendatur ab eo lex charitatis erga proximum, et oratio his verbis Lex qua vetamur reddere malum pro malo quatuor modis impletur
,
: ,

,

:

corde,

visu

,

ling*ua, opere.

Quod
,•

si

potueris per
illud

,

.-

,

orationem bcne purg'are cor plene mandatum executus es.
:

vicisti

Adde

omnia et dictum
,

,

,

,

,

,

perbreve ibidem Voluntas propria et rernissio dejiciunt hominem. Denique, divino eumspiritu, consitio, prudentia, rerumque spiritualium peritia in paucis prxditum fuisse recursumque ad itlum tamquam ad commune quoddam oracidum, argumento sunt ipsius facta dicta responsa, quse habentur in contextu ssepe memoratorum apophthegmatum et ad quse lectorem mittimus. Nos interim ad contexendam citijcac mortis cjus chronotaxin transeamus. 17 Cum superius num. 10 et 11 unum dum,
,

,

;

vit.r

taxat admiserimus Poemenem
sic

,

ordinare tempora

,

conabimur jam ut ob illa duplicari non
,

nius e secido in solitudinem detiderat quemque ascetse alii ob viri prxstantiam corrigere non audebant si vera sunt, quse sub nomine Metaphrastis in dicto Commentario a pag. 607 narravimus. Res ibidem relata continet ista Arsenius visus cst etiam, postquam ad vitam acces, ,
:

itaque sequentiapcr modum systematis chronologici. Natus fuerit anno circiter B 340 solitarius anno 355, zetatis 15 quo audire
debeat.

Ponimus

:

,

sisset

monasticam
iu

,

veluti

quasdam apud

se ser-

potuit effatum S. Antonii , de quo dictum est antea : S. Arsenium monuerit circa annum 394, vitw sotitariee circiter 40 deinde decursis in eadem reliquis vitde annis, obierit anno circiter
:

vare reliquias aulicre
tis
:

arrog-antiae

et superfluita-

sedendo enim sublimcm unum tenens ex pedibus, imprudens saepe imponebat altcri IIoc visum a patribus ; sed inagua viri dignitas et reverentiu eos abducebat ab eo , quod statuerant. ( Eum itaque partibus de hoc monere non ausis ) postquam hoc quoque novit monachus Pastor qui erat prudentia simul et virtute incomparabilis Cum ego , inquit , ad mona, chos accessero ad synaxim et vobiscum considens , sedero in eodem habitu statim pro,
. . . .

Arsenium ( cui supervixit, secundum apophthegma num. bcitatum) setatis centesimo decimo anachoreticse vitee nonagesimo quinto. Necvidemus, curpreeterproptercum hisce temporum calculis combinari nequeat apophthegma S. Pcemenis quod tamquam res nuper acta, et tem4-bQpost S.
,

,

.

.

poribus Theodosii imperatoris, atque adeopost ejus,

,

.

.

.

.

.

ut videtur, mortem refertur contigisse. 18 Sed in nostro systemate dcbet intelligi Theodosius senior, non potestjunior quia cum hic obierit anno 450 , nultam habet probabilitatis
:

chronotaxis.

cedatis
,

ad

cedam et ram mc
,

,

et ego statim ut qui perperam in hac re me gecorrig-am. Quod quidem factum cum
,
. . ,

me reprehendendum

divinus intellexisset Arsenius dcmisit pedem, et deinceps omnino abstinuit a turpi hac sessione.

En
egregtx
virtutes

tibi

nunc

,

lector
,

,

virtutes insignes

,

quibus

quod S. Pcemenis fratres eo usque vixerint , quibus ille scribitur idem apophthegma num. 19 enuntiasse in Vitis Patrum tib. 3 lleferebat autem pag. 498 , ubi leguntur ista Quobeatus senior Pcemen fratribus , dicens niara fuit nuper quidam monachus in Constanspeciem
, , , i
:

Vir magnus micuit
ipntu
:

ad

certa

qusedam capita

tinopoli temporibus Theodosii impcratoris.

Habi.
.

reductas. 16 Rigidissima Viri, dum erat juvenis asceta, a cibo abstinentia narratur apud Coteterium
in apophthegmate xxxi. Invitatus ab atioadsumendum cibum, parebat vel invitus , obsequium
itlud

tabat autem parva cella diens autem

imperator
. .

cum lacrymis imptens ex apopht. xvn. Vinoabstinet, tamquam omnino ad monachosnon
,
,

raonachus solitarius ubi erat supradictus inonare ad eum locum chus , praicepitque sequentibus se eunuchis * , ut nullus approximaret ad cellulam monachi illius.
,

Auquod ibi esset qnidam ccepit deambulando perg:eforis

civitatem

,

i. e.

cubicu-

lariis vel

maaul»-

Ipse

autem

solus perrexit,
,

pulsavitque
,

ostium.

jmalibus

pertinente

apophth. xix. Quantopere excettuerit in temperando cibi usu, tiquet ex hoc responso in apophth. clxviii Sedere in cella est operari mauibus semel in die comedere etc. Inter quatuor vitse sotilariee instrumenta ponit jejunium in apophth. lx. Magni faciebat mortificationem affectuum, ex apophth. clxxxiv. Ejus desiderium proficiendi in spiritu\colligitur ex apophth. i odiumfamitiaritatisparticularisindicatapoph.2; lenitatis ergadelinquentes exempla^prxbet apoph. CLxxm et cl\x\. Mutua Pcemenis erga Anuph tamquam natu majorem et hujus erga iltum, tamquam inordinati nit habentem observantia refertur apoph. cviii. Amorem erga matrem et consanguineos inordinatum non habebat, ut videre licet in apoph. v, vn et lxxvi. Ex profundissimautiquehumititate t virtutum omnium fun: .
.

,

monachus et aperuit ei et non cognovit eura quod esset imperator. Tulerat ut uon coenim sibi coronam de capitc suo g-nosceretur. Et post ptura atia, quse sequuntur
Surrexit autem
,

,

,

ac ibidem tegi possunt

,

honoris vitandi gratia
et
,

eadem nocte
tum. Itaque

fug-it

indc

,

perrexit in

,Eg-yp-

dilectissimi fratres , considercmus sollicitudine virtutem humilitatis custodiquanta ut in caelesti reg"no ajtcrre famulus Dei studuit
,

,

,

nara g"loriam pro labore sanctae vitse sua; , quem propter noraen Domini exercuerat , percipcre a Christo Domino mereretur. 19 De publico Sancti cuttu hsec nobis memo- ftletnoria randa occurrunt. Memoria ejus in sacris Grseco- FastisGWrum Fastis occurrit frequens hac die,e quibus ho»'«

scenominatim recitasse suffecerit Typicumquod vocatur S. Sabbx, illum ita refert Sancti patris
.

:

nostri

:

.

;

DIE VIGESIMA SEPTIMA AUGUSTI.
A
nostri Pcemenis, ac Officium ipsius designat.

20
»ctohe
,l
''
'

Syn-

axarium
coltecto,

e Menologio,

jussu Basilii imperaloris
to-j
:

heec habet

:

Mv>jfx>]

6*0*1011

TTarpo; r,fidv

Uoi^ivo^ tqO
tris nostri

flcva^fiapyjTou. Je£ <?s£

Memoria
:

sancti pa-

Pcemenis anachoretae. Eadeni fere memorat Menologium Sirlelianum quod in elogio ejus hsec addit Tam egregie omnem virtutem exercuit, ut omnes in JHgypto et Thebaide senes Patrem hunc appellarent, et ad recte vivendi formam eruditi componerentur. Mensea magna typis edita hosce ei accinunt versiculos, qui de more a nobis Latine redditi, sic sonant
:

rein titido, quem huic Commentario prscnofarimus. Accipe nunc, tector, nonnidta de hoc magno Viro elogia, e Grsecis extracta in hunc modum. 22 In apophthegmate 1 senex anonymus ita eum affatur ac laudat Nomen tuum sermone homiuum cclebrabitur per universam ^g-ypti regionem. Gnvci inter dtia, que de ipso recitant in Menseismagnis, honorificentissimis titulis memo:

dogiu

.-

riam

ejus celebrant, e quibus pauca hsec de muttistibasse suffecerit. Ibidem igitur vocatur civis ang-eloruin, monachorum dux , eremi princeps,

luminare splendens miraculis universo orbi, verissimus
tionis
,

'U; sx

1-Jx.ou

ycdvovTQS
to-j

r.pTiuyy] fitov

Hoip-kv 76 Zpiu{j.<x
TLotpiva
itq

peytorou

lioiu-kvoc,.
t

aiyav

kfjdoy-fi

tlxadt fyytro \{otar j.

Veltit inhiante ra^tuse lupo fuit,

Pastori

alumnus maximo, Poeinen migTans. Pcemena Pcemnarcha? vig-esima septima sistit.

Alludil poeta

ad nomenproprium

TLotp.r,v,

et

ad

appellativum synonymum, quod Latine pasiorem significat. Per Pcemnarcham intellige pastorem

eiogmm:

magmum, uti est in Grseco, id est, Christum vel Deum, 20 Synaxarium modo designatum continet Viri B laudationem cujus textus Greecus tegi potest apud
:

miraculorum patrator lucerna discreimmaculatum Dei speculum. Hisce atque atiis Gr&cimagnani, quam dehocpreeclarissimo Viro conceperant, xstimationem non dbscure expressam voluere, conformiter ad apophthegmata, in quibus cum nominis ejus cetebritasjum virtutum exeecitationes ,auctoritas apud monachos, viteeque innocentia tamquam in specuto relucent sanctitatis. Virtutes ejus etiam vel in solitudine tironis narrat Vita num. 1. Postremo, de ejus Vita, quam e Grxco sermone in Lalinum convertimus, nonnulta etiamobservemus.
,

virtutiim^huspitium

,

,

j;

nos ad calcem tomi 1 mensis Augusti pag. 668. Hunc autem Latina interpretatione donamus in hanc sententiam Sanctus pater noster Pcemen e reg-ione /Eg-ypti ortum habuit. Mundo autem reIicto ad monasterium abiit uuacum fratribus suis, et monachus est factus. Post multos vero annos dum eorum abiisset mater, ut ipsos videret; non potuit occluserunt quippe ei ostium. Dumque exspectaret flens, dixit ei Pcemen non videns illam , Quid vis mater? Haec autem dicebat Volo vos videre. Cui Pcemen Iu illo (altero) mundo nos invicem videbimus. Quo audito illa recessit Neque hoc dumtaxat egit memoria dig-num, sed multa etiam alia. Nam regionis prae:
:

VS

Hunc prgefert
y.uj.vj

titidum

;

Bioq ncu

iroAire(« -oit
\xq-j,

oaiou na.TpQ$

llotyivo; ro-j dtva%ttp

Id

est,

Vita,

quam

Vita et conversatio sancti Patris no.stri Poemenis &amv-$, anachoretag , signato ad marginem Gnvce, pr v
t

,

,

:

:

,

eodem mense (Augusto) xxvii dic. Ejusdem Vitse exemplar Grsecum descripsit noster Papebrochius ex cod., uti addit. Ambr. f. N. n. 152. Et pro majore ejusdem notitia, Vide inquit Martyrium S. Maximi de quoegimusad diemxui Augusti et ibidem in Commentario ad ejusdem Sancti Acta pag. 116, num. 30 indicavimus, ea fuisse desumpta ex codice Ambros. N. 152 continente Vitas mensis Augusti, scripto ante annos cd a monacho quorcj)
cf.

jto)

y.il

,

id

est,

,

,

:

;

,

fectus filium sororis ejus,
litia
,

comprehensum
,
:

in

volebat punire

,

et certior factus

maquod

dam

Laurentio in

monasterio Rutiensi, quod

est

Sancti sororis esset
status fueris,
gnificavit
et
si
:

filius, sigTiificavit ipsi

Si obte-

ipsum

libero. llle ea, quas

Examina

autem contra siad ipsum spectant;
:

morte sit dignus, moriatur sin minus, facito quod vis. Et miratus praefectus, quod in ipso non esset affectio, liberavit illum. Multisvero paC tratisrairaculis in pace requievit.
"/-""*

de hoc Laurentio diximus die xvn hujus mensis pag. 420. Pauca sunt, quse biographus ille refert de S. Poemene, quxquepene omnia recurrent in apophthegmatibus postea recudendis sed quiapauca sunt, Vitam Sancti, quam scripsit, lectoris ocu:

in Calabria. Considi etiam possunt,

qux

lis

tio ejus

non subtrahemus, ut atiquam demus. Narraconfirmatur ex eisdem apopJtthegniatibus.

Latinos

21 Ex dictis conficitur, Virum hunc tam vivum, quam mortuum magna apitd Grsecos inveneratione fuisse,quce ad Galliam usque fuerit propagata eo tituto, quod, teste Castellano ad hunc
dieni in notula marginati, corpus ejus
(Gallice scribit a Durvel)
censi, id est, ut ipse vocat, iu
sit

Singutaria sunt, quee de Sanvti miraculis refert

num. 1. JEgyptium illum fuisse affirmat ibidem. Porro Annotata in hanc Vitam dabimus brevia tongiora sequentur ad apophthegmata Coteterii,
post

Durvelli

eam producenda.
ctatiwiapo,'/'"/' /'»'»'

provincia

Cadur-

en Quercy. In ista Galtive Aquitanicx provincia invcnio apud Btavium Durevel ad fluvium Otdam (le Lot) occasum versus. At longe major Viro accessit celebritatis splendor inrctiquo Occidente, quandoan-

21 Aliud Vitce Grsecse seu elogii exemplar apud nosest, e codicebibliothecde CmsareseVindo-

bonensis transcriptum, de quo per mensis decursumssepe mentionem fecimus. Sic vero incipit

nua ejus memoria inscripta est Martyrotogio Romano, quod breviter ita ittum annuntiat hac die
:

In Thebaidc sancti Poemonis anachoretae. \loiy.zvo$ (Latine Pcemenis) in casu genitivo scribitur constanter a Graecis ; cur ergo hic Latine ponitur Pce-

monis? Videturautem non omnino proprie annunThebdide namtametsi eum abhac regione non excluserim § 1, num. n quia tamen Schetin ac uEgyptum ei magis censeo congrua, matui illum ibidem potius, quam alibi annuntiatiari in
: ;

A^-rto; r v riji ytvet, Sanctus Pater noster Poemen JDgyptiuS Latine erat g-euere. Narrat historiam dematre ejus, qtUB videndorum filiorum suorum erat ci<pidissima ad conspectum eorum admissa non fuit. Subdtt deinde factum prsefecti regionis circa filium sororis S. Pcemenis. De his Laurentius scrihit num. 2etk Ms. Vindobonense jam assignatum habet tongum apophthegma, quod est viuapud Cotete'O oaio; Ka,rr,p «fjtwy
:

U.oi{J.r,v

t

t

rium

et

inferius legi potest.

De

his te

monitum

volui, lector,

antequam Vitam promeran.

Eam
VITA

nunc accipe.

30

VITA

S.

POEMENIS ANACHORET/E,

VITA
Auctore Laurentio monacho Rutiensi in Galabria,
e codice

Ambrosiano, interprete Joanne Pinio.

Egrcgix Sancti virtutes,

-kjc ultos alios illustres
_[

etiam protulit Poemenem nomine ac re, anachoretam cujus vitam mirati sunt angeli, obstupuerunt homines; ipsavelit

vl

magnosque
illis
:

patres protu-

HolXovc, xai allovc, vjyeyxE rcov £7Tt(pavwv xai f-teya/W
7rarepwv
r)

JSgyptus, et

cum

AXyvnroq,

r\vzyv.z

dz

ffuv

exetvot; v.al
oit

Ilot-

[xzva tov ava^wpyjTyjV xai kzyouzvov xai yzvouzvov,
fiiov

tqv

eS-au^acrav otyyeloi,

ilzTtldyrpav av3pw7ror

rM-

ro rerum

quae supra napeue erant, voluptatein cepit. Hic igitur (ut intermedia transeam: diviqui genus quaenam quippe homini laus
iis,

inanimarum natura ex
ita loquar,

aO/j dz xat (p-jct; Tl S>

turam, ut

humanam
,

auryjrSv dfyv%tov vitzp yuviv, w; &.v zirtot axzdbv avSpwTrtv/jv Tvy^oa/ovra, Ouro; rotyapouv (ivara ev ^iaw 7rapw* rtg yap £7Taiyo;ay0pw7rw,yevo; *ol\
fj.lv

,

TT^ouro;, o6%av xararrrucravrt

w; AJo/Jievwv

eAof/.evw

tias, gloriam, ut res rluxas despexit ; futura vero et immortalia dumtaxat eleg-it?) Hic igitur, qui ovium rationalium, non irrationalium, vere pastor

dz u.ovov ra pskkovra xac a3"avara) oiroq ovv 6
7totu:hv

Aovtxwy

oxjy.

dloywv

7rpo|3arwv

rw xaAw;
Silzi

8vti
tyjV
orti-

euayye^txyjv
crw u.ov

(pwvrjv

dtdayPztc,, tyiv,

'Oemg

exstitit,

vocem euangelicam
et

recte edoctus, quae di-

B

cit

:

et tollat crucein

Qui vult post me suam,
relictis
vitse

venire, abneget semetipsum,
;

HZziv, Izyovsav, a-apvyjcTacTOw eaurov, y.a\ dpdrw rbv GTavpbv aurou, xat axoAouSotrw /xot, Travra o*eurepa rourwvS-£y.£vo;, xaraXtTrwv 7rarpt'6*a,y£Vo;, TrAourov,
do^av, xal
r*

E

postponens,
ria

sequatur me patria, genere,

omnia hi*ce

divitiis, g-lo-

alla ra rou

(3tou r£p7rva, rolc,
vj

eaurou ).a(3wv

omnibusque
(illos

delectamentis, una

cum

suis

ddzlyoic, (elAxe yap avrvbc,
rr,v epeptov xarfiiXyjcpet"

fratribus
vis) in

etenim suavis sermonum ipsius traxit perveuit ac virorum solitariorum insigniuin, virtuteque spectabilium contubernio seseadjungens, comam tondeturcum illis, ac mona-

rwv iyzivov loyov cziprw) xat o"£pvwv dvdo&v y.ova^rwv, v.a\

eremum

:

rr,v

dpzrhv

irept(py]L&cav
iy.zrjoic,,

pwvo

7rpoo"(3aAwv,

xetperat ryjv

zw/7.y;v cruv

xai rov povayhv vnzpdvzrai, ranztxat ^aptEuviav, Ttpoazvyr.v do~nd-

vourat, vyjCTTeiav

y.o~/,-J.

chum
dit;

induit, humiliatur, et in

bonam

frug-em eva-

Z,zrai xat aypuTrovtav,

cTazpua ^££t ra r^c y^pdc, napairr,v

jejunium exercet ac humicubationem, oratioamplectitnr et vig-ilias, fundit lacrymas prae g-audio, ac, ut verbodicam, fit magnus et spectabilis virtute, atque ita quidem, ut dremones sola oratione ejiceret ex hominibus, omnemque alium eorum morbum curaret, nec non communis miraculorum esset thcsaurus laborantibus.

rta, xat «ttXw;, y.£ya; yivzrat
tztoc, y.al

dpzrr,v

y.al

nzpiolzpiov/j

nem

togov, w; xai cTaty-ova; i% avOpwTrwv

£u-

£Q

cTtwx-tv, ya\ 7rao*/]V aXkv\v vogqv

aurwv

3"£pa7reueiv, xat

x.otvov £tvat ^yjcraupov

3"auf/.arwvrot; xap-vouat.

atvariu

%

Q ui(1 tum

P ostea

'•

Elapsis plurimis annis soli-

2 Ti ovv ro

e^vj;;

ypovot TrapvjXSov au^vot
-

rric,

ava^wxai

tudinis,

matrem, matrem utiquc, tam insignis pro-

pv;o"-w;, xat ptyjr/jp, oiadri L/]r /jp,
TfiYj

rou y.alov

7Tatc?o;,

incessit (ferlis, aliorumque filiorum desiderium quippe illorumamor urebat viscera ejus, ac vidus ipsius anima videbatur igne consumi,) nec sciebat,

allorj rezvwv £t; klziBvfiioiv ilSoucy. {y.uXydp zmkzyz

TavTYjC,

TaGTzldyyva

6

3£pAto; £pw; aurwv,

v.a\

izvpnolziv

ioi/ii t/jV rauryj; ^v//,v) oux £t^ev ort xat 7rpa^£t£tV 6'y.w;
£7rtAa3opL£yyj xat y>ipw; xai yuvatx£tac, x.at Travra

quidnam ageret simulque senectutisac infirmitatis femineaeoblita, necnon charissimis filii.somniapost:

BzvTtpa

audet coutra lonyitudinem c ponens, incommoda montes flumina que
,

viae,
,

ejusdemvenerabi-

rwv (ptXrarwv izaidobv Bzfjivri, y.aTy.Tolfj.a pev pf/jxou; odov, y.ai rwv ex rauryj; xaxwv, opwv, 7rorau.wv, epyjptta;,
xat twv aAXwv aJrwv. KararoAf/a
exitvo yripac,
c^e

,

solitudinem,

xai £w/5; ro y.albv *

et
lis

hujusmodi

alia; spernit
;

egregia
filios,

illa et

xat

oo*tov,

xai 7rpo; rovq izoSztvovz, zpyzrat
h raury;;

scnectus vitam

et

ad

quorum ardebat

Tratclac. NryvtTct.t rourot;
ryj
viv

a^t^t;, xai

w; 7rapa
y.ai

desiderio, se confert. Significatur illis accessus ejus,

5upa

£ar-/]X£v

yj

(ptAoTrat;, ry;v ziaodov

dvay.ivovaa'

quodque tiliorum amans ad ostium staret, ingressum et omnino erat consentaneum, eratexspectans que apud alios quasi justa omnino naturse lex, ut,
:

rravrw; axoXouS^ov,

xat

vjv

Travrw; ogov rrpo;
d\xa

er£pou;
rou-

xat 5ecf/.a q-uo"£w; dtxatov,

zy.Bpa.ijzlv

rw Xdyw

rou;7rpo; ryjv rexoucrav, Trept^u^vat raury), xaraa7ra(7aO"0at rauryjv,

simulatquehocaudierant, ad g;enitricem accurrerent, circum ipsam funderentur, amplccterentur illam, introducerent, verba amica ei proloqucrenfamiliare tur, mensae consortem facerent, epulum aliaque agerent, qua3 filius, a longo proponerent, terapore matrem senectute curvatam conspicatus,
diligenter simul ac fervide praestaret.
i<

ziGayayiiv, ^O.a ravTr) TZpoakalvGat.
xotvwv/icai, y.oivhv iaQiav
oic,

pyj-

ttara,

xat

a^wv auryj ak\a irpdcat,
t

TtpoBztvai,

dow yr pa

y.av.itTou.ivr v pty]r£pa, C77rou6"atw;
i

av ex ptaxpou XP° V0U ^°^h v.aridua xat Bzp-

ttw; e/py-aaro.

iUo

vero nihil horum curarunt in animum nec canos senilis matris, nec ubera, demittere lactefuerant enutriti, nec quidquam, quo quorum
3
Illi
:

3 Ot
fjtyj

cTe

oucTev

rourwv

ei;

vovv

lafiziv

epe?iry;o-av,

Tpi/a

7To?.tav aicTeo-Givre; fAyjrpo; y/ipaidc, pvi

fjaoSovq
y

wv

erpa(py)0-av

ydlay.n,
Trovet*

ptyj

3'allo
du.a. rz

u.r>dzv ot;

uvjryjp vrt
tvjv

mater in liberorum educatione laborat, reveriti sunt sed .simulatque audierunt illius adventum, refieri cesserunt, et ejus conspectui se subduxerunt;
:

avaywvyj rrattJwv
uy)

dkV

yjxouaav exetvyj;
ry;v

eXeuatv, xat aTrearpacpyjaav, xat a7rei7ravro

Seav, xat

iy/oipovv ecl/iXwaav etvat rauryjv ev ^w>5 xartoetv, r6v

non posse significantes, utipsam in vita conspicerent, matris suae Crcaturem, ac salutariailliusmandatamajoreprorsusin pretio habentes,qui dicit: Qui amat patrem aut matrem plus quam me, non est me dignus. Matrem itaque quid passiin esse putatis,

TrXaar/^v Travrw; r/i; rs/.o-Jay); auroi;;, xat ra; exetvou

aw-

orixa; evroXa; 7rportfjtdrepa Biy.zvoi f 'O <pt^wv, Aevovr^;, Trarepa r) ^yjrepa uTrkp eae, ovv. eart y.ov a£io;. Tt ovv
ateaOe Tra^etv vhv ayjreparourwv axouoaaav; exeivad/^a-

DIE VIGESIMA SEPTIMA AUGUSTI.
A
o"/),

31

« *a

*

7r£7:pa/£v. "E/.pa^e pteyaAa, e(3da avvi/fi,
etJatpo; STrAuvev, et 7rw;
xapt<j;3-/j

da*

dum
tum

hsec audiret

?

Videlicet

illa,

quse

fccit.

Mul-

a. Lavrentio
monacho.

xpuat 70

/av aurof;

d

rwv re/.vwv
rtvivyovTo

yopd; ptaAayGyj, xat

7rpd; eAeov.

Oux

vocifcrabatur, assidue clamabat, lacrymis terramlavabat, siquidem his filiorum coetus mitesceret, et ad

rotyapouv
ardv aurd

rvVv

uy-repa toefv,

"StTflh/

tpavepav tou npo^ Xpt-

misericordiam fiecteretur. Non sustinuerunt

AoytaauEvot

7rd.S"ou,

rwrot xai TraAtv aurot ra
uyjrep, iaeAot;
td*efv,

itaque
erg-a

aura
y_wpet

uyjvuoutnv* EtVrep v)u.a;,

w

xaT-

exet'vy,v

rravrw; oUet

rVjv

ueya*Av;y /,ptepav,
v?

ra vuv 5e ava-

, manifestam desiderii Cbristum jacturam id reputantes ; ac proinde iterum eadem ista significant Si nos, o matcr,
:

matris conspectum

rwv w^e. 2uvefaa rotvuv
rr,v

xaAAtrrat; rd ptuvuSiv,
£<p*

cupis videre, in mag-na

illa die

omnino videbis

:

arr^pe Trpd;
ot; t;xou(7£ r£
oi Trafde;

eyeyxaptevyjv

,

dold^ovaa rdv 0e6v

nunc autem recede

hinc.

Dum

igitur haac intelle-

xat eto*e,xat

ecp*ot;

ovtoi pteytaroi rrjv apery;v

xisset insig-nium filiorum parens, in patriam rediit,

yeyovaatv. Kai rouro ptevourw;.

Deum

glorificans in

iis,

quoe audierat ac viderat a,

a

4 "AAAorE

o"e

rou

r/j;

X

r,i

P a*

Q-p^fovToc, t^etv

eSiAovrog

rdv a(3(3av Ilotueva, xat Adywv rwv exetvou pteraAajSwv
Coteler,

xat

6*e

ro TrapaTrav r\vi~yj.To.

Kat

Trore

*

rov adeXtpifouv
eip/ryj

etinquibus hi maximi filii ad virtutem provecti sunt. Et hEec quidem ita. 4 Dum autem alio tempore praefectus reg"ionis videre vellet abbatem Poeinenem, sermonisque ejus acprecumesse participes; neutiquam ille obsecundavit.

fac ta,

-poya~£i$i
i.e.sumpto

aurou y.&xovpyov w; are xaraa^wv, xat
lovc,,

r*j

rrapaeA-

Dumque

aliquando filium sororis ejus tam-

ov r ourw; 6 yepwv urret;e T

rw

aoy^ovrt Trpo;

o*t|/tv

autcm praetcxtu

Gefv.

'H rotvuv ddelyh,
t9)

dict

rdv adeAtpdv r'aAAa (Jeureecptararat, rdv

quammaleficum comprehendisset, et carceri mancipasset, ne vel sic quidem Senes morem gessit
praefecto,

pa

S"Eptevvi,
*/i

Bvpoc

tyjq

ccvtov xeAAv];

r\avyov ev

dtyjvue xat

ava^wpyjuevov Stov, TroAAa rourov
rriv a7rox.pt-

ut veniret in conspectum suum. Soror itaque ejus, propter fratrem alia postponens, ostio
cellae ipsius adstitit,

£/.Ai7rapouaa xav

ypzyy cfyAwaat rw apyovTi
exeCvyj

aew; a;twaavro;,
aAAa, daa
otd"e

xarepda rourou, xat xaryrydpet,
xat
rtva
yuvat/.eta; tpucrew; aaSeve^
pie, (j.iyav
|U.ou

in qua quietam et solitariam a^ebat vitam, obnixe rog'ans eum, ut vel scripto imfilii. Quando itaque eam ne quidem responsione dignatus esset, vocife- g rabatur illa adversus eura, tamquam immitem, ex-

aarrXayyvov, axapdtov, avsAEyjuova A^youaa,
r>

petraret a praafecto liberationem

ov)

xat ota rd rv5;

Aeyetv &.ypouivov. Ilpb rourot;, 'EAeyjaov
p.ovoy£vu; 6 rtat? eart,
x.at x.at

iooct., o~i (moi

^eyet

ry;v

tpu^v
poif/t

rvj

cppoupa
7rot
;

rof;

di-~[j.oi<;
;

raAatTropwv,

<I>eu ^tot,

Tt yivwaat;

rpaTrwuat

rtvo; e^ erepou r/;v /uctv euyuvatx.o; auv

rou xaxou

Ourw

nje,

oaxpuwv

Tryjyat;

cordem, immisericordem accusans, aliaque dictitans, quanta et qualiamuliebris naturae impotentia offensa novit dicere. Adhaac, magna voce exclamabat ; Miserere mei, quia unig^enitus meus filius est,

avax.Xatou£v/i;,Tr£u^a;£X.Etvo; rwvatJeAtpwv eva,rouro raur>] (5/jXot-

animamque meam
!

urit, carcereacvinculisafllictus.
: :

"ATreXS-£,yuyat,

rwv wde*

rt

uou x.ara(3oa;j '0

notu-/;v rix.vwv 7rar/;poux eyEVEro.

Hei mihi quid me fiet quo me vertam per quemnamalium inveniam liberationem mali? Ad mulierem, fontes lacrymarum ita emittentem, uno e fratribus misso, haec significat ei Abi hinc, mulier quid contra me clamas? Poemen filiorum pater fa: :

ctus
5 MavS^avet raura
Ao'yw x.eAeuaet
'Av/jyyeA/j
u'/ivu uaatv
(

non

est.
aeuapopiuUe-

6
x.at

ap^wv,

x.at

S"auuaaa;*

Kav

ptovov,

Auaw rov

Tratoa rvi; tpuAaxvi;.

raura

ro} yipovzi t

xat avrtAEyet 7rp6; rouro
7ra.roa

ourw;* 'E^eraaov, xp-/ov, tov
et

xara rou?
eio'

vduou;, xa^

a^td;

eart SavzTov,
eTr*

^avarw^vjrw"
d

oux

aAA', o pouAet Trotyjaov
eS^auptaasv,

auro^.

"Hxcuasv

ap%wv

uTrsp-

ac miratus, Si vel verbo tantum, ait, jusserit, juvenem carcere liberabo. Haac renuntiantur Seni, et contradicitillis, sic mentem indicans Examina, prsefecte, juvenem secun* dum leg'es, et, si reus sit mortis, moriatur; sin minus, fac de illo quod vis. Audiit praefectus, mi5 Rescit ista prasfectus,
:

ymata,

xat rv^;

0uAax.-/i;

rdv irattJa arreAuae.
7rpo; rov

IIoA-

ratus est valde, et juvenem earcere liberavit
erg'o

b.

Dum

b

Awv roivuv 7rapaj3a?vAdvrwv
y^aptv xat

yipovTX wcpeAeta;
3-eoTrveuarot;

multi accederet
;

tv/Tc, r iravra; d

yepwv wtpeAet

g^ratia

doctrinis

Senem utilitatis ct orationis a Deo inspiratis Senex prodest
-r,

oto^aaxaAtat;. 'Hpwr/jaEV ouv rt;

aurwv

Trore

rwv auvtdvauy-

C

rwv,

£t

xp'h to rou aoeAcpou a^aprvipta rov (SAet|;avra

xaAut{/at.

Kat

d

yepwv
i

;

Et xaAu'j/ouey,

etpvj,

rsx.vov,

ra

omnibus. Quidam itaque ex illis, qni eum adibant, aliquando iuterrogavit, an is, qui viderit peccatum fratris, contegere illud debeat. EtSenex, Si texerimus, inquit,
teget nostra
:

rwv aaeAcpwv
cu.iTtpcf oto>

a{j.ccpTr {j.a.Toc 7

xaAu^et Travrw;xat 0e6; ra
avrtusrpyiQviaErat r.uiv.

fili,

peccata fratrum

,

Deus onmino

yxp

u£rp-/-;aou£v,

nam qua mensura

Tourou rotvuv ai-a rou aoca Ayouo tov aoeAcpou Trapepyouevou,dpouatyuvarx.ax.Aatouaav,xai oetvw; x.oTrrouevY]v,xa*i

remetieturnobis c.
fratre transiret,

Dum

ig-itur

mensi fuerimus, cum abbate Anub

c

mulierem vident flentem ac vehe-

aravre; aurr,v xarevdouv [j.v/.pbvoi TTpojSavrs; auvavr/Jaavre;rtvt,r/]v airtav r.pwrwvrou rrtxpou exetvou r'/j; yuvatx.6;
dd^upu-ou.Tou
b*e

menter
tur
:

afflictam, etsubsistentes

eam contemplaban-

paulum

vero progressi occurrerunt alicui, et

rov rou av^po^^avarov^rou^utou rexairou
?

sciscitati

sunt causam amari istius luctus mulieris.

aiJeA^ou dd^uvarat «pauevou,

ex.etvo;,

Eav
oii

uyj,

Aeyet

rw

Qui ubi
fratris
;

diccret,

eam

dolere

mortem

viri, filiique

ac

adeAcpw 'Avou(3, v-x.pwast ay^pwiro;
Trayra uara, xat xrvjaet rd
TrevEJo;

rv^;

^ U X'^'

T ^ ^eAvj-

ille, Nisi, iuquit fratri

Anub,

mortificarit

tovto,

dvvotTai yevs-

homoomniaanima?

placita, atque in isto luctu se
fieri

aQat ptovay_d;.

6 Kat 7rors TioAAot rwv yepdvrwvrourou 7rapa(3aAdvre;, rwv ouyyevwv aurcu rt; Trpoaex.optt'^ero natdiov xar'
£v£pyetav rou

towv ro ttAv;5o;

aarava ro TrpdawTroy e^ov arpe(3A6v, zat ex.ftvo rwv 7rarepwv e;w rou ptovaar/jiy,aSriTO x.Aatwv.

ptou, u.era tov Tnxtdoe,

Touroy oe ourw;
r-/;v

mouachus. ad eum accedcntibus, quidam cognatorum ejus attulit puerum, qui a satana possessus contortum habebat vultum vidensque illam patrum multitudinem extra monasterium, consedit cum pueroflens. Huncautem ita sehabenpossederit, non potest
G Multis senibus aliquando
:

a biographo

lyovTa

rt;

tdwv rwv yepdvrwv, rpf^Ta. uaS^etv
etptt

atrtav.

'0 de, -uyyeyy;;, eittev,

rou notusvo;, xai Trpoo/iveyxa
xai £cpoex.7re-

ro 7rnoiov xexaxwpivov ourw; U7r6 rou 7rov/jpou,
ovjS^/jy, /jvjttw;
tj/a;

tem quidam senum conspicatus, intcrrogavit, ut causam intelligeret. Cui ille, Cognatus stim, ait, Poamenis, et puerum attuli a maligno spiritu tam

evrau3a Trapaydveuevdv ue ax.ouaa;,
etaw
rv]; ptovv^;

dtw-;£t ue*

ou Bilzt yap i^Eiv rtva rwv auroO. 'AAAa
ro rratdVoy,
6
x.at

~i>

EAE/jaa; ^ie 7rapaAa(3e

malevexatum, ettimui, ne, huc me advenisse auenim vult videre diens, dimissum me pellat neque inisertus mei accipe puequemquam suorum. Sed tu
:

"^~:p

aurou 7rpoa£u^aaOe.Aa(3wv ovv ctvrov

yepwv, xat

rum intra monasterium,

ac pro ipso orate. Senex
ieritur

32
4. Lmrentio

VITA
:

S.

POEMENIS ANACHORET-E.
£(0"iASwy z/or^xTO otx
st/.6;

ig-itur

uor&cbo.

fecit

ipsum accipiens, et ingrediens, prudenter qusecumque conveniebant nec statim eum ad;

crjvsrco;, KXt ov

~po~zyvr;/.zv

T)

ev^Ew;

rco IIotuEvi, sfcXA'

d-b

rcov ^t/.po^ipcov

dplatit-

duxitadPcemenem sed a minoribus incipiens fratribus, singulos eorum quosque ex ordine rog-avit, ut formarent sig-num Christi, usque ad Poemenem.
Posterius vero postquam illum adduxisset etiam ad ipsum petitionem hic repulit, illi orabant dicen;

vo; adeAtpwv nxo-y.xlzt
ty)v

zvx 'i/.aarov rojrcov ay.olo\>%v>c,
(J-ixP 1 y xl

tov XptaroO trypxyida noiwaxi
dz Tzpova.yioyjtiz,
/.ai

r ¥ Iloijzevi.
T~hv

Tarspov

ajrco,
'

£/.e r vo;

awr>jffiy
tj'v,

izapzy.povzzo, x.ai oi tfSV idiovTO

KaSto;

Travrs;, x.ai

7rar£p, Xiyovrzc. '0 dz avao*ra;
7rpoa"y]j£aro Etrrcov '0
u.r Jt:6
t

x.at

o"r£ya;a; rco 7rvejuart

tes

Sicut omnes, et tu Pater. Snrgens autem ac spiritu g-emens orabat dicens O Deus, figrnentum
:

0e6;,

lacrat

r6 TrAaVpta cjov,
x.ai

tva

:

rou (Jatuovo; x.ara/.jptsuOy?,
l

ro <7ra'jptx.6v otj-

tuum
et,

sana,

ut dsemon in illud non dominetur

:

jtxetov

aj^rt; ~otr tjxc, vytr) cinidaty.z rco 7rar£pt.

signo crucis post facto,

sanum

reddidit

eum
7 "Erepo; di rt; twv acJsAtpeov /.ara rr,v
y.otjz-rjc,

patri.
meritorum

memorantur

7 Alius quidam fratrum, in prima hebdomade Quadrag-esimse accedens ad Poemenem, cogitationes suas ei enarravit, et, capta aliquantulura quiete, diVix ausus sum huc venire hodie. Cui Senex cit
:

tyjc,

Tztrtjxpakfytixzv

TTpcoryjv

iodoy.xdx

7rpo/3a/\cov

rw

Ilotptevt

aurco toj; ?.oyio"^oj;, xat TvyJ&v avx~x.vtjzoic 7rapa |3pa-

/v

}.sy£t'

Kar£0"^£3"/ v 7rapay£veo*0at co^s
(

tjr]jj.zpov.

Kat

6

ait

Quia, inquit frater, per Quadrag-esiraihi neutiquam aperies. Cui Poemen responmam dit Nos nondidicimus clauderc januam ligTieam,
:

Quare

?

yepcov, Atart liyzi

;

"Ort, st-sv ac)sAcp6;, [j-y^otz 3iy

ryjv

r ig 0-y.pct.y.otj-YtV ovy, avot^v; uot.
:

Kat

6 Xloiwhv Tiphc,

avTOv*

'Hptet; o jy. £uaS"ou£v r/,v ivl^vrcJ yJ.ziziv, arr-x.ptvaro, 3"j-

:

sed ling-use potius, Alius vero quidam necessitatis alicujus causa ad ipsum digressus, et conspicatus, quoilparum aquffi in pedes suos mitteret, Qua, ait, severitate usi suntnonnulli ad dure tractanda cor-

cMa. fxdXXov rr]z yh^-Tr^c. Kat aWoc^ $i rt; et; aurov xara rtva yjpiixv 7rapa[3aXwv, x.at i&Ijv txiy.pbv udcop ei;
pav,

rou; 7ro$a; ^aXXovra, Ilco; rtvs;,
GctvToo-y.\r pct.yviyY vai7y.
i

e^yj,

arroroutav
7rp6;
(

iyjpr]"

t

eajrwvcrouara' xai

ajrov,

porasua! Et

illi

respondit:

Nos

docti

non sumus

'Hu£t; o : jy. z$i%ot.ypY u.iv
l

t

xvziyr^zv, etvat o*w uaro/.rdvot,

sed pravas affectiones. Hnec suffiB corpus occidere, ciunt, ut ostendamus Pcemenis magnalia, immo etiam alia cjusdem maxima virtutem officia. moriturple8 Nos itaque ad ipsum prsesentis vittt ejus finem nus ilirrum uc couverteraussermonem. Nunc igitur, o beate Poemerkorum.

dllci TTa^ocTOVOt, 'l/.ava
\j.ivoc

raOra
fjtyjv

7rapao"rvio"at rrjv

rou Ilot-

E

u.zyy.lztoTriTX, vat

xat ra v.D.x tojto-j (xzytcjTx

y.aroo^wuara.
8 Hu-f; owv
f

77p6;

auro ro ri/o;
"HcJ/i

r/i;

irapouo*^ xjtoj

^m^; rov \oyov rpe^ouev.
uyjv,

uiv ouv,

w

iJ.xy.xptz

Wot-

^f.t/.TOCVXC,

men, dierum, qui sunt fluxi, rerumque spiritualiura plene, et ornatc omni virtute, omniumque, tam qui sunt in iEgypto quam qui inThebaide, pa* tcrfactein Christo parum rcgrotas, et attollens

/uipwv
rcov

TrXvipy;;
y.xl

yzvou.tvoz TMvre lvou.ivtov t zai
7~xur,

rwv

roj rrv-jptaro;,
TTaryjp

dixrcpi^xz ap£r*^,

/.at

7ravrwv

re /.ar'

Atyurrrov xai Qrtfixldx yivou.zvoc,
roj; TrocJa; ztxpxc,
/.ai /.a-

£V

Xptcrw, uxyohv

vocrzic, v.xx

extendens

commendans, manibus pedes, nec nou tradidisti. Et nunc cum illius, qui hunc dederat,
spiritum pie
angelis Isetaris, cum justis exultas, qui a seculo qua sunt, et magis perspicue versaris cura Deitate
:

^w; auro
$ov,
y.xl

ava.S^t; ~/}pv\ tov dzdw/.oroc

ro ~v;jy.a ~xpixtt* aico-

vvv xyyir.otz o-vvivypxivri,
y,xl

c^t/.atot; tolz.

vo; crjvxyxlloy.zvoz,
r ; yivotro y.x\ r\u.xz
(

rpavcorspov ctjvwv t^ 3"edryjrf
zxS.c o-y.iz TTpo?
/,

xii^r,vxi

r6v ct/av-

utinam et nos digni reddamur tnis apud benig-num Deum intercessiouibus quem decet gloria, et imperiumnunc et semper, et in secula seculorum.
:

Sporrov 0e6v

t/.£0"tat;' co r:p£7r£t

5d;a,

x.ai

76 x.oaro; vjv

x.at aci, x.at £t;

roj; atcova;

tw

atcovcov 'Aptyjv,

Ainen.

A
a

N N O

T

A

T

A.

Factum hoc narrabitur jwsteaex apophthegmate lxwi.

breviore modo. b Hcvc historia ibidem habetur apophthegmate v ; sed diverso ac apophthegma lxiv ;pro iis vero, qux hic sequuntur, consule xxvt, vn, Lviii,e£ clxxxviv. Nec c Vide cum in brevi nostro Commentario facile possint legi, quw huic Vitee his addimus plura Annotata subservire possint. Consute etiam Annotata, quibus Ulustrare conabimur Apophthegmata, elucidandie
1

qucV

nunc subdimus.

APOPilTHEGMATA

notev, seu variantes lectiones Grsecse

marginales,

ad versionem Latinam apophthegmatum S. Poemenis apponuntur. Non abs re autem fuerit ex
qiuv

Ex

editione Cotelerii

tomo

i

Monu-

ipso hic recudere citationes marginales, quibus, prcvter alios scriptores, indicantur Vitee Patrum,
libri, libelti

mentorum

ecclesiae

Grsecse pag.

585

et

sequentibus.

Monitionet

qwcdam

i>r*-

r-r\omurn hunc anno 1677 Lutetias Parisiorum vulgavit V. C. Joannes Baptista Cotelerius, ac Grxcum textum Latine reddidit. Inter alia vero, in eodem tomo contenta,habenturApophthegmata Patrum, citato pro iltis in principio torni post

1

Prmfationem Re£. Ms. 2466. Textum Grcvcum nondabimus, qui a curioso lectore, quantum ad potest. Hunc S. Poemenem spectat, ibidem legi Observationibus ad catcem idem auctor elucidavit dicti tomi, qux usui etiam nobis erunt non vero
;

ac numeri, non raro etiam Appendice ad easdem Vitas signata. Porro cum apophthegmata illa sint satis longa ; visum est nobis ea dividere in tres partes, ac numeris arithmeticis, seu cifris, ut vocant, etiam distinguere ut res concinnior appareret,ac Annotatis aptior adpariessingulas apponendis. Hcvc monitum voluimus lectorem. Nunc ipsa exhibemus Apophthegmata, retentis numeris Romanis, qurn eisdem apponuntur in editione Coteteriana ; non tamen citationi:

jam tempore non solemus

bus Scripturcvsacr&marginalibus, quas a mutto notare, qiuvque subsidio Concordantiarum, ut vocantur, in Bibtia sacravulgata possunt inveniri hic signo, intercisa.

PARS

; :

: :

DlK vigesima septima augusti.

33

RARS PRIMA.
ViUe Pilrom
libro v, libel
XI,

quia hanc unnm sobolera habeo. At ille raittens renunciavit Pcemen liberos non suscepit. Atque
:

« **.

recessit in

hunc modum.
:

Iis

erg-o auditis, prte-

ses misit, aiens

Saltem verbo jubeat; d
vicissim
significavit
:

miUam
luquire
;

2
ret

i.

Profectus est aliquando abbis Poemen,

cum
per:

illum. Sehex vcro

esset juvenis,
19

ad senem

quemdatn, ut

interrog-aerg-o

secundum leges;
si

et

morte

si

dignus

est,

numcro

moriatur

eum

de tribua

cogfitationibus.

Ut

non

est, fac ut plaeuerit.
:

sonem, oblitus est unim e tribus et reversus est in cellim suam sed ubi manum posuit, quo clavis apcnret, recordatus est obliti sermonis. Unde dimUsa clave, redit ad senem. Qui
venit nd
:

4 vi. Deliquit aliquandc frater in coenobio de- v.u-7. gebat autem iis in locis anachoreta, qui a longo tempore non processerat. Veniens ergo coe nobii abbas ad senem, nunciavit ei de fratre, qui deliquerat.
frater e
flebnt.

ait vit

illi
:

;

Properasti ut venires, frater.

Ille

narra-

Ait

Quando posui manum meam nd sumendam
:

iile Expellite cum. Egressus vero ccenobio, intravit in speluncam, ibique
:

clavem, recordatns sum vcrbi, quod quaerebnm ideoque reversus sum. Erat autem nec aperui spatinm vi;e plurimum. Dixit ei senex; Gregum
;

Contigit opportune, ut fratres nounulli, qui

ad abbatem Poeraenem proficiscebantur,
illum flentem
g-erct
:

audirent

qui
;

ingressi,

invenerunt

summo

Pcemen,

id est

hominum
Vita:

Bt nomen tuurn sermone eelebrabitur per universam yEgypti repistor.

affectum dolore
:

hortatique sunt, ut ad senem persed noluit, dieens Ilie ego morior. Venien:

Patrum

gnonern. n.
cessit inter

Quodam tempore
Paesium fratrem

libro v. liliello

familiantas interabbatis Poemenis et
:

tes porro

ad nbbatem Pcemenem, rem

ei

narrave-

runt.
fratri
:

Ille

tvi.mimrioS.

alium

quemdam
nolebat.

extra cellam
a, dicitque ei

Poemen tem Ammonam
sius habet
qnipte* vivere

suam abbas vero Unde exsurgens fugit ad abba:

precibus indnctos eo remisit, dieturos Abbas Poernen vocat te. Venit frater. Quem

Frater

meus
;

Pae-

cum quodnm

familiaritatem

quie

me

i.

38.

non sinit. Ait illi abbas Amraonas Pcemen, adhuc vivis b? Vade, sede in cella tua et pone in corde tuo, quasi jam ab anno jaceres in sepulcro m. Venerunt aliquando regionis presbyteri ad monasteria, ubi erat. nbbas Pcemen et ingrcssus est abbas Anub, dixi f que ei Invite: :

senex intuitus afflictum, surrexit, coinplexns est, et cura eo comiter agens, rogavit, ut ciburn suraeret. Misit autem abbis Poeraen aliqncrn fratrum suorura ad anachoretnm, qni nunciaret A roultis annis viderc te desidero, postquam de rebus tuisaudivi; sed ex amborum pigritia non congr, ssi sumus. Nunc ergo, Deo volente, oceasione oblata, laborem itineris suscipe, ac videbimus nos. Non enim egrediebatur e cella sua. Ille audiens, npud
:

E

mus

hodie hie presbyteros.
illi

Cumquc
:

diu stetisset,

non dedit

m

i)3.

v

wii.8.

responsum. Quocirca tristis exiit. Aiunt ei, qui juxta sedebant Abba, cur nou respondisti ei ? Excepit abbas Poemen Ego caussam cnlpamque non habeo. Murtuus enim sum. Mortuus autem non loquitur. 3 iv. Senex quidim degebat in /Egypto, antequam eo venissel abbas Pcemen cum suis, eratque
:

Nisi Deus seni inspirasset, non misisset ad se me. Quocirca surgens, accessit. Curnque sc uiu:

tuo
in

lseti

salutassent, sederunt.
insiituit

Tum
:

ad eura abbas

Duo homines ambo mortuos habebint apud se dimisit uuus mortuum suum, atque abiit ad plorandum mortuum alterius. Ausermonera
qui

Poemen hunc

quodam

loco

degrebant,

:

diens porro senex,

compunctus

est

ea oratione,
:

multum notus atque

houoratus.

ascendit Pcernen cura sociis,

Ut erg"o e Sceti homines reliquerunt
;

recordatusque estrei,

qnam

fecerat, et dixit

Poe-

men sursum sursum
deorsura in terra.
5 vit.

in caelo;

ego vero deorsum
VI.
10.

semen, et veniebant ad abbatera Poemenem qui angebatnr. ltnque dieit fratribus suis; Quid faciemus magmo seni huic ; quia nos in molestias miserunt bomines, derclinquendo senem, ac nobis, qui nihil sumus, attendendo. Quonam igitur modo poteriraus senis animura curare? Adjecit
Conficite
vini
;

Adierunt aliquando senes multi ahbntem Poemenem cum ecce quidnm ex affinibus abbatis Poeraenis bnberet filium, cujus facies, diabolo
;

II.

XIT. {.

efficiente,

conversa ernt

retrorsum. Itaque pater

parura

edulii,

et

accipite

saltem
:

c

multitudinem patrura, assumpto filio intuitus monnsterium sedebat plorans Contig-it auextra
tera,

pergamusque,

rc una

manducemus

forte
igi-

utquidam senex
ploras,

exiret.

Is

eernens eura,
:

ait

per

lioc

poterimus delinire eum. Portaverunt

Quid

homo
: :

?

Respondit

tur cihos, et profeoti sunt. Ut autem fores pulsaverunt, audiens senia disoipulus, interrogavit
:

abbatis Poeraenis
ista tentatio

atque
vult
adesse,

Cognatus sum en puero huic accidit
offerre, timui-

volentes autera Seni
videre

Qninam
Pcemen

estis?
est,

Illi

exceperunt

:

Ilefer

abbati

mus. Neque enim
si

nos.

Atque nunc

qui vult benedici a te. Quod cum discipulusnunciasset, ille significa'it his verbis Abi, non mihi vacat. At illi permanserunt ad
:

compererit

me

mittet ac expellet me.

Ego

vero ubi vidi adventum vestrum, ansus sum venirc. Quemadmodum erg-o libuerit, abbn, mei
introducito puerum, ct orate pro illo. miserere Senex assumeus puerum, intravit. Porro usus
:

ffiStum

solis, aientes

Non secedemus,

nisi post-

quam
scnex,

digni visi fuerimus admitti

a sene. Porro

ceruens humilitatem eoruni, necnon pacorapunctione ductus aperuit. Et ing;ressi, eibum sumpserunt cum eo. Cura autem manducarent, ille dixit Re vera, non sunt ea sola, quae de vobis nudivi, sed centuplum conspexi in operc vestro. Ex illa crgo die araieus
tientiam
, ,
:

ncc stntim obtulit nbbnti Puemeni; sed incipicns a miuoribus fratribus, dicebat Consig-nate puerum. Cumquc feeisset, ut a cunest prudentia
;

ex Poemcni
ctis

ordine

consigfnarctur,

demurn
:

abbuti

'

""

13.

eorum

*«deri Viri

aliquando prseses provinciae illius videre nbbatem Pcemenera nec admittebat senex. Igitur sumpto prffltextu, quasi facinorosum comprehensum filium sororis cjus,
exstitit.
v.

Voluit

ut ad ee appropinattulit. Is nolebat, Sicut e;etcri, quarct. At illi rog-abant, dicent?s surre\it, atque et tu, Pater. Tunc ingemiscens

;

Deus, sana creaturam tuara, precatus est eum sine ab hoste in scrvitutcm rcdig-atur. Kt curavit, .sanumque patri regnnssct cum, illico
ita
:

misit in

carcerem, dicens Si venerit Senex, et eo, eg-o dimittam. Accessit soror ejus, dcflcns ad janunm. Ls vero non dedit responsum. Quare mulier maledictis his appetebat
:

stituit.

oraverit pro

eum

:

Visceribus

reneis

prcedite,

miserere

mei,

Aliquando quidam frater. ab oris Pcemenis diseessit in peregrinam terabbatis ram illicque venit ad quemdam anaehorctam, quem adibant mul qui caritatc' prseditus erat, et abbate Pceraene. llle, ei de ti. Frater nunciavit
vni.
:

111

IN*.

v

Augusti Tomus VT.

9

«uditis

: .

34
t\
IDITIS.

APOPHTHEGMATA

S.

POEMENIS ANACHORET^.
mtiltum laboris, attulit. Nisi enim D Senex discessisset ab eis. Ut ergo vidit illos, gavisus est, tamquam si invenisset magnum thesaurum. xi. Audiit aliquando presbyter Peejus,
et post

anditis hominis virtutibus, desiderio tactus est vi-

dendi eum. Reverso igritur fratre in ^Egyptum, paullo post exsur«:ens anachoreta, e regione extera perrexitin jEgyptum ad illum fratrem, qui ipsum convenerat nam indicaverat ei, ubi maneret. Videns autem eum ille, demiratus est, et valde est
:

attulisset,

gavisus. Dixit anachoreta

;

Exerce caritatem, duc

me
6

pervenit ad Senera. Cui nunciavit, quae ad ipsum spectabant, his verbis Blagnus vir est, caritate multa, ingenti honore apud suos de te annunciavi ei, et cupiens
:

ad abbatem Poemenem. Itaque assnmens eum,

:

videre
titia
;

te,

advenit. Suscepit erg*o

illum

cum

lse-

postquam se mutuo salutassent, consederunt. Tunc peregrinus ccepit loqui ex Scriptuet

de rebus spiritualibus et ccelestibus. At abbas Poemen vertit faciem, nec responsum reddidit. Unde is cernens quod non colloqueretur, tristis egressus est. Dixitque fratri, qui eum duxerat; Erustra hanc omnem perejrrinationem suscepi Veni namque ad Senem ecce vero neque mecura
ra,
:

e de quibusdam fratribus, quod assiduo in urbe versarentur, lavarent, negligerent se qnocirca veniens ad collectam, sustulit ab iis habitum monachalem. Sed postea corde se tactum sensit, ac poenitentia ductus est. Accessit ergo ad abbatem Poemenem, velut cogitationibus ebrius, portans etiam levitones f fratrum remque Seni annunciat. Ait illi Senex, Non habes tu quidpiam veteris hominis ? exuistine eura ? Respondit presbyter Particeps adhuc sum veteris hominis. Senex reposnit Ecce igitur, etiam tu, sicut fratres. Etsi enim parura retineas vetustatis, attamen peccato subjaces Tunc abiens presbyter, vocavit fratres, ab ipsis undecim veniam supplex petiit, induit eos habitu monachi, necnon
lnsii
: ; : :

dimisit.
8'

xii.
:

Frater sic

interrogavit abbatem

colloqui

vult.

Itaque Frater in«ressusad abbatem
te

nem

Poemenem, Abba, inquit, propter B mag-nus iste homo, tanta gloria in
fulgens; quare
;

accessit

loco suo re-

non

disseruisti

cum

eo

?

Excepit
j

v.

it. 32,
*

Senex Ille e supernis est, et cselestia lo(]uitur ego vero ex inferioribus sum, et terrena loquor. Si sermonem ad me habuisset de afFectibus animi, ei respondisspin. Quod si agatur de caelestibus, ego Ill*i neseio. Egressus itaqne frnter, retulit perejrrino Senex non facile de Scripturis loquitur setl si qnis rognverit deanimi nffectibus, responsurn dat. Ille compunctus, Scnem adiit, et ait ei Quid Jaciam, abba, quandoqnidem dominantur mihi animi affectus ? Tunc oculis in eum Modo bene venisti conjectis, Iffltua Senes infit nunc aperi os tuutn de his, et implebo illud bonis. Ille vero plurimnm animae commodum cum cepisset, professus est Plane heeo est vcra via. Gratiisqne Deo actis, quod cum ejusznodi Sancto meruisset convenire, reversus est in regionem suam. Comprehendit aliqnando rector provin7 ix.
: :

:

:

:

Commisi grande peccatum, et triennium a^rere pcenitentiam. Dicit ei Senex Multnm temporis est. Ait frater ; Sed ad annum usque? Iterum Senex; Multum est. Qui autem aderant, dixerunt Usqne ad quadraginta dies? Iterum ait; Multum est. Addiditque Affirmo ego, quod si hominem ex toto corde pcenituerit, nec is amplius peccaverit, etiam in tribus pcenitentiffi diebus Deus illum snscipiet, xiu. Dixit adhuc Signum monachi in tentationibus apparet. xiv. Iterum dixit Sicut spatharius g imperatoris ita oportet assistit ei, paratus semper animam promptam esseadversus daemonem fornicationis. xv. Interrogavit abbas Anub abbatem Pcemenem de impuris cogitationibus, quas gignit cor hominis, et de vanis cupiditatibus. Dicit ei abbas Pcemen « Nnmquid gloriabitur securis sino » eo, qui cffidit in ipsa ? « Tu quoque ne porrigas eis manum, ei otios;e erunt. xvi. Dixit iterum abbas Poemen Nisi Naburzardan coquorum h princeps
:

Pcemevolo per

x.

iO.

;

v.

vn. 13.

;

Doroth.
Doctr. 13
vi v. 8. !n

:

:

l^plirxmp.

587. n.
9

12.

v. v. 41.

:

Append, p
999. n. 20.
h

:

venisset,

non concrematnm fuisset tcmplum Domini autem significat, quod nisi venisset in aniHoc
recreatio gulffi,

cise

quemdam

e vico

abbatis Poemenis,

et vene-

mam

mens

corruisset in bello contra
50.

runt cuncti,
!

Senem rogantes, ut
:

abiret,

cum-

que a cavcere emitteret. Dixit eis Sinite me dies tres, tuncque proficisear. Oravit ergo abbas Pcemen ad Oominura, his verbis 1'omine, ne dealias non permissuri deris mihi hanc gratiam sunt me sedere in hoc loco. Venit er^o senex, rogavitque judicem. Qui ad eum infit Pro latrone rogas, Abba ? Senex autem gavisus est, quod gratiam ab eo non accepis>et. x. Narraverunt quidam, quod aliquando abbas Poemen et
:
: :

inimicum. xvn. Aiebant de abbate Pcemene, qnod v.iv. invitatus ad comedendum contra voluntatem suam, proficiscebatur cum lacrymis, ne inobsequens esset P
fratri

suo,

eumque
abbas

tristitia afficeret.
:

xvni. Dixit

v,

it.tf.

prffiterea
in
<i

Poemen

Noli habitare in Ioco,

fratres ejus conficerent

scolaces

d

:

nec prooede-

quod non haberent, unde emerent funieulos. Etaliqnis eis carus, rem narravit cuidam mercatori, homini pio. Cieterum abbas Poemen nolebat qnidpiam a quoquam accipere, ad vitandam nibat,

nonnullos tibi invidere. Alioqui progressum. xix. Narraverunt quidam non abbati Pcemeni de aliquo raonacho, quod vinum non biberet. Etdixit: Vinnm omniuo ad mon.ichos non pertinet. xx. Abbas Esaias interrogavit abbatem Poemenem de sordidis cogitationiQuemadmodum in capsa bus. Et respondit ei plena vestimentis, si quis reliquerit ea, tempore
ao cernis
facies
:

!

iv

5i

v.

x.42.

putrefiunt

:

ita

in

cogitationibus

;

si

eas

corpore
s.4j-

Itaque mercator, cupiens opus 8eni conficere, preetexuit indigere se scolacibus. Et adduxit camelum, sumpsitque. Ve-

mirum

turba-

vexationem.

audiniens autem frater ad a.bbatem Pcemenem, vellet laudare qui to quod fecerat mercator, ut

eum,

cepit

Sane, abba, etsi non tamen, quo nobis opus faceret. Audiens vero abbas Poeuien, absque indigentia sumpsisse, Surge, conduc camelum, et affer dixit fratri amillos. Quod si non attuleris, Poemen hic non Nolo namque cniquam plins residebit vobiscum.
infit
:

indigeret, ac-

non exsecuti fuerimus, per tempus abolentur aut putrescunt. xxx, Interroganti abbati Josepho de eadem quffistione, respondit abbas Pcemen Quemadmodum si quis serpentem cum scorpio miserit in \as, iliudque occluserit, omnino post aliquod cogitationes, sic et pravae tempus morientur quae ex dseraonum instinctu pullulant, per toleran: :

\

tiam deficiunt.
9 xxii. Krater venit ad abbatem Pcemenem, et Sero agrum meum, atque ex eo facio ait ei Recte facis. Et agapen i. Respondit illi Senex alacritate, auxitqne elcemosynam suam. abiit cum
: :

:ii

:

injuriam facere, cum non indigeat, patiatur, capiatque lucrum meum.

ut damnum Abiit frater

Abbas autem Anub, audito sermone, infit ad abbatem Pcemenem Non times Deum, qui ita
:

locut

tis

,

::

DIE VIGESLMA SEPTLMA AUGUSTl.
locutus sis fratri ? Senex vero tacuit. Post duos autem dies, arcessivit abbas Pcemen fratrera, ei-

33
I

rum manducare;
,

que

dicit,

audiente abbate
Dixi, a

Anub

t

Quid mihi

pro-

locutus esaliodie?

quoniam mens mea

alibi erat.

Tum

frater

:

me

seraiari agrura

meum,

ex eoque dari eleemosynam. Excepit abbas Poeraen; Putabam te locutum de fratre tuo, qui in saeculo vivit. Quod si t-u es, qui hoc opus facis, non est hoc monachi. Is vero audiens , coutristatus est atque haec profudit verba: Nullum
,

atque nobrs tradiderunt viam, *DITI-. quae regia est, quia levis. xxxn. Aiebant de ab- v. u.s». bate Pcemene quod cura ad synaxira venturus Ap J!" p esset, sedebat seorsum discernens cogitationes suas, hora circiter una; atque ita egrediebatur, 56. xxxiii. Frater interrogans abbatem Pcemenem, v
».

mL

,

-

dixit

:

Relicta
illi

mihi

est
:

haereditas;

qui

faciam

ex ea? Ait
,

Senex Abi, et post tres dies veni responsumque feres. Rediit rgitur, sicut definierat Senex. Qui si locutus est ei Quid tibi
:

v. x.

48.

nec possum non seminareagrum meura. Postquam ergo discessisset, Ignoincurvavit se coram Pceinene Anub, aiens Ego quoque, insce mihi. Tum abbas Pceraen quit a principio noveram non esse opus monachi k; sed secundura mentem illius pronunciavi dedique ipsi alacntatem, ad oaritatis processum. Nunc vero tristis abiit; atque iterum hoc ipsum Si peccaverit faciet. xxiii. Dixit abbas Pcemen homo et negaverit se peccasae , ne redarguealiud opus novi
,

nisr

hoc

,

dicturus

:

,

ad ecpraudia faciunt et convivia. Si Da cognato tuo; mercedem non recipies. Si autem pronunciavero Drstribue in pauperes; facere negliges.
,

sum
illic

frater? Sr dixero;

Affer

clesiam

;

:

:

,

Quidquid ergo placuerit, non sum.

facito.

Ego oulpa

aflinis

ANNOTATA.
a Varios ejusdem nominis dedimus tomo 2 Januarii, die £&,apag. VZiin S. Ammona. Fuit

:

,

ris

eum

;

alias exscindis
;

studium

ip.sius.
,

Quod

si
,

t. x.

49.

v. x.

»0.

animum despondere irater excitas animam illius ad posterum Bona res est pcenitentiam. xxiv. Iterum dixit experientia ipsa enim docet homiuem probum. Homo qui doeet , nec , qute xxv. Dixit iterum
dixeris
ei

Noli

sed cave in

autem Anub, qui statim
nis frater

hic sequitur,

S.

Pceme-

,

:

natu major. Vide Com. preev. § 2. b Pcemen itaque ab Ammone dicersus. Vide
8.
:

F.

:

eumdem Comm. num.
c

:

docet, faciet; similis est fonti

:

quia cuuotis potum
potest

Lege sartem,
inquit,

vel potius saiten

in textu Grteco

dat
v.

,

cuuctos

abluit

,

soipsum vero non
,

est vcr.irry.

Cotelerius

ni. 10.

mundum

prastare. xxvi. Prajtenens aliquando abcouspexit inulierem bas Pceuieu per /Egyptum

Saites,

columna 818 in notis hic quae mensura sit, explicatur a S.

sedentem
nerint,

in

sepulcro, et plorantein amare.

dixit; Etsi cuncta

Unde mundi hujus oblectamenta adve-

Epiphanio iib de mensuris et ponderibus cap. 24. Sed et Palladius Hist. Laus. cap. 22 ea voce utitur.

v.x. 51

nou deducentejusanirnamaluctu. Sicetiam monaehus luctum debet semper in semetipso habere. xxvn. Dixit praeterea Esthomo, qui videtur tacere, et cor ejus condemnat alios is semper loquitur. Est aliusii qui a maue ad vesperam loquitur,
:
:

d Scolaces sunt funes intorti et cerati ad usum facisetcandela?, seufnnaiia et cerei funales. Observatura fuit a veteribus et recentioribus, prout habet Cotelerius

pag 818 citata. Consute Glossarium
.

Cangiiin rocescol
e

ix.

ac silentium tenet nunciat.
v. x.

;

hoc

est,

extra

usum

nihil pro-

G5.

10

xxvni. Frater venit
,

ad

abbatem

Si hic sit S. Isidorus Pelusiota, monachus et presbyler in jEgypto de eo tractavimus tomb 1 Februarii, die 1 ejusdem mensis pag. 4G8 et
;
,

Pcemeugita-

seqq.

nem
tus,

et ait
iis

:

Abba,

variis cogitationibus

Senex educil liomincm, et sub dio collocat; jubctquc ut expanso sinu rctijSon possum hoc neat ventos. At ille respondit Si hoc facere ucquis, nec facere. Tum Senex sed ofpotes impedire, nec subeant cogitatione
ex
periolitor.
:

In Grxco Ae(3>iTov«c id est, colobia linea sine manicis, ex Cangio in Glcfs&ario Greeco ad vocem lifcr-w ubi inter alia exempla indicat hoc ipsum
f
:

:

apophthegma Gnvcum.
gSpatharius, imperatorii corporis custos, cwuaro(pvA«5. Cedreno: dignitas in imperio Constantinopoiitano sat illustris, ex Cangio ubipluraadhanc
;

:

:

v.x.B2. vu. xxwi. 1.

v

-

xviii. 17.

ficium tuurn est, illis obsistere. xxix. Dixit abSi tres convenerint; quorum unus bas Pceraen bene vitam quietam ducat, alter aegroter gratiasque agat in raorbo tertius ministret cum pura cogitatione; iati tres paris ac veluti unius sunt Scriopcratiouis et virtutis. xxx. lt^rom dixit ptum est: " Quemadmodum desiderat cervus ad
:

vocem. h Lib. 4 Regum, cap.
N«6ov£«po**i'

F
25. 8,

,

6 yp/iu.?.-/nrj<,z,

Septuaginta habent: uti hic vocatur.At Vul-

gata: Nabuzardan princepsexercitus.
i

:

Vox

ayaTr/i,

pr&tcr

atia, qiicB significat, et

de

aquarum, ita desiderat anima mea ad te, »Deus». Quandoquidem cervi in solitudine mulh

fontes

quibus Cangius in Glossario Gr&co, hic videtur pro eteemosyna sumi, et sic vertitur bis eadem

tos deghrtiunt

serpentes
frigeut a

;

cumque

coraburit eos
j

vox Grxca, quse sequitur in hoc apophthegmate at tertia vice dli substituitur vox caritatie eo-

venenum, desiderant ad aquas venire
vero biberint
, ,

v -'x.

44.

Re-

«ula Solit.
<a
P. 54.

postquam scrpentum veneno ita uruntur a veet monachi, in eivmo sedentes neno malorum dsernonum, ac desiderant Sabbatum atque Doininicam, quo accedant ad fontes aquarum idest, ad corpus ct sanguinem Domini, etpurgentura mali amaritudine. xxxi. Abbas Joseph rnterrogavit abbatem Pcemenem quo modo jejunandum esset. Cui respondit sic Ego volo, ut quis quotidie coraedat, sed parura, ne saturetur. Ait abbas Joseph Quando erasjuvenis, nonne cibo abstinebas per duos dies abba ? Excepit Senex Revera etiam per tres et quatuor, totamque hebdomadem. Atque haec omnia probaverunt Patres, ut potentes in virtute homi:

dem

sensu

:

nam

facere cleemosynara,

et

facere

caritatem, idem significant. k Si vera narrat scriptor quomodo Poeraen non mentitus?
,

,

PABS 8ECUNDA.
lnterrogavit eum alius frater, quid malo «. » Ne reddas malum pro sibi vellct illud quatuor habet modos Hic affectus Ait Senex primum a corde, secundum ex aspectu, tertium facere malum de liugua, quartum vem est, non non Si potueris mundare cor tuum pro malo. venitad aspectum; quod si in conspectura vene11 xxxiv.
: : :

,

:

v. xviii. 18,

:

,

:

,

nes: sed invenerunt, praestantius esse quotidie pa-

rit,

cave ne loquaris;

si

vero etiam locutus fueris,

,::

, :

36

APOPHTIIEGMATA
:

S.

POEMENIS ANAC1IOUETJ3.
nit

K
f.
».

ftDITIS

12.

v,

\v.34>.

ns, cito abscinde, ut non facias inalum pro malo. xxxv. Dixit abbas Poemen Custodire sibi attendere , et discretio , hffi tres virtut°s viae duces sunt animae. xxxvi. Dixit iterum ; Projice,

arborem. Aiebat autcm,

securim essc discre>.

tionera. liii.

menem

,

Frater peroontatus est abbatem Paedicens Quem in moilum debet homo
:

13.

re se
v. XVI. 9.

