You are on page 1of 65

‫أ‪.‬د‪ .

‬إ اهـ  ا ـ
رـ‬
‫وآ آـ اـ ا ـ ‬
‫ــ ـان ‬

‫ا
 او‬
‫‪ ١٤٢١‬هـ ‪ ٢٠٠٠-‬م‬
‫ام وا ا ‬
‫د‪ .‬إ‪$‬اهـ& ‪ %‬ا‪$‬ـ ‪ #‬ر ـ!‬
‫وآ آـ اـ ا ـ  ــ ـان ‬

‫ا ‪ +‬ـــــیت‬

‫ــــ‬

‫ا‪ ./‬ا‪-‬ول ‪ :‬ا‪  +‬إ‪ 3‬ا  ــــ‪ 2‬اـــ‪ 1‬ـــ ا ـــــ  ‪.‬‬

‫ا ‪ 4+%‬ا‪-‬ول ‪ :‬ا =راع ا;‪ &:‬ا  وا ‪. 9‬دی وا‪ 8‬و‪67‬ر‪. 5‬‬

‫ا ‪ 4+%‬ا?ﻥ‪ : 1‬ﻥـ ‪$‬ا‪ B‬ا‪$‬ـی ا ـ  ‪ #‬ا‪$A‬ب و‪67‬ر‪.5‬‬

‫ا‪ ./‬ا?ﻥ‪ : 1‬ا‪E‬ر  ‪ DE‬وا    ‪.C9‬‬

‫ا ‪ 4+%‬ا‪-‬ول ‪ :‬اة إ‪ 3‬ﺕ‪ #I‬وﺕ‪G‬ﺹ ا ا  ‪ 1K‬اول ا;‪.‬‬

‫ا ‪ 4+%‬ا?ﻥ‪ : 1‬ا‪ :‬ا ا ﺹ‪$‬ة و‪ M9‬أ  ا ‪.K$‬‬

‫ا‪ ./‬ا?‪N/ : 4‬م ا  ــ‪ 2‬اــ‪  1‬ا ‪.‬‬

‫ا‪ ./‬ا‪$‬ا‪ : O‬أـــــــد ا  ‪ 2‬ا‪  1‬ا ‪.‬‬

‫ا ‪ 4+%‬ا‪-‬ول ‪ :‬ا‪%P‬ـ ا‪E%‬ــ‪$‬ی ‪ 1K‬ا ;‪:‬ــر اـ‪.1‬‬

‫ا ‪ 4+%‬ا?ﻥ‪ : 1‬ا‪ #;8‬ا;‪ 8/‬وا ‪.‬‬

‫ا ‪ 4+%‬ا?‪ : 4‬ﺕ‪ $8/‬ا ‪DE‬ت ا‪$/‬دی وا ‪DE‬ت ا ‪.‬‬

‫ا ‪ 4+%‬ا‪$‬ا‪ : O‬ا‪$‬ــی ا ــ  واﺹح ا ‪.1‬‬

‫ا ‪ 4+%‬ا‪I : R‬ــ‪$‬ق ا ـﺥ ا ‪N‬ــ;‪  1‬ا ‪.‬‬
‫ـــ‬

‫ا‪ Y  +‬رب ا ‪ ، #‬وا‪.‬ة وا‪8‬م ‪ 3‬أﺵ‪$‬ف ا ‪ ، #$‬ﻥ ‪  +‬و‪ 27 3‬وﺹ‪ 2%+‬و‪ #‬اه ى‬
‫ـ‪N‬ا‪ 5‬إ‪ 3‬یم ای‪ ... #‬أ ‪:‬‬

‫‪ K‬أى ا ‪..‬ن ‪ 1K‬ا ا  ‪ 1K‬اول ا ‪ 1K‬اد ا‪-‬ﺥ‪$‬ة اه   =ایا ‪M‬‬
‫ا ‪$‬ا  ا;ی ا   ‪$ K‬اﺽت ا‪ -‬ا ‪ 1‬ﺕ‪ N 3;%‬ا ‪ ، ;N‬و ‪%‬دئ ا ‪ ;N‬ا ‪ 1‬ﺕ‪ ; 8‬إ‪، N‬‬
‫‪$A‬ض إاث ا ‪$A‬ات از ‪  1K‬رﺕـ‪ N‬ا   ‪ 3‬ﺕ‪ \%.‬أآ?‪ $‬ا  ‪ +‬ت ا  ت ا ‪ 1‬ﺕ &‬
‫‪ NK‬ﺕ` ا ر ‪ ،‬و‪ 1D‬ﺕ‪ \%.‬أآ?‪ 1K K $‬ا;‪N‬ض ‪%-‬ء وا ‪a8‬ت ا ‪ 1‬أو ‪ N‬إیه ﺕ` ا  ت‬
‫‪ ،‬اء ‪  K‬ی ‪d .‬ﺹح ا ‪ 1K‬ا;‪ &:‬ا  ‪ ،‬أو ‪  K‬ی ‪$ .‬ی أو إدة ﺕ‪G‬ه ا‪$K-‬اد ا‪c‬ی‪#‬‬
‫أﺹ‪%‬ا ‪$ #‬اء ﺕ` ا‪-‬ﺵ‪D‬ل ‪ #‬ا ﺥ ل ا ‪ ، 1‬أو ‪  K‬ی ‪  ;  .‬وﺹ ﺵ‪.‬ت ا‪%E‬ب ‪ ،‬وﺕ; ‬
‫ور‪ 8 OK‬یت ا‪+‬ة ‪ 1K‬ا  ت ا ‪ 1K +‬ا‪$‬ی‪ C‬وا‪ .. $M+‬إ‪ $f 3‬ذ` ‪ #‬ﺹر وأﺵ‪D‬ل ا ; ‬
‫ا  ‪.‬‬

‫و ﺵء ا‪ 2 D g% Y‬أن ﺕ‪ .‬ﺕ` ا ‪$‬ا ت ا   ‪ 1K‬ا‪;8‬ات ا‪-‬ﺥ‪$‬ة إ‪f 3‬ی ‪ N‬إذ ﺕ & ‪ 1K‬ﺽء ‬
‫ﺕ‪ 5NE‬ا  ت ا ام ‪ #‬دة ا‪  K 1‬ﻥ‪$‬ا‪ # 5‬ه‪ 5c‬ا‪ :‬ا ا ‪%‬رآ ‪ 4 ،‬ﻥ‪# GE‬‬
‫ه‪c‬ا اﺕ‪N 5‬د ا‪$?D‬ی‪ # #‬ا ‪ 1K #..‬ا ا  ‪ DE‬د إ‪ 3‬ا ‪N‬م ا‪ $I-‬ا;‪$:‬ی‬
‫وا رت ا ‪ 5cN %P‬ا ‪:; # ;N‬ر ام وﺕ‪.‬ر‪ 5‬ا ‪+‬د ‪i‬ﻥ‪8‬ن وا‪D‬ن وا  ‪ ، O‬دون ﺕ‪$/‬ی‪h‬‬
‫‪  K‬ﺹ\ ‪ #‬ا‪ $I-‬وا رت ا‪+‬ی? ا ‪ 1‬ﺕ ;‪ O 3K‬ا ‪.‬ر ا‪ ، 1‬وذ` ‪  K‬أﺹ‪ \%‬ی‪$‬ف ام‬
‫ ‪G‬ﺹ ا‪  1‬ا  ‪ ،‬أو ا  ‪ 2‬ا‪  1‬ا  ‪ ،‬أو ا ;‪:‬ر ا‪ 1‬‬
‫ا ‪.‬‬

‫و ی‪$‬ج ه‪c‬ا ا ﺕ‪ 1K 5‬ه‪ # 5$‬أن ی‪D‬ن  أﺥ‪$‬ى ‪ #‬ت ‪+‬و "ﺕ‪ "O%P‬ا‪9‬ت ‪ #‬ا;‪&:‬‬
‫وا ‪8o‬ت ا رت ا ‪ 1‬ﺕ‪ n‬ا  ت ا ‪ ، N # Nm 1K‬و‪ #‬ﺉ و‪ &9‬و‪%‬دئ ه‪c‬ا ای‪#‬‬
‫ا‪c‬ي ﺕ;‪P‬ي ‪ 2‬اﻥ\ أه ﺕ` ا  ت ‪ N #‬أﺥ‪$‬ى ‪ ،‬وی‪ O%P  .‬ه; دة ا‪-‬ر إ‪ 3‬ﻥ‪N.‬‬
‫"ا‪ # "1%P‬ا ﺕ‪8‬ق اا ! ‪ #‬ا دة وا‪ # ... $D/‬ا ;‪ :‬ت ا دی وا  ‪N‬ت ا‪ 1K N‬آ ﻥ! ‪#‬‬
‫ اﻥ! ا‪+‬ة ‪cN   ..‬ا ا‪./‬م ا;‪ D‬ا‪c‬ي ﺕ‪ 2E‬ا  ت ا ا ﺹ‪$‬ة ‪ #‬ا ‪$‬ﺕ‪%‬ت ا  ‬
‫ا ‪ 1‬یُ‪ O%E‬ا;س  ﺕ‪ &N‬اﻥ‪8‬ﻥ ‪ 1K‬إ‪I‬ره و‪ #‬اة ا ‪ 1‬ﺕ ` ‪ 3‬ا;س ‪ ، &N9 O‬وا ‪ 1‬ﺕ‪1K &8+‬‬
‫ا;‪N‬ی ‪ 1K &Ns‬دﻥه& وأﺥ‪$‬اه& ‪ ..‬ذ` ا‪./‬م ا‪c‬ي ی ‪ #D‬أن ﻥ‪$‬د إ‪  2‬ا ‪ C‬ا ‪ 1‬ﺕﻥ‪ N; 3‬ا‪-‬‬
‫ا ام ‪ 1K‬آ‪ K‬ا دی‪ ، #‬وا‪c‬ي ی ‪ #D‬ﺕ‪.‬ر ﺕ‪ v+‬ا ;  ا‪ 3 u E‬أي و ‪ 2‬إ ص‬
‫;‪ - 2‬ﺽ ‪ #‬ﺵ‪$‬وط أﺥ‪$‬ى ی‪ N; $.‬ﻥ‪P‬ق ه‪ 5c‬ا ‪.‬‬

‫و‪ #‬ه; ‪dK‬ن ‪N‬ﻥ ‪ 1K‬ه‪c‬ا ا‪ !.; 4+%‬أو ‪ 3‬ا ‪$‬ی‪G C‬ﺹل اﺽ‪ O‬ا‪$‬اه‪  #‬ﺽ\ ا‪%-‬ب ا ‪1‬‬
‫ﺕ ‪ M9‬ا  ‪ 2‬ا‪ 1‬م أ‪$‬ا   ‪ ،‬وذ` ‪ #‬ﺥل ﺕ‪+‬ی ا‪$:‬وف ا ‪ 1‬ﻥ‪ Nm 1K GE‬ه‪c‬ا ا‪./‬م‬
‫‪ ; #‬وﻥ‪ ; :‬و رﺕ; و‪ #‬ﺕ; ا ‪ %9 ،‬أن ﻥ‪$‬آ= ‪ 3‬ا; ﺉ‪ B‬ا ‪ 1‬ﺕ‪$‬ﺕ‪ 3 y%‬ه‪c‬ا اﺽ‪O‬‬
‫‪$ h+ 1K‬ا‪ B‬و‪8o‬ت ا‪$‬ی ا ‪ &6 ،‬ﻥ ‪  2‬ه‪c‬ا إ‪ 3‬ﺕﺹ‪ z C‬ا ‪+‬و ت ا‪%‬آ‪$‬ة  ا ‪N‬‬
‫ه‪c‬ا ا ‪ C9‬ید ﻥع ‪ #‬ا رب أو ا ء ‪  #‬رت ا ا  و‪$m #‬وف  ﺕ;‬
‫)و‪$f‬ه( ‪  K‬ی‪$‬ف ‪N‬د ﺕ‪ #I‬ا ا  أو أ‪ ، N 9‬أو  ی‪$‬ف  ‪G‬ﺹ ا ا  ‪1K‬‬
‫اول ا; ‪.‬‬

‫‪ &6‬إﻥ; ﻥ ‪$‬ض  ذ` ر ‪ #‬ا ‪$+ ./‬آ أ  ا ‪ 1K K$‬ﺹرﺕ‪ N‬ا‪-‬ﺹ ا;  ‪.‬ء ا‪$:‬وف‬
‫ا ‪ 1‬أ‪$‬زﺕ‪ 3  N‬أﺹ‪ # y+%‬أآ?‪ $‬ا ﺕهت ﺕ‪$6G‬ا ‪ h+ 1K‬ام ا  ‪ ;  1K‬ا‪ 1‬ام ‪،‬‬
‫وذ` ‪ %9‬أن ﻥ;  ‪%‬ﺵ‪$‬ة  ء ‪N/‬م ا  ‪ 2‬ا‪  1‬ا  ‪ ،‬أ  ﺕ‪ # 3%‬ا‪dK 4+%‬ﻥ;‬
‫ﻥ‪ 2..‬د ‪ #‬ا ‪ 4%‬ا ‪  8‬ا ‪ 1‬ﻥ ;ول ‪ NK‬ا‪-‬د ا ‪ 2   8‬ا‪  1‬ا  ‪1E‬ء‬
‫‪ #‬ا ‪../‬‬
‫و} ارئ ا‪$D‬ی& أن ﺕ;و;  ﺽع "أد" ا  ‪ 2‬ا‪  1‬ا  وإن ‪ P $Nm‬إ ‬
‫أﻥ‪ & 2‬ی‪$‬ج ‪ 1K‬آ?‪ # $‬ا‪-‬ن ‪$ #‬د إ‪P‬ء أ? وﻥ ذج ‪+‬ودة ﺕ‪ .‬إ‪ 3‬ا ‪.‬ء ه‪c‬ا ا ﺽع‬
‫ا د ااﻥ! ا‪c‬ي ی‪ +‬ج  أآ?‪ $‬ﺕ‪ ./‬وﺕ ‪ K .‬آن ا‪N‬ف ‪ #‬ﺕ;ول ﺽع أد ا  ‪2‬‬
‫ا‪  1‬ا  ‪ 3‬ه‪ 5c‬ا‪.‬رة ‪$‬د ﺕی& ‪o‬ﺵ‪$‬ات   ی ‪ #D‬أن ی‪D‬ن ‪ 2‬ﺕ‪BN; v%P‬‬
‫ا ‪G‬ﺹ ا‪ 1‬م ا  ‪ 1K‬درا ه‪ 5c‬ا ﺽت ا ‪9 8‬ر  ﺕ‪ ; K$ 2 \ 8‬ا‪$‬اه; ل‬
‫ا ﺽع ‪ ،‬و‪ #‬ه; ء ‪$‬ﺹ; ‪ ; -‬ا  ‪ O‬آ  ‪ #‬ا‪-‬د ا ‪ 3 - 8‬ﺕ~ ا‪DK-‬ر ا‪-‬‬
‫  ﺕ ‪ 2; M‬آ ت ام ا  ا‪+‬ی? ل آ ﺽع ‪ &6 ،‬ﻥ ﺕ` ا‪DK-‬ر ‪ &6 ،‬ا ‪ N D‬أو ا ‪%‬ا‪N‬‬
‫  یﺉ ‪; # N‬ﺹ‪ $‬ا ‪.‬ر ا‪ 1‬ا ‪  .‬ﺽع ‪+ 1K ،‬و ید ا ‪ D‬ا ;‪E‬د ‪  #‬ﺹ\‬
‫‪ #‬ﻥ ﺉ‪ B‬ﺕ` ام ا  ا‪+‬ی? و‪  #‬ﻥ‪ #:‬أﻥ‪ 2‬ی ? أﺹل ا ‪.‬ر ا‪ 1‬ا ‪ 1K - 2 v/‬ود‬
‫ ﻥ& ‪.‬‬

‫وا‪ Y‬ا ‪ vK‬وا ‪ 8‬ن وه ﻥ& ا ‪ 3‬وﻥ& ا;‪.$.‬‬

‫ا ــ‪Co‬‬
‫ا‪ ./‬ا‪-‬ول‬
‫ا إ ا ا    ا ‬

‫ا ‪ 4+%‬ا‪-‬ول ‪ :‬ﻥ ا;‪ &:‬ا  وا ‪. 9‬دی وا‪ 8‬و‪67‬ر‪5‬‬
‫ا ‪ 4+%‬ا?ﻥ‪ : 1‬ﻥـ ‪$‬ا‪ B‬ا‪$‬ی ا  ‪ #‬ا‪A‬ـ‪$‬ب و‪67‬ر‪.5‬‬
‫ا 
اول ‪ -. :‬ا ‪ +,‬ا*(
! وا*)('!د& وا ‪ $!%‬و‪!"#‬ر‬

‫إن أي ‪+‬و ‪ &N/‬اا‪ O9‬ا ﺹ‪  $‬ر ا ا  ‪ 1K‬ا& ا‪ 1‬ی ‪ #D‬أن ﺕ‪ v+‬أها‪ NK‬إ ‬
‫‪d‬ء ﻥ‪$:‬ة ‪c 3 .K‬ور ه‪c‬ا اا‪ O9‬وأﺹ‪ 2‬ا ری ‪ $f‬ا‪%‬ة ‪ ،‬وﺥ‪.‬ﺹ  ‪ +‬ا‪$:‬وف ا ‪1‬‬
‫‪ y%‬وأ‪   yI‬ﻥ ا =راع ا ‪8o‬ت وا رت ا  ‪ #‬اول ا‪  $A‬اﻥ‪N‬ر او‬
‫ا? ﻥ و ا‪8 9‬م ا ;‪ vI‬ا ‪ 1‬آﻥ‪ y‬ﺕ‪ # N D+‬اى ا   ری ا‪-‬ور ‪  &6 ،‬ﺕ ذ` آ‪ ) 2‬و ‪2%‬‬
‫‪ z 1K‬ا‪-‬ن ( ‪ #‬ﺕ‪ AA‬وﺕ‪ $6G‬ﺵی ‪M+‬رة ا‪ $A‬وا;‪/‬ذ ا‪ 3  /. 1$A‬ا‪ -‬ا‪.‬‬

‫وا‪ v+‬أﻥ‪ 9  N 2‬ل ‪$m‬وف ا ‪ C‬وا= وا هر ا ‪ 1‬أﺹ‪ y‬ﻥ‪ &:‬ا  ‪ O‬ا ‪ 1K &8‬آ اﻥ‪1K N%‬‬
‫أواﺥ‪ $‬أیم او ا? ﻥ ‪dK ،‬ن ه‪c‬ا ا ‪ C‬آن  ;‪  3‬ﺕ‪ " /‬ﻥ‪ "%8‬أي أﻥ‪ 2‬ی ‪ C  .‬ا‪" %8; " -‬‬
‫‪$A‬ه ‪ #‬ا‪ &-‬ا ;‪ 8K‬وا ﺹ‪$‬ة ‪ .N‬و‪ #D‬ذ` اﺽ‪ 9 O‬اﻥ ‪ - 1N‬ﻥ   ‪/‬وت ا =ای ‪K 1K‬ارق اة‬
‫‪ #‬او ا? ﻥ و‪ #‬اول ا‪-‬ور ‪ -‬إ‪$P 3‬ة اى ا‪ %; -‬ا‪-‬ور ‪ 3‬ا ‪ # 8‬وا ل أراﺽ‪&N‬‬
‫‪ $f ،‬أن ذ` ا ‪ C‬ا‪c‬ي أﺹب ا ‪ 1K # 8‬أواﺥ‪ $‬أیم او ا? ﻥ ‪ -‬ر‪ &f‬آ ‪67‬ر‪ 5‬ا‪ & - %8‬ی‪$+‬م‬
‫ا  ت ا ‪ #‬در   ‪ #‬در ت ا ‪ D‬ا ‪ 1‬ااﺥ‪ … 1‬ذ` ا ‪ D‬ا‪c‬ي آن یم ‪3‬‬
‫ا‪ 3 9-‬ﺕ‪$E‬ب ا;‪ &:‬وا ‪8o‬ت ا  وا‪ 8‬وا ‪. 9‬دی & ام و‪%‬دﺉ‪ 2‬ا ‪   ،‬ی‪o‬دي‬
‫إ‪ 3‬ﺕ‪$‬ا‪ h‬ﺕ` ا;‪ N;  K &:‬ر   و‪ 1K  DE‬إ‪I‬ر  یم ‪ 1K‬ه‪ 3 5$‬ای ن ‪ Y‬وام‬
‫ا€ﺥ‪ ، $‬وی‪N 8‬ف ‪ hK R‬ا;ح ‪ 1K‬اﻥ و‪ #D‬أی‪ M‬ا;ة ‪ 1K‬ا€ﺥ‪$‬ة ‪ 3 ،‬ا ‪ 2‬ا‪c‬ي ﺕ‪9 2 z/‬ب‬
‫ا ‪ #;o‬ا ی‪.#‬‬

‫و‪ #D‬اﻥ‪N‬ر او ا? ﻥ ‪ 9‬أﺕ‪ 3‬إ‪ & 3‬ام ‪ %‬ﺕ‪ 1DD/‬ی ‪ 8 3‬ى أﺥ‪$ # $?D $P‬د ﺕ‪C‬‬
‫ا‪ -‬ﻥ‪ 1K %8‬ا;ا‪ 1‬ا  وا ; ‪ #‬ا& ا ‪ ) N h+‬ر‪ &f‬ا‪P‬رة ا‪$%D‬ى ‪cN‬ا ا‪ 1K %‬ذاﺕ‪ ،( 2‬ذ`‬
‫أن اول ا ‪ 1‬ا ‪ 3 y‬أراﺽ‪ 3‬ام ة ا‪8‬ح ‪ 3 y7 9‬ﻥ‪ # - N8/‬ﺥل آ ‪;9‬ات ا ‪$6G‬‬
‫وا  ‪ 2‬ا‪$D8‬ي وا ‪. 9‬دي وا‪ 18‬ا  ‪ - N‬إ أن ﺕ ‪ O‬ا;‪ &:‬وا ‪8o‬ت ا  وا ‪. 9‬دی‬
‫وا‪ 8‬ا‪-‬ﺹ أو ا ‪ 1K +‬ﺕ` ا ;‪ ، vI‬وأن ﺕ‪ &:; N% 8‬و رت  ا‪:; O K‬ره ه‪1‬‬
‫‪M+‬رة ا‪" $A‬ا‪+‬ی?" )ه‪c‬ا إذا أ‪ ;8‬ا‪; #:‬ای ﺕ` اول( ‪ ،‬أو أن ﺕ‪ N # M‬إ‪D‬م ‪$P‬ﺕ‪ 3 N‬ة‬
‫ا‪E‬ب ا ‪ 3   8‬ﺕم ‪  N‬ذ` ‪9‬ﺉ  ‪G‬ي ﺵ‪ D‬ﺕ ‪.‬ر أﻥ‪ 2‬ی رض ‪ .. N+. O‬ه‪c‬ا إذا اﺥ ‪$‬ﻥ أن‬
‫ﻥ‪D‬ن أآ?‪ $‬وا‪ ، 9‬وإذا ا ‪G‬ﻥ‪$:; ;8‬ة ﺕری ﺕ‪ +‬وﺕ‪ 1 ;+8‬آف  ‪=A‬ى ا‪9‬ت ‪ #‬اى‬
‫ا و‪ $f‬ا ‪ #‬ا; ا ری وا ‪) 8o‬إ‪$‬اه& ر ! ‪.(١٩٨٠ ،‬‬

‫و ‪ z ّ.K‬ا‪ D‬ب ا‪ #$A‬أﻥ‪ &N8/‬ال ل ‪ %I‬ا‪ !-‬ا ‪ 1‬اﺕ‪ N %‬اى ا‪ 8‬ا‪-‬ور ‪%9‬‬
‫‪ $‬ا  ل ا‪$D8‬ي ‪ - $?D‬و;‪ c‬ی ا‪$‬ن ا ‪$/ - $E O‬ض ‪$P‬ﺕ‪ 3 N‬ا‪+‬ة ا‪$D/‬ی وا‪8‬‬
‫‪$ ? $. 1K‬ﺽء  و ‪ 3  + # OE‬و‪ z‬أ;ﺉ‪$ ، 5 # 2‬ی وراء ‪$‬اب ﺕ‪+‬ی‪3 $. 4‬‬
‫أ‪ R‬ا‪M+‬رة ا‪   ، $A‬ی ‪c $%‬اﺕ‪   aKD"   2‬ر" إذا أﺥ‪c‬ﻥ ا   ر  ;‪ 3‬ا‪$P8‬ة وا  ‪2‬‬
‫و‪ .9‬إل ﻥ ‪ 1K6 h‬و‪M‬ري أ ;‪ + 1%‬ا‪-‬ﻥ ط ا?‪ K‬ا ی ) ‪ ، (١٩٩٠ ،E‬آ  ‪9‬م ‪z‬‬
‫ا ‪o‬رﺥ‪ #‬ا‪$‬ب ‪ N #‬أﺥ‪$‬ى ﺹل إ‪ 3‬ﻥ‪ R/‬ا;  ‪ #‬ﺥل ارا ا رﻥ ‪" #‬ا;‪ "MN‬ا‪$‬‬
‫وا;‪ MN‬اﻥ ‪; 4 ،‬ا أﻥ‪ # &f$ 2‬أن ا ;‪ 9 # P‬أﺕ  ‪8‬وی ‪) #‬إن & ﺕ‪ 1K ? $. #D‬وﺽ‪O‬‬
‫أ‪ # MK‬ان ‪ 1K‬ا;‪ C.‬ا‪-‬ول ‪ #‬ا‪$‬ن ا ‪ ($E O‬إ أن ا‪-‬و‪ EK yEK 3‬ذری ‪ # 1K‬أن ا?ﻥ ‪9‬‬
‫ﻥ‪ y+‬ﻥ ‪ ،  :‬وأن ا‪ !%8‬ا‪$‬ﺉ‪ 1K 18‬ذ` إﻥ  ی‪ O $‬إ‪ 3‬ﺕ‪ 1;%‬ا‪/.‬ات ا‪+‬آ  ‪ $. 1K‬واو‬
‫ا? ﻥ ‪8‬ت ﺕ‪$A‬ی‪ %‬ﺕ ?‪ 1K y‬ﻥ ا;‪ &:‬وا ‪8o‬ت وادات ا‪-‬ور ‪ # 1K‬ﻥ‪ y‬ان ا ‪ ;D‬‬
‫ا‪+‬ی? وه ‪ # K ،‬ا?‪ y‬أن ‪ $.‬آﻥ‪ y‬ﺕ = ? ‪/‬ﺉ‪ z‬زرا‪ 1‬ﺽ& وآﻥ‪ y‬ﺵ‪ D%‬اﺹﺕ‪ N‬ا;‪$N‬ی‬
‫وا‪$+%‬ی وﺥ‪P‬ط ا‪ `D8‬ا‪+‬یی ‪ NK‬أ‪ 1K N; MK‬ان ‪ ،‬یل ‪8‬د ﺽه‪ $‬أﻥ‪ 1K" 2‬ام ‪ ١٩١٣‬آن‬
‫ ‪ h‬دﺥ ا‪$/‬د ا ‪$.‬ي ‪ #‬ا;ﺕ‪ B‬ا ‪ 1+‬ا ‪ 1‬أ‪ #  3‬ﻥ‪ !.‬اﻥ‪ ، 1‬وآن ﻥ‪ !.‬ا‪$/‬د ‪#‬‬
‫ا رة ار  ا ‪$.‬ی ﺽ‪ C‬ﻥ‪ !.‬اﻥ‪] … 1‬و‪ O‬ذ`[ ‪dK‬ن ﺕ‪ $. ْ1 $‬وا‪ ;P8‬ا? ﻥ… اﻥ ‪ N‬‬
‫إ‪ 3‬ا ‪$A‬ی! ا‪ [ ;] … E‬ﺕ‪ 3‬ا;ح ا‪-‬آ‪ $  $%‬اﻥ ‪ 1K‬ر‪ zK‬ا‪% 9‬س ا?‪K‬ت ا‪ $A‬ا ‪ 1‬ﺕد‬
‫إ‪ 3‬ا ‪$A‬ی! ‪ 1K‬ا ‪ #D8‬وا ‪G‬آ وا‪%‬س وا & وا ‪ !I‬ا‪$f 3 1‬ار  ‪ K‬ا ‪$.‬ین وا? ﻥن ‪.‬‬
‫‪$ y+;K‬آ ا ‪+‬ی‪ 4‬اﻥ ‪ 1K‬ا‪% 9‬س ﺕ‪  ;D‬ا‪$A‬ب ‪ 3 y  # hK‬ﺕ‪ N;I‬وا ‪ N‬وﺕ‪P‬ی‪$‬ه‬
‫دون أن ﺕ‪A‬در أﺹ ﺕه" )ﺽه‪(١٩-١٥ : ١٩٩٩ ، $‬‬
‫وإذا آن ه‪c‬ا ه ا ‪ 8 3 C9‬ى ‪.‬در ا  ‪ 2‬وا ‪ $6G‬ا‪" 1 $‬ﺉ ‪ 3 #‬ا‪ z 1K "&D+‬ا ;‪vI‬‬
‫ا ‪ 1K‬ا‪$‬ن ا‪-‬ﺥ‪ &D # $‬او ا? ﻥ ‪ # &6 ،‬ﺥل ا‪ &D+‬ا   ري ا ‪%‬ﺵ‪ `  $‬ا ;‪ K vI‬‬
‫ﺕ ذ` ‪ ،‬و‪ #‬ﺥل ا‪D+‬ت ا ‪ +‬ا ‪ 1‬أ‪ 2m 1K y 9‬أو ا ‪ 1‬ا =‪P y‬ط ا ‪ 1‬ﺕ ‪ N‬اى‬
‫ا‪ PfM‬ا‪   K %; -‬ا  ل ‪dK ،‬ن ا‪+‬ل & ی ‪ C‬آ?‪$‬ا ‪ 8 3‬ى ﺥﺹ " ا‪$%‬اء‬
‫وا ‪ # "#..‬أ;ء ام وأ;ء ا‪E‬ب ا ا‪c‬ی‪ #‬ی‪$8‬ون ? واﻥد وراء ا  ‪" 2‬ا‪1;/‬‬
‫وا ‪- "1‬و‪ `a‬ا ‪ K ، #..‬أى ‪ &:‬أو‪ `a‬ا‪$%‬اء اﻥ‪N%‬را   ‪ &N 2 9‬ا‪M+‬رة ا‪ # $A‬م‬
‫"ی? " ‪ ،‬وﺕ‪;%‬ا ﺽ ; ا‪ $D/‬و‪ /8K‬ا‪+‬ة ا ‪ y9 1‬ﺕ` ا‪M+‬رة ‪ 3‬أ‪ ، N‬آ  را إ‪ 3‬ا‪% 9‬س أو‬
‫ا =راع أو ﺵ  ‪ Transplantation‬ا;‪ &:‬وا ‪8o‬ت ا  وا‪ 8‬وا ‪. 9‬دی ا  ‪ #‬ا‪$A‬ب‬
‫‪ 1K‬ا ‪ $‬ا ‪ +‬ا دا ;‪G &N‬ن ذ` ه ا‪ %8‬إ‪. 3‬ل " ا م" ا ;‪E‬د وا‪+‬ق "‪$‬آ! ا‪M+‬رة "‬
‫‪ #‬أ‪$9‬ب ‪.%‬‬

‫و& ی ‪ oN #%‬ء و ‪-‬و‪ - `a‬اء ‪ #‬ا‪D+‬م ا‪ # $‬أو ادة ا‪ #;/‬ا ‪ #..‬وا ﺕ‪ - &N O%‬و&‬
‫ﺕ ‪"  &N CED‬م ا ا‪ vK‬ا‪c‬ري" ‪ 2 y;  #‬ﺕ` ا;‪ &:‬وا ‪8o‬ت وا رف ا‪&9 # $A‬‬
‫و‪%‬دئ وﻥ‪$:‬ة ‪+‬ة و‪ #‬ا& وا ‪%‬دئ ا وا;‪$:‬ة ا ‪D‬ن وا‪+‬ة إ  أن اﻥ‪; yM‬ات‬
‫ﺕ‪P‬و‪ y‬دا ‪ ،‬ﺕ‪ NK y+‬ا ﺕهت ﻥ‪ +‬ﺕ` ا;‪ &:‬وا ‪8o‬ت وا رت اا‪K‬ة ‪ $ #‬ا ‪`DE‬‬
‫ا ‪%‬ﺉ‪ ، 1‬إ‪ 3‬ا ‪  %‬وا ﻥ‪N%‬ر ‪ &6 ،‬ا  =راع ا;‪ hE‬وا;‪ $E‬ا ‪ `  R +‬ا ‪6+ 8‬ت ‪ ،‬إ‪+ 3‬و ت‬
‫ ءت  ذ`  ی وأ‪  9‬ﺕ` ا ‪6+ 8‬ت ‪$P‬ی ﺕ‪ 3 }K+‬ه‪ $‬ا ‪= 8‬رع ‪ O‬ﺕ‪$‬ی‪ # 2%‬وا‪ O9‬ا  ‪O‬‬
‫; ‪$Nm‬ت ارض م ا ؤم ;‪ ،  N‬إ‪ 3‬ا‪E‬ر ‪ E/‬ا ‪$E‬وع ا‪M+‬ري ا‪ $ 1K 1$A‬دار‪ ، 5‬وء‬
‫ا ‪ 1K `DE‬ﺹ ‪ # 5$A 2‬ا  ت‪.‬‬

‫وه; اﻥ‪ &8‬ا;س ‪ ;  1K‬ا‪$K 1‬ی‪$K ، #‬ی‪ 9 v‬ارﺕ‪ &N+. yP%‬ا‪c‬اﺕ ا‪$E  M‬وع ا‪M+‬ري‬
‫ا‪ 1$A‬اء ‪ 4 #‬ﺉ‪  1K &N‬ا‪ P8‬ا‪ ، 8‬أو ا ‪  &N‬ا‪ O9‬ا ‪ $6G‬وا  ‪ 2‬ا  ‪ ، 1‬أو‬
‫ﺕ‪ 1K &N ّD+‬ارد ه ة ا ‪. 9‬دی ‪ ،‬أو  ‪ 3‬ﺕ ‪D  &N‬ﻥ ا  وا ی‪ $‬ا‪-‬د‪ m 1K 1‬ذ` ا ‪$E‬وع‬
‫ا ‪$‬ﺕ‪M+ h%‬رة ا‪ $A‬وا ‪ ) N O‬آ  ‪  1K‬ر ل ا& وأ ذة ات(‪.‬‬

‫و‪$K‬ی‪7 v‬ﺥ‪ $‬أدرك أن ا ‪$E‬وع ا‪M+‬ري ا‪   1$A‬یم ‪ # 2‬ﺕ ‪N‬ت دی  ﻥ و یﻥ‪" # 2‬ﺥاء‬
‫رو‪  3 - "1‬ﺕ‪$K $%‬اﻥ‪K R8‬آی أ آ‪%‬ر ا ‪ #a8‬زارة ار  ا‪$-‬ی‪ 2 1K D‬ا‪$NE‬‬
‫‪ " #‬ﻥ‪N‬ی ا ری " ) وا‪c‬ي  ;‪ %‬ی‪;6 1K $E‬ی‪ 5‬ﺽ ; إ‪ 3‬أن ام ی ? ا‪ $D/‬وا‪ 1‬ا ا‪c‬ي‬
‫یم ی  ;‪$E  8K‬وع ا‪M+‬ري ا‪ 3 1$A‬ا‪ 8‬ا‪-‬یی  ‪ 1K‬ا& ا ﺹ‪($‬‬
‫)‪ - (Fukuyama, 1989 : 14‬ﻥل أن ه‪c‬ا ا‪$/‬ی‪ 9 v‬أدرك أن ا; ذج ا‪ R 1$A‬ﺹ‪ 1K +‬ا ى ا‪%‬‬
‫  ‪ 2‬ا ‪$8‬ة ا‪$E%‬ی ﺥ‪.‬ﺹ  ‪Nm‬ر ا€‪6‬ر ا ‪$‬ة ‪cN‬ا ا  ‪ 3 2‬ا‪ # $?D‬اﻥ! ة ا  ت‬
‫ا‪  $A‬و‪ $f‬ا‪ C  1K $A‬دول ا& ‪.‬‬

‫و أدرك ه‪c‬ا ا‪$/‬ی‪ v‬ا‪-‬ﺥ‪ $‬أن  ﺕﻥ‪ 2; 3‬ا‪E‬ب ا ام ‪ C  1K‬ا  ت إﻥ  ی‪$‬ﺕ ‪= 1K‬ء‬
‫آ‪ 2; $%‬إ‪ 3‬ﺕ‪ 3;%‬ﺕ` ا‪E‬ب ‪ 5cN‬ا ‪8o‬ت ا  ‪ ،‬و رت ا ‪ 1‬ﺕ & ‪ 1K‬إ‪I‬ره وا ‪ 1‬ﺕ ;‪3 - 3K‬‬
‫ﺥ‪ &: 1K - & 8 h‬ا‪-‬ال ‪ O‬أﺹل ام و‪%‬دﺉ‪ ، 2‬آ  أدرك ه‪c‬ا ا‪$/‬ی‪ v‬أن ه‪ $‬ا‪ +‬ا‪`  \+.‬‬
‫ا ‪DE‬ت إﻥ  ی‪ 1K # D‬إدة ا;‪ O 1K $:‬ا;‪ &:‬وا ‪8o‬ت ا ‪ 1‬ی‪ n‬ا;س ‪ ، Nm 1K‬وا رت ا ‪1‬‬
‫ﺕ & ‪ 1K‬إ‪I‬ره   ‪ 2‬ی ‪:; #‬ر ام ‪$K ،‬أی; ﻥ  ‪ `c‬دة  ; إ‪ 3‬إدة إل ا‪$E‬ی‬
‫ا ‪ +‬ااﻥ‪ #‬اﺽ ; ا ‪ v%P  " #%P‬ا‪$E‬ی ا "‪ ،‬آ  رأی; ‪9 %P‬ی ‪d‬ل‬
‫"ا ‪. 9‬د ا‪ 1‬وا‪;%‬ك ا" ‪ +‬ا ‪. 9‬د اﺽ‪ 1‬وا‪;%‬ك ا‪$‬ی ‪ ،‬آ  ‪$Nm‬ت ‪$‬آت ‪9‬ی‬
‫ﺕ‪  !P‬رت " إ" ‪ C  1K‬اﻥ! ا‪+‬ة آ ‪ $‬ا وام ا‪ .. 1‬ا )إ‪$‬اه&‬
‫ر ! ‪.(١٩٨٠ ،‬‬
‫ا 
ا ‪  -. : /.!0‬ا‪ 1‬ا !& ا*(
!  ا ‪ 3‬ب و‪!"#‬ر‬

‫إذا ‪ ;%I‬ه‪c‬ا ا ‪ +‬ا ری‪ - 1‬ا ‪ h+ 1K Institutional / Historical 18o‬ا ا  ‪dK‬ﻥ;‬
‫; أن أ ‪=N‬ة أن أ ‪=N‬ة و‪8o‬ت ا‪$‬ی ا  و رت ا ا  ‪ 1K‬ا  ت‬
‫ا ‪$ 9‬ت ‪ # $ D‬ه‪ 5c‬ا ‪$‬ا ا ‪ 1‬أﺵ‪$‬ﻥ إ‪ ، N‬آ  ﺕ‪$‬ﺽ‪ R/; y‬ﺕ` ا ‪$6o‬ات ‪ ،‬واﺕ‪c‬ت‬
‫ﻥ‪ R/‬ﺕ` ا  ‪N‬ت‪.‬‬