Deo, seipsum non metiri, mittere retro propriam voluntatem, sunt instrumenta auimse. xxxvn. Dixit quoque: Omnis laboris qui,

cornm

vitam instituere? Et ad eum Senex Cernimus Danielem non potuit inveniri contra illnm ac:

;

cusatio, nisi in cultu,

quem exhibebat Domino
abbas
:

cumqne
v.
lii.

supervenerit

tibi
:

,

victoria

est

,

tacere.

12.

:.7.

xxxvui. Iterura dixit Abominatio est Pomino, oranis corporalis requies. xxxix. Dixit adhuc: In luctu duo suntj operatur, et custodit. xi. Iterum dixit: Si se snbierit cog-itatio de rebus corpori necessariis semelque constitneris; rnrsusque secundo subierit, ac tu constitueris
, ;

Pcemen Voluntas hominis, murus est seneus inter ipsum ac Deum, nec non petra repercutiens. Cnm igitur eam hosuo.
lix.

Deo

Dixit

v

-

«-«0. Uo.

p 0th. Doctr.!i.

S.
*•

Ammois

n.

In Deo meo Itaque si justitia convenerit cura voluntate, laborat homo. lv. Relatio ejusdem Sedentibus aliquando senibus et mandueantibus, stab.it ad rainisterium abbas Alonius
dicet,
«

mo
«

dereliquerit,

ipse etiam
«.

"V"d Cot e br. Dorolb.
!1)
-

transgrediar

murum

v.

xv. 59

:

:

si

tertiosubirrit

noli ei attendere: otiosa

xli.

Iternm

;

frater
est

interrog-avit

enim est. abbatem Alose-

quem

videntes, laudaverunt.

Ille

vero nihil pe-

nium: Quid nex:Esse te
nosse quod
y. xv.

nihili

se facere? Respondit

nitus respondit. [jritur nonnullus seorsum dixit ei Quare nou respondisti senibus, qui te laudabant
:

P

infra animalia ratione carentia, et
Si

illa
;

36

xlii.

ltera

condemnationi obnoxia non sint. recordatns fuerit homo dicti quod
:

Excepit abbas Alonius Si eis dedissem responsum, visus essem laudes admittere. lvi. Dixit ite-

vni. 14.

rum: Homines
operatione.

perfccti sunt in loquela,

minimi

in
v. iv.

in

Scriptura
ris,

legitur

Ex

verbis tuis justificabeeli«ret

B
v.ii. 12.
T. VII.

«

et
,

ex verbis tuis oondemn-iberis «j
:

\i

t. x.

SK

potms tacere. xliii. Dixit praeterea Initium malornm est distractio. xliv. Et hoc retuMt, quod abbas Isidorus Sceteos presbyter, ita aliquando ad mnltitudinem verba fecerit: Fratres, nonne propter laborem in hunc locuin venimus? Nunc vero non amplius laborem habet. Ego igitur apparata mca melote abeo ad locum, in quo labor e.-t, illicque inveniam requiem. xlv. »a
,
,

13 w«. Abbas Poernen dixit: Sicut fumus expellitapes, tuncque opificii earura tollitor dul-

32.

E

cedo:

timorem Dei ejicit cunctamque ejus operationem dissolvit. lviii. Frater convenit abbatem Poemenem secunda * Quadraffesimm hebdomada ; cumque *
ex anima
,

ita

et corporalis quies

v.

im.
tupra

'.').

in

IV

detexisset oogitata sua, et requi^m invenis^et, ait pnma Pffine detinui me, ne hnc venirem hodie. Dixit ei

ta

num, 7

ter

dixit abbati

Poemeni

:

Si

videro rem, jubes,
:

ut
»

eam efferam? Aifc illi Senex Scriptum est; Qui rcsponderit verbum, priusquam audiat; stul« titia ei est, et opprobrium ». Si ergo interrogatus fueris profer; sin minns tace. xlvi. Frater aliquis percontatus est abbatem Poemenem: Potestne homo confidere in una actione ? Respondit Senex abbatis Johannis Curti a sermonem exstitisse Ego cupio ex omnibus virtutibus nonnihil assumere. xlvii. Etiam narravit Senex, quod frater interrogaverit abbatem Pambo b,
,

Senex Cur? Et frater: Reputavi, nura propter Qnadragesimana mihi non aperiretur. Tunc abbas Paemen, Nos inquit, non didicimus ostium li;

,

^neum
Monuit
porea.

claudere, sed potius lino-uae januam. lix.
etiara

v.

n.12. MiVoss.p.

abbas Poemen

:

Fugienda sunt

cor-

scell.

,

Quando enim homo prope est corportJem impugnationem, assimilatur viro juxta lacum profundissiraum stanti

152.

,

cumque

:

utrum bonum essetlaudare proximum
ponderit, Mclius est, tacere.
L. Dorolh.

;

et ille res-

inimieus ejus, quafacile dejieiet ac immerg-et. Quod si a eorporeis rebus procnl fnerit , similis est viro, qui longe abest a lacu; ut, quamvis traxerit eum hostis ad praecipitium, dum trahit ac virn infert Deus mittat ei auxilium. lx. Dixit iterum Paupertas tribula,

quem

liora

visum

fuerit

,

,

:

,

V.

I.

li-

12

xlviii.

Dixit

iterum

Doclr. 7 et

homo
ram
,

produxerit

novum

abbas caelum

Pocmen
et

:

Licet
terdi-

Ep. 8

v.

xv

novam

angustia, jejunium, haec sunt vitae solitariae instrumenta. Scriptum est enim » Si fuerint tres
tio,
:

non potest ouris carere. xlix. Rursum
humilitate

h

hi

viri

C
v.
iii.

xit

13.

ac Dei timore qui e naribus ejus prodit. l, Frater interrogavit abbatem Pcemenem, quid fa:

Homo indiget quemadmodum flatu,
cere

« cit

Noe, Job et Daniel, vivo ego, diDominus «. Noe personam ac fiiruram ge,
;
;

rit

voluntariaa paupertatis Job , laboris Daniel, discretionis. Si ergo hi tres actus in homine
exstiterint,

deberet. Ait illi Senex Quando Abraham ingressus est in terrara promissionis. sibi emit monumentum , ac per sepulcrura terram accepit in haereditatem. Rogat frater: Quid est sepulcrum?
:

Dominns habitat

in

eo.

lxi.

Retulit

W).

V. XIII. 6.

Senex respondet
ter dixit

Locus fletus et luctus. li. FraPoemeni Si dedero fratri meo parum panis, arrt aliud quid, daemones polluuut illud, quasi adiplacendum hominibus factum fueLicet studio hominibus placenrit. Ait ei Senex di fiat, nos tamen fratribus demus, quae illis necessaria sunt. Adjecit quoque hanc parabolam Duo agricolae in eadem civitate habitabant unus ex ris scminavit, retulitque pauca et impura;
:

abbati

:

abbasJoseph: Sedentibus nobis cnm abbate Poemene, nomen abbatis Agathoni dedit. Dicimus ei: Junior est, quare eum vocas abbatem c? Respondit abbas Pcemen; Quia os ejus fecit eum abbatem appellari. Lxri. Venit aliquando ad abbatera Pceraeneni frater, et ait illi Patcr, quia a fornicatione affligor
rexi ad
:

v.

v. 9.

Quid agara,
et ecce per:

:

:

:

alter
git.

cum
Itaque

serere neglexisset, nihil
si

contigerit fames

,

quis ex

omnino colleduobus
:

abbatem Ibistionem, qui dixit mihi Non debes permittere, ut iu te moram faciat. Respondit abbas Paeraen Abbatis Ibistionis actione.s sursum sunt cum augelis, latetque eum, quod ego ac tu in fornicatione sumus. Si tenuerit monachus ventrera et linguam, et peregrini vitam,
:

confide

invcniet, unde vivat? Respondit frater; Qui pauPari igitur ca illa impura confccit. Tuin Senex modo et nos , seminemus pauca , quamvis immunda, ne farae perearnus. lii. Etiam retulit abbas Poemcn hunc abbatis Ammonae sermonem Quidam per totum vitas tempus securira portat, nec invenit modura dejicieudffl arboris. Est vero alius secandi perrtus, qui paucis ictibus proster-

non morietur. lxiii. Dictura est ab abEdoce os tuum loqui, quee corde bate Poemene geris. iaiv. Iuterrogavit frater abbatem PoemeSi, inquit, videro delictnm fratris mei ni*m
,
: :

L.

....

185«'
v

V.V.M. I* '.
It

CLKIV.
ti.

-

ix.

bonumnc
:

est,

ut obtegara

illud

?

Respondrt Se-

nex Quoties texerimus fratris nostri peccatum et Deus teget nostrum qua vero hora fratris lapsum manifestaverimus, Deus nostrum raanifestum
:

faciet.

14 lxv.

,

»,

DIE VIGESLMA SEPTIMA AUGUSTI.
L, DorolliDoctr. i-

37

14 lxv. Narratio quoque abbatis Poemenis Aliquis interrogavit aliquandoabbatem Paifuit Quid faciara atiimae meaj quod sensu siutn sic
:
: .

in

luctu

est.

lxxiii

Dixit

abbas Poemen
,

:

Ne
v.

mmmh
iv. 3B.

metiaris temetipsum, sed adhaere horaini conversatio bona est. lxxiv. Item retulit
si

cujus
quoil
;

,

destituta est

v.i.i&.» n
ixv.
4-

-

nec Ueura timet ? Respondit Abi adhaere homini timenti Deum , inter appropinquandnm ei , docebit etiam te, ut Deum timeas. Si res duas monachus devilxvi. Dixit iterum
.

:

quis frater adiissetabbatem Johannem curtum tradebat ei ille caritatem , de qua apud Aposto-

lum

legitur

:

»

Caritas patiens est

,

benigna

est.

:

cerit

,

poterit liber
:

a
?

mundo

tieri.
:

Interrogavit

frater
T.

Quas
et

illas

Respondit

Carnalera

reil-

lxxv. Retulit iterum eirca abbatem Pambo , dixisse de eo abbatem Antoniura Per timorera Dei etfecit, ut Spiritus Dei in eo habitaret.
:

X

*>2.

vn.

quiem
le

,

inanera

gloriatn. lxvii.
,

Abrahara

uxv. 3

terrogavit

d abbatem Pcemenem inQui fii , ut dseraoncs impugnent me ? Ait illi abbas Pcemen Te iinpugnant daemones? Non decertant nobiscum quamdiu voluntates in dseno.->tras facimus. Voluntates enim nostrae monetj evaserunt ct hi sunt qui nos premunt ut compleamus eas. Quod si cupifc scire cura quibus ac ei siprseiiati fueriut daunones; cum Moyse Hatic vimilibus. lxvih. Dixit abbas Pcemeu ut abvendi forraam lsraelitis pnescripsit Deus stinereut ab iis quae contra naturara sunt; hoc iuvidia est ab ira, cxcand.-scentia odio, deabbatis Agathonis
; ;
,

lxxvi. Narravite patribus quidam de abbate Pcemene et fratribus ejus; quod in .Egypto habira-

->'»
.

bant

nequaquam
videntes

mater eorum desiderans videre illos, poterat. Observavit autem cum proficiscerentur ad ecclesiam et occurit eis. Illi
:

et

,

,

;

,

,

,

,

:

,

,

,

,

sunt, clauseruntque januam ad os ejus. At ipsa ad ostium clamabat, miserabiliter plorans , ac dicens Videam vos filii mei dilecti. Qua audita intravit abbas Anub ad abbatem Pceinenem , aitque Quid facieraus anui huic ad fores lacrymauti ? Igitur stans intus audivit eam misere ejulantera dixitque Quare ita clamas , mulier ? Illa agnita ipsius voce , mul,

eam

reversi

:

,

:

,

:

:

,

tractione

erg'a

Miseellanca

B rcra Leg< m men a fr.ttre ut diceret ei verbum , ita locutus est: Principium rei , quod patres posuerunt , est luctus. Iterum frater petiit aliud verbum. Respondit Senex Pro viribus exerce te in opere manuum , ut ex eo facias misericordiam. Scriptnm est enim quod eleemosyna ei fides purgent peccaQuid est fides ? Tura Senex Fita. Ait frater des est in hnmilitate vivere et facere misericordiam. lxx. Frater interrogavit abbatem Poeme,
: , :

ad vetepertinent. lxix. Rogatus abbas P03:

fratrem

et ceetera quae

to

magis vociferabatur, fleus ac inquiens Volo videre vos , filii mei. Quid enim est si conspe- E xero ? Nonne sum mater vestra ? Nonne ego
;

lactavi

vocem
:

:

,

,

vos? Tota sum cana y. Cumque percepi tuara conturbata sum. Exeepit Senex Hic videre nos vis an in illo saiculo ? Respondit Si non videro vos hic aspiciamne in illo sa>eulo ? Ille Si tibi vim intuleris , ut nos hic non cernas,illic intuebeiis. Discessit ergo laeta, cum his verbis Si omniuo illic conspectura sum,
, : , ,
: :

nolo hic videre vos.
16
lxxvii.

Patrum per YosMiim posl

nem hac
lapsu

oratione

:

Si

videro fratrem

,

Gregunum
Thaumat.
133.

audiero,
:

nolo introducere

eum
,

in

de cujus cellam
eo
lse-

Frater
Justitia.

percontatus
lxxviii.

est
?

abbatem
R- spon-

Appond.

p,

Poemenem; Per Alta quid
diteiSenex;

intelJigitur

IW5- n '*°

p.

meam
rum

sed

si

videro
ei

bonum
:

fratrem

cum

Veneruut aliquan;

tus ago.
vii

Dicit
,

Senex

Si

bono
:

frairi

boni pa-

m. KO.
xvi. 4.

duplum facito alteri est enira infirmus. Scikcet erat quidam in coenobio nomine Timotheus anachoreta et audivit ccenobii praepositus famam alicujus fratris de tentatione ; ac de eo percontatus est Timotheum; qui consilium dedit,
feceris
;

do haeretici quidam ad abbatem Pcemenem coeperuntque loqui contra archiepiscopum Alexandriae
,

quasi a presbyteris accepisset ordinationem.
ista taceret,
,

Seuex vero cum ad

vocavit fratrem
et fac, ut

snum

,

et dixit
,

:

Appone raensam
illos
,

man-

ducent

sicque dimitte

cum
frater

pace.

lxxix.

Cum ergo ejecisset, teutasupra Tiraotheum posita est, adeo ut periclitaretur. Flevit ergo Timotheus coram Deo , dicens ; feccavi ignosce railii. Et delata ad eum ne existimes me C est ejusmodi vox; Timothee ob aliam caussam ista tibi fecisse, quamquiadespexisti fratrera tuura in tempore teutationissuae. Hiscellan. 15 lxxi Dixit abbas Pcemen ; Propterca tot Voss. P «{. tantisque subjacemus tentationibus , quia noraiua
ut expelleret fratrem.
frairis
tio
,

Retulit abbas

Pcemen

quod

cum

fratribus
/(

habitans, interrogaverit abbatem Besarionera h

t

,

quid faciendum sibi esset; Senex autem dixerit ei ; Tace , ac ne metiaris teipsura. lxxx. Dixit interum De quo cor tuum plene sibi non persuadet , ne ei attendas corde tuo. lxxxi. Rursus p Si teipsum vilipenderis , habebis requiem, dixit
:

:

quocumque
abbatis

in loco sedeas.

lxxxii.
:

Retulit
,

adhuc

.

Sisois

dictum hoc
illius

Est pudor

qui ha-

nostra et ordiuera non servamus
et Scriptura docet.

:

quemadmodum
il;

lam Chananaeam

,

quae admisit

Nonne cernimus mulierem nomen snum
:

et

Salvator requie illam donavit ? Rursus de Abi» In me e.st peccagsea e ; quia dixit Davidi
dilexit eam. Abigaea exauuivit eam ; personara surait animae, David Divinitatis. Si er»

tum

»

,

go anima

se accusaverit

coram Domino

,

diligit

eam Dorainus.

Trausibat aliquando abbas Pcemen cum abbate Anub iu partibus Diolci f; et venientcs circa sepulcra conspiciunt mulierem graviter plangentem , et flentem amare; atquestantes eonsiderabant eam. Paullum vero prolxxii.
,

qua caremus tiquod voluntas et lxxxiii. lterum dixit more. dejiciant ho. atque in iis consuetudo requies minem. lxxsiv. Hanc quoque protulit sentenSi tenueris silentium, habebis requiem, tiam quocumque in loco habitaveris. lxxxv. Etiam narravit de abbate Pior i , quod ad unurnquemque diem poneret priucipium. lxxxvj. Frater inhis verbis: Si terrogavit abbatem Poemenem
bet peccatum
confidentiffl,
, ,
,

,

:

,

homo
et

prgeoccupatus fuerit
,

converterit
illi
:

Ait

prsecepit

cuidam occurrerunt quem interrogavit Poemen quid haberet ea mulier quod amare ploraret. Respondit ille Quia mortuus est raaritus ejus et fiiius et frater. Tunc excipiens abbas Pcemen dixit abbati Anub; Aio tibi nisi homo cuuctas carnis voluntates mortuas reddiderit,huucque obtinuerit luctum non potest fieri monachus. Tota enim hujus mulieris vita et mens
gressi
, ;

Senex hominibus Edixit enim Petro
:

quodara peccato se vcniane donabitur a Deo ? Enimvero Deus qui hoc facere
in
,
,

abbas

,

,

lxxxvii.

Frater

nonnc magis ipse faciet? » Usque septuagics septies «. sciscitatus est abbitem Pceme,

:

nem
ei

,

,

Bonumne est orare ? Retulitque dicens Senex sententiam istam abbatis Antonii ; Haec
,

,

,

Exhortamini Orate «. » lxxxviii. Frater sic iuterrogavit abbatem Poemenem Potestne bomo retinere seu custodire uni-

vox ex

persona

Domiui prodit
,

:

»

populum meum
:

dioit

Dominus

,

versa

, , ,

,; ,:

38
IX IDITIS.

APOPIITEGMATA
:

8,

POEMENIS ANACHOKETjE.
mortem infero. xcvm. Interrog-avit frater ab batem Anub de eodem dicto Apostoli referens quid abbas Pcemcu pronunciasset. Is vero Si at -" tig-erit, inquit, homo ad sermonem illum et
die
'

versa cogitata

nec ullum ex iis tradere inimico ? , Kespondit Senex Est qui accipiat decem ac unum det. lxxxix Idem frater eamdem quaestio,

I)

nem
est
iii.
,

detulit ad abbatem Sisoem. Et ait qui nihil hosti praebeat.

illi

:

Certe

83. Viri-

derit culpas

dar. Raderi
iii.

vi. 8.

k

Deg-ebat in monte Athlibeos k magrnse virtudis quidam eremita ; in quem irruerunt latrones ; senex vero clamavit et audientes vicini
17 xc.
:

fratris sui , ut justitia sua devoret. Rog-avit frater Qualis est justitia illius
:

?

ejus, comprehenderunt fures , miseruntque praesidi ; qui in carcerem eos conjecit. At fratres tri-

Propter nos traditi fuerunt. Surg-entes igitur perrexerunt ad abbatem Pcemenpm , remque ei nunciarunt. Itaque scripsit ad senem , in haec verba Eecogita primam proditionera , unde contigerit , tuncque cernes secundam. Nisi enim prius proditus fuisses
, ;
:

stitia affecti

sunt

dixeruntque

ResponditSenex: Ut semper reprehendatse. Frater dixit abbati Pcemeni Si cecidero in rabile peccatum me mens remordet, et sat,quare prolapsus fuerim. Ait illi Senex hora homo qui delicto succubuit,
:

ih.

xcix
misen. 5.

,

accu

:

Oua

,

pronunciarit

Peccavi , coufestim finem habet peccatum Frater ex abbate Pcemene pe-oontatus est
:

Qua,

intra te
ses. Ille

non secundam proditionem commisispercepta abbatis Poemenis epistola , (erat autem in tota regione celebris , nec exibat e cella
, ,

persuadent animae ut cum eo qui me supergreditur , converser , efficiuntque, ut vihpendara eura , qui me est inferior? Kespandit Senex; Ideo dixit Apostolus « In mag-na
,
:

re

dsemones

Append.

p.

1005. n. 82.

sua) exsurgens venit in urbem latrones eduxit e carcere eosque propalam liberavit. xci. DixitabMonachus non est querulus rr.onabas Pcemen chus non facit retributionem in malo MonaK chus non est iracundus. xcn. Senura nonnulli ad
, ,
:

;

etarfrentea, sed et " lig-nea et fictilia. Si quis ergo euaindaverit seab «oranibus istis, erit vas in honorem utile Do" mino, paratum ad omne opns bonum «. ci. Frater percontatus est abbatem Pceraenem hoc
,

«nonsolumsunt vasa aurea

domo

,

Miscellao.

;

abbatera
cipisne
,

Pcemenem
ut
,

profecti

,

dixerunt

ei

:

Prae-

si

dormitantes
vig;iliam
?

,

viderimus fratres in sacro Officio vellicemus eos quo excitentur ad
,
:

do: Quare non permittor libere loqui cum senibus de cogitationibus meis ? Et Senex retuiitei sententiam abbatis Johannis Curti In nullo ita g-audere iuimicum ac in iis qui nolunt manifesta:

mo-

Voss. p.

132.

133.

e
iii.

177.

,

,

re cog-itata sua.

llle

vero ait ipsis

Ego
,

profecto

cum

19 cn. Frater dixit abbati Poemeni

ni.57.

fratrem dormitantem conspicio caput ejus pono super genua mea eique concilio requiem. xcin. Narrabaut de quodam fratre , quod tentationem blasphemise pateretur, ac erubesceret. diubi vero audisset magni meriti senes esse, cere
, :

lang-uidum redditur,
vexatio.

si
:

Cor meum mihi contigerit vei parva
:

Misceli

Voss. P 133
.

accederet ad eos, ut manifestaret; sed cum pervenisset , non auderet prae pudore confiteri. Sae-

Senex Non admiramur Josephum, adolescentem annorum decem et septem, quo modo sustinuerit tentationem usque in finem ? et Deus g-Joriosum eum effecit. Nonne videmus et Jobum, quo pacto ad finem usque non succuilli

Ait

buerit
,

retinens patientiam

?

abbatem Pcemenem adiit. Senex autem animadvertebat eum cogitationibus vexari et aflligebatur, qnod frater nequaquam declararet.
pe
ig-itur et

nec potuerunt ten-

tatioues

eum dimovere a spe in Deum. cm. Dixit abbas Pcemen Ad ccenobium tres Actus requi:

Itaque

quodam
,

runtur; unus humilitatis, alter obedienti»,
tius qui

ter-

die

deducens illum
,

,

Ecce

,

in-

quit, a tanto

hi cogitata tua

tempore huc pergis indicaturus miet cum ades non vis effari
recedis
,

sed

queraadmodum antea
mihi,
fili

cum

iis

an-

quidnam tibi sit. Respouditille: In blasphemiam pravamque de Deo opiniouem impellit me dagmon et rubore suffusus hucus;iue tacui. Cumque rem ei narrasset C illico seusit levamentum. Ait illi Senex Pili ne
xius. Eloquere
,
:

ac stimulum contineat ob cmnobii opus. civ. Frater interrog-avit abbatem Pobmenem, dicens: In tempore necessitatis meaa, nonnihil mutuatus sum a quodam Sanctorum deditque mihi ex caritate velut eleeraosynam.
, , ,

motum

Si

Deus ita dabone illud
erg-o

mecum
et

dispensaverit
aliis in

,

ut

habeam,
,

ego

eleeraosynam

aut

potius

ei, qui mihi

,

nex: J^quum est

teaffligas, sed quoties subitrit ea cogitatio, dic
;

commodavit? Eespondit Seapud Deum ut illi reddatur
,
:

:

Ego mcausasive culpa non sum blasphemia tua super te sit, satana. Hanc enim rem nou vult anima mea. Quidquid porro non vult anima, breve tempus durat. Atque raedela animi suscepta
frater discessit.

ad ipsum enim pertinet. Addiditfrater Si igitur F attulero, et noluerit accipere sed dixerit mihi Abi, pro libito da illud eleemosynam quid fa; cere debco ? Excepit Senex Utique ipsius res est. Si vero quis tibi sponte sua praebuerit te non postulante, hoc tuum est. Quod si petieris
,
:

,

Interrogavit frater abbatem Pcemenem , oratione hac Video quod quocumqueperrexero inveniara subsidium. Ait illi Senex Qui

18 xciv.

a

monacho
,

sive sive a saeculari, nec voluerit illud re-

m

:

,

cipere
titia

,

:

prae

sericorditer
Si
iii.

manibus giadium tenent, Deura sentiunt miadjuvantem eos in prsesenti tempore.
,

hoc est temperamentura , ut cum noejus exhibeas pro eo ratione caritatie et elee*

ergo fortes exstiterimus
xcv.

nobis misericordiam

110.
i.

vii.

XII.

suam exhibebit. si homo seipsum
:

Dixit abbas
,

Pcemen

,

quod

mosynae. cv. Memorabant de abbate Pcemene quod numquara voluerit dare consiliumsuum post alteruis senis responsum; sed magis laudibus illud prorsus extulent. cvi. Dixit abbas Pcemen Mul:

Doroth. Doclr. 7.

m.131.

ubique perduraturus est. xcvi. Betulit iternm dictum hoc abbatis Ammonae Est homo qui centum aunos in cella perseverat, nec discit, quo pacto in cella residendum Dixit abhas Pcemen Si homo pertisit. xcvn. » Omnia raunda gerit ad Apostoli effatum hoc »mundis« ; deprehendet se omni creatura minorem esse. Ait frater Quo modo possum me pejorem homicida existimare ? Et Senex Si, inquit pervenerit homo ad prsefatum verbum et conspexerit hominem caedem facere, dicet lloc solum peccatum iste comraisit; ego vero quoticulpaverit
,
:

ti

e

Patribus nostris fortes extiterunt in vitse au;

%v.

-ti-

steritate

at

in

subtilitate

disoretionis

,

unus

,

:

unus. cvn. Sedente aliquando abbate Isaao apud abbatem Pcemenem, audita est galli vox. Dicit crgo ei; Hasccine hic sunt, abba ? Respondit Isaac, quid cogis me loqui ? Tu ac tui
:

similes

auditis ejusmodi
curaa

;

at

horaini

vigilanti

,

:

non

est
,

de

istis

rebus.

cvin.

Aiebant

:

,

,

quod nem,
is
iis
:

si accessissent nonnulli ad abbatem Pceraeprius mittebat eos ad abbatem Annb quod
,

:

major natu esset. Abbas vero Auub dicebat Ite ad fratrem meum Pcemenera ; ipse enim
habet

DIE TEIGESTMA SEPTIMA AUGUSTl
A habet eermonis donum. At si illic sedisset abbas Anub juxta abbatem PcemeQem , nullatenus loquebatur Pcemen praesente illo. 20 cix. Erat saecularis quidam, homo in vita
in

39

Monte S. Antonii in Thebaide seculo 5, egimus tomo 2 Julii, die 6, a pag. 280 ubi pag.
:

" »ITU.

282

et

283 occurrit Abraham, diseipulus abbatis

Sisois.

summe

religiosus. Is

abbatem Pcemenem

invisit;

eldest, de Abigaele. Vide Ub.iRegum, cap.
25, vers. 24.
f Diolcos ad littus maris Mgyptii inter Alexandriam et Pelusium, versus unum e Niti ostiis,

venerant quoque alii fratres, qui a Sene postulabant audire aliqnid verbi. Ait Senex fideli saeculari Profer ad fratres sermonem. Ille vero rogabat, dicens Ignosce mihi, abba ego accessi ut discerem. Verum coactus a Sene, infit Sae:

:

:

,

:

culi

homo sum, vendens
faseiculos,

olera t

et
;

neg-otians

:

solvo

ac rainores facio

emo

parvi,

et multi vendo.
;

Ceterura

nescio ex Scriptura lo-

naturin Chorographia particidari mansionum eremiticarum apud Rosweydum post Protegomena in Vitas Patrum. Urbsporro, ac sotitudo multorum et magnorum monachorum fuisse indicatur ex Palladio apud nos tomo 2 Januarii, die 26,
in S.

qui parabolam autem proferam. Horao quidam dixitamico suo Quandoquidem desiderio flagro videndi iraperatorem, veni mecum. Ait illi amicus : Proficiscar tecum usque ad medium iter. Dicit alteri araico suo; Age tu, duc rae ad imperatorem. Excipit ille Duco te usque ad impe: :

Ammona.
.-

oXri ziui -ohd. Clare Pelagius, uti habet Coteterius in notis columna 818 : Tota sum jam canis plena ». Sed quid sint ista Rufini, » Jara omni morarum con-

g Gr&ce apud Cotelerium

"

tractione repleta

sum

ratoris palatium.

Petiitpariter a tertio,

ut

secum
:

moraiujm

permittatur

» plane nescio nisi loco mihi repouere iutgaiujm.
:

1

Ego ad imperatorem Ille respondit deduco ad palatium, sto loquor introducote ad imperatorem. Interrogaverunt eum, H quinam esset parabolas sensus. Et responsum deexercitatio Primus amicus dit in haec verba secundus, est est, quae deducit usque ad viam tertius castitas, quae ad cselum usque pertingit eleemosyna nam introducit ad imperavero, torem Deura cura fiducia l. Itaque fratres sedifiaccederet
venio,
,

,

codex Corbeiensis nihil uiutat. h Consuli possunt, quse apud nos tomo iii Junii, die 17 ejusdem mensis a pag. 299 dicta
,

Quamquam

:

,

sunt de S. Bessarioue anachoreta in jEgypto; sed an eodem, dequo hic, an atio ?
i Sanctum eremitam in jEgypto synonymum dedimus tomo ac die mox citaiis a pag. 298. k In texiu Grmco r»?$ 'khtfaoc iegitur sed apud Cellarium Notitise orbis antiqui tomo 2, lib.
;

:

j;

:

:

cati ac instructi discesserunt.

cx.

Frater residebat

h,

cap.

I,

pag.

33 in jEgypto, scribUur

Atri-

extra vicum suum, nec per multos annos ad eum profectus est, dicebatque fratribus Ecce a quot annis hic sum, et. non veni in vicum ; vos vero
:

metrooolis ad fluviura ejusdera nominis. Situm indicat tabuta geographica de /t/p li Deita, et Niliostiis, qtwe pr&mittitur. Apud Orteiium
bis,

M

toties
ni.

itis.

De eo autem retulerunt abbati
:

i^ceme-

vii.

xxxix. 5,

Ego noctu accessissem, et cirpagaim, ne animns meus g-loriaretur quod cui^sem non perrexissem. cxi. Frater rog-avit abbatem Pcemenem, uttraderet ei aliquod documentum. Et aitilli Quamdiu olla igne subjecto calefit, non potest musca, nec ullum aliud reptile, eam tanAit

Senex

legitur Athribis, et Athlibis. Videri etiam potest Geographia sacra Caroti aS. Paido in Notitia pa-

iriarchatus Aiexandrini pag 270. Tomo 2 Concitiorum editionis Harduinianxconcilio Constan.

:

episcoporum lxxxi, coiurana 786 subscribit Apollonius episcopus Athribeos. Et tomoiin concilio Alexandrino cot. 738 habetur
tinopolita.no

g*ere

:

sed

cum

frig*ida fuerit,

tunc insident
in

ei.

Pari
VMV. u.

modo monachus; quamdiu
,

spiritualibus
iniraicus,

actionibus permanet

non reperit

quo

eum
bate

dejiciat.

cxn.
,

Retulit abbas Joseph de ab-

Poemene

dixisse
:

eum
»

:

Hsec est sententia

('
vi. iv.

36.

Qui habet tunicam, ven» dat eam, et emat g-ladium ». Id est Qui haviaraque ang*ustam bet requiem, diraittat eam teneat. cxin. Patrum quidam interrogaverunt abbatera Pcemenem Si conspexerimus fratrem peccantem, jubes, ut arguamus illum? Respondit Senex Eg'osane si necesse habuero transire per ilIa loca, et videro eum delinquentem, praeteribo, nec redarguam.
scripti in Euang-elio
: , :
:

Theodorus Athribeos. In Chorographia apud Rosweydton supra designata scribitur Atribis, el poniturin tractu Cairi. Ex dictisdeducimus, montem Athlibeos in synonymo tractu urbis vel fluvii situm fuisse : quetn rnontem sub isto nomine frustraqucvsivimus. Nec est, quod nos moretur tantiita unius litterm discrepantia nam vel scribi potuerit utroque modo, vet p in / mendose mu:

tari.
1

Apophtegma hoc magna cum dicersitate pro- p

ferri in duobus Mss. optimis bibliothecse Coibertinee, observat Cotelerius in notis citatis, dans

deinde textum Grgecum Latine versum in hunc

modum
giosus,

:

Erat sa^cularis quidara

admodum

reli-

ANNOTATA.
a Vide dicta tomo
692.
iii

abbatem Pcemenem, ubi aderant alii multi fratres, postulaturi a Sene utilem sermonem. Ait abbas Pcemen seculari Eloqui accessit ad
:

Martii, die

*27

,

pag

f

quere
Eg"o

fratribus verbilm.

Dicit horao
effari ?

ssecularis

:

miser

,
:

quid habeo

Multum tamcn
scio
:

b Legi possunt, quee habet Commentarius prse-

adactus,

infit

Ego

niliil

quidquam

verum
:

num. n et num* 3 et 4 de Ammona, quod nomen sequitur in apophth. liii. c Id est, patrem? Nam ita quidem vulgo
vius §
i,
:

compellibantur monachi

omnes,

praesertim

ta~

magrni senis audivi parabolam, quod scilicet nonnullus aliquando rogaverit amicura, dicens Quandoquidem imperatorem videre cupio, duc me ad eum. Respondit ille Perg-am tecum usque ad iti:

Cangius in Glossario Greeco ad nomen a(3(3a?. Et vero juniores non ita vocari vutgoconsuevisse, colligitur ex hocapophsenio venerandi,
,

men

ait

neris dimidiura.

Tura ad alium amicum, Dncito
:

venio me, inquit, ad imperatorera. Bxcipit is tecumusqueinpalatium. Alterum amicum rogat; qui ait Egro introduco te ad imperatorera, et Exprote cum fiducia loquar. Dicunt seculari pone nobis hanc parabolam. Ille, Primus amimusestexercitatio, quas deducit usque ad dimi* dium reg*ni. Secundus, castitas, quae ad cselum nsque
:

thegmate. d Tres synonymos Abrahamos invenio apud Tillemontium tomo 10 Monum. ecctes., quorum unus Agathonis, alter Sisois fuerit disciputus, uti habetur ioidem pag. 31. De S. Sisoe magno

;

,

, :

P

40

APOPllTHEGMATA
attinprit.

B.

POEMENIS ANACHORETjE.
esse

usque

Tertius est obedientia

,

quae per-

mortuus? Ait
si

illi

:

Si

devenerit ad peccatum,

ting-it et

introducit

cum

fiducia ad imperatorem,

moritur;

sivead Deum.

vero pervenerit ad bonura , vivet, illudque operabitur. cxxv. Retulit abbas Poeinen, * dictum fuisse a beato abbate Antonio, qnod ma- n.
g"na hominis potestas sit, ut super se mittat pec-

'n Anit

4

PARS TERTIA.
21 cxiv.
» »

exspectetque tencatum suum corara Domino ad ultimum halitum. cxxvi. Intationem usque
, :

Vl

-

it-9.

Dixit abbas

Pcemen
,

Quse viderunt oculi tui perhibe ». Kgo autem dico vobis; Licet ma*
:

Scriptum est de bis testimonium
;

terrog-atus est abbas
ret
»

Poemen;
:

in quera conveniUorolli. K|
t

verbnm
».

Scriptnrie

»

Nolite csse solliciti de
:

isi.

ter

nibus vestris contrectaveritis, nolite attestari. Fraenim quidam illusionem hujusmodi passns est vidercsibi visusest Fratrem eura muliere peccan:

Competit bomini in tentatione posito, ac deficienti, ne solliciQuanto tcmpore hac tentatione tus sit dicens
crastino

Kespondit Senex

i.7.

,

:

tentatione vexatns fuisset, abiens pulsavit pede, existimans eos esse, ae inCessate jam; quousque tandem ? Cum ecce fit

tem
:

cumque multnm

vexandus sum ? sed potius exisiimet, singailisque Dodiebus dicat,hodie cxxvn. Dixit iterum
:

L. Dorolhei
Instiiut.17

cere

proximnm

,

res est horainis sani
.

ac pertur,

batione carentis
aedificet

Alioquin quae utilitas
,

si

quis

reporit esse

ml6.1oEphrsm p.587
11.

ir,,

manipulos frumeiiti. Propterea edixi vobis, quod quamvis manibus vestris apprebennon debetis arg*uere. cxv. Frater soisoideritis tatns est abbatem Poemenem, quid faciendum sibi quod tentationibus impellerctur ad forniesset Eam ob cationem et iram. Respondit Senex » Leonem quidem percucaussam David dixit
, ,
: ;

alterius

cxxvin. Rursus dam ad artem, nec eam di^ccre. cxxix. Pixit pneterea Cuncta, quae modum exeedunt , Daemonum sunt. cxxx. Hoc etiam prolocutus est
:

suam vero evertat? domum dixit Qn» utilitas, ire quem-

:

:

llomo domura aediticaturus, multa necessaria colli^rit quo possit eam erigere ac varias rerum
,
;

ursum vero prajfocabara ». lloc ausigmificat; Iram quidem amputabam, forniB tcm
»

tiebam,

10.

cationem vero per labores opprimebam. cxvi. DiNon licet invenire majorem bac caxit iterum ritate, nt quis ponat animani saam pro proximo
:

parum sumamus e e cunctis virtutibus. cxxxi. Rogaverunt quidam e Q.ua rapatribus abbatem Paemenem, dicentes
species congregat. Ita et nos,
:

tione

suo.

Quod

si

aliquis audierit

sermonem malum

,

boc

est tristificum,

cumque

possit ipse etiam padicat, aut si cir-

*A',

rem referre, se devicerit, ut non cumveutus fuerit, et toleraverit, nec retribuerit fraudatori; talis bomo, pouit animara suam pro proximo. cxvn. Frator interrogavit abbatcm Pce-

hvpocrita? Ait illi Hypocrita cst, qui docet proximum suum Senex rem, ad quam ipse nnn pertig-it. Seriptum est

menem,
:

dicens

:

Quid

cst

enim
n

:

»

Quid vides festucam

in oculo fratris tui,
»
:

et ecce trabs est in

oculo tuo

et qnae se-

quuntur. cxvm. Frater interrogavit abbitem Poeirasci temere fratri suo? menem, quid esset
,

abbas Nisterous adeo toleravit discipulum suum? Respondit eis abbts Poemen Si eg*o fuissem, etiara cervical posuissem sub ejus caput. Ait illi abbas Anub Et quid dixisses Deo? Excepit Tua vox est abbas Pcemen Utique dicerem et tunc « Ejice primura trabcm de oculo tuo, » videbis ejicere festucam de oculo fratris tui ». Esuries cxxxii. Dictum fuit ab ajbbate Pcemene siverunt nos videre minuia haec. et dormitatio non cxxxm Dixit iterum Multi potcntes fuerunt pauci vero provocantes. cxxxiv. Rnrsus dixit Universa3 virtutes in domum editis gemitibus hanc ingressse sunt, praeter unam sine qua tamen se<rr° stabit homo. Petierunt igitur ab eo, quasnam illa esset. Et infit Ut horao seipsum re: :

:

;

:

:

:

Dorolh.

l»orir

7.

:

;

:

Et respondit
ter tuus,

:

Quacuraquc injuria

te affecerit fra-

si ira adversus enm commotus fueris temere. Licct dextrum tibi oculum effoirasceris derit, et dcxtram mnnum amputavcrit; tamen si ira in eum concitatus fueris, temere irasceria. Sed

prehendat. quod 23 cxxxv. Dixit sa?pe abbas Poemen alia re non indigemus, nisi raente vigilanti. cxxxvi. Aliquis e Patribus interrogavit abbatem Poeme,

(

;

ubi

te

a Deo separare

voluerit

,

tunc

irascere.

nem Quisnam * sum omnium
:

Misscl. Voss
p.

152.

cxix. Frater quaestionem proposuit abbati Pcemelocutus ni; quid faceret peccatis suis. Senex ita Qui vult redimere pecc;ita, fiVtu rediest ei
:

met;
ret.

Nam

et qui vult acquirere virtutes, fletu acquiflere, via est, quam tradidit nobis Seri:

» Particeps ego Et respondit Senex, esse Spiritura sanctum. cxxxvn. Abbas Poe- „ men mrmoravit quod frater sic interrog-averit abbatem Simonem; Si e cella mea egressus fueego ro, ac invenero fratrera meum distractum

est

qui

dicit

:

timcntiura te

».

,

,

quoque cum eo distrabor;
ro,

et ridentera

si

invene-

V||, xxn. 1. MistnU Vow

Ib.

Flete. ptura; necnon Patres nostri , dicendo quippe via non est, prater istam. c\x. PerAlia Quid est contatuseat fratcr ex abbate Poemene poenitentia de peccato? Senex ait: Non amplius
:

illud perpetrare. Propterea

cnim qui

justi

fuerunt,

vocatisunt, immaculatf, quia reliqucmnt peccata, justiqueeffecti sunt.
Nisccll.
II,.

Vos

hominum malitiam iterum %l eorum esse absconditam. cxxn. Frater a ter°*o Quid faciam interrogavil abbatem Poamenem perturbationibus his, quas me vexant? Ait illi Sein omni lanex Plorcmus coram bonitate Dei
cxxi.

Dixit

,

:

etiam cum illo rideo; curaque intravero in ccllam meam, non sinor in quiete agere et diVis, cum egressus e cella tua rexerit ei Senex pereris ridentes, tu etiam ridere; et Ioquentes, tu pariter loqui; cumque intraveris in cellam tuam, te talem invenire qualis eras? Ait frater. Sed quid? Respondit Sencx Intus serva custocxxxvm. Kx ore diara, cxtra serva custodiam. aliquando ad abbatem Venimus abbatis Danielis Pcemenem simulque cibum sumpsimus. Postea
;
: :

:

,

ait

nobis

:

Ite Fratres,

parum

quietis capite. Igi-

:

erga nos ostenderit misericordiam suam. cxxui. Iterum ab eo percontatus
bore nostro
estfrater
,

donec

tur fratres abierunt cubitam ad modicum tempus; ego autem permansi, ut seorsum colloqucrer. l>ein

exsurg^ens veni in cellam ejus. Ut ergo ani-

:

Quil facturus sum
:

inutilibus dcsideriis,

Est horao, qni rhonnhisquibus teneor ? Dixit sat ad raortem, attenditque bujus saculi deaideriis.Neappropinquavens ad ea, ne totig-eris et secedent sponte. cwiv. Frater interrogavit abbatem Poeraenem, hoc sermone Potestnc homo
;
:

madvertit me ad ipsura accedere, collocavit sc quasi dormiret. Haec cnim erat Senis operatio , cuncta in occulto facere. cxxxix. Monitum abbatis Pcemenis: Si videris spectacula, et andieris

sermones
belliea

,

noli enarrare

proximo tuo. Est enim
:

subversio. cxl.

Dixit etiam

Prirao fugre App-

||HI(-

Lcmel,

n. <2.

,, :

DIE VIGESIMA SEPTIMA AUGUSTI
secundo fuge, tertio effieere velut rhomphaea. cxli. Dixit iterum abbas Pceraen ad abbatem Isaacum Levem reddc justitiae tuae partem et habebis requiem in paucis diebus tuis.
senrel
,
:

41

minus es. cliii. Frater sciscitatus ex abbate Pcemene quid facere deberet. Hespondit Scri,
:

itiMn.
A PP c » d p
-

ptum
"

est

:

»
,

Quoniam iniquitatem meam ego
et

an«

l004 n
'

"

w
P
p

,

nuntiabo

cogitabo
:

pro

peccato

meo.

....

13*

cxlii. Frater

visitavit

abbatem Poemenem

;

atque,

una sedentibus nonnullis, laudavit quemdam fratrem, quasi qui esset malorum osor. Dicit abbas Poemen ei, qui id locutus fuerat Et quid est malorum odium ? At fratcr obstupuit, nec invenit, quid responderet unde surgens, Seni se inclitiavit, petens doeeret eum, quid esset odium malorum. Excepit Senex Hoc est malorum odium, si quis peccata sua oderit, proximumque suum justum putaverit. cxliii. Frater, qui accesserat ad abbatem Pcemenem, ait illi Quid faciam ? Senex ad eum Vade, adjunge te homini dicenti, Quid ego volo? Etrequiem consequeris.
i : :

Abbas PoBmen dixit Quod spectat ad formcationem et detractionem non oportet, ut homo ullatenus vel loquatur de duabus istis tentationibus; nec omnino intra se cogitet. Nam si
cliv.
;

A PP end
ll)

-

1002. n. 5.
L|>hl :.u,

387. n. 12.

eas voluerit aliquatenus discernere in corde suo, emolumentum non capiet, sed ubi eiga illas ferociter se gesserit habebit requkm. clv. Abbatis Poemeuis fratres dixerunt ei Abeamus e loco isto nos enim iuterturbant monasteria, quse
,
: :

hic

sunt, et

perdimus animas

nostras.

Ad

hasc

,

:

:

24-

cxliv. Narravit abbas Joseph, dixisse abba:

ecce infantes vagientes non sinunt nos quiete agere. Reposuit eis abbas Poemen Propter voces angelorum vultis hinc recedere. clvi. lnterrogavit abbas Bitimius abbatem Poemenem
:

tem Isaac

menem;

et

Sedebam aliquando apud abbatem Poeconspexi in ecstasim raptum quodque
;
,

hoc dicto
flecti

Si quis habuerit adversus me simultatcm, et ab eo veniam supplex petiero, ilie vcro
:

multa uterer erga illum loqueudi libertate curvavi me coram ipso, ac deprecatus sum
verbis
:

in-

his

Etiare mihi,
:

ubi

eras

?

llle vero

coactus

respondit

Mens mea
:

in eo loco versabatur, in
stetit
,

quo

sancta
eo

Maria Dei genitrix
atque
flere.

plorans juxta

crucem Salvatoris

eg-o

cuperem semper

modo
:

cxlv. Frater rogavit abbatern Poe-

menem
primit

Quid faciam oneri huic, quod me comei Senex ; Parvae naves et magnae zonis instruetae sunt, ut, si vcntus secundus
?

liespondit

defueritj

nautae

mittant funem

cum

ciugulis in

paulatim navem trahant, donec Deus ventum miserit quod si compererint exsurrexisse caliginem, tunc appellunt, et paxilpectora

sua,

et

:

lum
iii.

figunt, ne

navis vagetur. cxlvi. Frater per-

contatus est abbatem
209.

Pcemenem
illi
:

de cogitationum

Senex Haec res similis est homini, qui habct ignem a sinistris, et craterem aquae a dextris. Si ergo accensus fuerit ignis,
infestationibus.

Ait

quid acturus sum ? Respondit Sealios duos fratres, ac ei te humiliter Bubmitte. Quod si non fuerit persuasus, afisume alios quinque. Si vero sic quoque renuerit, duc presbvterum. Atque si tunc etiam rcstiterit, tn deiuceps secure ora Deum , ut ipsi in ® animum inducat, tuque careto sollicitudine. clvii. Dixit abbas Pcemen Docere proximum , et arsimilia sunt. clviii. Dixit iterum guere Ne ad effectum perduxeris voluntatem tuam necessarium potiua est, ut humilem te exhibeas erga fratrem tuum. clix. Frater requisivit ex abbute Poemene dicens Inveni locum onini iVatrum quiete pia-diium; visne ut illic habitem ? Et diLbi non nocueris fratri tuo, ibi maxit Sentx ne. clx. Dixit abbas Poemen Tria haec capita ... Misecllau. , ta utiha sunt; timere Dominum precari benefa- Voss. p. 132
noluerit,

nex

:

Sume tecum

:

,

:

:

,

:

:

:

..

,

,

cere proxirao. clxi. Frater dixit abbati

Corpus

meum

evasit

dcbile, et affeetus

accipiet

e cratere

Ignis
' t

est,

sementis inimici

aquam, ac exstinguct illum. aqua vero, prostrare
j

debililautur.

Ait

illi

Senex

:

Poemeni mei non Aficctus sunt spi.

Doroth. Doclr

18

|>ro8tcrnc-

tt

Miseell.
p.

Voss.

»34.

* se in conspectu Dei. cxlvii. Frater sciseitatus est abbatem Pceraenem, praestaretne loqui, quam tacere. Et sencx respoudit Qui propter Dcum
:

26 clxii.

Frater quaesivit de abbate Poemene
?

QuiU faciam
verit

Ait

illi

Senex

:

Cum Deus

visita?

nos

,

loquitur,
iu.18S.Uii«II. Voss.lb.

recte facit;

pari

modo etiam

qui tacet

propter

Deum.
:

cxlviii. Frater quaesivit

ab abbate

Pcemene Quo modo potest horao effugere ,»ne c malc loquatur de proximo ? Dicit ei Sencx Nos et fratres nostri, duae imagines sumus quacum:

peccatis nostris. Itaque Kespondit Senex, lugrediamur, inquit, in cellam nostram, et sedentes mcrainerimtis peccatorum nostrura
:

de quonam Fratcr De

curae nobis cssc debet

tuncque
clxiii.
vit

Dommus

in

cunctis coneurret nobiscum.
,

;

Frater pergens ad mercatum

F
Appeod.
I()U2.
i).

interroga-

p. S.

que vero hora
rabilis;
nit

homo

sibi

attenderit

,

ac

redar-

guerit se, invenietur apud
at

eum

frater ejus

houo-

quando

sibi

videtur praeclarus, inve-

cxlix. Frater

pravum in conspectu suo. percontatua est ex abbate Poemene de segnitie. Et dixit illi Senex Segnities stat super omni principio, nec pejus illa est vitium
fratrem
:
:

suum

abbatem PoBmenem, quid ipsi consilii darct. Senex autem responditei: Esto araicus illius, qui tibi vim intulerit; et cum quiete vcndes vasa tua. clmv. Dixit abbas Poemcn Doce os tuttm loqui
:

S.
xi.

II.

LKIII

in corde tuo. clxv. Interrogatus de inquinaincntis abbas Pcemen , respondit: Si nos activos constituerimus , ct diligenter vigilaveriquae sentis

21.

sed

agnoverit eam homo, quod ipaa sit, obtinebit requiem. cl. Dixit abbas Poemen Tres corporeas
si
:

actionesdeprehcndimus in abbate Pambo; jejunium quotidianum usque ad vesperam, silentium, et magnam manuura operationem. cli. Etiam retulit sententiam abbatis Theonae Licet quis virtutem acquisierit, Deus non ipsi soli praebet gratiana. Novit cnira quod non forctfidelis in suo labore. Sed
:

reperiemus inquinamentum in nobia. abbas Poemen A tertia Eetate Sceteos a et post abbatem Moysem b, non ampliufl Fiatres progressum fecere. clxvii. Eursua dixit: nequaquam Si horao ordinem suum custodierit
raus, non
clxvi. Di\it
t
:

;

conturbabitur. clxviu. Frater sic interrogavit ab-

x.

64.

Ap

batem Poementni
in

:

Quo modo
:

opoitct
ceiia,

me

aedere pend.
"
*'•

p.1008.

celiaP Dicit

ei

Sedcic
cst
,

si

perrexcrit ad

sodaltmsuum; tuucpermanctapud
interrogavit

eura.

ad apparens, lioc in die ccmedere c
tus
lara
tui

,

qnod apectat operari manibus, semel
in
,

tacere
est,

25

clii.

Frater

abbatera

Pceme-

processus in cella,
in

at occulmeditari extorqucre d qncre:

^

nem

\olo Entrare in coenobiura, illicque remanere. Dicit ei Senex t)ui desideras vivere in coenobio; uhi abjeceris curam omnis colloquii,
aic
:
:

ad qnem perrexerisj ooroih.Do* non negligere horas (fficii, nec qtiae abscondita ctr.7, sunt. Quid si ccnt:gerif, m if n.] us otioMimha-

quocumque

loco,

omnisqne
operari.

rei,

non

poterie,

ut ccenobitam decct,

Non cnim vel unius tantum baucalis doAugusti Tomus VL

beas ab operc manuuna, ingTeflsus in collectam, sine pcrturbatione ocrag-e. Ilorum autem snn.raa;
10

comitatum

,

12
IX IDITIS.
iii,

APOPHTHEGMATA

S.

POEMENIS ANACIIORET/E.
in
Sceti

170.

comitatum fraternitatis bonum obtiueto, abstine vero a malo congressu. clxix. Frater qua^sivit ex Si frater babuerit parum pecuabbate Poemene nioe meae, visne repetam ? Ait illi Senex; Pete ab eo semel. Excepit frater: Quid ergo faciam ? Non enim cogitationis meae dominus sum. Senex
:

cum duobus
:

fratribus suis, juuior

affli-

D

gebat eos. Quocirca Poemen ita allocutus est alEnervat avertitque nos iste naterum fratrem abeamus hinc. Igitur egressi tu minor surge reliquerunt eum. Ut autem vidit, quod tardarent,
;
,

loh.

Geom.

Farad. 32.

cogitationem tuam stagnare e; tantum fratri tuo ne sis mplestus. clxx. Contigit, ut quidam Patrum , quos inter erat abbas Paerespondit
:

Siue

conspexitque postca longe dissitos, coepit currere Expost illos cum clamore. Dicit abbas PoBmen quia defatigatur. Postquam spectemus fratrem
i

,

ergo eos

men, venirent
minis
:

in

domum oujusdam
, ,

religiosi ho-

cumque comederent appositaB sunt carnes; cuncti autem manducabant prteter abbatem Poemenem quem ob abstinentiam admira:

bantur senes, cognoscentes discretionem ejus. Ut ergo e mensa surrexerunt, aiunt ei Tu es Pcemen, et sic fecisti ? Respondit illis Senex : Igno:

submisse salutavit, Quo abitis, solum ? Respondit ei ideo rccedimus. Quoniam vexas nos Senex Tum illc ad eos Nae, nae, quocumque volueritis, eamus simul. Et Senex, conspecta ejus simfratri suo ait plieitate Revertamur frater non enim sponte sua facit hsee, sed diabolus est, qui illi suggerit. Reversi ergo veuerunt in locum
attigit,

inquiens, ac
:

me

reliuquitis

,

:

,

:

,

:

BCite mihi, patres;

vos comedistis, et

nemo

scan-

dalum passus
affecti
,

est

;

ego vero

si

edissem, quoniam
£111

fratres multi juxta
et

me
:

veniunt,

damno

fuissent

vit

,

Pcemen carnem manducanos vero non edimus ? Tunc demirati sunt
dixissent

suum. clxxxi. Interrogavit coeuobii prsepositua abbatem Poemenein Quo modo possum obtineQua re timorem Dei ? Respondit abbas Poetnen ratione possumus possidere tiraorem Dei, qui in: :

ejus discretionem.

habemus ventres caseoruin et dolia falsamcntorum ? clxxxii. Erater qusestiouem propotus
,

£7 clxxi.

Dixit
in

abbas Pcemen
suasit abbati

:

Ego
,
:

dico

,

suit abbati Poemeni,

g In iocum
jicior.

,

quem
Idem

projicitur satanas

illic

clxxii.

Anub

pro Averte

erant,

oculos tuos, ne videant vanitatem.
Append.
p.

Nam

libertas

1003. n. 19

animas interficit. clxxiii. Pugnam inierunt aliquando Paisius et frater ejus usque ad effusio,

nem

sanguinis e capitibus suis, spectante abbate Poeraene et nihil omnino eis locutus est Senex. Itaque ingressus abbas Anub ; cernensque illos,
;

dicens Abba, duo homines unus raonachus, alter saecularis. Monachus E vespere decrevit habitum proximo mane abjiambo cere; saecularis constituit, fieri monachus nocte illa mortui sunt. Quid reputabitur autem eis ? Respoudit Senex Monachus mortuus est mona hiir.i n °° chus, et ssecularis obiit ssecularis. ln quo enim m:

,

:

JJi

Sisoe.

:

-

venti suut, abierunt.

29 clxxxiii. Retulit abbas Johannes

:

Aliquan-

V. XVIII. 16.

dicit abbati

Poemeni

:

Quare

sivisti fratres inter se

Mira hxc
ntc imitanda.

pugnare, nihil locutus ? Respondit abbas Pcemen; Fratres sunt , redibuut ad pacem. Tum abbas Anub Quid hoc est? vidisti ita agentes, et ais, Redibunt in gratiam ? Excepit abbas Posmen Pone in corde tuo, me hic intro non exstitisse.* clxxiv. Erater sciscitatus est de abbate Peeraene Habitant mecum Fratres suadesne, ut iis jubeam?
:

Syria perreximus ad abbatem Poemenem volentes interrogare eum de duritia cordis Senex vero Graece nesciebat , nec intevpres inventus est. Itaque videns nos afflictos, ccepit lingua

do

vii. xxix.

I.

e

:

:

Graeca loqui, dixitque
lapidis

:

:

Aquae natura raollis est, /*, quod suspensum est supra lapidem, stillando paullatim eum cor veforat. Ita etiam Dei sermo mollis est
:

t

autem dura

:

verum baucale

,

Ait

illi

Senex,

Non

;

sed

tu"

prius facito opus, et,

ro

nostrum

si vivere desideraverint, ipsi per se videbunt. SubCupiunt ctiam ipsi , Pater , ut eis didit frater
:

ter audierit

durum tamen cum homo sermonem Dei, aperitur cor
;

frequenejus,

ut
yit. Pat-p-

Deum

timeat.

clxxxiv.
;

Abbas

Isaac

convenit
aquae

sed ; praecipiam. Respondit Senex autem legislator. clxxv. esto illis exemplar, non
:

Nequaquam

abbatem Poemenem

quem cernens parum
:

1000.

n. *•

mittere in pedes suos;

Dixit abbas Pcemen
et conspexeris te

:

Cum

accesserit ad te frater,

adventu

illius

non

esse adjutum,

requiere in mente tna, atque reputa, tationem volveres animo ante ejus

quam

cogi:

loquendi usi sunt severilate g, dure tractantes corpus suum? ait illi abbas Poeinen Nos non edocti su Et •'
:

quod haberet erga eum libertatem, dixit Quo mcdo quidam

introitum

mus h

corporis interfectores esse, sed affectuum.
:

F
/,

tuncque coguosces caussam non captse utilitatis. Quod si hoc cum humilitate et attentione feceris, portans defectus eris inculpatus cum proximo
,

Fria hzec clxxxv. Dixit iterum amovere, escam, vestem, sornnum
parte amovere

:

non possum attamen ex
:

l. loh. Geom.

Parad.20.

possuraus. clxxxvi. Frater inter-

tuos. Si

enim cum cautione fecerit homo sessionem suam, non offeudet. Deus quippe coram illo est. Ut autem ego video, ex hac sede possidet homo timorem Dei. clxxvi. Dixit iterum Homo, qui habet puerum contubernalem, a quo in:

rogavit
olera

Multa abbatem Poeraenem his verbis manduco. Ait Senex Non prodest tibi sed comcde panem tuum cum paucis oleribus; et ne propter necessitates abieris ad paternam do:
:

mum.
quod,

ducitur ad quemlibet

affectum veteris hominis
;

,

ncc minus
t.i.i». Do
rolh. Doctr.

10.

secum is homo similis est quem vermes devorant. clxxvii. possidenti agrum, Etiam dixit Malitia nequaquam mal itiam tollit ut sed si quis tibi male fecerit bene fucito ei

eum
:

retinet

de abbate Poemene, sederent senes coram eo, et loquerentur de senibus; si nominarent abbatem Sisoem ; diccre soclxxxvii. Referebant
si

leret:

Missa facite quae ad abbatem Sisoera spectant: non enim ad mensuram narrationis venire possunt
res ejus.

,

,

per bouum factum destruas malitiam. clxxviii. David quando cum leone pugnam Dixit adhuc ex gutture tenuit eum statimque occommisit, cidit. Si ergo nos quoque tenuerimus guttur et invisibilem auxiliante Deo ventrem nostrum vincemus. leonem 28 clxxix. Erater poposcit ab abbate Pcemene: Quid faciam, quia mihi contingit molestia, Vis efficit , et commoveor ? Respondit Senex ut cum parvi tum magni moveantur. clxxx. ReResidente eo erebant hoc de abbate Poemene
:
,

ANNOTATA.
a Tillemontius in notatione 2 super S. Poemene,
satis convenienter rationi significari censel,

;

,

quod

:

ab annis triginta, acpost mortem abbatis Moysis, a Mazicis interfecti versus annum 395, fratres Scethos progressum non feccrint in virtule: si hic vero sensus sit, dari ex eo sibi atiquem judicandi locum, quod S. Poemen etiam tunc habitaverit in
Scethi versus

:

annum

125.

Verumtamen locum
hunc

t

DIE VIGESIMA SEPTIMA AUGUSTI.
monachis omcol.

43
inquit
,

A

hitnc intelligi etiam posse addit de

nibus in genere, ac dici, quod non fecerint progressnm ab annis triginta post primam Scetheos desolationem :pro qua etiam indicat illud apophthegma apud Cotelerium pag. 587, quod est ordine quartum Senex quidem degebat in .Egypto, an. tequam eo venisset abbas Poenien cum suis, eratque multum notus atque honnratus. Ut erg\) e Sceti nscendit Poemen cum sociis, hominis reliquerunt senem, et veniebant ad abbatem Pcemenem,
:

Pelagio accipere de una per singulos dies comestione, quam cum
,
,

818

Malui

cum

f.\

EUITIS.

Martino Dumiensi de

solitarie

sumpto

cibo. Ger-

manus CP.
pellat

in

primam jejuniorum Dominicam
ac7r«^etf0ai.

ape£«-

txovoyayia.v
lib.

In Historia Pachydi

meris

12, cap.
:

21

povoyxyiav

srov;

xpi|3ou/y.evo;

et

cap. 23 lib.
day.ziv.

13, povoyayixv xar'
fxovovtrtiv

gvWra;

dl

erou;

Quamquam

et

povozy.yziv

utramque habeat signiiicutionem. Sed

pavoviTia prsecepta in cella, mag-is respicit ad pri-

an^ebatur. Itaque dicit fratribus suis etc. Igitur tunc temporis S. Pcemenem fuisse admoqui

mam
nam
ctio

notionem.
(3ao-av^stv.

dum

celebrem affirmat Tiliemontiits; difficile autem creditu censet, taiem fuisse eum ab anno 395 vel 400, cum supervixerit S. Arsenio, atque adeo mortitus esse non potuerit, quam versus annum 450. Nihitominus, uti pergit rem concludens
, ,

d In textu Grmco rb notat ista Cotelerhts
vertit

:

lta

Ibidem col. 819 Martinus Dumiensis
:

auctare. At

Pelag-ius

interpretando

portare, ostendit se
timi cod. Colbert.
e

legfisse

(Wra^etv,

Nec

ea le-

contemni debet, fulta etiam auctoritate op-

sicut

non erat inusitatitm sanctis

istis

solitariis

Texlus Grwcus habet
:

la/./.dv.

Animadvcrtit

vivere integris secutis, potuit habere annos 45 jam

Coteierius col. 820
cus)
in
l<x.*x,zv.

ab anno 395, et mereri jam tum sestimationem oninium ac venerationem. Ita ille in suo systemnte de duplici Pwmene coactus situm jitniorem faceB re circiter cenienarium, ut dictam jam ceiebritatem cum anno setaiis ejus 45 conciliet. Ad hoc convenientior videtur annus letatis virciter 55 secundum systema nostrum de unico Poemene, qitia sic majorem tunc habuerit auctoritatem et nomen. Ad diffcultates de annosa iliius senectute respon,

Verbum

(Grsece fossa vel iainterpretibus non intellectum,
>ax/.o;
;

A

ideoque ab uno praetermissum
\y:/.yiiv,

ab altero mutatum

CREPARE.

dere conati sumus in Commentario prsevio § i. De Mazicis actitm a nobis est in S. Arsenio tomo iv Julii pag. GIO. b S. Moyses iEthiops, qui ex insig-ni latrone insignis aii;ichoreta factus est, inscribiiur Martyroiogio Romano die xxvm Augusti. Hitnc opinamur
hic intelligi

In Grzeco seribititr flajxxhov. Apud Cangium Grxcobarbaro sumitur pro patera, Gallis bocail *,appositis variis exempiis. In Glossario autem Latino-barbaro ejusdem auctoris ac~ cipiturpro spiecie vasis ; et haec ultima significatio videtur magis quadrare sensxti hujus apophthegmatis, quam prior. Consuli etiam potest Dictionarium etymologicumMenagii ad iwcemBocal. g* In Grgeco est kyj>r o-c/.v7o rf dnoropia. Coteterius
i

in Glossario

boeal

i

in notis
tione,

coi.

820, In antiqua, inquit, versione, rsi

virum celeberrimitm. De
^.ovoo-iTtVat.

ilio

agemus

sunt discretionej sed leg*endum videtur indiscreaut districtione. h Ibidem post eoVa/S^usv, quod est in Grseco,

addictitm diem. c In Grzeco est

Coteterius in notis

indicat Coteterius, regium codicem hic iacerum supptevisse se per Cotbertinum.

DE

S.

THEODORO

II,

EPISCOPO

OCTODORENSI VEL SEDUNENSI

IN VALLESIA
c

APUD HELVETOS
j.s.

SYLLOGE HISTORICA
De
cultu, setate, et gestis
stigavit coenobii

^ck
"^'

ahnlm

•wmymfi
"ncfH*.

££,

n

tt0 -

ifwtfj
c «m

ehg,

rw\ res a ^arits distingiti episcopos Octodorenses I vel Sedunenses, qui Theodori vet Theoduli noJL mine innotescunt, horumque distinctionem ab aiiis qitibusdam in ditbiitm vocatam esse, fuse exposiium est tom. ni Augusti a pag. 273, ubi etiam de episcopatit Octodorensi vet Sedunensi abunde disputatum, ita ut necesse non sit heec rursum repetere. lterim ad xxvi Augusti cultum probavimus trium iilorum videlicet Theodori I, Theodori II, et Theodxdi. Quapropter hic brevi;

:

Agaunensis
,

cui et suasor exstitit construendi celebris in honorem sancti Mauritii
illic

martyris

cum

sociis

coronati

:

cujus loci

Viventiolo Lug-dunensi, Victore Grationopolitano, Maximoque Cienevcnsi, explofundationi
ratae

cum

quoque

sanctitatis praesulibus

subscripsit

:

basilicamque ipsam de virtutum incrementis assiduus, clerum populumtinxit, ut morum imitatores sedulos, piis nisibus supurissimorura

pontificali ritu dedicavit. Dein-

que suum

sic

ipsarum coloribns

ter tantum ea cottigam, qute de S. Theodoro II sitpersunt dicenda. Andreas Saussayus inMartyrologio Gallicano ad xvi Augusti, licet Theodu-

perna afflante aura, effecerit. Et ita decursa felieiter senatoDei mandatorum palaestra, ad supernorum rum consessum, perfectae sanctitatis purpura insig*nis

lum vocet, annuntiat Theodorum II hoc elogio Eodem die, Seduni inter montes Alpinos ad Rodanum, depositio sancti Thcoduli episcopi illius
:

emigravit.
toarratur nlta
tiorasf pro

sedis et confessoris

:

qui post Constantium hoc

pontificatu

charus,

eum

sublimatus, sancto reg*i Sigismundo ad opera pia religiosa instantia in-

D. Franciscus AugustinusepiPedcscopus Sahdiensis in Historia chronoiogica inter episcopos Sedumontanm regionis pag. 331 hzs nenses memorat eumdem sine titido Sancti
2 Iitustrissimus

construcone

verbis

:

Theodorus secundus, sive Theodolus, qui
in

:

u
IKTIII
J S.

DE

S.

THEODORO

II

EPISCOPO.
:

in fundatione monasterii S.

Mauritii Agaunenais

animo

sexaginta episcopos secundus numeratur. Henricus Murerus in Helvetia sancta pag. 188 et Sancium vocat ad xvi Augusti, et monasterium Agaunense, eo suadente, conditum affirmat. Confirmatur utcumque horum sententia ex ipso funinter

8tinentia

corpore castus, meute incorruptus abnon parcus, sibi austerus, aLiis beni,

D
?ounenj«
JuvilM,

paus, humilis et mansuetus, et super omnia misericors erga pauperes et captivos, et eos, qui aliqua calamitate premerentur quibus sublevandis cum aliud non haberet, confugiens ad praas

^

dationis instrumento, quod
lia

Sammarthani

in Gal-

Christiana tom. 4, a pag. 12 ediderunt, ex Ag-aunensis tabularii originali, ut asserunt : nam in eo hdec leguntur : Tunc sanctus Theodorus
episcopus Sedunensis
est,

sidium orationis, miraculose succurrebat. Non lubet hic inquirere, utrum ante fundationem Sigissteterit monasterium Agaunense de quo consuli potest Mabiltonius tom. i Annalium pag. 27 et seqq. Itlud satis certum est, Hymne;

mundi jam

ait

:

Instantia cordis mei

ut proferam

siliis,

sermonem vestris salubribus conquid agendum sit de beatorum martyrum
id
est,

mundum, quem

alii

tlymnemodum vicinisque
}

no-

Thebseorum corporibus,
,

Mauritii

cum
,

suis

commilitonibus, qui pro Deo a Maximiano perempti sunt qui sit et inhuraati jacent nescio homo,qui praevaleat secundum merita eorum sinffulis fabricare ecclesias. Hsec verba Sancti Officio inserta mox videbimus. Totum vero instrumentum tegitur quoque apud Labbeum tom. 4
:

minibus appellant, post monasterium a S. Sigismundo seu conditum seu restauratum primum illius fuisse abbatem, eique successisse Ambro-

sium

huic autem Achivum ut docet taudatus Mabillonius pag. 30 ex Bollando, qui tom. 2 Februarii pag. 545 et 546 primos illos tres abbates
, ,

recensuit ex
scriniis
,

eorum Vita, quam servamus Ms. in pluraque disputavit ad monasterium

JB

Conciliorum a cot. 1557, ubi monet illius fidem ab aliquibus in dubium vocari. Certe Cointius in Annalibus Francorum ad annum 536 num. 227 et seqq. illud non levibus argumentis oppugnat et Mabillonius in Annalibus Benedictinis tom. i, pag. 2S de iltius defensione desperasse videtur, dum ita scripsit At pugraare non vacat pro hujus monumenti auctoritate quod, ut g*enuinnm non sit, certe antiquissimum est, nec levis momenti ad
.-

Agaunense spectantia, occasione S. Severini abbatis Agaunensis. Hinc patet, huc revocanda esse, quse in Offtcio S. Theodori I reprehendimus ad xxvi Augusti Ambrosium abbatem Ag-aunensem
:

:

ad construendam ecclesiara acclivem sanctis martyribus ex collectis provinciae insig*niter juvit, et prsedictorum Sanctorum ossa cum Ambrosio abbate
leg"it.