‫‪dK‬ذا ﻥ إ‪ 3‬ا‪$ /‬ات ا‪ 3 8‬ا‪  N‬ا   ری ‪ 3‬ا& ا‪dK 1‬ﻥ; ; أن ا‪$‬ی ا ‬
‫‪$Ku‬اد ا ‪ #  +‬إ‪ 3‬ا ‪8‬ة آﻥ‪ y‬ﺕم ‪ #‬ﺥل ا ‪%‬درات ا‪$/‬دی وا  ‪ ،‬آ  آﻥ‪ y‬ﺕم ‪ #‬ﺥل‬
‫ا‪D+‬ت ا ‪  8‬ا ‪ 1‬ﺕ‪ - $E 8‬ر ت  ‪/‬وﺕ ‪ N a8 -‬أم ا‪+% Y‬ﻥ‪ 2‬وﺕ‪ # 1‬ری ا‪، N;I‬‬
‫و‪ 9‬آﻥ‪ y‬ا ‪/‬ه& وا& ا ا;‪ %‬ا ‪ 1‬ﺕ‪o‬آ ‪ 3‬أﺥة ا ‪ # 8‬ووﺕ‪ &N‬ا‪M‬ی آ‪ 8‬اا ﺥ‪$‬‬
‫ ‪ `  2‬ا‪N‬د ا‪$/‬دی وا  وا‪   ، D+‬ی‪o‬دى إ‪ " 3‬ﺕ‪ "D‬ا‪N‬د ا ‪ 8 3 KD‬ى ا  ‪O‬‬
‫ ‪ O‬واﺕ‪ ، 2‬و‪8 9‬ت ‪ y" 8o‬ل" ا ‪$DK # 8‬ة ا ‪ D‬ه‪  K 5c‬ی ‪ .‬ﻥ‪/‬ق ‪\. 3‬‬
‫ا ‪ 1K    # 8‬ذ` ا‪$‬ی ا   ‪ ، #  +‬آ  ‪8‬ت ‪$DK‬ة "ا ‪ # &N; " D‬ﺥل ﻥ‪&:‬‬
‫د‪% 9‬ی وإﻥ‪/‬ق ا=آة ‪ #‬ا ارد و‪ 1K‬ا ‪.‬رف ا ‪ 1‬ده ا‪E‬رع ا‪ &D+‬ا&   یُ‪ \.‬ا‪%‬د ‪ ،‬أ‬
‫ا‪9.‬ت ا‪$/‬دی وق ا‪9-‬رب وﺹ ا‪-‬رم وق ا‪$‬ان وأ;ء ا‪ .. %8‬و‪$f‬ه ‪ y+ K K‬ا‪%‬ب ‪3‬‬
‫‪$.‬ا‪ 2‬ﺹل ا‪ $‬إ‪ 3‬ا;س ‪ # -‬آ ا;س ‪ -‬دون ود ‪ ،‬ذ` أن ‪$DK‬ة ا‪ 9.‬ﺕ ‪ 3 $.‬ا‪+‬ق‬
‫ا  أو ا ‪P‬ع  ل ‪ ،‬و‪ N;D‬ﺕ وز ذ` إ‪ 3‬آ أﻥاع ا‪ $‬وآ أﺵ‪D‬ل ا ‪$‬ا& ‪ #‬أ‪$K‬اد ا ‪O ، # 8‬‬
‫‪$‬ا‪ %9‬ا‪ = Y‬و  ‪ 1K‬آ ذ` ‪ ،‬و ا‪ ;  K O P‬ا‪ # Y‬ا?اب   ه ﺥ‪ $‬وأ‪.3‬‬

‫وإذا آن ا‪ 9 z%‬ی ‪8‬ءل ه;   إذا آﻥ‪ y‬ه‪ 5c‬ا‪.‬رة ا;‪$:‬ی أو "ا ?"   ‪ O‬ا ‪ &8‬ا ‪D‬‬
‫"آ‪ 8‬اا إذا اﺵ ‪ M 2; 3D‬ﺕا‪ 2 3‬ﺉ‪ $‬ا‪ $N8 8‬وا‪ "3 +‬ﺕ ‪ 8‬وا‪ 1K 9‬آ ا‪.‬ر ‪dK ،‬ن‬
‫‪ #‬ااﺽ\ أن ا  ت ا ‪ 1K‬ا‪.‬ر ا  ‪ /‬آﻥ‪ y‬ﺕ ‪$‬ب ; وﺕ‪ # ;  %‬ه‪c‬ا ا; ذج ‪!8+‬‬
‫در  ﺕ‪$E‬ب ا  ‪ O‬وﻥ‪ 2 :‬ا‪ 8‬وا ‪. 9‬دی وا   ` ا& ا ا;‪ + K ، %‬ا ‪1‬‬
‫ا ‪ 1‬ا‪ \+.‬ی; ﺽح إ‪ 3‬أﻥ‪ 2‬آ  آﻥ‪   y‬ا ;‪ &:‬ا ‪Process of Social 1‬‬
‫‪ 1K Organization‬ا  ‪  $. 1K O‬ذات آ‪/‬ءة وذات ‪… K‬وآ  ازدادت ‪ K‬ا ;‪ aE‬ا ‬
‫وﺹ‪$8 yّ+‬ﺕ‪ 1K N‬ا ﺕهت ا ‪ 1‬ﺕ ‪ O 3E‬ا ی‪ $‬وا& ا …وآ  ﺽ ;‪  y‬ت ا‪h%M‬‬
‫ا ‪ 1‬ا ‪$‬ار ‪ $‬ا  ‪$KG O‬اد‪ 5‬و‪8o‬ﺕ‪ 2‬وﻥ‪ 1K 2 :‬ﻥ‪ R/‬ا ﺕ‪dK ، 5‬ن ا ‪ ? 1K C9‬ذ` ا  ‪O‬‬
‫ی ‪$‬ب أﺵ ا ‪$ 9‬اب ‪ #‬ه‪c‬ا ا; ذج ا‪c‬ي ی ‪ DE 3E‬آ‪ O $%‬ا& ا ری ا ا‪.++.‬‬

‫و‪ 3‬ا‪ RD‬ـــ‪ #‬ذ` ‪dK‬ن ا  ت ‪$ K 1K‬ات ا ﻥ‪+‬ل وا ‪ `D/‬ا ‪Social Disorganization 1‬‬
‫ا ‪ 1‬ﺕ ‪   OP  &8‬ا ;‪ aE‬ا  ‪ ،‬وﺕ‪M‬رب ﺕ ‪N‬ﺕ‪ ،N‬وﺕ‪$6G‬ه & ‪$f‬ی‪ # %‬ا;‪ B8‬ا ري‬
‫  ‪ O‬ا ‪ ، &8‬ﺥ‪.‬ﺹ إذا ا‪$ 9‬ﻥ‪ y‬ه‪ 5c‬ا‪$:‬وف  ‪ h%M‬ا ‪ 1K 2  1‬أها‪ 2K‬ووﺉ‪&9 $A 2‬‬
‫ا  ‪ O‬ا ‪ ، &8‬ی ‪ #D‬أن ﺕ‪8‬ده ‪ 1K‬ﺕ` ا‪$ /‬ات ﺕ` ا‪.‬رة ا ‪ D‬ا ‪ KD‬ا ‪ 1‬ﺕ ‪ ;N‬إ‪ &9 N‬ه‪c‬ا‬
‫ای‪ #‬وی‪.5$‬‬

‫و‪ 3‬أي ل ‪K‬ن  ی;; ه; ه أن ﺕ` ا‪.‬رة ‪ -‬ا ‪ 9 1‬ﺕ ‪$‬ب أو ﺕ‪ 9  %‬أو آ?‪$‬ا ‪ #‬ذ` ا; ذج‬
‫ا ‪ 1K 1D‬ا ‪$‬ا ا‪ 3 8‬ا‪=A‬و ا   ري ‪ 9 -‬ﺕ‪$‬ﺽ‪  y‬ا  ل ا‪ 1%; -‬إ‪#   P 3‬‬
‫ﺥل ا ‪ 1;%‬ا ;‪u &:‬ﺵ‪D‬ل ا ;‪  :‬وا رت ا  ا ‪E‬آ  ` ا ‪ 1‬اﻥ‪ 1K y?%‬ا‪$A‬ب ‪ ،‬وا ‪ 1‬ﺕم‬
‫‪ 3‬ﻥع ‪7‬ﺥ‪ # $‬ا ‪ D‬ا‪c‬ي ی ‪ 1K C‬أ‪ 2‬ا‪$‬و‪ 1‬اﺥ ‪ K‬آ‪$%‬ا ‪ #‬ذ` ا; ‪ # h‬ا ‪ D‬ا‪c‬ي ﺕ‬
‫إ‪ 2‬ی‪ $‬ام ‪ ،‬ذ` أن ﺕ` ا‪-‬ﺵ‪D‬ل ا ;‪  :‬ا ‪ 8‬ة ‪ #‬ا‪$A‬ب ﺕم ‪  K‬ی;; ‪ 1K‬ه‪ 5c‬ارا ‪3‬‬
‫أ‪: #‬‬

‫ا‪-‬س ا‪-‬ول‪ .K :‬ای‪ # #‬ﺵ‪a‬ن اﻥ ‪  K‬ی‪$‬ف   ‪ 2‬ا ﻥ‪   ، Secularization 1‬ی;‪ 3‬أن‬
‫ا ‪8o‬ت وا رت ا  ‪ 1K N? -‬ذ` ? ‪$f‬ه ‪ #‬ا ‪8o‬ت وا رت ‪1;  1K‬‬
‫ا‪+‬ة ‪ -‬ی;‪ 1A%‬أن ﺕ‪ 3 3;%‬أـــ‪ R‬ﺕ ‪ 5cN hK .‬ا‪+‬ة اﻥ ‪% 8 ،‬ة ‪ `c‬أي ﺹ ‪ Y‬أو ام ا€ﺥ‪) $‬‬
‫و  یر ‪c‬آ‪ $‬ه; أن اـ ا  ‪ 1K‬ا‪$A‬ب ‪9‬ـ ‪ yP9‬ﺵ‪I I‬ی ‪$I 1K‬ی‪ v‬ا ;  ‪ 3‬أ‬
‫ا ‪..‬ن ‪o NK‬ﺥ‪$‬ا ی; ون ذ` ا  ـ‪ 2‬ا‪c‬ي ی‪$‬وﻥــ‪.9 # a8 2‬ر ا ر ‪ 1K‬ا ا ‬
‫وین  ~ ‪67 #‬ر‪ 5‬ا ‪$‬ی‪$‬ة ( )‪.(٦٤٣ :١٩٨٠ ,Marty‬‬
‫ا‪-‬س ا?ﻥ‪ : 1‬ا ‪ ~.‬وﺕ‪ &8‬ا   وراء ﺕ‪ v+‬أآ‪9 $%‬ر ‪ #‬ا‪/D‬ءة ‪ ،‬وا‪c‬ي ﺕ‪$‬ﺕ! ‪ 2‬م و د‬
‫اه م آ‪9 $%‬ت ‪ #‬اات ا ‪ 3  ، ..‬و آﻥ‪ y‬ا‪m‬ﺉ‪ C‬ا ‪ 1‬ﺕم ‪ N‬ﺕ` اات  ‪$‬ا‪P‬‬
‫‪ ، N %P‬آ  ه ا‪+‬ل ? ;‪9 %8‬ت ‪ #‬ا‪$-‬ة وا ر وأ ‪=N‬ة ام ا ‪ 1‬ﺕ‪$ E‬ك ‪1K NM O‬‬
‫و‪m‬ﺉ‪ C‬ا ;‪ aE‬ا  ‪.‬‬

‫و أدى إل ا‪=N -‬ة وا ‪8o‬ت وا‪8‬ت ا ‪$ .‬ی ا  ا ;‪ ? # P‬ﺕ` ا ;‪P‬ت‬
‫ا ﻥ وا =ی‪ + a‬ا;‪ &:‬وا ‪$‬ﺕ‪%‬ت ا ی ‪ 1K‬ا  ت ا إ‪ 3‬د ‪ #‬ا; ﺉ‪ B‬ی ‪ #D‬ﺕ~‬
‫أه ‪  K N‬ی‪:1‬‬

‫‪ -١‬ﺕ‪ &: y;%‬اول ا ‪N/‬م " ا‪$‬ی ا " ‪ Social Welfare‬اﺉ& ‪$DK 3‬ة ا‪+‬ق‬
‫ا ة و‪ $f‬ا‪  .E‬ا‪ #;I‬ا ‪8‬وی‪ 1K #‬در   ‪ ، &N‬وا ‪ 1‬ﺕم ‪$P‬ی ‪ $f‬ﺵ‪#  .‬‬
‫ی‪  +‬ﻥ‪ N‬آ‪+‬ق ‪$/‬وﺽ ﻥ ‪ ،‬وذ`  ‪N/ #‬م "ا ‪ "D‬ا ‪ 1‬ا‪M‬ي اﺉ& ‪ 3‬أس ‪$DK‬ة‬
‫ا‪-‬ﺥة ‪ 1K‬ا‪ Y‬وا ‪$‬ا& ‪ #‬ا ‪ # 8‬و ی ‪$‬ﺕ! ‪ # N‬ارﺕ‪%‬ط ﺵ‪ 1.‬و‪ ، v6‬وا‪c‬ي ﺕ;‪ 2K vP‬ا رت‬
‫  ‪$K‬ﺽ‪ 2‬ا‪+% Y‬ﻥ‪ - 2‬ا‪c‬ي ی&  ‪ 2K‬ا‪ - 2 $‬و‪ 3‬ا ‪ 2‬ا‪c‬ي ﺵ‪.2$‬‬

‫‪ -٢‬ﺕ‪ y‬ا‪D+‬ت ا‪ ;I‬ا ‪o8‬و ا‪ z # 8‬ا‪$%‬ا‪ B‬ا ‪ -‬آ‪ M‬ن ا ‪ - 1‬ا ‪ 1‬ی &‬
‫اﻥ‪/‬ق ‪ . # N‬ا‪$M‬اﺉ! ا دون أﺥ‪ c‬اا ‪%‬ت ای; آ‪$/‬ی‪ M‬ا=آة ‪ 1K‬ا  ‪%‬ر ‪ ،‬و‪$ُ.9 9‬ت‬
‫ارد ‪ &:‬اول دون اﻥ‪/‬ق ا‪ 3 1KD‬ﺕ` ا‪$%‬ا‪ 3  B‬أﺹ‪ y+%‬ﺵ‪ D‬ﺥر  أو ‪K 99‬ر‪ M f‬ن‬
‫‪ N # ، N 1‬م ارة ‪ 3‬ﺕی& ا‪ +‬ا‪-‬دﻥ‪ 3‬ازم  ‪ E‬و‪   K‬ه ‪$/‬وض ﻥ‪$:‬ی‪.‬‬

‫‪ -٣‬ﺕ‪M‬ءل اور ا‪c‬ي ﺕم ‪ 2‬ا ‪$‬ﺕ‪%‬ت وا;‪ &:‬ا ‪ +‬ا ی ا ‪ 1‬آﻥ‪ y‬ﺕ ‪ 1K  +‬ا ﺽ‪ 1‬ا ‪o8‬وت‬
‫ا ‪ O D‬و‪m‬ﺉ‪ C‬ا‪$‬ی ا   ‪N/‬م ا‪+‬ی‪ ، 4‬وﺥ‪.‬ﺹ ﺵ‪ D%‬ا& ا ‪ $f 1‬ا‪1 $‬‬
‫‪ Social Support Network‬ا ? ‪ 1K‬ا& ا‪$-‬ى و‪9‬ت اار وا‪-‬و‪9‬ف ا‪$‬ی ‪ ،‬ﻥ  ‪E‬ر‬
‫ا ا‪G #;I‬ن او ‪ 9‬ا =‪ y‬م  ` ا  =ات  ‪ #‬ا‪$K-‬اد ‪$E K ،‬ت ا‪ # %8‬ا ‪ # 8‬إ‪ 3‬‬
‫ی‪ .‬إ‪ 3‬ا ‪ %‬وم ا‪8‬س ‪  +‬ا€ﺥ‪$‬ی‪ z 1K #‬ا‪-‬ال‪.‬‬

‫‪ -٤‬ﺕ‪M‬ءل دور ا‪N‬د ا ‪ P‬ا ;‪ ،  :‬وﺽ‪ y/‬ا ‪%‬درة وا‪N‬د ا‪c‬اﺕ  ا‪ #;I‬ﻥ   ‪z vM‬‬
‫ا‪D+‬ت )ﺥ‪.‬ﺹ ‪$ K 1K‬ات  ی‪+  3 8‬ل ا ﺵ ‪$‬اآ‪ 3 (1‬ا ت ا‪-‬ه وإ‪DE N I‬ك ‪!%8‬‬
‫ا ف ا‪c‬ي ﺕ‪ 2 $E‬ﺕ` ا‪D+‬ت ﻥ‪ +‬أي ﺕون أﺹ ‪ #  K‬ا ا‪ \. #;I‬ام ‪ a ،‬ی‪o‬دى ذ` ‪1K‬‬
‫ا ى ا‪ %‬إ‪ 3‬ﺕی ﺵر ا ا‪D #;I‬ﻥ‪ &N‬و‪9‬ﺕ‪   &N‬ی‪ z v‬ا;‪ &:‬ا‪+‬آ  ‪Springborg, 1989 ) .‬‬
‫‪(: 170- 173‬‬

‫‪ -٥‬ﺕ& ﻥ‪ $E‬ای ‪ #‬ا ‪8o‬ت ا ‪ 1‬ﺕم ات از ‪aK z%‬ت ا  ‪ O‬ا ‪$   +‬ی آ‪/I-‬ل‬
‫وا ‪ #9‬وا ‪ 3 #;8‬ﻥ‪ R/‬ا‪ R-‬ا ‪ 1‬ﺕم ‪ 1K N‬ا  ت ‪ $f‬ا ‪ 4‬ی & ا ‪$‬آ= ‪ 3‬إﺵ‪%‬ع‬
‫ا‪ +‬ت ا دی أ ‪ ،‬وا;‪ 8/‬وا  ‪ DE‬أ‪ ، 9‬أ ا‪ +‬ت ا‪$‬و ‪ K‬ﺕ‪D‬د ﺕﺥ ‪ 1K‬ا  ‪%‬ر‬
‫أﺹ إ ‪ 1K‬أﺽ‪ v‬ﻥ‪P‬ق ‪ ،‬وآ‪P‬ع ‪  8‬و;‪  # O;P. DE ./‬اﻥ! ا‪$‬ی ا‪-‬ﺥ‪$‬ى ‪#  ،‬‬
‫أن ﺕ‪D‬ن ‪+‬را  ‪  O‬یم ‪ #‬ﺥت و ی‪c%‬ل ‪N #‬د ‪   ،‬أ‪ K‬ﺕ` ا ‪8o‬ت ‪9‬را آ‪$%‬ا ‪. N K #‬‬

‫‪ -٦‬و‪ 1K‬ﺥ‪ &M‬ا‪ +‬س ا=اﺉ ; ا‪DK-‬ر وا ‪$E‬وت ‪ #‬اول ا‪-‬ور و‪ #‬ا یت ا ‪+‬ة ا‪$-‬ی‪K D‬‬
‫ﺕ& ﻥ أ‪DK‬ر  ‪$E‬وت ‪ 26+ 8‬دون ‪ 8  &NK‬ت وا‪-‬ﺹل ا?‪ K‬ا ‪ ، N y; 1‬ودون إدراك ‪G‬ﻥ‪$f N‬‬
‫ﺉ  أﺹ ‪ a%‬ا ‪ ، +‬آ‪$D/‬ة ا ‪+‬ت ا  ‪ ، Settlement Houses‬وا ‪ 1‬أت ﺕ‪c‬وي أو ﺕ‪، 3A‬‬
‫أو ﺕ ‪+‬ل م ‪m‬ﺉ‪ C‬أﺥ‪$‬ى ‪ $f‬ﺕ` ا ‪ 1‬أﻥ‪ # yaE‬أ ‪.N‬‬

‫‪ -٧‬أ ‪ 1K‬اول ا ‪ 1‬ﺕ‪$K‬ت ‪ N‬ا ارد ا  ‪ #‬ﺉات ا;‪dK h/‬ن ا ر ‪ NK‬وإن ﻥ‪ 1K y+‬ﺕ‪v+‬‬
‫‪ z‬أها‪ NK‬إ أﻥ‪ N‬ﺕﻥ‪ 3‬أی‪ # M‬ﻥ~ ا‪ !%8 /‬ا =ا‪I N‬ر ا‪ 1/8/‬ام و رت ا ‪ 8‬ة‬
‫‪ #‬ا; ذج ا‪  1$A‬ا  ‪ O ،‬ﺕف ‪ #‬ا ﻥ ق ‪ #‬ر ذ` ا; ذج وآ‪G‬ﻥ‪o 2‬دى إ‪ 3‬ا ‪1‬‬
‫‪ #‬ا‪-‬ﺹل ا ‪ ;N‬وا  ‪ ،‬أو ی‪o‬دى إ‪ 3‬اﻥ‪N‬ر ا ر ‪ O ،‬أن ا‪-‬آ?‪ $‬ا  ه أن ا  ‪ &N‬ا ﺉ‬
‫ا‪ &N9‬ا?‪ 1K‬ه أ‪ MK‬ﺽ ن ;ح وا‪. /‬‬
‫‪ -٨‬اﺕ‪   yN‬إاد ا‪-‬ﺥ‪.‬ﺉ‪ #‬ا ‪ #‬از‪8o 1K   #‬ت ا‪$‬ی ا  وا ; ‬
‫ا  ‪ 1K $8‬اﺕهت  ‪ 1K N ? O P‬ا‪$A‬ب ‪ ،‬ﺥ‪.‬ﺹ ‪  K‬ی ‪$  .‬رات وا ;ه‪B‬‬
‫وا ‪$‬ا ‪ O‬ا  ا  ة ‪ ،‬وا ‪$‬ت ﺕ‪ 1K $8‬ذ` ا ﺕ‪ 5‬إ‪  3‬آ‪ $%‬ر‪  &f‬ی=ی ‪ #‬ﻥ‪$9 C.‬ن ‪ #‬ﺕ&‬
‫ا ا  ‪ z 1K‬اول آ ‪.? $.‬‬

‫‪ -٩‬ﺕ‪ &9/‬ا ﻥ‪./‬ل ‪ #‬ا ‪..‬ت ا ‪ 1‬ﺕ  ‪ 1K‬دی‪ #‬ا‪$‬ی ا  وا ;  ا  وازداد ا ون‬
‫;‪ N‬ﺹ ﻥ   ‪$‬آ= ا=اﺉ ‪ 3‬ا ‪ ~.‬وﺕ‪ &8‬ا   ‪ 3‬و أدى ذ` إ‪ 3‬م ﺕ‪ v+‬أهاف ا‪$%‬ا‪B‬‬
‫أﺹ ‪ ،‬وآ  یل ری‪ R‬آی‪ " #‬إن ‪ # 6‬ا ‪ ~.‬ه اُ& ‪ ،‬ور  ی ‪ !P‬ا ‪$ ~.‬ا ‪K‬ﺉ ‪ ،‬و‪2;D‬‬
‫‪  9‬ی‪D‬ن ‪) " 3; 2‬أ ‪$‬وس و ﻥ‪.(١٩٨٤:١١٥ ، 8‬‬

‫‪ K‬ذا آﻥ‪ y‬ا‪ .+‬ا;‪N‬ﺉ ‪cN‬ا آ‪2‬؟ ی ‪ #D‬إ  ‪ $D‬أن ی;‪ $D‬أن ﺥت ا‪$‬ی ا  ا ‪# y9 1‬‬
‫ﺥل ا‪$%‬ا‪ B‬وا ‪8o‬ت ا ‪ 1‬ﺕ& ا ‪+‬ا‪ N6‬و‪.  K‬ر ا‪i 1$A‬ﻥ‪8‬ن وا  ‪ 9 O‬أ‪K‬دت ‪P9‬ت ; ‪#‬‬
‫ا‪D8‬ن ‪ ،‬وأن  ر ا ا  ‪ 1K‬إ‪I‬ر ﺕ` ا‪$%‬ا‪ B‬وا ‪8o‬ت و‪ 1K‬إ‪I‬ر ‪$f‬ه ‪ #‬ا ‪8o‬ت‬
‫ا   وا‪ +.‬وا‪ 9 ;.‬أ‪ 1K y N‬ﺕ‪9 v+‬ر ‪ #‬ا‪-‬هاف ا دة ‪.N‬‬

‫و‪ - #D‬و;‪ R/‬ا ;‪dK - vP‬ﻥ‪ 2‬ی‪ O8‬أا أن ی=& أن ﺕ` ا‪$%‬ا‪ B‬وا ‪8o‬ت وا رت ‪P9 1K‬ت‬
‫ا‪$‬ی ا  وا ;  ا  ‪ 9‬آﻥ‪ y‬ذات ‪ K‬آ‪$%‬ة ‪ 1K‬ﺕ‪ v+‬أها‪ ، NK‬وا ‪ 5cN ~+/‬ا‪=N -‬ة‬
‫و  ی & ﺥ‪  # N‬رت ‪ # ;N‬ی ` إ أن ی‪G $E‬ﻥ‪" N‬ﺕ‪  /‬ا‪$‬وح"  ;‪ #‬ا ‪$‬و‪cN #K‬ا ا ‪، $%‬‬
‫‪ 1NK‬ﺕ‪  /‬ا‪$‬وح  ;‪ 3‬ا‪ K‬د ا‪+‬ی و ای; وا‪ ، /‬و‪ N;D‬أی‪ M‬ﺕ‪  /‬ا‪$‬وح  ;‪ 3‬ا‪-‬آ?‪،   $‬‬
‫وا‪c‬ي ی ? ‪ 1K‬إ‪ N/f‬اﻥ! ا‪$‬و وای; اء ‪  K‬ی ‪ N :;  .‬أو ﺕ‪ N‬أو  رت ا ‪;N‬‬
‫ا ‪ 1‬ﺕ & ‪ ، NK‬وﻥ‪ #+‬ﻥ‪ .‬اﻥ! ا‪$‬و ه; ﺕ` ااﻥ! ا  " ‪ .‬اﻥ‪8‬ن ‪+% "2$‬ﻥ‪ 2‬وﺕ‪. 1‬‬
‫‪$%K‬ا‪ B‬ی & ﺕ;‪ 3 N :‬أ‪  R‬ﻥ ‪ K‬و ‪ ، K‬وات ﺕم  ء وآ‪G‬ﻥ‪ 2‬ﺹ ‪DE #‬ﺕ‪ &N‬و‪#‬‬
‫ﻥع ‪ &N$ &N K$‬وﻥع ﺹ ‪ ، &N &N‬وا رن ین )‪ !8‬ﺕ‪.‬ره& (   "إﻥ‪8‬ﻥ‪+ "1‬ی ‪ 9‬‬
‫   رﻥ‪ 1‬ا  ‪9 2‬ﺉ& ‪$ 3‬ا‪ %9‬ا‪ = Y‬و  ‪    ،‬ﺕ` ا رت  ‪$‬اء ;‪ 2ّ %‬ا‪c‬ور ;‪P‬‬
‫ا? ر‪.‬‬

‫وﻥ  ‪dK `c‬ن ا ‪$‬ء ی ` ; ﺕی&  ی & ‪ 1K‬إ‪I‬ر ﺕ` ا‪$%‬ا‪ B‬وا ‪8o‬ت ‪ #‬ا‪E‬ر " ‪" DE‬‬
‫ا ‪ 1‬ﺕ‪$M‬ب أ‪ h+ 1K N;I‬ﺕ` ا‪$%‬ا‪ B‬ذات ا‪$‬ﻥ‪ #‬ا‪ -‬ف ا‪c‬ي ی‪ 1K $? 8‬ا ‪E‬رآ‪ 2K #‬و ء و ‬
‫اﻥ ء إ ‪ 1K‬ود  ی‪$.9 &N+. v+‬ة ا‪ .-‬و ﺕﺹ‪ y‬إى ارات ا‪ N‬ا ‪ 1‬أ ‪$‬ی‪ 3 y‬‬
‫ی ‪ #D‬ا ‪%‬ر‪ &:  ?  ; 5‬ﺕ` ا‪$%‬ا‪ $. 1K B‬أ وه‪" 1‬اات ا " ا  زارة ا‪aE‬ن‬
‫ا  إ‪ 3‬ﺕﺹ‪ C‬د‪u v9‬وﺽع ا‪8‬ﺉة ‪ 1K‬ﺕ` ا ‪8o‬ت ا  ‪ DE‬ی ‪$. &8‬ا وا ‪، v‬‬
‫‪ K‬ت أﻥ‪ N‬ﺕﻥ‪" # 3‬ﻥ~ ا‪E‬ر ‪N‬ف أو ا‪ ، " $‬و "ﺽ‪ C‬ﺵر ا ‪  #/m‬ﻥ ء"‪ ،‬و"م ﺕ‪%‬‬
‫ا‪-‬ه‪ 1‬ة ا  وم ارﺕ‪" O ، N &NI%‬اﻥ‪/‬ض ‪ 8‬ى ا‪E‬ر  ‪ ; "a8‬ا‪N #‬‬
‫)هرد ‪ $‬و ر‪ ،(١٩٨١ ، RK‬و‪ %P‬ا‪+‬ل ‪dK‬ن ا? ر ا ‪$‬ة ‪cN‬ا آ‪ 9 2‬ﺕ‪ 1K y‬ا;‪N‬ی ‪ 1K‬ﺽ‪ C‬ﺕ‪v+‬‬
‫ا‪-‬هاف وﻥ~ آ ‪ #‬ا‪ /‬وا‪/D‬ی ‪ DE‬ﺥ‪.$P‬‬

‫واا‪ O9‬أن ا‪ & $-‬ی‪ #D‬ی ‪ #  !P‬ی‪ &N‬أي إ م ‪-‬ﺹل ا  ‪ & .‬ا‪$%‬ا‪ - B‬أو  ‪ #‬یّن ا‪-‬ر‬
‫‪:; #‬ر ام ‪ -‬إ ‪$‬اء أي درات ﺕی  ;‪ 3   :‬ی ‪  &N #%‬ﺕ` ا‪$%‬ا‪ B‬وا ‪8o‬ت ‪،‬‬
‫ﺥ‪.‬ﺹ ‪ 4 #‬ﺥاﺉ‪ N‬ااﺥ‪ 1‬وﻥ~ ‪ N K‬ا ‪ +‬م ‪ ،‬ذ` أن ‪ #‬ا‪ R-‬ا ‪$‬رة ‪ 1K‬ﺕ‪ & .‬ا‪$%‬ا‪ B‬أن‬
‫‪ y‬ا‪ .‬ا‪ O9‬ا?‪ 1K‬وا ‪ 1‬ا‪c‬ي ی  ‪ 1K‬إ‪I‬ر‪ 5‬ه ‪$‬ﻥ‪D+ B‬م‬ ‫آ ‪$‬ﻥ‪ B‬ی‪ 3 & .‬أس ;‪ّ %‬‬
‫‪ c; 2‬ام ا‪-‬ول ‪ E/‬أو ‪ 3‬ا‪ CM 9-‬ا‪ # - `  K ، /‬و ‪ N‬إ ‪;% -‬ء ا ‪8o‬ت‬
‫وا رت ‪ $f 3‬أس ‪ #‬ا ه اء   ﺵ‪ 2$‬ﺥ‪ v‬ا;س ‪   2‬أﻥ=‪ &N. 2‬وارﺕ‪ 5M‬ﺕ;‪ :‬‬
‫‪aE‬ﻥ‪ ، &N‬وﺕه& ‪G 2 / 3‬ن ی ‪ E &N‬ﺽ;‪ 1K D‬ه‪ 5c‬اﻥ ف  ی; ‪$:‬ه& ‪c #‬اب ‪1K‬‬
‫ا€ﺥ‪$‬ة ؟‬

‫و‪ #D‬ا!  أن ا;س ‪ 9‬أ‪/‬ا ه‪ 5c‬ا‪-‬وﺽع ا ‪$‬دی ‪8o 1K‬ﺕ;  ‪%8 3‬ه ‪M9‬ء ‪ $%‬و‪9‬را‬
‫ورا ‪%  ،‬ره =ءا ‪"  #‬ا ‪ "C‬ا ‪ 1‬ﺕ‪%‬و وآ‪G‬ﻥ‪ّ N‬رة ‪ 3‬ا ‪ ، # 8‬وآ‪G‬ﻥ‪DK 2‬ك ;‪ N N‬‬
‫‪ 3  ، N # ;c‬أﺹ‪ \%‬ا‪+‬ی‪ # 4‬اﺹح وآ‪G‬ﻥ‪ 2‬ﺹ‪$‬ﺥ ‪ 1K‬واد ‪ ،‬أو آ‪G‬ﻥ‪ 2‬أ‪ $‬ی;‪ 3 1A%‬اء أن‬
‫ی ;‪%‬ا اض ‪- 2K‬ﻥ‪ # 2‬أﺵ‪ 5%‬ا ‪+ 8‬ت ‪ O ،‬أن ﺕ‪ ~E‬ا ‪ C9‬ه‪ #‬وی‪ # 3 $8‬ی‪ 5$8‬ا‪، 2 Y‬‬
‫و‪ # 3‬وّ‪ 3‬و ‪ 2N‬إ‪ 3‬ا‪ Y‬وه ‪.#8+‬‬
‫ ﻥدت أﺹات آ?‪$‬ة ;‪$ K c‬ة ‪I‬ی ‪$M‬ورة اﻥ‪P‬ق ‪$‬ا‪ B‬و رت ا ا  ‪:; #‬ر‬
‫ام  ‪ 3‬ی ‪ N #D‬أن ﺕ‪ v+‬ا‪ /‬ا ;‪E‬دة ‪ 1K‬إاث ا ‪ 1K $A‬ا‪$/‬د وا  وا  ‪ ، O‬و‪ #D‬ﺕ`‬
‫ا‪-‬ﺹات آﻥ‪ - y‬أو آدت ‪ -‬ﺕ‪c‬ه! أدراج ا‪$‬یح ‪ 1K‬ﺥ‪KI &M‬ن ا ‪$A‬ی!‪-‬ﺕ‪-y+‬ا&‪-‬ا ‪+‬ی‪ 4‬ا‪c‬ي د ا&‬
‫ا‪ ، 1‬وﻥد أن ﻥ‪ $E‬ه; ‪ DE‬ﺥص ‪ 1K‬ه‪c‬ا ا;‪P‬ق إ‪ 3‬ر آ را‪ % N9 5‬ا‪ Y‬ﻥی‪$‬ة إ‪ 3‬إى‬
‫ ت ا یت ا ‪+‬ة ا‪$-‬ی‪ 1K D‬أواﺥ‪ $‬ا ‪;8‬ت وا ‪ 1‬ﻥ‪$E‬ﺕ‪ N‬وزارة ا  وا‪aE‬ن ا ‬
‫)‪ (١٩٦٠‬ل "ام وا ا " وا ‪ 1‬ول ‪ NK‬ا ﺹ إ‪ 3‬أ‪ R‬و‪%‬دئ  ا  ‪#‬‬
‫;‪:‬ر ام ‪%  ،‬ره ﺕ ? أ أه& ﺕ` ا‪N‬د ادة ‪ 1K‬ه‪c‬ا ا‪.%8‬‬

‫و ‪ y%‬ه‪ 5c‬ارا وﺕ ‪+ N‬و ت أﺥ‪$‬ى رت ‪ 1K‬ﻥ‪ R/‬ا‪$P‬ی‪ ، v‬و‪ N;D‬آﻥ‪+ y‬ودة ا‪ $6-‬و& ی‪N #D‬‬
‫‪67‬ر ﺕ‪$‬اآ  ﺕ‪c‬آ‪ ، $‬وإن آﻥ‪ y‬ﺕ ? و ﺵ` إرهﺹت ‪$+‬آ ا  ‪ 2‬ا‪  1‬ا  ‪ ،‬و‪#‬‬
‫ا‪ ?-‬ا ‪ 1‬ﺕ‪$‬د ه; ‪ % 3‬ا ?ل ‪+‬و ت د‪ !% .‬ا‪   8‬ا‪ # $‬ا ا  ‪ 1K‬ام‬
‫)‪ (١٩٤٩‬و‪ #‬ﺕ;‪ &:‬ا‪8‬ن ‪ 1K‬ام )‪ ،(١٩٥٢‬ودرا ‪ %‬ا‪ 8‬ر ا;‪N‬ري )‪ # (١٩٥٨‬ا‬
‫ا  ‪ 1K‬ام ودرا ﺥ ﺹ‪ ? 1+%‬ن )ل م ‪ # (١٩٦٠‬أ‪ $6‬ا ای;‪ 1K 1‬ﺕ‪P‬ر ات‬
‫ا ‪ ،‬ودرا إ‪$‬اه& ر ! )‪ # (١٩٦٣‬ا  ‪ 2‬ای;‪8o 1K 1‬ت ری ا‪%E‬ب‪.‬‬

‫‪ &6‬ءت ا‪; 8‬ت  ‪P‬ی‪ $‬ی ی ? ‪ 1K‬ا ﺕ‪ 5‬ﻥ‪ " +‬ﺕ‪ #I‬ا ا " و " ﺕ‪G‬ﺹ ا‬
‫ا  ‪ 1K‬اول ا;" ﻥ  ‪E‬ر ا =ای ‪ 8 3‬ى دول ا& ا?‪ 4‬آ‪ N‬م ا ا‪# vK‬‬
‫ا; ذج ا‪  1$A‬ا  و‪ #‬ا‪-‬رﺽ ا?‪ K‬وا ‪. 9‬دی وا  ا‪8‬ﺉة ‪ 1K‬ﺕ` اول ‪ ،‬و‪9‬‬
‫آن ‪cN‬ا ا ﺕ‪  9 5‬آ‪$%‬ى ‪ 1K‬إ‪6‬رة ا‪ a-‬ل ى ء ا; ذج ا‪ N   ، 1$A‬ا‪$P‬ی‪ # v‬ا;‬
‫ا;‪ 3 8/‬ا‪ 9-‬أم ‪$‬آ ا ‪G‬ﺹ ا‪ 1K 1‬ا ‪$‬ا ا  ‪.‬‬

‫و;م ‪ 1K‬ا‪ ./‬ا ‪+ 1‬ی‪ # 4‬ه‪ 5c‬ا ﺕهت ‪1E‬ء ‪ #‬ا ‪ 3 ./‬ا ‪%‬ر أن ‪N‬د ا ‪#I‬‬
‫وا ‪G‬ﺹ ‪ 1K‬اول ا; ﺕ ? ﺵرا ‪$D%‬ا  ‪ ، DE‬وﻥ ‪ #‬ا   ا‪%‬آ‪$‬ة ‪ ، N+‬وأن ‪$‬آ أ ‬
‫ا ‪ K$‬و ﺕ=ا‪ # N #‬ی‪ 1K :‬ا& ا‪ 1‬آﻥ‪ ?  y‬اا‪ OK‬ا‪9-‬ى ‪%‬رة ‪N‬د ا ‪G‬ﺹ ا‪1‬‬
‫م ‪  /.‬وا ا  ‪ /.‬ﺥﺹ ‪ 1K‬ا ﺕهت ا ‪ 1‬رت ‪.  K NK‬‬
‫א
א ‬

‫ا ‪5‬ﻉ‪6‬ر !
‪ 945‬وا*‪8)6
9 !:($‬‬

‫ا ‪ 4+%‬ا‪-‬ول ‪ :‬اة إ‪ 3‬ﺕ‪ #I‬وﺕ‪G‬ﺹ ا ا  ‪ 1K‬اول ا;‪.‬‬

‫ا ‪ 4+%‬ا?ﻥ‪ : 1‬ا‪ :‬ا ا ﺹ‪$‬ة و‪ M9‬أ  ا ‪.K$‬‬
‫ا 
اول ‪ :‬ا ‪6‬ة إ ‪ @6? A‬و?>=‪ -‬ا < ا*(
! ;‪ /‬ا ول‬
‫ا ‪!,‬‬

‫ ‪ #‬اﻥ‪.‬ف أن ﻥ‪c‬آ‪ $‬ا اء أن اﺹ‪P‬ح "ا  ‪ 2‬ا‪  1‬ا " أو  ی‪" 2aKD‬آ ‪G‬ﺹ‬
‫ا‪  1‬ا " & ﺕ‪ $N:‬إ‪ 3‬ا د ‪ 1K‬أﺵ‪ ND‬ا ‪  D‬ا‪ +‬إ ‪ 1K‬ا‪;8‬ات ا‪ $E‬ا‪-‬ﺥ‪$‬ة ‪،‬‬
‫و‪N: N% 9‬ر ‪ 1K‬ا‪; 8‬ت آ  ذآ‪$‬ﻥ ‪N/‬ن هن ی ‪/‬ن ‪ 1K N‬ا ﺕ‪ 5‬وإن & ی ‪ 1K /‬ا  ‪ ، 2‬أ ‬
‫وه ‪:‬‬

‫‪ -١‬اﺹ‪P‬ح " ﺕ‪ #I‬ا ا  " ا‪c‬ي ه ‪ 1K‬أﺹ‪ 2‬ﺕ‪ $‬ــ ﺹ‪P‬ح أ ;‪ 1%‬ـأ ی‪z 1K $N:‬‬
‫ا‪ D‬ت ا‪$A‬ـ ا ‪$; 8‬ة ‪ ،‬و‪ z 1K‬آ ت ا ‪  #A E‬ا  ‪ z 1K‬دول ا& ‪ ، 46‬ه‬
‫اﺹ‪P‬ح ‪.Indigenization of Social Work‬‬