:

illustrandam Agpauni historiam.//oc igitur instrumentum potius adduxi , ut antiquum, quam ut
monntterii

A-

omnino authenticum. 3 Officium, quod de S. Theotioro TI nobis ex Breviario transmissum monui ad xxvi Augusti in
Theodoro I, hujusmodi habet seatndi nocturni lectiones Theodorus seeundus, episoopus Sedunen:

Hvc enim Sanctus noster cum Ambrosio abbate facere potuit anno 516 nam illo anno Ambrosius Hymnemundo, post prsefecturam septem mensium defuncto uiNonas Januarii, successisse tegitur in Chronologica serie duodecim primo;

rum dbbatum Agaunensium, quam ex Ms.
Chifftetius.

codi-

ce S. Joannis Bisonticensis nobis olim transmisit

sis, praefuit ec^lesiae

Vallesianre te-nporibus Sig-is-

mundi
bii

regis, oujus jussu intprfuit fundationi coeno-

Airaunensiscnm

roliquis ibidom eanctts patribus

dioeeesanus alloquitur sanctura convoeatis Siprismundum, reliquosque pra?sules hisce verbis Instantia cordis rnei est, ut proferam sermonem veet ut
:

saluhribus conciliis, quid a<rendum sit de beatornm, martyrnm Thebaeorum corporibus, id est,
stris

lectionem sequentem audiamus: Inom uium virtutum pahestra animum sic exercuit, ut saepius sponsae suae jura, libertates acimmunitates, etiam cum bonorum discrimiue, adversus seculi priucipes defenderit, inimicitias, raultaque et gravia incommoda hac de re non minus hilari, quara constanti animo perpessus fuerit, beatum se existimans persecutionem pati propter justitiara. Jeju5
-

Nunc

iw

obiilte 4e-

rrnifn circa

niis et orationibus, aliisque piis operibus indefesse

Mauritii

cnm

snis commilitonibus, qui pro
et,

Deo a
jacent.

vacans, verbum Dei miro affectu praadicabat. Tan-

C Maximiano
Neseio, qni
rita

perempti sunt,
sit

inhnmati

eorum

sinjrnlis fabricare ecclesias.

homo, qui praevaleat secnndum meHeec verba

non carent difficidtate, cum constet ecclesiam sanctis martyribus Theb/eis dudum conditam fuisse, uti dictum est in S. Theodoro T ad xxvi Augusti. At responderi utcumque potest, ecclesiam illam minori amplitudine fuisse, ct eo tempore forsan
martyres, super qitorum corpora ecctesia fuerat sedificata, rursum jacerent quasi inhumati propter ecclesise illius ruinam. Ad Officium igitur redeamus. 4llymnemondo abbate Agaunensi pro con-

destructam

;

ita ut

adeptus est septimo Kalendas Septembris. Unde hic mortis dies desumptus sit ignoro. At si ille satis esset certus ; annus mortis probabiliter saltem assignari posset 516. Etenim adannum blGpervenisse, exdictis verisimile est certum quoque est post itlum annum non diu super/uisse, cum successor ejus Constantius anno 517, xvn Kalendas Octobris interfuerit congloriag coronara
,

dem nam

virtutibus et meritis

abunde cumulatus

aster-

citio

cui subscriptus legitur apud col. 1581. At, quia mihi non constat,quamcertus sit obitus ille dies,cum aliqua

Epaonensi

,

Labbeum tom.
latitudine

4,

,

summanda
fuit
:

fabrica ccenobii praesens multoties ad-

et

gregem suum pascere
in clero, sed

studuit

,

non ut

mortem ejus consignavi circa annum 516, ita ut potuerit sequenti etiam obire aut prsecedenti.
,

dominans

forma

gregis factus ex

DE

.

DIE VIGESIMA SEPTIMA AUGUSTI.

*5

DE

S.

LICERIO
IN

VEL GLYCERIO
NOVEMPOPULANIA
j. s.

EPISCOPO CONFESSORE

CONSORANNIS

COMMENTARIUS PR^EVIUS
ConsoTd.nuTn seuConsorti\m\iTn,Novempopulani6e urbs, qum hodiedum vulgo dicitur S. Lizier de Nom«n Sanrti Conserans, sumpta appellatione a S. Licerio, Paitis $aSlCDLO VI ANTB UBDIUU.
t

pi

Carinensis celebrabat olim, ante
ecclesiis

communem
,

factum

omnibus Romanum ritum
et

Iler-

in

densis ecclesiain Citaloniae principatu,

usque-

crii,

cujus Acta hic dabimus, breviter descripta est in S. Valerio primo ejusdem civitatis episcopo tom. 2 Juliipag. 227, et latius elucidatur tom. i Gailiee Christianse col. 1123 in prsefatione ad episcopos

dum dum
ri

celebrat ejus festum die

xxvn

Aug-usti oppi-

Villa-major dictum in dioacesi Barcinonensi, cui et habet dedicatam ecclesiam sub titulo vulga-

Consoranenses De cultu S. Licerii nullam potest essedubium, licet memoria ejus in paucis cetebrep tur Martyrologiis, et magna quidem varietate. Romanum ad xxvn Augustide eo sic habet Ilerdaein HispaniaTarraconensiS. Licerii episcopi. His consonat Castellanus in Martyrotogio universati. Verwntamen hic clare non edicilur, episcopum fuisse in Hispania, sed coli ibidem, quod verum esse, deinde patebit. Martyrotogium Parisiense memoriam ejus annuntiat ad xxvi Augusti his verbis Consu irannis, saucti Glycerii seu Licerii
.

Hactenus Antonius Dominicus in Sanctorum Cataloniae. Quibus adjungit Vincentius Blascus Lanuza eo recentior in Histo- E
sancti Lley.

Historia

ria ecclesiastica et seculari Aragfoniae regmi,

reli-

:

quias ejusdera sancti Episcopi in oppido ejusdem

.-

episcopi, qui concilio Ag-athensi subscripit, cujus

ti

cuftui upuci
-

Cuni^rant-M

nomine extat urbs et ecclesia cathedralis. Hisce similia scripsit Andreas Saussayus in Martyrologio Gallicano ad vu Augusti. 2 Audiamus eumdem Saussayum in Supplemento ad xxvii Augusti ubi stylum mutavit,
,

sanctique memoriam ita celebrat In Vasconia oppido Conserauo sancti Licerii , episcopi ex di.*

scipulo sancti Fausti Taroiensis antistitis,
g*istri in

qui raaso-

exilium pro

fide et

saua doctrina pulsi
,

cius, et in

munere
adversus

pastorali collega

ac

in cer-

C taminibus

impios

commilito

strenuus,

demuraque iu caelesti gloria consors efFectus est. T.mta autem raeritorum clarificatione post transitum refulsit, ut ipsi ecclesiae, cui praefuerat, op*
pidoque

nomen inclytum
colitur
,

indiderit

;

ubi

ma^na

Zuera * nuncupato in mag-na veneratione, et oppidum ipsum sub protectione ejus esse, in cujus ecclesia conservari refert Breviarum ac missale antiqua cum Officio S. Licerii proprio 4 Volunt quidem Hispani atiqui ex supposititiis Dexteri et Juliani Operibus, Licerium hunc Carinensem, vel Carensem in Hispania fuisseantistitem, et cum sede sua Iterdam * transtatum, adeoque distinctum a S. Licerio Conso ranensiantistite. Verum impostttrte pseudo Dexteri acpseudo Juliani notiores jam sunt eruditis, quam ut his refatandis diutius velim immorari, aut ver* ba Nicotai Antonii, qui iltas mutth rationibus acriter perstringit, lectorum oculis objicere. SufS. Licerium, quem alificiet itaque ostendere quot locis colunt Hispani, eumdem esse cum Li" cerio Consoranensi. Facile id prmstari potest ex taudato Lanuza, cujus mentem Nicolaus Antonius, post superiora, sic breviter exprimit Extare quoque ait in tabulario hujus ecclesiae (Zuerse) latina Iingua pene barbara scriptara sancti Viri Historiam. Unde colIig*as, persuasionem veterum hujus oppidi de suo Licerio hanc esse.
, :

|M'

I

(

tuc Hte, tfutm
cohtni Bitpant
utftM e*t a

CorueraMnii,
'

Lcrida

tamquira pra?cipuus protector, cura persolutione octavae. Ferrarius in Catalogo generati Sanctorum ad xxvn Augusti, heec
celebritate

Hunc

scilicet

Gallura fuisse, sive

in

Gallia
in

epi-

scopum Coseranicum; deinde Tarbensem

Eau-

i

breviter
clesiae

Conserannis ia Aquitania S. Licerii episcopi. In notis citat tabutas Conserannensis ec: ,

sti magistri lecum Caroli ma<rni tempore, vixisseque episcopum quatuor supra quadrag^intaanuis,

in

qua
,

,

inquit
et

,

magna

celebritate

cum

octava colitur. Hic S.
diseipulus fuit
S.

Fausti episcopi Tarbensis Quintiani episcopi Ruthe-

nensis uepos.

De

eo in Breviario

antiquo Tolo-

sano
'"

,

et in Officio

proprio dicta3 ecclesiae.
;

Hsec

cultum abunde probant
'» H>*iiaru

facta autem hic asserta

discutientur latius.
3 Hispani etiam in veneratione habent S. Licrium, ut patet ex verbis recitati Martyrotogii Romani, et ulterius ostendunt Antonius Dominicus in Histoina Sanctorum Catatonix ad diem

in Domino obiisse, sequentibus post mortem pluribussignis. Quamvis non omnia hxc exacte conveniant cum Actis edendis tam multa tamen congruunt, ut dubitare nequaquam possimus, quin itlud Hispanicum Ms. de eodem agat Sancto, de quoActa nostra. Utrobique enim idem episcopatustocus, eademduratio, idem Faustus magister deinde eadem miracuta apud Lanuza

sancteque

:

pta,
5

breviter retata, et fusius in Actis nostris d&cridubium nuttum relinquunt, quin idem sit
S. Licerius,

quem

Jam vero

reliquise

Galli coluntet Hispani. ejusdem Sancti variis

moill

xxvu Augusti fol. 79, et Vincentius Btascus Lanuza in Historia regni Aragonise tom. ultimo lib. 4 cap. 14 quorum relationem Hispanicam compendio refert Nicolaus Antonius in Opere posthumo Ms., quod anno 1721 nobiscum communicavit amptissimus dominus Adrianus Conni, ,

dii exprovincia Gattise Hispanis vicina in

Hispa-

Hitpuniatf

niam deferripotuerunt,

licetexpticarinonpossit,

'ffd»ntnr df

quo tempore, quaque occasione translatio illa sit facta. Audi rursus taudatum Nicolaum Antonium De translatione ex Galliis in hoc Hispani*
:

oppidum Liceriani
portionis, non
nisi

que, defuncti consanguineus. Verba igitur laudati scriptoris subnecto Licerium sub titulo episco:

aut alicujus ex eo corporis traditionem Zuerae oppidi La,

nnza

46
«fJCTOHI

DE

S.

LICERIO VEL GLYCERIO EPISC. CONE.
Rutenensis episcopus S. Licorium episcoin ecclesia Cousoranensi alterius provinciee. At nihil vetabat S. Quintianum Contianus

J.S.

nuza afFert. Conjectatur tamen ab aliquo ex his adduci potuisse, quorum studium olim fuit e vicina Gallia currere ad Hispana castra Mauris infesta. In more quippe hujus nationis fuisse dicitur ad hoc sacrum bellum non mixnis armis his spiritualibus quam corporalibus armatos descendere. Hinc plane, aut ex propinquitate et consuetudine Catalanorum et Arag^onensium cum Gallis Aquitanis derivare potuit,

pum

D

ordinasset

soranensem antistitem sibi assumpsisse S. Licerium et episcopum consecrasse. Audax sane conjectura, qua dicitur amanuensis adut coadjutorem
,

qnam

pluribus sacris thc-

sauris suis Gallos ecclesias nostras, et fortasse Hispanos quoque Gallicas ditavisse cujus rei exempla in laudata Sanctorum Catalonut Historia passim offendes. Hactenus laudaius scriptor : atque
:

didisse verba,quse pr&conceptx opinioni repugnant quibusconjecturis siuti liceat sineeindenti ratione, et manifesta necessitate, brevi tempore hujusmodi conjecturis totam corrumpcmus historiam. At vero adeo hic nulla est necessitas recurrendi ad conjecturam ejusmodi, ut sensus verborum conjecturam illam aperte renuat dicit enim
.-

:

Dtsputatur
tifrum Glyceriu* tu
et

existimamus ad ostendendum, Sanctum nostrum Ilispanis in veneratione esse, illumque non Carinensem aut Carensem ignotae ipsis Hispftnis civitatis, sed Consoranensem in Novempopulania fuisse antistitem. Nunc ad controversiam atiam, inter Gallos ipsos agiiatam, accedimus. 6 Cointius in Annalibus Francorum ad annum
hsec sufficere

episcopus Conseranensiecclcsiaaest directus. Nonigitur factus est episcopus in eademecclesia, in qua fuerat presbyier, ut vidt Sammar-

Vita

:Tnm

thanus; sed directus est ad aliam, a Rutenensi ad Conseranensem. Quodobjicitur de ordinatione ejus per Quintianum, nec in Vita dividelicet citur, nec,
si ibi diceretur, incredibile

aut in-

usitatum

esset,

cum
illis

Liceri-

508

num.

16

S.

Licerium

cumdem

esse existimat

consentientibus

id fieri potuisset ex amicitia, episcopis, quorum erat ordi-

sit

idem

cum

cpiseopus,

Glyccrio Consoranensi episcopo, qui anno 500 interfuit concilio Agathensi, cui subscriptus

nare Conseranensem*
9 Objicit deinde

E
qux errortnu.
untur
:

Sammarthanus aliud argumemoriee nixum,
:

legitur apud Labbeum tom. 4 col. 1395. Cointio consentit Longuevallius in Historiaecclesise Galli-

mentum, seu

errore, seu lapsu

floruit

B canee tom. 2, pag. 281, et Martyrologium Parisiensejam citatum. At dissentit ab his Dionysius

adeoque prorsus evanidum, his verbis Scd qui S. Licerium a S. Quintiano Rutenorum episcopo fuisse ordinatum volunt, in insi^nem anachronis-

Sanctus,

Sammarthanustom.i

Galliee Christianse in catalogo episcoporum Consoranensium, inquo utrum-

mum labuntur nam
:

hic praasul subscripsit consi;

lio

Agathensi anno dvi

a quo tempore

multum

que separatim ponit, contenditque Glycerium duoQuapropter, dependeat, si rem discutiamus, prioremque sententiam, quam verum omnino putamus, iis stdbiliamus rationibus, quibus veri indagatores possint acquiescere. Apud virum 7 In Vita num. 4 haec habemus apostolicum Quintianum Rutenicce civitatis epiS.

abest S. Licerius.
cerio,

Lapsum
:

memoriee, quo in ab-

bus seculis priorem esse

Licerio.

cum

quoque S. operie pretium erit
eetas

Licerii

ab hac

lite

s

est, aperit col 1125 in Glyubi sic habet Glycerius subscripsit synodo Agathensi anno dvi. Alius vidctur fuisse a B.

rupta hcvc deductus

Licerio sequenti, quod edita

jam pridem

Vita in-

probaturque

:

eumdem este
ex Vita t

scopum

venit,

et in

ejus

servitio

ordinatus est

subdiaconus, diaconus, et presbyter ; tum episcopus Conseranensi ecclesise est directus. Sola Itxcverba sufftciunt ad qusestionem dirimendam: nam S. Quintianus Rutenorum episcopus concilio Agathensi subscripsit cum Glycerio; dubitare ita-

tempore Caroli Martelli Erancice ducis et majoris-domus. At ne littera quidem ulla habetur in Vita, ex qua colligipossit, S. Licerium vixisse tempore Caroli Martelli. Ex hoc memorise lapsu factum putem, ut duos episcopos Quintianum et Licerium in quatuor distraheret. Data a nobis epocha confir-

nuit, ubi S. Licerius notatur vixisse

mari

potest,

quod Faustus Tarbensis,

S. Licerii

que non possumus, quin
Glyeerio,

S.

Licerius

idem

sit

cum
1125

cum
;

ipse

Sammarthanus

col.

scribat

:

Glycerius ad

Christum migravit
factus
sit

anno
circa

circiter dxlviii

ita ut episcopits

annum

504, id est, biennio circiter ante

concilium,

modo

justa

sit

dictum mortis epocha, a qua

ratiocinium meum non omnino dependet. Non ignoravit laudatus scriptor, hanc necessariam esse consequentiam, sed negat verba superius data de S .Quintiano Rutenorumantistite esseintelligenda, inducitque Quintianum Consoranensem episcopum, de quo hxc dicta intelligi cupit. TJnde hsec hauserii Sammarthanus, melatet certe quie af fertpro conjectura sua stabilienda, nonsotum t.tefpcacia sunt ad probandum prsedicta verba de Quintiano Consoranensi fuisse prolata ;at ne quidemevincunt, Quintianum ullum Consoranensi
:

magnister, fidei causa missus sit in exsilium: nam id fieri debuit per Visigothos Arianos, qui seculo quinto et sexto alios quoque antistites relegarunt. At vero Caroli Martelli tempore, seu seculo octavo, dudum Caiholici erant Visigotho- y rum reges in Hispania, nec ulli in Gallia dominabantur hmretici, ita ut exsilium Faustipro fide iis temporibus nequaquam congruat, at contingere debuerit sub finem seculi quinti aut initium
sexti.

10 Prxtera objicit Sammarthanus col. 1126 argumentum negativum his verbis Certe in Vi:

«»« medim
* ecttlt
t,:

ta S. Licerii nulla ht
set, si

mentio
:

itineris suscepti, ut

adesset synodo Ag*athensi

quod minime omisis:

idem

esset

cum

Glycerio

nam

de

aliis

Li-

cerii

peregTinationibus loqui

sollicitus

est Vitse

soiutis

argu-

prxfuisse ecclesise, ita ut unum Quintianum in duos cideatur divisisse, sicut ex uno Glycerio vel Licerio duos formare conatur. Nec 8 Accipe probationes ejus col. 1125
:

mrntis

Sam-

c*onjecturye

nostrae

,

inquit

,

plurimum

obest

t

marthani,

Rutenicae civitatis quod hic Quiutianus amanuensis de suo adepiscopusj id enim potuit dere, quod S. Quintianus Rutenorum episcopus
dicatur
celebrior
praesul. et notior foret, quam Consoranensis Certe non videmus, quo jure S. Quin-

hujus scriptor. Legenda solum Vita, ut pateat, quam inftrma sit Juxc ratio sic enim scripta est, ut virtutes in ea rvferanturet miy^acula; at gesta quatuor et quadraginta episcopatus annis silentio fere involvanlur. Quis igiturmiraripotest, nullam in ea de concilio mentionem fieri, cum illud in plerisque SS. cpiscoporum Vitis contingat. Ex his concludo, sententiam, quie eumdem statuit Glyceriuin et Liccrium satis certam videri : nam nec Licerius Glycerio potuii succedere, ut quis propter vocis differentiam, aliquam posset ex* istimare, eum Glycerium inter et successorem
:

ejus Theodorum quadraginta quatuoranni reperiri

DIE VIGESIMA SEPTIMA AUGUSTI.
A r» nequeant r/ws colligo,
:

47
A. Bbrnird*

quibus sedit Licerius. Hinc ulte obiisse ante medium secuquippe Theodorus ejus successor jam seli sexti dit anno 549, ut Sammarthanus habet coL 1125 quo autem anno sit defunctus,prxcise determina-

Sanctum

:

Tarbae c civitatis episcopum Faustum d, vere in Domini cultura felicem, cujus lingua per singulas homilias in Ecclesia Dei audiebatur, cui turba triumphalis dicere posset Pulchra vo\ tua,
:

GuiDOJUS
EPISC.

c

d

ri
Acta,eteorum
•uctor.

non
11

potest.
S. Licerii

cujus magisterio et merito talis populus Dei esse comprobatur. Mox vero ejus obsequio se familiariter tradidit

Acta

jam
•*

edidit

BibliotheccV Mss. a pag. 588, ubi docet,
acceperit, hoc
Sanctoralis
sis,

Labbeus tom.% unde ea

edocendum. Sed sacratissimus Fau-

mo

Descripsimus ex apographo Bernardi Guidonis episcopi Lodovencommunicato ab illustrissiino et reverendissiErancisco Bosqueto, episcopo Monspeliensi.

modo

stus pro causa Christi missus est in exilium in civitate Vico-Julio e : deinde eo redeunte, ad propria
iste

comes

accessit.

Porro Bernardus Guidonis non quidem xtatepropinquus fuit S. Licerio, utpote qui floruit seculo xiii et xiv; attamen cum vir fuerit doctus, Vitasque Sanctorum cum a?itiqua$ tum novas con~ suluerit, id monet in pnpfatione Speculi sui Sancioralis

3 Igitur beatus Licerius ab ineunte adolescencruci* tigno tia ita fuit divinis armis, gratia Dei prosequente, uculum tanat. succinctus, ut, ubi se infelixbclligerutor ingessit, virtutis gloria non careret. Nam, ut unum panda-

mus

de pluribus

excmplum

,

dum

intcr pueriles

turbas joculariter ludus ageretur inc:mtus , quod familiare juvenili aetati est, providere ipsenil potuit, praesertim

apud Labbeum pag.

514, auctoritate ca-

cum

adolescentes rapto

impetu

rere non debet; pr&sertim in hac Vita, in qua nihit occurrit, quod aut rectcV rationi aut verse
historicV videatur repugnare.

ludumsine ordine membris mutui.s incepissent temere. Acceptoigituramore certandi, percussusqui-

B

Ifabemus insuper fragmenta qucedam ejusdem Vitse ex Ms. codice Musciacensi, transmissa per dominum Lebeufca-

dam oculum, cum gauderet, amisit; et cui luctus insistebat, per quem lacrymas funderet, non habebat. Mox vero sanctissimo faciente sig:num crucis E
Eccc quale Ecclesia, qui illuminationis recipit exempla, etquidei jam poterat esseimpossibile, cui ocnlumsanare fuit
in oculo, interior splendor reductuscst.

nonicum Autissiodorense^n,

editis Opusculis satis

notum. Hxc fragmenta, quee admodum mendosa sunt, contulimus cum Vita per Labbeum edita, atque in annotatis ad illam observabo, quidquid occurrerit notatu dignum minora etiam qusedam asterisco inmargine adjungam; atopereepretium nonputavi minutias quaslibet scrupulosius anno,

lumen

in

Juveue

sibi sacrosancta praspaiabat

tam

facile

f?

tare.

4 Beatissimo igitur Pausto migrunte ad Domi- coittccratur num, noleris parentes ejus repetere, apud virum jiresbyter, •( epUcnpus : apostolicum Quintianum Rutenicas ^civitatis epiper ptuviam
incedit

scopum

venit

,

et in ejus servitio

ordinatus est
;

non
:

V

I

TA

subdiaconus , diaconus , et presbyter tum episcopus Conseranensi ecclesiae est directus qui quamvis alicui non videbutur competere quod sa;

tnadefactut 9

cerdos fuisset ordinatus h, tamen a cunctis est libenter exceptus. Quis enim de ejus electionc po-

Auctore Bernardo Guidonis,
episcopo Lodovensi

tuit dubitare,

cui tanta virtus pontificii ad coro-

nam

gloriae

quotidie crescebat? Florebat in eo

jugiter relig^iouis processus,

sed et recti mysterii
grao^us

copia dispensandi. Et

quantum

ineocreservitiis.

scebat

ex

editione Labbei, collata

cum Ms.

Illo

tantum ipse divinis assurgebat quoque tempore, dum iter ipse cum
, ,

suis car-

Musciacensi.
c
Sancti patria,
pater, et pia
inttitutio

Beatissimus itaque Licerius
civitatis,

antistes Conseranicse

quae Pyrenaeis Alpibus

a

est aflinis,

;

quae ab Iberis terminant Galliato, natione Hispa-

a
*

»'*

Mt. Spa-

nus *fuit,

nobilitatis

ornamento coruscante

claris-

subito serenisuperna gratia providente tatis fides est immutata, terris coruscaut fulgura, aer tonitruis permiscetur, caelum tempestate succiugitur, imbre nubes armantur, et ex omni parefte nimbi descendunt; pluvia, velut flumina nou ut justura obrueret, sed probarrt. funditur; Nam undique guttis influcntibus per loca, per
peret,
,

qhs

simus, qui a patre rhetoricae artis pomposa refertus
facundia, majusvenerandis muneribus de se

lumen
or-

generis extulit,
floribus, in

quam

de patre suscepit, et roseis

cum suis vir sanctissimus Liceriusepiincedebat, sicca nubes pependit et proscopus pter honorem Pontificis, iliic fremebat divisa temquae tunc
:

speciem meliorem g;erinen parentis

pestas

,

ut

eum

erueret

potius
,

quam

sseviret

:

navit.
literis

Qui

cetate parvulus, meritis celsus, a patre
:

liberalibus est imbutus
caelesti

sedapud terrenum

formabatur plenus instrumentob. Dehinc ad Abrahae fidei concordiam festinabat, et mystice ad prasceptum illud, tamquam si ad se diceretur E\i de terra tua, et de cognatione tua, et de domo patris tui. Etideo ad terram perve-

magistrum

:

quia, quo gressum ille intulit illum nimbus expavit. Credens * enim eum per qualemeumque tectum decurrisse, quia per medias undas sicca veste processit. Ecce ibi sicut dignitas erat venerabilis, ita merces illustris. Credo si orasset utiquc ne plueret, Heliae meritum reformasset et quod apaucis pro eo repulit Dominus, generalitati non
;

*

f.

ciedere*

m

Jf,.

'iilor

quam ei pius Priemiator * ostendit; sicque inchoavit ab adolescentia esse maturi principii, ut ageret puerili in tempore, quod implere vix solet
nit,

negasset. Habet et ipse a pristino Moyse chirogra-

phum, quiaquod
vit in

ille

non sensit

in pelagro, hicvita-

nimbo.
pietatis
n.tHitcort tn
i

^«•(wparm" 6 u«. ditctpu»(i.

processusin sene.
2 Despecta itaque sede patriae, vitaque

5

Veniamus tandem ad eleemosynari#
,

paren-

ofiicium

asoendens

in

altura

,

penetrans nubee,

auperetj p«-

tum, dilexit Dominum, et exclusa claritate mundana voluntarium clegit exilium. Vultus patris effugit qui Abrahae credulitatem implevit patriarchae iter arripuit, et sine dubio fecit ejusdem justitiae se consortem. Hic confug*it ad virum beatissimum miraculis praedituui, et palma gloriae,
, ,
:

pertransiens cselum, stans anteDeura, extinguens peccatum. Quod inter reliqua bona palmae triumphalis exempla jactantiae quoque causa ei non
,

,,rm

tuum
;

in-

rmit multiptf

caium

auferet, nec fructu multiplicatai

segetis carebit.

Quadam
niam

vero die

,

dum pauper parvam

alimosi-

posceret,

ut beatus Licerius antistes sibi

ne

.

:;

:

48
B Bttiutno Gcidoiw tf

VITA
ille,

S.

LICERII VEL GLYCERII EPISC. CONF.

ne mora prseberet, tunc
larii

ad quem cura cel,

Dum

vero ad ipsum locum venisset invitatusad

D
hbeyuti
<*>tju,,

pertinebat,
,

expensis omnibus

recurrens in
dimisisse

cellam

panem dimidium non amplius
,

respondit, quod deberet offerri. Sed ut

jam

esset

eulogias l, erogatisomnibus, unus ei pnnis re manserat, quem postea restituente celierario, triliabet unde bufc pauperibus impertivit, dicens
:

Utun*
n*roea

rtmu.
.-

excusatus a Pontifice et ut clamante paupere, 8ii rda aure ipsum panem dimidium ei denegaret, grave peccatum a^stimans, si partem ejus illo
,

refectionem mihi Dominus meus dirigat. Tunc in momento qua dam femina praeter reliqua , qua
j

&,„_

'pltemut, eo

'"uiwe puiu
tu$,
l '

mensa reservaret ingres8us in locum, antequam offerretur aliquid, per solam voluntatem daturus, in decem tantum muesuriente
,

episcopalis

,

panes direxit, ne prceteriretur *quod dixerat , cui fides omnia ministrabat quia sic tribuit, et non negavit; quod non habebat, accepit. Contigit quoque, quemdam multis sceleridraginta
i 1 1 i
:

"» Jfi.

ptfr

icriret

nus invenit
tis

:

nam

pro dimidio, quinque panes

in-

bus depravatum

,

prseter

alia

latrocinia

,

ovem

divinis mandagula parcissima angelicis epulis enutrita, pauperi larga, sibi restricta! Elegitpropter inopem esurire cibum, ut non esuriat caeleste mysterium; sed subito, quod quondam terre-

tegros reperit.
intenta
!

mens purissima

O

pauperis violenter occidisse. Qui interrogatus a i^ontifice, quare tot assidue crimina perpetraret P
respondit
Dicit ei
:

Generatio

m

est, quae talia admittit.
:

beatissimus Licerius

ipsa

g-eneratio deleatur.

nara frugem obtulit

,

caelestem

messem
,

collegit.

Ecce solitus
agri
tuit
,

est de pabulis

et necessitatibus

consoletur alienos respectu ejus

qui ait

:

ut Spes
,

mecum

est.

Nec istum

sineillodistribuerepo-

mitata sermonem hominem graviori, quam ipse alicui intulerat, flagello eum percussit. Est enim invasus ardore tali, quod si in aquam descenderet usque in aures,

Ergo oremus, ut vero ultio Dei coejus, in eadem hora flagitiosum

Mox

qui de quinque panibus

quinque hominum

non tamen

illi

requiem vel unda conferret
nec, secreto incendio

millia satiavitj ubi frux plus in
acceptis.
cia, ut

mensa quam

in
in

asstuabat

autem

in flumine,

terra nutritur, et in datisdelitiis amplius

quam

cruciante, flammas vitabat in gurgite; quia intra
se portabat de culpa camini

Quanta denique erat in Sacerdote tidunon caperetde cespite, quod non caperet de B sermone? rquum San6 Illud quoque opportunum existimo patefievto auferent ri, ne, quod videtur esse relatione terribile, culie ip$e occidi', pa sit silentio praeterire saspe enim hujusmodi re:

fornacem. Id igitur E

actum

est,

ut usque in finem tali pestilentia la-

boraret, quod vivenscadavcr ejus existeret, cujus

Nam
ejus

ad fructum emendatioois proticit. Dum igitur ad queradam locura Pontifex festinaret, insecutus est eum quidam Beatus nomine , non illi, sed sibi crudelis; qui mox impulsus animi feritate, eqnum ei magno impetu et violentcr abstulit. Tunc ipso orante et vigilias peragente , cum
latio
,

ad doloris augmentum caro resolveretur in cinerem. in vorandis visceribus officium tumuli dira febris implevit, nec inventum est in ejus corpore, quod eepulcra consumerent, quia priusflamma per

membra

defluxit.
utortum a
ca-

devotum populum, etsi pagina prolougetur, per varias miraculorum delicias epulando, nou habere fastidium, quia inde sit salutis augmentum, quod tam breviter est explicandum.
9 Confido ergo,

ne rahido ianal,

nocte se perfodit. Tunc scelerosa dextra ad credule ministerium servata, uno momento committens culpam et exigens poenam,
gladio eadem
,

Quidam

itaquc laceratus a cane rabido, etejusve-

intulit Sacerdoti

injnriam, et reprassentavit vin-

neno potatus occurritViro sanctissimo, qui tollens facitergiura n de capite suo, involvit in eo pereclitantem, et tali medicamine ab irarninenti pernicie
supplicem liberavit. 10 Operse pretium sestimo etiam istud
inferri,
civitatemorationc $ua W*-

dictam. Nam perditus, ne moram ad divinam fanon expectavit ab altero se feceret ultionem riri. Fortaase ad hoc in sua morte nullus inventus est socius, neque qui ejus fieret sanguinemacula,

qualiter oratio ejus fuit generalitatis ereptio;

et

quod prius

in

singulis fecit, postea probavit in

mr
ba$

abhottl-

tus.

Alius enim crimen abstulit,

cum

se

malus

cunctis. Igitur veniente ad civitatem

depraedan-

C
alterim

author extinxit l. 7 Adjiciendum est etiam salutare multis ipsius
curationis

m ip
d

miraculum

:

nam quod

honori

illi

erat,

dam Kicosyndo o duce Gothorum per vulgatum Christi nuntinm, perterritis omnibus, afflictaque graviter urbe, ipsa, tamquam quae futuram timebat,

•um mjurii
familia percu
ejus o» riul olatio'e

et praecipuum, reticeri

non debet imminutnm. In-

jam emersisse captivitatem deplorabat. Tunc

terea nascente bellorum tumultude militum disoor^ ia
illi

procreato,

dum

adversus

regnum collidendum

vero universi cives de se desperantes, solum praesidium ab oratione Pontificis expectantes , ocfletu potius quam voce eura currunt Sacerdoti rogantes, ut subveniret patrise intrantibus hostibus peritura?, et ne gregem suum dente lnpi radeprecabantur. ptoris contaminari permitteret Tunc universis civibus praesentibus Pastor venerabilis pietate perculsus, ad divinum occurrit au, ,

iana(ur

consurgerent, et ad ipsum confringendum vires suas exarmarent, fugientem virum venerabilem de loco ad locum judex quaerit infestus, equum frsenoretinet, verba molesta ingerit, unde venerat, eum redire compellit ; Dei tamen judicio procedente , omnes suos laborantes infirmitatis taedio
T invenit. ]\ am universse familiae ejus febres intulerat pestilentia, nec prius eorum aliquis relaxa-

xilium

,

ubi

sine

dubio

fides

obtinuit

votum

tus est languore, quam ipsi ad suavestigiajudex provolutus supplicaret. Oratione vero ejus, cujus causa venerunt vulnera, fuit et medicina, et etiam intercessionis suse imbre febrium vapor abscessit,
et igne fidei

moxque in oratione ipse prosternitur, nox in viterra. lacrymis irrigatnr, cffilum giliis ducitur
,

et angelica arina descendunt, mysteria confitcntia. Prorsus eadem nosuperna per vide quo dixiraus cte B. Liccrius duci

planctibus apcritur,

,

,

languores ignis extinxit. Beatissima
seita

autem crat ejus voluntas, quam quodammodo
quebatur divina; quia
diebat,

maudatis caelestibus obe-

sionem in lens eum, ne ultra praesumeret accedere obtestaquo locum unbatur, tantum donans spatium
, ,

via occurrit,

et

magno impetuimpel-

quod enim jam erat Christi familiaritati eonjuncta, ut, quod Kedemptor per ejus arcana susciperet, per si-

cselos inclinabat ad vota. In tantum

de venerat

,

velociter appeteret.

Tune
diei

ille

terri,

biliter castigatus, vix expectat pcenam sustulit, sed reverti ad

lucem

nec
sa-

domum suam

gnamonst aret. 8 Nec hoc praetereundum

num
est
,

licuit

ambulare.
,

Ad

propria ergo

festinavit,
,

quod

in

villa

nec

fuit ulterius

quod exterritus recordaretur
,

Arnespenos k Vir ille accesserit , ut videretur quantus amor ei esset in eleemosyna largienda.

ipso ubi dux in fugara processit. Si una nocte cive defenso solo vigilante, populo quiescente
,
,

hoste

,

DIE VIGESIMA SEPTIMA AUGUSTI
hoste repulso, sine ullo

49
:

cujusquam vulnerc me-

ruit triumphare, sola voce vincente.

O quam O mens

fe-

licissimum patrise propugtiaculum, cujus non va-

cue

missa

verbi jacula

ceciderunt.
,

sa-

cratissima eaelesti dono dotata

in cujus

ling-ua

pcpcndit victoria

quam unum
multaqite alin

divina misericordia ultra promiserat, pietatis ostendit exempla, ubi invenit, et tamen ex cunctis accolas illae!

llic

et ex errore hauriri potuit primum, quod diceretur episcopus factus post mortem Fausti unde putare potuerunt ei successisse: secundum, quod forte ejus retiquise tempore Caroti magni Zueram sint detatas. Verum, undecumque error provenerit, erratum in iis fuisse, satis certum apparet ex dictis in Commentario.

repugnat,

JntiOMs finw

;

e Vicus-Julius, vutgo, Aire,
et Sotia,

sos servavit.
11 Sed quis ejus gesta felicia , miraculis crescentibus per sing-ula comprehendat ? Quantis ille per eulogias sanitatem pristiuam reibrmavit 9

alias Vico Julius, urbs est Galliie in Vasconia propria, ait
,

xgrit prxttnt

lenrfaa

:

Sentiebat

Quoties languentibus salutem sanctam transmisit? et stupebat seger sub dente cibaria pleno g-utture dapibus mediciuam, quia vix sibi
,

Baudrandus episcopalis sub archiepiscopo Auld factumper Evaricum VisiGothorum regem Arianum, aut filium et successorem ejus Ataricum. Forte per Fvaricum relegatus, rediit
scensi.

praestari sperabat subsidia languoris.

Hispani quo-

sub Alarico nam hicpatre mitior fuit in persequendis Christianis. De utroque hoc rege consuli potest Longuevatiius in Historia ecciesix Galiica:

que ad eum currebant , quia toties miseratione sua et vultu salutiiero porngebat medelam. Cum vero legrotum mauu leg*i tetigit, gravis morbus effugit. Eece virtutis imperium, cui posse subjacuit de aspectu sanare.
ttinjiui

nee tom.
f

2.

Hoc miraculum ex Ms. Zuerensi habet etiam

ejmro-

12 Quis

vero digne
voluit
,

ilium extollit

,

cujus spes
1

patut.ct mors.

salutem convertitr Nudis B umquara divitiis, non rebus saecuiaribus est ocChristi cupatus , sed repuisa coramuni sarcina crucem gerens, in alta sequutus est nudus, expeditus , et exercitus , vivens Deo , et sanctai conversationi inteutus. Quadraginia et quatuor annos pontificali honore msignitus implevit. ilic ergo Vir Sanctissimus glorioso procedente triumpho per arctum et angustuin iter gressu libero duquidquid
,

m

uti et sequens de pluvia. Ruteni vet Rutena, Galtis Rodez et Rodes, urbs est in Aquitania Rutenorum caput, et episcopatis sub archiepiscopo Bituricensi. De S. Quintiano dicta sunt aliqua in Commentario Acta ejus dag*
:

Lanuza,

cem sequens
Septembrium,

(Jhristum
relictis

,

die sexto

Kalendarum
,

exceptus est cselo cui est praestante Doraino nostro Jesu Christo iionor, et gioria, virtus, et potcstas per intinita
terris,

buntur ad 13 Novembris, qtto cotitur. Quod Ferrariusnum. 2 in Commentario dicit de consanguinitate Licerii cum Quintiano, vetum certius videre probatum. h Hinc quidem verisimite est, a S. Quintiano episcopum ordinatum esse S. Licerium attamen id ctare non affirmatur. i Hoc quoque miraculum, quodque num. 10 ha~ bet de civitate servata, Lanuza attigit. k In Fragmento Musciacensi in vilia Arnespe
;

1C

saecula saeculorum.

Amen.

nos Vir etc, acsi auctor cum eo vixisset. Pottdt sane Bernardus Guidonis hujusmodi auctoris contemporanei habere lucubrationem, ejusque verba

ANNOTATA.
a Id
est,

non mutata retinquere. Verumtamen id asserere non ausim, cum nomen vitta; forsan fueint Arnesperuos.
1 Vox eulogiae, cujus varia est significatio, hic sumi videtur pro panibus benedictione consecratis uti et infra num. 11. Vox celleranus, quee mox
y

Pyrenseis montibus

:

Pyrensei autem

montes inter Galtiam et Hispaniam notiores sunt, quam utpiuribus describi debeant. b In Ms. Musciaeensi Caeieste formabatur ple:

sequitur, atias cellarius,
et

eum

significat, cui cibi

nius iustrumentum.
c
utta

In Ms. TraviaB, pro Tarviae opinor nam vix vox ibidem recte est scripta. Tarba autem,
:

vulgo Tarbes, urbs est Galliie in Aquitania, episcopalis sub archiepiseopo Auxitano, in Bigerrensi comitatu, ut habet Baudrandus. d De Fausto agemus, dum eruditus atiquis nos docuerit diem, quo cotitur, aut cuttus ati-

potus cura incumbit. m Responsio apparet Manichsei vel Prisciiiianistse nam hi ambo et generationem in tegitimo etiam conjugio damnant, et iiberum toliunt arbitrium. De utrisqueagit S. Augustinus tib. de Hse:

resibus cap. 4t>, et 70. n Tacitergium a facie tergenda vocatur suda-

rium.
Ricosyndo hxc notat Sammarthanus cot. Hic Ricosiudus forte fuit Recesvindus rex , cujus tempore celebratum est concilium Toletauum vm. At id non convenit temporibus Caroli Marteiti quo vixisse vutt S. Licerium ; nec epochce a nobis confirmatee. Nam Ricesvindus post medium seculi vn regnum tenuit, id est diu post epocham nostram, et diutius ante Caroii Martetli tempora , quam ut epocha Sammarthani cum hac opinione cohiererepossit. Mao

De
:

quando

fuit

:

nam

de cidtu dubitare vix possu-

1126

mus. Interim observo, secundum ea, qusc disputavimus in Commeniario num. 6 et seqq., Faustum floruisse sub finem secidi quinti, atqueinserieepiscoporwn Tarbensiumcottacandumesseante Aprum, qui anno 50G ad concitium Agathense misit Ingenuum presbyterum licet in Gattia Christiana tom. i col. 1226 cotlocetur multo serius. Lanuza ante taudatus refert, in Ms. Zuerensi dici, S. Licerium Fausti successorem fuisse in episcopatu Tarbensi at hoc non magis verum existimo, quam quod ibi quoque habetur, vixisse tempore Carotimagni. Utrumque enim huic Vitae
: : ,

,

lim itaque fateri, me de Ricosindo hoc atibi nihit legisse at suspicor ducem fuisse Alarici regis
:

Ariani.

Augusti Tomus VI.

Ll

DK

,

&0

ACTA SANCTORUM.

DE
J.

S.

C/ESARIO EPISC. CONFESS.
ARKLATE IN GALLIA
_P

s.

COMMETVTARIUS
§
I.

R vE V U S
1

Vitse scriptores

:

cultus; elogia.

Ahm
Vitam

DILH.
S. flr-

soni, tditam a
Mabtttunio, ttripterunt

abbate Arelatemis episcopus. Vitam ejus fidetiter a discipidis conscriptam edidit Mabillonius in Actis Sanctorum Or* dinis S. Benedicti seculo i, ubipag. 658 ita prsefatur: Snncti Caesarii Arelatensis episcopi Vitnm,
rius <?#

M

?Va v-.a? sanctitate ac miraculorum gloria seculo v et \i in Gallia coruscavit S. Cfflsa-

scopus Ucetiensis, cui Bailletus assentitur in Vita S. Cffisnrii ad xxvn Augusti et auctores Historiae
at editoFrancize tom. 3, pag. 197 Christiame tom. 6, cot. 611 res novissimi Galliee et 612, ubi agunt de S. Firmino Ucetiensi sic loquuntur ln Actis nostri Firmini nulla occurrunt, qu;e huic faveant opinioni. Neque ego in
litierarise
:

monacho

et

;

:

qune multis in locis interpolntahactenus prodierat, B sineemm et integram hic exhtbemns ex cidd. Mss. S. Germani Pratensis , et Montis-majoris Arclatensis,

Mss. nostris de S. Firmino Ucetiensi quidquam
reperire potui. quo evincam S. Csesnrii disciputum fuisse, aut cum aliis Vitee scriptorem. Qua- K propter rem incertam relinquere cogor usque ad x) Octobris, ubi de S. Firmino Ucetiensi agetur
latius.
stat,

duos libros distinctam. jVriorem scripostepsit Cyprianus, ut constat ex num. 30 Stephanus riorem vero Mcseianus presbyter et diaconus, quod t*\ fine libri i, et ex libri 2 initio liquet. Cypmnus ille divevsus non est a Cyin
;

inquit Mabilloniuv.

Viventins nutom quis fuerit, nondum conVita a qxdnque tauda-

priano Tolonensi antistite, S. Cyesarii discipulo cni mantum Ciesarius testamento reliqnit. Iluic Mabillonii sententiir adstiputantur novissimi editores Galluv Christianae tom i, col. 711, ubi ge-

auctoribus composita Ccvsaria? virgini, ad cujus preces erat conscripta, fuit dedicata. Egimus ad xn Jiinv.arii de S. Csesaria sorore Cajsarii, qiuv prima monaxterii A relatensis abbatissa a santis

cto

Fratre

fuit cbnslituta

:

verum

staS. Ciji>n<nu Tetonensis breviter explicant. Nequedeeo dubitandum videtur, cum ex Vita pateat
f UHM/Mf fJUI

anle C;esarium, sicut liquet
41,

luvc mortua est ex Vita hujus num.

num.

46

Cyprianum Tclonensem
,

S. Ciesarii

dmnpufi.

fuisse discipulum. qnod prio2 Nec refert, inquit Mabillonius de seipso modeste ac humiliter, ris libri scriptor magnifice vero de Cypri mo Tolonensi atili.

adeoque itli dedicata non est luvc Vita, ut per errorem scripserunt aliqui. S. Csesarise olteram successisse Cwsariam, testatur Vita eodem toco,
atque hsec ipsa
scr>})ta.
est,

cui

S.

C:esarii Vita legitur in-

stite

.

.

.

loquitur. Id
illi,

enim de

se

non

scripsit

Cy-

prianus, scd
ta3

qui

cum

eo priorem istius Vi-

partem condidemnt. Quippe licet Cyprianus auctor sit pnecipnus, non tamen solus fuit in ea sed cum eo Kirminus et Vivmtius describenda C operam sunm contulerunt. Probatur hoe ex initio Viven libri 'l, ubi expressisverbis Ftrminus el dicunturpriorispartius cum Gypriano auctores
:

Illam S^nctae titulo honorant scriptores Gnllicv Chrislianae tom. i, cot. 619; sed de cultu ejus nobis haetenus non constat. 4 Laudaia S. (Vsnrii Vita edita fuerat a Surio ad xxvn Augusti, et a Vincentio Biralii in Chro-

nhtionri Vi'*

iarn

:

twJ*

„ „i,hi* tU
,'tipil<ln.

nologia
se<j<j.
:

Sanctorum

Lerinensium

pag.

229

et

sed prseplacet editio Mabiltonii,

cum

sty-

tus in aliis ftterit alteratus, et in Surio nonpauca in libro primo sint pra?termissa. Habemus in-

K

jusmodi: Incipit prologus et Vita Cassarii, quam domuus Cyprianus ct beatissimns Firminus et san
ctus

Addit Mabtttonius i?iscriptionem Vitseprxfixam in codice Ms. Montis majoris, qiuv est hutis.

super primam hujus Vitse partem Ms., acceptam opera doctissimi Sirmondi ex vetere Ms. membraneo monasteni S. Manini a Campis Paris., Ordinis
Clunincensis

(le^endum episeopi et diaait Mabiltonius) et presbyt<-r Messianus Ptures prioris libri conusStephanus scripserunt. verba num. fuisse auctores evincunt etiam hmc
Viventius episcopns
,
t

apographo nostro notatur. Contuli hoc Ms. cum editione Mabillonii, a qua non nisi in paucis et lcvioribus quibusdani dissentit. Verumtamen, ut editio fiat exactior, et dif ferentiw tttriusque appareant, partcm hanc ex laudato Ms. edani observaboque in notis, ubi
,

ut in

,

39,

Unus

ex nostris, qui hajc scripsimus.
:

Hinc

ita

infert laudatus Mabillonius lllnd ig-itur eloffium, quod de Cyprinno Totonensi legis num. xxxni (apud Firmino et Viventio anctoribus adnos num.
46J

quid occurret in editione memorata diversum.Atteram partem, quam Ms non habemus, subjiciam ex Mabillonio. Prseter vulgata hxc S. Ca?sarii Acta, aliam ejusdem Sancti Vitam nobis transmisit oiim Chiffletius noster ex Ms. perantiquo ecclesiffi S. Joannis iM$ont\cer\s\?, prtvcedenti mutto breviorem sive hxc ex iila fuerit contracta, sive hmc ipsa sit Vita, qxtam unus ex quinque aucto:

scribe: sicut

dum

in libri 2

(apudnos nnm. 7JMes-

Stephano diasianus Vnt vENErvABius dicitnr, id a Messianoscriptum nemo uonconcono, non abipso
cedet.
fuurwm
lir«

futrc rpficopl,
obfuf.i -uuiijur

Cxtarix abba
tinw
:

xdlum dubium, quin Firminus et Vidiscipuli fuerint ventius, xque ac Cyprianus enim vocantur S. Cae-arii, ac episcopi coepUcopi
3

.

_..

Non

est

,

:

Viventius cp.scoinilio partis secundee. Prseterea pus nominatur in tituto epistolm a Messiano ad
.

eumdatx.quam infra recitabimus Verumtamen obscurum hactenus apparet, cui prxfuennt eccleFirminus fuit episise. Mabillonius quidem ait
:

ribus initio composuerat sine aliorum supptentento. Certe nihit addit prxcedenti, nntlumque continet factum, quod in itta non (egatur sed facta eadem iisdem fere verbis ibidem partim leguntur partim omitluntur. Hinc non alteri ustti fore hanc Vitam censui, quam ut conferatur cum noteturque suis tocis, si qua facta Vita edenda
; , ;

clarius in hac enuntientur.

Porro

.

1>1E

A
Cttebritat Cjt
sarii profiatur

5

Porro quamvis Acta

S. Caesarii

VIGESIMA SEPTIMA AUGUSTI ab iis auctomana arte sanatus non
ba:

51
fuit.

ribus, eaque sinceritate sint conscripta, ut con-

Spem
,

epistolee ver~ vero recipiendi obtutus, quantum ar-

Audi

(JCTt«»

J.S.

t* eiogio S
Rnnodii,

firmatione nulla indigere videantur; taliaque ac tanta doceant, ut ad taudem Sancti vix quidquam addi possit, lubet tamen atiunde adjungere

bitror

et

ab exemplo

requirit:

quod

scilicet

Tobiam nostrum....
nitatis.

latens in angelo raedicina rednxerit per collyrium fellis ad dulcedinem sa-

quxdam virorum praestantissimorum
ut ex
itlis

testimonia,

quoque

eiucescat,

quanta de sancto An-

Ennodius Ttcinensis episcopus, de quo egimus ad xvn Juiii, in epislota ad Caesarium, edita apud Sirmondum in Opetiste fuerit existimiatio. S.

ribus variis tom.
celebrat verbis
lacte
:

i,
,

col

957

,

ejus laudes his
,

Te mi Domine in orbe jam Chrisiiano diva lex pepent et apostoltci uberis
,

nntrivit:

tu caeteros,

velut solis

m ignitu-

do

minoribus coraparata, transgredcris: te qui interioris hominis oculis inspexit, instructus est. Nam et cuin facie ipsa foveas puritatem , delinquentes feriato ore eastigas. Boni de conastris

Subdit Avitus: Quocirca suscipite fratrem reverentia digna et, si quid consolationis sancto debetur, impendite. lmplebitur autem comtnune desiderium, si etiam qualiscumque infirmitati raedela provenerit. Quibus Ciesarium non obscure horlatur ad visitm Maximiano restituendum. Neque mirabitur famam miracutorum ejus adeo sparsam fuisse, ut episcopus ex longinquis regionibus ad ipsum accesserit ad visum recuperandum, qui miracuta in Actis
sinceritate solita,
:

relata perlegerit.

versatione tua

,

quocumque

processeris

,

imitan-

da inveniunt: malis fug*ienda demoustrantur. Beatus tu, cui a Deo tributum est, ut et mouitis doceas et exemplis qui ad pii itiueris directum, semper existens praevnis, invitasti. Quis non optet te loquente ut seiat plura non iegere ? duin libris g-euium relatioue coneilias Tu et
:

,

,

,

,

,

probare pos~ quiejusconsitia expetebant aut monita. Apud nos tom. 2 Martii pag. o52 in Actis S. Leobini Carnotensis episcopi hcvc ieguntur ad propositum nostrum Tv on multo post tempore a b ato /Etherio (Carnotensi) pontifice ei (Leobino tunc presbytero) injunctum est, ut causa pmfieiendi iu melius S. Caesarium, Arelatensem episeopum inquirere, et
S. Ca^sarii
,

h

Cetebritatem quoque

i<-u
t

ad iUum de
arafilcuuiulfn:

sumus accessu virorum

ittustrium

«r'»u*

'<•>••*

ttum

:

T

mag-jstros informas.

Tibi

debet

quicumqne

ille

adire

deberet

scriptorum rnaxnnus, quod eum dote elocutionnis amplitieas. In te lux couvenit sermonis et opcris. Plura ibi cideri possunt, veiapudalios, qiti eam-

Disset S.

intre])idus: ad qnem cum perveLeobinus, jiariterque eura eo B. Albi;

nus, qui coines ejus itinens fuerat B.

requisitus a

Cssario, cur

taiiti

itineri.s
,

laborem assumpsis-

dem
Floriani ej*u
dticipnb, Ve(i

epistolam edtderunt.

set, respondit
desiderii
derelictis

B. Albinus
\

nanni Fortunati;

Pneclw>'um quoque de S. Caesario testtmonium subministrat Florianus monachus, ejusque discipuius, in epistota ad S. Nicetium Trenrensern episcopum, apud Chesnium tom. i Scripto-

eausa venisse

se tantnmmodo sui beatum vero Leobinum,

fratribus, quibus
,

pra-positus fuerat, Le-

rum
ronaj

Francise, pag. 851 his vcrbis
ve.^trte

:

Sed et co-

soeium heatas mtinorias doininum Cuesarium Arelatensem epis-copum qni vixit in,

ter

barbaros pins, inter bella pacatus, pater orphanorum pastor eg-eutium , qui tanti ccnsus
,

eifusione
plince

nil

perdidit,

catholieae

regulam

disei-

demoustrans. Ipse igritur mihi Latinis elementis irnposuit alphabetum; sed et hunc pro famulo discipuloqne suo impetrare confido. Venantius Fortunatus, qui variis locis de Csesario ejusque regula mentionem facit, virtutes ejus lib. 5, carmine 2 brevi hoc elogio per~
dietis fcictisque

stringit:

Qui fuitantistes Arelas, de forte Lirini, Et inansit monachus, Pontificale decus, Monachum mansisse ait, insinuans, fuisseeadem viUe austeritate, orationis assiduitate, humilitate,

omnibus fratribus desiderat esse subjectus. Porro S. Atbinits Andegavensis episcopus de re gravissimaconsuiuit S. Ca3sarium, ttt in Actis ittius legdur tom. i Martii pag. 00: sed incertum est, an id factum sit, dum ad iilum profectus est cum S. Leobtno. an postea rursum accesserit. Verum ex hisce clarissime patet, nomen S. Caesarn maximitm fuisse per totam Gatliam, cum viri sancti, tanto terrarum intervatto disiantes, ad ipsum, tamquam ad oraculum, consiiii et progressus in virtutibus causa pro/iciscereutur. Ceierum jussit S. Cassarius S. Leobinum redire, ad monachos, quibtts prseerat regendos, quoditte ptwstttit, uti ibidem pluribus rejertur. Uivc sufficiunt ad ostendendum, quanla Caesarius floruerit nominis fama, quantaque ubique fuerit de sanctttate ac sapientia ejtts existi-

rinum properaturnm

ubi

,

matio.
il

Mempriaejus sacris Fastis adscripta

legitur

euttu» Stnoit

aliisque virtutibus

,

quibus floruerat monatom.
2,

adxwu

Augusti, qita festivitas ipsius in dicecesi

erroru duo
rejtcti.

chus.
nornm cx
l

7

Apud laudatum Sirmonditm

cot.

Aretatensi cetebralur. Aitdi pro omnibus Adonem : ln Galliis, civitate Arelatensi, sancti Caesarii episcopi

"nginq H it

pottibui, *eu

29 recUatur episloia S. Aviti Viennensis episcopi ad Caesarium, qua ilti commendat Maximianum

et confessoris,

mirae

sanetitatis et

pietatis et studii viri.

Hisce alii fere consentiunt,

Vo

medV/a

cpiscopum,, oculorum infirmitate laborantcm In hac epistola non quidem virtutes Sancti recitaniur, extepta misericordia in afftictos, quve his verbis indicatur Cum pietatem vestram, quae.

quorum verba

recitare

supervacaneum

est.

Tri-

themius de Viris ittustribus Ordinis S. Benedicti
lib. 3, cap. 84 Csesnrinm monachis Benedictinis adnumerat: at errorem ittum abunde refutavit Baronius in notis ad Martyrologium Romanitm xxvn Augusti. Error Trithemii ortus erat ex anachronismo, videticet quod putaret Ca^sarium floruissemutto serius, quam i^everaflorxtit. Hinc in atium errorem lapsusest Andreas Saussayus; qui prwter Caesariuin nostrum, allerum annuntstius notiat Cajsariura Aretatensem episcopum, secundum. Videripotest in Appendice Marminis

:

rentem
ubi
est

ubique misericordise
miseriaj locus
:

aditus,

non

lateat

at

fama miraculorum

Etenim non alia de causa Maximianus videtur adivisse Sanctum, quam ut ceecitati sum per eum consequeretur remedium: nam sic intettigenda putem verba Aviti
ejus tatenter insinuatur.

sequentia: Priueipalis t.imen ei, quantum dig-uatur asserere, causa veniendi est, utperitiorem Medicum

quocumque perquirat,qui

imbecillitati corporeorura

luniinumcujuseumqueremediiartesuceurrat. Haec, tnquam, verba sic putem intettigenda, preeser tim quod subjungat exemptum Tobiee, qui hu~

S.

tyrotogii Gatticanipag. 1220, ubi facta quxdam, Ciesario propria, secundo itli fictitwque Cassa-

rioattribuit.Hicerror, ut nulta ratione futtus, longiorem refutationem non meretur; pr&sertim

52
tOCTOtt
J
s.

DE
/am

S.

C/ESARIO EPISCOPO CONF.
lium, impressis tom. 1U, pag. 960 aliter ordinasuccessionem episcoporum Aretatensium ,dum Ctesarium Leontio, et hunc jEonio successisse
vii
I)

guo<2

servatum pag. 638. Itaque ad texendam Vitx chronologiam
progredior.

rejectus sit ab eruditis passim, ut obest in S. Veredemio torn. iv Augusti,

scripsit.

Verum error itte satis refutatur ex successione assignata in laitdata Gattia Christiana, qucV nultum retinquit dubittm quin JSonius
,

$

II.

Prgecipua

vitae

capita chro-

Leontiositposterior.
scriptores non

Deanno inchoati episcopatus

nologice ordinata

usque ad tem-

omnino consentiunt. Dionysius
in Gallia Christiana cot. 535 an-

Sammarthanus

pus monasterii sacris virginibus
conditi,

nitm assignat 501

ubi de

gemina

Regula

vetb0-Z. Norisius Historise Petagianielib. -Z,cap. 22 contendit anno 503 factum esse episcopum. Fteuryvero in Historia ecctesia-

stica

per Sanctum conscripta.

tib. 31,

no

501.

Demum

cap. 2 initium episcopatits affigit anPagius in Critica ad annum

clesi/e

Circa
fariorum errore» de xtafe

Sanctijam
futati lun/.

re

tempus quo floruit S. Cae.sarius longissime erraverunt scriptores atiqui, nimirum Vincentius Beltovacensis, Sigebertus, Trithemiits et Petrus Sitffridus, quorum verba reci,
,

8, et Longuevaltius in Historia ecGatticanec tom. 2, lib. 5, pag. 267 jEonio suffectum Caesarium existimant anno 502. Horum

502,

num.

sententiam, ut ceteris veriorem , breviter confir-

mabo.
13
Obiit sEonius
in

xvi Augusti

,

tata invenies

apudVinceniium Barralim in Chronologia Sanctorum Lerinensis abbaiix pag. 259 et scqq. Hisce refutandis non immoror, quod er-

ut probabi-

f/uod innecien-

mus

roy^es illi jam correcti sint a variis, et sponte sua corruere debeat opinio illorum ex ordine a nobis deducendo. Baronius quoque in setate Cassarii assignanda multum, deflexerat a viatom. 6 Annatiumadannum\5%, nitm. 41, sed errorem illum utcumque correxit in additamentis,tom. Mlsubjectis, pag. 959. Deinceps vero eruditi exactius cognoventnt setatem Viri ceteberrimi,atquein chronologia ipsius ferejam consentiunt, si paucorum annorum excipiamits differentiam circa aliquot
vitie capita,

quorumnon omnino

ad xxx hujus mcnsis. Hinc dum videtur certum fit, mortuum non esse ante annum 502, unno 502. quia Symmachus Papa in epistota ad Avitum E Viennensem data in Idus Octobri.s Avieno et Pompeio consulibus, id est anno Christi 501, de eo ut vivente mentionem facit. Epistola itta videri potest apud Labbeum tom. 4 Conciliorum cot. 1311 et 1312. Jam vero episcopum factum non esse post annum 502, ex tempore episcopatus cum anno mortis coltato evincitur. Etenun mortuus est Ctesarius xxvn Augusti anno 542, uti infra ostendam. Morti autem propinquus erat, ut Vita testatur lib. 9, num. 33,
ejus Actis
, ,

,

,

certatexi potuit

cum.... quadrag-esimum in pontificatu
circulus g-yrum.

verteret

chronologia.

m

Nafui attno
vei

m,
fit

rtroa i87
ttericut,

11 Mortuus est Sanctus, ut habetVita lib. 2, num. 33, septuagesimo tertio setatis anno. Mortem autem incidisse in xxvn Augusti anni 54-2

Unde necessa^Ho cbnsequititr, episcopum ordinatum esse anno 502; nam Vitanum. 12 innxdt, non longo tempore post mortem jEonii eidem suflectum esse. Faetum id forsan mense
Septembri,ita ut annosquadraginta fere impleverit. Porro taudatus Norisius et Saxius in Pontificio Aretatensi non alia de causa annum 503 initio episcopatus attribuunt quam quod existiment
,

dem
,

monachu»
abbas
:

plures existimant et nos deinde probabimus. Hinc nasci debuit circa annum 470, videlicet post
,

jirrtbyter, et

meddum&M,
cetatis

si

annusVitw sepluagesimus

tertius

fere fuerit impletus, alioquin ipso anno 470.

decimo octavo,
,

Anno secundum Ms. nostrum

obiisse

Cmsarium anno

543.
Anno 505 #•
lcbrnt conciU-

Bisonticense et Arelatense Mabillonii, tonsura clericati donatus est quod factum oportuit circa annum 487. Biennio inter ctericos transacto, ut habet Vita num. 4, Lerinum se contu-

14 Pteraque prsectare in episcopatu gestarecensenturin Vita, at non omnia. Quapropter ordine temporis adjungam, quidquid aliundeseobtuterit relatu

iim AoaihtMt,

dignum

P

:

ilta

vero, quge referuntur

c

monasticam exorsus est circa Post annos atiquot in monasterio Lerinensi transactos, cum nimia corpolit,

ibique vitam

in Vita,

annum
ris

489, actatis 20.

gam.

ad ordinem chronotogicionrevocare perAnno 506 Caesarius ad concilium convo-

maceratione in morbum incidisset. curandse valetudinis causa Aretatem missus est, ubi ejus virtutes innotuerunt S. JEonio archiepiscopo Areiatensi, a quo diaconus etpresbyter consecratusest sub finem secuti v. Circa annum 499 abbas
factus,

cavit episcopos sub ditione AlariciVisi-Gothorum regis constitutos, accepta ab eodem ticentia, id dicitur in prcefationeconcilii. Habitum estconci-

non Lerini,

ut

perperam

scripsit Trithe-

tium istud Agatlue (Gallis Agde) in Occitania sub die ni Idus Scptembres, Messala V. C. consule, id est anno Christi dvi Alarici Gothorum in Gallia reg'is xxn, Symmachi Papse viii, cui
,

mius deViris itlustribus lib. 2, cap. 17, sed in Insula Rhodani prope Aretatem, monaclios ultra
disietino f-Mi

interfueruut episcopi trig-inta quinque. Sic titulus

apud Labbeum
cjjiscopi,

dirorum
mi,

aVr

irufio .'/ijvn/ui

triennium rexit, ut legitur in Vita num. xi. 12 Ex abbate ecclesix Aretatensi pr&fectus est episcopus post S. JEonium, qui ittum sibi optav&~at successorem, testeVitanum.VletlZ. Neque huic surcessioni obstare debent diptycha Are~
latensis ecctexite, in Anatectis Mabittonii edita, cum ittorum exigua sit auctoritas, ut jam adver-

tom. 4, col. 1381, ticet subscripti tegantur tantitm triginta quatuor partim
missi.

partim presbyteri, episcoporum toco Canones apud Labbeum habentur 71,- at ibidem cot. 1397 obso-vat Sirmondus, tantum 47
inventos esse in variis codicibus Mss reiiquosque concitiis videri adjectos. Hi autem omnes conditi sunt ad disciplinam ecctesiasticam in Gallia restituendam. Primo toco subscripsit Caisarius
,

ex aliis

terunt eruditi. Audi editores Gattias Christianm Iu diptyehis post .Eorecusee tom. i, col. 531 nium legitur Joannes, cujus alibi nulla fit mentio. Multa sunt vero, quae diptychorum illorum
:

hunc in modum Ego Csesarius in Christi nomineepiscopus Arelatensis, juxta id, quod universis sanctiscoepiscopis meis, qui mecura subscripserunt,
:

auctoritatem elevent. Aliunde vero legimus Csesariuin /Eonio suffectum fuisse in episcopatu. Baronius quoque in Addendis ad tomum 6 Anna-

placuit, statuta

Patrum

secutus, his definitionibus

subscripsi etc.
16

Invitatus fuerat ad concitium Agathense

Ruricius

;

DIE VIGESIMA SEPTIMA AUGUSTI.
A Ruriaus episcopus Lemovicensis sed
H»ncium Lcmotnonetque

53
*
t.H-nr

ille nec ve; nerat ipse, nec aiium pro se miserat, scripserat tamen ad Csesariam litteras excusatorias, qute

v icen$em de abtentia, qui
ie

excatat,

pertatx non erant. Quapropter Caesarius lilteras ad iltum misit per Capitlutitm presbytcrum, quibus partim objitrgat, partim excusat Ruricium
his verbis
stros
:

Sed

licet

sanctos et desiderabiles ve,
,

altegans epistotam Theodorici, qua Arelatenses pro tempore immunes a vectigalibus reddebat, quod egregie se defendissent,et multa in diutvma urbis sua' oppugnatione essent passi. Hinc cotligimus S. Caesarium circa annum 509 in carcerem detrusum ob calumniam, num. 21 in Vita retatam, qua a Judeeis potissimum tempore obsidionis

J.S.

apices

nostis,
retis
,

tamon sicut ipsi optime di^nissimum fuerat, ut personam diri^ect quaj ad vicem vestrara subscriberet
miseritis
;

impetebalur. Altera hsec est proditionis accusatio, qitam ct tertia deinde secuta est, ut videbim us: ve-

rum ex
Anno
sarii

omnibusgloriosiorsemperevasitSanctus.

quod sancti
ac frequenti
tis
et,
,

fratres

vestri

statuerunt, in persoua
,

vestra firmaretur.
,

Sed quia novi
vestris

quam

sancto

,

510 post sotutam obsidionem immensaQmcharitas etuxit in redemptione captivorum,

et pio

desiderio iuteresse

volueri,

teste Vita

num.

23.
tempu» perfecti

votum vc.strura sanctam voluntatera exposui. Pro qua re nibil
fratribus

omnibus

pietati vestraj vel potuiraus vel debuiraus
tare.
cot.

impu-

Epistola tota legitur apud Labbeum tom. 4, 1399 ubi subjecta quoque est responsoria
:

Ruricii, in
tas,

qua

hcvc leguntur

:

Quod

vero scribitis,

cnr ad synodum... noc venerim, fecit hoc infirmi-

non voluntas. Addit deinde epistolam Csesarii nec atiam absentix suee causam altegat. Hinc commentitia sunt, qxtse de caitsa hujus absentuv scripsii Jacobus Basnage in notisad has titteras, in Thesauro monumentosibi serius allatam fuisse
.-

X&Eodem tempore monasterium ante cwptum rursus cvdifcare aggressus est, quod ad cutmen perduxit post biennium. Nam citius absotutum fuisse non est verisimite: Vita quoque innuit num. 25 ilto anno fuisse perfectum, priusquam in Italiam abduceretur Sanctits, quod contigit anno sequenti. Deinde Vita lib. 2, num. 3-1 habeti Erat constitutio monastcrii ipsius eo tempore, quo obiit Sanctus, annis plenariis triginta. Cum crgo mortuus sit Sanctus anno 512, monasterium jperfectxtm
fxtit

etdedicati

monatterit.

rum

noluisset Ruricius
rius.
pleniorcm ex
Gatlitei Ili-

Canisii recuso tom. \,pag. 397; acsi venire quia primatum et auctoritatem convocandi synodos indebite usurpabat Caesa,

anno 512. Prtvmittititr ibidem in Vita, E xwii Augusti post diem dedicationis monasterii sui Quare, ait Pagius ad annum &S num. 17, ea dedicatio peracta vn Kal. Septemb.
obiisse
:

anni Christi quing-entesimi duodecimi, quo dies xxvi mensis Aug-nsti in Dominicam incidcbat.

stola discimus,
.

ipanin medittttur sijnodum

temput primi
txiitii:

Porro ex taudata Caesarii ad Ruricium epiVirum, disciptinss ecclesiasticse stitdiosissimitm, conatum esse anno sequenti pleniorem exGaltis etHispanis congregare synodum. Audi epistoLv verba: Simulquc iudico pictati ve16
Strae, et

19 Porro ccenobiiistius virgines tegibus scriptis informavit, eisqite S. Cvesariam sororem suam pricfccit, nt habet Vita num. 25. De scripta hisce

cui Regutam
titibit.

sapientia

magna com:

poBitam

rirginibus per Ciesarium Regnta variis tocis meminit Fortunatus. S. Gregorius Turo7iensis, et
secuta

quia
,

fllius

vester Eudomius,
,

si

potuerit hoc

elaborare
losse

desiderat
,

ut superveniente
,

anuo To,

apudhunc S Radegundis, qitee Regulam Caesarii est. Iltorum verba jam produxit Bottandus
i

synodum
si

Christo propitio

habeamus

ubi

tom.

Januarii pag. 729

et

730

,

itbi

quoque

Hispanos vult episcopos convenire. Et ideo oro te, ut tam sancto desiderio suo Dominus tribuere dignetur affectum. Suspicor itlud concitium cogi non potuisse propter betlum c inter Ataricum et Ctodoveum Francorum regem, qui anno sequenti Ataricum in prmtio propria manu occidit, ut passim tradunt historici Gaiti. Porro ex tempore mortis Alarici erui utcumque
etiam,
potuerit,

deprimis hujus monasterii abbatissis disseruit. Ipsam deinde Regulam subjecit in duodecim paragraphos divisam, ita ut necesse non sit eam hic
rursus exhibere. In prcvfatione sic virgines atloquitur Sanctis etplurimum in Christo venerandi.s soruribus iu mona.stcrio, quod Deo spirante et
-.