‫‪ &6 -٢‬اﺹ‪P‬ح " ﺕ‪G‬ﺹ ا ا  ‪ 1K‬اول ا;" ‪ ،‬ا‪c‬ي ﺕ‪%‬ر ى ا ‪ &  #A E‬ا‬
‫ا  ‪ $. 1K‬ﺕوزا ‪%8‬ت ا ﺹ‪P‬ح ا‪-‬ول وﺕ  ;ا‪ 1‬ای ‪.2K‬‬

‫وﻥ‪$:‬ا ‪-‬ه  ه‪c‬ی‪ #‬ا ﺹ‪ K #P‬ی‪D‬ن ‪ #‬ا ‪ /‬أن ﻥ ;ول آ ;‪  N‬ه; ‪1E‬ء ‪ #‬ایز ‪ %9‬أن ﻥ; ‬
‫  ‪N/‬م ا  ‪ 2‬ا‪  1‬ا  ‪.‬‬

‫ﺕ‪ #I‬ا ا ‬

‫ ا م اﺹ‪P‬ح ﺕ‪ #I‬ا ا  ‪ 1K‬ا‪ D‬ت ا‪ $A‬وا‪ $E $‬إ‪" 3‬ﺕ‪ CD‬أو ﺕ‪P‬ی‪ O‬أو‬
‫)أ‪ (  9‬ا ‪$m !8 ;N‬وف و ‪%P‬ت ا  ‪ O‬ا‪c‬ي ﺕ  ‪$ #  "2K‬د ا; ا‪  # D‬ر اول‬
‫ا‪-‬ﺥ‪$‬ى ‪ ،‬و‪$ 9‬ف ‪ %‬ا‪ /‬ح ? ن وزؤ‪ (٢٩٠ ، ٢٨٥ :١٩٨٤) 5‬ا ‪G #I‬ﻥ‪ " 2‬ﺕ` ا‪N‬د ا  ا ‪1‬‬
‫ﺕ‪c%‬ل اث ﺕ‪$A‬ات ‪D z 1K‬ﻥت ا ا  ا ; ‪$E‬ة ‪ # K6‬ارج ‪ . ،‬ا ﺹ إ‪3‬‬
‫‪ z‬ا  ‪D‬رات وا یات ا  ‪ z%‬ا‪$:‬وف واا ا?‪ K‬ا =ة ‪cN‬ا ا  ‪ ، O‬وا  ‪ /‬ر‬
‫ ‪ #‬ا‪$:‬وف ا‪8‬ﺉة ‪ 1K‬ا  ت ا ‪ 1‬اﻥ ‪$E‬ت ;‪ N‬ا ا  ‪ ،‬وذ` آ‪ 1‬ﺕ‪ !8 D‬ا‬
‫ا  ‪ K‬أآ‪ 1K $%‬ﺕ;  ا  ‪ O‬ا ‪ 2K‬و ‪DE‬ﺕ‪ 2‬ا  ‪ ،‬وا‪N‬ف ا‪ # 1-‬ا ‪#I‬‬
‫ه إآ‪8‬ب ا ‪ K ;N‬یرآ‪ N‬ا  ‪ 3 .. O‬ﻥ‪ +‬ی ‪ #‬ا ا  ﺽ‪ O‬اه م وﺕی‪."19 $‬‬

‫و; ﻥ} أو أن ه‪c‬ا ا ‪$‬ی‪ C‬ی‪ 3 $E‬ا ‪+‬ء إ‪ 3‬أن ا ‪ #I‬ی ‪ !P‬إاث ﺕ‪$A‬ات ‪"z " 1K‬‬
‫‪D‬ﻥت ا ا  ‪  ،‬ﺹ إ‪ "z " 3‬ا  ‪D‬رات ‪ ،‬ا  " ‪ " z%‬اا ا ‪ ، +‬ﺕ;‪- %‬‬
‫‪  K‬ی‪%‬و‪+  -‬ی ا‪- v9‬ﻥاع ا ‪$A‬ات ا ‪ P‬أو  ى ﺕ` ا ‪$A‬ات ‪ ،‬وآ‪G‬ن أﺹ‪+‬ب ا ‪$‬ی‪9 C‬‬
‫ا ‪$E‬وا أن ا ‪$A‬ات ا ‪D  P‬ن ﺕ‪$A‬ات ‪c‬ری إن أردﻥ ‪ N‬أن ﺕ‪ v+‬ا‪-‬هاف ا ‪ $‬ة ‪ #‬وراﺉ‪، N‬‬
‫أو آ‪G‬ﻥ‪ &N‬ا ‪$E‬وا أن ﺕ‪+‬ی أﻥاع ﺕ` ا ‪$A‬ات أو اه ‪ 9‬ی‪ # CED‬أن ا ‪P‬ب ‪$ R‬د أ‪ 2 9‬أو ﺕ‪P‬ی‪O‬‬
‫‪ z%‬ا ‪/‬ه& اا‪K‬ة وإﻥ  ه أ‪ $‬ی ‪ 1K‬ﻥ‪   # 29P‬إدة ﻥ‪ $:‬ﺵ ‪ 1K‬ا ‪ ;N‬و‪D‬ﻥﺕ‪MK ، N‬‬
‫‪ M9 y8‬ا ‪%‬د ‪ z‬ا ‪+P.‬ت ‪ ،‬أو ا ‪%‬ال أ‪/‬ظ ‪G‬ﺥ‪$‬ى ‪ ،‬آ  أﻥ‪$ y8 N‬د إدة ﺕ‪$‬ﺕ!‬
‫ا‪-‬ویت ) ا ; ی ‪ %9‬ا  ?( ‪ ? K‬ه‪c‬ا ا ‪P‬ی‪ O‬ی‪ .‬إ‪ 3‬ا  ااﺽ\ ‪  O‬ء  ‪$‬ی‪C‬‬
‫ﻥ‪ 28/‬ل ا   ‪ z%‬ا‪$:‬وف " ا?‪ ، " K‬وإﻥ  ی ‪ z% hK .‬ا‪-‬وﺽع ا‪;%‬ﺉ ‪ ،‬و ی‪$‬ﺕ‪# N h%‬‬
‫ﻥ ا ‪DE‬ت وأویت ‪$I‬ق ا ﺥ ‪ ،‬أ اا وا‪$:‬وف ا?‪dK K‬ﻥ‪ N‬ﺕ‪  E‬أول  ﺕ‪ 3  E‬ا ‬
‫‪ O‬ااﻥ! ا  وا ‪D‬ﻥت ا‪$‬و وای; ‪ ،‬وه‪c‬ا  ﺕ;‪E9; 2 %‬ت " ﺕ‪ #I‬ا ا  " ‪DE‬‬
‫‪.$ 8‬‬

‫آ  ﻥ} ‪ N #‬أﺥ‪$‬ى أن ا ‪ - #I‬و‪ `c K‬ا ‪$‬ی‪ -C‬إﻥ  ه ‪ 1K‬ه‪N/ 5$‬م ﻥ‪ 1/‬أو ‪$‬ا ﺕ‪، 3‬‬
‫ه‪ 2K‬أ زیدة ‪ K‬ا‪N‬د ا ‪  ;N‬ا  اآ ‪$  8‬اف ا  ‪ ، N  1‬وذ` ‪ #‬ﺥل‬
‫زیدة در  ا ا‪/ # vK‬ه& وﻥ‪$:‬یت ا ر ا ‪ ;N‬ا ‪ 8‬ردة و‪ #‬اا‪ O9‬ا ‪ 1‬وا ‪. 9‬دي‬
‫ا?‪ O   1K‬ا‪c‬ي ﺕ رس ‪ %8; MK ، 2K‬ﺕ‪ 5‬ا ‪ #I‬إذن ﺕ‪%‬و ‪% G8‬أ أو ﺕ ‪$DK 2‬ى واﺽ\‬
‫ر  ه‪ G8 1‬ء ا  )و‪ K6‬؟(   ی ‪$‬دود‪ 5‬ا ‪ + 1;N‬ﺵ` آ‪ $%‬م وﺽح ا‪I‬ر‬
‫ا‪$D/‬ي ا‪c‬ي ی; ‪ &:‬اﻥ‪ 2%‬وی& ﺵ ﺕ‪.2‬‬

‫وأﺥ‪$‬ا ‪dK‬ﻥ; ﻥ} أن ﺕ‪ #I‬ا ا  ‪cN‬ا ا ‪N/‬م إﻥ  یم ‪ 3‬ا ‪ &8‬ﺽ ; ‪.‬ق وﺹ‬
‫ا; ذج ا‪ 1K 1$A‬ه‪ ، 5$‬و‪G‬ن آ ا ‪P‬ب ه " أ‪ 2 9‬أو ﺕ‪P‬ی‪ !; " 2‬ا‪-‬وﺽع ا ‪= +‬داد ‪K‬‬
‫‪ 1K‬ا ‪ ، v%P‬وه ‪cN‬ا ی ‪ # M‬رؤی " ﻥی " أﺹ ﺥ ‪K‬ت ا‪c‬ری ‪ #‬ا ‪ 8‬ت وا ‪$ K‬اﺽت‬
‫ا‪ -‬ا ‪ 1‬ﺕم ‪ N‬ا ‪ ;N‬ﺕی وا ‪ 8‬ة ‪ #‬ا ‪.‬رات ا ‪M+‬رة ا‪ ، $A‬و‪ #‬ا ‪.‬رات‬
‫ا ?‪ K‬ا‪ $‬ا   ﺕ; ‪ ،‬وإ   آن ‪ z‬رواد اﺕ‪ 5‬ا ‪ #I‬ه& أﻥ‪ # &N8/‬أ‪#I‬‬
‫ا ا  ‪ 1K‬ا  ت "ا‪ "$A‬ذاﺕ‪ # ) N‬أ?ل ا& ا‪ $NE‬ا‪ -‬ذ ه‪$‬ن ﺵ ی‪ (#‬ه& ا‪c‬ی‪#‬‬
‫أدرآا ‪ &N  $‬وﺥ‪$%‬ﺕ‪ &N‬ا‪P‬ی أﻥ‪ 2‬ی ‪ ;N  #D‬أن ﺕ‪$M‬ب ‪c‬وره ‪ 1K‬دول ا& ا;‪ 1‬إ إذا‬
‫آﻥ‪  y‬ا‪ K6 O K‬ﺕ` اول و;ءاﺕ‪ N‬ا ‪. 9‬دی وا‪ 8‬وا  ‪  ،‬أن ‪:‬ا ‪ EK‬ای ‪#‬‬
‫ا‪$%‬ا‪ B‬ا ‪ 1‬ﺕ& ﻥ‪ N‬وا =را‪ 1K N‬اول ا; دون ﺕ‪P‬ی‪ N‬أو أ‪ O - N 9‬م إ‪D‬ن ا‪G #:‬ن أو‪`a‬‬
‫ا‪$%‬اء ا‪ #$A‬ی‪ &N‬أي ﺵ‪D‬ك ‪9‬ی ‪ 1K‬ا‪ R-‬ا ‪ N y; 1‬ا ‪; ;N‬ه& وذ`  ‪%‬ر ﺕ‪ & &N$E‬ﺕ`‬
‫ا‪M+‬رة ا‪ $A‬وﺹ ﺕوزه& ‪.N‬‬

‫ﺕ‪G‬ﺹ ا ا  ‪ 1K‬اول ا;‬

‫ ا ‪ N‬أو ‪ 2‬ا‪.‬ر ا ‪E‬ر إ‪ 1K N‬اﺕ‪ 5‬ﺕ‪ #I‬ا ا  ‪ K‬ﻥدى ‪ z‬ا ‪ &  #A E‬ا‬
‫ا  ‪+  $. 1K‬ل إ‪N/ 3‬م " ﺕ‪G‬ﺹ ا ا  ‪ 1K‬اول ا;" آ‪%‬ی  ‪N/‬م ا ‪#I‬‬
‫ا ‪E‬ر إ‪ 3 ، 2‬أس أن " ا ‪G‬ﺹ" ی;‪ # C9  $:‬ا=اوی ا‪dK ، ++.‬ذا آن ا ‪ #I‬ی‪%‬أ  ﻥ‪P‬ق‬
‫‪ #‬ا; ذج ا‪ O) $A‬ﻥع ‪ #‬ا ‪ &8‬ا‪G 1; M‬ﻥ‪ 2‬ا ‪$‬اض ‪ 3‬ﺕ` ا; ذج ‪ 1K‬ه‪$‬ه( وی‪+‬ول‬
‫ﺕ‪P‬ی‪$: N‬وف ا ‪K ، +‬ن ا ‪G‬ﺹ ‪ 3 -‬ا‪ # RD‬ذ` ‪ -‬ی‪%‬أ ‪ #‬اا‪ O9‬ا ‪ 3+‬وا  ﺕ‪ 2‬آ‪G‬س‬
‫ﺥ ر ‪ # #‬ا; ذج ا‪ $A‬أو ‪ $f‬ا‪ 3;  ، $A‬أن اﺕ‪ 5‬ا ‪G‬ﺹ ی‪ zK$‬ا ‪ &8‬ا اء ‪ +.‬ا; ذج‬
‫ا‪ 1$A‬أو ‪ &6 5$f‬ا ‪N‬د ‪ 1K‬ا‪$I # 4+%‬ق أ‪ ، 2 9‬وإﻥ  ه ی‪%‬أ ‪ #‬ا ‪ &8‬أو ‪N‬ی ; ا?‪ K‬و‪$m‬و‪;K‬‬
‫ا‪;%‬ﺉ ا ‪ 1‬إذا دﻥ  ‪ N‬ﺽح ‪dK‬ﻥ‪D  N‬ن ه‪ 1‬ا ر ا‪   \+.‬ی ‪ #D‬ا ‪ 2 &8‬و ی ‪ #D‬ا ‪&8‬‬
‫‪.2‬‬

‫و‪ #‬ه; ی ‪ ; \M‬أن اﺕ‪ 5‬ﺕ‪G‬ﺹ ا ا  ‪ 1K‬اول ا; ‪ R‬اﺕه را‪ 3 MK‬أس "‪%‬ﺉ‪"1‬‬
‫; ذج ا‪ $A‬أو ‪ $f‬ا‪cNK ، $A‬ا أ‪ # + 8 $‬ا; ا  ) ‪  3‬ﺕ‪.‬ر ا‪ z%‬إ‪D‬ﻥ‪ 2‬ﻥ‪$:‬ی (‬
‫‪-‬ن ا ا  آ‪d‬ى ‪ #N‬ا ‪8‬ة اﻥ‪8‬ﻥ ﺕ ` ر‪K‬ه " ا ‪ "C9‬أو  ‪ 3‬ا ‪$‬دد  ‪ 3‬ﻥ ﺹ‬
‫إ‪ 3‬ا‪%‬ی ا‪ ، \+.‬ذ` أن ا‪-‬ﺥ‪.‬ﺉ‪ #‬ا ‪o8 #‬ون ‪8o #‬ت ا  ﺕ رس أ ‪1K N‬‬
‫ﺥ ا;س ‪ ،‬وه;ك ‪$9‬ارات ﺕ ‪ c‬ی ‪-‬داء ﺕ` ا‪ -‬ل ‪ ،‬وا ;د ا‪$‬ارات  ‪ 3‬إ‪ 3‬ﺕ` ا; ذج ا ‪1‬‬
‫ﺕ‪$‬ﺽ‪ ; y‬ه أ‪G  MK‬آ ‪ #‬اﻥ ‪:‬ر اﺹل إ‪ 3‬ا‪%‬ی ‪$K 1K‬اغ ‪ ،‬أو ا  د ‪$ 3‬د ا ‪+‬و‬
‫وا‪ ، GP‬و‪ #‬ا‪ 1%P‬إذن أن ا ‪G  " #%P‬ﺹ ا ا  ‪ 1K‬اول ا;" ی ‪.‬رون أن ا‪+‬‬
‫إﻥ  ی‪ " 1K # D‬ا‪%‬ء" ‪%‬ﺵ‪$‬ة  ‪$% hP‬ﻥ‪ B‬د ‪ &N/‬اا‪ O9‬ا ‪ 3+‬ی ‪ 3 #D‬أ‪ 2‬ا ﺹ إ‪ 3‬ا; ذج‬
‫ا ‪ +‬ا ﺉ  ;‪ %‬إ‪ O !; 3‬ا ‪$‬ار ا ‪8o‬ت اﺉ  ‪ 1K‬أداء أ ‪ N‬و‪ vK‬ا; ذج ا ي ‪O ،‬‬
‫ال ا ‪- $ 8‬ي  رت أو أدوات ‪? + 6+ 8‬ﺕ‪ N‬ا ی  ری‪  N .. B‬آن ا‪ y9‬ا‪c‬ي‬
‫ﺕ‪   2  +‬ا ‪G‬ﺹ‪.‬‬

‫و‪ 1K‬ﺽء ذ` ‪dK‬ن   " ﺕ‪G‬ﺹ ا ا  ‪ 1K‬اول ا;" ﺕ ‪ !P‬ام د ‪ #‬ا ‪$‬اءات ا ‪1‬‬
‫ی ‪N NM .‬د ذات ‪ ، ?+ %I‬آ  ی ‪ NM .‬ا€ﺥ‪  $‬ر ‪ ،‬أ ا‪ z%‬ا‪-‬ﺥ‪&  . K $‬‬
‫ا ا  آ  ی‪ ) 1‬ر ! ‪:(١٩٨١ ،‬‬

‫‪ -١‬رة " ا& ا  ا‪ " -‬ا ‪$6o‬ة ‪ 3‬ﻥ‪ v8‬ا‪$‬ی ا  ‪ 1K‬ا  ‪ O‬ا‪c‬ي ﺕ & ‪2K‬‬
‫ا ر‪.‬‬

‫‪ -٢‬درا أوﺽع " ا ;‪ :‬ت ا  وا ‪. 9‬دی وای; وا‪ " 8‬ا ‪ +‬ﺥ‪.‬ﺹ ‪ 4 #‬ﻥع‬
‫ﺕ‪$6G‬ه ‪ 3‬ر‪K‬ه ا‪$K-‬اد وا ت ‪ 1K‬ا  ‪.O‬‬
‫‪ -٣‬ﺕ‪+‬ی " ا ‪DE‬ت ا " ا ‪ 1‬ﺕ‪ 3 % $6o‬ة ا‪D8‬ن ‪ `  N 9 1K‬ا‪-‬وﺽع ا ‬
‫وا ‪. 9‬دی وا‪ 8‬ا ‪ 1‬ی & إﺵ‪%‬ع  ت ا;س ‪ 1K‬إ‪I‬ره ‪.‬‬

‫‪ -٤‬درا " ا‪%‬اﺉ ا‪ ";I‬ا ‪ +‬ا  ‪$%‬ا‪ B‬ا ; ‪ #‬اول ا‪-‬ﺥ‪$‬ى ‪D  ،‬ن ﻥ‪ P‬ا‪%‬ای ﻥ‪ +‬ا ‪D‬ر‬
‫‪$‬ا‪ B‬أآ?‪ $‬ء ‪$:‬وف ا ‪ 1K ، +‬ﻥ‪ R/‬ا‪ y9‬ا‪c‬ي ﺕ & ‪ 2K‬ا  ‪/‬دة ‪ #‬ا‪$%‬ات ایة ا ‪/ 8‬دة ‪#‬‬
‫اول ا‪-‬ﺥ‪$‬ى ‪.‬‬

‫‪ -٥‬رة أ! ا ر ا ‪ ;N‬ا ﺉ  ‪ 1K‬ﺽء ذ` ا‪ &N/‬ا‪c‬ي ﺕ‪%‬ر ا‪ O9‬ا ‪ O 3+‬ا  ‪/‬دة   ى‬
‫ا‪   $A‬ی رض ‪.N‬‬

‫‪ " -٦‬ﺕ‪ "$‬ﺕ` ا‪ 1K !-‬اا‪ O9‬ا ‪ " 3+‬وﺕی& در  ‪ ، "N K‬وإدة ا ‪$‬ی! ا اﻥ‪$ 1‬ة  ‪$‬ة‬
‫"وﺕ‪ "8‬ا; ﺉ‪ B‬ﺕﺹ إ‪ " 3‬ﻥ‪$:‬یت ا ر ا ‪ " +‬ا ‪o‬ﺹ ‪.‬‬

‫‪ -٧‬إدج ﺕ` ا;‪$:‬یت ‪$ 1K‬ا‪ " B‬ااد ا ‪u " 1;N‬ﺥ‪.‬ﺉ‪ #‬ا ‪D  #‬ن  ‪  N‬ر ‪&N‬‬
‫ا ‪o‬ﺹ ‪.&N  % 8 1K‬‬