,

potest

cum,

teste

annus primi exsilii, per eumdem AlariVita num. 17, Sancto inflicti, quod

juvante condidiraus constitutis Csesarius episcopus. Quia nobis Dominus pro sua misericordia inspirare ct adjuvare dig-natus esi, ut vobis raona,

sterium conderemus; quomodo in
rio vivere dcbeatis,

ipso monaste-

accidisse ridetur circa annum 505. Atiqui quidem itlud post concilium Agathense cdtlocarunt

sccundnm
Deo
Dei

instituta

nntiquocustodircsiden-

rura Patrum,

monita vobis spiritualia ac sancta
quae
ut,

atmihi vix est dubium, quin concitio sit juwponendum, ciun inter dictum concilium et mortem Alarici vix tempus suffwicns reperiatur, quo Sanctus primum accusari, deinde Burdegatam deportari, incendium ibidem compescere, ac honoriflce ab Atarico revocari potuerit, nisi Juvc omnia
brevi admodum intervalto invicem successisse sin-

condidimus
tes

:

adjuvante
asstduis

,

re possitis, jug"iter in monastcrii rcllula
,

visitationem

Filii

orationibus

implorate, ut postea

cum

fiducia possitis dicere:

Invenimus quem

gamus, quod parum est verisimile. Malim itaque existimare anno 505 exsilio relegatum, revocatumque sub sequentis initium, eaque occasione impetrasse ab Alarico ticeutiam convocandi

qusesivit anima nostra. Tumitlarum postutat orattones, ac tegessuas subuectit. Mira in his tegibus ehtcet S. Caesarii prudentia et sapientia. Iltam late expticavit Cointius iu Annalibus Francorum adannum 53G num. 17 et seguen-

tibus.

synodum.
m onai(eriui»
,ir ca

B07

*>li

ficari casptuni

WttrSmcd
'"ia y09
;

507 wdiftcare ccspit monasterium sacris cirginibus verum inchoata ivdificia dejecta fuerunt in urbis obsidione. Obsidione au:

17 Circa

annum

20 Nec stttis fuit Sancto hasce rirginibus prmscripsisse constitutiones, sed curavit pr tvterea ut per summum Pontificem i atum haberetur, quidt %

facta pi'•>
ntttterio

mu-

op-

yinhul PtjnltA-x.

tem coeptam per Francos et Burgundiones anno 508, Pagius ad eumdem annum, num. 7, Gal tique historici scribunt. Addit Pagius non nisi antto 510, o&sis Francisper exercitum, a Theodorico Gothorum in Italia rege submissum,Arclatem pericuto exemptam fuisse, mansisseque deinde subpotestate Theodorici. De tempore satuUv obsidionis consentit Cointius

quid pro vtrginxtm commodo egerat , ipsumque monasteriumab cpiscopi jurisdictioneessct exemptum, excepta tantum risitatione. Habemns itta in titterisS. Hormisdx Pontificis, ReyuLv aj,ud nos subjectis, qui, post taudatum insigni etogio S. Caesarii divina promovendi studium,pag 737
sic

prosequitur

:

Ilaec

ideo,

quia in

Arelatensi

ad annum 510 uum.

2,

super clericorum et monachorum expucllarum quoque Dei uovicubias consuetas ter choros iustituisse tc, dircctis litteris iudicasti, poscens
ecclesia,
,

:

54
J. s.

DE

S.

G7ESARI0 EPISCOPO CONF
,

poscens ut in praefato puellarum monasterio a te nuper condito, nullam potestatem sueeessores qnandoque tui habere penitus permittantur, quatenus sicratae Deo virg-ines ab omni inquietudine vel molestia absolutae, omnipotenti Deo liberis mentibus valeant jugriterfamulari.
21 Digna providentia sacerdotalibus institutis aa P^a^citiam decantandam Deo corda compung*ere, et sacro cultui de illis seminibus mysticis fructum virginitatis offerre. Hoc es>e summum votum suum in iJlis voluminibus sacris declaravit

mus, quia non qui ineceperit, sed qui perseveraverit usque ad finem, hic salvus erit. Haec de Regulis per Sanctum scriptis sufficiant.

tUudque enmit a pottita-

§

III.

Chronologia

vitae

producta
varia

«eptVopi, pettn'e Cxiario
:

usque ad annum

dxiv, ubi

supplentur in Actis praetermissa.

Apostolus, dicens:

g-inem

castam

Desponsavi vos uni viro virexhibere Christo. Quamobrrm

petitionibus fraternitntis tuce libentissime aunuentes Apostolica auetoritate firmamus atque de,

Gemina calumniajam relata, qua Sancti gloria
fnerat aucta, non obstabat, quo minus temuti Ariani tertiam struerent apud Theodoricum

Sanctui

n nrit

«/jrfuclut.

sucessorum quoque tuorura in antedicto monasterio andeat sibi potestatem aliquam penitus vindicnre, nisi tantum pro Dei intuitu, pastoralem sollicitudinem g-erens, famili;im Christi Domini ibidem positam ooiigruis qnibusque temporibus (juxta quod con, ,
,

cernimus

ut

nullus

episcoporum

Arianum

Itaiiee regem, teste Vitanum. 26, in leges Caesarium citatum fuisse a Theodorico,

qua Ra-

; at eo demvm exitu , ut nulla in re Viri sanctitas magis entitterit, aut gtoria clarius fidserit. Sigonius de Occidentati

vennamque abductum

decet) sincero animo cum suis clericis studeat visitare. Tura deinde fflquum est, ut parili devoB tione uterque sexus locis sibi congruis consistens, Pei ^loriam concinat, sicut stabili atque plenissima fide uterque spem redemptionisexspe,

factum refert ad consulatum At Pagius ad annum 508 num. 10 existimat.postannum 512, dedicaiumque monasterium, exsiiium istud Sancti secundum evenisse. Muratorius in notis ad Sigonium recusum, anno 512 exsitium istud attigat, et Longue- K
lib.

imperio

16 id

Boetii seu

annum

510.

ctat.

rio factas confirmat.

Deinde donationes venditionesque monasteDe hac Eomani Pontificis

confirmalionein testamento suo, infra recitando, meminit ipse Ctesnrius. Abbatissas hujus monasterii,

quodprimum

S.

Joannis,

nunc

S.

Csesarii

nose-

mengent, ac Regulam
quitur, recenset
22
•itcra

S, Brnedicti

kodiedum

valtius in Historia ecciesiee GatUcanee tom. 2, pag. 356 eidem anno innectit Hisce Vitautcumque favet, qida prius monasterium structum narrat, deinde mox secundum hoc exsilium refert. At rerum gestarum ordo subjiciendus persuadet, non ante annum 513 rem contigisse. Existimo
.

Dionysius
i,

Sammarthanus
,

in

GaUia Christiana tom.
BeguU

col 619 et seqq.

Non mitlienbus modo

sed viris quoque

igilur Sanctum in Italiam abductum satis diu post dedicationem monasterii videlicet anno 51.% cum inense Novemhri ejusdem anni egerit Romse
t

monachii
comjtonla

Regulam monasticam composuit S. Ciesarius, licetdeRegula viris data Vitee scriptores nonmeminerint. Audi Cointium in Annalibus Francorum ad annum 536 num. 153 Praeter Regulam,...
:

cum summo
24

Pontifi.ee f ut

infravidebimus.
inde adti Syto-

Postquam aliquo tempore Ravcnn<v fuerat, mortuoque ibideni suscitato d&moneque exputso inclaruerat, Romam profectvs est ad Synnna-

machum
afivem
:

Ponq»o-

cum
hce

agi< de

quam

Caesarius episcopus Arelatensis monialibus

chum

observandam tradidit, extat et Rpgula monachorum, cujus auctor idem Caesarius, ut ex ipso titulo patebit infra. Haec Regula vigvbnt apud plerosque monachos in ea Galliae Narbonensis parte, quam Oslrog-othi Erancis hoc anno cesserunt. Edita
est ssepius in Bibliotheca Patrum, necnon a Prospero Stellartio inter Regulas Ordinum monasticorum ac militarium et a Luca Holstenio in Codice Regfularum quas sancti Patres monachis et virginibns sanctimonialibns servandas pra^scripserunt. Operi duo j ra^tiguntur ti, ,

Pontificem, a quo honorifice fuit exceptus, ut legitur in Vita num. 30. Preecipua ratio, cur Sanctus Romam, p? oficisceretur, erat, utjura ecclesite sute expiicanda curaret et confirmanda.

«>'0

cum
Vien-

ryi-r.ifio

nenff)

Quippe diuturna vigebat conlroxersia inter Aretatensem antistitem et Viennensem de jure metropolitico, seu primatus in Gattia prsevatueratque nunc Aretatensis nunc Viennensis, ut videre ticet apud Thomassinum de VeterietnovaEcclesiee disciptina part. i, tib. i, cap. 30. In concitio Taurinensi, quod anno 4ul habitumvult Pagius ad eumdem annum num. 10, de controver^sta ita
;

tuli.
" »

dio

»
«

a sancto Tetranepote beatse memoriae S. Caesarii episcopi Arelatensis abbati mea parva pcrsona rogante , transmissa, quain a suo susic
:

Unus

»

Incipit Reg"ula,

r>re>b;\

tero

,

,

,

decretum erat can. 2: lllud deiude inter epi.-copos urbium Arclatensis et Vi*nmensis, qui de priuiatus apud nos honore ccrtabant, a sancta synodo definitum est, ut qui ex eis approbaverit Miam ci vitatem esse metropolim, is totius proviucice honorem primatus obtineat; et ipse juxta canonum

pra memorato domino

Coesario

dixit
,

ipse
ipse
:

di-

»
u
i.

ctatam
cipit

,

quam

,

dum

esset sacerdos

per
In-

diversa monasteria transmisit». Alter sic
in

«

» »

sese in
fuerit
».

nomine Regula, qnalis debeat mona.-terio, ubi abbas est quicumque
Christi
,

praeceptum ordiuationum habeat potestatem. Certe ad pacis vineulum conservandum f hoc consilio utiliore decretum est, ut, si placeat memorata-

lta
sic

editio

Holsteniana

,

omnium
post

ut

rum urbium

episcopis,

unaquaequede

his viciniores

postrnma

pauca subjicit Cointius, confertque cum Regxda monialium ac notis illustrat ita ut necessarium non
optima.
f ;

Regutam ipsam

sibi intra provinciara vindicet civitates,

atque eas

ecclesias visi'et, quas oppidis suis vicinis
esse constiterit
:

magis

ita ut

memores unanimitatisatque

stt,

itlam hic rursum recudere aut expticare. In epilogo S. Caesarius verbis efficacissimis hortatur ad virtutes monacho dignas, totumque conctudit his verbis Vestes enim seculares deponere , et religiosas adsumere, unius horse momento possumus. Mores vero bonos jugiler retinere , vel contra male dulces voluptates seculi hujus, quamdiu vivimus, Christo adjutore, laborare debe:

concordiae,non alteralterum,longiuasibi usurpando, quod est alii propius, inquietet. Sic apud Labbeum

tom. Z,col.
25

1

156.

hanc ordinationem, qua jura vi- w impetrat. u( debantur xquata, rursum nunc Areiatensis nunc Sj/mmocAi" onJirlUl Viennensis potiorem obtinuisset auctoritatem S. Leo epist. 109 apud Labbeum tom 3. col. 1444 singutis assignavit ecclesias, in quasjus haberent
Viennensi

Cum post

, ,

DIE VIGESIMA SBFTIMA AUGUSTl
Viennensi videlicet Vatentinam, Tarantasiensem,
epistola 107 tib. 9 editionis novae.

55

Plura de

datI.

Genevensem et Gratianopolitanam reliquas vero omnes subjecit Arelatensi. Attamen excitata
f ;

maticis

,

quarum usus deinde
disserit

factus est diaconis

s.

communis,

rursus est ea contentio

sub Anastasio Papa
7.
,

,

et

rursus causa melior Viennensis fuit, inquit lau-

datus Thomassinus num.
sario

apud Symmachum ratam habuit hac epistola ad episcopos Gattise data apud Labbeum col. 1309 Sedis apostolicae
, :

Cmhic dioisionem Leonis
S.

Verum agente

instituta praedicanda solicitant

,

ut de concordia

universalis EccIesiiB
pervigili

,

quae toto orbe diffusa est

Quae tunc praecipue ea , quae a patribus statuta sunt aetas subsequens reverenter observet. Caesarius siquidem frater et coepiscopus noster metropolitanae Arelate civitatis sacerdos eccleefficacius adolescit
, ,

cura tractemus.
si

Baronius ad Martyrotogium non pauca observantur in notis ad taudatam Gregorii epistolam ubi lapsus quidam Bxronii a Ferrario dicuntur correctitib. 9 de Re vestiaria cap 9. 28 Studuit eodem tempore S. Caesarius ut varii abusus auctoritate Romani Pontificis abolerentur, ideoque tibetlum obtutit Symmacho, quo abusus illos explicat,eorumdemqueprohibitionem flagitat. Libeltum ipsum ex quo pateat Virisancti zetus, subjungo ex Labbeo tom. 4 Concitiorum

Romanum

die xxxi Maii, et

,

t

huie

,

offert

SitnctuB Ubct-

lum

itd i'bu

'•' varin»

,

cot.
li

1291; Sicut a

persoua
,

beati
ita

Petri

aposto-

,

episcopatus surait initiura

neccsseest; ut

,

sias

beati

apostoli Petri lirainibuspraesentatus, ea,

discipliniscompetentibus Sanctitas vestra singulis evidenter ecclesiis quid observare debeant
,

,

quae pridem de privilejriis ecclesiarum constituta
tUvnionem a
S,

ostendat. In Gallia siquidera provincia ab aliqui-

sunt nostris postulavit innovari sermonibus. 26 Cuncta igitur inter ecclesias Arelatensem
,

bus personis ecclesiastica praedia diversis
alienantur.
Ita sit,

titnlis

ut pro suo

quis arbitrio de-

Leont fa'

ttatn tnter

Viennensem a decessore nostro beatae recordatiouis L"one Papa, quae super hac parte oret
et

Areiaientem

Vienncn*cm
eeeteiiam
:

dinnta

Bunt

,

E.-clesioe
,

Romame
ne ea
,

fidelis

declarat

vota mente relinquentiura et egentium , necessitatibus deputatas imrainuat tacultates. Hoc postulamus ut fieri prohibeat apostolicas Sedis auctoritas,
nisi

instrnctio.

Atque ideo
aemula
,

qua^ semper ve-

forsitan aliquid pietatis intuitu

mo-

H;

B

ritatis est

sibi

aliquid

vendicare queat

nasteriis suerit lirgiendum.

lllud etiam pari sup-

oblivio,

et

prioris

decreti
,

vigor temporis diu-

plicatione
,

deposcimus,

ut de liica

couversatio;

turnitate verjrat in senium

necessarinm duximus
nostris
affa-

ohm

promuljrata

in

lucem reddere

tibus. Llcirco

quem idmodum

decessor noster Leo

Papa dudum
finivit
,

co<rnitis allegationibus

p.rtium de-

ne qui in singuilis judicum officiis merneriui aut certe rexerint subaliqua pote.>ta'e provincias, nisi muho ante tempore praemissa conversatioiie nullus olericus aut lcyitim.i, et vita examinata
,

ptrochiirum

numerum

,

vel

qnmtitatem

Arelatensi et Viennensi stcerdotibus deptit indam,
et nos praecipimus
di
:

episcopus ordinetur. 29 Viduas etiam jara diu relig-ioso habitu as-

<>bolendo$,

nullius usurpatione tnnscen,

sumpto,

et

sanctimoniales

lotig-o

jam

tempore

qnorum pro
hihittonem
o'>

juxta induljrentiam supradioti Pontificis, Valentiara Tarantasiam Geuevam atque Grati mopolim opida Viennensis antistes juri suo vindict; nec quidquim amplius ab his, qu;e semcl ab apostoliea. sibi Scde concessa sunt, aestimet praesumendum. Alits ve*
,

sed

ut.ante praediximus

in monasteriis consistentes,

poscimus ut unicui-

,

,

que conjng-ii causa, nec volentns sibi jung^ere, nec invitas rapiendi lib-ra sit facultas. lllud etiim hnmiii prece sutrgerimus, ut nulli per ambitum ad episcopatum conoedatur accedere nec datt pecunia sibi pnten es homines sufFragatoreS
, l

ro parochias, vel diceceses cunctas privileg*io et honore suo Arelatensis episcopus «lib t.emporum

adhibeant.
elerici
,

Et ut
cives

lissc

faeilius

possint custodiri
,

,

vcl

decretum facere

vel subscribe-

continuatione
vetustatis

defeiidat

Nec

enira observatio et
si

amplius de humilitate jrloria sacerdotftlis attollitur. Concludit deinde epistolam, post adhortalionem ad servanda prtedicta, hujusmodi verbis : Data Idibus Novetnbris Probo viro claris^irao consule C qucV annum 1313 designant quo Probut erat consid Occidentalis non autem 5l):2 quo quidem Probus aliquis erat consut sed Orientalis nam cum unus tantum consul n^minabalur in litteris, scriptis in Occidentis imperio Qjcidentalis designabatur ut recte observat Pagius ad anreverentia

custoditur,

re sine metropolitani notitia vcl consensu penitns non praB^umant. Hasc omnia ultione distriqu itenus et in ecctiouis vcstrae fieri prohibete
;

clesia vestra

,

et

in supradicta
i

provin-ii,

disci-

plina bonis actibusamic

servetur. Libeltum

hunc

,

;

,

,

,

,

:

pr<vsensobtidit. Ciesarius, uii ex ipsa ejus forma satiscottigitur. Porro probavit Symmachus Viri snncti zelum, et omnia, quas ut vetentur, hoclibello postulat, prohibuit per litteras, datas

vm

Idus Novembris,
lc, id est,

Probo

viro clarissimo

consH-

,

anno
,

513. Videri poterunt hie titterse

,

apud Labbeum
impressw.

ubi post libettum Caesarii sunt
Rrdux Aretaalium
$no$
offrri

num
pallio

502

num.

10.

atiuquc

•fc/e«i»

tn*
ho-

privileniii

noratur a
pQnttflte
:

quoque privilegiis Symmachus decoravit ecclesiam Arelatensem in gratiam S. Ctesarii, teste Vitanum. 30, ubi pattium ei conces27 Atiis

sum

dicitur, diaconisque Arelatensis evclesise inliceret, sicut fiebat in
i
,

reversus nonstatimeobsequentes,qui secundum piscopos omnes habuit divisionem S Leonis, a Symmacho confirmaUt,,*, ei subesse debebant, ut primati. Certe Aquensis
30 Caesarius Aretatem
,

ii-ni,

firr

libi-ltum,

u/

l(/«ni«r* epi-

duttum, ut datmaticis uli

antistes

Romana
cap.

ecclesia.

Thomassinus part.
,
,

lib. 2,

primum videri Cae51, num. i observat sarium in Occidente cui honor pallii sit concessus. Probat deinde vices Sedes apostoiicx simut
demandatas vorem qui
,

minus se exhibebat morigerum. Hinc S. Caesirius anno sequenti Romammisit JEgidium ut atium abbatem et Messianum notarium
,

leopUi parere
>

ompettaiur

;

atque xdrumque hunc faob eximia merita cottatus dicitur in Vita, ad posteros ejus diu propagatum. Ad privilegium diaconorum Aretatensium utendi dalmaticis observat in notis Mabillonius ex S. Gregorio, usum dalmaticarum neepiscopis quidem eo tempore communem fuisse cum Aregio Vapincensi episcopo et Valatonio ejusarchidiacono datmaticcB usum concedat Gregorius
in Gatlia
Caesario
, ,

offerrent libeUum suppticem, qitem jucabit subjungere ex Labbeo col. 1310, ubi sic habet: Qunntum in omnibus ecclesiarum pontiapostoficibus, quae in toto orbe diffusa; sunt

Symmacho

,

lica

Sedessibimet vindicat principatum,

et

syno;

dalibusdecretis firmior cjus

prsecellit auctoritas

tautuin potestatis suae provisione dudum a sese concessa debet inconcu<?sa scrvare , qufttenus
Arelatensis ecclesia fruatur privilegiis suis. ^uae nunc per antistitem Caesarium seriem suse petitiopotestanis insinuat, et quam hactenus habuit
teui,

,

,

M
»l'CTOftk

DE

S.

CJESARTO EPISCOPO CONF.
;

J.S.

tem, vestra deposcit auctoritate rirmari ut quod veneranda Sedes quondam perenni sanctione custodiri

D

praecepit
suis

,

et

pragmaticis
,

specialiter de-

§ IV.

Prosecutio

ejusdem chrono-

creta sunt constitutis
ptis

beatitudinis vestrae prsece-

logiae

etiam auctoritas. nunc confirmet Aquensis etiam civitatis episcopum Sanctitatis vestrae moneri praecipite constitutis, ut dum a metropolitano antistite ecclesiae Arelatensis

usque ad

annum 530,
concilia

in

qua exponuntur
et gesta Sancti

varia

ad syno-

contra

Semi-Pe-

dale concilium fuerit evocatus
tionis

vel aliqua ordina, causa eum sibi postulet relig'io divina necessarium, minime venirc frustretur quateuus
:

lagianos.

Anno

ea,

quae longaevis saeculis priscorum
,

sanxit auae-

515 S. Hormisda Pontifex titteras dedit ad S. Caesurium de regressis ad commu-

Conrilium &.
retatense
ir, ln

ctoritas

vobis praesulibus praesenti futuraeque

tati inviolata
fjuem ithviiur

serventur. Data ab ^lgidio abbate et
hisce
:

piscopis

Crsario vntt

Messiano notario. 31 Respondit Symmachus per litteras

nionem Sedis apostolicx Dardanue et Ithjrici equos hxresis Eutychiana diviserat, In his zetum Viri sancti pro Ecclesix bono Pontifex
,

<7'« dedicatn

ecclciia B.

Murij.

,

Symmachus,

apud Labbeum
absolutae

Qui veneranda Patrum statuta custodit, araicum se
subjectas
,

hunc in
;

modum

religiouis

ostendit

et

qui
,

providet

ut locum
se de

excessibus non relinquat demonstrat bono gratia cogitare. Rationabile est ut
,

sancta Arelatcnsis ecclesia propiis privilegiis peret Patrum fruatur ; et quod vctustas praestitit roboravit nova non debet violare auctoritas
,

,

praesumptio. Sic tamen , ut ceterarum ecclesiarum privilegia ternporibus acquisita nontitubent:

quia nec potcst ex parte firmum esse quod generalitatis tangit injuriam. Manentibus siquidem
,

liis

,

quae

Patrum constituta singulis
decernimus,
ut

ecclesiis con,

cesserunt,
inGalliae,
invigilet

circa ea

quse

tam

quam

in

Hispaniae provinciis, de cauproposcerit praesentiam sa,

sa religionis emerserint, solcrtia tuae fraternitatis
:

et si ratio

cerdotum, servata consuetudine unusquisque tuae dilectionis admonitus auctoritate conveniat. Et si Dei adjutorio controversia incidens amputari poalioquin tuerit, ipsius hoc meritis applicemus existentis negotii quaiitas ad Sedem apostolicam ut cunctis ordine suo perte referente perveniat actis unde inimicus bonitatis sibi blandiatur
:

:

Pro his nobiscum saepissime Apostolicae non immemor lectionis, qua monstratur Si patitur unnm membrum compatiuntur omnia membra. Epislolam totam exhibet Labbeus tom. 4, col. 1474 et seq. Anno 524, Opitione consule Occidentali, S. Caesarius occasione dcdicationis eccldesisc S Mariasepiscopos convocavit ad concilium iv Arelatense quod aliqui iii nominarunt. Non dcfuerunt qui existimarent, CsRsarii monasterii B ecctesiam tunc fuisse dedicatam sed manifeste errarunt cum illa dedicata sit xxvi Augusti , concilium vero mense Junio habitum Rectius ergo Saxius in Pontifico Arelatensi in Caesario sic habet In hoc provinciali concilio dedicata est basilica beatae Mariae quam vulgus Virginem de Majori appellat hodie est collegium canonicorum. Conditi leguntur in itlo concitio canones quinque, qui maxime spectant ad ordinationes clericorum. Prsesedit illi Caesarius, et primus subscripsit post ipsum vero sedecim partim episcopi partim presbyteri episcoporum legati. Adi Labbeum tom. 4, coi. 1622 et seqq., ubi plura de hoc concilio notata teges. Inter reliqua can.
dectarat his verbis
;

Fraternitas vestra condoluit

,

:

,

.

,

,

,

,

:

:

,

:

:

,

,

,

locum invenire non

possit.

Igitur

,

quemadmo-

dum

supra diximus, per singulas ecclesias beneficia quae sunt diu custodita , serventur. Et si ecclesiae Aquensis antistes vel aliusquilibet, tam metropolitano pontifici juxta canonum definitionem vocatus obtemperare noluerit; noverit sub, ,

2 decretum erat ut nutii iaicum ad diaconatum presbyteratum aut episcopatum promovere liceret, nisi anno integro fuerit ab eis praemissa conversio. Hac de re anno 528 scripsit Fetix IV Pon,

,

,

tifex

Romanus ad
ilia
.

Caesariura, fortiter inculcans,

dendum
c
eique unot vice* suas dele
-

se

,

quod

non optamus

,

ecclesiasticas

disciplinae.

32 Et

in

hac parte
,

magnopere

te

volumus
offi.-

esse solicitum

ut

si

quis de Gallicana vel Hifra-

fiatperGaltiam
rl

liipjuimam

spana regionibus ecclesiastici ordinis atque ad nos venire compulsus fuerit cum cii
,

tcrnitatis tuae notitia iter peregrinationis arripiat:

ut nec honor ejus per ignorantiam aliquam contumeliam patiatur, et ambiguitatc depulsa, a nobis

animo securo in communionis gratiam possit admitti. Deus te incolumem custodiat fratercarissime. Data 111 Idus Junias Flavio Senatore vianno 514. Ex ro clarisssirao consule ; id esl
,
,

et manus nemini cito imponerentur Porro epistola illa ut primum editaest, notabatur post consulatum Boetii ideoque tribuebatur Felici III annoque 4SS quo Caesarius necdum erat episcopus sed errorem detexit Sirmondus ex codice Arelatensi in quo recte legebatur post consulatum Mavortii, quod congruit anno 528. Epistoiam cum nota Sirmondi videapud Labbeum col. 1657 et seq34 Has Felicis tiiteras prsecessit concilium Carpentoractense sedecim cpiscoporuw. anno 527 habitum prsesidenie rursum Caesario. Inhocnon nisi unus canon decretus habetur. At ostendit cum aliis episcopis Caesarius, quam non negiige-

ut iex

observaretur,

,

,

,

,

;

,

cnnciliuM
Carye<doractcnte,
«'»

'/"°

,

ptcna dtcerni(ur ejdsropo, peccarat
in canonft

fj,ti

ret statuta Arelatensis conciiii.

Ordinatum

ibi-

A-

autem intelligimus non Aquensem modo episcopum Arelatensi tum temporis subesse computsum sed vices Romani Pontificis Caesario demandatas fuisse non in sola Gattia, at per Hispaniam quoque Porro primatus ille Arelatensis
hisce
,

;

.

Ecctesix per Galtiam propagatus est adptures Caesarii successores, quibus vices suas diu demandarunt Pontifices , palliumque transmiserunt. Verum ilta latius prosequi non est hujus tocu Quapropter ad alia Sancti gesta progredior.

qui contra decreta in anno integro Missas facere non liceret. Agrcecius vero Antipolitanus antistes illicita ordinatione infregerat statuta Areiatcnsia,quibusipseperlegatumsubscripserat. Quapropter Caesarius cum patribus concilii Carpentoractensis memoratam pccnam infligitAgrmerat. can. 3, ut
ci
,

dem

relaicntts

conciiio clericum ordinaret,

per litteras una cum concilio editas apud Labbeum cot. 1663 et seqq. Hinc patet, Sanctum non modo in decernendis legibus fuisse diligentem sed in earum observatione urgenda forcio
,
,

tempariteret constantem. Ceterum concilia per S. Caesarium hactenus congregata ad discipiinam
ecclesiasticam

i

examinandum
ad reliquias
mgit eontra

DIE VIGESIMA SEPTIMA AUGUSTI. 57 ecclesiasticam dumtaxat spectarunt a£ nwnc " videlicet,quem adversus Faustum eum impu:

quid fecerit idem Sanctus Peiagianec hseresis in Galtia
est,

*UCTOtB
i. s.

^nantem defendit magis quam soiide.
"

».

Ita Norisius magnifice

Semi-Pehgin
not.

excidendas. 35 TVon est dubium, quin circa hsec tempora scripserit de Gratia et tibero arbitrio, errores-

37 ut dubitare non possumus, quin Caesarius in scriptis de Gratiaet libcro arbitrio

Nam

*cd \$tud pi».
''"
i

nonpoirsttm»-

que Semi-Petagianorum refutaverit. Quippe
idtestatur anonymus, qui interpolavit Catatogum Gennadii de iltustribus Ecctesite scriptoribus. Verba ipsa accipe

refutaveriierroresSemi-Peiagianorum,inter rum quos Faustus numeratur, ita neque ex eiogio tiio

"»< aiKr/tio-

:

apudGennadium iituiiquesimiiitudine, neque
ex Vita
Cffisarii, in qua de hisagitur num. fcO, neque aliundeprobaripotest,scriptis ittis C«sarii Faustttm nominatim fuisse refutatum : cum nullus Fausti meminerit. Deinde, qv.od cum Baronio huc trahit Norisius ex epistota S. Ennodii, intetliginonpotest de his Offisarii scriptis,nisiomnemevertamusordinem chronoiogicum epistota enim Ennodii scripta est
:

ex catatogo memorato cap. 86, quse hujusmodi sunt Cassarius
:

Arehtensis urbis episcopus,
et

vir

sanctitate et

virtuteceleber, scripsit egreg-ia et grata valde,

monachis necessariaOpuscula. DeGratia quoqueetliberoarbitrioedidittestimonia,divinarum Scriptunrum, et sanctorum Patrum judiciis munita, ubi docet nihil hozninem de proprio aliquid ag*ere boni posse, nisi eum divina gratia prsevenerit. Quod opus etiam Papa Felix per suam epistolnm roboravit, et in latius promulg-avit.

rirt-afiiuiitinrdi^citmEnnodiusineademgratuietur Csesariotfem, qumiUicum Theodorico

Ploruit hic eo tempore, quo et Faustus,

Anastasio rempublicam
B

gmbernante. Putavit

olimBaronius in notis ad MartgroiogiumJicVC verba esse ipsius Gennadii at atii postea satis ciare probnrunt, alterius esse, qui CatalogumGennadiiinterpolavii.Adidostendendum eelas utriusque sufficit. Audi ipsum Gennadium vap. 91 de Theoduio Moritur, inquit,
; :

Gothorumrege anno 513 contigerant. At taudata Cssarii scripta midtis annis sunt posteriora, utpatebit. Ennodius igitur de homdiis Ca^sarii loquitur, non de scmptis de Gratia et libero arbitrio. Nihito melius est, quod addit Norisius de S. Augustino defenso per Caesarium nam, licet amator fuerit Augustini
:

hic scriptor ante triennium, reg-nante Zenone.

Hinc recte infert Pagius ad annum 490,
sii,

scri-

psisse Gennadiumsubinitiumimperii Anasta-

ejusqucdorlr'nta\nuliusantiquorumasseruit t calamum sumpsisse in ejus defensionem. An certius sit, quod subdit his verbis de iibro deperdito : Verum ethic liber mag-no cum Aug-ustinianse scholse detrimento ad posterorum manus non pervenit an id, inquam, certius sit
:

etnonpost

sitdefunctus.

annum 494, cum Zeno anno 491 Jam vero Csesarius vixit usque
tiiprobabimus, deeoque toguidefuncto.

ceteris,infra discutiam^ cum examinabo$ an A<a?c Caesarii scripta diversa sint a capitidis

ad annum
tur

54*2,

tamquam de
;

Non

Gennadius, dum gum suum ac ne postea quidem addere, cum nxdio modo sit verisimdc tam diu vixisse et si eo usque Vitam prolraxisset, inerrores illos incidere non poiuey^it quos commisit hujuselogii scriptor .Eienim crravit primo eiogii /nictor, dum dixitper Felicem Pontificem Csearii Opus confirmatum, quod factum videbiheec scribere
;
,

potuit igitur edebat Cataio-

Arausicanis. 38 Vir Sanctus, quo de superiori loco validius Semi-Pelagianos percuteret, ad Roma-

hahel coi\*i-

lium /Jranti-

nam Ecclesiam

recurrii,

fidei articidis de gratia ei

acccptisque inde ilhero arbitrio con-

canum

n.

musper Bonifacium II.
Csesariura

Ery*avit iterum,

dum

ciiium congregavU Arausione,* in quo SemiPetagiani errores condemnati sunt, fidesque Cathoiica triumphavit. Conciiium ittud, quod est Arausicanum u, habitum es^vNunasJulias, Decio Juniore v. c consule, id est, anno Christi dxxix, Felicis IVPapaanr, Athalarici Italiae re-

Ortoci

Fausto prorsus contemporaneum fingit. Nam, etiamsi annus emortuaiis Fausti incertus sit, verisimile tamen non est usque ad secuium vi vixisse, adeo ut obiissc videatur juvene,aut forsan adolescente Caesario. Videri
potestGaUiaCiiristiana tom.i,
fuod
if.i

apud Labbeum tom. I, primus su-bscripsit, post eum duodecim aiii episcopi, ac demum viri itiustres octo, inter quos primus
g-is

ni, ut est in titulo

col. \fi66.Pr<rftfit Caesarius et

prtjcfectus preetorio

col.

392 et 393.

m-

30

Porro scriptores neoterici passim duo

Gatiiarum ac patricius Liberius, Itaque celeberrimum fuit non numero personarum, sed contrita penitus hzeresi

1«'

letlexerwU
neoterui. ac*i

Ubrum pro
Auguaiino
I
I

S.

hic asser^unt, videiicet Cfesarium scripsisse Ubrum de Gratia et libero arbitrio, at.que hunc

ipiinwt

ecnfra Faiti(uni

iibrum contra Faastiun Rcgensem nocompositum.Dubito sane quam maxime, an ultus umquam producturus sit antiquum et idoneum horum assertorum testem adeo id vehementer mirer, hsec tanto consensu sc?'ipta fuisse a viris eruditis, tamquaiu indubia ct certa. Fortasse in illam opinionem deducti sunt ex recitatojam etogio. Attamen nexdrum inde consequitur nisi per conjecturam omnino ievem et ambiguam, de. suiwptam <\r titxdo ,qui prwfixus erat iibro cuiCaesarii

min<

:

s

i

>

n fuisse

:

Pctagiana et Semi-Pelagiana, secutaque deinde summi Pontificis confirmatione. 39 Occasionem hujusce concitii exponunt ipsi Patres in prtv/atione, simuique docent ab apostolica Sede transmissa fuisse doctrinm capita, qiwe ibidem ad credendum fidelibus sunt proposita. Audi igitur pricfationem ipsam Cum ad dedicationem basilica quam
:
1
,

ibiqur eutn

^ih variaedlt
cn/xtHlade
gtaiia
vi libe-

ro arbilrlo,

illustrissimufl prasfectns etpatricius filius no-

ster Liberius

,

in Arausica civitate fidelissima devotione eonstruxit, Deo propitiante, et ipso

invitante, convenissernus, et de rebus, quie ad

dam Fausti. Audi Norisium iib. % Historiae Petagiance cap.%%: Caesarius... librum edidit de
Gratia et libero arbitrio eodem prorsus titulo, quem suo Operi Faustus inscripserat, ut praesentissimo antidoto Rejensis venena expelleret, in quo voiuinineS. Aug^ustini doctrinam adversus Fausti insultus solidissime propupmavit. Hinc

ecclesiasticam regulam pertinent, internosspiritaiis fuisset oborta collatio pervenit ad nos
;

esse aliquos, qui de gTatia et libero arbitrio per

simplicitatem minus caute, et non aecundum Catholicasreg-ulam, sentire velint. Unde id nobis, secundum ;idmonitionem et auctoritatidei

celeberrimus illeEnnodiusTicinensis in epistola ad Csesarium ait; " Tibi debet quicnmque ille " scriptorum masimus, quod eum dote elocu" tionis amplificas ". Addit nobile scholion I3aronius ad annnm nvin » Sanctum Augustinum Augusti Tomtts VI.
:

tem Sedisapostolicas, justum ;w rationabile visum, ut panca capitula, ab apostolica. uobis Sede transmissa, qu« ab antiquis Patribus de
sanotarum Scripturarum volurainibus
in

hac

prascipue causa collecta sunt, ad docendos eos, qui alitcr quam oportet sentiunt, ab omnibus

observandaproferre, etmanibus nostris subscri12

bere

58
fctCTOKK

DE

S.

C.ESARIO EPISCOPO CONF
terpretatione

J.S.

ftur ilia ipsn

sunt, qtix San€tu$ scripsi8se
dietlnr

bere debpremus. Quibus Iectis, qui hucusque non sicut oportebat degratia et libero arbitrio credidit, ad ea, quap. fidei Catholicas conveninnt, animnm snum inclinare non differat, Hisce subjiciuntur capitula viginti quinque, hseresi Semi-Pelagianxcontraria,qu3e una cum subscriptionibus ibidem videri possunt uti et varia ad illa variorum annotata, 40 Laudati supra Benedictini in Historia litterariaFranci&tom.& pag.2Zbeansiimant, de his capitulis Arausicanis agere intepolato; f

rum

oboritur in Oalliapraedicationem Dei llomipartibus contra

quorumdam

I)

nis frustra sinistra suspicio.

hoc antistites Ghristi ultra Iseram consistentes, caritatis amore collecti, in Valentina civitate conveniunt ubi etiam beatusCaesarius
4-iiOb
:

Vahniinaiy.
""''«• con grt .

9«'w,
1

CUI c UBl

fliU interiunt
tennenifi

infirmitatis solitae causa, siout disposuerat, pro-

pcrare non potuit. Cointius
9

ad annum 53Gnum. existimavii ViUe scriptorem hic memoria

provincix a„.
tiltitH
:

iapsum,et pro Valentina synodo substituen-

his verbis jam citatis De graqnoque et libero arbitrio edidit testimonia divinarum Soripturarum et sanctorum Patrum
:

rem Gennadii

tia

dam esse Arausicanam. At mirorviro erudito eam incidere potuisse cogitationem nam ciarum est, atiam ab Arausicana designari sy:

judiciis munita,

ubi docet nihil

proprio aliqnid ag-ere boni posse, vina gratia praevenerit. Ex quo consequitur,

hominem de nisi eum di-

nodum. Primo enim Ar*ausicano concitio interfuit Caesarius; h uic adesse non potuit morbo
impeditus. Deinde episcopi ultra Iseram consistentes episcopi sitnt provincise Viennensis,

nullum a Caesario librum conscriptum de gratia et libero arbitrio, prxter hsec Arausicani
concilii capitula,

qum Semi-Pelagianis erroribus, adeoque et Fausti, sunt opposita, et S.
Augustini doctrinm conformia, aut po/ius ex Augustini iibris fere desumpta. Fateor, hzec

qui non interfuere Arausicano, adfuere vero huic Valeniino. Itaque, quod objicit Cointius de conciiiis Valentinis, quze diu ante autpost
cetebrata notat, hisce

minime

obesse potest,

cum
lium

alia sint ab hoc concitio, cujus

Actape529,

rierunt.

Habitum autem videtur
:

illud concivet

B

sententia plerisque scriptoribus neotericis est contraria, qui Baronium Norisiumque secuti asserunt, librum prseterea pro Augustini do-

Valentinum sub finem anni

initium sequentis
et

namque medium

fuisse

inter Arausicanum, cui obstrepebant aiiqui,

E

ctrina contra
;

Faustum a CaBsario/wme com-

positum attamen dubitare vix possim, quin vera sit, laudataque concitii Arausicani capitulasintilla ipsa scripia Caesarii, de quibus agiturin Catalogo Genadii. Ad verba modo attendat studiosus tector t et id facite mecum

ejusdem Arausicani confirmationem, innuit Vita his verbis : Nam et beatae memoriae
calcata intentione jurgantium, prosecutionem sancti Caesarii apo-^tolica auctoritate firmavit. Apparet. quidem ex laudata Vita, episcopos iiios provincias Viennensis inBonifacius,...
itio

deprehendet.
de gratia
triti

non omnes favisse

Caesario, statutisque

et

41

Auctor

ille ait

:

De

gratia et iibero arbi-

hbero orbictmira

Semi-Petagia-

n«.

trio edidil testimonia divinarnm Scripturarum etStnctorum Patrum judiciis mumtii etc.Quid, obsecro, suntcapitula Arausicana, nisi testi-

Arausicanis, hancque opinor causam fuisse istius conventus. Prwvaluit tamen pars melior; agente prse ceteris pro bona causa Cypriano Telonensi episcopo, ipsiusque Caesarii
discipuio.

monia de gratiaet

libero arbitrio auctoritate Scripturse sacreeetPatrum antiquorum robo-

rata? Andiverba postremo capitulo subjecta apud Labbeum col. 1671 a.c sic secundum su:

ad plenam victoriam de SemiPelagianis obtinendammultum conduxit con1
1

Demum

recurrit ad
Pontifieem C*saritit pro

/irmatio
tita et

prascriptassanctarum Rcripturarum sententias,
vel antiquorum Patrum definitiones, liue Deo

propitimte et prsdicare debemus

et eredere,

quod perpeccatum primihominis inclinatumet attenuatum fuerit libcruin arbitrium, ut nullus
postea aut diligere Deura, sicut oportuit, aut crederein Deum,autoperari propterDeum, quod

summi Pontificis, per Caesarium peimpetrata mense Januario anni 530. Pro confirmatione hac impetranda scripserat Sanctus ad Bonifacium II, adhuc, ut putabat Cardinatem, amicumque suum, ut is apud Felicem IVpro confirmatione conciiii ageret. At, mortuo interim Feiice, Bonifacius ipseadPontificatum evectus, concilium Arau,

ton/irmatiow
(Oncilii

Arau-

ticani,

bonum

est, possit, nisi

divinae prsevenerit. Itaque sive

eumgratia misericordise spectemus rem,
capitulis, sive

C de qua actum

est in

formam

ipsam capitulorum, sive doctrinam iis definilam, omnia persuadent luvc ipsa esse scripta Caesarii, dequibus toquitur interpolator Gennadii. Frustra ergo quaeremus aliud Caesarii de gratia et libero arbitrio volumen,cum ittud

sicanum confirmavitj datis ad Caesarium iitte* ris, quee apud Labbeum cot. L689 notatse sunt viii Kalendas Februarias, Lampadio et Ore^te viris clarissimis consulibus, id est, anno 530. Initium epistoUc subjungo ad confirmatio-

nem dictorum

:

IVr tilium
et

nostrum, inquit,
Literas tuae

Armenium presbyterum
ret, inscius

abbatem

Fraternitatis accepimus, quas ad nos, ut appa-

numquam
Concilium
Vase>i$e
:

ob-

murmurrantibut contrt*

Cagtf (u«n Stmi- Pelagiant>.

videatur in rerum fuisse natura. AsZEodem annoS.O&s&riusVasenseconcitium celebravit, sicut anno praecedente statutum fuerat inconcilio Carpentoractensi. Quinque in itlo conditi sunt canones quibus varise di~
;

adhucsacerdotii mihi commissi, sub Deo tenemur, caritate direxeras quibus crcdiclcras ])ostulandum, ut id, quod a
ea,

qua

in

:

beatie recordationis decessore nostro

Papa

Feli-

seiptime ecctesiasticae capita decemuntur. Inveniet itla studiosus iector apud Labbeum coi. 1679 et seqq. Hisce pro temporis ordine breviterdictisdehocconciiio,quodpostremum fuit, cui interfuisse legitur Vir sanctus, ad

oposceras rirmitate, mea explic:ire + ur instantia. Sed quia id voluntas superna disposuit, utquod per nos ab illo sperace pro Catholicas
fidei
|

veras, a nobispotius impetrares

j

petitioni tuae,

quam
\'}

laudabili

fieri

solicitudine concepisti, ca-

tholicum non distulimus dare responsum.
verbis

gestaadversum Semi Pelagianosrevertamur. Cum damnati essent in concilio Arausicano
errores,quibusmuttihactenus firmiter adhseserant, non leviter obmurmurarunt contra S.
Caeanrium, cujus industria et auctoritate con-

quid peteret Csesarius his Indicas enim, quod aliqui episcopi GalLiarum, cum ceterajam bona ex Dei acquieveriut gratia provenire, hdem tantum, qua in Christo credimus, naturae esse velint, non ffrallisce subdit,
:

II

definft***

Ara>utcar\o

vuvfh-mat.

cilium illud celebratum, statutaque ineocondita,non ignorabant. Horum testis est Vita numA6,in qua leguntur sequentia : Mnlti qui-

tiae

;

et

hominibus ex Adam, quod

dici nefas

est,

in libero arbitrio remansisse,

non etiam

nunc

dem

aeinuli surrexerunt, qui ejua resisterentdoctrinae de gratia... Etcnim susurris et mala iu-

in sing-ulis misericordiaj divinae larg-itate conferri:postulans ut pro ambiguitatetollenda, confessionem

DIE VIGESIMA SEPTIMA AUGUSTr
confessionem vcst.nm, qua vos e diverso fidem reotam in Ghristo totiusque boasa voluntatfr initium, juxta Citholicam veritatem, pep praevete,

59
J.S.

donec proprium ecclesia, quae evacuata est ejua sacerdotio,mererevaleafrsacerdotem..fffizYa

est fuvc epistola

apud Lahbeum tom.

4, col.

nientem Dei grati im singulorum
rerau-*.

definitis sensi-

1756, et 1757, ubi reliqua vuteri possunt.Prze-

businspirari, auotoritate Sedis apostolicsefirma-

mittuntur
cist alterx

Deinde interjeclis paucis ad proban;

dum alise epistolae ejusdem Pontifiad episcoposGallix,alterx adpres-

dum fidem nobis esse e.r divina gratia, sic prosequitur Quod etSam Fratermtatem tuam, habita collatione (Arausicana) cum quibusdam sacerdotibus ftalliarum, juxta fidom ffaudemus
sens\s$eGiith.o\\Giim.AdjectisquealiiscontraSe*

et diaconos Contumeliosi episcopi, in quibus eadem in Contumeiiosum sententiaexprimitur additque inposterioribusPontifex, curam hujusce mCaesario commissam. 4<s Contumetiosus a prima sententia appel:

byteros

at

illc

appelUt.

fUO*f/, "'.
ifctirioui

«
ph

'/"-

tcopit (/ui rflirittrunf,

mi-Pelagianos argumentis, deftnitionem concilii Arausicani vonfirmat hisce verbis Quapropter affectu congruo salutantes, supra scriptam confessionem vestrara consentaneam catholiois Patrum regulis approbamus. 48 Innuit auoque inferius Pontifexnon pau~ cosCa&snriorestitisse, quos tandem manus veritati daturos ominatur, ita scribens His ita
: :

nom

d> Semi-

breviter assignatis, contra reliquas Pelaglani
erroris ineptias,
tinere,

/V/arjmnt*
rofiieflMOOir

quas

illa

videtur epistola con-

quam

a

quodam

tibi

mandasti sacerdote
:

UlCKM rom.

transmissam,respondendum non duximus quia B speramus m sericordia divina, quod ita per ministeriura tuse Fratemitatisatquedoctrinam, in omnium, qnos dissentire mandasti, dignabitur
cordibns operari, ut ex hoc

lavitadAgapetumJoannisPapxsuccessorem. At incertum apparet, an Agapetus ante exsecutionem sententige jam esset Pontifex imo, cum litterae Joannis datse sint mense Aprili anno 534, id est, plus quam anno integro ante pontipcatum Agapeti, parum est verisimile, eccsecutionem tamdiufuisse dilatam, ut ante iltam Contumetiosus ad Agapelum recurrere potuerit. Hoc observatum oportuit, quia Contumeliosus conquestus est apud Agapetum,appellationi su& non delatum !ae kT\o t sed,ea non obstanle, sententiam exsecutioni mandatam. A udi ksec ex epistolaAgapeti mox assign andai E
:
I

ad Pontificem:

MeliusautemfeceratPraternitas twiJnquitPon-

omnem bonam

vo-

luntatem non ex
tia proficisci,cura

se,

sed ex divina credant gra-

sesenserintid jam vellcdefen-

dere,

quod nitebantur pertinaciter impugnare. Vera vaticinatus est Pontifex nam, ut habet
;

postcaqnam Sedis apostolicae appellatione interpnsita desideravit examen, circa personam ejusa tempore sententias nihil permisisset imininui, ut esset integrum negotium, quod interposita provoeatiorie quaereretur. Ratio, cur nihilob appellattonem de exsecutione prsetertiff'x,<\

Vita, donante Chriato paulatim ecclesiarum antistites

receperunt, quod optaverat diabolus re-

delicet

miserit Caesarius, er divtis factleeruitur viquod adJoannem appeilaret,a quojam
:

pentina animositate ces>are. Magnasane hsec est S. Caesarii gloria; ita ut deeo ausim af/irmare, alios quidem Patres uberioribus scriptis contra hsereticos dimicasse, nullum majori certasse prudentia, feliciorique c.ritu, ac demum pleniori mctoria, quam ipse certaverit

contra Semi-Pelagianos.

% V. Chronologise pars ultima us-

que ad morlem Sancti

:

mortis

erat damnatus, quique oninem sententise ecosequendcc ciiram illi commiserat. Si hanc admittimus conjecturam, idi eam admittendam temporis ordopersuadett nihil sane erat, quod in facto Csesarii reprehenderetAgapetus,nihil, quod improbaret.At verisimile est, Agapetum ignorasse sententiam ab antecessoresuo fuisse seu latam seu confirmatam, indeque factum esse,ut et appeltationem admitteret, etscriberel Caesario, melius facturum fuisse, si post appettationem ad exsecutionem non processisset
.

tempus examinatum.
/V oc dit "ii
•;,,.

Conhitne-

Sanctus,post victoriam de Semi-Pelagianis relatam. oum m.orum ssque ac fidei puritaest dimicationem. Contumeliosus episcopus Regensis, qui plerisque conciliis per Caesurium habitis interfuif, sanctitatem professionis suasvariis criminibus deturparat. Contrakunc Virsanctuscum episcopis Gallis secundum canones

HOium, gueni
«x Mnieniia
•/oannii

tem cordi haberet, aliam ingressus

fuerit, cnr ap- Agapttu* «IIpeltationem admitleret Agapetus, certum est frm uppcUatiantm aimittit admisisse nam litteras dedit arfCaesarium xv F Kalendas Augusti, quas sic exorditur apud Labbeumcot. 1798:Optaveramus,Frateraman4S)

Verum, quidquid causse
:

Pa/w

tissimejUtepiscopiContumeliosiopinioneintegra

cpiicopafupri-

permanente, nec tibi dudum rierct noressitas judicii,nec nobis causa censendi... UnoY quatenus
prsesumptione, sicut asserit, innocentisa ad appellationis volnit auxilium convolare, orationibus assiduis hoc innitamur* ut eum co^-nitionis itorata: beneficinm gratulationi
*

processit,

processumque misil ad
,

Romanum

forte enita.

Pontificem, vt de episcopatu dejiceretur Contumeliosus tamquam itto gradtf indignus. Hinc Joannes II ,qui Petri cathedrse tuncprmsidebat,anno 534- ad Caesarium hujusmodi dedit Utteras Caritatis tuae litteras animo libenti suscepimus, in qnibus corporeas necessitates allegans,etiam quaesacriusille,qui lapsusest,fecerit indicasti. Dolemus de emissione pontificis, rigorem tamen canonum servare neoesse est. Atque
:

omninm

re-

mur

stituat absolutum. Delegaturi onim, Deo nostro adjuvante, sumus examen, ut secundum canonum venerabilium constituta, sub consideratione justitiae, omnia quae apud Fraternitatem

tuam de hujusmodi negotio
60 Deinde,

acta g

tav<

sont,

diligentfssima vestigatione flagitfentur.

ideopraedictum abepiscopatusordinenostra suspendit auctoritas. Neque enim fas est poHutum
criminibus, sacris ministeriis deservire. Sed, te ordinantc, in monasterio dirigatur, ubi delicto-

ubiprobare conatus erat mquum iterum audiatur reus,addil sequentia: Episcopnm Contumeliosum, reddita sibi modo proju-ia snbstantia, suspensum interimvolumus
esse,ut

rt

judicet le

hltut Urn fcti-

hit :

»rd nnn

conftaf,

an
tit

mutata
(entia.

ten-

abadministrationepatrimoniiecclesio itjci,etceibi viderat lebratione Missarum quia id, quo
I

:

rum memor
mino

in pcBnitentia

lacrymas efFundere

judioio fuisse sublatum, g-Ioriosius,

si ei

veritas

non omittat,utab eb,qui omnibus miseretur,Donostro Jesu Christo misericordiam valeat promereri.In eujuslocum visitatorum constitui-

suflPragaturjudicioreceperit^quam usurpationibus occuparit./te#0Mfl ibidem videri poterunt

Porro non constat omnino anPonUfea>judice&
t

re

60
ADCVOMk

DE
;

S.

(LESARIO EPISCOPO CONJ

J.S.

re rera in Galliam miserit
fuerit

nedum an aliquid
Contume-

renun

mutatum

in sententia eontra

Agapetum de omnibus

liosum lata.Attamen vix dubito,quin Cassarius rectius informaverit, doeueritque omnia ex sententia Joannis Papee a se gesta. Deinde, cum Joannes Papa canones transmisisset ad Caesarium, secundum quos procederc deberet in causa Contumeliosi, ex iltis scriptum composuit, gravi verborum et sententiarum pondere instructum, quo probat clericum quemcumque de adulterio convictum in gradum pristinum numquam esse restituendum. Scriptum illud cum dictiscanonibus exstat apud Labbeum col. 1 757 et seqq.,
eruditi passim existimant illud esse Csesarii, cujus zelus et stylus in eo relucet. Nidlum quoque videtur dubium, quin vompositum sit
et

oculatus, in epistola ad Viventium episcopum, quam ex Ms. codiee Arelatensi edidil Mabitlonius tom. i Annalium pag. 68;S. Epistotam ipsam accipe Domino meo Viventio
:

I)

solo presbyter, in commissis proficere. Lectis, carissime, dilectionis tuaelitteris,

episcopo Mesianus

omnium humillimus,

nomine, non

officio

quam
vel

dulce, quaraquc suave in
tibi

eremo sapuerit,

rescribendo

explicare nou valeo.

Quomodo,

quemadmodum, quam
et

Deo ordinanfe
lius nosti.

nostrum prosperum fuit, ipse me meSed quid postquam a nobis secessisti
vel felix iter

parens

dictis

Magistri nostri,

immo

etiam pratc latere,

ceptis apostolicis, contigit,

nolumus

quam honorificum est laudare ma<rnalia Dei. Nam cum die septimo, postquam a te decessimus, in locum quemdam venisseraus, ubi erant
prata satis amoena et delectabilia, necnon fontis rivus subterfluens; ibi Missarum sollemnia
sollemniter celebravimus, eo scilicet die, quo ag-ebatur festum doctoris eg-reg-ii beatissimi Au-

B

contra Contumetiosum. At non eeque certum est,Romamne transmissum sit adPontificem, an vero delegalis ab eo judicibus recitatum. Ceterum Baitletus, qui ad xxvn Augusti in Cassario col. 425 de hoc facto disserit ordine perturbato nam refert sententiam primam exsecutioni mandatam post delegatos ab Aga;

cujus monitis et excmplis salubritcr nos pius Magister in scholis rectitudinis instrueg-ustini,

re solet.

peto judices, idlerius inferre nititur exhoc factOj episcopos Galtiee exseeutioni mandasse

53

Cumque

inibi

pernoctaremus, circa noctis

apparttionem

sententiasmon obstante appellatione adPontificem. At istud non sequiturexhac historia, prout vere a nobis relata est ; et numquam

lioram mediasadest Dominus,ducens secum Pe-

C*snrio fat-

probare ^JOtiussct Bailletus, perrexisse Csesarium adexsecutionem post admissam ab Agapeto appettationem,
veril.
Liitet-.f

pium, Paulumque doctorem eg-reg-ium, Herraen vero martyrem gloriosissimum, et Augustinum prasdicatorem eximium in quorum adventu ego miser et infclix peccajiiscatorera
:

trum

(am

tor pra^ odore miriflco et luce incomparabili ex-

ticet

fidenter id narra-

perg-efactus

sum, non meis meritis exig-entibus, seduttesti.s existerem veritatis. Tunc Dominus
:

peti

Agaad C#sau(t et

51 Alias

eodem die responsorias ab Agape-

rium,

Vigilii.

quibus immensa Sancti inpauperes misericordia rursum innolescit. Non pepercerat hic sacris ecclesise swe ornamentis, ut indigentibus subceniret nunc veroconsuluerat Pontificem, an liceret prmdia
:

to accepit Caesarius,^-

cens

vocat mag-istrum nostrum ex nomine, ita diCsesari, excole vineam tibi commissara, et
et enutri enutrienda, quia

amputa amputanda,

nummus

ecctesiastica disty*ahere

eumdem in finem. At respondit Pontifex id minime Ucitum essejjcr canones. Litterx ejus habentur apud laudatumLabbeum tom. 1, eoL 1798, quarum initium subjango Tanta est, Deo propitio, ct ad ea libentissime concedenda, quae alimoniis proficiuntpauperum, et circa tua; Frateruitatisaffectum, nostra devotio, ut onorosum nobis nul:

tibi debitus non tardat; etage pcenitentiam, quia memoriara martyris Hermetis, quam in praesenti habes, inter saeraMissarum mysteria, cujus festum a fidelibus hodic venera' ur et colitur, neg-ligenter oblivioni tradidi^ti. Et iis dictis, a nobis abscessit, benedictus per omnia. Mane autem facto surreximus, divino insistentes labori. Cumque nou-

remunerationis

dum
lito

expleto divino officio, plura et pluriora sonobis insinuasset; tandem postEuangclicam

admonitionem, trahens loug-a suspiria ab alto
pectore, sic cxorsus est

latenus esse judicemus, quod annui vestris desideriis postulatis.

Sed revocant uos vencranda Patrum manifestissima constituta, quibus pro-

Va? mihi misero, quia ex triennio infeliciter oblivioni tradidi memoriam martyris Herraetis, variis et inauibus fa:

hibcmur, prsedia jure Ecclesiae, cui nos omuipoJ

bulis occupatus! cujus

tens

Dominus

prseesse constituit,quolibet titulo

ad aliena jura transferrc. Qua in re vestrae quoque sapientiffi credimus esse gratissimura, quod
in nullo contra priscae definitionis constituta vel

memoria non dcrelinquetur in aeternum. Sicque verbis finem imponens, convcrsus ad altare studet coepta pcrficere.Quod
ego ferre non valens, libera voce prosecutus omnia per ordinem, sicut videram et audieram, coram cunctis edixi.
54 Expleto divino
officio, erexit

regulas, pro qualibet occasione, vel sub cujus-

cumque person»

respectu, veuire praBsumimus. Exsiat prwterea apud Labbeum tom. 5, col, 293, et iil4- epistota Vigilii ad Csesarium, data vi Martii anm'538, id est, eo tempore, quo Vi-

nobiscum

lallermeti mo'.

pidem

in loco illo, ubi

Dominus

ei

apparuerat,

et super

crucis DominicaB intixit vcxillnm. Inde ordinatis omnibus et praspositis, nobis

eum

UaMM-

gitius legitimus

necdum

erat Pontifex,

qua

Hefert Afeista-

nui ^ancli
ifipuuj

rft-

Sancto eura demandatur paenitentiam imponendi cuidam incestuosis nuptiis contaminato. At hinc non constat, an Sanctus noster atiquid hac in re egerit, ac ne quidem, an Sedem apostolicam ea de re consuluerit. Fortasse VigUius hac ratione Caasarium suis partibus conatus est adjungere illeque cavit, ne susceptione causce ponlificatum ejus agnosceret. 52 Priusquam de tempore feticis obitus disserere aggrediar. jtwabit hoe loco interponere apparitionem Sancto obtatam, templumque ea de eausa slructum et dedicatum S. Hermeti martyri. Narrat fucc omnia Messianus presbyter, unus ex Vita> scriptoribus^et tesiis
;

abeuntibus, obvius occurrit presbyter Catorroscensis ecclesiae, Ursus noraine, a quo die lllo
et

nocte benigne recepti sumus cujus puerum, prcsente, per ecclesia; cancellos elapsum, subitoque a da?monio arreptura, domnus noster
:

te

Magister

pise eruditionis liberavit,

qui etiam

adhuc superstes vobis famulatur.
Arelato i^ervenimus, ubi

In cra.stinum

cum magna g-loria ab omuibusj tam clero quam a populo, honorifice suscepti sumus, quibus et benedictiouem et pacis osculum dedit, et salutatiouis Iitteras a
Sedeapostolicaformatasrecitavit.Post h«ec cum apparatu necessario ad locum supra scriptum
rediit, ubi ecclesiam construxit in honore bcati Hermetis martyris, quam jure perpetuo Arela-

tensi

DIE VIGESIMA SEPTIMA AtFGUSTI
tensi sedi deputavit
j

61
S. Caesarii fuit
tUCIOKB

in

cujus consecratione

lum. Annus igitur emortualis
512,

octavis Paschae te adesse voluraus et

oramus

;

in

ettuncde his atque aliis plenius conloquemur. Ora pro me, pater carissime, ad Dominum. Mi-

eruditi.

quem hodiedum passim conspirant Dc gestis vero Sancti ia morbo suet

J.S

premo, morteque ipsa
fine Vitse.

sepuitura agiturin

rum quidem apparet,nihil dehar apparitione in Sancti Vita reiatum esse, cum Messianus
units sit exVitze scriptoribus.
satis
stolse

Attameninde argumenti non habemus, ad fidem epiabjudicandam potuit enim Messianus
:

VI. TestamentumSancti
pta posteris relicta
:

:

scri

id de industria omittere obrationes sibi notas. Fides autem episloUe confirmatur ex Vitatib.

discipuli

ubiagitur depuero Ursi pr esbyteri sanato. Ceterum non improbabileest, risionem contigisse,dum Sanclus circa initium anni 514 Roma revertebatur Arelatem nam id innuunt litterse sahdationis a Sede apostolica formatcB, quas Arelatem attulisse dicitur. Fundatio autem templi S Hermetis et dedicatio posterius factee, sed tempore nobis
2,

num.

16,

%

epitaphium.

:

Testamentum

S.

Caesarii

edidit

Baronuts
Tettamentum
Sancti a variit

tom. 6 Annalium ad annum 5U8, Cujus, inquit num. 27, exemplum petitum e\ archivo
ecclesiaj Areiatensis, exscriptum per Claudium Saxi notarium, accepimusab Archidiacono Arelatensis ecclesia; Franciscu Clareto, Komys cum

edUum,

non
Buplici ratio-

satis

noto.ltaqueadannummortisexa-

minandum progredior. 55 Non immorabor refutandis erroribus illorum, qui putaverunt Ciesarium vixisse
culo
vix,

neoitendilur,

mortem Scmcli

se-

Notat jwceterea ibidem, in die saltem et consule, et ipsius Ciesarii atque testium subscriptione esse decurtatum. Ante num. 23 diesset.

quod illi sufficienter jam refutati B sint ab aliis ,eorwnque error ex toto hocCommentario abunde jjateat. Quare tantum probabo mortuum esse anno §^%,et ad opinionem

xeratyiitud esse uonnihil mendosum, et pulvere

exesum. Idem testamentum deintfr ediderunt Saxius in Pontificio Areiaiensi iu Cassario,
Vincentius Barralis inChronotogia Lerinensi in Codice regularum part.3 a pag.-'rZ,etCointius inAnnalibusFran-

parum

hinc distantem breviter respondebo, Mortuus est Sanctus, ut testatur Viia lib. 2, num, 84, xxvn Augusti, triginta annisplene evotutis post constitutionem monasteriisui,

apag. 26s Holstenius
;

E

corum ad annum
est,

54-2

num.

23.

Dignum sane

unopostdedicationem.Hinc,cumdedicatio iila facta sit xxvi Augusti, non alio anno videtur contigisse, quam 512 illo enim anno xx.vi Augusti incidebat in Dominicam, ut patet ex iittera Dominicali, quse tunc erat G. Prseterea dedicatio fieri nequiit anno 513, quo ex atiorum opinione factam oportuit cum iilo anno mense Augusto in Itaiia esset Caesarius, quemadmodum facile coitiges ex
et die
: ,

ittud

quod hoc etiam ioco legatur. Quapropter ex ediiione Baronii subjungo. 5S Pax ecclesia; Arelatensi. Ca;sarius episcoet diaconibus^sanctaeac venera-

in

ij

uo

CIIDI

pus presbyteris

antntito »uc~

bi]iCa?saria3abl)atissa',quamdorniuusperineam parvitatem in monasierio nostro praeposuit,
ac universae coiig-ivyationi, qtiam ibiDominus

rtntfin

imtiuut

montMttrtnm,

suagratia co!locavcrit,in Dominoajternamsalutem. Cum ecclesiastica pictasconsurtudiiiissuffi

rem

faciat ordinabilitcr, scilicet

quo peregrinis

gestis ejus

Papa
tuit

§

Theodorico rege etSymmacho 3 reiatis. Rursum coniingere non /jo:

cum

et destitutis

opem

largitionis impendat: quanto

mag-is

cum

opportunitas aut necessitas iuerit,

anno 511 nam nuiio modo verisimile est, monasterium jam tunc perfectum fuisse,cum anno dumiaxat 510 urbs obsidione fuerit tiberata, deindeque monasterium resedifleari cceptum. Heec igiturprima sii ratio, qusePagio ad annum «44 num. Ssoia suffecit, ut diceret, hanc epocham esse certissimam.
*>»inigis$c
»4*2.

utsanctisquibusqueetDeum timectibus aliqua
largiatur,

amplius debetpia misencordiaesuae

viscera dilatare? Et ideo juxta hano epistolam,
nostrffl subscriptione roboravimus, cuique dicm et conbuicmsubtusadjccimus,Deo dispensante, hoc testamentum meum coudidi, vel manu propria subscripsi, atque jure pr»torio, vel jure civili, et ad vicem illorum codtcillo

quam manus

ann»

56 Altera hujits epochas ratio producta est a Boitando ad xn Januarii in Commentario de S. Cresaria num. fi, jjrltlurque ex temjwre successoris Auxanii. Quippe exstant iitterse Vigilii Papse adAuxanium successorr,,, Cfflsarii, daise xv KalendasNovembres,iterum post consulntum Basilii viri clarissimi, id est, annoh^A,
quibtts scribit, accepisse se litterasde ordina-

firmavi.

Ego

Cajsarius peccator,

dum dcbitum

humanffl carnis reddidero. cunctum monasterium Arelatense S. Joannis, quod eg'o condidi, subpotestate Arelateusis pontiticis canonicesit,

heredemque

meum

esse volo

cetersBve exheredes sint.Totum

ac jubeo. Ceteri, quod cuiqueaut

tione Auxanii, pallioque et aliis pereumpetitiSj pertatasque cas a Joanne presbytero et

per hoc testamcntum meum dedt-ro, lcga\ero, darive jussero, ut detur fiat. Ceteruui autera,

ieredio diacono, Jam vero non est probabite, inter xxvn Augusti rt xvm Octobris peracea
fuisse

tam midta diversaque,

videlicet electio-

nem

ordinationem episcopi metropotitani, missionem legatorum cum litteris ad Pontifice,,t, eorum Uer Arelate Romamet accessum
et

Arelatensem episcopum coheredem meo monaquosque liberos, quasque liberas essejussero, liberi, liberfflve sint omnes. 59 Egotamen cum nihil de parentum bonis rt vetUmtota habuerim, hoc testamentum meum prfflaumere quxdam adit erubui illa tamen me sententia compulit, ut tt-gat, plerosque, Salvatorfs formidanda, qua iniqui
sterio reiinquo
: :

ad Vigttiian rt hitjus resptmsunt, cu,,i h.vr omnia tarde et maturo consitio fteri soieant. Negat quidem hanc consequentiam Norisius
in Historia

auditnrisuntdicentem; Ite in ignem fflternum, pietatis afiectu aliquid ecelesi»me»contulisse.
Et nc forte post obitum meum aliqnide parentibus meis, ex<-eptis iisrebus, quas illispro elo-

Petagiana

lib. 2,

aitque quinquaginta

duorum dierum

cap. 22, conienspatio

g-iisdonaro,inquietareprffisumant,cui prasum,

peracta esse omnia, adeoque Caesarium anno 313 tantum esse defunctum: at parum probabiliter, etiamsi omnis aiia deesset raiio, xd facite patebit consideranti ,quam mutta peracta oportucrit intra brere iliudtemporis intervttt-

ccclesiam ideo banc voluntatcm nn-ain tractare amplius desideravi, qua de parentibus meis, ne
:

cem

apud ipsum monasterium prfflfatum,vel pontifiArelatensis ecelesiffl, pr»ter id, quod iUia
\lcdero ac

dederim.prujsumant requirere.SanctO
et

;

62
tUCTOftl

DE

8.

C.KSAIUO KPISCOPO CONF.
mihi indig*no sua potestate

etdomino meo archiepiscopo,
Bint,tamen
si

qtii

J

s

digne successerit, licetomnia
ta paschalia, qine

in

lubetel dig-num ducit,

m

hi

datB sunt,

imlumenonmia illi

ettrecentorum modiorum camposreservavimus: ita quod snpradictum monasterium , tantum modiatas dc terra, quam eg-o plantavi, habeat modiatas quadraginta; et dc vetere vinea vix
triginta aripennes contulimus
:

D
"'.

?«*

iUi

«rant dontu*,

eidom perm«neant.

oasula villosa ot tuniea, vel gralnape, quod melius dimisero. uVliqua vero vestimenta mea, excepto birro nmiculari, mei
serviant, simul

eum

ag-ellnm Galli-

cumanura, Mcrcloanum, vel agellum Gemellos cum stagnis et paludibusoum omnijure et ter-

tam

elerici,

quam

laici,

cum

gratia vel ordina-

mino

suo, et

pascuum
vcl

in

campo Lapideo,
Trifinitio

vcl si

tione domini archiepiscopi, sibi, ipsojubente, immodonantc,dividant. Ea vero, quas monasterioante per donationem contuli, nunc affirmo
:

qua alia sunt, viam munitam,

et si cui

aliquid pcr epistolain, aut per pita-

cium, aut verbo, pietatis intuitu contuli, vaiere
volo.
monasterii cu

super vcl reliqua quftcumqne sunt ag"ellum Orvedum, et a^ellum Martin atis, et agellum Silvanum, in quo est sita ecclesia S. Marias de Ratis, etag-ellum Missiaraanum, cum

campum in

omnibus

sibi

pertinentibus pascuis, paludibus,

ram

tufrpRtm

00 lloc etiam assneto precor, quatcnus cellam, quam bonre memoriffi Augaistus subdia-

cum
te, 8.

orani juro ot termino suo, sanotse

tu® ec-

clesia3 rcservavirans in stipendiis

HM

conus inatrioS.Stephani euntibus parte dextra habuit, provisoribus momsterii proptcr custodiam illorumfirmam D.archiepiscopus perpetuo dignetur jureconcedere itt ut cmi sibi succedendam monasterii provisores habeant. Et hoc specialiter volo, et ita, dominc archiepiscope,
:

pontifex, adjuro, ut
se

si

carum. Unde Deus omnipotens

timentium sanctse matri Keclesice monasterium sanctarum virginum tliquod majus bonum dederit, tua sancta dilectio unum ab altoro non disjungat. Si vero (quod Deus non patiaturj congregatio ibi aut congregata non
fuerit,

per

manus

precor

\

sive provisoj-em ad

monastermm,

sive

aut forte postea (quod absit)
desierit,

cum

con-

prcsbytcrum ad basilicam S. Mariae nullum alium babeat congrogatio sancta, nisi qucm B ipsa elegerit, vel ordinari pptierit. Et licet de tua, D. archiepiscope, pi^tate praesumam; tamen ne forte oontra monasterium nostrum aliquorum suggestiones importunas habeatis adjuro vosper Patrem et filium et Spiritnm sanctuin, et per tremendum diem judicii, neumquam apud vos praevaleat hostis antiquus, aut
,

gregata fuerit, esse siam rover antur.

ad matrem eccle-

E
tiemum quxilamaHitktjKt.

63 Hsbc quidemego, ut timori meo satisfacerem, sctipsi. Nam absit, ut de tua, piisshne
pontifex, inscientia

inculperis

:

quia (ut supra

jam

dixi)

pictas divina concessit, ut per

meam

humilitatem immunitas ecclesiaa iu tot oapitibus daretur.Quod monasterio cum fratrum consensu dedimus, per hanc voluntatem mi am confirmo.

ancilias vestras contristari acquiescatisjautali-

quid illis auferri de iis, quae possident, eisque contulimus, permittatis qnia Deopropitio non sine discretione veljustitiaquibuscumquessecu:

laribus jure directo resecclesiae vendidirausjnisi

hoc tantum,quod ecclesisB minjus utile et infructuosura est. Et qnod animabu^ sanctis et Deo vaoantibus cum sanctorum fratrura consensu velsubscriptione tribuimus, pcrpetuo illis jure
nuxe commeti'
dnt.

quem ipsa mantum majorem, quem de cannabe fecit, darivolo. Domino meo Looni presbytero manuterg-ium dari volo. Domino meo Cypriano epiBoopo mantum, et cunctorum meliorem, dari volo. Quidquid servo meo Briciano contuli,
Ancillae nostras Caesariae abbatfssa^,
fecit,

nunc per hoc testamentum meum confirmo. Agritia pui 11 meapropria libentissime mona1

sterio S. Csesaris abbatissoa scrviat

:

et

vere
dedi,

permaneat. 61 Vosvero, dominse filiohe, per S Trinitatem inseparabilem,et per Doininj nostri JesuChristi advfutum adjuro, ut pontificem, qni mihi indigno,

gariolas, quas

illis

vel parentibus

eorum

ordinante Deo, successerit digne, omni affectu ut dominum rog-etis, ao pura mente diiigatis, ct ne per vestram contriste is inobedientiam.

Omnes cubicularios meos tibi,domine coramDeoet angelisejus coramendo. 64 Cointius ad annum bl-Znum, t\ suspectam habet vocem archiepist opus in testamento positam, putatque rectius legendum esse epiconrirmo.
episcope,

Voee» qufdai
obscnrioret

scopus,

quodnon improbabile apparet, cum
I

se

('

Confidimus cnim de
ita

Dci misericordia

,

quod

nis collatio

omnibus sacerdotibus, quibus reli^ioest, castum amorem impendat, ut nihil vobis, quod ad sustentandum corpupermittant. Te deesse opus cst Bculura
,

iterum atquc iterum, pontifex optime, rogo gratia divina prsefati monasterii u1 curam maximam habeas, et famam illarum cum grandi pietate satagas provideri. Quod si alioujuspersona injustum tibi dederit consilium, cumauctoritate respondendum deprecor: quiahoc,quod episcopi agitur verbo,non solum auferri non debet, verum etiam necomnino potest tumprav cipuc quia et hoc ipsa S. Papse Urbicani suasit auctoritas, ut hoc de te sancto el domino meo poutifice credam. Numquam enim apud te prsevalobit tam iniqua suffgestio, ut contrajustam voluntatem qualisoumquearitistitisproineosiu;

ms&tms.Conftrmat hanc correchonem Dionysius Sammarthanus tom.&Gallim Christianm in instrumentis col. 501, ubi testaturin exemplari Ms.ad se misso semper legi episcopus. Accipe et vocum quarumdam barbararuui eccpositionem. Num. 59 cmtistiti successuro datur casula villosa ettunica vel Galnape. Fariesumitur casula at cumvestem
ipse sic vpcet
;

designat,

supremam

fere significat

:

et

nunc
ve-

qaidem plerumque

significat

supremam

dio aubstantia ad te

multum

profecerit,etprope

duplioata

Additur ad hoo, quod Deus misericora per parvitatem meam, etiam immunitatemtributomm, tam juxta urbem et Lnfra,quam etiam in suburbanis et villis ex maxima parte
sit.

conccssent.
igitur Aucharianum, undc parvam particulam monasterio dedunus,multa servamusjnam plusminus centum aripeiraesvincae

62

Agellum

stem sacerdotis Missam celebrantis; at eo tempore, quo Ksec scripta sunt, /requentius designabat vestem talarem, qua episcopi, clerici, monachique utebantur extra Sacrificium, aliave officia sacra. Atque hoc sett.su yocem hic intelligendamexistimo, Adi Glossarium Cangii ad vocem casula. Vox autem vil\om, quee additur,significat iltam panni serici speciem, quam Gatli velours nominant. Tunica, ait Cangius in Gtossario, vestis sacerdotaquam duplicem iuduuut episcopi subter lis, casulam, ut est apud Amalarium, etc. Idem auctor ad vocem (Jalnape varia disserit, et stragulnm fere exponit at illa significatio huic loco non quadrat nam videtur ipsavn tunicam alio nominedesignare.ForteQB.lrmpe corruptum estex ga\bi\u\i,tunicaquesic rocata
:

:

,

DIE VIGESIMA

SEP' riMA.
sti,

AUGUSTI.
:

G3
illCTOHI
J.

a colore sublucido>subatbo et patiido, qui color est galbaneus. Certe g-albana vocatur vestis
qittvtlam

proptcr illud quod dicitur Nemo militans Deo implicatse ncgotiis sccularibus, ex caetera.
88

s.

apudjuvenatem,

in lioc versiculo

:

In omnibus, juxta Apostolum, temetipraibe

''

'tu

mperiori

Caerulea indutus scutulata et galbana rasa.
trevittrespo-

nuniur.

65 Obscurum quoquiiest quid vestimentiper birrum amicularem designet ibidem Sanctus
t

:

nam

pturimas luvc vox signiflcationes

subiit,

utvidereest apud Cangiumin Gtossario. Baronius ad annum 261 mulfa de birro dispxdat, etnum. 44«// eo humeros tantum tectos fuisse et brachia: ai eo sensu hic siuni c i.r potest cum in Vita tib. % num. 10 narretur, birrum C»sarii arreptum fuisse a Libcrio sauciato, vulnerique impositum, quod intelligi non potest de vestimento tam brevi. Malim itaque iiicper birrum intelligere indumentum lineum, quod vulgovac\\Qtwivi a voeeltaticarocchettonominatur.Paullo infcrius per pitaeium charta venit nam et sensus id intelligenda aut schedula innuit,et vocem frequenterita sumi docet Cangins ssepejam taudatus M intus vero, vel mantuin, quod num. 63 recurrit, pallium signi/i B cat. Mabillonius tom. 2 Annatium pag. 2715 mantosinterpretatur casxi\a$,necmale ibidem,
, :
y

exemplum bonorum op;rum; vitaquc tua velut prnnatum anirnal ad alta sernper per desiderium evolet, per vcrbum resonet, luceat perexempIum.Cum veroadannuntiandum verbum Dei te sororibus affectaveris,seu pro utipsam
litatc

> .JlirnflUfll,

animarum, tenoreque Regulte constituen-

do, necessitas incubuerit altercandi, priuscauta

cousideratione pensa, utquod ore promis, factis

impleas;

ct

quod

aliis prfiedicas,

operibus prse-

beas. Scilicetut in tuishumerisatquecervicibus

priussentias, utrura gravibus aut le vibus oneribus colla sororum onustes. Verbi gratia, si )c-

junium super quotidianum,
solito in

vel abstinentiam extra consuetudinem, ncc non, utassolet, plus

synaxi psalmos plaouerit decantare.

Prior in ecclesia inveniaris, postrema exeas. Pri-

ma

suscipias laborem, posterior solvas, et in quotidiano corporis alimento atque communi

cibo par sis his,

cum quibus

pari in

mensa

uteris

consessu,iisdemdenique, quibus sorores, ferculorum saporibus delectare, et aeqiuilia vobis cibaria potionesque
rae

opinor.

Mantum fuisse prsecipuum ornamen-

communes cxhibeant
:

ili.-cofe-

Bl

tum episcoporum observat Cangius ad eamdemvocemMwwwtQYgiwm est iinteum ad manus
tergendasin sacris ofjlciis. Demum quid infra designetur per ^ariolas non perspicio. Forte vox corrupta est, aut una in duas distracta, ut
vereguriolas iegi posset, si ilta

vel piuceruas

prior ad

meus im

tenes,
:

primatumque tuum, quem primaad virtutem par-

simoniae vindices

ut abstiueutiam,

quam

lin-

gua

vox meliorem

proxima3 fauces vel viciuus sentiat stomachus ue forsitan subdita? audientes tacitis cogitatiouibus dicant O quam pulchre
prffldicat,
:
:

formaret sensum.
Stripta Suncii
(iii

uobis abstinentiam praedicat plenus venter, et

Scripta

S. Csesarii

exstant

nonpauca

:

at

coutentasuos jubetesse vilissimis cibisacpoculis, accuratis cibis
illa

ea omnia enumerare instituti non estmei. De utraque ejus Reguia, scriptisque contra SemiPelagianosjam disseruimus. Quae insuper ad nos pervenerunt, homitice fere sunt,seusermo-

pooulisque refertum

g\it-

enim de abstinentia pra5tur, et eructans: dicatio acceptabilis est, quamlurida jejuuiisora
decantant.

g rcgem sibicommissumPastorsollicitus egregie pavit ac erudivit. Casimirus Oudinustont. ideSc/iptoribuscot.VWoetseqq. sermones seuhomitias enumerat 158, quibus
nes, qtabus

69 Ut iu his omnibus hoc noveris convcnire, ut angusti callis itinera, per quae socias

ttomnibutlU

ammo-

iwotomm

addit epistolas quatuor. Verum h<rc S. Caesarii Opuscuianidiibi hactenus unum coiiectasunt: at locis dispersa sunt variis. Eruditi Benedictini in Historia litteraria Francix tom. 3, a

nes gradiendum, prior ipsa gradiaris, omnia, quseag-enda sunt, ante factis impleas, ut postmodum ductilis tuba ex percussione- perducta rectius erumpas in vocem, propterillud Domi-

nicum
reliqua.

:

Quicumque,

inquit,
in

scandaliziverit

unura de

pusillis istis, qui
sis

me

credunt, et

pag. 197

late

disputant de

scriptis S. Csesarii

,

Non

vestibus ornatior cseteris, sed

enumerant varios illorum editores, conanturC qzw ostendere, quaenam certo sint ejushomiquse vero dubiie aut supposititia'. E.c iis centum et uttra impressse leguntur in Appenlite,

moribus. Iutercaetera cura mag-uatibi cautela custodiendum est, ut omnes in monasterio, quarum gubernacula tuis sequaliter imposuisti p
cervicibus, sequaliterdiligasj ne

unam

plus mi-

OperumS. Augustini postremse plurimx quoque repceditionis Parisiensis riunturin Bibiiotheca Patrum; at nonomnes Cassarii sunt, qum illi ibidem sunt adscriptse.
diceadtom
5
:

nusve amcs
sibilitas

:

sed cuncta, quae punt, in quo pos-

cxt.it,

aaquo

moderamine disponas,

parique moderatione dispenses, ac parem eis caritatem impertias et nou quibuslibet per
:

QuasdamediihiWincentius Barralis;

alias Ba-

privatum amorem, sed cunctis secundum merita

•* quibu$ tno
nita

luzius aliique. Consule, lector, si tubet, taudutam Historiam litterariam Francuv. G7 Prsectara in scriptis suis monita nobis
reliquit S.Caesarius,

sing*ularum

,

qua3

sunt

necessaria lar-

giaris.

pr*clara

exquibus pro exemplo ad-

recitanlur,

ferre iubet,qiuc scripsit ad Oratoriamabbatissam; praesertim quodin hisce monitis se ipse p ult •// -e depingat Edidit eaHolstenius inCodi,
.

cognoveris, vel cujus fceris delinita; sed quam blandiori obsequio amor Christi, etrelig^iosiordemonstraverit vita,
praeponas. Oporteteuira te propterquasdam cul-

Non quse tibi vultu non quam tibi ad oculum
70

intuituque placuerit,

B#«« um
''

ce

regularum part'6, a pag. 49 hunc
<

in

modum
tu

Audi

rgo me, dulcissima soror et

filia:

quan-

ferumnonnumquamhabereingutture,cauterium inlingua gestare, virgam tibietbaculum in manu ferre ut peroultrum deseces vitia, peroauterium veroadsanitatemsecta reducas, pervirg» disciplinam corrigas, perbaoulum vero disciplinatamsustentes.Siquandoverooumsecularibus ad conloquendum fueris evocata, prius arma
:

tumcumque semperinstudiisspiritualibnsoceupari desideras, proptcrsorores

tamen aliquando

etiamexteriora

tibi

ei-untnegotiadirimenda.Cu-

randum eryo

summopereest, ut si temporaliaquasi protcmporea*.r as; at scmper tenaciusiu spiritali devotione et amore inha?reus: ut cum
tibi

frontemtropha-oCrucis,vexilioCiiristipectusin-

temporalia citius diespensaveris, ad orationem il lico vel lcctionem, quasi ad matrissinum, rccurras. Optare quippe debes, ut abjecta solicitudine mundi, semper cog-ites de servitio Chri-

gemina^utoumsua virguncuIaChristuscomitaridignetur.ConfabuIfltioverotuasempersitmixta g-ravitate atquc dulcediun, et tautum loquaris,

quantum opportunitas

flagitaverit rei ac

temporis.

:

64
40CTURI
J

DE
ab
eis

S.

U-KSABIO EPISCOPO CONF.
ab exordio repetentes comprehendere litteris debeamus, per quam illius vita praemio fruitur b, cujus bcatitudo sermone mortalium non potest explicari quamvis olim per totum mun:

ternporis. Si quid vero

petitura fucrit,

D
vcstri

s.

quod praestare deliberas, cura vultu hilari praesta, si quid vero praestare uon convenit, petitionem illorum saltem honestate sermonis mollitica.

t

dum

ipso etiam hic vigente fuerit venerabiliter
:

qtutm vxirioir
utilia
:

71 Nomen tuum plures novcrint, beneficia vultua, in quantum pravales, plures sentiant, tuiu rari cogfnoscant.
Si

divulg-ata

nefas

tamen esse credimus,
:

si

tam

quando aulem

tibi

pro

nccessitate mooasteriiseorsim fueritconloquendum, cum duabus, vel certe cum tribus elesororibus facito, quia opinio bonae famae,
ctis

sancto desiderio rninime pareamus prasertim cum hoc monasterio vestro, ac mag*is ipsius, ad vicem possit ejus esse prsesentiss et nos dum de ipso loquiraur, ipsum nos etiam videre quo:

dammodo gratulemur. Deo

igitur juvante ag*-

sicut etiam perfectae vitse custodia, tibi neces-

sariaest, ettunc priraura despioienda humana detractio, cum Christus in caussa est. Omnis quoque actio tua semper sit propter Deum, ser-

grediemur implere, quod postulatis, Et multa quidem ipsius beatissimi domni * nobis ratione comperta, multa a nobis ipsis visa, nonnulla
etiam venerabiliurn presb^-terorum sive diaconorum, discipulorum suorum, relatione prolata didicimus, praecipue tamen * Messiani presbyteri et fidelissimi viri Stephani diaconi, qui ab adolescentia- illi servierunt, ea dumtaxat, quse minus onerent et sint a prolixitate submota. 2 Unum tamen hoc in praesentis Opusculi devotione a lectoribus postularaus, ut si casu
scholasticorum aures atque judicia nos simplicescontig-crit relatores atting-ere, non arguant,

'

JVab. arfcft,

Ccesnrii

mo

quibus

de Dco, cogitatio in Deum. Et exceptis vitiis, non compassio, sed rectitudo debetur,

Alab. ttdiit

omnibus t.e cupio esse compassibilem, oranibus gratam, omnibus te prcefectam piam. Ut videlicetjuxta
ipso

venerabilis

Paulum sis sancta corpore et spiritu, *Spcnso et Domino tuo mentem tuam reet

tt

fidem aucf<

viastuas sanctas disponente; qui vivitet regnat in secula seculorum. Ameu. Hsec B exmonitis S. Cfiesarii speciminis gratia attugente,
lisse sufficiat.
epilaphium

rum.

quod
coneludere placet hunc Com-

11

Demum

stilus noster videtur pompa verborum et cautela artis grammaticae destitutus quia actus
:

E

mentarium epitaphio Sancti, dc quoMabillonius in Annalibus tom. i, pag. 99 docet sequentia Ejus epitaphium, post eversum a Sarillusracenis ipsius sepulerum, sCTipsit Paulus
:

nobis et verba vel merita tanti Viri cum veritate narrantibus lux sufficit ejus operum et ornamenta virtutum. Etenira raemoratus dom-

nus Caesarius, quem habemus
erat dicere
:

in opere, solitus

tris

anno Domini dccclxxiii, lndictione xv, Eanigaudo magistro, ut legitur post epitaphium in veteri codice Arclatensi, snb hoc titulo,
Rbstauratio sepulcri sancti Gasahxi, cui titulo quam subjicitur epitaphium, long-e emendatius

jMonnulli rusticitatem
vitiis

sermonum

non declinant. Meretur vitant, et a vitae Christi virg-inum pura sincerisiquidem hoc et tas, ut nihil fucatum, nihil mundana arte compositum, aut oculis earum offeratur, aut auribuspiaciturum scd de fontesimplicis veritatis manantia purissimaa relationis vcrba susci:

apud Saxiumetalios, in huncmodum. Cernitur hicvario renovatum marmoretectum
Patri Caesario, pontificique sacro, Qnod scelerata cohors rabie destruxit acerba. llanc virtute Dei sorbuit unda maris.

piant.

Atque ideo noster
contentus,

iste

sermo, integritatis

relig*ione

renuit

mundanam pom-

Prajsule Rostagno hac Arelati sede locato, Cernuusid Pauius strenue compsit opus.

pam, respuitque cum suis operibus g-loriae mundanae jactantiam et potius delectatur elo;

Cui Christus tribuat cmlestis praemia vit», Coetibus angelicis consociavit ovans. Et nobis, venerande Pater, miserereprecando,
Diluat ut noster crimina cunctaDeus.

quio Piscatorum c concordare, qnam rhetorum. Nunc ig-itur unusquisque vivendo sequi appetat,

quod legendo

scire festinat

ANNOTATA.
a Hzec Ceesaria non est soror S. Caesarii, qusc ante ipsum erat defuncta, ut patet ex

V

I

T A

num.

LIBER PRIMl s

sed abbatissa ejusdem monasterii, quseillierat suffecta, ut ibidem dicitur b Midtum hic in verbis dissidet Mabiltonii
44,

editio,
c

quam
est,

lector poterit videre.

Id

Apostolorum.

Auctoribus
et

Cypriano,

Firmino,

Viventio episcopis.

CAPUT L
Sancti patria, parentes,
vita clericalis
el

Ex

Ms. Martini a Campis, Ordinis Cluniacensis Parisiis, collato
editione Mabillonii.

religiosa

usque

ad

episcopatum.
beatissiraus Csesarius Arelatensis episcopus, territorii Cabilonensis a ferturindigena cujus parentes aeque prosapies b (qnod
Sonrtus C*bil~
loni not-ltibu* <itcnt\bu* n«-

cum

Sanctus ac
PU.KKATIO.
/"Nuia, reverenda nobis virg-o Cfleaaria a,
:

v

ftfl,

Prmfaiio tx-

cum

ptuat

rlC ca$io-

Mm «eriMf.

\Jc\\ovo sodalium monacbaruin tibi commisso> petis anobiS) ut vitam et conversationem
beatflBmemoriflesanctiCflBsariiinstitutorisnostri*

estmagrium etprsecipuum honorisac nobilitatis exemplum) supra omnes concives suos, fide poac tius et moribus floruerunt. Qui venerabilis sanctus, cum septimum seu amplius gereret aehatatis annum, ex vestimentis, quae circa se
buissct,

absque ulla dubitatione pauperibus

tri-

buebat.

:

DIE VIGESIMA SEPTIMA AUGUSTI.
buebat. Saepe domi seminudus revertens Vir beatus, cum visus a parentibus suis fuisset, cum districtione discussus quid de vestimentis suis
,

65

tamenta
tiscente

abjecit.

Post haec

typhum g

quartanae febris incurrit.

tamen stomarho faCum-

A.

rvrtuMo
9

ITC.

fecerit

:

ipse hoc

tantummodo respondebat,

a tran-

que de infirmitate ipsius abbas sanctus graviter turbarotur; et inter magistrum atque discipulum

<i

pueritia

Wu

seuntibus sibi fuisse sublata. 4- Igitur sicut arbusculae qmedam stirpibus nobilibus fructificare solent,

queamdmodum

mo

laboraret

,

* esset aegritudo divisa, ut illeani- * f. ijuodammodo hic corpore ; respiceretque san«

eet

mitericor-

antequam
aetas

crescere, in

dia in
,et
:

paupe-

quibus utique quanto est
tas est

relictis

parcnlibus,
eleru.

gratiosior

:

ita in illo

ipsa

infantiae

germen adeo

erupit, ut

rudimenta priusquam spatio
aetatis]

minor, tanto uberViro sancto inter laetum vernantis spei
flore-

ctus pater in ccenobiura nullum eidem remedium posse praestari ubi "etiamsi medicus adesset,
:

fervens ad spiritalia Pueri consuetudo nihil sibi pateretur de abstinentiae frenis et vigiliarum ri-

ret aetatis [fructnm exuberaret ingenii.

Cum
c,

ergo

gore laxari; jubet eum, immo cogit beatissimus abba ad civitatem Arelatensem causa recuperandae
salutis adduci.
illo Firminus h illustris timens Deum , et proxima ipsius materfarailias Gregoria iilustrissima feminarum in praedi cta urbe Arelatensi , quorura studio et vigilan-

octavum decimum gercret
rantc familia
vel

annnm

igno-

parentibus
,

regni
tificis

caelestis

adipisci

incolatum cupiens se illius temporis Ponvestigiis praemissa sup-

8 Erat igitur tempore

ad curandam
valetudinem
:

et

sancti

Silvestri

d

arti Rhetoric»

,

timul tlwlrrc
mcipit,

plicatione prostraret, petens ut ablatis sibi capil-

Malt. so

mutatoque habitu, divino eum pontifex servitio manciparet, nec pateretur ultra supplicem*a palis,

rentil)us ad praedium affectusqne pristinos rcvocari.

curaque circa clerum et monachos, cireaque cives et pauperes civitatis prsedieta rcddebatur illustrior. Uterque enim proprias opes non contia
,

h

Agente ergo
stitit votis

pontifice gratias Christo,

nulla ex-

sumebant mundana luxuria
sibi

optimis mora.

Cumque
,

inibi biennio
,

seu

eas

deportatione
S.

amplius sub hac
gratiae instigatione

inchoationc

servisset

divinse

Qui praedictura
miliarirfsimus
tia rhetor
,

sed ad paradisum pauperura transmittebant. Caesarium ad se causa miseri,

succensus deliberat arctius semetipsum expeditiusque juxta Euangelium divino mancipare servitio, ut pro amore regni csslestis non solum parentibus , sed et patriae redderetur
extraneus.
deinde religiuni

cordiae receperunt.

Erat autem quidam Pomerius
,

ipsis
i

personis fa-

Afer genere quem clarum k grammaticae artis doctrina reddebat. Concipiuut igitur animo personae generosae, quaet

nomine, scienibi singularem

5
li

Arrepta itaque

salubriter fugiendi de ssecu-

tinus tanta Dci gratia S. Caesarius refertus, tan-

ieadjangit,

compcdibus

libertate, Lirinense e

ac in itincre

Tiro sanctus expetiit.

Cumque
,

iter

monasterium cum uno tan-

taque memoria dono
citus, ut saecularis

Christi

videretur esse
disciplinis

ful-

scicntiae

monaste-

dxmonetn expelli

tum famulo

socius agcret

coram inquisitoribus

rialisin eo simplicitas polleret.

missis matris suae,

fluraen transicns visus ab eis

9 Sed
pit,

eruditionis

humanae figraenta non recesibi

*ed dwinilut
deterretur a
tcientim

non est. Diabolus vero in quemdam ingressus miserum, insequens iter ejus, post tergum incesCaesari non vadas. Quem ille santer clamabat
:

quera instruendum per se

divina gratia
ei

praeparavit.

Librum itaque
:

,

quem

legendum

mun

,

doctor tradiderat,
lo

casu vigilia lassatus in Iectu-

dan.v amore.

bibendi poculo benedicto porrectoque statim curavit :quod amemorato ejus comite referente compertum, ipsamque constitit cura priraam fecisse
virtutem. Susceptusergoasancto Porcario/'abbate,
vel ab

omnibus senioribus,

coepit esse in vigiliis

promptus, inobservatione

sollicitus, in obauditione

festinus, in labore devotus,
,

in

humilitate praeei-

puus in mansuetudine singularis, ita ut quem instituendum susceperant in disci])linae rcgularis initiis, perfectum se invenisse gauderent in totius C institutionis augmentis. celttprxjwsi6 Post parvum igitur tempus in cellario conJui rrcfe mugregationis cligitur. Attente et studiose ergo coeniU obiit; pit his tribuere velle, quibus necessarium erat, (Uinde nb l,ur illis vevel si* abstinentiae amore nihil peterent amotu* nitaia non esse, nihil ro, quibus probaverat necesse
t>ffici()

sub scapula sua posnit supra quem cum nihilominus obdormisset, mox divinitus terribili viet in soporem sione percellitur aliquantulum resolntus, videt quasi scapulam, in qua jacebat, brachiumque, quo innixus fuerat codici, dracone colligante corrodi. Excussus ergo» e somno terribilius se ex eodem facto territus ipso visu arguere, eo quod luraen regulae salutaris ccepit
;
,

,

stultae

mundi

sapientiae voluerit copulare.

Igitur

contempsit haec protinus, sciens quia non deesset* illis perfectae locutionis ornatus, quibus spiritalis
eminuisset intellectus. 10 Post aliquos autem dies suprascriptae personae suggesserunt sancto Eonio
tatis
,

F
Diaconui ordinalur
<i

l

episcopo civise venera-

S.

;

dicentes

esse

quemdam peues

/Knnio.etprethytev,
I

tribuebat

,

quaravis

vellent

accipere.

Unde

fa-

ctum
tio
,

adversa erat sancta discreest, ut quibus supplicarent abbati deberet a cellario re,
:

'<''''"

Mnb,

movcri posita *

quod

et praestitum

est.

Mox

cura postpsallendi,

,

dcsiderata se

tandom legondi,

ils

orandique, et vigilandi assiduitate mactavit ; ut adolescentiae corpus invalidum, quod palpare potius

quam debilitare decuerat effecerit erucis nimiotatc curvatum pariter et confractum ita ut de exigua oleris seu pulticulae coctione, quam
,
:

'iU.alte,,,,,,
"°fniiiicam

sibiDominico dieparabat, usque inalia Dominica* victum traheret.
7

m ^»mro.i-

Haec igitur in exordiis
:

meritorum ejus bo-

bilem Monachum et omni laude praecipuum, cujus personam deberet familiari et privata interrogatione cognoscere. Jubct igitur eum ad se perduci. Praesentatum ergo sibi S. Caesarium venerabilis Eonius episcopus diligentius percuncta. quibusve parentibus fuetur, quis civis esset Cumque incolatum civitatis et parit procreatus. rcntura publicassct originem, congaudens sancta alacritate episcopus dixit : Meus es, fili, connam et pnrentes tuos civis pariter et propinquus reminiscor optime, et per consanguinitatera parentali recordatione complector. Coepit ergo juvenem , non ut peregriuum sive extraneum sed respectu attentiori intimis cordis oculis contem,
:

,

^«•hinc
,Hut

"*Arela-

na fulscrunt quae sequenti vita multiplicibus sunt angmentata virtutibus. Robur namque carnis attrivit,
liditate

plari.

Mox

ergo ab abbate suo

sancto

Porcario

cum

expetiit.

ut virtutem spiritus spei ac fidei so-

episcopo, licct

Kogante igitur beato viro Eonio ab invito conceditur. Ilico diaconus,

tirmaret.
se sibi
,

Et

,

ut ait

Apostolus

,

trium,

phans de
praeclarae

ut coronari

mereretur

evin-

cens, interioris

hominis exteriora transcripsit, ac mentis imperiis rebcllis corporis inci-

dchinc presbyter ordinatur. 11 Numquam tamen canonicam modulationem monachi, numqnam instituta Lirinensium vei modicura subrelinquens
,

Ordine

et

officio

clericus

,

Augusti Tomus VI.

13

humilitate,

,

66
A. Cti-ki&no

VITA

S.

C/ESARII EPISCOPI

CONF
.-

TC.
whil tamen
re-

humilitate, caritate, obsequio, cruce monachuspermanebat. Ad ecclesiam vero matutinis aliisque conciliis

mitut ritfaifituto vttx: ub~

primusde

intrr.ntibus,

ultimusde egredienti-

i Mabittonius tom. i Annatium pag. 20 de Po- D merio itascripsit Pomerius, Hhetor ill^ Afer, cui apud Arelate erudiendus traditus e&t Caesarius

bus aderat. Non
"Viri

bat cteatm

bent.regit.

visus, non auditus animum beati cadestium bonorum nectare sequestr.ibat, ita a ut vult.us ejns quaiitas nescio quid semper videretur renitere caeleste. Posthaecautem defuncto abbati in suburbaaa insula civitatis, dirigitur a sancto

alius videtur a Julfnno Pomerio, qui libros scripsit de vita conteinplativa tametsi ambo Afri fnere
:

atque

ille Arelatensisnbbatis noinine compellatur in duabns Ruricii

ambo monachi. Pomorius quippe
antistitis

Lemovicensis

epistolis

(

videlicet lib.

i

Eonio beatus Ciesarius pater, ut monastcrium w, quod reeentius fuerat destitutum obiturectoris, ip.se in eadein reverentiffl auctoritate succedens, ad disciplinam formaret abbatis. Suscepit er<jo vi:am in

epist. 17, etiib. 2 epist. 9,

apud Henricum Cani:)

sium

editis tom.

i

Tkesauri monumenforum

et

Julianus Pomerius,
g-nri

episcopus esset, voluit, uti ipse testatur, sarcina episcopatus sui deposita, elonT
fu<riens,
pt

cum

bem

Buburbano ccenobio libens, quam etiam intra urquotidianis semper excolebat, actibus et votis semper optnbat, mouasterinmque praedictum taliter
ficiis,

manere

in

solitudine

:

quae duo,

episcopalia

nempe

dipniias et solitudo,

Pomerio

Arelatensi non conveniunt.
:

quotidiana instantia et divinis informavit

of-

ut inibi hodieque Deo propitiante servetur.

Attamen hsec opinio diffiadtate non caret vix enim credibite apparet duos fuisse Pomerios, quiambo fuerin/ Afri, ambopatriam reliquerint, ambo monachi instituto atque arte Rltetores exstiterint. Hinc BeneHistoriam Utterariam Francise edii, pag. 669 Mabitloniumrecte refutant, et vocem episcopatus improprie sumunt pro administrationemonasterii, cujus abbas erat Pomerius. Horum sententia prwptacet ut conformior totiantiquitati. Laudati scriptores pag. 666 existimant, Pomerium abbatem /uisse iu Insida Aretati suburbana, ubi abbas deinde fuit Caesariu.s Pomerio substitutus. Probabitis apparethsec sententia, prsesertim quod Pomerius a S. Ennodio in epistola ad eum data vocetur alumnus Rhodictini, qui

ANNOTATA.
a Cabillonum urbs est
Gallize in

derunt, tom.

B gunduv ad Ararim

sita> episcopalis
%

piscopo Lugdunensi, et satis nota seu Chalon sur Sa&nc ad distinctionem altenus. b Sensus hic non omnino perfectus est, at idem in Mss. et editis. c Hic phrasis corrupta est apxtd Mabitlonium, ubi tegitur Priusquam spatiura pneteriret unius anni, quod plane mendosum est. In Ms. nostro pnvtermissa erant verba uncis inctusa, quod transcriptor a voce aetatis, priori toco posita, transi:

ducatu Bursub archie vulgo Challon

-o

y

dani. Videri potest h<ec epistota mox laudatum col. S26. Ptura

apud Sirmondum de Pomerio ejus-

que scriptis in assignata Historia titteraria
Franciie.
notis

liisset

ad ilta, quse sequuntur post eamdem vocem

deinde repetitam. Nam omnia, quw in textu dedi, leguntur in Ms. nostro Bisonticensi, et in Aretatensi

k Hic tocus diversimode tegitur. Sirmondus in ad epistolam Ennodii ad Pomerium verba

apud Mabillonium

in notis.

citat hoc
etc.

modo

i

Quem

ipsis singulariter
:

c:irum

d Cotttur S. Sitvester xx Novembris, ut notarunt mitjores nostri tom. 111 Martii pag. 516, ubi inventio corporis narratur occasione aliorum Sanciorum, quisimul inventi. Ptura igitur de eo dabimus ad illum diem. Considi interim potest Gallia Christiana recusa tom. 4 cot. 861, ubi ex Turonensi ecclesiam ittam administrasse dicitur

Ms. nostrum habet Quem sibi singulareiu ecclesiarum. Quod apparet mendosum. Hac de causa editionem Mabittonii hicsecutus sum. 1 De S. uEonio agemus ad 30 Augusti, quo colitur.

m

IIujus monasterii fquo ab Honorato conditum
Pontif.

censet Saxius in
exstat vestig-ium.

Arelat.)

nnllum amplius

annis
e

4ft.

Ex eo

prodiit S. Ailbeus sive Al-

Baudrandus in Oeographia Lerinensem insulam describit hoc modo Lerina, insnla Gallioe
:

C Narbonensis
tnr apud

Plinio, quae Lerinnrn, et Lerinus dici-

scriptores ecelesiasticos,

nunc

1'Ille

saint

veus Hiberniie alter Patricius, de quo CoIg*anusin Actis SS. lliberniae xit Septembris. Ita Mabitlotionius ad hunc locum. An S. Atveus ibi floruerit P sub Ca;sario, ut affirmant aliqui, toco suo discutietur.

Honorat incolis, sant Honorato Italis, insula est parva Galliae, in ora Provinciae, in mari Gallico, ubi Lerinense fcenobium praeclarissimura, vix % leucis

ab Antipoli
rat, et

dissita in meridiera, et 5 a Foro-Julio

CAPUT
Invitus

II.

in ortnm, ipsa et

Lero vulgo

les llles

de saint Hono-

de Lerins dicuntur, sed Lero major, et septentrionalior Lerina, a qua tenui freto sepnratur.

ad episcopatum promovetur

:

De

viris sanctis, qui

magno numero prodierunt
cottegit Vincentius

ex ccenobio Lerinensi, mutta

divina Officia disponit, ac ferventer

Barralis jam ante laudatus. f Hic Porcariua abbas diversus est abalio cognomine, qui octavo seculo martyrium passus est, inquit in notis Mabittonius. De S. Porcario II, et sociis martyribus actum est tom. t Augusti, ubipag. 734 utriusque Porcarii distinctio tatius

pr&dicationibus

vacat

:

inftrmis t

captivis. etpauperibus consvlit :fal m

so

accusalus relegatur, agnita de~

inde innocentia, honori/ice revocatur:

probatur.
ffT.vpus vel typhus pro febris accessione, vel ipta febri, non raro reperitur, ut videre est in Glossario Cangii. h Apud Sirmondum tom. i, cot. 827 exstat epistola S.

ignem
etc.

cornpescit,

pluviam

obtinet

Ennodii ad Firminum, quem Sirmondus in notis eumdem putat cum hoc nostro.

D

um
in

abbatis

ergo antelata insula * ultra triennium officio conversatur , sanctus Eonius
aruff»

*».

p

:

,, ,

DIE VIGESIMA SEPTIMA AUGUSTI.
nius clerujn vel cives alloquitur, et ipsos domi£owo amint» nos rerum per internnntios, ut, cum ipse, Deo
*ed in

67
ut et

Daignatur ab

diottionem proferebat,
g-Ioriam
,

AreUttr****

et

cuo defunco
latet
:

ventut

volente, migrassot ad Christum, nullnm sibi alterum quam S. Caesarium eli^-ererit fieri successorem quatinus ccclesi tsticnm vi^orem, qucm
:

A. Ctf.uw malos revocnret a pcena. Sicut bo- *"*

bonos incitorrt ad

nus medicus

diver.-is

mina providebat,
voluntatem

vulneribus diversa medicaofferens non qtiod unumquemque

detectaret, sed potius

quod curaret

qnerebatur in multis regulis rogritudine sua fuisee mollitum; per servum Christi Cresarium ad statum suura et vigorem gratularetnr revociri fraternitas

iegroti, fied

non inspicicns sanitatem desideraus com:

peteutena intinnis, ipso^que pontiflces eanctos, et reliquos rectores E:'clesi;eg* r anditer inorepabat ut
;

tum

essetqnc subscqucntis labor, ernolumenaliquatenus doces^oris a ut cum talem
; ; ,

piebi sibicommissaj indesinenterspiritalepabulum

posterum relinquebit, aug-meutum a?terinehereditatis etiamiu sanctissirai Viri electioneperciperet; et uon decsset post transitum socius electionis
voto, qui etiam suprrs esauctor exstititin decreto. Itaque his omnibus divina provhientin fideliter ordiuatis, securusdcsuccessore beatus
vit

dmis

ministrarent, dicens Uteria in Christi nomine orprimi spiritaJia militia? loco
: ,

fraterj

at-

E

urius rnigra-

ad Dominum.

Cum

tende pastorah soliertia talenta tibi comraissa quatenus Eceneratori eadtm dupla restituas! Audi prophetain Va? mihi quia ticui. Audi Apostotum cura metu dieenrem Vae milii erit si nou euangvlizavero. Vide ne te occupmte ca:

,

:

tiam, de quo loquimur,.

ergo perveuisset ad notiPatr.s nostri, vera opinio

thedrae

quod

esset ordinandus episcopus, inter

qua-dam

se-

pulturas latibulum requisivit,

Sed absconsus esse

nec nec sinunt alios intrare, qui forte raelius Dominicis profectibus respondere potuerant.
ipsi intrant,

iocura alius forsitan seeludaiur et dicatur illud de te Tulerunt clavem scientiie,

non potuit, quem detexit non culpa, sed gratia. Iiaque de qmdam sepultura trahitur vivus, qnem B non mortuura, sed absconsum vitas claritas o^tenordinatur
Qfficia
:

debat.
\'6

divina

Hoc tarnen, inspirante Deo, habuit proprium, ut, dura siugulis siugula proferebat, unicuique vitae suaa cuisuin ante oculos prassentaret, ut qui euin E audicbat, non solura scrutatorem codis cum
crcderet,

crdma', ac
vacat prxdiva
lioni.

Igitur cpiscopatus sarcinnm

coactus su?ce-

scd

quemaJmodura testcm

sua?
se

coudi-

impositum modestice terapcramento portavit. De profeonus ctibus ltaque cunctorum sollioitus ct providus
pit
,

m insuetoque

jiimento

Christi

scientia? fateretur. Lt sicut erat circa

severis-

simus, ita apparebat circa alios pro emendatione
stnctus.

Pastor, statim instituit,
taeque,
lica
et

ut
in

quotidie Tertiae, Sexsaticti

Nouse b opus

Stephani basi-

clerici

cum hymnis
,

cantarent, nt siquisforte

15 Adjecit etiam atque compulit, ut laicornra populantis psalmos et hymnos pararct. altaque et modulata voce iustar clericorum, alii (irtece
,

Sacra cantk*
'«"•'«/»'*««•
'""'

;

'"^ rmii *
ribu»

sanctum opus exseambiret absque excnsatioue aliqua quotidiano interesse possit officio. Ipse vero spreta omni sollicitudine curaqueterres ri, ad mstarAposseculanura
qui
vel poenitentium

stolcruin sollertiam culturae iu dispeusatione ordi-

anuplionasque cantarent, ut nou hab.rent spaiium iu ecciesia fabuhs occupari. Pra?dicationes quoque compunctissirnas ternpon vel festivitatibus cong-ruentrs mstituit panier et iuvexit. Intirmis vero in prunis * conJjatine
,

a,

aln

prosas

,

,, C

coniu/it.

d

'

ji/«6.

adpri-

natonbus tione committendam,
et

diaconibus credidit sub Dei obtestaet

suluit, subvenitqueeis, et spatiosissimam deputavit

me

totum se

vt-rho

Dei etle-

douium,

ctioni, inquietis etiara

praedlcationibus

mancipa-

medicus, qui morborum vit. Revera ut curaret inserta [et prohiberet malis cogitavitia
spiritalis

in qua sine strepitu aliquo basilicaa opus sancturn pos.siut audire lectus, lcctuaria, suinptos * cum peraOQa, quai ob^equi et medi ri pos:

set,

institurt

;

lucurn

hbertateinque suggcreudi
negavit. Prwcipiebat Vide &i aliqui
:

pro sumptQt

tantamque ci Deus gratiam nascitura dicendi dedit c\ ut quidquid oculis videre de se potuisset, ad aedificationem audieutium pro simitionibus
:

captivis et pauperibus uou

ministro

suo

semper, dicens

consolatione propom r.-t. Tautum volusacrorum seriem coramenda\ ir sic sernininuin ut de veteribus nihil per recentia congTOgavit amitteret, similis templo Dei, quod etnovosquolitudinis
, ,

tiuie

hospites suscipit,

et

fovet antiquos; et ita

sernper cr<scit advenientium introitu, ut numquam veterum disccssione niinuatur. lta quantalibet, si
]ioposcit; divinorum voluminum cxempla seriemque narravit, quaside librocognita recenseret, non quasi de memoriae thesauro olirn lecta pro-

res

pauperura pro foribus ad^tant, ne pro quiete nosira, lorsitun trepida et verecuuda putcstas ad pcccatuin nostrum praestolans patiatur injunam. Truhen^que long-a de proiuado cordis suspina, diV cebat Vere faetus est chnstuc praestolator e,Qt garrulua et titadus, et tamen rogat omues, .>uadet, admonet, couttstatur. Addebat etiain uos r»s procul dnbio profccubus iu prajsenti saiJuio pauperesimpertnos, quibus nunc, nMt-jussore Christo, commrndarcmus in terris, quod postea recipereinus m cx:

lia.

iinplens illud Euang*elii dictnrn de I.omine, qui de thesauro suo profcrt nova ct vetera. Adveferret,

nientes vcro pontitices sivc presbyteros, cunctossque ordinis divini ministrOs, sive loci oives, sive

^m unnij.
^•"que
**ti

etiam extraneos, ut salutavit atque oravit, piuHulum de coucivium vel suorura affectu saluteque
consuluit.

utili

aut, <)»

rat.

14
reptis,

Mox
de

vero

armis

sanctffi praedicationis

ar-

umbra prsesentium

disputans, de pein-

rennitate beaittudinis persuadens, alios dulci
vitavit alioquio, alios acnori

16 Sed tranquillitatem hujus sancti Viri post p,n'Utioni»ne «»««« »p*>* paucos tlies a;mula diaboli perturbavit adversitas Atincam et cui non habebat, qme opponcret, vitia curporis, crimen objjc.t traditoriS. Etcnim posta]n[uod tcinpus perditus quidam de notariid beati Viri Licinianus nomiue adsumpsit gerere in Virum apostoli.-ura , quod discipulus Judas non tiimiit adversus Saivatorcrn nostrum Dei Fdium perpetrare. Veneno t-nim sasvye accusationis arrnatus, SU o-gcssit per aurioularios Alarico regi , quod
:

y

,

,

deterruit, alios mi-

nando,
ritatera,
is,

alios alios

blandiendo correxit, alios per caper districtionem revocavit a viti-

beati^simus Ca3sarius, qui de Galliis habebatoritotis viribus affectaret terntorium ct civitatem Arelatensem Burjrundiunum ditionibus

gincm,

quasi in p:overbus g-eniTaliier monens, alios asperius et sub eontt-statJone divina increpans, ut monita sequerentur, asterna cum lacry-

alios

subjugare
stor flt-xis

:

utiquc prajstantissiinus ille Pagenibus p icem grentiom , quietem ur-

cnm

mis supplicia minabaiur, prout singulorum noverat aut virtutes, aut inores, aut vitia. Iia prae-

bium, diebus ac noctibus a Domino gcncr.iliter j)OStularet. Qua magis cau.-a creJendum est instinctu
diaboli

ad exsilium sancti Viri ferocita-

tem

,

,

68
A.

VITA
is,

S.

C.ESAKII EPISCOPI CONF.
dedignabantur in primo coguoscere. Illico oecurrens, clamavit ad populum Quid agitis, o filii? quo ducimini foris mala suasioue subversi ? State pro animabus vestris ad verbum admonitionis, et
:

Chiu.no TC.

tem fuissebarbaram coucitatam.Non euim acceptus
aut gratus est inimico catur operibus.
17
centiae

I)

qui orat, ut cjus contradi-

Burdegalam
relegaiur, ubi

lg-itur instigfatione prsesentium, fides attenditur,
:

mcendium
competcit

flagritatur
:

demnatus
/

sed falsis et cum ab Arelato fuisset abstractus, in
/'

nec innonec accusationis veritas illicitis accusationibus con-

audite

solliciti.

non

licebit.

Hoc vobis in die judicii facere Moneo et clamo contestorquc non
:

Burdeg-alensem
accidit,

civitatem est quasi in exsiliore-

legatus. Sed ut in eo Dei gratia
ut nocte

non

lateret, casu

quadam

civitas syevo flagraret

populique velociter concurreDtes ad Dei llominera proclamarunt Sanctc Csesari, orationibus tuis exstingue ignem saevientem. Quod
:

incendio,

Ecce oris raei buccina quasi anima cujusque vestrum fuerit diaboli mucrone perempta. Non tenebor de tacituruitate culpabilis. Ob hoc saepissime ostia post euangelia claudi fecit, donec Deo volente gratularentur coercitione ct provectu qui fuerant * fuerg-o estote fug-itivi
,

vel surdi.

g*itivi.

anlc

cum
nitur,
lit.

tus, venienti

Vir Dei audisset, dolore ac pietate commoflammae obvius in oratione prosteret statim

flammarum globos

fixit et

repu-

ANM)TATA.
a In Ms. nostro, quod hic deserendum censui, mendose legitur successoris.

Quo

viso

omnium

concurrentium

vocibus

divinse per

eum

laus est celebrata potentiae. Post

hauc virtutem tanta admiratione ab omnibus habitus est, ut in eadem urbe non solum ut Sacerdos
sed ut Apostolus haberetur, et auctor persecutionis, id est diabolus, confunderetur, qui
,

eum, qucm nisus fuerat reum asserere, videbat

B

Quod ita factum comperimus. Instrux.it itaqueetibi et ubique semper ecclesiam reddere, quaj sunt et quae sunt Dei Dco oeesaris csesari Obedire quidem juxta Apostolum regabus et potestatibus, quando jnsta prsecipiunt, d despectui habcre in
divini
fideli

operis

miraculis eminere.

relatione

,

:

b Omittit Prinne Officium, ut advertit Mabittonius , quod die Dominico Sabbato , et festis solemnibus dumtaxat dici voluit, ut constat ex Appendrce, quam Reg-uke monialium subjecit. Horse canonicse eo tempore necdum ordinatse erant, prout hodiedum sunt. c Quse uncis inclusa vides, aberanta Ms., quod alias sequimur, Verum habentur illa in editione Mabiltotui, cui, paucis exceptisverbis, consonat
,

principe
ritate

Arriani

dogrnatis

pravitatem.

Sic,

Ve-

Ms. Bisonticense, d Audi notata Mabillonii ad hnnc loeum
llieronymus
in

•*

S..

testante,

non
posita,

potuit lucerna

abscondi suaccessit

pra
Jfttfr.Domini

montem

sed

quocumque

cunctos
SUUlll *.

illumicavit

radians

super candelabrum
Viri

revncatu* ae-

18
stes

Posthsec

comperta

innocentia beati

,

eueatorem nu-

poseit nefarius princeps, quatenus
ail

um

periculo

pristinam reverteretur

sanctus Antiecclesiam seque
, ;

Prooemio libri secundi in epistolam ad Galatas refert cx Varrone, Massilienses Arelatensiumcomprovinciales, triling'ues fuispe, ac Graece, Latine, Galliceque locutos. Quem lin^uarum usum per Gallias ex celebri Massiliensium academia diffusum suspicari licet cx libro sexto Julii
Csesavis

de

Bello

Gallico

,

quo

anctore

disci-

lihrfit, Itnnn-

rificrqiu ex-

civitati
o

pariter prsesentaret et clero

accusatorem
la-

rnus, Gallos in

omnibus

fere rebus,

publicis pri-

eeptut pluoiam

ejus rex prfficepit lapidari.

Jamque cum
subito

impeu

ttt

:

pidibus

populi

concurrebant,

ad

auves

vatisque rationibus, Grsecis Htteris usO£< csse. At vero ex hoc loco Vitse S. Caesarii collig*imus
lingmae Graecae

ejus jussio regis pervenitj statim festinus assurg;ens intercessione sua Vir sanctus, non tam viudictffi

usum ad sextum usque soeculum apud Arelatenses, etiam penes laicos etpleb^ios,
remansisse
tuin.
e
,

suaa accusatorem dari voluit,

quam

supplica\

ac

ia sacris fuisse

officiis

usurpa-

tione propria maluit poenitentisB reservari

utani-

jusper poenitentiam curaret Dominus, quam per falsana proditionem captivam feceratinimicus antiet domestico hosti clementer indulgens quum adversarium in nna causa conscientia pura p bis vinceret. Hoc etiam specraliua Servns Dei studuit custodire, ut sive de servis, seu de ingeuuis obsequentibus sibi, numquam extra legi-

innn

*

Mabillonius ^zYprotelator. Porro per vocem

:

Christus designantur hic pauperes, seu
Christi,

membra

,

quorum
n

vitia

non negat;

ittis

tamen suc-

curr\
f

docet.

Burdeg;ala, Gallis Bourdeaux, urbs est notissiQallicB

ma

ad Garumnam fluvium, quse Alarico

timam disciplinam,

id est, triginta Si

novem g

quis-

quis peccans acciperet.

vero iu gravi

iuissct

culpa deprehensus, permittebat ut post dies aliquot paucis iterum csederetur; praepositosque
,

Ecclesiie contestans,

quod

si

quis

amplius neglihomicidii,
cununtiatusfuis-

gentem

csedi

praeciperet,

et pro ipsa disciplina

homo mortuus
set

fuerit,

reus esset

jus imperio factum fuerit.

Cumque

Visi-Gothorum regi parebat tunc temporis. Tot hoc factum refert Sigonius de Imperio Occidentalilib. 16, »mwi.504) editionis novse, rectequecum Vita consentit, nisiquodnotarius, Sancti accusator, qui hic Licinianus dicitur9 ab eo nominetur Licunumnus. Laudatus Sigonius rem contigisse ait sub terapus consutatus Cethegi, id est, circa annum 501, quo issine collega consulatum gessit. Nos annum 505 verisimiliter statuendum d\ vimut
in
g'

Homo
, ,

Christi

reverti atq*ue

imminere prope

egreditur in occursum ipsius tuta fratotusque scxus cum cereis et crucibus ternitas psailendo, sancti Viri opperiens ingressum, Et quia facit tripudiare suos virtutibus Christus , et percivitati
ridos

Commentario num. 16. Plagarum modus, Judasis prjescriptus Deuf.

teronomii cap. 25

2 et 3, erat,

ne quadragena-

rium numerum excederent. Illivero ad cautelam unam de numero detrahebant. Hine Paidus 2
Cor. cap. xi
\.

aperta mirabilium luce confundi in adventu Servi sui Dozninus terram areutem longissiina sic:

&4:A Judaeisquinquies quadrag*enas,

una minus,

accepi.

citate,

dilas sequeretur

Largissimo imbre perfudit, ut fructum seounquaudo rcvertebatur sibi placitus ;

dispensalor.
popuiumrtuiwi ineoneione

M
re,

Posthsec quadatn die prospiciens

de altario,

vidit aliquos leotis Euangeliis de ccclesia foras exi-

qui verbum beati Viri, id est praedicationem

,:

,

DIE VIGESIMA SEPTIMA AUGUSTI.
uocte

69
A.

GAPUT
Ccenobium
sacris

III.

ubi

quadam unus ex caterva Judaica de loco, in muro vi^ilandi curam forte Busceperant,
:

Cmbun

btc:

lig-atam

virginibus
eis

stru:

saxo epistolain, quasi inimicos perouteret, adversariis jecit in qua noraen sectaraque desigmans, ut in loco custodiae eorum scalas nocte mitterent , invitavit dummodo ad vicem ; impertiti beneficii, nullus Judaeorutn intrinsecus captivitatem perferret aut pncdam. Mane vero
,

trd y a(jnitttJu-

djtirumfraudt.
educifur
:

ctum

,

regulaque

conscripta

SaUCtuS Calumniis appetitUS in Carcerem truditur, ac deinde Raven-

amotis aliquantulum a muro inimicis, eg-redientes quidam cxtra antemurale inter parietinas, ut solet, repertam epistolam deportant intro, et pu,

nam

ducitur

:

captivi

redempti

miracula.

cunctis in foro. Mo\ persona produciconvincitur et punitur. Tum vero saeva Judaeorum imraanitas Deo et hominibus invidiosa tandem aperta luce confunditur. Mox Daniel
tur,

blicant

lucipit

mona-

Concepit

fftrfum ttrtte-

mente Ilomo Dci, ut semper regnaute Domino, divino instinctu, non
igitur
catervis innumeris

retacris vh'fltlibu»
:

qnod

soluin clericorum

in urbis obsi-

virginum
sia,

choris

iione deitrw-

et civitas

Arclatensium munirctur quatenus plenariam
:

sed etiam ornaretur eccle,

quoque noster, id est, sanctus Coasarius, de lacu leonum educitur, et satrnparum accusatio publicatur ; et impletum cst de auetore eorumdem Lacum aperuit et effjdit cum, et iucidit in foveam, quarn fecit.
,

tur:

seg-etem non iufructuosus ag;rico!a cu^lestibus horreis ct superstes conderet, et receptus scquacitate

sna doceret

inferri.

Sed dispositionibus

istis

23 In Arclato vero Gothis cum captivorniu immensitate reversis /; replentur basilicae sacrte, repletur etiam domus ecclesise constipatione infidelium g, eisque in grandi penuria alim
riter

captivO» redi

mit opibut ec
cleti* fu*i

f

u diabolicae
tas.

invidiae

obviavit aliquantisper adversi-

Etenim obsidentibus Prancis ac Burg-uudio-

nibus civitatem, jam Alarico reg-e a victoriosissiClodoveo in certamine perempto , Theodoricus a Italiffi iv\ provinciara istam ducibus missis tntraverat. In hac ergo obsidione, monasterium, ,quod sorori seu reliquis virginibus inchoabat fa-

ct vestitum Ilomo Dei impertitur affatim, E donec singulos redemptionis munere liberaret expenso argento, quod venerabilis Eonius h anssor

h
t

mo

suus ec

.,

custo-

diens illud, quod
scipulis prsecepit

Dominus
non po

in

arantino

i

pai
et
diai

de tinxit panera, non in argenteo
idere

vasej

aurum neque
[ue
:

multa ex parte destruitur, tabulis ad coenaculis barbarorum ferocitate direptis pariter et eversis. Dumque laborem quem festinus urg'ebricnri,
,

gentum. Opus vero
nisterii

im u

bat,
re
tatumriii»
pelf/ui

manuque

prupria et

sudore

construxerat

everti videret et dextrui;

g-eminato ccepit inceroconcivis et consandiaboli

dispensationem perag*itui bulis, calicibus, patenisque pro eorumdem rederaptione ditis, templi redemptione venduntur. Videtur etiam quod tus in po: i
i

ad divini mieti nim * thuri-

•Jtfa6.etcuni

k

consumi.
21

diis ct cancellis

feriantur h,

dum

inde eolumnatloc Vir

up,

Tunc qnidam
ievitate

clericus

rum ex argento

i-ar.r,
,

guineus
juveniii

ipsius, captivitatis timore perterritus, et

cxcutiuutur ornaiuenta. Dei faciebat, dicens ne rati
,

mancipitnit

permotus
b,

,

contra

Ser-

g-uine Christi redemptus, perdito

Libertal

s

statu,

*

Addit Mab.

vura Dei * instinctu
in

funiculo per raurum sese
ultro offertur in

wmaius
6

noote sumraittens,

crastino

pro obnoxietate aut Arrianus efficiatur, aut Judaeus aut ex ingenuo scrvus aut cx servo in,
,

sceleratissimis

obsid mtibus

inimicis.

Quod

ubi

Gothi
ctuin

intrinsecus agnoverunt , irruunt in sanVirum, popularium seditione pariter etJudaoorum turba immoderatius perstrepente atque olamante , quod in traditionem civitatis adversariis personam compatrioticam c noctu dostinasset Antistes. Nihil ergo fidei, nihil prbbationi ; nihilque purce conscientise reservatur, Judais prffisertim et hsreticis idipsum absque reverentia et. moderatione clamantibus Extrahatur adomo
,
:

gcnuus. 24 Ornavit enim *
vit

et

tutavit
filiis

,

non deformamatris viscera,
:

factumqiu
Ctmfttt uh<te'

ecclesiam

:

aperire

fecil

<!<, et
:

drfeu

nou damnari

:

hoc ssepissime dicens

Velim

ta-

dii

men dicerent da tionem aliqui Domini sacerdotes, sive reliquus clerus, qui w quo superfluitatis amore nolunt dare insensibile argrentum aut aurum de donariis Christi pro mancipiis Christi. Velim inquam , dicerent, si Slbi,

\t

•!>.

uldi

pcr hoc

met

easualiter ista

i

conting-erent
.'
I

,

utrum
:

ecclesite Antistes,
stodiffl

atque
:

in

palatio arct.issimoe cu-

se cuperent insensibilibu
forsitan

ri

donariis
si

mancipetur quatenus sub nocte aut profundo Kodani mergeretur aut certe in castro Dgernensi d teneretur detrusus, donec exsilio et tribulatione ipsius amplius baccharetur adversitas. Domus igitur ecclesia el cubiculum Antistitis Arrianorura mansionibus constipatur. Unus taracn
,

sacrilegium computarent,

aut * aliquis de
con-

'

Stab,

a-tdit

divinis munusculis subveniret.

Non credo,

liis

trarium esse Deo de ministerio suo redemptionem qui se ipsum pro hominis redemptione tradidit l. Vidcmus ex hoc aliquos laudare qu factum sancti Viri, et tamen nullatenus asmuladari,
ri.

ex ipsis Gothis, qui se in lectulo illius, aliis cona Divinitate perrussus, alia die raortuus est, ut Servi Dci locuin nullus de reliquo auderet polluta conscientia violare.
tradicentibus, collocavit,

Nonne

iu

vitro

Sangfuis Christi,

et

in

li^-no

ergo ex utraque ripa drumonem e, quo inlectus fuerat, obsidione hostium Gothi Dei nutu subrigere non valerent, revocantes sub nocte in palatio sanbtum Virum personam ipsius
,

Cum

Corpus pretiosissimum ejus pependit pro nobis et fulait? Nos taraen credimus et oonfidimus in Domino Deo per mfsericordiam etfidem seu orafcionem beati Caesarii, quia sic in diebus suis ab hostibus Arelatensis obsessa est civitas, ut oec ca-

utrum viveret, nullus Catholicorum posset ag;noscere. Z-Z Dura erg*o diabolo exsultante, ista g-eruntur in gaudio Judreorum, qui in nostros ubique siuc ullo rcspectu perfidiae probra ructabant;
,

texere silentio, ut,

meruerit nec praedaa sucoumberc. Sic deiude a AVisigothis adj Ostrogothorum m d< luta est rcgnum. Sic hodieque in Christi nomiue g-loriosissimi Keg*is Childeberti n subditur ditioui,
ptivitati
,

ut (siout leg'imus) trausieruut de gente iu

g-

n

tem ct de regno ad populura alterum, et nou permiait Deus sub illo homine nocere Arelatensibus
suis.

25 [nter

,

70
A. Cipriaho

VITA

S.

C/ESARIl EPISCOPI CONF.
,

25 Inter ista igitur monasterium praecipuum Q uo d

cctnobium vir-

gtnum perfirtf eiqne aorurem
dat abbatit-

sorori sua3 p irare coeperat , instar prioris normae, et aingularitate claustri resedinvavit. [pse

«om

.-

vero (siquidem nihil obviat mysterio, quod congruit Christiano) quasi recentior temporis nostri Noe, propter turbines et procellas, sodalibus vel
sororibus in latere ecclesiae momsterii fabricatarcam evocatqiie e Massiliensi monasterio o venera:

dexteram cuperent dispensari, divinitus sequod talera esse rcspectos dig*ni conspicere, qui tempoPontificem fuissent verns Apostolornm dictis et factis ribus illis
Viri

met proclamantes
,

,

,

successor et apostolicus appareret. Et quia nihil velocius fam-i percnrrit , opere sanctissimo crebrescente, statim sincti Viri sancta pervolavit Romam opinio, ccepitque inibi a senatu et proccri-

bilem g-ermanam suam Ca;s iriam,
direxerat, ut diseeret

quam

inibi ideo

bus,

a Papa quoque et clericis, simulque et po,

quod doceret,

et prius esset

discipula
oulis

quam inagistra, et in cum duabus ant tribus
Conveniunt
:

praeparatis habita-

pularibus tanto cantatis dcsiderari fervore ut ante sing-ulorum cordis inhffireret amplexu, quam
corporalibus oculis
ptivos ultra
oppidi,

interim

sodalibus

videretur.
r,

Interea

omnes

car
• l-

virginum multitudines catervatim facultatibus quoque et pirentibus renuntiantes, respnunt mortalium floresfallacespaintromittit.
inibi
riter et caduoos. Caesarii patris, Caesarise matris ex-

Durentiam
toto

m-iximeque Arausici s

qni * ex

fuerat captivitati contra-

quod

«c.

ditus, cujus etiam partem Arelatum t liberavcrat mox inventos iu Italia red<mit, ut redimendo
,

petunt gremium, quatinus cum eodem aecensis lampndibus cielestis regni januain prsestolentur, et competenter ingressee, Christi perpetuis mereautur

potuit. Et ut eis libertas plenior redderetnr,

posuit

im* jumentis et plaustris in via, suornmque solatio et ordinatione fecit ad propria

eum sumpto

pro sumpu

amplexibus inluerere transitusearum nulli

:

itaretrusffi, ut

usqne

in

diem

revocare.

liceat foris

januam egredi de

28

Inter

hsec

in

praedicta

Ravenna

civitate

morivum

ai

B monasterio.
26 Pro ista denique causa proque hoc studio procul dubio contra Servum Christi diabolus, Tkeodorico ut leo rabidus iutnmescens, iterum ancu&atione honoratur nmconfecta extrahi ab Arelate Antistitem fecit, et neribut, in Italiam sub custodia, Ravennamque perduci
ahdnchit. a
:

qmedam
nitricis

Ravennam

vidua hnbcbnt tilium adoles-:entem prav fectoriis cfficiis militantem, qui indigentiam g-e-

vitam kuomi,

E

emolumentis ac propriis stipendiis sustentnbat. Hic puer, subita infirmitate faciente, jaee-

bat exanimis. Cui

cum

humauffi curationis spes
raox mater cjus,

omnis

et consolatio

defecisset,

ut impleretur in eo, Sicut probatur auruin et arapud ita corda electorum g-entum in fornace Adiit ergo palatium, reg-em quoque TheoDeum. dericnm Christo duce salutaturus aggreditur. Ut vero rex Dei Hominem intrepidum venerindum,

relicto et

ad Virum Dei festina percurrit: et prostrato corpore oculisque rig* mtibus, dans insuper ululatus, fide solummodo vigente, beati Viri g-enua complexa clamavit, dicens omisso
filio,
:

Credo qaia miseratio divina ideo
cte *, deduxit,

huc

te

,

SanFlebi'

que conspexit, ad salutandum reverenter assurg\t, ac deposito ornatu de capite clementer resalutavit,

ut filium -rcddercs

matri.
;

Addit

Uoi>.

primum

interrogans

de labore
snis,

ipsius

literdeprecanti mulieri paululum rccusavit et tamen durnm credens si tales non audiret lacry,

Doi

* Addit

Mab.

pontifico

ac de Arelatensibus affectuose reqniren*. Egresso ig-itur Viro sancto * a conspectu reg-is, suos alloquitur Non paroat illis Dens, qui hnjus inrex, dicens atque
itineris,

dehinc de Gothis

mas

,

solita

miseratione

commotus

,

volens

sci-

licet sic
sic in

debitum impendere caritatis affectnm, et Dei nomine virtutem cxereerc, ut in omni-

:

nocentiae
itinere

Virum atque sanctitatis frustra fecerunt tam longo vexari. Qualis sit i)le, hinc pro
,

batur, quia ingresso eo ad salutandum me totus inquit , angelioum vultum , contremui. Video
nefis arbitror mali video apostolicum Virum qnippiam de tam venerando Viro censere. Post:

bus rcfugeret vanitatem, ad turg*urium ejus occulte litenterque pervenit. Fusa ltaque prece more solito prostratus, ubi divinam virtntem vocationis su;e per Spiritum sanctum adesse sensit, abscessit. Notario vero suo illo tempore, nunc vePresbytero Messiano, relieto proecepit, adotescens ad se reverteretur, sibi protitinns nnntiaret. Qui cnm ante decumbentis lectulum excubaret, necdum hora completa, pucr de
nerabili

ut

cum

C
f

bffic

recepto in diversorio mittit muneris loco pransuro arg-enteum discum, cujus pensi p ad sexaginta libras circiter jungebatur, adjectis soliAcdis trecentis, rog-ante pariter. et dicente
,
:

mortis est tenebris revocatus, et

mox

reseratis or:

cipe

,

sancte Ej)iscope

,

rogat

filius

vester rex

,

ut vasculum istud muneris loco dignauter Beatiet in usum pro memoria tudo vestra percipiat
,

bibus ocnlornm matrem alloquitur, dicens Vade, mater, ad Servum Dei festinanter et propera, cujus orationibus tibi vitaeque sum redditus, et quod meritis virtutibusquc suis ag"e gratios ,

sui habeat.
qumpaupwrif.«i

Deus
>

dcdit effectnm.

Illa perniciter
,

advolans ac-

27

* lle

vero

°i

ui

in

usum mensre
suos

sure

arg:endie

currit,

gratias non tantum verbis

qnantum

la-

dittribuit,

tum numquam habuit absque
tertia

cochlearia *,

regc fartum

laudnnie
"

:

COellleaiibus

adpretiatum discnm facit put)lice venumdari, ejusqne pretio captivorum inquiunt reg-i ccepit plurimos liberare. Mox Ecce vidimus iu proponuntiaverunt famnli sui sito venalium domiuicum munus venale, cujus pretio S. Cflesarius multitudines liberat captivorum. Etenim tanta enormitas paup.-rum in mediper
ministros
, ,
:

crymis et vocibus gnudiisque, persolvens, postulansque, ut qnem Deus per illum isti lnci reddiderat, ad Gallias rediens de suo non pateretur discedere famnlatu. Sed beatus ille Vir altioris iugenii respondit, eam illi potins debere referre gratias, cujus virtus et pietas omnibus mcerentibus et
claraantibus adesse consuevit. tlujus ig-itur miraculi mng-nitudo non solum civitatem illam, sed provinciam cunctam fidelium devotionibus ac nunciis
peragravit.

tatu q ipsius erat et domus atrio constipata, ut vix ad salutandum eum pro densitate sujrjrerenet per platium miserorum possit accedi.

Nim

29

Medicus

etiam

toas,

innumcras catervas infelicium vidimus cursitantes, euntes scilicet ac redeuntes nd Virum. Quod ubi factum hujnsmodi comperit TheodorlCUB, tanta laude et edmir.itione
pratulit, ut ob-

potestate

ac sedulo

diaconus Elpidius , regia domu»^^ UflSfl diabolica ""'^ famulatu intimus
,

infestntione
,

non solum reliquis diversis insidiis fased et saxorum quoque imbre in domo tigatus sua crebrius appetitus, Sanetum Dei exorat, ut
a vexaiione ip-a
rari.

servantes ejus palatio senatorcs ao proceres certatim omnes oblationis suae mercedem per beati

ejus mereretur orationibus libe-

Cujus

domum

sanctificaturus

ingrediens
heuedictffl

.

) , , ,

, ,

DIE VIGESIMA SEPTIMA JULII

71

1

benedictae aquaa infusionem respersit

,

atque
,

ita

quam
cui

ut esset,

quod

in nobis

reprehenderetur.
iramitis
,

A.

Cthhko

consuetse vexationis
ultra
ibi

discriminibus liberavit

ut

Quis autem est tara

durus

,

ferreus, TC.

nihil tale contigerit.

ANNOTATA.
Ostrogothorum in Italia rexnotissimusest in historia. Ejus ingressumin Italiam mortem anno 526. affigit Pagius anno 489 Arianus erat ut Gothi plerique eo tempore sed moribus alioquin et regimine commendandus ac erga Catholicos et viros sanctitate illustres satis benignus, si macutas aliquas non contraxissct. Factum hoc exposuimus in Commentario § 2, ubi diximus, Alaricum a Ctodoveo csesum anno 507, urbem obsideri coeptam anno 508, sotutamque obsidionem anno 510. b Id est, diaboto id agente ut catumnidc occasio daretur adversus Sanctum. c Id est, poputarem suum in Burgundia natum, opmor: nam ibinatus erat CaBsarius. d Castrnm Ugernense inquit hic Mabiltonius
a Theodoricits
, ,
,

displiecat quod horno rediraitur a morte femina ab impuritatibus barbarorum, quae graviores morte sunt; adoleseentulye vel pueruli vel infantes ab idolorum contag-iis quihus mortis metu inqmnabawtMv ? Idemplane dicere poterat
, ,

Caesnrius.

Theodoricus Ostrogothorum rex urbem obUberatam eodem tempore sibi asseruit, ut patetcx tributo per ipsum Aretatensibusremisso.
sidione

m

Adi Commentarium num.
,

17.

n Chtldcberto obligtt civitas Arelatmsis anno 536 cum Vitiges Ostrogothorum rex Francis
cessit
,

quidquid possidebat in Gatlia, regesque
, ,

Francorum

,

fitii et heredes Ctodovei ditionem ittam inter se partiti sunt. Ptura de his Cointius ad annum 536 num i, et seqq.

,

o In parthcnone, ait Mabillonius , a Joanne Cassiano sanctimonialibus erecto in agro Massilise

suburbano
ccenobio
,

,

ex Strabone

lib.

iv

constitui debet inter

Nemau-

B sum

Tarasconem , eo scilicet in loco, ubi urbs Bellocaria, vulgo Beaucaire, conspioitur, ex Samsonis ^reoffraphi regii sententia.
et

nunc

ad Yvelinum amnem unde nomen quod pridem ever.sum est reditibus S. Paulaj pirthenoni urbano attributis. hic sumitur, p Pensa pro pondere opinor licet alia quoque significet apud scriptores medii u
,
, , ,

sevi.