‫وإذن ‪dK‬ن ‪N/‬م " ﺕ‪G‬ﺹ ا ا  ‪ 1K‬اول ا;" ‪cN‬ا اﺹ‪ C‬ی وز إ‪  3‬آ‪ $%‬ا‪# $?D‬‬
‫أو ‪ 2‬ا; ا ‪ 1‬و ‪N/  yN‬م " ا ‪ "#I‬ﺥ‪.‬ﺹ وأن ا ‪G‬ﺹ یم أو ‪ K$ 3‬ا‪c‬ات وا‪ 1‬ا‪O9‬‬
‫ا ‪ ، 3+‬وی ا ‪ O vP‬ه‪ 5c‬ا ‪ K$‬وه‪c‬ا ا‪ 1‬از ا ‪$‬ور ا‪-‬وّ‪% D 3‬أ ‪ 1;N‬أو أداة  ر ‪،‬‬
‫  ی ‪ O 3E‬ا‪-‬ﺹل ا  ا‪ ++.‬ا ‪ " 1K $‬ﺕ‪ +‬ا ‪DE‬ت " و " ﺕ‪ hP‬ا‪8‬ت‬
‫وا ‪$E‬وت" ‪ ،‬ا ‪ 1‬ﺕ‪%‬أ ‪$:‬وف ا‪;%‬ﺉ وا ‪+‬دات ا  وا?‪ K‬ا ‪$6o‬ة ‪ 1K‬ا ‪ C9‬أو ا ‪%9 DE‬‬
‫اﺥل ‪ 1K‬اﺥ ر اﺉ ا‪ 8‬وا ‪$E  hP‬وت از  ا ‪. N N‬‬

‫ور‪ &f‬ذ` ‪dK‬ن اﺕهت ﺕ‪ #I‬وﺕ‪G‬ﺹ ا ا  ا ‪$Nm 1‬ت ‪ 1K‬ا‪; 8‬ت ﺕ‪$ E‬ك ‪1K N;  K‬‬
‫ﺥﺹ ‪ #‬رﺉ‪:# 8‬‬

‫‪ -١‬أن ه‪ 5c‬اات ‪ 9‬اﻥ‪ !.‬اه ‪ 3 N‬إﺹح ‪8‬ر ا ا  ‪ " 1K‬اول ا;" ‪،  /.‬‬
‫و& ی‪ #D‬أ ;‪ 3 %.‬اول ا ‪  ،‬إن  ء ا ا  ‪ 1K‬ا‪$A‬ب ه& ا‪c‬ی‪ #‬ﺹ‪D‬ا‬
‫اﺹ‪P‬ح ا ‪ #I‬ودا إ‪ 2‬آ  ذآ‪$‬ﻥ ‪ ،‬و‪ #‬ه; ‪ K‬آن ‪ #‬ا ‪ & +‬أن ﺕ ‪ c‬ه‪ 5c‬ا  ‪N‬ت ﺵ‪" D‬اة‬
‫ا" ‪ $f‬ا  ‪+ DE N‬د  ‪M9‬ی اول ا ا ‪ 1‬ﺕ‪$ E‬ك ‪ 1K NM O‬ا‪ $I-‬ا?‪K‬‬
‫وا   وا‪;%‬ﺉ ا =ة ‪ ،‬و‪ 9‬آن ‪ #‬ا‪ 1K 1%P‬ﺽء ذ` أن اﺉ ;‪  N‬آن ‪+‬ودا ‪ & ،‬ی وز ‪-‬‬
‫آ  ذآ‪$‬ﻥ‪ -‬ا ;‪E9‬ت ل ﺕ‪+‬ی أویت ا ﺥ ا ‪ 1‬ﺕ;! ا& ا?‪  1K 4‬ﺕ` ا ‪ 1‬ﺕ;! اول‬
‫ا‪ ;.‬ا ‪.‬‬

‫‪ -٢‬آﻥ‪ y‬ه‪ 5c‬اات ‪ - K‬آ  ی‪$‬ى ا‪ + " -z%‬س ا‪ "1;I‬إﺽ‪ K‬إ‪ 3‬إدراك ا ﺥ ‪K‬ت ‪ #‬اول‬
‫ا; واول ا‪ % ) ;.‬ال ‪ (١٩٦-١٩٥ :١٩٨٩ ،‬وه‪c‬ا دا‪9 2 OK‬ﺕ‪ 2‬و‪ 2 #D‬ود‪ 5‬و ﺵ` ‪# 1K ،‬‬
‫أن اﺕ‪ 5‬ا  ‪ 2‬ا‪  1‬ا  آ  ;‪$‬ى ی;‪ DE M $:‬أ ‪ ، $?D v‬إذ ی‪$‬ى أن ﺕ‪v+‬‬
‫ﺕ;  ا& ا‪ 1$‬وا‪ 1‬إﻥ  ﺕ ‪ 1K C9‬ﻥ! ‪ #‬أه& اﻥ‪ 3 N%‬اﻥ‪P‬ق ‪ 2‬و‪:; # 2;N‬ر‬
‫ام ‪ ،‬آ  ی‪$‬ى ‪ 1K‬ا‪ $-‬وا ‪ %‬وا =ا دی; أم ا‪+% Y‬ﻥ‪ 2‬وﺕ‪ 1K 1‬ا‪.‬ع ‪ 5$G‬و  هی‪%9 2‬‬
‫ا ;  و‪ %9‬ا‪ +‬س ا‪ ، 1;I‬وه  ‪.‬‬

‫و‪ 3‬أي ل ‪ RK‬ه;ك ‪ #‬ﺵ` ‪ 1K‬أن دات ا ‪ #I‬وا ‪G‬ﺹ ‪ 9‬آﻥ‪ ?  y‬ا   ا‪E %P‬ر‬
‫ا ‪ 1K #..‬ا ا  م ا ا‪ # vK‬ﻥ ذج ا ر اا‪K‬ة و‪ #‬اا‪ O9‬ا ‪ 1K 3+‬ا  ت‬
‫ا ‪ 1‬اﻥ ‪ y‬إ‪ N‬ا ‪ ، ;N‬وأﻥ‪ `c N‬ﺕ ‪ ?  $%‬ا‪NE‬دة ا‪ 3 +‬ا‪  +‬إ‪ 3‬إدة ا;‪ 1K $:‬ا; ذج اا‪K‬ة‬
‫‪ 1K‬ﺽء ﺉ‪ v‬اا‪ O9‬ا ‪   3+‬ه‪ G‬ا‪-‬ذهن وأه ‪ #8+‬ا ‪%‬ل اة إ‪ 3‬ا ‪$‬ا  ا‪c‬ری  ` ا; ذج‬
‫‪ 1K‬ﺽء ﺉ‪ v‬ام‪.‬‬
‫ا 
ا ‪ : /.!0‬ا ‪ +‬ا‪ C$D‬ا
ﻉ!= ة و)‪ E‬أ‪ 
9$‬ا
ﻉ ;‬

‫ر‪ &f‬أن ا ‪G‬ری ا ‪ 1./‬وا ‪ +‬ا ;‪$: &:‬وف ا ‪ 1‬أ‪= 1K y N‬وغ ‪$‬آ ا‪ :‬ا ا ﺹ‪$‬ة ‪،‬‬
‫و ﺹ‪Nm # N%+‬ر أه  ‪ " M9‬أ  ا ‪ "K$‬ی‪$‬ج ‪ #‬ﻥ‪P‬ق ه‪ 5c‬ار‪ ، 9‬إ أﻥ; ﻥ‪ OP 8‬ه; ‪3‬‬
‫ أن ﻥ‪ $E‬ﺥ ‪.‬ر إ‪ 3‬د ‪ #‬ا‪$:‬وف واا ا ‪ 1‬آﻥ‪ y‬ذات أه  ﺥﺹ ‪%‬رة ﺕ` ا  ‪N‬ت‬ ‫ا‪ّ 9-‬‬
‫ا ‪%‬رآ وﻥ‪ ، NM‬و;‪ 3 CE D‬ا‪/‬ر أن ‪ z‬ه‪ 5c‬اا إﻥ  ی‪ - O $‬و‪ - ! #‬إ‪ 3‬ﺕ‪P‬رات ‪$Nm‬ت‬
‫‪$8 3‬ح ا‪+‬ة ا  ‪ h+ 1K‬ا‪M+‬رة ا‪ $A‬ذاﺕ‪ ، N‬آ  أن ‪ NM‬ا€ﺥ‪ $‬ی‪$‬ج ‪ #‬آﻥ‪ 2‬اﻥ‪D‬‬
‫ع ﺕ‪ h+ 1K N $ٍ ˜6G‬ا& ا‪  ; ، 1‬ی‪ O $‬ا‪ z%‬ا‪-‬ﺥ‪ $‬إ‪ %I 3‬و‪$m‬وف‬ ‫ ` ا ‪P‬رات ﻥ‪ N8/‬وﻥ َ‬
‫وﺕری ا& ا‪ 1‬ذاﺕ‪ ، 2‬و;‪  K $E‬ی‪ 1‬إ‪ z 3‬ﺕ` اا ﺥ ‪.‬ر‪:‬‬

‫‪ ; -١‬ﻥ‪D‬ن ‪ #A%‬إذا ‪ ;9‬أن ‪ #‬أه& اا ا ‪ 1‬أ‪$P - y N‬ی‪% $f v‬ﺵ‪ 1K -$‬ﺕ‪D‬ی‪ #‬ا‪:‬‬
‫ا ا ﺹ‪$‬ة ود‪ NK‬د‪ ?? K‬إ‪ 4 3‬ﺕ‪ C‬ا€ن ‪ M/ -‬ا‪ - Y‬ه ﺕ` ا?رة ا ‪ 1‬ﺕ‪h+ 1K y+‬‬
‫& ا‪=/‬یء ا‪+‬ی? ‪ 1K‬ا;‪ C.‬ا‪-‬ول ‪ #‬ا‪$‬ن ا‪$E‬ی‪  K #‬ی ‪ %I &N/ v‬ا‪c‬رة و دوﻥ‪ 8 # N‬ت ‪1K‬‬
‫إ‪I‬ر ﻥ‪$:‬ی ا;‪ %8‬وﻥ‪$:‬ی ا‪ Quantum Theory &D‬و‪%‬أ م ا ‪ 3 #‬أیي أی;‪ E‬ی‪ #‬وه=ﻥ‪$%‬ج ور‬
‫و‪$f‬ه& ‪ ،‬ﺕ` ا ‪P‬رات ا ‪ 1‬أدت إ‪ 3‬اﻥ‪N‬ر ا;‪$:‬ة "ا دی" ا ‪D‬ﻥ‪ D‬ای  ا ‪ 1‬آﻥ‪ y‬ﺕ‪$‬ى ا‪D‬ن ﻥ‪8‬‬
‫‪D‬ﻥ‪D D‬ﻥ ‪ " #‬ذرات دی ﺹ‪ y; 4 ... "%‬ﺕ` ا‪ED‬ف ایة أن ا‪c‬رة ﺕ ‪D‬ن  ‪ #‬ذ` ‪#‬‬
‫‪MK‬ء ﺵ‪ ، O‬ﺕور ‪$  2K‬ار ‪ 8‬ت  ;ه ا‪ $A.‬ه‪ 1‬ا‪$ D‬وﻥت ‪ ،‬ل ﻥاة ﺕ ‪D‬ن وره ‪#‬‬
‫‪$‬وﺕﻥت وﻥﺕ‪$‬وﻥت وأاد آ‪$%‬ة ‪ #‬ا‪ 8‬ت‪.‬‬

‫و أوﺽ‪ y+‬ﻥ‪$:‬ی ا‪ &D‬أن ه‪ 5c‬ا‪ 8‬ت ) ا‪$ D‬وﻥت وا‪$%‬وﺕﻥت وا;ﺕ‪$‬وﻥت و‪$f‬ه( آ  یل آ‪$‬ا‬
‫‪ %9 # y8‬ﺕ` ا‪8 -‬م ا‪ %.‬ا ‪ 1‬آﻥ‪ y‬ﺕ‪ N; ;6+‬ا‪=/‬یء ا‪ ... ، DD‬وإﻥ  ه‪ 1‬آﻥت ‪$‬دة ذات‬
‫‪= %I‬دو  ﺕ ‪ C9‬هی ‪ 3 N‬ا‪$P‬ی ا ‪ 1‬ﻥ;‪ N $:‬إ‪ 1NK !N‬ﺕ‪%‬و أﻥ آ‪ 8‬ت ‪ Particles‬وأﻥ‬
‫آ  ت ‪ # Waves‬ا‪ ، 9P‬و;‪ 3‬ذ` أﻥ; ; ﻥ;=ل ‪ ;6+%‬إ‪ 8 3‬ى ‪D‬ﻥت ا‪c‬رة ‪dK‬ﻥ; ﻥ " أن‬
‫ا‪8 -‬م ا دی ا‪ %.‬ا ‪ 1‬آﻥ‪ y‬ﺕ‪ N; ;6+‬ا‪=/‬یء ا ی ‪ 9‬ذا‪K y‬ﺕ‪c‬ت ﺵ‪ D‬أﻥ ط ا  ﺵ‪N%‬‬
‫  ت ‪ ،‬و‪K‬ق ذ` ‪dK‬ن ه‪ 5c‬ا‪-‬ﻥ ط ﺕ ? "ا  ت ‪-‬ﺵء" ‪ Things Probabilities of‬وإﻥ  ه‪1‬‬
‫أ‪$9‬ب ‪-‬ن ﺕ‪D‬ن ا  ت ‪-‬ﻥاع ‪ " #‬ا رﺕ‪I%‬ت ا ‪%‬د "‪ ...Interconnections‬و‪ 9‬أدت ه‪ 5c‬ا آ ‪KE‬ت‬
‫ا ه‪ 1K E‬ا‪=/‬یء ا‪+‬ی? إ‪ 3‬إدراك ا ء "ة ا‪D‬ن" ‪ ،‬آ  ‪ y+ K‬ا‪%‬ب ‪$. 3‬ا‪ 2‬أم "ا ا‪vK‬‬
‫ا م ‪ O‬ا‪-‬هاف ا‪$‬و وا  ات ای;" )‪.(Capra : 1982: 67-70‬‬

‫و‪ 9‬ﺕ‪$‬ﺕ! ‪ 3‬ه‪ 5c‬ا?رة ‪ &NK 1K‬ا& ﺵ‪1‬ء ‪ #‬ا ذل ‪ 1K‬ﺹ‪/‬ف ر ل ا‪ N‬ای& ‪ h+ 1K‬ام‬
‫ا‪ %P‬و‪$f‬ه&  ‪ #‬در ا ‪ 3‬ﺕ  ا‪+‬د وا ‪P‬ری ﺽ‪/‬ء ‪   2+8‬زاﺉ‪ ، N /‬آ  أدى ذ` إ‪3‬‬
‫ﺕی ‪9‬ب أه ای ن ا‪c‬ی‪ #‬زادﺕ‪ &N‬ﺕ‪ &D‬ا‪ED‬ف إی ﻥ ‪ 3‬إی ﻥ‪ ، &N‬آ  زادﺕ‪  6 &N‬ر‪ -- &N‬وذ`‬
‫‪   &f$‬ی‪$‬وﻥ‪ 2‬وا‪ 9‬أ‪ # &N‬ﺽ‪ C‬ا‪ -‬ا دی وﺕذ‪ N‬وه=ی ‪ N‬ااﺥ ﻥ‪ ، 8/‬و‪67 #D‬ر‬
‫ه‪c‬ا آ‪ & 2‬ﺕ‪ $N:‬ﺽح و‪% DE‬ﺵ‪ ، $‬ﻥ‪$:‬ا   ﺕ‪ 2  +‬ا ‪P‬رات ا  دة ‪ #‬ز‪I #‬ی ‪9 -‬ر‪z 5‬‬
‫ا ء  ‪ 3  - ; #8‬ی & ﺕ‪ 1K N$E‬ام ا‪-‬ﺥ‪$‬ى و‪ 1K‬و ان ا‪.‬‬

‫‪ -٢‬و‪ 9‬د& ﺕ` ا ﺕهت ﻥ‪ N8/‬ذ` ا م ا‪ $%D‬ا‪c‬ي ﺕ‪ N # v+‬أﺥ‪$‬ى ‪ 1K‬ا‪;%8‬ت ‪ 1K‬م ا‪.-‬ب‬
‫‪ Neuroscience‬وذ` ‪  K‬ی ‪ %I &N/ v‬ا  وا‪N‬ز ا‪ 1%.‬و‪8  N 9‬ك اﻥ‪8‬ﻥ‪ K .... 1‬آﻥ‪y‬‬
‫آ ا‪m‬ﺉ‪ C‬ا وو‪m‬ﺉ‪ C‬ا  ﺕ‪ 1K $8/‬ا ﺽ‪ - 1‬آ  یل ‪$%‬ى ‪$8/  -‬ات دی ‪ 3"  +‬أس‬
‫أﻥ‪E; D+ N‬ط ای ا‪ ، ...%.‬وأن ه‪c‬ا ا;‪E‬ط ور‪ 5‬ﺕ‪9 2 D+‬اﻥ‪ #‬ا‪ %P‬وا‪ D‬ء ا‪+‬ی ‪" ...‬‬
‫ ‪ 3‬ﻥ‪ 1K .‬ا;‪N‬ی إ‪ 3‬أن ك اﻥ‪8‬ن ‪ +‬م  ‪/‬ت ا‪ %P‬ا ‪ 1‬ﺕ‪+‬ث داﺥ ‪D‬ﻥت ا‪c‬رات ا ‪1‬‬
‫ی ‪D‬ن ;‪ N‬ا   ;‪ 3‬أن ا ‪ $6G‬ه داﺉ  ‪ #‬أ‪ /‬إ‪ 3‬أ‪ ... 3‬إ‪ 3‬أن ء ا  ‪" 2‬ا ‪ - 1K$‬ا‪"1‬‬
‫ای‪ # CED Mentalist /Cognitive‬أن اﻥ‪8‬ن "آة " ذات ‪ 8‬ى و دي أر‪$ # 39‬د‬
‫‪ 8‬ى ا‪c‬رات وای ‪9‬در أی‪ 3 - M‬ه‪c‬ا ا ‪ 8‬ى اﻥ‪8‬ﻥ‪ 3 - 1‬إاث ﺕ‪ # $6G‬أ‪ 3‬إ‪ 3‬أ‪ /‬ﻥ ‬
‫‪N:‬ر ﺥ‪.‬ﺉ~ یة ;‪ 3 ?%‬ه‪c‬ا ا ‪ 8‬ى & ﺕ‪  #D‬دة ‪ ، %9 #‬ه‪ 1‬ااص "ا" ‪ ،‬ا ‪ 1‬ﺕ ‪/‬‬
‫وﺕ‪ $6o‬آا ‪ 3 %%‬ﻥ‪ R/‬ه‪c‬ا ا ‪ 8‬ى ا‪ # 3-‬ا د ‪ ،‬آ  أﻥ‪ 1K N‬ا‪ y9‬ذاﺕ‪ 2‬ﺕ ‪  K %% &D+‬ه‬
‫أدﻥ‪ # N; 3‬ا ‪ 8‬یت )ای ا‪ %.‬و‪D‬ﻥﺕ‪ ، (N‬ویل ‪$%‬ى  ‪ 3‬ذ` "إن ه‪c‬ا ا  ‪ 2‬یل ‪3‬‬
‫أﻥ; وه‪c‬ا ا‪D‬ن ا‪c‬ي ﻥ‪ 2K n‬أآ?‪$ # $‬د أ‪$‬اب راآ‪ # M‬ا‪c‬رات وا‪$ D‬وﻥت وا‪$%‬وﺕﻥت ااﺉ‪%‬‬
‫ا‪$+‬آ ‪ ..‬وه‪ 5c‬ا;‪$:‬ة ایة ا‪ .. O9‬ﺕ ‪ %‬ااص ا وا‪$‬و آ‪+‬ﺉ‪Sperry, 1988: )"K %% v‬‬
‫‪. (609‬‬