Joannes Bularcnsis in Cbron. ad annum jii Mauritii meminit Ug-erni castri, quod in ripa Rhodani fluminis locat. Longuevallius tom. 2, pag. 299 observat , inter geographos non convenire de situ ittius castri. Multi, ait exislimant urbem esse hodiedurn Belloquadram ( Beaucaire dictam probabilius est insulam esse fthodan: quaj Gernica, la Veugxe, vocatur qtiia nimirum ittud nomen vicinius. Posterior hsec sen* tentia ex Valesio desumpta est , qui in Notitia Gatliarum pag. 601 de Ugerno castro latius dis, ,
:

q Vox obscura est colligdur.
r te

,

at sensus

ex sequentibus

Druentia Gattis la Durance oritur ex monGenebra, uno cx Alpibus Cottiis in Brigantino tractu D>dphinatus, deindeque per Provinciam lapsus Rhodano excipitur una leuca infra
,
,

,

Avenionem.
Orang"e oppidum est ProDruentiam Itlud a Gothis post Ccvsos apud Arelatem Francos et Burgundiones, Druentiam transgressis captum fuisse, hinc
s

,

Arausio

vutgo

,

vinvitV Irans

,

,

putat.

satis colligitur.
,

dromo , navim ceterem designat inb rov dpiaov, seu cursu. f Nimirum post ceesos ingenti strage hostes, solutamque obsidionem ope submissi a Theodoe

Drumo

rectius

t

Mabillonius habet Arelato.

rico

agmmis.
inter

CAPUT
Romam profectus
tifice
:

IV.

g Non pauci etiam tum

Francos

ethnici,

etiamsi rex eorum Ctodoveus ad fidem Christianam cum multis esset conversus h De S. JEonio pauca in Commentario, ptura ad 30 Augusti, ut jam diximus. i In Ms. nostro araantino. At vox hiec seque est ignota. Mabillonius vocabutum sic explicare q nititur Derivatum videtur ab apaio;, quod rem fragilem significat quale est vas fignlinum vel vitrenm fortasse ab auctorc hic intellectum, ut ex sequentibus collig-itnr.
:

varia obtinet a Ponregressus, va-

deinde

domum
et

riis

virtutibus

miraculis

ful-

get.

F

,

,

Posthaec
tuuc

Romam

veniens, beato

Symmacho a
et

ltomx varia

Papae,

ac deinde senatoribus

sena- tmpeirata
Pontifice:

k ILvcphrasisperturbataestapud Mabittonium, atque atiam exhibet sententiam, ut reperiet qui utramque simul conferre votuerit.
,

tricibus pryesentatur.

Omnes Deo
oculis

gratias et regi
in-

retulerunt,
tueri
,

qnod meruissent corporeis oculis
jain

quem
Ig-itur

dudnm

cordis

aspexevul-

abunde patet non de/iiisse qui charitatem hanc ejus reprehenderent, Defendere quoquese poterat Ciesarius exempto S. Augustini et S. Ambrosii quos in hoc facto erat imitatus. Audi ipsum S. Ambrosium lib. 2 de Officiis cap. 28; Hoc maximum inquit incentivum misericordiae ut compatiamur
1

Ex

hisce Sancti verbis

,

rant.

Virum apostolicum non jam fama

,

g*ante, sed corporali prae^entia comprobantcs, cer-

,

tatim dilig-ere ac venerari coeperunt. Pro qua re etiam Papa Symmachus tanta racritorum ejus dig-nitat"

permotus

,

non solura verissime eum me-

,

,

,

tropolitame honore suspexit, sed et concesso specialiter pallii decoravit privilegio. Diaconos ipsius

alienis ealamitatibus
,

,

necessitates aliornm, quan;

ad Romana; instar Ecclesiaj Dalmaticarum
habitu prajcminere. 81 Dehinc ad propria reversus
,

fecit

tum pos>umus juvemus
possumus. Melius
sas prajstare
,

et plus

interdum

quam

est

enim pro misericordia cau, ;

,

Arelatensem

fld JUUI

«^

invidiam perpeti quam praetendere inclomentiam ut nos aliquando in invidiam incidimus, quod c.mfreg;erimus vasa myvel
stica
,

ut.

captivos
;

displicere potuerat

redimcremus, quod Arrianis nec tam factum displiccret

psallcndo se- f.«, femmam ingreditur civitatem rederaptione octo millia soli- """"' cnmque expedita * dorum b, qui exsiliandus ierat, ab Italia defert. civitatem ing:ressus est , ecclequa Eteuim die
fluscipitur,
,

siam ad vesperam

benedictionem daturus intravit;

,

,

,,

72
A.

VITA
:

S.

C.ESARII EPISCOPI CONF.
,

Cvpruno

vit

et ccce

una ex fcminis
ejulans
:

treraore correpta
,

re

non desistebat
:

:

ita

ut recte et veraciter di-

D

ITC.

npud Mab.
mlditur in cc
tlcsia

cum apumis
cunctis
,

,

et

proclamans

pavefactis *

ceret

Meditatio

cordis

mei

in

conspectu
iter

tuo
•»«*'«««

manibus
,

quae adpreliensa hinc atque inde beato Viro ante altare ilico praesentaut depulsa peste retur exorantibus cunctis dintegrari mulierem faceret sospitati. Tunc suo ille more pro eadem in orationc prosternitur , et imponens capiti manum , omnes sensus ac vultum tactu olei sacri perunxit. Quo facto , nequaquam deinceps repetiit mulierem depulsa in nomine
erupit
,
,

semper.
35
rius

Quodam

igitur
,

tempore
ipso erat.

dum

ageret

circa Alpina loca

vir venerabilis sanctus

Euche-

Eucher ^m

^

f
,

episcopus

cum

Factum

C0,>Um w" est au- ^'*

tem
lier

ut in media strata
occurreret

g

,

infelix et infirma

mu-

f
»

manibus

et

pedibus

contractis,

et

per terram reptans.
,

Quam cum

fuisset intui-

tus
Il!e

interrogavit
,

Christi calamitns.
captivotmagnu
$utdhredimit,

quid esset hoc

ipsum sanctum Eucherinm quod sic per terram se traheret.
Ipsa respondit, jam
,

praecipuam inter reliquas sollicitudinem eaptivorum tantusque in hac ad32
:

Interea habebat

mulierem interrogavit.
se esse contractam.

annis multis paralyticam
bris
xit
Ille
ille

ministratione fuit

,

tamque
relatio.

prceclarus, ut nullius

et omnibus memTunc bcatus Caesarius di-

hoc

possit

explere

Nam quodam

die,

sancto

Eucherio

:

dum
cics.,

deesset sanctis

manibus
,

auri vcl argenti spe-

quasi trepidare

et excusare faceret.

Descende et signa eam. coepit omnino
:

interpellatus a pauquod daretur egenis Quid tibi faciam, miselle raeus ? Quod pere, ait habeo hoc do tibi. Ingrediens ergo cellam suam,
:

non

desistere

nisi

Descendit itaque
,

et signavit

eam
ait
:

etdixit: Ecce feci

quod jussisti,
,

Cui rursus

Mitte

manum tnam

ct

appre-

c

d

casulamque, quam processoriam c habebat, albamque d pascalem exhibena dedit ei dicens Va, ,
:

de,

et pretio ipsius vende cuicumque clerico qui redime captivum tuum. Non solum enim
,
,

hende manum illius, et erige eam. Ille respondit Faciam aliud, quidquid tu Eucherio jusseris, hanc vero rem aggredi non praesumam. Sed istud fac tu cui dedit Deus et animas et cor:

,

H
r

eum
luti
,

expetierunt captivitatis sunt vinculis abso-

sed ipse quoque pro redimendis captivis Carcassonara e profectus est civitatem. Nam et diacomultis vicibus per loca diversa abbates nes et clericos pro redemptione miserorum di,

rexit.
prxclnrit vir
tutibus

Tot autem divinae quot habere promeruit
33
,

gratiae

virtutes

solus

pora sanare languentiura. Respondit ei sanctus Interim tu fac quod dico. Curaque E Csesarius ille fortiter reniteretur, et humiliter ac laerymabiliter excusaret , diutiusque coutenderet dixit ad eum In ignem tu propter obedientiam ingressurus eras , qui nec propter misericordiam es paratus facere, quod caritas jubet ? Mitte ergo
:
,

,

:

Deo tamen sic in se servientibus floruernnt. unamquamque personam semper excoluit , tamquam si ipsam solam prorsus haberct tamdiu
vix
in

plurimis

manum tuam
Tunc

Ipse

:

nomine Domini et erige eam. mulierem porrecta raanu levavit, pedibus suis atque omnfbus membris recuperatis ad hospitiolum suum iucolumis amin

jussis obediens

,

,

ejus prseeedentia pulcherrima ac jocundissima debatur, quamdiu a sequentibus vinceretur. Quis enim ejus patientiam , quis puritatem , quis cavi-

bulavit.

36

Nam

quantis
?

virtutibus
est
,

enararre valeat

Factum

emicuerit , quis ut in agro mona-

oprot exttrmi*

quis fervorem spiritus , quis discretioritatem nem quis benignitatem quis zelum sanctum quis jngem meditationem die ac nocte in lege
,
, ,

,

sterii sui suburbano apri frequentarent. Egrediebantur comites civitatis vel rcliqui militanres et
,

non permittebant homines
,

Domini poterit explicare ? Assertor fidei forraa praedicator ornatus ecclesiarnm sacerdotum grati», exstinctor jurgii, seminarium caritatis
, ,
,

domibus habitare niraia eos caede mactabant sed vel laborare quare eos prohiberent. Illi vero diutius jam non
in

ferentes

injurias

et

inquietudines
,

,

venerunt et

norma

raorura ponderator, libra consilii, defensio pupillorura , captivorum rederaptio. Nuiuquam de ore illius detractio numquam mendisciplinae
,
,

proclamantes interpellaverunt ipsum Dominum et dicentes Fac de nobis, quod jubes ; nam nec
:

servire vobis

,

nec

ibi

stare possumus. Sollicite

daciura

,

numquam
cuiquam
,

raalcdictum eontra qualemproccssit.

interrogat, quae essent qucrelae eorum.

Qui

res-

cumque personam
C
fuiget.

detraxit

Et non solum non sed nec detrahcntem patien,

ponderunt

ter audivit.

34

Si quis

suorum juravit subito
,

aut

forsi-

tan maledixit
lubviter

prout persona fuit
Illius
si

,

ita in eo saista

vindicavit.

tamen

fuit

pro

Propter apros veniunt comites et Gothi et diversi venatores , et interficiunt nos. At ille publica voce , elevatis oculis et manibus, Domine Jesu Christe aspiciens in caelum dixit ne in loco ultra apri accessum habeant. Ex eadem hora usque in praesentem diem numquam ibi
:
:

;
t

,

maledictione benedictio,
est
:

contra aliquem aliquan-

nutrierunt h
ruit,

'

ad omittit

Deleat Deus peccatum tuum do motus peccata tua , castigct Dorainus deauferat Dcus corriut illuc non servetur tibi lictum tuum Dominus errorem tuura. Ad * interiorem gat hic
,

:

nec compaimperavit Merito bestiis, qui a se repulit orane vitium. Potuit ille impetrare a Deo, cujus praeceptum numquam
,

sicut consueverant,
posset.

quod

venari

praetcrivit.

Mab.

*

Atab. BlCUl

suum prodebat exterior. Nam vultu semper plaita ut secnndum Scripturara , cido et angclico laetante vultus florcrct. Sic * numquam -in corde
,

37Evenit etiam, ut
patricii puer,

illustrissimi

viri

Parthenii

^ej«'^
dxtnon
iuttf

r'

no suo praecipuus habebatur

qui praelatus servis ceteris a domi per quamdam ne,

risu justo

ita numquam maeroris niremis.sior nisi forte quando pro aliems depressus mictatc peccatis lugebat. Numquam aliquem odio habuit, et non solura pro amicis sed etiam pro inimicordis orabat. Nec docuit vercis toto affectu
, ,

quissimara tentationem saepius in terram damnato sensu corruit. Et dum revera hostis ipsius vexatio magis animi quara corporis infirmitas videretur , olco beatissimi Viri benedictione sacrato
tio

perunctus

est.

Quo
,

facto

,

ita

bis

,

quod non adimpleret exemplis. Nulla eum
diei sine

maligna *

hora

eloquii mcditatione transifreDat sed nec dormientem praeteribat. quenter et dormire visus est et meditari. Et cum
divini
,

terreni

quem medici per Servum suum
discessit

ut

ab eo tentacessante cura
Christus reddi-

Mab.

ro*'

1

'

gn>

Nam

derat sanitati,

amcditatione psalmorum aut praedicatione cessare videretur lector aut notarius ante eum lege,

domi etiam suae dominus ipse praeponeret pro exemplo terroris. Et quod sub adad declamiratione magis potest esse formidini randum meritum Viri sanctissimi memorabile factum
; ,

;

DIE VIGESIMA SEPTIMA AUGUSTI
punitur ditinitui in

73
-

quidam

Sanctum

injurius,

miraculo ser

Hfnr oteum
tjui,

factum ejus nefas est silentio prseterire. 38 Dum Sanctns Igitur dioceses suas circuraiens, in villam, quse Launico dicitur, a dominis propriis fuisset exceptus, in cella, in qua lectum habuit, post discessum illius in stratum ipsius pestifer quidam, Anatolius nomine, medicus, pro tali orimine valde condolendus, scortura expetiit mcretricis ubi mox ab incentore suo diabolo publica vexatione correptus, in conspectu hominum est elisus in terram ; et publica voce, pro qua praesumptione correptus fuerat dum Servi Dei virtutem confiterctur, sceleris sui publicavit admissionem. 39 Scimus etiam multas per intercessionem Viri * Dei Dorainura fecisse virtutes, quas lon:

,

neo in Ms. nostro, nec in editione Mabillonii Eu- A £*«'*"• cherius dicitur episcopus Lugdunensis sed episcopus tanlum, ita ut vox Lugdunensis videatur adjecta a Surio, qui eo modo rem magis explicare voluit. Ex Surio irrepsit vox eadem in editionem Vincentii Barraiis, qui Surium in midtis secutus est. Jam vero non diffwuiter ostendi potest, cujus civitatis antistes fuerit Euckerius In laudaia Gal~ tia Christiana tom. i, col. 798 proferuntur ex vetustissimo conciliorum codice Ms. nomina quorumdam episcoporum, qui subscripserunt concilio Arelatensi iv, additis urbium nominibus qum in concitii editis desiderabantur. Inter hos antistites legitur Euoherius in Christi nomine Avennicae (id est, Avenionis) ecclesiEe episcopus.
.

confra-

cta

ampulla.

}&ab. servi

gfum est per ordinem prosequi. Nam cum unus nostris qui haac scripsimus pro suffragio suo benedictionis ab ipso consecratura oleum postulasset, arapullulam plenam ab ipso aceeptam diligenter ad domum referens, tamquam raaxi*
e
,

,

mas

reliquias studuit conservare. Et dum post aliquod tcrapus tertianaB fcbris urgeretur ardori-

bus, ampullulara in qua erat oleum , maxima veneratione grandique praesidio ad caput suum petiit debere suspendi. Quse dum fuisset mundissimo linteo involuta, ut credimus, negligentia faciente famulorum, confracta est. Sed ita intra ipsam stetit oleum, ut nullus liquor in ter,

ra
in

vel

in

linteo

descendcret.

Quo

viso,

dum

vase alio cum summa veluutate mutaretur cum perevacuata fuisset, statim se ampulla confracta dissolvit
:

et

ab ipso qui haec veraciter
,

infero, Eucherium Avenionensem esse, qui quatuor consiliis per S. Cees&vinm, ittnarravimus, intra paucos annos habitis, nempe Aretatensi iv, Carpentoraclensi, Arausicano u, et Vasensi subscriptus legitur Eucherius, sine nrbis nomine. Hinc ulterius deduco, non alium Eucherium hoc loco fuisse S. Caesarii comitem, quam laudatum Avenionensem cum id iocorum propinquitas omnino suadeat, et argumenta pro Eucherio Lugdunensi II altata nullius sint momenti, ut ostendi poterit suo toco. g Strata pro via ssepe legiiur. h Mabillonius iegit, nec truerunt; atque ita notat' Sic leg-endum videtur, non xutiuerunt, utaliis truo olira dictum pro pestkuo, quod apris optime convenit. Prseplacet tamen lectio Ms. nostri, in quo habetur nutrierunt.

Hinc

,

E

:

memorat

,

adjuvante Domino

febris

sine

ulla

dilatione discessit.

ANNOTATA.
a Symmachus Pontificatum tenuit ab anno 498 usgue ad 514, quo obiit xiv Kalendas Augusti, ut ibidem habet Pagius num. i. Gesta autem Caesarii cum Symmacho contigerunt anno 613, quse tatius

CAPUT

v.

Fervor in prwdicando per
statuta ejus qucedam
:

se et alios

;

doctrina in

exposuimus in Commentario § 3. b Superflua ex eleemosynis acceptis, opinor, ui ea Arelate impenderet redimendis captivis
aut aliis operibus piis.
c

suspicionem vocata
ta
:

et

Romce proba-

hospitalitas.

,

Id

est,

quantum

conjicio,

qua

in processioni-

bus, seu supplicantium agmine, utebatur.

d Planetam Albam explicat Mabillonius. Maiim intelligere vestem lineam talarem, qux alba paS' sim dicitur, quaque sacerdotes induuntur Missam celebraturi sub casuia seu ptaneta. Paschalem vocat, quia optima erat, et festivitati Paschali deputata. e Carcasso, quse Carcassona frequenter nominatur, Gallis Carcassone,

In dandis
summa

differendis

autem

Scripturis;
,

et

in eluciin
illo

raru-u|V*uf« t

obscuritatibus

quanta
si

gratia

ontorrfoem*

emicuerit,quis poterit narrareMta ut hasc ei*
jocunditas fuerit,
illuin aliquis, ut ob-

fSSHT^
^

scura dissereret, provocaret. Et ipse frequentisScio , quod non dieens nobis sime incitabat quare non interrog-atis , ut intellig-itis omnia
,
: :

possitis

urbs

est in Occitania infe-

riori

intervallo

ad Atacem fluvium, quae satis npta est, et non exiguoab urbe Areiatensi dissita. Hinc eximium Sancti studium ad redimendos
captivos tucuienter innotescit. f Eucharius scilicet junior ; inquit Mabilionius nam duos hujus nominis sedisse in cathcdra Lti£'dunensi , supra in Actis S. Consortiae
:

cognoscere? Quia non semper vaccae ad nonnunquam vituli ad vaccas, ut de matrum uberibus possint suam esuriem satiare. Hoc et vos omnino debetis faccre, ut inut debeamus terrogfando etiam nos exerceatis perquircre, unde vobis possimus spiritalia mella
vitulos currunt, sed
,

proferre. Resplenduerunt in
virtutes,

virginitas scilicet

eum cum

singulas quaeque
sinceritate,

mo-

destia

cum
:

verecundia, sapientia

cum

simplici-

demonstratum est. Verum de Eucherio II, qui Caesario fuisset contemporaneus, non levis est controversia inter eruditos ut videre est in nova Gattia Christiana tom. 4 col. 28 et sequentibus, ubi prsecipua utriusque partis argumenta recensentur. Ipsam litem omnino dirimere non est hujus loci cum id fieri debeat quando Acta S. Eucharii venient discutienda. Attammi faciie ostendam, ex hoc loco imbetle depromi argumentum pro secundo Eucherio. Nam imprimis Augusti Tomus VI.
,
,

tate, sinceritas

humilitate

mansuetudine, doctrina vita denique immaculata, vita
qui
tara

cum

eum
irre-

prehensibilis, vita sibi
raisero Cypriano
exstiti,
,

semper «qualis. Va? mihi
tepidus in
et

discendo
!

ut

modo cogr.osoam
ariditas

re de tanti fontis fluvio

Quanon tanttim hausi, quanpceniteam
!

,

,

tum mea indigebat
rit

Caritatis
dilexis,

autem

ejus

ardorem, qua omnes homines

quis potc-

umquam

imitari

?

Ille

corde et ore gestabat, et ut inimicos diligere

enim hoc maxime et a deberemus, 14

«

,

,

U

VITA

S.

C/ESARIl EPISCOPI CONF.

^

i,

beremus, hortatu blandissimo, sermone et exemplo laudabiliter instruebat. Vix aliquis illo affectu pro caris, quo ille pro iuimicis orabat; et licet non essent causae, quibus illi qusquam inimicus existeret, nisi forte

numquam

otiosus ab opere Dei voluit esse

,

sed

D
par,i,a

disposuit fabricavitque triplicem in

una concluin ho-

sione basilicam, cujus

membrum medium
cultu

**,

nore

pro invidia autdisciplina aemuli aliquiesseviderentur; ille tamen eos non solum paterno, sedetiam maternodilig^ebat affectu hoc saapius ; nobis insinuans, quia cum dilectio usque ad inimicos extenditur, tieri non potest ut proximus non

eminentiore construxit, ex uno latere domni Johannis, ex alio sancti Martini subjecit. Et ut auferret saVirgrinis

sanctae

Mariae

•"Pufcro, u6i

"P«toaor

,.

ei)(

ametur.
quodp>x$tat

quas congregaverat, virginibus curam necessariae sepulturae monobiies * arcas corporibus humandis aptissimas de saxis ingentibus noviter fecit excidi, quas"per omne pavimentum
cris,
,

*unm
fortr.

i

'mnm.

bilos

aw *>

tuit,
vit.

41 Docuit praeterea memoriter quamdiu poaltaque voce semper in ecclesia praedica-

basilicse

constipatis

sterni

fecit

ordinibus

:

ut

provisio

In quo opere tam pja atque salubris ejus fuit ut cum ipse pro infirmitate jam non posset ad ipsum officium perag-endum acce,

dere, presbyteros et diaconos imbuerit atque statuerit in ecclesia praedicare,- quo facilius uullus

qusecumque congreg-ationis illius de hac luce migrasset, locum sepulturae paratissimum et sanctissimum reperiret. Non multo ig*itur post monasterii matrem g-ermanam suam Caesariam e sanctam ad praemia Christi migrantem inter
, ,

episcoporum se ab hac necessaria cunctis exhortatione cujuscumque impossibilitatis excusatione suspenderet, haec dicens Si verba Domini et Prophetarum sive Apostolorum a presbyteris et
:

quas juxta eam,
has
,

praerr.iserat

,

inibi

ad medium throni
condidit sepul-

quam

sibi

peraverat,

turam

succedente eidem, qu» nunc superest, Caesaria raatre , cujus opus cum sodalibus tam
,

proecipuum viget
nia
,

,

ut inter psalmos atque jejuet lectiones
,

a

B

diaconibus recitantur Ambrosii Augustini , seu parvitatis meae, aut quorumcumque Sanctoruin, a presbyteris et diaconibns quare non recitentur? Non est servus major Domino suo. Quibus data est anctoritas Euangelium legere, credo et licitum est homelias Servorum Dei seu expo; ,

vigilias

quoque

libros divinos

pulchre scriptitent virg-ines Christi, ipsam magistram habentes.
45 Insistebat itaque, ut solutus erat, orationi et lectioni et eleemosynis beatus Homo, pra> dicationibus incessanier omni Dominica omnibusque diebus festis frequenter etiam ad ma:

E
oratiQ)
lectio

clct.mo lynjr, fe.rvor

m
:

priiin-

sitiones


*

Mah. muti

immo
v

Isairc

fif»

\0

canonicarum Scripturarum in ecciesia recitare. Ego me exuo hoc instituendo; sancti sacerdotes, qui hoc implere contempserint, causas se in die judicii noverint esse dicturos. Non quidem credo, quod quisquam tam obduratum sensum habeat, ut cui Deus dicit Clama, ne cesses nec ipse clamet, nec alios clamare permittat. Timeat illud Vse tacentibus de te, quoniam loquaces multi * sunt. Etillud Apostoli * Canes rauti, non valentes latrare. Etenim quantae oves tacentc sacerdote aberraverunt de tantarum animabus redditurus est
:

dicando

tutinos

,

ad

luceruarium

/'

propter

advenientes

ettia nubfnii-

ba$

:

homilise recitabantur, ut nullus esset, qui se de

f

ignorantia
licitos

excusaret. Obedientes invitabat, solrenitentes

instruebat,

vero acriter conte-

,

stabatur, quia sicut rjdelibus in
g*ua
gfnae

diem
,

judicii diet hos di-

:

esset

retributio

conferenda

ita

indignationis ultio sequeretur. Statuit etiam
,

:

reg-ulariter

ut nubentes
triduura

ob

reverentiam bene-

,

dictionis antc

conjunctionis

eorum

eis

benedictio in basilica daretur.

Tanta denique bo-

rationera.

na
,

in

se,

larg*iente divina

4& Praedicationes quoque congruas festivitatimateriam prx dicandamatm bus et locis sed et contra ebrietatis et libidiquoqaemmt. n s ma lnm, contraque discordiam et odium, conj

audientiura

jtrofuctibus

,

et

gratia, habuit et de de discipulorura seut non

quacitate, et de virg-inura consecratione,

tra iracundiara atque superbiam,
g-os

contra sacrileamspices, contra Kalendarura quoque paganissiraos ritus contraque aug'ures, lig-nicolas, fonticolas, diversorumque vitia fecit, easque ita
et

uno tantura sit merito coronatus, sed inter tantas ac mnltipliccs coronas de coruscantibns meritis

suis cinctus, totus in

coronam Ecclesiae

de-

mutetur. 46 Molti quidem aemuli surrexernnt, qui ejus
doctrina

*"»"

j,

non solum non abnuerit impertire, sed et si, minime q sug-g-creret, ut deberet accipere, offerret tamen ei, ut iraportaret, ipseque legeret. Long^e tamcn
si

paravit,

ut

quis advenientium

peteret

,

resisterent

doctrinae
!

de

gratia.
et

Sed

o

fclicitas

cti

iii

luipici-

aemulanda
tione

Etenim susurris

mala

interpreta- oncm

vocata.
,

quorumdam Ob hoc

oboritur in Galliarum partibus
antistites Christi ultra

, e d ..-.t'A'•

" a ",
••

contra praedicationem Dei Hominis frustra sinistra
suspicio.

a Ponvfice

positis
et

in Francia,
,

in Gallia

b,

atque

in

Italia,

lseram g

Hispania

diversisque

provinciis

constitutis

consistentes, caritatis

amore
:

collecti; in Velenti-

transmisit per sacerdotes, quid in ecclesiis suis praedicarc facerent, ut projectis rebus frivolis et
caducis, juxta Apostolum
sectatores.
Cauieia Saneti
in ordinandi*

na h

civitate conveniuut

rius infirmitatis solitae

ubi etiam beatus Caesacausa sicut disposuerat,
,

bonorum operum

fierent

properare

non

potuit.

Misit

tamen

praestantissi-

mos
,

diacom*

43 Bonus erg*o Christi odor per ipsum longe lateque diffusus est et flagravit ubique advectus quorum c non est conspectibus prsesentatus; tetig-it pectora, quorum lnembra non con,

episcopis cum presbyteris et diaconibus, inter quos etiam sanctus Cyprianus Telonensis i magraus et clarus enituit, omnia, quse
viros de

dicebat, de divmis utique Scripturis affirmans, et

de antiquissimis Patrum

institutionibus probans,

tig-it.

Adjecit etiam hoc, ut

numquam

in eccle-

nihil per se in divinis profectibus

quemquam

ar-

sia sua diaconem ordinaret ante tricesimum d setatis ejus annum. Verum etiam et hoc addidit,

ripere posse, nisi fuerit primitus Dei g-ratia prae-

ut nec
nisi

in

qualibet

majore

aetate

ordinaretur

quatuor vicibus in ordine libros veteris Testamenti leg-erit ante , et quatuor novi. Sanctae
conscientiae suae testis

veniente vocatus. Sed dum suam justitiam quffirebaut statuere h, justitiae Dei non erant subjecti , non reminicentes Deum dixisse Sine me nihil potcstis facere. Et, Eg-o vos elegi, non vos
:

sum ego
ipse

peccator, quia
,

me

quidquid
buit
lo
fieri

aliis

praecepit

fecit

et

propter

Deum semper
,

implevit

Quidquid

aut ipse vitavit
carnaliter

autem prohifacere omnia in ze;

Dei.

44 Nihil

aut

eg*it

aut

sapuit

:

et

habet quidquam, nisi illi datuna Graapostolum Paulum tia Dei sum id quod sum. Et per alium Omne datum optimum desuper est Et Propheta Gratiam et g-loriam dabit Dominus. Et quod tunc vere liberum homo resumat arbitrium, cura fuel.

Et,

Nemo

fuerit desuper. Et per
,

:

;

:

rit

:

,

DIE VIGESIMA SEPTIMA AUGUSTI. A
redemptus, sub qua absolutione valeat consequi perfectionis effectum. Quorum intentionibus Homo Christi dedit veram
rit

Christi liberatione

pro ordinatione presbyteri vel episcopi. Adi Laboeuni tom.
4, col. 1622.

et

evidentem extraditione Apostolica ratioDem. Nam et beatae memoriae Bonifacius Romana; Ecclesiaj

eDe

m

a.

Cm.

w

.,

S. Csesaria

actum est ad

Papa eamdem conluctationem compertam m,
:

ae secunda Csesaria, et sequentibus abbatissis etiani dicta sunt aiiqua.
f Id est, Vesperas,

12 Januarii, ubi

cal-

cata intentione jurgantium, prosecutionem sancti Caesarii apostolica auctoritate firmavit donante

ait in

mus.

margine Mabilloin

Christopaulatim ecclesiarum Antistites receperunt, quod optaverat diabolus repentina animositate
cessare.
ifionifu

g

Isera,

Umtromcis Alpibus
paudos, ait

seu Isara, Galtis ITsere, fluvius oritur
sive Darantasiensibus

phinatum

apud SaValesius. Deinde ex Sabaudia in Del-

tju* nf '

dominoi pro
trrvif

47 dicens

Hoc frequenter quibuscumque praadicabat Si amas Dei verbum, impectoratum utique
:
:

delapsus,

eumque secans

,

retines, quod ingessi. Amori namque divino congruebat decalogi summa perfectio ut quod in
te

miscetur paullo supra Valentiam apud Confluentos. Videsis Valesium in Notitia Galliarum pag 253. De consiho Valentino egimus in
rio

Rhodano

num.

Commenta-

43.

sibi car/tas Christidevinxit,

reddas etiam ipse

homine participata largitate comraune. Sed ne parentum, amicorum, sive clientum de hoc alloquio nostro tantummodo credas animas esse pascendas; testor te coram Deo ejusdem sanctis Angelis, reus ens salutis mancipiorum tuorum quorutnlibet inB firmorum, si non aeque illis, ut amicis vel parentibus,cum reversus fueris, quod praadicavimus,
ingesseris.
prassenti

cum

h Valentia urbs est episcopaiis in Delphinatu sub archiepiscopo Viennensi, sita ad Rhodanum

una leuca infra confluentes Iserx, vulgo Valence

dicta.

Conditione

namque

tibi

corporea in

subditum noveris esse mancipium, non perennitatis vinculo mancipatum. Iterumque ad eos, quos fuerat allocutus, dicebat Quid dixi:

iTelo Martius, Gatfw Toulon, urbs episcopalis sub archiepiscopo Arelatensi in Provincia ad mare Mediterraneum, ceieberrimo portu notissima. Cyprianus hic unusest ex Vit& auctoribus, de quo disserui initio Conimentarii. »v k Id volebant Semi Pelagiani, qui fidei initium viribus liberi arbiirii attribuebant quibusest
'

mus,
vos
,

fratres? quid

disseruimus
retinetis

filioli ?

qujeso

qui

fuerint
Si

nostri
,

hactenus in collatione
:

sermones?

diligitls

si

retinetis,

proculdubio dicta cordibus conclusistis. Taliter provocando etiam invitis studium retinendi extorquebat.
iectioperpetua

mZept
talitat,

48 Ad prandium vero et ad coenam mensas SU * sine cessation e quotidie legebatur, ut uterue interior exteriorque homo satiatus refectio<l
laetaretur. ln hac erg-o acta constrictaque conclusione audientes cum sudore, fateor, et verecundia grandi multi ante eum mox obliviosi sunt agrniti: dum pauei, quod pejus est, commissam

que subjecti mcrm Scripturee tcxtus sunt contrarii. Videri possunt capituia Arausicana, et theoiogi, qui de erroribus SemiPelagianorum disputarunt: at inter illos tites non modicx posterioribus seculis sunt exortse quod aliqui non pauca pro erroribus SemiPelagianis venditarint, qum reveraerant Cathoiica, et utrimquead,

missa.
1

Hic textus inMs. nostro desideratur, transcri-

ne duplici

bentium, ut videtur, incuriapr&termissus. m Magis Latine diceretur, eadem colluctatione comperta. De confirmatione Bonifacii dictum
est

in

Commentario num. 44

et

seqq.

narratiuuculam
replicare. In

domo
,

potuerant saltuosis compendiis vero ecclesia; suse, sicut ille pr®-

sente, ita absente
est
clericis
illo

convivium semper praeparatum sive quibuscumque advenientibus.

VITA
LIBER SECUNDUS
Auctoribus Messiano presbytero,
et
f

Nullus

superstite

tamquam adextraneam

civi-

C

tamquam ad propriam domum Arelato Et quia de innumerabilibus ejus hsec pauca praesumpsimus attingere sufficiant manifesta,
tatem, sed
venit.
:

occulta. Rog-amus tamen vos, Messiane "presbyter et Stephane diacone, quibus de illo mnlta comperta sunt pro eo quod ab adolescentia in obsequio ipsius fuistis ut huic Opusculo vestram collationem
sancti
fratres
,

etiamsi

celantur

Stephano
Mabillonii.

diacono,

ex

editione

jungatis.

CAPUT
dam
De
dotis ac

I.

ANNOTATA.
a Dilectionem inimicorum sxpissime inculcat in Homiliis suis, ut patebit iltas pertegenti. b Mabillonius Galliis legit. Porr^o Francia tunc distinguebatur a Gallia, et per Franciam

Varia miracula, quibus monita qucevirtutesque interponuntur.
presbyter et Stephanus dixerunt PrA f,tn(Hr beatissimique patris et sacer,
:

designatur vel hodierna Franconia, aut forsan quidquidFranci iunc possidebant etiam inGatliis. Deinde FranciaoYc? ecepit, quee nunc Insula Franciae.

Messianus

sancti

magistn

nostri

domni Caesarn converilla

$tmplici tlyl9

satione atque virtutibus

dicturi,

quse vel

si-

unirot.

c lta
vit

Ms. nostrum. Mabilionius habet
etc.

mul
:

Flagra-

vel sigillatim de eo cognovimus, vel cum aanctissimia copicscopis a, id est, domno Cypria-

ubique profectibus, quo non

concilio Arelatensi iv, cui Sanctus prsefuit, car. lstatuitur, ut nullus episcoporum

m

AHanc tamen legem aliis non praescripsit nam
:

no

et

domno Firmino atque
et ea,

sancto Viveutio b
qua^ de ipso

pariter vidimus; qui
rius scripta

supe-

sunt

,

ab

initio referentes

usque ad

diacouum, "ntequam viginti quinque annos impleat, ordinare prassumat. Triginta vero anni ibidemrequiruntur

finem articuli conclu.serunt, et nobis perraittere ac jubere dig-nati sunt. ut unusquisque nostrura, quae sibi de gestis de ejus essentbene cognita, fideliter

76
A MissuNa TC.

OESARIl EPISCOPI CONF. Verum sive stetisset, sive fugisset, numquam sibi D deliter enarraret. Nou indigemus, vel si nobis suppostulanti defuit Dens. Quem ille in corde suo peteret eloquentia saecularis, quia omnem mundaVITA
S.

nae facundiae transcendit

ornatum sanctarum

veritas

non solum
fessu,

in oratione et obsecratione, sed etiam
iu
itinere,

actionum
illa

plenissime demonstrandam, nobis puritas simplicitasque sufficiat, qua ipse
:

ad

quam

in convivio,

in

collocutione, in con-

in prosperis,

in

adversis,

etiam in somno
ipsi

quoque beatissimus Pater miracula, quae a nobis
sunt referenda, perfecit,

semper secum habuit. Denique nos
servi nostn,

vel con-

hoc

et ipse

maxime cum frequenter Domus communi habuerit in sermone,
;

quia

quod erudite dicetur, intelligentiam doctis tantummodo ministraret quod vero simpliciter, et doctos simul et simplices competenter instrue* ret. Ergo ca, quae veraciter ab eo facta dictave cognovimus aggrediemur Deo propitio verbis infucatis et integris, pro parte, qua possumus,
,

qui in cella ipsius manserunt, sciunt, quae dicimus , illum inter pausas somni quas jam aetas non solum exigebat, sed etiam
,

pro infirmitate aliquoties premebat, spiritu sem-

fidelibus auditoribus intimare,

ut ex ipsis et

infir-

per vigilante diceret * tamquam admonens, qui '«niuienin psalmum diceret Age, dic. Nulli dubium est, Wfaw. quod aut spiritualiter cum sanctus psallebat, aut Ego dormio, certe illud impleverit propheticum et cor meum vigilat. Erequenter etiam in sopore
;
:

mis compunctionem,

gaudium, et ad perfectioncm tendcntibus ministretur exemplum.
et perfectis

positus de futuro judicio vel
praedicabat.

de aeterno prsemio

Interea

non

est

meorum

meritorefef

quemadmodum recordamur, Ineipiemus igitur breviter opera ejus sancta, Deo adjuvante , re,

rum, ut indignus praeclara de Faniulo Dei

ram
5

f.

texere.
Paeiiam a-jrotatn precihus
2,

Cum

igitur in cella ipsius diaconus inservitio

<'«<"Mnjom.
" 0:

Petri

diaconi luijus ecclesiae

filia

,

in

qua

q

muis utilitas domus ipsius consistere videbatur, languorc gravi facientc, triduo jam muta jacebat pro qua re quodam die pedibus se beatissimi Viri prostravit dicens Miserere, Serve Christi, senectuti mese, ora -pro filia mea, quia con: :

delegatus essem, curam inter reliqua etiam de nocturnis Horis me jusserat habere. Itaque cum de cella inferiore, uti manebam, foris egressus fuissem , quia in omnibus
illius

ad judicium

meum

sanctus Vir modura sempcr voluisset custodire, praecipue ad nocturnos g vigilantissime observabat,
ut

j

fido tibi

a Domino

nihil

manum

super eam, et

negandum. Pone salva erit. Jam enim per
esse

absque

id,
,

quod

sibi

peculiariter,

Deo
,

sole

E

sibi attestante

dicebat, nullus

suorum

qui se-

tridumn muta oculis momentis singulis exitum ejus exspecto. Quo audito, motus et compulsus lacrymis senis ad doclausis jacet, horisque et

cum manebant, ante horam legitimam excitareDuo tur. Tunc per somnum lenta voce dicebat
:

mum
et

ejus perrexit
in

:

ubi

cum

ingressus fuisset,
patre fortiter flen:

omncs

ipsa

domo cum

tes

videret,

ad orationem prosternitur
ejus

ubi ve-

lut alter Helias c ad caput
arcae et lecti se

inter angustias

cum
•anr/ufi retti'

attraxit. Post orationem, quam lacrymis fudit, statim reverti ad donmm eccle-

duo sunt; aut in caelos ascenditur, aut in infernum descenditur. Defoille evigilavit, et ait ad me ris ego revertens inquit ? Jarn hora est ad nocturnos. Ego Quid, Nou est hora adhuc sub tempore est. dixi Vere hora est. Et revera sic erat. Et ille Tunc implevimus nocturnos. Et ait ad me
sunt, nihil est
:

mcdium
,

:

:

;

:

:

siae ccepit.

3 Erat

enim consuetudinis
statim
illo

ejus, ut

cum,

spi-

Cuidam per clamabam Duo
:
:

somnum cum
sunt,

grandi intentione proest

non

quidquam medium,

Itlftl

ritu sibi insinuante, prcces suas exaudiri pro in-

aut in infernum,

firmis agnosceret,

cum

celeritate
fieret
,

exiude

discederet
ipse

;

ne

si

praesente

quod
ar-

a

Domino precibus

impetrasset,

aliqua

itur. Ego respontuam facis incessanter claConsuetudinem di mare. Tunc ego peccator arbitratus sum, quod semper ille de Deo et cum Deo loqueretur. Ilic

aut in caelos

rogantiue nasceretur occasio. Quia et revera frequenter et dulciter quasi in figura, ut nemo intelligere

enim, ut supra dictum

amator
vel

fuit

,

ut

omnium virtutum bonum fuerit, quod nnllum
est,

sic

posset,

dicebat

:

Cui animarum cura

per se

cum

alacritate

non exercuerit,

vel

debet timere corporum voluptatem exercere. Denique simplicibus magis quam
credita est, fortiter
doctis istud divina gratia concessit.
his,

cum

fervore spiritus

alios habere voluerit et do-

cuerit.

^

Utinam d in quae nobis misericors Dominus dedit, dis-

6 Inter

omnia

igitur

bona

,

quae

generaliter

,

pnce»

{<•*"'

cretionem nobis sibi placitam concedat! Istud tamen a nobis indignis minime est praesumendum. Discedente ergo eo e t ccepit iterum atque iterum clamare pater post euntem Novi quia, si Deum tuum precatus esses, filiam ineam mihi reddidisset. Tunc ille unum de cubiculariis suis "Vade, observa ibi, et post paulreliquit, dicens luluni veni, et dic mihi , quid agitur. Necdum Domine, hora completa, et ecce illi nuntiavit se est puella, supra quam reversa ad inquit Domnus episcopus hic quae hoc dicit orastis orationibus reddita sum et sana fafuit, cujus gratias agens, et sicta. Pro qu:t re venit pater orationes vestras revocatam a morte bi jam por denique filiam protestatur. Nam Domino hodie vivens hujus rei ipsa per se testis exiannuente,
: :

ut fierent, docebat , et mala, quae nulla omnino pra^cipue ( quod benigna ct fieri pronuntiabat ; sinceva conscientia vestra novit ) infidelitatis,

j^f

mendacii, superbiae, atque luxuriae vitia et ebriimpatientissime omnino abhorrebat. Jesu tatis quibus gemitibus , quibus suspiriis, quo bone ut jam vifletu pro pcccatoribus supplicabat
!
!

deres

:

Dei tamquam in praesenti codspicere miserum peccatorem ad gehennae supplisecundum Apostolum, cia destinari. Denique ,

Hominem

,

numquam
° ravit
7
-

soli

sibi

vixit,

numquam
cum

pro se solo
rur aale«*
,Qi
,

:

:

Quodam igitur mulum meritorum

tempore,

velut ad cu:

tt;<

,,<<>*

,

r

stit.

perpelua de
i)cu cogitalio

semut mox servorum Dei est per virtutes faciendas excusent; is praecipue Servus Christi, et quando ad praesens sibi praestanec tunc confidebat insinuante Domino ri , temere arripere, sed caute subterfugere volebat.
1

Sed licet

(

)

suorum undique captivi non frustra exhiberentur Arelato redimcndi magna multitudo redemptorum ingenuorum et multorum nobilium Arelato ab ipso Viro sancto quotidie pascebantur. Tunc venit ordinator ipsius, Captivi i^ti et ccepit ipsum contestari et dicere
:

^,,,,,^.

vadant

,

Domne
:

comedant

quia

,

,

clesia pasti

petant unde hodie consuetudinarie ab ecfueriut, crastino ad mensam tuam,
,

per

plateas

,

et

si

unde panes

fiant,

non habebis. Tunc

ille

fidu-

cialiter

,

.

DIE VIGESIMA SEPTIMA AUGUSTI.
•A
cialiter in

77

cellam ingrediens, ad orationis conaue-

praecipue siuehoc remedio non optabat abirc. Sta.

*-Mm«mw

tudinaria subsidia confugiens (ubi

stem hominem habere voluit) substantiam miseris dari. Namsi quis forte ubi ille solo stratus orabat, casu supervenissct, foradhorrebat. Itaque tam profuse flevit ut titer statim impetraret, quod postularet. Tunc ergo in, ,

nuinquam tepetiit a Domino

tim etenim ad vicum Arnaginensem pervenimus. Ergo, sicut supra dixi, ea, quae vir ipse mihi ex pl irirais rctulit indicabo.

"c

"

lum omnes

de exiens

cum

alacritate et fiducia

quodammodo
vi-

infidelitatera ordiuatoris

objurgans, venerabili

ro Messiano presbytero tunc temporis notario dixit
:

Vade

in horreura
si

et ita scopa,

quam granorum,
fiant siraul

fieri

potest

,

ibi

ut nec quidremaneat, et
,

panes secundum consuetudinem

manducemus

;

.

quod manducctur, hodie bene nati homines, seu reliqui captivi, nobis sedentibus et bibentibus, non eantper plateas raendicare. Vocans tamen unum e nobis, in aure ejus dixit Cras dabit Deus, quiaquidatpauperibusnumquam egebit. Etenim adhuc ipsis captivis non lice:

et omnes non fuerit, omues jejuncmus, dummodo

examinis jaceret, ut non so- °p*Smcii$an • suos, sed etiam nec coujugem nec filiam unicam aguosceret; tunc ipsecum sacraraento dicebat, fuisse sibi visum, humanam "A>rw»uw vocera audisse, quae illi in aera * loquens dixerit Ecce sanctus Episcopus venit; statim ad ipsam vocem oculos aperui, ct ipsum Faraulum Dci venientem cognovi. Sed ubi ad me accessit; manus illius, quantura necesse erat raihi, qui spem
10

Nam

dura

ita

reliquos

:

et

si

crastina

vita^

amiseram
ut

go

,

credo

byrrum m neri meo imposui. Sed cum

Tunc erDeo mihi peccatori inspirante ipsius Domini mei apprehendi, et vul,

osculari fortiter ccepi.

,

.

»»

ibidera

B
ringularipro*

bat ad propria remeare. 8 Quid multa? Impletur

videmtaDei
romprobata
adjuta:
et

/,

quod jussit, Murmurabatur ab omnibus ecclesiae convivantibus, nu & e essent ab hodie coinesturi, Sed qui Helise providerat mulierem viduam, ad quara vemendo pauxillum sustentaretur, et isti sineambiguitate, cum oraret, insinuaverat omnia captivis etperegrinis erogando nihilque oranino sibi reservando semper uberius ditaretur. Denique alia die qua pallentes lucescere metuebant hi qui ope ecclesias sustentabantur, et cum non minirnissusexpcctarent quid agetur,- Gundebaldus piriis scientes et Sigismundus h reges Burgondionum quam alacer Servus Domiui ad opera misericordiae festinaret, antequam lux ipsa diei claresce.

partem vestimenti ejus tenuissem, in sanguis, qui pcnitus non desistebat fluere, ita deinceps cessavit, ut uon solura sanitas, scdctiam virtus maxima mihi redderetur. Et si permissus fuissem, caballo sedens adcivitatera nitebar properare. Quod ctiara apud nos, qui praesentes fuimus, veris-

paullulum eadem hora

simum

esse constitit.
inlustrissima feraina Agrrtia
;/

E
matroftniiv* uxor

11 Igitur

,

,

,

na ejusdera viri, cum mulieris illius, qusextremara fimbriara vestimenti Domini tctigit infirmitate laboraret, nan dissimilis fide et devotione liberata est. Cum ad occursum ejus venissem
,
,

A 9 reUlt

,

illa

familiariter dignabatur

meam

parvitatem, in«

firmitatem

,

,

suam acsi cum verecundia inatronali prodens , coepit sub obtestatione Domini raultis precibus exposcere a me , ut unura paunum de

tesselis o illius,
set,
ti

quem

a

nudo

sui corporis habuis-

feminte deferrem.

Cumque ego
,

in cella bca-

i

vocant majores , plenas cum tritico direxerunt. Et omnes, qui pridie incredulitate famis periculo metuebant, videntes quod Doininus Servo suo nuraquam deesset, gratias cum gaudio Deoiunecessitatisubvenieuti maximas
ret,
,

tres naves

quas latenas

i

essem, facile potuissem facere, quod sperabat timere tamen ccepi ne unde illa sibi remedium petebat cgo peccatum ex furto iucurrerem. Tunc cubiculario, ad quem vestimenquod aliquis ta sancta pertinebant, id indicavi
Viii
,

dum

,

,

referebant.
Liberiuspa.
iriciw, kthali
i

pro
igitur tempore patricius Liberius k,

fide

tessellum sibi deportari postulasset. Pro

9

Quodam

qua
lit.

re

unum vetustum
Jcsu
si

mihi

ille

dare non distu-

ns idiantibus

Gothis

,

quos Wisigothos

vocant

Dominc
tuis,

Christe, gloriosus es in San-

M
K

lancese vulnere usque ad vitalia perforatusest. Et

ctis
sisti,

et

quis sirailis tibi?

Tu tamen promiopera, quae fa-

periculum ipsum gestum fuerat, turbatis omnibus concurrentibusque post percussorcm , ille solus remansit. Periculo vulquia trans Durentiam

quod
et ipsc

quis in te crederet;

q

neris ipsius perterritus, et ipse vitaesuse despera-

apud me jam sercisj panuus ipse dcportandus; cum sero factum vatur antequam re- y ut ei esset, ea consuetudo erat
faceret.
,

Nam dum

,

t

donec fiat exsanguis, prope non rainus quingentos aut eo amplius passus in aliamripam propriis pedibus transfugit. Sed cum ad locum Arnaginein / , ubi horaines vici ipsius occurrere potuerunt, pervenit oranino sine ulla spe vel respiratione animae cadens jacuit. Htec enim paene oranis civitas novit. Tamen quai dicimus, magnificentissimo viro ipso referentc, cum lacrymis et grandi admiratione virtutes Viri saucti cognovirnus. Tunc, inquiunt vir ille referebat nobis Nihil mihi in suprcnium
tus
,

quautum

potest

horao

,

adhiberentur calefacti ad foct aliis detractisadhibcrcntur. Exhibiti suut, cum, prout opus existimavit qui serviebat. Cui ille : Nou istos, inquit sed alios, atque illum et ilpausarct
*,

tesselli

f. e.

cubiium

iret

,

,

,

lum talem
est

volo.

Exhibiti sunt

alii
,

veteres.
,

Non
quod

hic, inqnit,

qucm

"quaero

exquirens

,

:

non consueverat, ut innotesceret, quod in spiritu praevidebat. Tunc nutibus egoet ille, qui milii dederat, ccepimus recognoscere, quod Scrvo Deifurtum nostrum non potuisset latere ut perspicuum et evidens esset, quod Famulus tuus; Doraiue, nobis in:

meuiu hahtum aliud
,

in
:

lacrymis proclaraarem cessaverunt doranum meum Caesarium rogate ut mihi subveniat. Quod nos per cum, qui missus fue,

memoriam venit Omnia remedia

nisi

cum

dignis de donis
dicere 12
:

illis, quffi

ipsi tribueras, potuisset

Tetigitme

alitjuis.
illa
,

Tunc ego velut pro
,

quara tu

,

Doego,

$(mgitin ; tfa

.

cognovimus. Nam dum in agro sancti monasterii sui aliquantum et repausare et ordinare aliqua voluisset , ibidem coeperat paululum remorari et ecce subito, qui missus fuerat, anhelans venit suppliciter deporat,

cum

vclocitate

verum

esse

mine Jesu, inquam timens
ne
,

per orationes Servi tui sanasti
et

,

m» Uteratw.

tremens

,

quod factum fue:

Indulge Domrat, ccepi Servo tuo fateri, dicens quem qusris , habeo pannum egomet
:

,

:

filia

tua.

(Usque
sibilo

hic

me

loqtii

permisit.)
:

Hle

autem cum

silentii,

Tace, inquit
,

et

cum
,

scens Cito tuus, ut ante
:

propera

,

inquit

,

Domne

;

filius

o-randi pietate

apprchcndens

adhuc ctiam alium
:

obitum suum illum videas, rogat. Et cum nullum sine medicamento poenitentise de
hoc

Vade, inquit et dixit tessellum dedit mihi, et basilicam doram Stephani, et porta ambos ad
mitte
illos

mundo Vir

Dei

voluisset

recedere

,

illum

sub

altare,

et ibi

maneant,

et

uuum,

quem

,

78
*

VITA
volueris,

S.
,

C/ESARII EPISCOPI CONF.
Baronius in Annalibus ad annum
:

MlSIUNO

quem
gavit,

porta

mane ad eam

quae te ro-

530,

num.

47

tTC.

D

et alium mihi revoca. Sicut jussit indigfno
: ,

numservo suo, feci et tamen, cui portaverim repetiit. Cumquam a me requisivit, nec tessellum que illa femina assidue exactrix esse non desineret, ut, quod petierat, deportarem, vidensqueme
eminus venientem, porrectis porro manibus, antequam darem, jamque raptura, quod exhibebam, impetu obviam venit. Quae antequam de casuerigela p, sub qua ipsum pannulum ferebam rem, rapere, quod fidei alacritate poposcerat, fe,

stinabat.

Ego vero
ei,
,

,

cum

protulissem ipsum tesoculis

sellum, dedi
circa se

illaque sibi super vestimentasua

ubi adducit hdec Cassiodori verba Respicite namque patricium Liberium praefectum etiam Galliarum virum communione graexercitualem tissimum forma conspicuum meritis clarum sed vulneribus pulchriorem laborum suorum munera consecutura, ut nec praefecturam quam bene g^essit, amitteret, et eximium virura honor g^eminatus ornaret. Hsec et plura Cassiodorus ait Baronius Indictione duodecima quando praetoriam praefecturam (Romae) est consecutus anno quing*entesimo trig^esimo qnarto. Subscripsit concilio Arausicano n apud Labbeum tom. 4,
, , ,
, , ,

,

,

,

,

,

posuit

prius tamen

admovens
hotri-

cot.

1673 eo

modo

:

Petrus Marcellinus Felix Li-

cum et devotione deosculans, ut dignum erat, Domino statim adfuit norabat. Nec mora
,
, ,

berius V. C.

et illustrispraefectus prsetorio Gallia-

rum atque

patricius conseniiens subscripsi

Ex

his*

buente fidelis petitionis suae effectus. Et jam per vestimentum Servi Domini habuerunt, quod et post transitum ipsius habere noscuntur. Denique ut solebat ipsa fateri, cum ipsum pannum ad
pectus

aliisque catholicum fuisseintelligimus, etiamsi in obsequio esset regis Ariani. Eximias viri laudes
celebrat S.
scriptis epistolis, quas vide

suum

potuisset

,

statim

,

velut

si

qui sovel

lent aqua

frig-ida

resperg-i, ita

omnia membra

venae ejus

etiam cum parvo

dolore in obrepila-

Ennodius Ticinensis in tribusad eum apud Sirmondum lib. 7, epist. i, et lib. 9, epist. 23 et 29, ad quas ptura de eo notat Sirmondus. Mabillonius 1 Ad hunc locum sequentia notat
:

t

tionem q suspensa sunt, ut corpus ipsius aliquantumhonore simul et tremore quateretur. Sed illico Domini misericordia adfuit, et fluxus qui erat, discessit, et numquam amplius ad ipsam rediit, impletumque est in ea Vade, filia, secundum fidem
:

tuam

fiat tibi.

In Itinerario Antonini vocatur Ernaginum, duobus circiter milliariis ab Arelate distans Avenionem versus. De loco nunc non constat. Plura de Ernaguno ex geographis adducit Valesius inNotitia Galliarum pag 139, ubi etiam vocatur Mansio Arnag^ine. Addit ipse Vulgo dicitur Euagnac, est.

:

ANNOTATA:
a Coepiscopi nomen non Messianum, qui solum presbyter, nec ad Stephanum, qui diaconus tantum erat; sedad Cyprianum et alios referendnm, ut ob-

que locus inter Cabellionem Cavarum et Tarasconem Salyorum. m De birro qusedam diximus in Commentario

num.

65.

n Apud Barralim Agressia.
o Tessellos, inquit Mabillonius, interpretamur quadratos panniculosfovendo stomacho appositos.

servat Mabillonius. b Vincentio legitur in textu Mabillonii, errore, opinor, typographico nam ipse in Observationi:

bus pr&viis hsec citans verba habet Viventia, uti et Surius et Barralis. c Apud Surium et Barralim legitur Eliseus. nec satis apparet utra lectio sit prseferenda. Nam uterque, Elias 3 Reg. cap. 17, et Eliseus 4 Reg. cap. \,puerum mortuum revocavit ad vitam eot

Vocem alibi non inveni. p Per casulam hic designatur vestis clericalis, seu talaris, quantum conjicio. Certe apud Labbeum tom. 6, col. 1535 in concilio Germanicoi
can.
sag-is

ut presbyteri vel diaconi non statuitur laicorum more, sed casulis utantur ritu servorum Dei. Vide dicta in Commentario num,
7
, , ,

64.

dem

apud Barralim, vitam apud Mabillonium, errore forsan typographi, certe non
V
satis recte.
e
f

fere modo. d Utinam legitur

q Obrepilatio apud Cangium in auctiore Glossario explicatur fremitus, tremulus motus, horror.

Eo desideratur in editione Mabillonii.

Huc usque Messianuspresbyter,
,

ita ut reliqua

CAPUT

II.

videantur esse Stephani diaconi.

Nocturnus preces designat jam Matutinae passim vocantur. h Longuevallius in Historia ecclesise Gallicanse tom. 2, pag. 336 mortem Gondebaldi Burgundionum regis alligat anno 517. Idem pag. 259 ostendit, Gondebaldum veritatem fidei Catholicse
g-

Miracula varia per Sanctum
patrata.

Factum
scendit.

est ut

quodam tempore quatuor a

ei

Mnitfe"*

'«'

agnoxnsse ope S. Aviti Viennensis; sed politicis rationibus adhsesisse erroribus Arianorum. Hinc

episcopi ad occursum venirent , cum ad Lucernarium* ad basilicam sancti Stephani de-

quibus mutom^
.
(
^,

vf >|«"

mira

videri

non debet ejus in Virum sanctum

be-

nevotentia. Preeterea id reges illi facere potuerunt ob redemptos per Caesarium captivos Burgundiones. De S. Sigismundo Gondebaldi filio et successore, qui ab Arianis erroribus ad fidem Catho-

expleto lucernario henedictionem populo dedisset, egredientibus illis, mulier quae tam horquaedam in salutntorio 6occurrit ribilem infirmitatem incurrerat ut die noctuque
:

Cumque

raS

,

licam feliciter conversus est, quo colitur. Vox est aliunde mihi ignota, et barbara. k Liberius patricius clarissimus eratrebus geprseto stis et virtutibus. Agebat tunc prwfectum Galtia quorum ditionem rio pro Ostrogothis in
i
y

egimus ad

Maii

i

incessanter manus ei ita inter se collidereutur , quasi aliquid volventes. Quae lacryraabilit^r* claDomne Caesari miserere infelicis; ora mavit pro me, ut mihi manus meae reddantur. Illius ut
:

,

erat

consuetudo

,

in

orationem

cum

aliis episco-

y

pis prosternitur. Cumque uterque surrexisset, inclinato capite uni de sanctis episcopisdixit Jube,
:

contra Francosegregiedefendit. Eamdempreetorii prsefecturam Romse deinde obtinuit, ut refert

domne,

rog-o

,

signa

manus

mulieris istius.

Qui

obedientissirae

paruit,

sed nihilominus pra;fatse

manus

DIE VIGESIMA SEPTIMA AUGUSTI.
manus
mulieris solito volvebantur. Illa
:

79
A.

vehemen-

ret,

non tamen Servo suo defuit virtus divina.
ubi ante pedes ejus puer ipse prosanus surrexit ; necumqnam adeum apirediit,

Mbmuiwo

tius clamans, dixit
te rogo,

Domne

Cresari,

ad te clamo,

Statim ergo,
jectus est,
ritus

CTC

tu signa. Iterum in oratione procubuit,

erigeusque se, crucem super infirmas manus fecit. Qure statim steterunt. Mulier vero Deo, et Viro sancto gratias agens, incolumis reversa est.
rafi oUi ab
ipio benedifit*

nequam

quem etiam subdiaconem
i

in

ipsaecclesia vidi h. 17 Nam cura ad Citaristanam

14
bat.

Nam

ad

oleum

benedicendum competen-

tibus diebus iu baptisterio c annis singulis venie-

nisset visitandi gratia, cujusdam nis * filia tam nefandum et novi

parrochiam veNovati homigeneris dremo-

pitftla

quoqut

fi,rmuma vemaiionibna libi-

cotli"*

non

franQuntur,

Et ingrediens cucumula d, cum ad consignandosinfantes sederet, parvuli illic pueri vel puellae a parentibus raissi certatim currebant exhibentes vascula
benediceret.
se

nium videbatur incurrisse, ut si quando pedem extra ostium domus sure misisset, statim multitudo corvorum in faciem ipsius lacerantes irruebant; et illam tremore quassatam vel cum spumis volutantes, omne illius nudum, quod reperissent,

ratur.
i
'

ul.

nominii

cum Cumque

aqua,
hi,

alii

cum

oleo,

ut eis

qui

deferebant contra
multitudine populi
in

urceolos et ampullas,

prre

coraploderent,

sonus audiebatur percutientibus et

videbatur
est.
ako benedicto

:

et

tamen vitrum,

quo

benedictio
confractura

corpus, hoc est faciem, cervicem, vel quidquidaliud invenissent, deturparent. Quredum ad sanctura Virum fuisset exhibita, usque ad

Servi Christi effusa fuerat,

numquam

15

Quodam
et
;

energumenavt
Uherat.
r

visitaret,

alio tempore, dum dioceses e ad castellum quod Luco f dicitur,

quam ingressa est, ubi Vir Dei erat, supervenientes corvos nos vidimus super eam volitantes. Nou taraen jam vel tunc ausi fuerunt importuni irruere. Nam cum ante ipsum venisbasilicam,

venimus
f

erat ibi raatrona

quredam Eucheria* no-

'

nt.

Euthvria

ancillam suam offerens ante pedes ejus prostravit pro qua ut Domino supplicaret, lacryraabiliter exorabat. Ille autern causam perscrutans, ut erat Vir Deo plenus, et in omnibus perscrutantissimus, quid infirmitatis haberet, in-

mine, qure

videns faciem nobis secrete dixit
set,

ipsius

deformiter
isto

laceratam,
vel au-

:

Numquam

genere diabo-

:

lum insidiatum
divi.

alicui vel legi,

vel vidi,

Nunc ante sanctum manus imponens, oleum
et aures perunxit,

altare super caput ejus

benedixit,

eique oculos
et

cunctisque videntihus per pla-

11

terrogavit.

Dixerunt
:

:

Dremonium,

quod

rustici

team ad

domum suam
ibi
ille

sana reversa

est

;

per
re-

Diauam g appellant quae sic affligitur, ut prene omnibus noctibus assidue credatur, et srepe etiam in ecclesiam ducitur inter duos viros ut maneat
:

hiduura, quod

fuimus, ad ecclesiam processit, deinceps ad ipsam

incursusque
versus
clesire
est.

numquam
agrum

et sic flagris diabolicis occulte

fatigatur, ut

vox

18 Devoluto hinc tempore venit ad
nostrre, ubi et dioceses sunt,

ec-

bacnlo fjus /u-

continua ipsius
rent,

audiatur, et eis,

qui sibi adhre-

bus, qui

respondere penitus non possit. Tunc oranicum Servo Christi aderant, poscentibus, utreiveritas appareret, videre petierunt. Perraittente igitur ipso
et

quod Succentriones k vocatur. Balnearia ibidem grandibus fastigiis constructa sunt ubi si quis momeutis sin:

gantuf
net,

dMtrio

A

gulis casu transiretj statim per tur
:

nomen

claraaba-

Domno, sanctus Lucius presbyter

illico

sibi

ingentia saxa ante

pedes,

Didimus diaconus, qui eo tempore per parrochias ambulabant, ad eam secretius videndam
properaverunt,

post se cadentia,

cum

raetu aspiciebat,

aut caventes

quorura etiara obsequio perrexi. Si mihi fideles credunt, coram Deo dico, oeulis rneis vidi plagas, quas ante aliquos diesin dorsum et in scapulas acceperat, in sanitatem venire pridianas autera et in ipsa nocte irapresin
;

universi ne inde umquara prreterirent. Unde etiam monebantur omnes nescientes, ne in illud periculura inciderent, unde prffiter^redi non au-

Cura ecce Vir Dei ibidem rcquisita* ad aliam eccle.-iam pergeret, clericus, cui cura erat baculum illius portare (quod notariorum offidebant.

Fone
MlllS

requi-

sas recentes inter

illas intextas,

quas prius per-

pessa fuerat. Tunc iterum exhibita ante illum, ita turbatis oculis coufusa et aversa ab eo facie c apparuit ut omnibus appareret in faciem Servi Dei minime eam posse respicere. Sed ille capiti
,

cium erat)obIitus est, ego serviebam. Tunc

in

quo ministerio
illius

inutilis

loci

incolre,

cum
:

eura invenissent, gaudentes dicebant sibi a Domino prrestitum, ut aliquid illius reperissent mirantur et agunt Deo gratias, virgamque ipsara de
pariete suspendunt
dire diaboli,
;

K

ejus

deinde oleum horis perungi
iit

benedictionem dedit beuedixit, ex quo eam nocturnis jussit statimque ita sana facta est, deinceps teutatio dremonis ad illam non rever:

manum

imponeus,

statimque effugatre sunt
nulli in loco

insi-

et ultra

uequissimum
prae-

:

malum
sumpsit.

facere

usque hodie adversarius ipse

teretur.
''iwon expel'»ur

16 Alio

vero tempore
in altario

cum
venit
:

in

dioceses

venis-

pueio

^emus, infans annorum circiter octo clericali habitu

•nttpedMSunrti

projecto.

degens

ubi post prredica-

(quam non solum in civitate, sed etiam in omnibus parrochiis, cum potuit, per se memoriter facere minime distulit) cum se de cancello ad altare revocasset, Missam jam cceperat
tionera

celebrare,

Homo

vero ipse graviter a Spiritu ne;

quissimo

coepit vexari

nam

tremore et spumis
terror

eo tempore, ut unus ex (Jalquidam, Benenatus nomine, nou opere, venerit, quique se deploraret cum nepotibus suis captivum esse, Habebat puellam parvulara, quam virili habitu induens, ad ipsura deraonstrat, ilicens Hic nepos meus est, et mecum cura sorore sua, qure post nos huc properat, captivi detinentur. Tunc Vir Dei dolens de captivitate eorum pro affectu, quem ei Dominus ab infantia inspiraverat, illum, qui puellam ipsam exhi19 Accidit etiam
liis
:

iltudenti

bmt

urecatur.

horribiliter quatiebatur.

Tunc omnes

nou

buerat, et ipsam velut

puerum

oredens,

blande

modious
vans,

invasit. Ille

vero ocnlos in
illo

crelum elead

preces ad Doniinum pro recuperatione ejus

direxit, et coepit

iterum omisso

Missas

facicndas se convertere. Tunc quidam presbyter Cataroscensis ecclesire, Ursus nomine, infantu-

amplius solidos agebaturper suggestionem sancti
byteri,

osculatur. Igitur accepta uterque redemptione, tteubi applicuerunt, revertuntur. Post biduum puellam ipsam, velut in habitu proprio, ut rum Boc vero acciperet, rcvocai.
Viri Jacobi pres-

lum ipsum ante pedes ejus
regre

projecit.
tibi,

Quod

iile

suscipiens,
:

ait

:

Parcat

inquit,

Deus,

omnia illum in qui sancta simplicitate sua et hujus puellre veritate queri insinuabat. Tunc

benedicte
licet
ille

istud aliorum opus est,

non meum. Et

accepit iterum redemptionem.
solicitudinis fuit,

Xam quorum

tunc
ea

propter

humanam

arrogantiam denega-

coguoverunt, quod ipsam post

80
A. Ha&suNu
BTG.
*

VITA

S.

(LESARII EPISCOPI

CONF
foras,

ea exhibuerat,
verat.

Barrali$

quam prius virili habitu ostentaQuod cum indignatione Sancto Dei non
supradictus presbyter

num

perrexit, genibus advolutus rogat, ut oraret.

Egressusque

suggerebat

solum ego

illi, sed etiam simul et cura verecundia suggerebant *. Tunc ille, ut erat circa peregrinos semper mitissimus et benignus, presbytero dixit Noli, inquit, tu sancte
:

crucem contra flammam fecit, quaB continuo rediens, ita sopita est, ut nec signum
paruisset in solarii tabulis.

tu bene fecisti peregrinum commendare tibi pro bona voluntate tua redditnrus est Deus mercedem. Et illi misello parcat Deus peccatum
irasci
: :

ANNOTATA.
a

Apud Barralim additur,

hoc, qui me fecit puellam osculari ; et hoc praemium puella ipsa percipiat, ut, quia etsi indignum

b

Id est, in sacrario, sic dicto,

aut quinque. quod episcopus

ante.Missarum sollemnia

ibi sederet, et salutationes

Sacerdotem osculari praesumpsit, talem sauctimonialem faciat, ut alium virum numquam osculetur* Sed quia futurorum arbiter Deus scivit illam sine dubio in virginitate perdurare non posse ne Servi Dei oratio irrita fieret, alia statim die de hoc mundo discessit. Haec Arelato ad basilicam Apos;

fidelium exciperet, qui se ejus orationibus commendabant, aut ei aliquid negotii communicabant,
inquit

Menardus noster

in Conc. regul. cap. 5 § 25.

Ita Mabillonius. c Baptisterium, licet

sumatur pro variis, Kic designat locum intra ecclesiam destinatum adba-

pet muticrit

luxatutcuraturstraguio
equi iptius
i

tolorum, ubi ipse metatum habuerat, celebre acta noscuntur. 20 Alio vero tempore matrona quaedam in urbe Massiliense / casu pedem sibi luxavit, ita ut er tempora multa pedem ipsum in terra ponere

ptizandum. d Cucuma, inquit Mabillonius, cujus diminutivum estcucumula, designat vas vel etiam tugurium in formam cucumeris hic explica de bapti:

p

sterio

camerato.
est

Barralis

legit,

cocinnulam,

non posset

B

sed manibus sustentata servulorum .suorum, vix ad ecclesiam duci poterat, validissimum sustinens dolorem. Sed quia multae sunt miserationes Domini, quando ipse voluit, causas
;

quod ceque

obscurum.

e Dioecesis

non raro olim sumebatur pro paroutprobatur in Glos- g
hoc loco vo-

chia, cui prseerat presbyter,

sario Cangii.

Forsan

ita

sumendum

effecit, ut

Vir Dei ad civitatem ipsam ambularet.

cabulum.
f

m

Audito mulicr adventu ipsius, fecit se ad eum salutandum adduci. Quce accepta ab eo oratione et benedictione, nihil ipsi de causa sua praesumpsit suggerere. Sed regressa ab eo, adsellarem ipsius appropinquari se permitti rogavit. Quae de

liensis

Luc, castrum dioecesis ForojuLuco, le ad Carauniam fluviolum, inquit Mabillo-

nius.

m

g Audi Fragmenta Capitularium edita a Baluzio tom. 2 Capitul. regum Francim coL 365
:

supersellio, qui

tum

sellam tegebat, locum debilitatangens, statim pristiuam sanitatem fideliter

recipicns,

tamquam
suis,

si

malum non

fuisset perpessa,

pedibus

nulio

sustentante,

incolumis re-

versa est,
tias agens.
incencitum
rotiiprlCJf,

Domino usque in diem praesentem graigitur
die (quod multi

non omittendum, quod quaedam scemulieres retro post satanam conversae, daeleratae monum illusionibus et phantasmatibus seductae, creduntse et profitentur uocturnis horis cum Diana paganorum dea etinnumera multitudine mulierum et multa terequitare super quasdam bestias,
Illud etiara

fortr nllBI

noverunt) cujusdam Johannis domum apprehacin civitate hendit ignis, vicinam virginum monasterio. Adpropinquare igitur coepit, ut nulli dubium esset, omnia ibidem concremanda. Turbatae igitur anlicebat, libros vel cillae Dei, quibus exire foris non * et seipsas per cisternas jactabant, ubi cellas
21

Quodam

rarum
et

spatia intempestae noctis silentio pertranvelut dominae obcdire, sire, ejusque jussionibus noctibus ad ejus servitium evocari. Hic certis

nomen
mon,
vitio

illud profluxisse crediderim, quo tyrannus non est crudelior,

quod

dse-

imperium

serScBvissime exerceret in misetlas suo semel

res,

mancipatas.