‫و أدت ﺕ` ا‪ED‬ف ا  ایة ‪ N N #‬إ‪6 3‬رة أﺥ‪$‬ى و‪ N;D‬ﺕ ‪ .‬ه‪ 5c‬ا ‪$‬ة ;‪$:‬ة إ‪%I 3‬‬
‫اﻥ‪8‬ن واا ا ‪$6o‬ة ‪ 1K‬آ‪ 4 ، 2‬أزی\ آس ا  ‪N‬ت ا ‪D‬ﻥ‪ D‬ا دی ‪ 1K‬ا;‪ $:‬إ‪ 3‬اﻥ‪8‬ن‬
‫واﻥ‪K7 y+ /‬ق ا‪ 4+%‬ا ‪ 1‬ا ‪$E‬وع ‪ 1K‬ااﻥ! ا وا‪$‬و وای; ‪ 1K‬ﺕ‪$6G‬ه ‪ 3‬ا‪8‬ك ‪K ،‬ء ذ`‬
‫ﺕ    ‪N‬ت أو‪ `a‬ا‪ #?%‬ا ‪ # 8‬ا‪c‬ی‪ & #‬ی‪ #D‬أ‪ 1K &N‬ا ﺽ‪ 1‬إ أن ی;‪$D‬وا ذ` ا‪M‬ل ا ‪1‬‬
‫‪GK &N‬ﺹ‪+%‬ا ی;‪$D‬ون ‪ &N ;8G‬و‪  ، &N6+%‬وی‪/M‬ن ‪.‬ﺉ‪ $‬یة ‪ &NK 1K‬اﻥ‪8‬ن وآ‪ & 2‬ی‪# #D‬‬
‫ا ‪ #D‬ا ﺹ إ‪ 1K N‬إ‪I‬ر ا ‪.‬رات ا دی ا ‪D‬ﻥ‪ D‬ا ی ‪.‬‬

‫‪ -٣‬ﺕ‪$‬ﺕ! ‪ 3‬ا آ ‪KE‬ت ا ‪E‬ر إ‪ 1K N‬ل & ا‪=/‬یء ا‪+‬ی? و‪ 1K‬ل ام ا‪  %‬وﺥ‪.‬ﺹ‬
‫& ا‪.-‬ب أن أ ا‪ `E‬ی‪ h+‬ة ‪ R-‬ا ‪ 1‬یم ‪ N‬ا ;‪ BN‬ا ‪ 1‬ا‪+‬ی‪ 4‬ذاﺕ‪ ،2‬ﺥ‪.‬ﺹ ‪  K‬ی ‪.‬‬
‫ ‪$E‬و "ا "  ‪ 1K 2%P‬ارات ا ‪ .‬ﻥ‪8‬ن وا  ‪ ، O‬وذ`  أن ‪ y%6‬أن ا‪$f‬اق ‪1K‬‬
‫ا‪$%‬ی ‪ Empiricsm‬وا  د ‪ 3‬ا‪+‬اس وه آ‪G‬س  ‪ O K$‬ا ‪%‬د اا ا‪$‬و وای;‬
‫‪ #‬ا  ‪%‬ر ; درا ا‪8‬ك اﻥ‪8‬ﻥ‪ 1‬وا ‪$‬ﺕ‪%‬ت ا   ‪ 9‬أدت إ‪ 3‬إ‪ 9‬ﺕم ام ا  وآﻥ‪y‬‬
‫ا‪ 1K !%8‬أز ‪ N‬ا‪$‬اه; ‪%K ،‬أت ‪6‬رة   ازی ‪ & 1K‬ا ;‪ BN‬أی‪ M‬ﺕ‪d !P‬دة ا;‪ 8 1K $:‬ت‬
‫ا ;‪ BN‬ا ‪ 1‬ا ي و‪ \ K‬ا‪%‬ب أم أان أﺥ‪$‬ى ‪ #‬ا  ‪.%‬ر ‪.‬ره ا‪ 1‬ا‪. \+.‬‬

‫و‪ 9‬أزال ه‪c‬ا ا ‪P‬ر ا ;‪7 1N‬ﺥ‪ $‬ا‪+‬ا = ا ‪$ /‬داء ا& وا ‪ 1‬آﻥ‪ y‬ﺕ‪+‬ل دون ا ‪$‬ا  ا‪$‬ی‪$?D a‬‬
‫  درج ا ء ‪ 3‬ا ‪$‬ا‪  2‬وﺕی‪   28‬ﺕ ‪N‬ت ‪9‬ی  ‪ /8K 1K‬ام أو ‪8 1K‬ﺉ ا ;‪ ، BN‬و‪ 9‬أدى‬
‫ه‪c‬ا إ‪ \ K 3‬ا‪%‬ب ‪$. 3‬ا‪ 2‬أم ادراك ا =ای ‪-‬ه  ا‪ 1‬وا‪ $I-‬ا ‪.‬ری ا ‪ 8‬ة ;‪ 1K 2‬ﺕ ‪2‬‬
‫ام  وام ا  ﺥﺹ ‪ ،‬و‪ 9‬ﻥ‪ yE9‬ه‪ 5c‬ا‪M‬ی ﺕ‪ $f 1K ./‬ه‪c‬ا ا ﺽ‪ 4 O‬ی ‪#D‬‬
‫ا‪ $‬ع إ‪) N‬ر ! ‪=K ، (١٩٩١ ،‬ادت ه‪ 5c‬ا?رة ا‪   8‬وا ;‪ # N‬ا‪E‬ر ‪G‬ن ا& ا‪1‬‬
‫‪%A‬ن آ ا‪ #%A‬إذا ا =م أ;ؤ‪ 5‬ﻥ‪ R/‬ا‪P‬ط ا ‪ 1‬ا =‪  N‬ء ا‪$A‬ب  ‪  3‬دﺥا ‪ $‬ﺽ! ﺥ‪  ، 5‬‬
‫أ‪ 3P‬د‪9 K‬ی أﺥ‪$‬ى ‪M‬ی أ  ا ‪ K$‬أو ﺕ‪G‬ﺹ‪ N‬إ ‪.‬‬

‫‪ -٤‬زوال ا ﻥ‪N%‬ر  م ا دي وا ‪ 1 ;D‬ا ﺹ‪  $‬اﻥ‪ED‬ف ا€‪6‬ر ا ‪$‬ة ‪ 3‬ا‪ a%‬واﻥ‪8‬ن ا ‪1‬‬
‫ﻥ ‪% 2; y‬ﺵ‪$‬ة ‪ ، N #‬وﺕ` ا ‪ 1‬ﻥ ‪ N # y‬أﺥ‪$‬ى ‪ #‬اﻥ‪8‬ق ا  ت ا ﺹ‪$‬ة وراء ‪&9‬‬
‫ا‪M+‬رة ا‪ $A‬ا  ‪ `  N‬ا ‪%P‬ت ا ‪ ،  ;D‬وا ‪ 1‬ﺕ‪$‬آ= ‪ $N9 " 3‬ا‪ ، "%P‬و‪ " 3‬ا;  ‪G‬ي‬
‫‪ ... "# 6‬ﺕ` ا€‪6‬ر ا ‪ 1‬وﺹ‪ N/‬آ‪$‬ا"اﻥ! ا ‪ " ;  :‬وا ‪ 1‬ﺕ ? ‪" 1K‬ﺕث ا‪N‬اء ‪ ،‬وا‪M‬ﺽء‬
‫ا  ‪ ،‬وازدم ا‪$P‬ق  ‪$‬آ‪%‬ت ‪ ،‬وا ث ا‪ D‬ﺉ‪ ، 1‬وا ‪ $I‬اﺵ ‪ ،‬و‪ $f‬ذ` ‪. #‬در‬
‫ا‪AM‬ط ا‪=/‬ی وا;‪ 8/‬ا ‪ 1‬أﺹ‪= y+%‬ءا ‪ #‬ا‪+‬ة ا ‪ ، ... ; D‬إن ه‪c‬ا ا ‪$‬آ= ‪) 3‬ا ‪O‬‬
‫ا ‪. 9‬دي ( وﺕ‪ &:‬ا‪ \$‬وزیدة اﻥ   ‪ 1K‬ا یت ا ‪+‬ة و‪$f‬ه ‪ #‬اول ا‪ 9 ;.‬أدى إ‪ 3‬إید‬
‫ ت ‪ #‬ا ‪ #DN 8‬ا ;‪ ، #8K‬ا‪c‬ی‪ #‬ی & إ‪$f‬اؤه& ‪ 3‬ﺵ‪$‬اء وا  ل ‪ &6‬إء آ ت  =ایة  ‪$‬ار‬
‫‪ #‬ا ; ت ا ‪DE‬ك ‪ "N 9 1K‬وا ‪ 1‬ی ‪ !P‬إﻥ  ‪ N‬ا ام ﺕ;ت ﺕ‪ `N 8‬ا =ی وا =ی ‪ #‬ا ارد‬
‫ا‪ ، %P‬آ  ﺕ ‪ !P‬آ ت ره‪ # %‬ا‪ 9P‬ﻥ  ‪ 1K ، N‬ﻥ‪ R/‬ا‪ y9‬ا‪c‬ي ی ‪ # C‬إﻥ  ‪ N‬آ ت آ‪$%‬ة‬
‫‪ #‬ا ‪/‬ت ا‪ D‬وی وا;وی ا‪$P‬ة ‪=  DE‬ای ‪.‬‬

‫‪dK‬ذا أﺽ‪ ;/‬إ‪ 3‬ذ` آ‪ 2‬ا ‪DE‬ت وا€‪6‬ر " ا ‪$‬ﺽ " ا;ﺵ‪ # a‬ء ﺕ ‪ 2‬ا رت ا‪ %P‬وا‪، .‬‬
‫و‪ #‬ا  ات ‪ $f‬ا‪ D +.‬ویت ‪ 1K‬ا=را ا‪cA‬اء ‪ ،‬واﻥ ‪N‬ء  ‪DE‬ت ﺕ‪D‬ی‪ R‬ا‪8‬ح ا;وي ‪dK ،‬ن‬
‫ا‪.‬رة ا;‪N‬ﺉ ا ‪ 1‬ﺕ  ‪ # O‬وراء ه‪c‬ا آ‪ 2‬ﺕ‪ $E‬ﺽح إ‪  3‬ی ‪N‬د ا‪$E%‬ی آ‪$ # $I # N‬اء‬
‫  ذ` ا; ذج ا‪.(Capra, 1982: 249-281) 1$A‬‬

‫و ﺵ` أن ه‪ 5c‬ا ‪$‬ا  ا‪ ; ./‬ﺉ‪ B‬ا م ا ‪ 1‬وا ;‪ 9 1‬أ‪ 1K y N‬ﺕ‪ $A‬ا;‪$:‬ة ا ی ا ‪ 1‬آﻥ‪y‬‬
‫ﺕ  "ا م" ا ‪ 1 ;D‬وا  ‪D‬رات "ا‪+‬ی?" دون أي ﺕ‪ ، }/+‬وأ‪ y %6‬أن  ی‪ 2/‬اﻥ‪8‬ن ‪$ 2 a%‬ن ‬
‫ی‪$‬ﺕ ‪ 1K‬ﻥ‪ 5$+‬إن   أو ‪ ،  7‬وأﻥ‪ R 2‬ه;ك ‪ #‬ی ‪ #‬ا  ا ‪a8‬ل ‪ O‬ا‪ّ9   ، a%‬ى  ‪#‬‬
‫ی;‪$:‬ون ‪i‬ﻥ‪8‬ن ‪ 3‬أﻥ‪ 1K C 8 2‬ا‪-‬رض ا ‪$ 1‬ت ‪ #‬أ ‪ ، 2‬وأﻥ‪a8 2‬ل ‪ #‬ری ‪ N‬وا ‪:K+‬‬
‫‪ - N‬ﺕ` ا& ا;‪ %‬ا ‪ 1‬ﺕ‪ #%‬اﻥ‪8‬ن ا ‪ &8‬أﻥ‪ 2‬ی ‪ ND‬ر‪ &f‬ﺕ‪ 2/‬ا ‪ ، 1 ;D‬وأﺹ‪ \%‬ی ‪ OP‬إ‪ 3‬ذ` ام‬
‫ا‪c‬ي ی‪ 2K OP 8‬أن ی‪ 1K &N8‬ا م ا ‪ 1 ;D‬و‪:; # #D‬ر ‪N  N‬ى ا‪ Y‬ﺥ‪ v‬ا‪-‬رض وا‪ 8‬وات‪.‬‬

‫‪ -٥‬ازدید ‪ 6‬ا‪E‬ب ا ی;‪ N‬وﺵ‪$‬ی ‪ N‬وﻥ‪  N :‬أن ﺵ‪N‬ت ‪D EK‬ﺕ‪ N‬ا ‪ 1K %9‬ﺕر‪N‬‬
‫ا‪ 8‬ا ‪N‬رة ا ‪ 1‬ﺕ‪ NK y;%‬آ أﺵ‪D‬ل ﻥ‪ &:‬ا‪ &D+‬اﺽ‪ 1‬ا ﻥ ا ‪$‬و‪$. 1K K‬ﻥ ‪ ،‬و أن ﺕ‪#%‬‬
‫‪ D‬ذي ‪ $.‬و‪$.‬ة أن ا ‪$‬ار ا ‪ C‬وا‪8/‬د ‪ 1K‬ا  ت ا ج ‪ 2‬إ  ‪ 1;%‬ا& وا;‪&:‬‬
‫ا ا‪  K hK R ، N‬ی ‪ &:; .‬ا‪  8‬وا ‪. 9‬دی وا   وا   ;‪ 3‬ا‪، E‬‬
‫و‪ P‬ا ‪+% Y P‬ﻥ‪ 2‬وﺕ‪  K 1‬أ‪ $‬وﻥ‪ ، 3N‬اء ‪ 8 3‬ى ا‪$K-‬اد أو ‪ 8 3‬ى اول ‪ ،‬أو ‪3‬‬
‫‪ 8‬ى ا‪ $D/‬وا ;‪ BN‬وا ر ‪.‬‬

‫‪9 -٦‬م ات ا ‪d‬ﻥ‪E‬ء آت وأ‪89‬م م ا  ‪ 3‬أ "ا  ‪ 2‬ا‪ `  "1‬ام‬
‫و  ﺕ‪ # N M‬ﺕ‪..‬ت ‪ ،‬وﺵر اﺉ ‪  #‬ری‪ 1K R‬ﺕ` ا‪D‬ت  ;‪ $K‬ا ‪ 1K$‬ا;‪ C‬ا;ﺕ‪# B‬‬
‫‪  &N9‬ری‪ R‬ﺕ` ام ا  ا ;‪ 1K P‬آ?‪. # $‬دره ا‪-‬ﺹ ‪ $DK #‬إ‪+‬دي ﻥ‪ ) hE‬أو ‪3‬‬
‫ا‪  $DK 9-‬ﻥ‪ y%; 1‬ا‪ # .‬آ  ی ‪ Y .‬وام ا€ﺥ‪ 1K ($‬ت "إ" ی‪$ /‬ض ;‪ P‬أن‬
‫ی‪D‬ن آ  یرس ‪ $I- =  NK‬ا ‪.‬ری ‪i‬م ‪ ،‬و ﺵ` أن ه‪c‬ا ا ‪ C9‬ا‪ =/ 9 !.‬ا‪$?D‬ی‪# #‬‬
‫اﺉ ‪  #‬ری‪ R‬ام ا  ‪ 1K‬ات ا  و‪$f‬ه ‪ #‬ات ‪c%‬ل =ی ‪ #‬ا‪R N‬‬
‫‪   $  hK‬یر›ﻥ‪ &NP 2‬و‪$‬ﺽ‪ 3 2‬ا‪ D‬ب وا‪  ، ;8‬وا ‪N‬د ‪ 1K‬ا;‪  K $:‬ی ‪ 2M‬ا ‪.‬ر‬
‫ا‪..  %8; 1‬ﺕ‪ &N‬ا‪+‬ی? ‪.‬‬

‫و ‪ $6G‬ه‪ 5c‬ا ‪P‬رات ا‪c‬ری آ‪ - N‬اء ;‪  N‬آن ‪ 8 3‬ى ا& و آن ‪ 8 3‬ى اَ& ‪K -‬‬
‫ﺵ‪N‬ت ا‪-‬و‪I‬ن ا ‪ 1K‬ا‪;8‬ات ا‪-‬ﺥ‪$‬ة ﺕ` ا ﻥ‪ 6%‬ا ا ‪%‬رآ ‪G‬ده ا‪ ) E‬و‪  hK R‬‬
‫اﺹ‪ 3 \P‬ﺕ‪+. 2  8‬ة ا ا ‪ 1‬آﻥ‪ y‬اﻥ‪ N%‬ا‪ 8‬أآ?‪Nm $‬را ‪$f #‬ه( ا ‪ 1‬ءت ﺕ‪G‬وی‬
‫وا‪ 2 9‬ﺕ‪$;" 1‬ی‪7 &N‬یﺕ; ‪ 1K‬ا€‪K‬ق و‪ 1K‬أﻥ‪ 3  &N8/‬ی ‪ &N #%‬أﻥ‪ 2‬ا‪ (٥٣ : y.K ) "v+‬وا ‪ 1‬ﺕ‪y;%‬‬
‫أﻥ‪ 2‬ﺹح ‪ 5cN‬ا‪ ، -‬و ﻥة ‪   N‬ی‪ N 5$‬أاؤه ا ‪.$‬ن ‪ ،‬و ‪K‬ح ‪ 1K N‬ا€ﺥ‪$‬ة ‪ ،‬إ ‪G‬ن ﺕ‬
‫ا;‪ 1K $:‬آ ﺵ‪G‬ن ‪ #‬ﺵ‪o‬ون ﺕ‪=  N‬ﻥ‪=  2‬ان ام ‪ ،‬و‪G‬ن ﺕ& آ ﻥ‪ N :‬ا ‪. 9‬دی وا‪8‬‬
‫وا  ‪   ُ ُ 3‬ﺵ‪ 2$‬ا‪ Y‬وارﺕ‪ ، &N 5M‬دون ﺕ‪$‬دد أو ﻥ‪D‬ل ‪ .‬و‪ 9‬ء ه‪c‬ا ﺕ‪.‬ی   ‪ v%‬أن‬
‫أوﺽ‪ # 5;+‬أن ا دة ا ا‪ # vK‬ا;‪ &:‬وا ‪8o‬ت ا ‪ 1‬ی‪ +‬ا;س ‪ 1K‬إ‪I‬ره و‪ #‬ا& وا  ات ا ‪1‬‬
‫یی;ن ‪ N‬ه ‪ #‬ا‪$E‬وط ا‪$‬ﺉ‪   / 8‬ا ;‪ &:‬ا ‪ 1K 1‬ﺕ‪ v+‬أهاف ا  ‪.O‬‬

‫و ﺹ! ﺕ` ا ﻥ‪ 6%‬ا ‪%‬رآ ‪ ،‬أو آن  ? ا! ;‪ ، N‬أو آن أ‪$6‬ا ‪67 #‬ره ا‪$%D‬ى ‪ ،‬ا‪E‬ر‬
‫‪$M‬ورة ا  ‪ 2‬ا‪ 1‬م وا ‪ 1K #N‬آ ;‪ 1‬ا‪+‬ة ‪ ،‬و‪ 9‬ءت ه‪ 5c‬ا‪$+‬آ ا ‪ 1‬أت  ‪" %P‬‬
‫‪  G‬ا ‪ ?  "K$‬ا‪ !P‬ا‪c‬ي اﻥ ‪ 2 y :‬ا‪N‬د ا ‪ 9$/‬ا ‪ 1‬آﻥ‪ y‬ﺕ ق دو ‪ # h$‬ام‬
‫وا ا  ‪   ،‬أ‪N 3P‬د ا  ‪ 2‬ا‪  1‬ا  د‪ K‬آ‪$%‬ى ;‪ c‬ای ا? ﻥ;ت ‪،‬‬
‫‪ 4‬اﺕ‪ O8‬وﺕ ‪ v‬ﻥ‪P‬ق ا‪E‬ر ‪G‬ن ﻥ ذج ا ر ا ‪  ;N‬ا  ا ‪ 8‬ة ‪ #‬ا ;‪ BN‬ا‪1$A‬‬
‫ا ﻥ‪+ 1‬ة ی ‪ #D‬أن ی ‪ N; v+‬ا‪ - $‬ام ا ‪ 1‬ﺕ‪ Y #o‬وام ا€ﺥ‪ ، $‬وا ‪ 1‬ﺕ& & ا‪ #‬أن‬
‫آ و ‪ # 2‬أو ‪ 2‬ة ا‪$/‬د ا ‪ &8‬وا  ‪ O‬ا ‪ &8‬ﺕ ‪ $6G‬أﺵ ا ‪ `c $6G‬ای ن و  ‪M‬ﺕ‪ &K . 2‬ی ‪N/‬‬
‫و ‪ %‬أن ی  ا‪-‬ﺥ‪.‬ﺉ‪ 1‬ا ‪ O 1‬ا  وآ‪G‬ن ﺹ ه‪c‬ا ا  ‪ 2$‬ﺕ;‪ 3‬ﺵ‪DE  %8; a‬‬
‫ا ‪ 1‬یﻥ‪ ، N; 3‬أو آ‪G‬ﻥ‪ N‬ﺕ;‪ 3‬ﺵ‪; %8; a‬ع ا ‪8‬ة ا ‪ 1‬ی‪ \.‬أن ﺕم إ‪  2‬وﻥ ‪. N 3 2‬‬