Deo dispensante tunc aqua deerat, ne
ratio perturbaret.

illas

despe-

Currentesque praepositi monaseo quodjamin terii, nuntiaverunt Patri ipsarum, suae. Ille festinanter egressus proximo esset cellae

h Hoc miracutum narratur etiam in litteris Messiani presbyteri recitatis in Commentay

*

pro pro»ter
nebat

media nocte per murum ad locum veniens, ubi flamma erat, orationi se prosterncns * ipaisque

rio § 5. in ora Provincia? inter Tei Cytharista,Cyreste, ut notat Mabillonius. lonem etMaseiliani, in k Locum non inventio at constat illum esse
:

]

mandans
dictae.

et

de muro clamans, Non timeatis, benesaeviens

Mox

flamma

virtutis suae dimisit

Arelatensiagro. 1 Massilia urbs

est

notissima in Provincia ad

tempeitatti ba
(u/o ejut teda
fr

ignisque
crueit.

incendium. 22 Nec hoc silebo. Quodam igitur tempore in praedicaAlpinis Loois factum esse celeberrimum cujusdam tines nobilissimi viri tempestas tur, dum
assiduapcrniciosa infusioue contereret, cuncto.sque devoraret, ita ut fraotus loci illiua vis grandinis

mare Mediterraneum.
aut Sellarius est equus sellam geexcmplis ostenstans aut gestaresolitus, ut variis Cangii. Supersellium vero est ditur in Glossario malo suo apstagulum sellm equi impositum. Hoc

m

Sellaris,

'iii.,,,

plicuitmulier. Male
legitur, cella.

apud Surium

et

Barrahm

remanaannis singulis nulla ibidem spes subsidii iterum ut baculusejus casu ibidem ret jcessitque remaneret, de qua virga po-ssessor ipse crucem eminentiori loco fide armatus fieri jussit, quam lapide, contrairet virga diseiinfixit, ut, veniente Magistri. Tantam ibidem Deus ob hopuli

crux norem Servi
ibi

postmodum

virtutem, ut sui dignatus est operari maximam nbertatem daret, unde

repuleratt?mpcstatem. Vincentn cujusdam ltem quadam die domum ex ligno facomprehendit ignis, cujus solarium se nihil valere ctum flammee oedebat. Ille videns ipsum Domposse, quanta potuit velocitate ad

CAPUT

:

, ;

:

DIE VIGESIMA SKPTIMA AUGUSTI.

81
A. HissikN*

Mittam vobis faraem in terra, famem, ioquit, non panis et aqune, sed audiendi verbum Dei.

CAPUT
AUd
tniracula
:

Licet

prsedicationes
illa

III.

,

quas
:

instituit

,

recitentur

,

tamen cessavit
bat illud
saepius dicens
:

incessabilis vox,

quas implecesses, hoc

propheticum

Clama ne

Palatus cujuscumque
ejus

cum verbum

CUVa instmendi

disti-

Dei

fasticiit,

anima

febricitatur:eumadsa-

pulos, et

quosvis

ad poenitentiam
et visiones.

kortandi: virtutes

nitatem venerit, tunc esurit et sitit, quod, dura infirraatur, repudiat et negligit. Nam illud dulcissimum et sanotissimum recinium a quisverbis

umquam

valeat explicare
:

!

Sic, inquit,

dicebat ad

imtgument
tbtrati

nobis nuper quidam presbyter quod ante aliquot annos, dum adhuc laicus esset, tilia sua a daemonio vexabitur. Quimcerens et lugens uni ex amicis3uisdixit Quid faciam infelix, quod filia mea a daemonio vexatur? Melius mihi fuerat ut nec nata, aut certe mortua fnisset. Cui

Retulit etiam

,

nos Servus Christi Caenam, inquit, jam ut potuiraus expedivimus. Ab astanttbus vero vel a cubiculariis suggerebatur, (propter lassitudinem

suam, quia respirare vix fatigatus valebatjutse
pausaret.
tis.

:

Sed

Domne,

respondebat Ille Bene, inquit, diciexpectate raodicum. Tunc cubicularii quid dicis? Expectat diu mensa, mul:

ille

respondit

:

Noli

flere,

sed vade,

dueeam ad

do-

tum dicendo lassasti jam paullulum refice.
,
:

et

hucusque non

tacuisti

,

Ille

cum summa

duloedine
:

mnum

Caesarium, et offcr

eam

illi

secrete, ut curet

eam. Ille vero nihil dubitaus venit Arelato, etvaB dens occurrit ei, et prostravit se ad pedes ejus cum
lacrymis, dicens
:

iterum respondebat Bene, inquit , dicitis sed quia coenam expedivimus, recinium nullum facturi

Domne, misercre misero mihi
: :

sumus. 26 Incognitorum conscius novit
quia Spiritus sanctus
ctare,

E
,

cura riliam raeam. Qui sollicite interrogans, quid Daemonium. Dixit ei Taoe habcret, respondit
,

eum

ccepi^set

n vitia varfnt quod dico **/ tganda per ipsum eru:
:

omnium

vitia ita replicabat, et flagelliseru-

'

t,

t,

cispe-

rtl

ad domum tuam. Mane cum Matutinae dicuntur, revertere et adduc tecum puellam ipsam, et matrem ejus, et observa* dictis Matuet cum secretum tinis in atrio sancti Stephani
et revertere
:

dit.ionis suae ita caadebat, et

medicamentis divinis

li-

niens, adsanitatem siue ulla

mora revocabat; tam*

quam

spiritualis etsanctus organarius b corda tan;

gebat singulorum

ita ut

exeuntes ab

ipso, nobis-

videris,

veni

ad cellam et appella.
Ipse

Ille

vero

fecit,

sicut

jusserat.

autem secrete egrediens,

et

metipsis de eo, quod dietum fuerat, aliqnantura Hinc tibi Deus, gratias resonaremus, dicentes
:

,

gcnua
oravit,

in terra figens,

cum

paire et matre puellae

erigensque se signavit

eam

et dimisit sa-

nam.
Iterum ambulttns per plateam civitatis vidit econira in foro hominem, qui a daemonioagebatur. Quern cum adteudisset econtra, manurn sub casula habens, ut a suis non videretnr crucem contra eum fecit; quistatim atentatione inimici absolutus
,

unusquisque ex nobis referat, quia jam nou retineo malefactum, nec furit aniraus meus contraillura fratrem meum quia utique verasunt, quae Servus tuus pnedicat, et malo injuriarn pati, quam in die judicii mihi iste Sanctus in testimonio exhibcatur, Ille alius de superbia eadera dicebat, alhisque de
:

,

invidia, alius, qui de quolibet vitio laboraverat,

si-

militer dieebat;

est.
ittui

ad cubilia

omnesque sani animo et Mevati nostra, Deo gratias agentes, reverteba-

ad

m

24

Nam

illud

quam sanctum
,

et

dulce erat

mur.
:

Hrtundum

cum

per dies incessabiliter opportune volentibus,
nolentibus

importune

verbum

Dei ingereret
ut
et

cum jam sero pausare venisset, horae momento de Scripturis divmis
ctione sancta

vtl ipsius

de instru:

non vacaret, aiebat ad nos

Dicite
fer-

q

mihi,

inquit, quid

ecenavimus hodie? qualia
ducebatur, quo
ille

qualem vultum, Deus bone, plasmator tmctunin qualem f iciem, qualem personam quia po- ttrna tt exttrna: test umquam exponere ? Nos vero.desiderarausin te, sancte Pater, doctrinam, formam, vultum, personam, scientiam, dulcedinem, quam specialema Domino inter ceteros homines habuisti. Quam sin- ^
27
sancte,
cta fuit vita tua,

Nam

cula

habuimus? Nos tacentes suspirabamus quia
solitus
,

quam purus

etduleis affectus

!

illuc intellectus noster

Domiue
g-itare,

erat noa provocare
voleb;it;

quod de cibo
quod
si

spiritali

loqui
ite-

Jesn, quanta non dicam verbis exponere

ei dedcris quispotest vel co?

Namcum
,

ad

et

ideo
inquit,

nos

interrogiret. Dicebat
soilicitus

bencdicendos fontes procederet, sicut hi
derunt,
idonei
et

qui viipsi sibi

rum
pnndisiis

:

Scio,

fuero quid

quas
,

dico
sibi

audiunt

,

testes

ccenaverimus, etiam et quid prandidistis * retinctis. Si autcm interrogemus, quid ad mensam lectura sit, non recordamur. Unde datur intelligi, quia

sunt

quia
?

crcdunt. Quis euitn
es-e in

um-

quam terrenum
sione illa credidit

hominem eum
Domine Deus
quia
per

proces

c;eli, fiducialiter

*"> qii». alii
Suia.

quod retinemus, dulciter sapuit; illud vcro, quod non retinemus, non solum saporem in palato cordts nostri nullum praestitit, sed etiana fastidium forsitanfecit. £t ingemiscens dicebut O infelix obiivio bouorum cui * nihil infelieius Et incipiens ab initio, quod lectum
illud nobis,
:

quadraginta pro veritate annos, quibus administravit, quicuraque eum illa die viderunt procedentem, tamquara si numquam
dico,
istos

,

!

fuorat
sellis

vel

expositum,
prophetica
triticura

repetebat;

nobisque midicebat
:

ante vidisscnt, sic semperinoculis omnium novud apparebat. Resplendebat cum anima vultusejnsj quia revera vita ejus profectibus continuis sic crescebat, ut semper seipsofierel melior. Non im-

voce

cum gemitu

Col-

meritoextrinsecusapparebat,quodintrinsecusgi
batur.

ligite,

oolligute

Dominicum; quia

dico

vobis,

non diu

erit ut colligatis.

Vidcte quod di-

quia qusesituri estis istud tempus ; vere, vere quaesituri estis lstos dicset valde desideraturi.
ih

co. Colligite

Huic vero visitationes non solnm quorumcumque Sanctorum multoties ostensaB verumetiam (qnod estsuper omnia) Dominious Jeaus cum
28

viii*m &»ctouMbitm.

Quod etsi tunc abusive desidia nostra suscipiebat, jam tamen nunc venisse probimus, quod
25
dixit.

omnibus discipnlis suis se in visione ei revelavit. Quod non passim ille jactavit, aut spirit es
i

lllud Propheticnm Augusti Tomus VI.

in nobis

impletum

est

:

tus est c, sed uni tantum satis fideli person© sub qui sacramento, ut taceret, ita confessus est 15 cornm
,

:

82
A.

VITA

S.

C/ESARII EPISCOPI CONF.

Msssuno
ITC.

corara Deo asserit factum fuisse. Verumetiam et ante biennium transitus sui cuucta pneparatio , quam percepturus erat pro omnibus operibus suis in
caelis,

CAPUT
Sancti

IV.

in spiritu ei

ostensa
.sunt

est, et

dictum

est ei

Laetare in Dornino, quia ecce, quae percipies pro servitio tuo. Et quia

multa

adhuc

satis et

magna,

Miracula qucedam post mortem patrata
:

quse propter prolixitatem praaterimus; plerique hi,

cetas
:

et

tempus episco-

qui nobiscum
prsetermisisse

illa

norunt, dolebunt nos proculdubio

tam plurima, quse utique nobiscum

patus

pia

ad mortem prcevisam
et

sciunt. Quos, ut igno.scant, rog^amus, quia satis in-

prceparatio,

beata mors

:

dolor

decortim est et onerosum aut barbarum eruditis auribus diutius loqui praesumere; autmutum,cum
loqui

omnium
Chartarius a
raulto

in ejus obitu, et sepultura.

amplius mussitare.Det Deus, utprius finem habeamus, quam de araore, de nutrimentis, de caritate,de praedicatione, de oraninosanpossit, velle

non

cta recordatione
stri

domni

nostri sanctique patris no-

publicus, nomine Desiderius, cum tempore quartanis febribus fortiter ita
:

P«T

ai/ua»i,
,

^WOC0r/)u| au

Caesarii finem in

animis uostris faciamus. Ta-

urgeretur, ut etiam praevalida juventute careret

vmu erant
/ofa,

men

quse etiam, antequara ista scriberentur, post

transitura ipsius de reliquiis ejus acta sunt, pauca

referam.

aquara utide corpus illud sanctnm lotum est, paullulum hausit, atque etiam ita sanatus est, ut non solum febris ipsa juvenem non repeteret, sed etiam virtus et robur pristinum in ipso,Dominoannuente,
rediret.

u

ANNOTATA.
B
sequentia Vestem seu togam quadrataxn vocabantantiqui recinium quasi rejiciniura quod raediam ejus partem in tergum rejicerent. Hic recinii noraine intellige merendam, hodieque Gallis, le reciner,quod
:

Filius vero inlustris viri Salvi,

cum

tertianis fe-

B

bribus

satis graviter urgeretnr, et, ut est

studium

aAd hanc vocem Mabillonius notat

talis viri, crebris

potionibus huic infirmati corapetentibu? illum studeret mederi, nihil prorsus juvari
potuit.

sit

rejecta.

dimidiata solum comestio, alia parte in coenam Apud Surium scribitur, reticinium ; apud

Tunc ut Christianus Curre, inquit, fili, et quaereaquara, unde domnus Episcopus lotus est.ant certe de vestimento suo reliquiaslava, etbibe, et Dominus dabit sanitatem. Statira ut factum est, omnis febris, et quidquid incommodum fuit, ab eo
:

discessit.

Barralimvero, recticiniura. b Organarius illum designat, qui organa pulsat musica. Vide qusedam Sanctimonita sub finem Commentarii. c Quam modeste de se senserit Sanctus, declarat ipse in Sermone 9 apud Barralim pag. 2S5,
ubi celebratis monasterii Lerinensis laudibus-, aliqua de se subjungit hunc in modum Nam omnes, quoscumque fcelix et beata habitatio ista sus:

Filius etiam inlustrisviri viter febribus

quondam Martiani
sic

gra-

incommodis

angebatur, ut etiam

ceperit

:

charitatis etbumilitatis

pennisadexcelsa

virtutum culmina Christo subliraare eonsuevit.Quse res cum pene in cunctis habitatoribus loci istius
fuerit
,

a medicis desperaretur. Ille vero (ut Deus inspirat propitius, quibus vultmederi) fide et alacritate coequod de vestibus Famuli pit petere , ut aliquid Domini erat, ipsi lavatum bibendum daretur. Tunc ad me, vel ad reliquos absentes, qui inde sibi aliquid reservarant, curritur: apud quempiam quaesitum, inventum, datumque est de vestimento, quod exhibitum est, aquam ipsam sumpsit sanusque etfectns est, hujusque miraculi testis per seipsum
,

,

exsistit.

consummata

fceliciter

:

iu

me

tamen,

resis-

tentibus meis raeritis, non probatur impleta. Cum enim parvitatem meam haec sancta insula, velut
praeclara mater,et unicaac singularisbonorum omnium nutrix, brachiis quondam pietatis exceperit,
et
rit

Franeunte me per plateam 30 Alias vero rtini cus quidam, jam totus frigore quartanse febris inF curvus atque tremebundus, ante me ambulabat.
,

,

pcttiw

Et cum velociter

ire

ram
,

,

coepit post

me

disponerera ego, quo caepeclamare Benedicte, si ha:

non parvospatio educaverit,
:

vel uutrire contende-

me

licet reliquos ad virtutum culmen evexerit, a tamen, quia cordis mei duritia contradixit, omnes negligentias auferre non potuit. Et ideo cum omni humilitate supplico, et totacordiscontritione deposco; ut.quodnegatur meis meritis, vestris orationibus suppleatur et ego peculiaris alumnus vester sic precum vestrarum sufrragiis merear adjuvari; ut hoc ipsum, quod in isto sancto loco nutritus sum, non mihi judicium pariat, sed profectum Plura ibi prosequitur in eamdem sententiam, et alibi non raro at hsec in Sancti scriptis legi po:

bes da mihi de drapo b sancti Caesarii propter frigoras * quia multis valet, volo bibere. Ego, qui velociter properare volebam, quo cceperam Si me expectas, crastino do tibi, quod quaedixi vero ait Ego hodie habeo diem et Ille ris. totus tremo; quando te expectare habeo ? jam
,
: :

b

frigora

,

otiose mihi illum in platea toties ante positum cogitans, dixi ad eum Veni juveego tibi dabo, quod quaeris. Statim ambo nis

Tunc ego non
:

:

:

:

terunt.

QS)

redivimus et cura in cella mea ingressi, manus uterque lavasseraus *, protuli linteum, ex quo sanctum corpus dulcis Domini *tersum fuerat Tuli ego parvulam partem, ut darem ei; etilleFranTolle homo , cus cum grandi furore * ait ad me audivi, quod ille Benedictus quid mentiris? Ego non linteum, sed pannos in usum habuerit, quod ego lavare volo, et de aqua desidero bibere. Tunc ego cum lacrymis dixi Bene dicis, verum audisti. Sed hinc * corpus ipsius Sancti, quando transiit, detersumest. Et ille Da ergo, inquit, si sanussim.
:
:

|avisscm»w

o/.tirnore

:

(CO

:

Acceptura* itaque statim

in

eadem horaa Domino
linie*

sanitatem sensit. 31 Sed quia beneficia orationum Servi Domini,

:

:

DIE VIGESIMA SEPTIMA AUGUSTI

83
A.

A
lampa* fo tfttl

ni qnaB corporibus et

animabus Christus per

il-

lum
tiae

praestitit,

omnino nulla lingua
;

valet, ut di-

g-uuni est, expedire
ntAil

damni
i

meae eloquenqua&i fatua resouet, quia nec. peritus sermolicet rusticitas

nffip"

ne exsisto; tamen cum sapientibus sermo est, pauca etiam testimonia magna sunt rerura emolumenta; sensus suos pro testimonio habent, qui fideli mente vera dicta suscipiunt. lllud tamen non prseteream quod nuper in cella sua cessit, ubi corpusculum quievit, ex qua ad supernamigravit.
la
c,

mendat, quatenus minime perferrent tempore post futuro laborem. Erat constitutio ipsius monasterii eo tempore annis plenariis xxx/i. Dat ergo eis orationem et benedictionem vale ultimum dicens illis rug-ientibus ad ecclesiam revertitur.
,
, ,

M«un>o
ITf.

k

Tertio
id

namque
vi.

die post sancti Genesii

i

festura,

Kalendarum Sfpterabrium ante diem dt-positionissancti Augustini antistitis, et post diem
d^dicationis monasterii sui k, cum jam vale dixisset pridie cunctis, imminente hora prima, inter

est

Picentibus sanctis fratribus inibi Capitelpraestantibus *,

ipsis
ia

unus de cubiculariis,

* at.

praescn-

lihus

d
• i.e.

va«U8

«t
CAiWfb*rri«-

ormm
fa
:

rranito-

dum cicindelem d consuper lapidem lapsns est qui necversit*, nec freg-it, nec extinctus est. 32 Dura ergo hic Buangelista ut leg*iraus, eximium suramumque verbi opus opportune importune ag-it dumque sacrum complet officium,
quos
obsequio habuit,
cinnaret, de

rorum, ac duiconorum emisitad Christum.
35 Sancti etiam

mauus, qui aderant, poutificum, et presbytebeatam aniraam laetus
Omniumguf

manibus

ei

corporis vestimenta ita a diversis laraentantibus vel tidelibus pooulis nia vior ut adsistentibus nobis presbyterismiuistrisque vix potuerit vel a suscipienjugiter,

^^^arot
cor P ori *
puliura.

"'

,

,..,.., mtur, lentia dinpieb

l

,

.

,

,

adest Dei

nutn, non tradente

ipso

(

ut crimina-

darum reliquiarum patientia revocari. De quibus Deo praesUiute, sicut superius dixi, infirmorum curationes creberrime cclebrantur. Admir.ibile

bautur Arriani) sed

tamen jugiter exorante pro
quiete in Arela-

omnibus

,

cum

tranquillitate ct

quidcm gaudium

iecit

in c&slis, in terris

tensium civitate gloriosissimi Childeberti e catholicissimum in Christi nomine reg*num, cum virtute raansuetum, cum severitate commune, cura B humilitate conspicuura , sacerdotes Domini non terrore concutiens, sed vencratione constringens in Galliis eminentius omnibus, in ecclesiis cunctis aequale privilegio, celsitudine, civitatem humanitus recognoscens. De hoc erg-o Homo Dei refectus pariter et laetus despexit Arriomanitidas
:

luctum reliquit; quem luctura non solum boni, sed et si qui mali viderunt, sivero intolerabilem

E

mul

participarunt.

Nam

quis inexsequiis

lllis

sanceet

ctus vel extraneus propter lacrymas
cinit?
injusti,

psalmum omnes omnino boni malive, justi Sed
Christiani
vel

Judaei,
:

antecedentes
,

vel

sequentes voces dabant

Vae, vae

et

quotidie

amplius tius talem

vae,

quia non fuit dignus muudus diuhabere praeconem seu intercessorem.

minas

et

crebras accusationes, falsiloquia, sirauVidit
erg-o et l&etatus
est,

Sepultus itaque est iu basilica sanctac Mariae sem-

lationes confictas

ap-

per Virginis,

quam
de
fideli

ipse condidit,

ubi sacra vir-

*(as Sancfi
Bior&iij

<*f

ad patres suos in senectute bona in Chri.sti noraine plenus dierum. 33 Cura ergo crebro semianimem redderet conspectibus nostris infirmitas; et inter ipsura
positusque
haec
traraitis

ginum

corpora
in

monasterio
devotione

suo

conduntur.

Nos quoque veneremur gaudenius,
lis,

et sedulitate debita

septuagesimum tertium gereret totius vitae annuin, equibus quadragresimum in pon-

terris , cujus anima confidimus, gloriamur, quod praefulget in caead laudera et honorem Jesu Christi Domiui
et

nostri, qui cura aeterno Patre et Spiritu
vit et

sancto vi-

tificatu verteret circulus

gytum animadvertit per
;

regnat Dcus per infiuita saecula saeeulorum.

spiritum iinminere sibi trausitns diem

,

et inter
,

Amen.

non

raodicos

,

quos
in

patiebatur

dolores

scisei-

ANNOTATA.
a Chartarius hoc loco designat commentariensem, seu notarium, ut vulgo loquimur.

tatus est,

proximo esset beatissimi Augustini depositionis dies. Et cnm imminere cora-

quam

memorationem ipsius didicisset; Confido in Domino, quod meura transitum non long-e
,

ait,

di-

visurus est ab ipsius; quia, ut ipsi nostis,

quan-

tum

dilexi
etsi

ejus catholicissiratim sensum, tantura

me

,

discrepantem meritis

,

minime tamen
Interea orescit

b Id est, panno, Gallis drap. c Barralis legit capitulum. Porro vox capitellum pro variis sumitur athic significare videtur Horascanonicasbreviores. Utiturhacvoce Turo:

reordistantia longuore depositionis raeae diera ab
ejus

obitus

tempore sequestrari.

nensisin Historia Francorum lib. 9, cap. 6 in eadem, ut apparet, significatione Et ingressus in
:

additurque exitus Israel de terra iEgypti, id est, animae sanctis de hoc mundo corporalis vitse mipottremu mo""a,
pifi

oratorinm, me postposito, ipse capitellum unum atque alterum ac tertium dicit. dCicindelis.-aul cicindilis, lampadem designal,

34 Jubet ergo se monasterio virginum
ipse fundavtrat,
sella

mors.

quod famulantium manu gestari,
,

utjamalias monui.
e Quo tempore, et qua occasione ad Childebertum pervenerit civitas Arelatensisjam dixi in annotatis ad lib. i, cap. 3, lit. n. Porro Chil-

quasi consolaturus anxias, quibus suspicio transitus sui abstulerat somnum, et cibura oblivio. Psal-

morura quoque sono lacrymis intercluso mugitum pro cantico, et gemitum pro Alleluia
,

reddebant. Consolatis igitur compellatisque filiabus non alacritatem contulit, sed mcerorem ac-

debertus Catholicus erat, cum Gothis Arianis diu paruissent Aretatenses eratquoque benignus in personas ecctesiasticas, ut testantur varue ejus fundationes. Hinc mirumnonest laudari ejus re:

cumulavit.

jara migraturura esse

promptu erat aguoscere addivinam patriam pium Patrem. Alloquitur itaque primam quasi more et dulcedine sua ultra ducentarum puellarum venerabilem CsBSariam f matrem, et consolatur, atEtenim
in
,

gnum

ab auctore ViLv, licet alioquin gesta ejus omnia non sint zeque laudanda, Caesarii f H&c Cxsaria secunda , qu& sorori
successerat.

que ad palmam tenderc supernae vocationis hortatur
,-

g Testamentum dedimus in Commentario$G. h De monasterio cedificato egimus ibidem §
fc.
i

et ut

teneant Regulam,

quam
:

ipse ante ali-

ActaS. Genesii martyris Arelatensis

iltustra-

quot annos instituerat, monet sicque etiam taliter easdem testameuto suo succedentibus etg,
>ibi

ta sunt

ad

25 Augusti.

episcopis, ct reliquo clero

prsefecturse-

vel comitibus,

seu civibus per epistolas suas com-

Dedicationem factam 26 Augusti anni 512 diximusin CommenUirio num. 18, indeque cum Pagio probavimus mortuum esse anno 512.

k

DE

84

ACTA SANCTORUM.

DE SANCTO SYAGRIO EPISCOPO
AUGUSTODUNI IN BURGUNDIA
j

s

COMMENTARIUS PR^VIUS
§
I.

Sancti cultus, et Acta

:

varia de stirpe et cognatione ejus examinata

episcopatus initium, et obsequia variis praestita.

(..»«.»

*«MiM DC
in Bre-

Cultu» Snncti:

nter prxclaros Galiiae antistites, qui seculo vi doctrina ac sanctitate floruerunt, locum non

Aca

viario.

1 infimum

sibi vendicat S. Syagrius

Mduensis,

seu Augustodunensis in Burgundia episcopus. Annunliant ejus memoriam Ado, Usuardus, eoc
iisque Martyrologium R.mi%num ad xxvu Augusti his verbis : Aug^ustoduni sancti Syngrii epi-

sed ut novissimi editores Operum S. Gregorii tom. 2, col. 1015 verba illius expresserunt Curam vero et sollicitudinem ejusdem synodi quam fiendam decrevimus, fratri coepiscopoque nostro Syagrio, quem vestrum proprium novimus, specialiter delegare curavimus. Certe per vocem proR
.-

,

atque eodem die Augustoduni colitur Offlcio duptici. Hisce alia Martyrologio alibi reperientur, nec passim consonant.
scopi Pt contessoris
.

Verum Hieronymiana Florentinii non modo xxvn Augusti etiam 2 Septembris Syagrium Augustodunensem celebrant. Notat autem ad 2 Septembris Florentinius eodem etiam die
,
,

prium intelligere non debemus fratrem Brunichiidis, ad quam scribit Gregorius sed satis erit, si amicum, si familiarem, si ditectum interpretemur. Hincitaque si nata estopinio, ut verisimile est, fundamento caret idoneo. Deinde non appa;

ret credibile, silentibus cozevis auctoribus, fitium

pum
3

regis Ariani, in Hispania dominantis, creatum fuisse in Burgundia.

episcoin
eo-

S.
S.

Syagriura
Snbini
tle

annuntiari in Ms. MartyroIo<rio Levitania, in cujus elogio qusedam
atio

Neque majori

nititur ratione,

quod

nr<

cognatui
Dtiiderii;

dem

corrigit,

Sancto ad Syagrium imperite translata, qucv ibidem videri possunt, cum nec alibi reperiantur,nec ulla veritatis specie vestianiur,iitsuperfluumesset illarursumconfutare.Acta S.Sy igrii non habemus ,nisi in Breviario Mduensi quod impressum estanno 15:34-. Sexibidem deVita ejus habenlur lectiones ,quas pro Actorum compendio dabimusjicet qiuvdam in ittis sint corrigenda, nec magnamab setate auetoritatem haberepossint. Reliqua vero sancti Antistitis gesta ex variis au~

ab

Breviario Desiderius Viennensis antistes S. Syagrii nepos vocatur. Idemenim antiquorum silentium contra hanc opinionem militat. Edidit Henschenius tom. v Maii, a pag. 2.^2 Vitam S. Desiderii,ab auctore cosevo scripiam, in qua ab
initio sic legitur
:

S.

" '/°'." n
(

"

,.,„„ ttirpe

natuifuit:

Ilic

vir sanctus,

in Aug-ustu-

ctoribus colligemus, quantum fieri poterit j)ro c monumenlorum penuria. Nec frater rr2 Annus Sancti natalis ignotus est, uti et lo~ f «<r Bi uiiecus at natum esse in Gallia seculo vi non mutwhtldo
:

faine

pmhaiur.

tumprovecto, ex episcopatus ioco et tempore conjicerepossumus. Stirpe nobiti genitum, ex nomine ipso fit verisimile, et passim traditur a scriptoribus ciaritatem quoque generis memorat oratio in Breviario JEduensi. Porro in Vita S. Hugonis monachi Mduensis, apud nos tom. %
:

dunensi civitate ex nobili prosapia oriundus, etc. Verum, nec hic, nec alius quispiam contemporaneus quod sciam, de cognatione cum S. Syagrio meminit. Fateor tamen hanc opinionem minus a verisimiiiiudine recedere quam prcecedentem, quod uterque Sanctus in eadem urbe fortasse sit natus. Browerus noster innotis ad Venantium Fortunatum pag. 143, tfe stirpe Syagrii p sictoquitur: Nec dubitem ejus prosapiam referre ad stirpem Syagriorum, in qua Sidonius (Apoilinaris) epist. viii,
»

lib.
,

viii

ponit

»

deductum
et

nomen

a

trabeis
»,

eboratas curules,
et

fastos

»

purpurissatos

quos

Marcellinus et

Cassio-

dorus agnoscunt. Qaiu idern diserte repetitis epistolisSyagrium juniorera s:ilutat, et » ti>rera GilI

Aprilis pag. 765 hmc reperio g-ina (Brunichildis) fratrem...

:

Habebat... re-

lieauae juventutis,

et

Affranii
».

Syagrii consulis

g-ermanura
,

S.

» virili

successione proneputera
:

Hxc

sane conquicrt-

Syagrium Aujrustodunensem

episcopum

inter

jectura non dispiicet

verumtamen ne hxc

pontifieesegTeg-ium. Consonat officium mox dicti Breviarii. Saussayus in Martyroiogio, atiique

dem

ut certa affirmari possunt.

scriptoresrecentioresopinionem illam sineexamine sunt amplexi :verum, ubiexaminari cwptaest accuratius, rejecta est passim, ut sine fundamento asserta. Cointius in Annalibus Francorum ad annum 5G0, num. 5 iilam refutat ex silentio auctorum cooetaneorum, fabulamque vocat, quam ortam existimat ex interpotatione titterarum S. Gregorii Magni quibus additam vult vocem, proprinm. At nec ad interpolationem recurrere necesse est, necitiam vel verbo probat Cointius, nec verisimitis est illa interpolatio. Audiamus igitur textum Gregoriame epistoice, ex quo nata videtur opinio illa non ut itlam citat Cointius,
, ,

scri4> Quid egerit Sancius ante episcopatum, ptores non memorant itaque initium episcopatus investigare aggredior. Novissimi editores Galiiae Christiame tom. 4, cot. 344- de Syagrio ita haut vulg-o bent : Episcopus ordinatus est anno circiter dlx. Cointius ad annum 560, creditur
: , ,

ntUI «'

num.

5 circa postrema Clotarii I tempora ad cathedram evectum credit, quod in idem recidit
:

at nihit probationis adducit. Eruditi Benedictini,

quiconscripserunt Historiam litterariam Francix, tom. Stpag.Zzt inter antistites,qui interfuerunt concitio II Parisiensi, coilocant Syagrrium Augustodunensem concilium autem iltud habitum voiunt ante annum 555 ita ut Syagrius diu
: ,

.

DIE VIGESIMA SEPTIMA JULII.
560 episcopus fuerit, si isti interfuit concilio. Porro Syagriusepiscopus concilio subscriptus legitur et iEduorum quidem seu
,

85

diu ante

annum

liciter exsecutusest,ut illadeinde abbatissa fieret et sancta ; ita pietatem'et doctrinam, qua emi-

Angustodunensem episcopum vocarunt antiqua exemplaria Mss. sed nomen urbis per errorem irrepsisse putat Sirmondus, quod etprobareconatur apud Labbeum tom. 5 col. 813 heec no: ,

nebat inter antistites Gallise, studiose atiis instillare conatus est, ut eos redderet sui simites. Exem-

diiciputum
habet S.

Au

nartum, quen»
l»»»eh<t utftt*
<><t

ptum habemus memorabile

in S. Aunario qui adcathedram Autissiodorensem hac viaascendit, imo et ad sanctitatem eximiam. Quippe Auna,

epitcopm:

fum

Syagrium qui postrerao loJSduorum episcopura appellabant (Mss. exemplaria ) id tamquam falsum expunximus. Syagrium enim Augustodunensem JSduorum episcopum longo post intervallo creatum fuisse cura Germanus Parisiorura esset episco:

tans

Quod

vero
,

,

co subscribit

y

,

pus

constat ex Fortunato in Vita sancti Germani capite lxv. Quare Syagrius hic Gratianopoli,

tanus potius videtur, qui Lugdunensi n concilio post duodecim annos pervicarium interfuit. Huic
t>ro\

rius, ut referturin Historia episcoporum Autissiodorensium, apud Labbeum tom. i Eibiiothecm Mss. tibrorumpag. 4.19, dum adolescens educabatur in aula Guntramni regis vitam auticam pert&sus, ctam aufugit Turones, atque ad sepulcrum S. Martini ductus amore Dei comam capitis deposuit exinde sanctum Syagrium Augustodunensem episcopum petiit, qui tunc in Dei rebus praecipuus habebatur quem ipse nimio
, ,
: :

cum amore

suscipiens
,

,

tanta

cum

eruditione et
apostoli-

annum

HO;

Sirmondi conjecturxassensi deinde sunt pturimi 5 Posset quidem responderi, Fortunatum non dicere episcopum fuisse S. Germanum dum
,
,

disciplina instruxit

ut

Virum decebat

consecrationi
potuisse,
sis,

S.

Syagrii interfuit, adeoque adesse
S.

dumabbaserat

ut insinuat Bailletus

Symphoriani Mduentom.% adxxvu Augu-

cum. Eadem narrantur ibidem pag. 529 in Vita S. Aunarii, ubi de Sancto nostro heec memorantur Eo tempore quo ha?o gesta sunt, Syagrius episcopus Augustodunensium apostolicae cathedr®
-.

,

prsesidebat. Ilic audiens

,

qme
.

facta fuerant divifc

B sti in Syagrio.

Verum, etiamsi expressis verbis

nitus erga

puerum

,

velociter misit,
.

qui

eum

suig

non dicatur tunc temporis episcopus fuisse, aliunde id satis innuitur. Nam Fortunatus, apud nos tom. vi Maiipag. 785, ita loquitur Itaque pergens Augustodunura \S. Germanus) pro ordinatione Syagrii episcopi etc. Siabbaserat Augusloduni Augustodunum pergere non debebat pro ordinatione itaque dum hsec fiebant jam
:

aspectibus praesentarent Quo adducto, nimio cum amore suscipiens, tanta eum eruditione et
ut usque ad culmen pontitieducando proveheret. Consonat hisce Autissiodorensis monachus apud Cointium ad annum 571, num. 6 ubi Syagriura vocat virum sauctitate et doctrina prasclarum. Facta hsec sunt sub initium episcopatus S. Syagrii quandodisplina

instruxit,

cale gradatim

,

,

:

,

,

Parisios trandatuserat adepiscopatum.Prieterea

,

Fortunaias primocommemorat gesta S. Germani ante episcopatum deinde vero, quid in episcopatu egerit exponit atque inter posteriora ordinationem S. Syagrii. Hinc mihi vix dubitandum videtur, quin S. Germanus ordinationi adfueritjam episcopus; atque adeo laudati Benedictini perperam recensuerint S. Syagrium inter
,
,

quidem

S.

Aunarius anno 373

concitio Parisiensi

;

antistes interfuerit, At initium episcopatus, atiaque hujus Sancti gesla pluribus discuti poterunt ad xxv Septembris, quo legitur Martyrotogio Ro-

;

mano
cet

adscriptus.
tcrihiiad

episcopos,quiinconciiio\\ Parisiensi consederant,

habitum ante episcopatum S Germani. Hinc demumprobabititer concludere liceat, Syagrium non diu ante annum 560 ad episcopatum evectum esse, quod nihit ante illum
illud cerlo fuerit

cum

quoque S. Syngrii et charitas etuex epistota Venantii Fortunati adeum data quam cumaliis Venantii Opuscutis edidit Browerus jam memoratus apag. 126. Ratio scribendi erat captivitas cujusdam, cujus pater ad Venantium recurrebat ut filii sui tiberationem commendaret Syagrio. Venantius autem, commemo8 Auctoritas
,

tnw

Fnrtunatu*
firu tiheiutiont

cnplivi cuju*~

dnm.

,

annum ab
fuisse

eo geslum, nulli
.-

eum

concitio inter-

legamus fuisse verojam episcopum anno

561 mox videbimus, ita ut initium ejus episcopatus satis probabititer staluatur circo annum 50*0.
•<*roi S.

ralo pati*is iliius dolore de filii captivitate ita alioquitur Sanctum nostrum pag. 126 Qui tandem sedato querelarum strepitu doloris sui properum * te designat antidotum ; scilicet dum seger
, : ,
,

P
*

atm prospc-

R„ tll

•utum, qu?

auctoritatis in aula regia fuisse Syagrium antistitem, colligere possumus exfacto,

6

Mognze mox

mente

sibi

poscit

medeiam

,

si

se diguanter im-

™p(a eraf,
"fnwfcriu re-

quod primum ex gestis ipsius venit enarrandum. In Vita S. Rusticulx, apud nos tom. 2 Augusti
,

pag. 65S refcrtur, eam , dum pueita erat quinquennis, raptam fuisse a Cheraonio vironobili , qui deinde nubitem nuptiis sibi aliigare meditabatur. At Litiota abbatissa monasterii S. Txsarii Aretatensis peiiit a venerabili Syagrio episcopo, qualitcr agere deberet apud Gonderanum regem
,

pendat , vestra lingua fit malagrua. Porro Venantius cum cpistola mittit versus triginta tres , representantes xtatem Christi, qui nos redemit captivos. Miro sane artificio hi versus vario apicum ductu inter se connexi et interpuncti sunt ut ibidem videri potest. Difficuitatem iilius Opw sculi describit ipse Venantius eaque occasione
, ,

suum

in Syagrium

amorem
;

sic dectarat pag

.

127

.-

ut

ititra .septa

monasterii facerct

eam

introire.
,

Ob-

Loquor paene, quae nescio et tu me vincis amore, ne vincarabopere. Ecce exigis a me et quod
,

tinuit abbatissa

ope Syagrii

,

quod petebat

bente

obnitenie

Guntramno rege, nt puetta illi nequidquam Cheraonio. Factum idsub
et

jutraderetur,

in mi! vix invenis

;

violeutiam facis
:

ei

,

qui tuus,
repelleris.
est,

non

rebellis

est

extorques
.
.

;

nec
.

initium 562 scribit Cointius ad annum 561 num. 5 : nec operas pretium erit y si tempus hujusce rei exactius discutiatur. Suffi-

exitum anni 561

Amor blandus tyrannus est non obtineas? sicut amas
stolam totam
tor inveniet.

.

Quid

qnod

cum

imperas. Bpiipso carmine ibi curiosus lec,

sic

Nos ad

alia

progredimur.

famam Sanctijam tunc tate vagatam quod ejus potissimum opera uti votuerit apud regem abbatissa Arelatensis, tongo sane terrarum intervallo ab urbe jBduensi dissita. 7 Uti gratia qua vaiebat S. Syagrius apud Galiix reges, libenter usus est adpuettam memoratam in iiberiaiem vindicandam, idque tam feciet notasse,

fuisse,

,

;

,

DE
iUCTOM
J.S.

S.

SYAGRIO EPISCOPO
jus inter episcopos adeo eminebat auctoritas, ut concilium Metense anni 888 apud Lahbeum tom. 9 col. 414, citans canonem xv contra Judseos sancitum, solius 8. Syagrii auctoritatem proferat, acsi ipse caput fuisset concitii, in quo
,
,

%

II.

Variis conciliis adest Sanctus

nirat

S Virgilium

ecclesiae
:

Are-

latensi praeficiendum magna va let gratia apud reges Francorum

qua
dii
;

utitur pro

monachis S. AreBrunichilde ex-

metropolitani nonpauci consederant. 11 Viduata erat anno -»8S ecclesia Arelatensis curolS. V gitium crtanantistite suo Licerio, cujusmortem dicto anno il dum tpHCij. tigant editores novissimi Gallise Christianee tom. pwnAreiattnnon obstitit tocorum longinquitas *em (ur&oi i col. 540 quo minus S. Syagrius idoneum pastorem huic tnonialtumitu
IT
, : ,
:

varia

cum

gregi curaret pracficiendum

struit
Interett conci/io
II,

monasteria.

Turonensem lib. 9 Historise Obiit autem Licerius Arclaten^is

Audi Gregorium Francorum cap. 13
.

dct

compouerr

.-

episcopus,

in

cu,

Lugdunenti
Paririensi

Studium tuendi promovendique disciplinam ec~ clesiasticam, quo flagrabat Syagrius, colligere possumusexconciliis. quse cum aliis Galluv. episcopis celebravit. Coactum fuit anno 5f>7, ut notat

jus ecclesiam Virgilius abbss Aui»-ustodunensis opitulante Syagrio episcopo, substitutus est. Gesta hujus S. Virgilii traduntur breviter in laudata
Galtia Christiana
dictino.
:

Vitam edidere majores nostri
et

ad diem v Martii,

Mabillonius seculo

2

Bene-

Sirmondus apud Labbeum tom.
,

5, cot.

850,

concilium Lugdunense n jussu Guntramni regis pro renovan dis sanfstorura Patrnm institutis ecctesiee necessitatibus, ut in ejuspr&faR aliisque tione dicitur. Conditi ibidem sunt canones sex
,

circa hoc tempus scandalum erat in monasterio Pictaviensi ex amexcitatum bitione Chrodieldis, Chariberti quondam regis fi-

Magnum

licv,

quse abbatissam suam toco dejicere moliebatur, ut ipsa in illum ascenderet, adhmrentibus ei

episcopus ecclcsiae /Eduorum quibus Syagrius suum subscri})sit, ut videre est cum aliis nomen
.

.

monialibus nonpaucis.Remfuse narrat Inwiatus Turonensis lib. 9, cap. 39 et seqq. Allaboravit

apud Labbeum citatum col. 849. Anno hTiepiscopi ex tota fere Gallia pro causis publicis, privatorumque querelis Lutetiam convenerunt ad
concilium Parisiense iv, ex eoque epistolam de derunt ad JEaidium Remensem antistitem pro Pappolo Castrodunensiepiscopo, contra quem Re

cum atiisepiscopisSy ngrius,
ceret,

ut concordiam redu-

misitque ad rebetles moniales Desiderium diaconum suum: at cum vi agerent moniales vibratum in illasanathema ab episcopis illic pr<e,

sentibus,quodSy&gr\u$cumaliispra>sidibusapua

Guntramnum regem
ut legitur in

congregatis ratum habuit,

mensis temere ordinarat Promotum. Huic episto nostercum reliquis sublcV nomen suum Syagrius
junxit, uti invenies apud Labbeumlaudatum col. 920. Porro favebat PromotoSigebertus rex nam ita scriS. Gregorius Turonensis tib. 7, cap. 17
:

cap 41

eorum epistola apud Turonensem Plurade his quscri possunt apud taudatum Turonensem, quandoquidem ad Syagrium non pertinent.
12

orqui in Dunensi castro 1'romotus vero bit Sigeberto rege, episcopus fuerat institutus dinante
: ,
,

591 Parisios accessit Syagrins cum adaliquotepiscopis, petente Guntramnorege, ut colpuero esset Clotariillbaptismo, qui Clotario

Anno

nde.ft

baplti11:

»,n Ootarii

qratia vnlet
.tpitdrtgerti

etc.

Hinc ad Sigebertum quoque regem iidem
:

tatusinvico'agri Parisiensis Nemptodoro, quem-

scripserunt episcopi,ne Promotum tueretur.Edidit has litteras Cointius ad annum 57.i, num. 28 verum, ut recte ibidem observat ex Gregorio
,

admodum
dictis

narrat Turonensis

lib. 10,
,

cap%%, ex

eoque Cointius ad an 591

num num. 6. Porro ex

Turonensi patet,
;

c
Matiscoramii, Lngduneruitu,
Matitconensi
u, in quibut

parum mortem Sigeprofecisse berti re»-is amotum fuisse Promotum, contra qucm judicium ita latum fuerat, ut prcsbyteri tantum
testatur

episcopos hisce enim non ante

litteris

hactenus liquet, Syagrium apud Guntramnum,sanctum regem, magno semper in pretio ex Vita S. Aredu abfxtisse: idque confirmatur dataapudnostom. v Augusti, in quapag. batis
,

192
viri

h&c leguntur
sacratissimi

:

Quidam monachorum de
,

cellula

{id

est

monasterio S.

officiofungeretur.

10

Anno
i

tisconense

581 convocatum est concilium Matam pro causis publicis quam pro neut inprsefationeillius ha-

nomine BauAredii, cujus mors erat prtemissa) quibns raoinstruraentis chartarum denus/cum
,

^g^tibus pauperum,
,

nuuimt eju*
aurtoritn*
:

betur apud Labbeum tom. 5, coL 967. Condidit ibidem subjectoque nomine firmavit cum atiis cjnscopis S. Syagrius canones novemdecim ad >Usciplinam Ecclesise spectantes. Anno 583 habi-

regionem Bnrgunnasterii possessio firmabatur, distulit ; qui igitur expetens veneadire non
diae

rabilera et

egregium

antistitem

Syagrium

,

^duae

tumest Lugdunense
,

quo sex canones dequos Syagrius noster cum septem aliis epicreti scopis roboravit subscripto nomine, utapud Labin, in

precibus implocivitatis episcopum, eumqne sui« prs ommbus ravit eo quod honore dignissimus ut ejus patrocimo a in re-is palatio habebatur
,

cellula tueretur. diverlorum «mulorura insidiis monachi annucns, Qui scilicet petitiombus prafati

videre licet col. 975. Anno 585 Matisconense n celebrarunt collecti ex tota fere Gallia antistites, canonesque viginti condiderunt, quibus post metropolitanos primus subscripsit Sya-

beum

non negayit ; sed qua3 petivit, Vir reverentissimus instrumenta mnnivjt et etiam auctoritate regali tribuitlibertatem. Factum remeandi
-.drc-ionem idvidetur sub finem anni
l

5<.U,

quo

obiit S.

Are-

grius, ut legitur

apud Labbeum

col.

987.

Ado

inChronico ad annum 575 et sequenies, occasiosynodi ita de Sancto nostro toquitur:

nehujus Quibus conseditquoqneSyagriusEduennensis epinon dusropus, vir summse sanctitatis. Porro synodos, quibitem, quin plures recensere possem bus S. Syagrius interfuit, sinomina episcoporum

omnium Actis legerenlur subjecta at sufficiant modo relata, ut inde intelligamus, quanto disci;

perpetua hac Sya^-rii apud Guntram- Guntra^" ftn mendosum contraqu fa numgratia, ac sanctitate utriusque, C0nf" fion in Rf vit: apparet, quod legitur apud Ruinartium per Fredegariuni storia Turonensis epitomata conspiratione Syagrii contra Guntramcol. 58*2 de favorem Gundebaldi ,qui se Clotarii filium num in jactitabat Aut certe, si mendosum non sit, wmg\l

Ex

plinw

ecclesiastica* studio flagraverit

Sanctus,

matisinstar haberi potest Verbatamen accipe Cum exinde fuisset reversus (in Galliam Gunde: .

baldus

t

;

DIE VIGESIMA SEPTIMA AUGUSTI.
i

87
tUCTOII
J. s.

batdus, ut illius parlem occuparet, et pro rege se gereret,) a Mummolo patricio fuit susoeptua ut Gunfactione Syagrii et Flavii episcoporum tramnum degradarent a regno, et sublimarent
,

sunt Gregorii Magni epistola? ad Luponem presbyterum et abbatem , quem p»*imum ejus loci rectorem vulgati nobis indices b;i^gelisse, testes

ruut.

Idem

scribit ibidem, sancti Martini ecenoin suburbio Augustodunensi, verTarnet

Gundoaldum. Ad hmc autem

ita notat editor

Rui-

bium situm esse

nartius: Syagrius erat Augustodunensis, et Flavius Cabillonensis episcopi , quos fideles seinper

sus orientem angusta valle et exiguo amne Taraneto * ab urbe disparatum, haud procul a sancti

Gumtramno

exstitisse

existimat

Valesius, prodi,

tionisque accusatos a

eorum potentiam

invidiose quod Crimine quidem h/ec nota absolvit antistites; neque tamen mihisatisfacit. Etenim vix existimare jjossim, sine menEegre ferret.

Mummolo

Symphoriani abbatia. Addit ex aliorum opinione, S. Martinum eodem in loco ecclesiam sub uomine beatorura apostolorum Petri et Pauli posuisse, quam postmodum in honorem ipsins sancti Martini Syagrius episcopus, volente Brunichilde dcdi-

do hasc legi in epitome Turunensis, qxtse in ipsa Turonensis Histuria non invenio: neque enim guidquam in Histuria Turonensis vel de factione horum episcupurum contra Guntramnum, vel de accusatione eorum per Mitmmolum reperias. Deinde ne Fredegarius quidem, cujus nomine epitome heec edita est, in Chrunicu suo quidquam habet de hac Syagrii et Ftavii factione, etiamsi

Hoc itaque monasterium cura S. Syagrii, opibusque Bmtnichitdis ibidem fundaium est viris
caverit.

retigiosis.

16 Aiiei^um vero muiieribus

conditum, quod

altcrum
liertbus

muAugu-

Gundobaldi motum, ejitsque et Mummoti mortem apud Ruinartium col. b9Qet 597. Porro apud Turonensem Sagitt&rlus episcopus, moribus s&pe inter duces factionis GundoB perversits
referat,
,

otim sanctaj Mariae, nunc sancti Joannis numen habet. Memurat itiudS. Gregurius epist.S tib. 13 ad Thaiassiam abbatissam, atque eadem etiam privitegia concedit, quse xenodochio et S. Martini coenubiu indulserat. Unde Mabillunius eosdem conditores hujus quoque monasterii agnoscit, Syagrium sciiicet et Brunichiidem, expressos in Gregorii epistoia. Conditum
biltonius, ad
est,

3'oduni coniid,t
;

inquit

num.

65

Ma-

commemoratur ita ut suspicio esse possit, pro iliius nomine irrepsisse nomen Syagrii vitiu
baldi
,

et

ignoraniia transcribentium. Quidquit
videtur, Syagrium

sit,

cer-

sernperGuntramno fidelem fuisse, cum diu post mortem Gundebaldi apud ipsum in pretio et amore fuerit, numenque S. Syagrii magnum apud pusterus, et integrum semper
permanserit.
ittm
(i/di

tum

quondam et recte quidem, ut ibi veri Dei inater coleretur ubi inanium deorum mater profano cultu houorata fuerat. Thalassiae primte, ut creditur ejusdem parthein loco,

muros urbis eo Berecinthiae ianum erat

ubi

:

,

,

nonis

abbatissae

inscripta

est

Gregorii

Magni

epistola, continens privilegium

eidem loco indulsanct-e
sancti
,

tum

:

in
,

quo

monasterium

d

Brunechildcm
reginam, qun

Guniramnus e vivis excessit annu 593, ut ibidem num. ^habet Cuintius, heredemque regni
14-

pcllatur

praeterraisso

noraine

Marijs apJohannis,

rum xenodocfrium,

sui reliqitit Childebertum fratris sui fitium, cujus mater Bunichiidis adhuc vivebat, apud quam

cujus modo solum nomen retinet vulgo Sancti Johannis Majouis ut distinguatur ab alia
,

magna fuit Syagrii auctoritas, uti fuerat apud S. Guntramnum. Porro fama Brunichildis semper
aiiis

fuit

ambigua, aliquibus illam iaudantibus,

vero mxdta eidem scelera exprobrantibus cunsuli putest ea de re Cuintius ad annum fil3,

num.
dis,

6, et

seqq
.

,

itbi

famam

hujits regtnee muttis

tueri cunatur At, qualiscumque fuerit Brunichil-

cunstat

S.

Syngrium

illi

nun scelerum, sed

bonorum operum aitctorem fuisse et adjiUorem. Etenim xenodochium Augustuduni ac duo monasteria condidit Syagrius, upitulante Brunichitde,

C ut discimus ex epistulis S. Gregurii. Imprimis epist. Slib. 13 novissimx editionis mentionem facit

civitate

de xenodochio his verbis Xenodochio, quod in Augustodunensi a Siagro reverendae me: ,

morioe episcopo
nostra

et praedicta eccellentissima filia

constructum est, hujusmodi privilegia... inrtulgemus etc. De hoc xenodochio ita scribit Mabittonius tom. i Histo(

regina

Brunichilde )

ejusdem urbis ecclesia, qua? itidem sancto Johanni Baptistae sacrata est. Tria hsec monasteria hactenus sitpersunt sub Reguia S. Benedicti, teste Mabiilonio num. 57 Tempus quu heec peracta sunt, neque ex Gregurii epistutis cottigipotest, neque aliunde innotescit. Verumtamen iilos aberrare existimo, qui circa annum 5S9 facta putarunt cum Mabitiuniu: neque enim credibile est hasc constructa per Brunichildem ante mortem Guntramni, cui Augustoditnum parebat. Itaqueintra annum 59;5, quo Guntramnus obiit, et 600, quo virciter subtatus e vivis Syagrius; pia hwc opera P contigisse omnino mihi persuadeo. ecctesiam ornasse ri- eci/fliiu» c*17 Prseterea cathedralem ihedralem detur etextendisse: nam in Historia episcoporum exomat. Autissiodorensium^apitd Labbeum in Bibliotheca Mss. pag. 423, i?isinuatur, S. Desiderium idem fecisse Aittissiodori, quod Syagrius fecit Augusto,

duni. Verba accipe: Basilicam sane B. Stephani, cui sedit Desiderius, miro deeore ampliavit, in-

Intra muros xenodochium simul et monasterium virorum, nunc virginum coenobium ab annis araplius octingentis. \enodochii curam gerebant monachi ab ipsa instituriee Benediciinze
,

lib.

7,

num.

66

:

urbis situm est saucti Andochii olim

que ac musivo
ejus,

genti testudine a parte Orientis applicita, aurosplendidissime decorata, instar

quam Syagrius

episcopus Augustoduni
opits Desiderii

fecis-

se cognoscitur.

Cum

comparetur

cum opere Syagrii,

tione sub discipliua Senatoris abbatis

,

cui Gre-

gorius

magnus insigue privilegium coucessit. Pririlegium itlitd ibidemexponit, ac Syagrium cum Brunichiide xenodochii conditorem agnoscit.
15

itteque ecctesiam cathedralem decoraverit, verisimiie est Syagrium quoque cathedralem ornasse, iicet hoc ctare non exprima-

tur.

Verum

hsec

pauca

sufficiant

de egregns ope-

ribus. quibus Sanctus noster ustendit dde.cissese

"IOHOKci

1

Laudatus

S.

Gregurius

epist. 10 iib. 13 eo-

«Keru

1

dem prursus mudu tuquiturde
;

coznubiu S. Marti-

niper S. Syagrium et Brunichildem cunditu, quu supra de xenodochio eademque illi quoque indutget privilegia.

decurem dumus Dumini, cumpiura nobisinviderit monumeniorum penuria.Ad posteriora igitur ejus gesta graditm facimus.

Hinc Mabillonius

sic habet

num.
adeo
contu§111.

54

Hunc Antistitem piorum -Eduensi operum adjutorem
:

Bruuichildis in urbe
fuisse
,

atque

condendo

S.

Martini coenobio

suppetias

:

,

S8
tUCTOft*

DE

S.

SYAGRIO EPISCOPO.
xi lib. 9
videticet epist. D t Susceptis itaque epistolis vestris, valde wm nobis excellentise vestrae studium placuisse signa- ^"«rtt,* mus, atque fratri et coepiscopo nostro Syagrio pal- flagitet
:

ad Brunichitdem responsoriam

J.S.

§

III.

Opem

j^

fert S.
:

Augustino Anpallium obtinet
Pontifice,
:

glos convertenti

a S. Gregorio

Romano

lium dirigere secundum postulationem vestram voluimus. Propter quod et serenissimi domni imperatoris,

quantum nobis diaconus noster

,

qui apud

cum

praeeminentia ecclesise suae

eum

responsa Ecclesise faciebat, innotuit, prima voluntasest, et concedi boc omnino desiderat; atque

illum magni facit

Gregorius, va-

riaque

ei

imponit negotia: tempus

mortis

reliquiae.

Egregise
S. Grtgoriui

S.

Syagrii virtutes, gestaque episcopo

digna effecerunt, ut ejus nomen famaque inSyngrio comnotesceret Gregorio Magno qui ad summum mendat Augu Pontificatum anno 590 fuit evectus sxpiusque ilmxiu ih An §liam mwum: deinde Syagrii opera usus est in negotiis variis. eu% illt opem Imprimis anno 596, Indictione 14 scripsit ad feri, Desiderium archiepiscopum Viennensem et Syagrium Augustodunensem episcopum, ut Augustinum quem in Angliam mittebat Pontifex ad Anglorum conversionem eis commendaret. VerB ta Gregorii epist. 5± lib. 6 hsec sunt De frater, t
t

multa de praedieto Fratre nostro, tam vobis quam etiam aliistestificantibus, adnosbona perlatasunt, maxirae vitam ejus Johanne regionario * ad nos remeante cognovimus. Et qnid in fratre nostro Augustino fecerit audientes, Redemptorem nostrum benedicimus, quia eum sacerdotis nomen etiam operibus irapleresentimus. Sed res plurimae restiterunt, quae nos hoc interim facere minime permiserunt. Inter causas autem ob quas patti? missionem dilatamscribit, una erat quod ipse t^agriuspaJt t

dlicom

«gionuio

lium non flagitasset

:

Maxime, inquit
,

t

quia

et

prisca consuetudo obtinuit, ut honor pallii, nisi exi-

gentibus causarum meritis
dari non dcbeat.

et fortiter postulanti

Addit tamen, se patlium mittendum curaread Candidum presbyterum ut is illud
t

p,

t

Syagrio debite flagitanti concederet*

:

nitatis vestrae sincera

quod amore beati bominibus nostris vestra devote solatia commodetis... Indicamus itaque sanctitati vestrae , nos Augu.stinum servum Dei pnesentium portitorem, cujus zelus et studium bene nobis est cognitum,

bene confidimus, Petri Apostolorum principis
caritate

patlium flagitatum, eo mittente
599
:

21 Satisfecit voluntati Pontificis Syagrius, ac 1*'*** dnnb """" ,,ih «*obtinuit anno ,
gtindi tytu-

verumtamen conditionibus adjectis congregandi synodum abususque aliquot in ea exstirt

dum.

pandi. Refert id Greg07'ius ipse in epistola 107

cum
quid

aliis

servis Dei pro

animarum
:

illuc

causa,

disponente
sibi

Domino

,

direxisse

cnjus

relatione

injunctum sit, snbtiliter agnoscens, fraternitas vestra ei modis ommbus, in quibus cauimpendat solatia ut boni operis sa poposcerit
,

;

ad Aregium episcopum Vapincensem, et rursum in epistola ad Syagrium, quam mox recitabimus. Quos autem abusus corrigi vellet Gregorius fuse exponit in epistola 106, lib. 9 ad Syagrium Augustodunensem, quemceteris iisque metropolitanis prseponit JElherium Lugdunenet Desiderium sem , Virgitium Aretatensem
tib.

9

t

t

,

adjutores, sicut decet rt convcnit, possitis existere. Ita

Viennensem, in cujus fine tres abusus,

qitos
:

mul-

ergo frateruitas vestra in hacre se devotam studeat dcmonstrare, ut bona, quae de vobis, opinione narrante, didicimue, vera esse opere compro-

De his tis perstrinxerat t corrigi jubet his verbis fraternitatem itaque, quae superius dicta sunt ,

•i

non

comiftiITl

tUr

lllutll

Angliam.

'

bemus. Addit commendationem Candidi presbyteri, cui cura patrimonii Ecclesise in Gallia erat demandata. 19 In Officio /Eduensi, quod inferius subjiciemus, lect. 4 Syagrius a Gregorio in Angliam missus dicitur ad Anglorum conversionem. lllud per errorem ex huc atiaque epistota mox recitanda collectum existimo. Certe nec auctores antiquicommemorant missionem Syagrii in Angliam, neque illa est verisimilis. Petit igitur Gregorius ut Syagrius opem prsestet Augustino in Angliam
t

volumus synodum convestram auotore Deo gregare, atque in ea... omnia quse sanctis cadisunt adversa sicut prcediximus nonibus damnentnr; stricte sub anathematis interpositione
, ,

,

,

,

,

id est, ut nullus pro ndipiscendis ecclesiasticis ordinibus dare aliqucd commodum prcesumat, vel

t

t

pro datis accipere, nec ex laico habitu quisquara repcnte audeat ad locura sacri regiminis pervenihare. Neque ut aliae mulicres cura sacerdotibus ut prsedictum est, bitent, nisi hae , qute sacris canonibus sunt permis^ae. De quibus cunctis reverendissimus frater noster Syagrius episcopus
,

discedenti, illicque

eum

illuc comitetur.

commoranti at non poscit,ut Porro Syagrium cumulatc
:

cum omni synodo,
studeat rcnuntiare.

dilectissimo

filio

nostro

Cysunt,
19 ndjtcto fP"

riaco abbate remeante,

nobis

,

quae acta

satisfecisse exspectationi desiderioque Gregorii,

discimus ex ejusdem Pontiflcis epislola 108 tibri 9, ubi is S; agrium his verbis alloquitur Quia igitur in prsedieationis opere Anglorum quam genti per Augustinum... impendere studui, ita
.-

,

.

.

.

sollicitum atque

bus

te,

ut opportuit, fuisse

devotum adjutoremque in omnicognovimus, ut ma-

1% His subjungo epistolam 108 tib. 9, qua pallium Syagi io mittit Gregorius, ejusque virtu(Jregoiius Syagrio epites prsedicat et merita Magi^tra bonornm omnium scopo Augustodunensi. nil asperum, quaa nil sapit extraneum
:

Saneti

caritas,
nil

,

gnum me sibi Eraternitas tua bac de re faceret dcbitorem etc. Eadem fere ex atia epistola mox adducentur Atfamen hsec non signi/icant, Syngrium in Anglia prwdicasse sed prtcdicanli ibidem Augustino fuisse subsidio, quod solum ab eo petierat
;

corroborat confu-sum , ita excrcet corda et difficile, sed fiat totum dulce, ut nihil grave, nil agUur. Hujus igitur cum sit proprium nu-

quod
trire

dissociata servare composita et virtutes ceteras prava dirigcre conjungere,

concordia

,

,

,

BmnicMdi*
paltnim Sya
grto
]>'!<: ;

Gregorius. 2U Post ha>c Brunichildis reginapaltium
grio postutavit a
'

S.

Sya-

quisquis in perfectionis suse muniminc solidare nec a viriditate deficit, radiccs se inserit ejus nec a fructibus inanescit, quia humorem secun:

,

at

S. Gregotitt$

S.Gregorio Romano Pontifice verum Pontifex gratas quidem sibi fuisse reginm
preces respondit ; at varias recensuit rationes, cur itlud continuo non miserit. Audi partim ejus

ditatisopus efficax non amittit. Atque ideo multum tibi dilectissime frater in Domino condecnntate lector atque congaudeo, quod sic eadem
, ,

te

,

:

DIE VIGESIMA SEPTIMA AUGUSTL

89
ABCfOltc

A

te praeditura

multorum

testificatione comperio,

ut

et ipse, quae sacerdotis sunt, decenter exhibeas, et
aliis te laudabiliter
mtrita prxdi rat,Vt'l ,iotJ ue

26 Extant inter Gregorii epistolas lib. 9 tres alise ad Syagriura datw, quibus diversa negotia

i.S
S.

imitandum ostendas.

Sancto nostro curanda Pontifex imponit. Pri-

Grr-gorms

23 Quia igitur in prsedicationis opere , quam diu cogitans Anglorum genti per Augustinum tunc monasterii mei praepositum, nunc fratrem et

mum epist.

varia

1

13 scribit

ad illum Gregorius, ut Me-

natem et Theodorum episcopos in Itatiam compellat redire. Menas autem seu Mennas a Gregorio
missus erat in Galliam
levitatis,
:

coepiscopum nostrum, impendere studui, ita soldevotum adjutoremque in omnibus te, ut oportuit, fuisse cognovimus, ut magnum me sibi frateruitas tua hac de re faceret debitotantas rei consideratione commonitus, ne rem infructuosus erga te viderer existere, fraternitalicitum atque
:

verum accusatus nimise

ubi se purgavit, ac in Galliam remissus est, ut intelliges ex epistola Gregorii 6 lib. 13, in qua Mennas vocatur, notante editore ibidem t eumdem hunc esse Telesinum
in Campania episcopum. Theodorus vero erat episcopusprovinciwMediolanensis,declinabatquejudicium metropolitani sui, de quo etiam conquerebatur, ut scribit Gregorius epist. 30 lib. 6 ad Deusdedit Mediolanenscm antistitem. Hwc igitur perfecisse videtur Syagrius, cum uterque in Italiam ad superiorem suum sit reversus. 27 Deindeepist.Wi Gregorius reprehendit Vir- S*rir/ri gilium Arelatensem et Syngrium Augustodunensem, quod Syagria quwdam, quwvitam monasticam amplexa fuerat, gestaveratque vestem religiosam, coacta violenter fuisset matrimonio $e copulare,quodque illi sacrilegium hujusmodi non impediissent.Sane non erant inculpabites episcopi E illi, si illud potuissent impedire :at, cumuterque sanctus sit, moresque Galtorum ejusmodi essent eo tempore, ut eyiscopi varia crimina improbare magis possent quam impedire, crediderim memoratis episcopis rationes non defuisse, quibus se excusarent apud Gregorium. Porro cupiebat et~ iam tunc Syoigriailta piis operibus sua impendere,

revocatur

Romam,

tis tuae

petitionem nulla pertuli ratione postpone-

re.

1'roinde
pallii

secundum
te

postulationis

tuae

deside-

rium

usu , quod intra ecclesiam tuam habere debeas, ad saera tantnm Missarum solemnia celebranda Deo auctore, prasvidimus hono,

randum.
prxetninenti

24

Quod tamen
si

ita tibi

dandum

esse decrevi-

notff

am

ttdit

JE-

mus,

prius per synodi definitionem

emendare
:

dutntii conjungii.

promiseris, quae corrigenda mandavimus

quia

dignum
gravitate

profecto esse credimus, ut
,

cum mentis
didici-

qua Deo

te

propitio

pollere

B mus, habitus quoque exterioris
tus accresceret, prsesertim
perfluae elatibnis

clarior in te cul-

nore tuae
induraenti

cum id te non ad suporapam, sed pro genio et hoarbitremur ecclesise petivisse. Cujus ne

munificentiara nudam videamur quodamrnodo contulisse, hoc etiam pariter prospe* ximus concedendum ut metropolitae suo per omnia loco et honore servato, ecclesia civitatis Augustodunae cui omnipotens Deus praeesse te
,

,

voluit, post et

Lugdunensem ecclesiam
locum
et

esse debeat,

qua

in re ut

illi

subsidio sint Virgilius et Sya'->

hunc

sibi

ordinem ex

nostrae auctori-

grius, hortatur Gregorius.

tatis

indulgentia vendicare. Ceteros vero episco-

pos secundum ordinationis suae tempus, sive ad consedendum in concilio, sive ad subscribendum, vel in qualibet alia re sua attendere loca decernimus, et suorura sibi praerogativam ordinum vendiquia omnino rationis ordo nos admonet, ut care
:

cum usu
rvmtjur ad vi

pallii

aliqua simul, sicut diximus, largiri

privilegia debearaus.
oilnntiam va-

itoralcm hor'ofnr.

Sed quouiam cum honoris augmento, cuquoque sollicitudinis debet exerescere, ut cultui vestium actionis quoque ornaraenta conve25
ra

niant

:

oportet ut enixius in cunctis se studiis ve-

stra fraternitas exerceat.
sit

Circa subjectorum actus

vigilans, veetrum

illis

cxemplum

instructio, et

vita

magistra
,

scant

Linguao nostrae exhortatione diquod metuant ; et doceantur quod dilisit.
,

gant; ut
" n

dum

talenta

credita

lucro multiplieato
:

reddideris. in die retvibutionis audire sis meritus

Euge

serve
tui

bone
«.

et fidelis, intra

in

gaudium

Doraini

Cnram

praeterea
aliis

congregandae

synodi,

quam

vobis

atque

fratribus nostris

Gregorius Syagrio com- " mmendar mendat causam episcopi Taurinensis, qui con nrgottn. querebatur dioecesim sv.am esse diminutam, erecto novo episcopatu. Erat hic episcopatus Mauriennensis in Sabaudia, ut notat editor, et alii scriptores affirmant verxmt, uti non defuerant rationes ad episcopatum iilum erigendum tempore Guntrami regis, sic nec deerant hoc tempore ad sedem illam conservandam, De utrisque considipotest Longuevatlius noster in Historia ecclesiee Gatlicanw tom. 3 pag. 143, ubi erectionem refert, et pag. 346, ubi ait, Gallos procul dubio rationes suas, utilitatcmque novi illius episcopatus Gregorio proposuisse. Certe etiamsi Gregorius y ad Theodoricum quoque et Theodebertum Francorum reges eadem de re scripserit epistolam 11G, Mauriennensis episcopatus hactenus perseveravit. Hxc fere sunt, quie de egregiis S. Sy.igrii gestis, coltigcre ticuit.Quapropter ad tempns felicis ejus obitus invesiigandum accedimus. 29 Novissimi editores Gatline Christiamv tom. 4, nj.it tnOfl
28
epist. 115
:
.

Demum

pro iilicitarum rerum prohibitione fiendam scripsimuSj vestrse specialiter sollicitudini noveritis incumbere. Unde quia praecellentissimos filios noStroa

col. 34t)

Francorum reges magnam vobis novimus dilectionem impendere, omni vos studio omnique agere annisu necesse esse, ut, quod de synodo congreganda mandavimus, fraternitatis vestrae vigilantia compleatur atque omnia illic
,

sicratiocinantur adpropositumnostrum Quo praecisc anno ad caelos migrarit , non ita constat. Certc aute socundum supra sexcentesimum ut evinci videtur ex epistolis qnas hoc
,

r mtigit circa

annuin (J00

:

nritut. trl\

1/iii.r.

,

ipso

anno Senatori

et

Luppino * archimandritis

"i.

LupouJ
Tli«l««-

ac ThessaliK * abbatissss scripsit Gregorius, [Ub. 13, epist. 8, 9, et 10) in quibus eum reverend.e memoui/E efiscotum vocat. Imo jam anno

a/.

quffi

pro

animarum
vobis

salute

scripsimus,

censean-

tur;
et

quatenus per hoc, et vos zelum vestrum,
illicita

dc ex hac Iuce sublatum, inde inferunt viri dosequenti ctissimi, quod inter litteras, quas anno
episcopis dci sanctus Pontifcx diversis GaNiarurn ad Simoniacam haerrsim exstirpauriam direxit ouem tanulla Syagrio reperiatur mscripta, ad tura propter vices ^cribere non omisisset
,

qualiter

displieeant, ostendatis

,

et nos utiliter providisse, qui ceteris

vestram ad hoc

prae

personam elegimus, videamur. Hactenus Gregorius.At de synodo hac per Syagrium habita nihil invenio .Credibite est illurn more impeditum fuisse, quo minus rem perficere posset non diu enimpost hwc tempora vixisse, infra videbimus. Augusti Tomus VI.
:

men

,

apostolicffl S«dis ipsi

ad hoc demandatas, tum ob gratiam , qua pollebat apud reges Francorum , Brunechildera prsecipue. Ex his rationibus miet

16

hi

, ;

:

90
»i

DE
non
est t
;

S.

SYAGRIO EPISCOPO
authore,

tioat
S.

J.

Syagrium vixisse posl annnm 600 at,cum nulla ad eum epistola legatur data post annum 599, nec synodus per eum sit celebrata, quam Pontifex tantopere cupiebat, defunctus esse potuit jam ipso anno 599. Hac de causa obitum consignavi circa annum 600, a quo certo non multum abfuit .Hinc recte concludimus ad annos circiter quadraginta cathedram Augustodunensemoccupasse.Corpus servariin ccenobio virginum S. Andochii, per Sanctum, ut diximus, condito, testatur Officium mox dandum. lnsignes quoque ejus reliquias haberi Parisiis in abbatia Valtis-gratide, quse mulierum est Ordinis S. Benedicti, afprmat Bailletus in Syagrio, seu
hi verisimite

praevidimus honorandum

:

et

ne indu- D
,tin cpain

menti munificentiam nudam videamur quodammodo contulisse, hoc etiam pariter prospeximus concedendum, ut, metropolitae suo per omnia loco et honoreservato, ecclesia civitatis Augustudunae, cui omnipotensDeus te prssesse voluit, postLugdunensem ecclesiam esse debeat, et hunc sibi locum et ordinem tex nostrs authoritatis indulgentia ven-

0()r

"""" a Gr c .
ri0cum
f^ r r «emincnU»

....

p)m«ji,.

i

dicare.

Sed quoniam cum honoris augmento cura quoque sollicitudinis accrescere dcbet, ut cultui actionis ornamenta conveniant, authoritaLect. vi.
te

«Ux W tw urtl mori *««(,
*

e '' u,ar *

beati Gregorii

synodum

constituit

m, cujus
,

m

definitione

tom. Z,col. 428.

simoniaca labe notatos daranavit et quae corrigenda mandaverat Gregorius, emendavit. Lingua ejus bonis fomentum erat, pravis aculeus ; tumidos retundebat , iratos mitigabat
desides

hortatu

succendebat

,

desperatos

conso"

VITA

labatur.

Ex
B
Sancti epitco patut* el
cnii-

Breviario Mduensi,
Syagrius,
Brunechildis reMartini a ad
vetere
,

Tandem /Eduae sexto n Kalendas Septembris talenta sibi a Domino credita cum foenore Jesu Christo dicenti Euge serve bone et intra in gaudium domini tui fidelis tradidit
:

,

,

cujus corpus theca argentea clausum iu celeber- E

L

ECTIO
erinae

i.

Beatus
,

rimo virginum sancti Andochii ccenobio o Augustoduni servatur.

Franciae

coenobii sancti

muros .Eduenses

fundatricis

frater b,

et

trmporanei,

a
b

autiqua progenie nobilis, sed dotibus animi et puritate mentis nobilior, divino afSatu insignis, ecclesiae iEduensis designatus eat episcopus c. Cujus aetate sanctus Desiderius ejus nepos d Viennae,

ANNOTATA.
a De ccenobio S. Martini per Syagrium et Brunichildem condito egimus in Commentario

ctus Amarius
cti
9

divus Etherius e Lugduni, Autissiodori sanf Aureliae divus Austerius g, sanet

num.

15.

Lupus h
ii.

Columbanus apud Senonas mira

b Illud sine fundamento assertum,nec verisimileesse, probavimus ibidem num. 2.
c Circa annum 560. Adi Commentarium num. 46*5. d Ecvc S. Desiderii cum Sancto nostro consanguinitasidoneo destituitur fundamento ,ut dictum est in Commentario num. 3, ubi de S Desiderio
.

sanctitate claruerunt.

h
virtutet varix,

Iu beato Syagrio charitas admouuit maledicorum sibila contemnere nec enim usque adeo putabat serviendum improbornm linguis, ut necessarium officium hac gratia praetermitteretur.
Lect.
;

Moderationem obtinuit in castigandis

improborum

actum.

moribus, ut lenitate sanaret potius quam austeritate exasperaret. Mensam habebat perquam frugalem, sed hospitibus expositam, magis frugiferis sermonibus, quam exquisitis eduliis opiparam; ut non

minus animi convivarum
ra.
silio.

reficerentur,

quam

corpo-

Bibebat viuum, sed sicut Timotheus Pauli coniii.

Mtherei gesta mox colligere, cultumque probare conabor. Aunarius f Qui hic Amarius scribitur, est S. discipulus, de quo aliqua diximus in S. Syagrii Commentario num. 1. Idem sanctus, teste Cointio ad annum 571, num. 6, appellatur subinde
e S.

c
ub
ijuiis

Lect.

Amabat perfectam pietatem, sed sponta-

AunaAunacharius , Aunaharius Anacharius Anguarius, Autmarius, et Autmaarius, Augarius,
, ,

taudw

dvtur a S. Oregorio :

neam, non extortam. Dixisses illum paterna maternaque viscera erga cunctos gerere, malos parturire,
ut renascantur in Christo; imbecilles veluti g*allinam sub alis fovere, ne pereant ; bonos provehere, ut adolescant. Propterea huic congratulabatur beatus Gregorius frequeutissimis epistolis in Registro,

charius.

apud S. Gregorium Turonensem in Historia Francorum lib. 9, cap. 18 vocatur Austrinus Pastoris quondam filius. Frater S. Auna-

g

Austerius

rii episcopi Autissiodorensis, et S. Austregildis,

dicens

:

Multum

tibi

condilector atque congaudeo,
testi-

quod sic eadem charitate praeditum multorum
decenter exhibeas, et
ostendas.
aliis te laudabiliter

ticatione te comperio,ut et ipse, quae sacerdotis sunt,

quee mater fuit S. Lupi Senonensis,fuisse dicitur ex Actis S. Lupi Senonensis quee tatius pertractari poterunt ad 1 Septembris, cum colitur S. Lupus. Andreas Saussatjus in Supplemento
,

imitandum

Martyrologii Gallicani pag. 1234. Austrenum (sic enim vocat) Sancti titulo condecorat Quem,m:

Lect. iv.
promoia ab
fidti

Cum

Anglos

i

a Christianismo ad idola

eo

defecisse audivisset beatus Gregorius, misit

prxdirak

tio in Antfici.

beatum Syagrium Augustudunensem episcopum in Angliam k, qui zelo domus Deiductus, tam diligenter omnibus in Anglia Jesum Christum nuntiavit, ut,
seposito errore et veritate cognita ct persuasa, oves perditas in Jesu Christi ovile , tamquam bonus pastor, reduxerit

sua aetate claruisse, diptycha autiquissima perhibeut ecclesioa .Eduenquod explicamus, sis. Officium, opinor, designat, quo cultus non satis probatur. Gesta Austreni ex paulo latius prosequitur Carolus Saussayus in Annalibus ecclesias Aurelianensis pag. 141 etseqq. at nec cultus ullum pro/ert indicium, et ne Sanquit, mira sanctitate inter
alios

metuit
erat.

,

nullum umquam periculum quoties ecclesiae commodis serviendum
:

qui

ctum quidem

vocat.

Quapropter rogatos volumus

eruditos Aurelianenses, aliosve Gallos, ut legitihujus episcopi cultum nos doceant, si illum

mum

Gregorius ad SyaTantse grium) consideratione commoniti, te usu pallii, quod intra ecclesiam tuam habere debeas ad saLect. v.
rei
(ait

noverint. hDe S.
grio,

Lupo Senonensi archiepiscopo mox locuti sumus verum an fuerit episcopus cum Sya;

cra tantum

Missarum solemnia celebranda, Deo

anpaxdto posterius, hic non examinamus. S. Columbanus

,

,, :

:

DIE VIGESIMA SEPTIMA AUGUSTI.

91
jy

A

S.

Columbanus abbas
,

fuit

,

non episcopus.

Is na-

bus disputat.

tus in

Hibemia transmisit

condidit monasteria
scessit.

in Galliam,ubivaria ac tandcm in Italiam di,

k Imo potius Syagrio commendavit Augusti-

Plura de eo dicentur ad 21 Novembris

quo Romano Martyrologio est adscriptus: videri interim potest Surius ad eumdem diem. i Non defecerant Angli a fide quam usque ad tempora S. Gregorii non erant amptexi. Britanni quidem, seu incolae antiqui hodiernae An,

num, quem mittebat in Angliam ut ille auctoritatesua et gratia apud Gattias reges Augustino
,

inAngliam. tendenti, ibique laboranti ret. Consule Commentarium num. 19.

,

opemfer-

gtiae, dndum erant conversi : at populi illi septemtrionales partim Saxones, partim Angli qui seculo 5 Britanniam sunt i?igressi, quique demum Angli omnes nominati sunt, Angliaeque nomen suum dederunt, gentiles erant, et idola colebant,
y

1 Perseverat hactenus praerogativa illa Augustodunensis ecclesiae, ut observat Longuevatlius in Historia ecclesiae Gallicanae tom. 3,pag.337.

Synodum illam non fuisse habitam, morte interveniente Syagrii, diximus in Commentario
num.
25.

m

ut videri potest

clesiasticis Britanniae

apud Alfordum in Annalibus ecad annum Christi 449, ubi

de corum ingressu in Angtiam, ac superstitioni-

n TJnde hunc diem emortualem hauserit auctor, quove nitatur fundamento, me latet. o Cosnobium istud tunc xenodochium cum Brunichilde erexit Sanctus, ut in Commentario retatum est num. 14.
, ,

DE SANCTO ^ITHERIO EPISCOPO
LUGDUNI
IN GALLIA

SYLLOGE HISTORICA
Decultu, gestis ante episcopatum et in episcopatu usque ad mortem.
An.
iicu.

J.S.

Ssnrli cultutj
at nulli dici

uandoquidem S. iEtherius, vel Etherius cultum non habet certo diei affixum, Actaque
,

assentior

Raynaudo, prsesertim ad invocationem
,

yEtherei in titaniis antiquis

quam

affirmat quo-

•flfaui,

quo jam egimus
loco innectenda,

(i

ejus connexa sint
,

cum Actis

S.

Synagrii

,

de

judicavimus Acta Mtherii huic quod optius alibi nequeant collo-

que Andreas Saussayus in Appendice ad Martrjrologium Gatlicanum pag. 1222, quoitem teste,
sanctissimus et beatissimus in priscis codicibus nuncupatur. Itaque ad gesta ejus cotligenda et

Cidtum Sancti immemorabilem probat Theophilus Raynaudus in Hagiologio Lugdunensi pag. 47 hunc in modum S. Etaerius aut,ut alii
cari.
:

,

scribunt, iEtherius, silentibus licet Martyrologiis

omnibus, Sanctus praenominatur in novissima et cceteris accuratiore Lug-dunensiumpra3sulum serie,

apud Claudium Robertum in Gallia Christiana, ut habet in margine. ) In litaniis quoque pe(

discutienda progredior. 3 Vixit S. jEtherius ante episcopatum in aula s^Guntramno S. Guntramni regis, ut discimus ex Vita S. Au- reaifamMarit, stregisiti tom. v Maii pag. %30,ubi aGuntramno abe0fi ue SAu$tregi$ito impetrasse dicitur S. Austregisilo licentiam amobtfnet; vX fiat plectendi vitam clericalem atque haec de eo refe- cUrtcui runtur Erat tunc in domo regis , inter ceteros F
t

,

:

cularibus Lug"dunensis ecclesiae inter alios ejusdem

senatores praestantissimus, ^Etherius nomine
,

,

vir

sanctos episcopos

invocatur

jam olim tamquam

Sanctus. Adhsec in perantiquis Actis S. Austregisili ab iEtherio promoti in abbatem S. Nicetii , idem
/titherius
insig-ni

prudentissimus et singulari cautela praeditus, cui rex omnia tractatus sui arcana prsecipue pandebat: qui tunc dignus episcopatu, postea Lugduno
Galliae

jam

vita functus, vocatur beatissimtts

,

et

nobilissimae

civitati

episcopus

ordinatus

elogio sanctitatis
,

exornatur.

Ita

apud

Surium ad xx Maii quem signat in margine. Apudnosverotom. v Maiipag.2SQJE>t]iermseodem Actorum illorum loco Snnctusnominatur, quas vox
***tritw cx
^riis.

rem probat efficacius. et in 2 Apud Aymonium dunensi cum de S. Siajrrio
,

Breviario Aug-usto,

,

Etasrius

Lugdunen,

sis

numeratur primo loco
Galliae
,

inter episcopos
,

vinae virtutis gratia irradiati

qui difulserunt ut lumi-

naria
et

temporibus

Brunichildis regunae

annumeratur sanctissimis ejus aevi praesulibus, Desiderio Viennensi Siagrio Augustodunensi Aunario Antissiodorensi Austreno Aurelianensi,
,

quique memoratum famulum Dei (Austregisilum) singulariter diligebat quem Austregisilus rogavit ut regis permissu peteret se ad clericatus onus venire debere qui suggessit, et impetravit. Facta hxc sunt circa annum 585 nam paulo ante narratur Austregisilus orasse in S. Martini ecclesia, quae, ut notat Henschenius lit. k, in suburbio Cabitlonensi structa erat a Guntromno anno Christi 584. JGtherius autem, ticet in aula regis habitaret clericus jam tunc erat sic enim prasdicta narrantur in Bibliotheca Mss. Labbeana tom. 2, pag. 3G3 Quod ut fieret
est
,
: , :

,

:

,

ac

Lupo Senouensi. Offlcium Syagrii mox dedi,

mus

ubi haec hdbentur

gorius Magnus,
ordinis
,

num. i Denique S. Grecum commendat ab ecclesiastici
,

amore dilectione disciplinae servantioe saluhrium decretorum , et
humili ad summi Pontificis Itaque tanti Viri sanctitas
tes transcriptio
,
,

studio ob-

prompto ac monita animo ac zelo.
et debita

cujusdam nobilissimi clerici precibus, .Etherii nomine, cui rex omnia tractatus sui arcana praecipue pandebat obtinuit ( Austregisilus ) quique ( jEtherius) eum misit B. Aunario Autissiodorensi episcopo, ut suis sanctis manibus caesaries sui capitis deponeretur. Quietin hoc poac insuper ad stulantis Amici explevit votum
, ; ,

inter

coeli-

potest videri explorata.

Facile

diaconatus eum promovit officium. Effectus ergo clericus continuo remeavit ad regem.

\Heec

,

:

)

,

92
iVCTOll
J. S.

DE
,

S.

iUTHJSRIO EPISCOPO.
que secum habere, qui famosissimus noscebatur ab omni plebe. Quem et ipse praefatus JStkerius mox presbyterum et abbatem ordinavit in sancti basilica Nicetii. Eadem referuntur in Vita S. Austregisiti jam

4 Hsec ante episcopatum peracta: quibus do~

cemur
rio
t

«olilS. Niceti-

um,

ijiu

ciepi'.

S. Guntramno, S. Aunaac S. Austregisilo amicita fuerit junctus :
,
.

quanta

cum

seoputum prxdici*,od

quem

TuTdunen$i6,„
:

unde uon mate quis conjiciat vita et moribus non fuisse Ulis absimilem id tamen certius pro^atur ex Vita S. Nicetii Lugdunensis episcopi,
tom.i. Apritis, pag. 101, ubi refertur S. Nicetius

memorata num. 7 his verbis Regressus inde venit ad memoratum ^Etherium ilbenignissime eum le, jam episcopatu accepto
:
:

,

non modo probassevitam

et

mores

Jfitherii,

cum
et

ineflfabili

gaudio
et

recepit

,

presbyterumque

sed ejus quoque episcopatumpraedixisse. At ipsum audiamus Vitse auctorem , qui scripsit vivente adhuc zEtherio Etpro beatissimo antistite J3therio, inquil, suis precibus intercedat ( Nicetius qui saucto laboravit studio , qualiter "Vita ejus, quae etiam post obitum rlorebat assiduitate operis, panderetur officio lectionis. Sed non immerito
:

abbatem

basilicae B.
:

Nicetii

fessoris

ordinavit

ob

episcopi et condilectionem perfectio-

:

coloniam Albiausibus suis profuturam. Familiaritatem incum ter ulrumque Sanctum deinde perseverasse, colligitur ex eadem Vita num.9, ubi refertur miranis, dedit ei de rebus ecclesiae
,

ejus
lit
,

memoriam

dilectionis studio solenniter exco-

praedixit

qui illum sibi successorem esse secundo loco , dum de ejus conversatione gauderet. Quem illico post ejus transitum devotio populi

culum S Austregisilo contigisse eo tempore, cum esset memoratus Dei homo oum S. ..Etherio episcopo in quadam villa. Anno 591 iEtherius cum
Syagrio aliisque episcopis Parisios pro/ectus est, petente Guntramno, et baptismo Clotarii II interfuit Nemptodori, ut de Syagrio in ejus Actis diximus num. 12. Id habent quoque laudati GalInv Christianee auctores in iEtherio
;

Lugdunensis ad ipsius pontificii gradum ambiensed quod tunc praescia dispositio printer expetiit
:

cipis
,

(Guntramni) negavit
:

,

successore defun-

at

male

re-

indulgere non destitit ac sic quodsacriancto B tistitis sermo, dum maneret in corpore, prodidit, hoc clementissimi regis cordi Deus auctor quo etiam obtinente factum est, ut qui infudit fuit hactenus Pater patriae, nunc esset ecclesiae. Videmus hinc insuper et Patrem patriaa vocatum fuisse apopulo, et magno Lugdunensium studio
:

ferunt ad annum 594, quo mortuus erat Guntramnus, qui puerum e sacro fonte suscepit, ipsis £
fatentibus.

^Etherium S. Gregorius, utdiscimus ex variis hujus ad iltum litteris. Primo ad eum scripsisse reperitur anno 596, quando Augustinum in Angliam mittebat ad Angtorum
7

Magni

fecit

S. Grcgormi
illi

fotttmendat

A'>gu»tmum

Anglornm

a-

post

moriem

S.

Nicetii

ad episcopatuyn petitum,

qusenon mediocrem de virtutibus ejus existimationem insinuant. Porro non sotum pietatem suam in~S. Nicetium dectaravit ^Etherius, dum Vitam ejus curavit scribendam at atiud insuper ejus:

conversionem, quem una cumcandido presbytero, misso in Gatliam ad curandum ibidem Ecctesiee prout eospatrimonium, ^Etherio commendat demcommendavit Syagrio Augustodunensi, aliisque Gaitix episcopis per alias epistolas, quas inter
,

dem pietatis specimen profert S. Gregorius Turonensis in preecedente apud nos S. Nicetii Vita pag. 98, num. 15 his verbis Lectulus quo Sansaepius miraculis adorctus quiescere erat solitus qui grandi studio„ab ^thcrio natur illustribus nuncepisi-opo fabricatus, devotissimeadoratur.
: , , :

53 , et tib. 6, epist. 52 inter epistotas Gregorii reperitur hwc ad iEtherium missa ; sed itlam recitat Bedain Historia ecctesiastica lib. i, cap. %4hoc
,

Gregorianas habemus

54.

Non quidem

rpistopm fu
ctu» inter on-

num B8S
»89.

quo S. yEtherius ad metropolim Annus Lugdunensem evectus est assignari non potuit
5
,

Reverendi^simo et sanctissimo fratri Etherio eoepiscopo Gregorius servus servorum Dei. Licet apud sacerdotes habentes Deo placitam cha-

modo

:

,

et

hactenus. Inter S. Nicetium anno 573 defunctum Unde Heuschenius et Jltherium sedit S. Priscus. cap. 2, lit. m notat sead VUam S. Austregisili JStherius factus arquentia de inilio episcopatus annum dlxxxv quo Priscus ehiepiscopus iuter
: ,
'

ritatem religiosi viri nullius commendatione indigeaut: quiataincn aptum tempus scribendi se ingessit, fraternitati vestrae nostra mittere scripta curavimus insinuantes latorem praesentium Au,

decessor adhuc vivebat

(nam eodem anno
\i) et

pree-

fuit concilio Matisconensi quo subscripsit rescripto episcoporum apud S. Gregorium Turonensem lib. ix Hist. cap. xli.

annum

dlxxxix,

de cujus certi sumus studio,cum aliis servis Dei , illuc nos proutilitate animarum auxiliaute Domino direxisse. Quem necesse est ut sacerdotali studio sanctitas vestra et sua ei solatia praebere festinet. Cui adjuvct

gustinum servum Dei
,

,

,

.

,

Hisceconsentiunt edilores Gallise Christiansc recusx tom. \, col. £8, nec annum ipsum assignant propius.Porro rescriptum illud episcoporum apud Turonensem est conftrmatio excommunicaiionis a quatuorepiscopis iatse contra Chrodieldem,eique adhxrentes moniales Pictavienses nam iEthe%
:

etiam ut promptiores ad suffragandum possitis existere , causam vobis injunximus subtiliter indicare scientes quod, ea cognita, tota vos propter Deum devotione ad solandum quia res exigit
:

,

,

commodetis. Addit commendationem Candidi et notas chronologicas quse designant x Katendas
,

Augusti anni 590, quo erat Indictio
deceptus latensem
, :

14.

Porro

rius

cum novem episcopis apud Guntramnum

re-

gemcongregaiisexcommunicationemillamratam Dehis habuit, rescriptoque primus subscripsit. Pictaviensium pauca diximus turbis monialium xnSyagrionum. xi atplura videri possunt apud
t

dum ^therium putavit Areest Beda nam Arelatensis prsesui eo antistitem

.V Atntrrguifuui mciinaf
pi r*l>t/|prnm
:

adett bapti$mo
Ciotarii 11

demonstravit. Quippe Austregisilo amicitiam apud Labbeum in Bilaudato istius Sancti elogio
bliotheca tom.
2.
,

Cointiumadannum 5S9, num. xi et seqq. pristinam cum 6 J3therius jam episcopus

Gregorius tempore erat S. Virgiiius , ad quem causam dedit epistotam 53 libri 6 eamdem ob quw verbis non parum ab hac discrepat. Dubitare non possumus quin S. .Etberius quem
8
,

ab

&'
*
"

S. in

Augusti?ium benignissime exceperit cumulate satisfecerit. Atatia S. Gregorii desiderio oritur qutestio ex prsedictoBedeeerrore, queescri,

adeoque

theiiO, ««"
Yirgilio
•*

,r

lateniii

pag. 303 post recxtata supeQuem ( Austregisirius sic auctor prosequitur
:

videptores eruditos in varias distraxit parles Augustinus Anglorum apostolus utrum S.
:

licet

lum, ad Guntramnum
dictus

^therius,

illico

reversum) vulens proeut sim petivit a rege
,

committeretur.

Jam

a pnnciet ipse impetraverat
ecclesiae
:

pe sedem Lugdunensis

malebat nam-

/Etherio fuerit deinde episcopus consecratus ab an a Virgilio Arelatensi. Quippe Lugdunensi virDolaudatus Beda cap, 27 sic habet: Iuterea arcbiepiscoAugustinus venit Arelas et ab
,

mini

,

po

, ,

DIE VIGESIMA SEPTLMA AUGUSTI.

93
:

A

po ejusdem civitatis Etherio, juxta quod jussa sancti patris Gregorii acceperat, archiepiscopus genti Anglorum ordinatus est. Reversusque Britanniam
etc.

Aretateusi meminit his verbis Virgilio fratri ac coepiscopo nostro dicite etc. ; sic frequentissime alibi. Ex consuetudine igitur Gregorii verisimite
est,

40CT

om

J S.

Consentiunt nunc scriptores ordinationem

illarn contigisse

anno

597,

quo JStherius Lugdu-

nensi, Virgilius Aretatensi ecclesite preesidebat

indeque simul concludunt, Bedarn errasse vel in urbis nomine, vel in antistitis qui ordinavit. Henschenius in S. Laurentio tom. i Februarii pag. 290 in urbis nomine erratum esse putavit, adeoque ordinationem JStherio attribuit idemque repetiit tom. iii ejusdem mensis pag 427 in S. Ethelbcrto rege. At Cointius ad annum 597,
,
: .

^Etherii nomen ex ejus epistota hauper errorem Aretatensem urbem apposuerit, ut supra factum vidimus in epistota ad ^Etherium scripta. Deinde si nomen urbis expressum in Gregorii epistola invenisset Beda, nonposisse, cui

Bedam

tuisset /Etherium designare sine temeritate, cum etiam Virgilium noverit, quem putabat JStherii successorem dubitasset igitur Beda in illo casu,
:

an yEtherio, an Virgitio ordinatio foret adscribenda quod in anterioribus titteris ^Etherium in;

num

12

errorem esse contendit in nomine ar,

venisset

,

indeque Virgitio tribuit consecrationem imo ne epistolam quidem commendatitiam pro Augustino ad /Etherium missam votuit ad annum 596 num. H. Pagius in Critica Baroniana partim adhgeret Henschenio, partim Cointio nam epistotam, quam mox recitavimus sinedubio ad/Etherium scriptam agnoscit adannum 596 num. S sed consecrationem Aretate peractam esse a Virgilio, existimat ad annum 597
chiepiscopi
:
: ;

ambos credebat

in posterioribus vero Virgilium quos Arelatenses, et quorum successio,

nem nossecerte non poter*at,cum
cesserint. Itaque

invicem non suc-

quocumque modo rem considere;

;

probahrtiua

fpncopum

B num. 3. 9 Neutram quidem sententiam omnino certam ene cense0 a tamen rnihi videtur probabilior, quae JStherio consecrationem adscribit, quod Beda fa.

mus, undique probabitius apparet, Bedam in primo errore, qui certus est, perstitisse nominique ^Etherii, de quo certo erat, Arelatensem urbem adjunxisse adeoque Augustinum non per Virgilium Aretatensem, sedper iEtherium Lugdunensem; neque Arelate, sed Lugduni fuisse ordinatum. Hisce rationibus satis quoque refutata sunt ; quse Cointius et Pagius locis assignatis pro con;

E

m

traria opinione dispittarunt. Longuevattius vero in Historia ecctesias Gatticanee tom. 3, pag. 323

cilius errare potuerit in urbis

nomine,

quam

in

nomine archiepiscopi. Rationem hanc paucis etucidabo. Beda in prsefatione Historix suee testatur se adjutum ab Albino abbate, qui per Nothelmum
Londincnsis ecclesiwpresbyterum transmisit ,qude memoria videbantur digna Qui videlicet Nothelmus, postea Romam veniens, nonnullas ibi beati
:

Gregorii Papze
nse scririio,...

,

simul et aliorum Pontificum epi-

stolas, perscrutato

ejusdem sanctye Ecclesia? Roma:

reversusque nobis nostrge Historia? inserendas cum consilio prasfati Albini reverendissimi patris attulit. Hinc primo dubiitm non videtur, quin epistola ad ^Etherium jam reinvenit
cltata

puVirgdius vices gerebat Romani Pontificis. At poterant atize esse rationes, cur .Etherius videretur prveferendus, ut gratia itlius et Syagrii iter Aitgustodunensis apud principes Gattos Lugdunum brevius, atiaque hujusmodi. 11 Anno 599 S. Gregorius ad quatuor Gatliarum episcopos, inter quos secundus nominatur /Etherius, epistotam scripsit ad abusus quosdam abolendos per synodum, ut dictum in Syagrio num. 21, ubi quoque notavimus, synodum iltam non esse cetebratam eo tempore. Hinc Gregorius rursum anno 601 de eadem synodo, aliisque neet

32 i contrariam sententiam probabiliorem

tat, qitia

;

$. Gregoriw UmdatitjE''**'" t" ^ ' u ' , '

ex

itlis

sit

una. Itaque in nomine istius

archiepiscopi, quod in ipsa legebat inscriptione errare non potuit Beda. At errare potuit in\xtrbe,

gotiis dedit epistolam 56 libri xi, qiue est hujusmodi : Gregorius .Etherio episcopo Galliae. Epi-

stolarum vestrarum plena venerabili gravitate
cutio ita sibi cordis nostri
fixit

lo-

cui pncsidebat ,
esset

cum nomen
,

urbis epistolee non

afTectum, ut
:

mu-

(

adjectum. Jam. vero unde Beda in illum ut putaverit ^Etheriura errorem inductus sit fttisse Arelatensem prxsutem, non omnino constat at certum est in eo errore versatum esse. Fortasse quod nosset archiepiscopo Arelatensi
: ,

tunm semper
nil sibi

libeat miscere

sermonem

etsi corporali vestra praesentia frui

quatenus non valemus,

contra nos absentia hoc intercurrente valeat commercio vendicare. Quantus nanniue in vobis f
Ecclesiastici ordinis
ctio disciplinae,

vices Apostolicas a Gregorio demandatas que unicam nactus esset commendatitiam pro Augustino, per vonjecturam verisimitem existimavit, scriptam fuisse Arelatensi, adeoque M;

illam-

amor eniteat, quanta sit dilequantnm observantiflR studiura sa-

illo, quod nostram submis^e et omnino libenter ;iilhortationein accipitis,

lubriura decretorura, ex

theriiim isti ecctesias prsesedisse. Qitidquid fuerit

servandam inviolabiliter praedicatis, ostenditis. Quia igitur ad aliorura emendationem promptum
et

iEtherium Arelatensem putavit et Virgitium ejus in eadem ecclesia successorem : nam cap. 27 sic habet de alia Gregorii epistota Epistolam vero,
:

cor geritis, et vetustatis malum libera, sicut decet, voce damnatis, postquain et aliis fratribus coepiscopisque nostris ipsa voluntas est, oportet ut unani-

quam
(

se Arelateusi episcopo fecisse
,)

commemorat
successorem

mes

Gregorhts
10

ad Virgilium

Etherii

contra dominicos hostes insurgere, et avaritiam de domo Dei synodali debeatis definitione projicerc.

t

dederat.
'

""•nwiom-

Porro quod Beda
:

scribit de consecratione

12 Nihil in dandis ecclesiasticis ordinibus auri ad$wumtam
sseva

vn amun

Augustini, eruisse videtur ex quadam Gregorii epistola scribit enim Arelate ordinatu ab ^Etherio juxta quod jussa sancti patris Gregorii accepefuisse velsotum

fames inveniat,
:

nil

blandimenta surripiant,
:

nil gratia conferat

honoris praimium

P e, *ynod*m vita sit, ^«tonimni

expressum solum utrumque enim sine errore exprimi non poterat.
rat.

Hinc concludo

,

in illa epistota

nomen

iEtherii, vet urbis

:

At vero, si quis epistotas Gregorii pervolvat, reperiet ab eo frequenter prsetermitti nomenurbis
episcopatis,

ut obtiuente provectus incrementum modestia hujusmodi observantia, et indigmus, qui prajmns cui boqua^rit ascendere judicetur, et digne , honoretur. Haec num testimonium actio perhibet, ha;c animis vobis, dilectissime Frater, cura sit, invig-ilet, ut et xelum, sollicitudo semper
,

vestris

non vero ipsius episcopi, dum mentionem facit de episcopo quodam determinato.Sic lib. 6, epist. 55 ad atios scribens episcopos de Virgilio

quem

litteris ostenditis,

cordis vestri testem esse

instanterque ad opere demoustretis. Itaque assidue synodum imminete ; et ita vos enicongregandam xius

.

94
AUCTOHI
J. S.

DE

S.

/ETHERIO EPISCOPO.
mandarentur
,

xius exhibete, ut nominis dignitatem officii administratione compleatis. Scripsit eadem de re Gregorius ad reges Francorum reginamque Brunichildem * atque ad varios Galliarum episcopos : at nullum eorum tantis exornat laudibus, quantis JEtherium. Quid vero congregandas synodo obstiterit }

rogavit.
,

Quod vero de
ita

scriptis

D

S. Ireneei subjungitur

passim intelligunt

scriptores neoterici

,

Lugduni non
:

fuisse

,

ut putent Irensei scripta ideoque petita per JEthe-

ae respondet

ad alia; deus monachos ad Augustiuum missos commendat
:

At Pontifex sic prosequitur 13 D eeo vero quod ecclesise vestrae concedendum ex antiqua consuetudine deposcitis, requiri in scrinio fecimus, et nihil inventum est. Unde nobis epidivino.
.-

non

rium et vero etiam hodie midta ex iis latent, ut videre est in Historia litteraria Francise tom. i, pag. 337 et seqq. Attamen non consequitur ex verbis Gregorii, nulla S. Irentei scripta fuisse

Lugduni.
14 Prasterea S. Gregorius ad iEtherium scri- ponremaGrt psit litteras, quibus docet, qua ratione ecclesiae ? on ^pwoh providendum sit, cum episcopus prae mentis in- a d Sam *%
»
.

stolas,
eis,

quas vos dicitis habere, transmittite, ut ex quid concedendum est, colligamus. Gesta vero

vel scripta beati Irensei
cite

jam diu

est

quod
eis

solli-

firmitate officio suo fungi nequit.

Habetur

mju,?ue

illa

mm

quaesivimus

:

sed

hactenus ex

inveniri

aliquid non valuit. Prseterea Fraternitas vestra mo-

nachos, quos ad reverendissimum fratrem

et coepi,

scopum nostrum Aug-ustinum direximus habere studeat in omnibus commendatos suamque illis
,

caritatem propter
latio

Deum
iter

exhibeat; atque

illis

ita

studio sacerdotali obnixe concurrat, et suo eos so-

ad agendum
eis illic res

adjuvare festinet; ut

dum

nulla

morandi causas

intulerit, et hi
praestitis in-

B

celerius pergere, et vos

mercedem de
die

x Julii Indict. iv. ecclesiae suse concedi S. ./Etherius, Quid vellet fortasse pallium ad se non satis hinc liquet mitteretur, vicesque Romani Pontificis sibi devenire
possitis.
:

Datum

referturque ad Indictionem vi, an scripta sit ante mortem ita ^Etherii, cum Indictio vi inchoata sit mense Septenibri anni 602, ac mense Novembri scripta videatur epistola, quod inter duas istius mensis epistolas ponatur media, eodemque demum anno obierit Sanctus, mense ac die incerto. Num Fredegarius in Chronico cap. 22 sic hdbet Eo anno, Theodorici regis septimo, id est, Christi 602, Mtherius episcopus Lugdunensis obiit. Consentit Aimoinus lib. 3, cap. 90, atque ex iis neoterici passim. Heecsunt, quae ob penuriam monumentorum istius temporis, de Viro hoc egregio colligere tan-

quinta libri

13,

ut incertum

sit,

:

e

tum potui.

DE

S.

EBBONE ET

B.

GERICO, GUERICO, VEL G0ERIC0

EPISCOPIS CONFESS
SENONIS

m GALLIA

I

j. s,

COMMENTARIUS PB^VIUS
§
I.

Cultus utriusque probatus: initium

et finis

episcopatus B. Gerici

ClHCA ANMJM

DLCXLUl VEL
DCCL
:

ET CIHCV

DCCX.

CuitutS.Eubotiitj

Ebbonis, ex monacho et archiepiscopi Senonensis, in antiquis abbate non reperiatur Martyrologiis, ac ne in hodierno quidem Romano, cultus tamen ipsius certus est atque indubitatus. Etenim in Breviario

uamvis memoria

S.

sitionilocum prsebent

*
<*

Martii 2 Majores nostri in preetermissis ad xx hujus annuntiationis alios recensueoccasione runt martyrologos, qui de B. Gerico una cum S. Ebbone meminerunt, videlicet Grevenum in auctario Usuardi,

& G*nfl

pr0

Senonensi, quod habemus impressum anno 1025, de eo ad xxvu Augusti exstat Officium novem lectionum, quseex Vitasuntdepromptee. Annuntiaiur eodem die inMartyrologio GallicanoSaussayi, in novo Parisiensi, et in universali Martyrologio Castellani.Menardus inMartyrologio Benedictino Sanctum eumdem memorat ad xxvi Augusti, uti
et

manico, Ferrarium

Canisium in Martyrologio Gerin Catalogo Sanctorum et, primum merito nominant, utpote ceteris quem antiquiorem,Florariinostri Ms. auctorem. Poste;

rioris verba subjungo
et

:

Senonis sanctorum episco:

Florarium nostrum Ms., eumdemque diem pro

cultu ejus notat Mabitlonius. At nos S. Ebbonem prsevariis locis remisimus ad xxvn, quo colitur cipue in ecclesia Senonensi, ut jam probatum est.

Translationem ejusdem Sancti memorat Saussayus ad xv Februarii his verbis Senonis translaet contio 8. Ebbonis episcopi ejusdem metropolis
:

feasorifl,

cujus dopositio colitur die

xxvn Augusti.
:

IdeminSupplemento ad xx Martii Ksec scripsit Senonis commemoratio sanctorum episcoporum disquiGerrici et Ebbonis quce ulteriori de Gerico
;

ad porum confessorum Ebbonis et Guerici. Idem Item sancti xxix Martii de solo Gerico «0 habet confessoris. Vtxit hic Guerici Senonensis episcopi et absolvit anno auctor seculo xv et Florarium indicaV Ex quo con1486 ut ipse in conclusione plusquam centum annis seqid videtur, Gericum VIII cultum fuisse, adeoque ante bullam Urbani saltem huicnostro Operi posse inseri cum titulo promiserint majores nostri de beati. Itaque cum cum S. Ebbone, in tieo agendum hoc die una commemoravi, et quidquid actulo utrumque elucidare currerit apud scriptores de B. Gerico,
,

conabor.
3

Sammarthani

DIE VIGESIMA SEPTIMA AUGUSTI.

95
AUCTORI

A
B Gerieusin
epiicopatum
tuccettit S.

3

Sammarthani

in Gallia

Christiana tom.
:

i,

scriptionis Vidfranni,

pag. 618 heec solum de Gerico afferunt
cus, Tornodori nobili
stirpe satus,
(

Geri-

cedente Vuladi-

Vutfranno;

franno, ab
piscitur,

eodem cathedram

Senonensem )

quam

per aliquot annos

cum
.

tenuisset,

defunctus humatur iu S. Petri. Claudius Robertus in archiepiscopis Senoncnsibus pag 141 tempus

magis

distincte

memorat, atque

ita

habet

:

Geri-

cus, ex comiteTornodorensi, et abbate Senonensi,
in Chron.
S.

Ms. circa
fit

annum

ncc, per

cessionem

Addit de Petrum Vivum. Quse depatria Tornodoro dicuntur,r>erisimilia sunt ex consanguinitate cum S. Ebbone. Non cvque mihi constat, quo nitatur fundamento, quod dicatur comes fuisse Tornodorensis, et abbas Senonensis nam hiec magis congr^uunt S. Ebboni, a quo fortasse per errorem translata sunt ad B. Gericum. Deinde satis constat S. Vulfranno in episcopatum successisse Gericum nam Acta S. Vulfranni
Vulfranni,
:

antistes Senonensis.

quandoquidem Gericus non ex quo sequi videtur, Vulfrannum eodem cum aliis tempore subscri^ Jssc. Etenim, cum agatur de priviiegio ab antistite Senonensi concesso, prge ceteris illud confirmare debebat Senonensis si ergo Vulfrannusseeo temporejam abdicasset episcopatu, si Gericus locum ejus obtinuisset, cur idem Gericus dictum priviiegium non confirmasset? Quapropter omninomihi persuadeo heec acta esse ante Gerici tempora, sedente adhuc Vulfranno adeoque Gericum non
legitur subscriptus
:
.-

J.S.

,

sepultura

jacet ad S.

obtinuisse episcopatum ante
6

annum

695.
neque multo
pott

:

Sed neque multoposl annum 696 B. Gericus ad regimen Senonensis ecclesias admotus videtur, ut ex eodem prdbatur Mabiilonio. Anno Childeberli secundo, vi die Martii, Agirardus episcopus Carnotensis privilegium induisit coenobio beatx Maruv, quemadmodum refert laudatus Mabillonius
in Annalibus pag. 605. Subscripsit cum muitis episcopis Goericus metropolita Senonensis. Hinc ita infert Mabillonius,et recte Ex quibus patet...
:

696

:

sed

annum eumdem (i9(i:
circa

:

apud Surium xx Martii,

licet

interpolata sint,

B

nec chronologia ex iis fir/naripossit, in eo sattem fidem obtinent ab eruditis, quod hoc aliunde firmetur. Audi Clarium in Chronico S. Petri Vivi tom. 2 Spicilegii Acheriani recusi pag. 464 Hujus (Pippini Herstallii ) temporibus sanctus Vulfrannus Senonum archiepiscopus, relicto episcopatu,ordinatoque in ejus loco donnoGerico, viro clarissimo, avunculo beati Ebbouis eximii confessoris, quique ei in episoopatu successit; Foutanellam monasterium petiit, ibique monachus effectus, Frisiam praedicavit. Hoc itaque in compertis
:

Vulframnum Senonicae ecclesise regimen Goerico jam tum reliquisse. Hisce subscribit Longuevaiiius
in Historia ecclesite Gaiiicanm tom. ^,pag. 173. Privilegium hoc ex ipso, ut asserit, aidographo E edidit Mabillonius de Re diplomaliea lib. 6, cap. 23, seupag. 478. Ex utroqueauiem hoc privilegio consequi mihi videtur, Gericum ad cathedram evectum anno Chiideberti III primo vetsecundo. Porro Childebertus regnare caepit anno 695 ante

habemus.
at de
/iujhi

tempoie
succes-

lionii

multum
:

ditputatur

4tAtmultum disputarunt eruditi de tempore, quoS. Vidfrannus episcopatumB. Gerico retiquit, vehemenierque a se dissident. Cointius in Annalibus Francorum adannum 6frZpost longissimam de S. Vulfranno disputationem, num. 50 existimat, eumdem circa dictum annum 682 Eontanellam se coutulisse dimisso episcopatu Senonensi, eodemque tempore pontificales infulas delatas esse Gerico. At hcvc opinio longissime a vero aberrare videtur. Mabiltonius in Annalibus tom. i pag. 593 successionem memoratam anno 690 adsed rationes nullas allegat, et in observationibus preeviis ad Acta S. Vutfranni seculo 3.
scribit
;

Pagius in Critica Baroniana adannum 692 num. 1S. Jamvero cumprivilegium confirmatum sit vi Martii, incertum manet, utrum confirmatio itla incidat in annum
696,

xxiii Martii, ut ostendit

an 697
sit

ptus

si enim Childebertus regnum ade; ante vi Martii, privilegium confirma,

tum est initio anni ipsius secundi et anno Domini 696. Si vero itie regnare cccperit inter
ejusdem mensis, confirmatio priviiegii referenda est ad finem anni secundi, et annum Christi 697. Hinc de initio episcopatus B. Gerici nihil certius determinari potest, quam episcopum factum essecirca annum
et

diem

vi

Martii

xxm

f

696.
7 Huic epochcV nostrx aiiqua quidem opponi possunt, sed nihil, quod solidum, nihil quod fractum modo ab atiis, refutatumque non sit.
respondctur

pag. 356 ab eodem anno 690 episcopatum S. Vutfranni tantum orditur. Henschenius tom. Martii pag. 144 in S. Vulfranno, c iter ejus in Frisiam circa annum 700 contigisse putat: at nec hsec sententia subsistere poterit
i,

Benedict., part.

ad prxcipmim udvcr$arorum

m

ex dicendis. Itaque, relictis horum omnium opinionibus, quas ipsi viderunt fundamentis niti non satis firmis, cum auctores, quos aliegant, aut
in multis erraverint, aut corrupti fuerint et interpolati quid mihi appareat verisimiiius paucis
;

expendere Cointii argumen- ¥ tum, quia et Pagio placuit, quamvis ab atiis neglectum sit ac confutatum. Auctor Chronici Fontaneiiensis cap. 2 refert corpora sanctorum Wandregisili, Ansberti, et Vutfranni in ecclesiam S. Petri translata esse anno 704 addit, corpus S. Vuifranni undecim annis ante hanc translationem jacuisse in S. Pauli ecciesia, exquibus Coinlubet
;

Unum tamen

argumentum.

^ur epitcv^faciuiG,*****

edisseram.

non

aii re

Mabiiionius in Annalibus tom. i,pag. 603 ita Anno Childeberti re^is primo Eagnacharius, abbas monasterii S. Coluinbae et S. Lupi in suburbio Senonensi privilegium ab Emmone antistite concessum renovari ac contirmari curavit ab episcopis. Relaiis autem aiiorum episcoporum nominibus, heec subdit Eidem privileg*io etiam Vulframnus Senonicaeecclesiae episcopus subscripsisse invenitur': sed incertum quo tempore, ante, an post Childeberti regis annum prinium: quo anno Senonensem episcopatum, uti probabilius est, Goerico jam resi^naverat. Posterxora hsec addit Mabiltonius, qui videbat haec contraria esse opinioni suse supra reiatae. At vero non video f cur dubitandum sit de tempore sub5

ad annum 701 num. 3 infert, S. Vulfranobiisse anno 693, cui consentit Pagius ad annum 700 num. 1. Quw autem Henschenius in
tius

num
S.

habet

:

,

:

Vutfranno pag. 144 et 145 ex Clario ex Odoranno, ex Actis S. Vulfranni, aiiisque adduxerat, huic epochcV vehementer repugnantia, erroris insimulant. Verumenimvero non video, cur eadem facilitate Chronicon Fontanellense erroris accusare nequeamus, quam ilti auctontatessibi oppositas rejiciunt. Certe idjam fecit Mabillonius in notis ad Vitam S. Vulfranni pag. 364, et rursum in Annatibus totn. Z,pag. xi, ubi, memorata translatione duorum pr&cedentium,
,

heec subdit:
translatione

Quod de
eodem

sancti

Vulframni

itidem

tempore facta legitur in Chro-

nico Eontanellensi, serius factum est,

cum nondum
anno
(

mortuus

esset

Vulframnus

hoc

704,

)

Childeberti

,

96
tOCTOft»

Dli S.

EBBONE ET

B. GETtTCO.

J.

S

Childeberti reg-is decimo,

quo anno haec translatio facta est. Seorsum factam esse translationem „•- \m o ir. li-... ...i * „i**;„ S. Vulfranni confirmant varia Martyrologia ab Henschenio pag. 144 citata, uti etiam videri potest in S. Wandregisilo tom. v Julii pag. 2< 2. Hac igitur auctoritate infirmarinon potestepocha

——

^

fere argumentatur. Notantur hse litterse anno 5 Clodovei regis, id est, Christi 695 ; et Viraiboldus Ebbo igitur i um era i abbas ccenobii S. Petri non successit Aigileno, sed Viraiboldo, et hic
;

Aigileno.
10

Hsec quidem recte deducta non

inficior,

<-.. r

"iprobibtitn
o6/> fll
i*

nostra,
Ftni* epi$co-

8

«us Gerlci,
tucccisio

ct

Eb-

bonii.

cus id reqnante adhuc Childeberto III, ut habent

Nunc inquirendum restat, quo anno B. Geri episcopatum cum Vila deposuerit. Factum

modo dicteedonationis litterse omni careantvitio, Examinavit illas Cointius ad annum 750 num,
2,arguitque impnmis annumqumtumClodovei,

*»ccedit

«"(cflnem
r.Wifi-

Acta mox edenda num. 3. Confirmatur idem quoque a Mabillonio in Annalibus tom. 2 pag. 5 ex eo, quod Ebbo, successor Gerici jam episcopus subscripserit litteris sororis suse Ingoarse pro monasterio S. Petri nam litterse illw, quas edidit in Actis sanctorum Benedictinorum tom. 4
:

quod auctores antiqui annos quinque Clodoveo III non attribuant. Deinde Clarius tom. 2 Spici legii pag 464 scribit hic multum repugnantia, quando donationes sororumS. Ebbonis commemoIn illis diebus donna Ing-oara Deo rat his verbis
:

saerata, soror sancti Ebbonis, fecit

testamentum de

haereditate sua beato

Petro, quae circumjacet in

pag. 616, datse sunt annoprimo Dagoberti regis, ips.us Childeberti filii ac proximi successoris. Objici quidem potest eodem forsan anno factum parum esse episcopum paullo ante donationem: at
id est verisimile

pag-o Tornodorensi, donno Chrodolino tunc abbate. Hujus litteras edidit Mabillonius in Achs seculo

g

saltem necessario consequipritur, episcopum factum non esse post annum S. Petri ViDagoberti. Clariusin Chronico vi apud Acherium tom. 2 Spicilegii pag. 464 de Ebbone sic habet Tcmporibus istius Dagoberti (III ) refulsit sanctus Ebbo archiepiscopus, miraculis ct nobilitate clarus. Hinc Cointius ad
:

et

3 part. 2, pag. 616 ; notaiaeque sunt anno i Dago berti, id est, ChristilW, utjam dixhnus: neque dehac donatione sub Chrodolino abbate, Ebbonis

mum

successore, ulla est difficultas. At Mabillonio repugnant quce sequuntur Defuncto autem Chrodolino, successit ei Viraibodus; cujus in tempore alia soror beati Ebbonis Leotheria, et Mummia
:

E

:

annum

711

num.Xh

infert,

Ebbonem

fuisse epi-

similiterDeo sacrata, dederunt cnnctam hereditatem suam beato Petro, vivente adliuc et confirmante beato Ebbone fratre suo. Jacent istae duae sororesincoenobio beati Petri, in oratorio sanctae Mariae; ubi et ipse sanctus Ebboconsepultus, innumerabilibus post mortem claruit virtutibus. Sa-

scopum sub Dagoberto. Porro non negat quidem Clarius, episcopum factum essesub Childeberto attamen, cum scribat floruisse sub Dagobcrto , insinuat non diu sub Childeberto episcopatum administrasse. Unde existimo Ebbonem, Gerico successisse posterioribus annis regni Childeber:

ne

Clarium difficulter credi potest, adeo aberrasse degebat, in recensendis abbatibus ccenobii, in quo
cujusque scribebat Chronicon, ut Viraibodum, aut Viraiboldum collocaverit post Chrodolinum EbboEbbonis successorem, si ipsum prxcesserit mendosas nem. Hac de causa malim existimare easque multo senus esse Leotherite litteras III aut Theododatas, fortasseanno 5 Chilperici quo anno constat rici IV. Jam vero nondum id contigisse abbas factus sit S. Ebbo at videtur anms non ante finem seculi vn, et fortasse abbasprmpaucis nam ignoramus, quot annis
, , :

ti

:

cumque

ille

obierit

anno

711,

ut eruditii

passim tradunt, mortem

Gerici et

initium epi-

scopatus Ebbonis statuo circa annum 710, licet non inftciar aliquot annis citius contingere potuisse.

%

II.

Chronologia Vitse S. Ebbonis:
elevatio
et

:

corporis

reliquise

fuerit.

.

.

.

Acta.
c
S.Bbbo fitmonachui $ub Aigileno abbate.
i rh deK. Geuco expeams, aestaS rxcedenhbus JoU Cev\™err>editis gesm. rEbbonis ordinare utcumque aggredior. Natus vn, fuithaud dubie S. Ebbo post medium seculi in monasteno S. quo anno incertum. Monachus abbatis, cui Petri Vivi factus est tempore Aig-ileni

annum 710, ut dixi- (actu* ep' n 11 Factus episcopus circa sed ge- pui circ*VSainclaruit mus, virtutibus magnopere nutn 710. obscura. Anno sta ejus pleraque manserunt s x h j Chronographus Fontanel U chrono0 raphus Fontanel- u fuga cirf» sti 723 de eo meminit 2 Spicilegii pag. 270, 77>2: lensis apudAcherium tom. conven- F cum refert interfuisse cum aliis episcopis ubi Bemgnus Tulpiaco, tui congregato in castro
1
'

^

:

w*-.^**
t

et Clarius illum successisse habet Vita num. 2, Aigilenum abbatom. % Spicilegii pag. 404 inter

tem

et

S.

licet

Prseclare anno 058, ut erat Aigilenus, vel Aghilenus jam Mabillonn evincitur ex pririlegio, in Annalihus
successisse.

Ebbonem neminem non dicat hunc illi

recenset

medium,

villam abbas coram Carolo Martello comitem. Postea evindicavit contra Bertharium divina Saracenos ab urbe repulit virtute magis

quamdam

memorato tom.
sit
sis.

Attamen secuh trahere non potuerit usque ad finem fere habere S. Ebbouem, postvii, et tunc successorem

pag. 450, quod illo annoconcesmonasterio S. Emmo archiepiscopus Senonennon video, curidem abbasvitam proi,

quam

hic aliquot annis egregia virtutum Mabillonius guimina dederat in vita monastica. auctodem hisce calculum suum non adjccit sed ccenobti rem hujus Vit*, et Clarium ejusdem ipsiuspemonachum, errasse existimavit. Ratio
:

speei-

num. potentia, sicut Vita refert apud Acherium pag. I Vitm consentit Clarius anHujus in tempore gens M 464 his verbis ccepit dalorum Galliam vastare subversa , capt» urbes destmctHB, monasteria "a, domus, diruta castra, d totamGaUiamWandahsferroetflflmfacte- pcr omnia. Pervenientesque Senoa pi-oferentibus cam jaculis et maclnuis nas civitatem, cceperunt sanctus Ebbo, pro oviinfestare Quod cerneAs

auam armorum

:

«^"*

^eshominum

m

bus^sibi

commis^is se

n„e

civitate

cum
,

suis,

pcriculo, exicnsdiviua virtute Wfretus
dedit
ti-

soror S. bbbotiturex litteris donationis, quibus monastenoS Petri nis Leotheria, alias Mummia, Actis Utteras Vivi bona sua largitur. Edidit has part. 2, pag blo Ordinis S. Benedicti seculo 2, pag. du~ sic atque cx iisdem in Annalibus tom. i,

obsidione. Tantus autem ffavit eos ab urbis vivere ut penitus se de vita or iUos invasit expetissent desperarent, nisi fug-ae praesidium

m

m

Illisque fugientibus,

:

dum

expellerentur de finibus

persequutus est eos, u?qu muinostris, cae^a
obccecati per

.

titudine eorum.

Namque

mentum
sanct<

DIE VIGESIMA SEPTIMA AUGUSTI. 97 sancti Praesulis, conversique in se ipsis maximam A bertum (Ardobertumvocant atii) constitutum esse partem de suis occiderunt, et qul evaserunt, cum archiepiscopum Sedonensem circa initiumanni
Sicque Deus omnipotens liberavit populum urbis a persequutione Wandalorum per meritum sancti Ebbonis.

»««» Js
-

confusione pauci ad sua redierunt.

744

:

nam Pontifex epistotis illis electionem approiltarum data est x Kalendas Julii
714.

bat, et prior

anni

Eadem narrat

Ordericus Vitalis in Historica

ec-

Hinc primo discimus, corrigendos esse Sammarthanos in Gatlia Christiana tom. i,pag.
01 S, ubi
t

clesiastica lib. 7 circa initium, ut tnderi potest in

Scynptoribus Normannise, quos edidit Andreas du Chesne, pag. 633. Non memorant quidem pree-

successerit.

annum, quo hxc contigerunt at ad annum 732, num. 22 et seqq. ostendit, Saracenos, qui Wandalorum nomine significantur, per Burgundiam eo tempore venisse Senonas usque quod Mabillonius tom. i Annalium pag. SS magis firmavit. Annum statuit Cointius 732, Mabitlonius 731 vel 732 Pagius vero ad annurn 731 num. l^rem narrat. Etvero itlorum probationes dubium non relinquunt, quin anno
dicti scriptores
:

Cointius

Artbertum~Ehbon\pr vponunt, cumeidem Secundo inquirendum restat, an illo tempore adhuc vixerit S. Ebbo. 14 Ctarius pag. 465 ad annum 750: Et obiit m non eomtat, S. Ebbo. Odorannus apud Chesnium tom. 2, pag. "" e " "*"<?><»'* 636 ad eumdem annum 750 sichabet His temno- h f"" ct "* 8it r S. hbbo. an nbus mig-ravit ad Dommum sanctissimus Ebbo vireri( mque

.,..,,

'

:

t>.

.

;

Senonum archiepiscopus, et aepultus est in mo- ad«rmtmi780. nasterio S. Petri apostoli, ubi usque iu praesentem
diem
gdoriosis miraculis fulgvt.

;

Accedit Vita

S.

731 vet 732 res contigerit nec refert scrupidosius investigare, uter ex duobus his annis videatur
:

dehi-h' in

tudincm

dU

preeferendus. 12 Clarius post verba superius recitata subjitecrcit sequentia Post hsec vir Dei Ebbo soli Deo „ placere cupiens, cremiticam vitam dilig*ens, ccbpit solus habitare in loco, qui appellatur Arcea,
soK:

a Mabittonio, in qua hwc teguntur pro mortis epocha Anno Domini septingentesimo quinquagesimo. Verum heec verba in Mss.nostris non habentur, ita xd suspicio mihi sit, adjectaesse ab aliquo, qui Clarium tegeratvet Odorannum. Exdictis auctoribus refert Cointius
:

Ebbonis, prout edita est

ad annum

750,

num.

1,

S.

Ebbonem eodem anno
et

vitam cum morte commutasse,

Artbertum

vi-

venti substitutum; ticet alioquin iisdem scriptori-

g

honore sancta? Mariae, altera sancti Michaelis. Ibique diebus ac noctibus Christo serviens, mundo exstitit admirabilis. Consonat his Vita num. 6 sed nidlibi expticatur, qito anno ad solitudinem illam recesserit Sanctus. De hoc loco Odorannus Monachus, apud Chesnium tom. 2 Scriptonim Francicm historitv pag. 011, ita scripsit Anno mccxxxii obiit Leothericus archiepiscopus. Hic dedit S. Petro villarn, quie Arcia dicitur cum duabus ecclesiis S. Michaelis scilicet, et sanctae. Maria3 sanctiquc Ebbonis cum appenditiis suis. Ex quibus verbis discimus, S. Ebbonem in illo solitudinis suaz toco cuttu antiquissimo honoratum esse, ecclesiamque alteram ipsius quoque nomen habuisse. Addit Mabillonius in notis Prope vicum istum, qui vrrnacule Arce appellatur cstque de jure archiepiscopi et abbatis S. Petri, hactenus conspicitur iu humili eolle vcstig-ium spelunca?, in qna S. Ebbo delituisse creditur ad cujus radicem
in
: : , : ,
:

ubi

sunt duaa ecclesiae, una

bustamparum.tribuat, tit in consignanda morte S. Vulfranni annis omnino quadraginta et octo ab iltis dissentiat Mabiltonius vero in notis ad hunc locum observat, S. Ebbonem obiisse ante annum 744; at in Annalibus tom. 2, pag. 127 annum mortis relinquit incertum, ita utChronotogicV Ctarii et Odoranni parum detulerit. Sane
.

nec improbabile videtur, Ebbonem solitarias vitm amantem onus episcopatus dcposnisse ; nec tamen satis certum ab auctoritate Ciariict Odoranni, qui frequenter cespitant im temporibus ordinandis.Rem igiturin medio relinquendamjudico, mortemque Ebbonis sub dubio statuendam circa

annum

743, veilbO.
Eiev^uo corpnrii.-riUqui*

ad Acta ex libello Ms. Gaufridide Collone de reliquiis S.Petri Vivi affert de S. Vbbone sequentia viKalend. Septemb.
15 Mabillonius in appendice
:

aKMMrvaf*:

aquae vena

fluit.

a febricitantibus cclebrata. Ipsius

vici ecclesia paroecialis S.

C ubi etiam
jacet.
"•""'"(" om " '"'"
tttnt
'»»

Michaeli dedicata est, Ebbo, cujus effigfies altari imposita cernitur B. Mariai oratorium eversum
cultus
S.

13 Porro
liquisse
sentit

Sanctum eo tempore non omnino recuram qreqis sui, probat Vita, et con:

migravit a seculo, et in monasterio S. Petri Vivi prope suas sorores in oratorio B. Marite Virgunis est sepultus. Anno ab Incarnatione Domini mxxxiv corpus ipsius relevatum fuit de loco, in quo jacuerat per ccxxvi annos, tempore Sevini archiepiscopi et Rainardi abbatis. Postea domnus Gaufridus abbas pra^dictum sanetum corpus in capsam arg-enteam reposuit. Insula sacerdotalis de serico, cum qua sepnltue fuit S. Ebbo, quando corpus relevatum
fuit,

fere integra inventa est, qua?

adhuc decenter

Ltarms sequentibus verbis Swpe autem reArtbtranno 7U. diens ad eivitatem, illumiuabat populum sibi commissum verbo et virtutibus. Hinc assentiri non possum Cointio, qui ad annum 750 num. i pro certo afprmat, S. YAibom adhuc viventi alium substitiUum esse antistitem. Certe neque ex illis, quse Claruit antem subdit Clarius, id colligi potest
.-

servatur, et in festivitatibusipsius Missa ad majus
altare

cum eadem infulacelebratur. Tempus elevati

primum corporis non
lam
contigisse circa

recte expressum, observat ex Clario, elevationem itMabiltonius, dicitque

annum

970,
,

cum

Sevinus

idem nou solum divina eloquentia, sed etiam miraculis, quaj non sunt per negligentiam scripta. Ea vero, quae fuerunt scripta, perieruut sub persequutione paganorum. Keddidit enim caecis visum, surdis auditum, g-ressum claudis, loquelam mutis, omnibusque ad se venientibus opem
levaminis

et Rainardus erat archiepiscopus Senonensis ejus nepos abbas S. Petri Vivi. Verum cum Ctarius pag. 472 episcopatum Sevini tantum ordiaturabanno 976, exmente ejus potius circa annum 980 elevatio colldcandaveniet. Verba Clariiaccipe

cum alacritate conferre non distulit. Verumtamen ex epocha mortis, quam tradit idem

Clarius, si illa sitjusta, necessario sequitur, atium pro Ebbone factum esse episcopum Senonensem. Elenim ex epistola gemina Zachariee Romani Pontificis adS. Bonifacium, apud Labbeumtom.

In diebus illis quiescebat adhuc sanctus Ebbo in priori tumulo, in oratorioB. Mariie juxta altarc addexteram, fulg*ens innumerabilibus sig-nis quapropter communi consilio prredictus archiepiscopus Sevinus ordinatus anno 976, ut prcvmiserat, et abbas Rainardus levaverunt eum cum mng-no honore, convocato populo innumerabili. Subdit Clarius de Sevino inDeinde brachium sancti Lconis Pap« cum ferius
:
:

ad dictum annum pag. 473

:

6 Concitiorum

,

coL 1503

et

1504 constat, Art-

17

dig-itis

Augusti Tomus

VL

)

98
ilClOftk
J. s.

dE

s.

EBBONE ET

B.

GERICO. D

dig-Ltis sancti

Ebbonis, ab abbate Rainardo, et a

fratribus inonasterii sancti Petri multa prece obti-

rentia apparuerunt viscera, et magnificu? sanctitatis fructus, dante Deo, post paucos dies processit

nens, auro et geminis ornavit, et eidem casae Dei
( id est,

continuo ad ortum. Qui

cum

a prasdictis

monasterio Milidunensi )

obtulit.

De-

mum Mabitlonius
bis
:

appendicem concludit his ver~
quodpossi-

parentibus, ut erat egregiae indolis, docilis corneretur, eorum decreto liberalibus studiis Christo sacrandus mancipatur. Ilic itaque cunctis ingenii pra^stantia sodalibus

S.

Ebbonis

reliqniaa prseter caput,

dent C&lestini Meduntenses, hactenus adservantur in Senonensi monasterio S. Petri, una cum ipsius insula, seu veste sacerdotali, quam casulam
vocant.
Vita,

emincndo, atque litterarum
ig*ne

fluenta vivacissimomentis

hauriendo, celebrirei

tem

e

merito, uon tantum fama, ac

veritate

mpu

anctor onony-

16 Acta S. Ebbonis edidit laudatus ssepe Mabillanius seculo Z part. i, pag. 619 et seqq. : eadem
t

promeruit. 2 Deinde relicto otio , et casu populo principe destituto, ipsius reg*imen pagi c assumpsit, quod
jure hereditario sibi competens devitare nequivit Sicque mundiali gloria sublimatus, atque deceptivis oblectamentis

domfniuni

ZVnotiomiie;
ui(amon(iiiic ff|
et

mu».

nos habemus Mss. in gemino ecgrapho. Primum notatur desumptum ex tomo 5 Legendarii Senonensis,quod¥. Joannes Nicolaus Domvalle Societatis Jesu testatus est se contulisse cum ipso Legendario. Alterum nobis transmisit Fr. Ludovicus

viriutct

superni amoris
illius
ii

quodammodo in.sertus, ignem non amisit, rcminiscens timcndo » Nemo Scripturae dicentis militans Deo
:

Nicque

biblioth.

Suession. Cailest.
t

anno 1600

;

at

implicat se sa;cularibus
cui
se

negotiis,

ut

ei

placeat

£

in eo non additur unde fuerit descriptum. Reec Mss. apprime inter se conveniunt, neque dissentiunt t nisi in voculis paucissimis, qucV nihil in sensu mutant.At non cvque consonant ediLv a Mabillonio ViLv, in qua integrie reperiuntur sententia\ qua? absunt a Mss. nostris : contra vero in Mss, leguntur aliqua t quic desiderantur in editione memorata.Judicarepoterit studiosus lector ex coltationeeditionis nostrse cumMabilloniana t uter

ii

probavit

».

Hoc nimirum

recolens, ne Christi militiam

amitteret

deponendi sarcinam dig*erebat, taneus, sed populi coactus acclamatione subierat. Reluctabatur siquidem menti popularis amor ue quos fovebat ut domesticorumque desolatio
,

animo tempus quam non sponsaape
,

liberos,

desereret erroneos.

Tandem

sacro

affla-

E
*

habuerit Mss. puriora

et

concinniora

.-

mihi certe
Mabillonii

pnvplacent nostra.
ciarn, notatis, ubi
differeniiis.

Ex his Senonense prseto subjiopus
erit, editionis

Porro Yitse auctorem S. Ebboni non fuisse cocvvum, ex ipsa Vita satis colligitur qua autem cvtate vixerit anonymus ille, exacte determinari non potest Mabillonius in observationibus prcvviis num. i recte de eo sic habet Istius Vitae
t
.

:

scriptorem post Nortinannorum processas vixisse, colligiinus ex num. vi (apud nos 4J ubi scripta de S. Ebbonis rebus gestis, grassante paganorum vesania, tlammis abolita fuisse queritur quopaganorum nomine Nortmanni designari videntur. Huic conjicit vixisse scriptorem illum seculo x, quod
:

mine * tactus, huic liti illud Dominicum attulit, quod legitur » Qui non renuntiaverit omnibus, quse possidet, non potest meus esse discipulus ». Monasterium sancti Petri Senonensisd petiit, committens ibi divitiarum copiam suse hereditatis, et sub abbatis imperio legitimc militavit, posthabito mundo cum momentaneis oblectationibus e. Sicque mundum evasit nudus Christum eligeus f, qui numquam ab eo auferetur g. Dum vero adcustodiaj ( ut moris est huc novus videbatur mancipatus, sacro Pneumate inspiratus docebat a
:

Afft&i/.

affa-

minc

ii

,

quibus doceri putabatur h. Iu eo quippe otiosibono tati non erat fas locum habere, qui si quid a
cessasset opere,
arbitraretur.

magnum

sibi

dainnum irrogasse
virtutis,
abbai elecM
*uo$
opii>» r
et

3 Sicque

factus sociis totius exemplar
loci

non omnino certum apparet
vixisse potuit
.

:

nam

serius etiam

dum

procurator Aygilenus vir Dei abbas obiitex,igentibus meritis, regiminis arcem licet reclamando suscepit, cujus tempore, multis ut ac-

ejusdem

verbis

exem ph*doM

VITA
AUCTORE ANONYMO

cepimus indiciis, magno sancti Petri ecclesia floerat enim eo tempore praenominatum ruit honore coenobium beatri Petri de sacra religione et sanctiSuscepta F tate in his regionibus pene singulare.
:

itaque procuratione, sic studuit vivere, ut subditorum corda non solum doctrina , verum etiam

Ex

Legendario Senonensi Ms., collato

actuum exemplis
tere

valcret irrigare. Cujus virtusdum

longe lateque percrebuit,

cum Ms.

Suessionensi

et

editione

non

potuit,

quam Deus

lucerna sub modio lasuper candelabrum

statuere disposuit, ut luceret mauentibus in doino

Mabillonii.

Dei. ut traditum
est a patri-

Sanclipalruiy
parentc*
ritiibus

Sanctus
bus
,

igitur Ebbo,

4 Temporibus illis siquidem regni Francorum Dasceptum detinebat rex Childebertus pater
goberti junioris. Contigit autem
ipso in tempore

deind* ep«°-

pntmulli»**
,:

re tviri"«'"'

pi>,

Ternodorensis castri a exstitit oriundus,
virtutibus

promit-

non minus

tttur dtviititit*.

educatw, Kliiiia ;

clarus. Fuit

quam parentum nobilitate namque pater ejus et pia genitrix ex qui vitam ducentes in majoribns jam dicti pagi
:

Ebbonis, venerabilem Gericum avunculum beati videbatur tunc qui Senonensis ecclesise regimen
tenere,

cursu

pr»sentis

vites

peracto, e sseculo
intcritu

Dei omnipotentis servitio
:

,

constituti

in

laicali

mi"'rasse,

proposito, divina dispensatione sanctitatis gratiam quorum non fuit aliud sunt consecuti merito
vivere, nisi Christum

mcerore rehquisse.Nec multo post plebs Senonum orbata * successione delibcratura, parente , de episcopi

populumque

in suo

m

m

firma dilectionis obsecundatione timere , et cum timore amplecti. Cumque jam his tenereutur radiis virtutum, responsum acceperunt ab Augela sancto divinum, quod in proximo haberent filium, qui pro obti-

cum

unum

nenda

ecclesiasticse pacis victoria

toleraret adversariorum atque

multas et varias incredulorum b conflo-

locum. Sed nimium inter se amore, differunt , dum privato quisque captus juxta suum elegit animum. postposito merito, Tandem caelitus inspirati , una voce Ebbonem, supradicto monasterii sancti Petri abbatem, regi requirunt quem carnis passionibus flagitantes
est coacta in
,

J**tf

tumelias.

Mox

denique angelicse promissionis

norunt. Quod nisu reut ad aures ejus pervenit, omui meutis

mortuum, jam

spiritaliter

vivere

nuit,

DIE VIGESIMA SEPTIMA AUGUSTI.
nuit, sesequc tanti arce culminis
claraavit,
apud Mab.

99
valeret
obedi- A.Asnjmto.

indignum pro-

quo
re,

et

animo solitudinem cupienti
,

Verum

illis

in

inccepto persistentibus,

vi

et se numquam eura relicturos obnixe testantibus, vix * popnli pietate desolati precantiumque la, cryrais flexus spopondit se eorum condescensu,

rum

supplicationibus. Qui statuto die est cum tripudis et plebis alacritate assumtus pontificali,

causa posceret revisere. Qui locus Arcea l ab antiquis cognominatus , sexdecim a sede distans millibus raagnis silvarum densitatibus acciugitur. Ibi vcro parva planities duabus illustratur ecclesiis in Iionore beata? Mariaa
et filios
si
, ( ,

'

et

sancti

que infula sublimatus
coratus
,

Michaelis archangeli consecratis

:

ubi

,

et

Deo

dilectus

,

gemmis virtutum demundo enit