‫وإذا آن ه;ك ا‪ #  z%‬ﺕ‪$‬ددوا ‪ 1K‬ا‪%‬ل ‪ 5cN‬ا?رة ا  ا ‪ h+ 1K %‬ا ا  ‪z 1K‬‬
‫اول ا ‪ ،‬ﺕ‪ y+‬و‪GI‬ة ا‪ C‬وا  د  ` ا; ذج ا‪ $A‬ا ‪M9 1‬ا ا ‪ 1K $‬ﺕ‪dK ، N.+‬ن ‪z‬‬
‫ ء ا ا  ا‪ #$A‬أﻥ‪ 9 &N8/‬أوا ی‪$E‬ون ‪G‬ن ‪ #‬ا ‪ + 8‬أن ﺕم ا ا ‬
‫‪8‬اﺕ‪; N‬س دون اآ ‪$‬اث  ‪ &N‬ای; و ‪-‬ﺵا‪ &N9‬ا‪$‬و ‪ + ،‬ا‪+‬د ا ‪ 1‬وا ﺽ ا =‬
‫ا ‪ 1‬ور‪ N 6‬ا ‪; ;N‬ه& ‪ #‬ا ﺕهت ا ‪$%‬ی ا ‪ K$P‬ا ‪ \P 3 y/I 1‬ا ;‪ BN‬ا ‪ 1‬ا ي ‪1K‬‬
‫ا‪ 4+%‬رد ‪I‬ی ‪ #‬ا=‪GK ، #‬وﺽ\ زی‪ C‬ه‪ ? R‬أن أس " أز ا‪N‬ی " ا ‪ 1‬ﺕﻥ‪ N; 3‬ا‬
‫ا  ‪ 1K‬ا یت ا ‪+‬ة ا‪$-‬ی‪ D‬إﻥ  ی‪ 1K # D‬إه ل ا‪ %‬ا‪$‬و‪ 1K 1‬ا ر )‪Hess, 1980: 59-‬‬
‫‪ ،(66‬آ  ‪ #‬رﺕ‪ #‬رﺕ‪ 1K 1‬ل هم ;ان " ات ا  ‪ ;o :‬أم آ‪$K‬ة" أن إه ل ای‪1K #‬‬
‫آ ت و رت ا ا  ی‪o‬دى إ‪ 3‬و د "‪K‬ة ‪ 1K‬ا ‪.‬ر ‪ #‬ا‪-‬ﺥ‪.‬ﺉ‪ #‬ا ‪ #‬و‪#‬‬
‫ا;س ا‪c‬ی‪ #‬ﺕم ‪ &N‬ات ا  ‪GK ،‬و‪ `a‬ا;س ‪ 9‬ﺕ‪D‬ن ی‪ &N‬دوا‪ OK‬ﺕ‪$+‬آ‪ N‬ا‪ 1K %f$‬إید ;‪3‬‬
‫‪+‬ﺕ‪ #D &N‬ﺕ` اوا‪ OK‬وا‪%f$‬ت ﺕ أذﻥ ﺹ‪ ; f‬ا‪-‬ﺥ‪.‬ﺉ‪ 1‬ا ‪ 1‬ا‪c‬ي ی‪2 A 1K % 8‬‬
‫ا ‪ ..‬أي اه م ‪ 5cN‬ا;ا‪ (Marty, 1980 : 463-465) " 1‬أ  ‪ K $8;%‬ﺕ‪8‬ء‪ %9 y‬ذ`‬
‫‪;8‬ات ‪I‬ی ‪ ،‬و‪%‬رات ﺕ ‪ # M‬ا! ا‪E‬ی ‪ #‬ه‪ 5c‬ا  ‪N‬ت ا ﻥ ‪ 1K‬إاد ا‪-‬ﺥ‪.‬ﺉ‪ #‬ا ‪#‬‬
‫و ر ‪" N &N‬إذا آﻥ‪ y‬ه‪ 5c‬ا‪ +‬ت واوا‪ OK‬ا‪$‬و ه‪= 1‬ء ی =أ ‪ #‬ة ﺕ` ا‪-‬اد ا‪$%D‬ة ‪#‬‬
‫ا;س ‪ ،‬وإذا آن ا ام اة ای; ‪ 2‬ﺕ` ا  ا‪ +‬أو ا ‪ 5cN %8;  +‬ا‪-‬اد ا‪$/A‬ة ‪ #‬ا;س‬
‫‪dK‬ن ا ‪$‬ء  ‪8‬ءل ‪ #‬أ‪%‬ب ﺕ‪$‬دد ا‪-‬ﺥ‪.‬ﺉ‪ #‬ا ‪ 1K #‬ا  ‪$‬اف  ` ا‪ +‬ت و ‪" ... N‬‬
‫)‪. (Spencer, 1957 : 527‬‬

‫وی‪ ; v+‬أن ﻥ‪E‬رك ‪ $8;%‬ا! ‪  -‬واه‪ E‬ا‪E‬یة ‪ -‬إذا و ﻥ ‪$Nm #‬اﻥ; ‪ #‬ی‪;o‬ن ‪ Y‬وام ا€ﺥ‪$‬‬
‫و‪ &N;D‬یون ‪ 1K  $‬أن ﺕ;‪ vP‬ﻥ‪$:‬یت ا ر ا ‪ 1K ;N‬ا ا  ‪:; #‬ر ام ‪ ،‬و‪9‬‬
‫ی‪D‬ن ‪ z%‬ه‪ o‬ء ‪c z‬ر أو ﺵ‪ N%‬ﻥﺵ‪ # a‬ﺵ‪3‬ء ‪ z #‬ا  ‪%‬س ا‪c‬ي ‪ 9‬ی‪ O‬ی‪ &N‬ل ‪N/‬م‬
‫ا  ‪ 2‬ا‪  1‬ا  ) أو ا ‪G‬ﺹ ا‪  1‬ا  ( ‪ ،‬و‪ #‬ه; ‪ K‬ی‪D‬ن ‪#‬‬
‫ا ;! أن ﻥ;  ا€ن إ‪ 3‬ا ‪$‬ی‪N/  C‬م ا  ‪ 2‬ا‪  1‬ا  ‪ ،‬وﺕ =  ه أﺹ ;‪%8‬‬
‫‪cN‬ا ا ‪N/‬م   ه رض أو ه ‪ $f‬وارد ‪ &6 ،‬ﺕ‪+‬ی أد ا  ‪ 2‬ا‪  1‬ا  ‪ ،‬واﺵرة‬
‫إ‪ z 3‬ا‪N‬د ا ‪ 1K yc 1‬ه‪c‬ا ا‪.%8‬‬
‫א
א  ‬

‫‪6HI‬م ا (‪6‬ﻩ ا‪ <9 /C$D‬ا*(
!‬
‫‪ -١‬ا  ‪ 2‬ا‪ 1‬م‪:‬‬

‫ ‪ #‬ا ;! أن ﻥم  ;‪N/  ; E9‬م ا  ‪ 2‬ا‪  1‬ا  ‪d‬ی‪$‬اد ا ‪$‬ی‪ C‬ا‪1DD‬‬
‫"‪  -‬ام" ا‪c‬ي ‪ 29‬اآ ر إ  ا‪/‬رو‪ 19‬ی‪ 2 $‬ا‪ 1K Y‬م ‪ ، ١٩٨٢‬وا‪c‬ي ‪ %9 1‬وا ى‬
‫ا ‪ C  1K #..‬ام وا ‪$ 4 ، #N‬ف أ  ام ‪G I8%‬ﻥ‪" N‬إدة ﺹ‪ f‬ام ‪ 1K‬ﺽء‬
‫ام " ‪) ...‬ا‪/‬رو‪ (١٤ :١٩٨٢ ، 19‬و‪ ّ.K 9‬ا ‪.‬د ‪ 2 `c‬أن ذ` ی ‪" # M‬إدة ﺕ‪+‬ی وﺕ‪$‬ﺕ!‬
‫ا ت ‪ ،‬وإدة ﺕی& ا; ﺉ‪ ، B‬وإدة ﺕ‪.‬ر ا‪-‬هاف ‪ ،‬وأن ی & ذ` ‪$P‬ی ﺕ ‪ # .. #ّD‬إ‪$6‬اء وﺥ ‪M9‬‬
‫ام" )ا‪/‬رو‪.(٥٤ : ١٩٨٦ ، 19‬‬

‫و‪ # 9‬ا‪/‬رو‪ 19‬أن ﺕ‪ v+‬أهاف أ  ام أو إ ا ‪) K$‬آ  ﺕ‪ N $‬ا‪ (z%‬ی ‪:!P‬‬

‫‪ &NK -١‬وا ب ام ا‪+‬ی? ‪ 1K‬أر‪  39‬ت ﺕ‪P‬ره ‪ ،‬وا ‪ ، N; #D‬وﺕ‪ +‬وا‪$P N9‬ی ﻥی  ی‪$‬‬
‫ اﻥ! اة وا‪ # NK CM‬و ‪ N‬ﻥ‪ $:‬ام‪.‬‬

‫‪ &NK -٢‬وا ب إ‪N‬ت ا ‪$‬اث ‪ ،‬ا ;‪ &NK # vP‬ا ‪ D # 8‬ب وا‪ C  1K ;8‬ا‪.‬ر ‪ ،‬وﺕی‪$‬‬
‫ اﻥ! اة وا‪ 1K CM‬ذ` ا ‪$‬اث ‪ 1K‬ﺽء   ا ‪ 1K # 8‬ا‪ y9‬ا‪+‬ﺽ‪ ، $‬و‪ 1K‬ﺽء  آ‪2; y/E‬‬
‫ا رف ا‪+‬ی? ‪.‬‬

‫‪ -٣‬ام  ` ا‪=/‬ة ا  ‪D‬ری ا‪$‬اﺉة از ید " ﺕ‪$‬آ‪ "%‬ﺕ ‪P # O‬ت ا ‪$‬اث ا‪ 1‬و‪ #‬ﻥ ﺉ‪B‬‬
‫ام ا‪$.‬ی   ی‪ 3 8‬ﺕ‪f v+‬یت ام ا )ا‪/‬رو‪.(٢١ -١٧ :١٩٨٢ ، 19‬‬

‫وا  ‪ 2‬ا‪ 1‬م ‪ 1K‬إ‪I‬ر ه‪c‬ا ‪ &NK‬یم ‪ 3‬أس ‪ #‬م ا ‪$/‬ی‪ 1K h‬ا; ﺉ‪ B‬ا  ا ‪ 1‬ﺕﺹ إ‪N‬‬
‫ا ‪..‬ن ‪ 1K‬ام ا‪+‬ی? ‪$E ،‬ط أ ﻥ=و  ` ا; ﺉ‪ B‬أي ‪9‬ر زاﺉ ‪ #‬ا‪.‬ق ‪ Validity‬ا=اﺉ ا‪c‬ي‬
‫ی‪$‬ج   ﺕ‪ 2+ 8‬ﺕ` ا; ﺉ‪ 1K B‬ﺽء ا ‪ +‬ا;ي ا‪$‬ﺹ‪ ، #‬آ  یم ا  ‪ 2‬ا‪ 1‬م ‪N #‬‬
‫أﺥ‪$‬ى ‪ 3‬ا  د ‪G‬ن ا& ‪ -‬ﺵ‪G‬ﻥ‪ 1K 2‬ذ` ﺵ‪G‬ن أي ﻥ‪E‬ط إﻥ‪8‬ﻥ‪7 1‬ﺥ‪   $‬یم ‪ 2‬ا ‪ 1K &8‬ﺕ‪ 2‬اﻥ ‪-‬‬
‫ی;‪ 1A%‬أن ی‪ N‬ي ;ر اة ا‪ ، ++.‬وأن ی;‪M h%M‬ا‪ h‬ا‪$E‬ی ‪ ،‬و ‪dK 1‬ن ه‪c‬ا ا  ‪ 2‬ی ‪# O‬‬
‫ا‪K‬دة ‪ : #‬های ا‪ 1‬و‪ #‬ا ‪N‬د ا‪$P $E%‬ی ﺕ ‪ DE 3E‬د‪ #  N; D .9  O v9‬و‪1K /m‬‬
‫ا ‪.‬ر ا‪. 1‬‬

‫و‪ 1K‬ﺽء ه‪c‬ا ا‪ &N/‬ی ‪ ; #%‬أن إدة ا;‪ + 1K $:‬ى و;ه‪ B‬ام وا ‪:; # #N‬ر ام ) أو ا  ‪2‬‬
‫ا‪ 1‬م( ی‪ + 8‬أن ی‪D‬ن آ  ‪ 9‬ﺕ‪.‬ر ا‪" z%‬ﻥ‪$:‬ة إ‪ 3‬اراء ‪) ..‬أو( ‪$‬آ ارﺕاد ‪"…C‬‬
‫)‪ %‬ال ‪ ، (١٩٧ :١٩٨٩ ،‬وذ` ‪-‬ن ا  ‪ 2‬ا‪ 1‬م یم ‪ -‬آ  رأی; ‪ -‬ﺽ ‪  #‬یم ‪3‬‬
‫"ا ب ام ا‪+‬ی? ‪ 1K‬أر‪  39‬ت ﺕ‪P‬ره" ا  ی ‪ # ;;ّD‬ﻥ ﻥ ﺉ‪ B‬ﺕ` ام ‪4+ ، "& 3" ..‬‬
‫ﻥ‪ OP 8‬ا  ‪/‬دة   ‪ # NK‬ﻥ ﺉ‪ B‬ﺹ‪ ++‬إ‪ 3‬أ‪ ، #D   3.9‬و‪ O #D‬ارة ‪ 1K‬ا‪ y9‬ذاﺕ‪3 2‬‬
‫"ﺕوز" ﺕ` ا; ﺉ‪; DE B‬ء آ  ا‪ 3M 9‬ا‪ $-‬ذ`‪.‬‬

‫آ  ی ‪ ; #%‬أن ا  ‪ 2‬ا‪ 1‬م ی‪$ 2 .‬د ا‪ $‬ع إ‪ 3‬إ‪N‬ت  ء ا ‪ # 8‬ا‪-‬واﺉ‬
‫ ‪/‬دة ;‪ ، N‬أو ا  د ‪ 3‬ا ‪.‬در ا‪ $E‬وه ‪ 1K‬ا ﺹ إ‪ 3‬ا‪ #;8‬وااﻥ‪ #‬ا=ﺉ ‪ ،‬وإﻥ ‬
‫ا‪ $-‬ی ‪K !P‬ق ه‪c‬ا وذ` إید "ﺕ‪  # 1 D‬ﺕ ﻥ ‪ 2‬ﺕ` ا‪N‬ت وا ‪.‬در ‪ #‬ﺕ‪.‬ر إ‪1‬‬
‫‪i‬ﻥ‪8‬ن وا  ‪ O‬وا‪D‬ن ‪ ،‬و‪ #‬ﻥ ﺉ‪ B‬ﺕ` ام ا‪+‬ی?  ‪ N $f‬وﺕ; ‪   ، N‬یﺹ; إ‪ &NK 3‬أ‪MK‬‬
‫‪:‬ه‪$‬ات اﻥ‪8‬ﻥ ی;; ‪ #8 3‬ا  ‪ O‬اﻥ‪8‬ن و‪DE‬ﺕ‪$P 2‬ی ‪ K‬ووا‪. 9‬‬
‫‪ -٢‬ا  ‪ 2‬ا‪  1‬ا  ‪:‬‬

‫و‪ 1K‬ﺽء ه‪c‬ا ا ‪+‬ی  ‪N/‬م ا  ‪ 2‬ا‪ 1‬م ‪dK ،  /.‬ﻥ; ﻥ‪ OP 8‬ﺕ‪$‬ی‪ C‬ا  ‪ 2‬ا‪1‬‬
‫ ا  ﺕ‪+‬یا ‪G‬ﻥ‪:2‬‬

‫"  رة أد ا ‪.‬ر ا‪ %P 1‬ا‪$E%‬ی وا‪ #;8‬ا;‪ 8/‬وا  ا ‪ 1‬ﺕ‪ &D+‬ا‪8‬ك ا‪$E%‬ى‬
‫وا ;‪ :‬ت ا   ‪ ،‬وآ‪%- `c‬ب ا ‪DE‬ت ا‪$/‬دی وا  ‪ ،‬وا ام ه‪c‬ا ا ‪.‬ر  ‪ $8/‬ا‪+‬ﺉ‪v‬‬
‫ا  ا=ﺉ ا ‪ 1‬ﺕ  ‪ N‬ا ‪ ، N # ;N‬و  ‪ 2‬ا& ا ‪ ;N‬ا ‪ 1‬ﺕ‪ N 3;%‬ﻥ‪$:‬ی ا ر و‬
‫أ! ا ﺥ ا ‪ N # 1;N‬أﺥ‪$‬ى" ‪.‬‬

‫و‪ #‬ه‪c‬ا ا ‪$‬ی‪ C‬ی ‪  ; #%‬ی‪:1‬‬

‫‪ -١‬أن ا  ‪ 2‬ا‪  1‬ا  " " ‪$ 8‬ة ﺕ ‪ !P‬ام ‪$ d‬اءات ;‪  :; N‬ﺹل‬
‫إ‪ 3‬ﻥ ﺉ‪ 4 ، ; B‬ﺕ ‪$‬اآ& ﺕ` ا; ﺉ‪ B‬ﺽ‪$P‬اد ‪ DE‬ی‪ # ;$‬ا‪N‬ف ا ? ‪ 1K‬إدة ﺹ‪ f‬رف‬
‫و‪%‬دئ ا ‪ ;N‬و‪ 1K N9$I‬ا ﺥ ‪ DE‬یز ال ‪G hK‬ﻥ‪" 2‬ی ‪ O "3E‬ا ‪.‬ر ا‪ ، 1‬و‪ #D‬ﻥل‬
‫أﻥ‪" 2‬ی;‪ # "vP‬ه‪c‬ا ا ‪.‬ر وی‪ N‬ي ‪N‬ا‪ DE 5‬أ‪. 1‬‬

‫‪ -٢‬أن   ا  ‪ 2‬ا‪  1‬ا   ‪ 1K !P‬ا‪%‬ای ‪c‬ل ‪N‬د ﻥ‪ PE‬و‪ /?D‬ووا ا;‪P‬ق‬
‫ﻥ ‪ # #D‬ﺥ‪ # N‬رة ذ` ا ‪.‬ر ا‪ 1‬وا ‪ED‬ف أد‪ 5‬وا ‪$‬ف ‪ 3‬ود‪ 1D ، 5‬ﻥم ‪ 1K‬ﺽء‬
‫ذ` ‪ #‬إط ه‪c‬ا ا ‪.‬ر ‪ 3‬ﻥ‪$:‬ی ا ر ا‪ +‬وا ‪%‬د  ی ا‪ &6 ، 2 vK‬ا‪;%‬ء ‪9 3‬ا ه‪c‬ا‬
‫ا ‪.‬ر و‪  3‬ی‪ #  .‬ا‪ $I-‬ا ‪.‬ری ا ‪ ./‬ا ‪ 8‬ة ‪ #‬ا ‪E‬هات ا ‪ +‬و‪ #‬ﺥ‪$%‬ات ا ر‬
‫‪ 3  ،‬ی‪ g%‬ا‪f $-‬ی ‪N: 2‬ر ﻥ‪$:‬ی ا ر ا ;‪ # P‬ا ‪.‬ر ا‪ ) 1‬ا اآ!  ‪ 8‬ى ا ‪K$‬‬
‫ا  ا  ; ﺕ` ا;‪ # P‬ا=‪ 3  ،(#‬إذا اﻥ ‪ ;N‬إ‪ $ 3‬ا  اء ‪ -‬ا ‪ 1‬ی‪ NK \%.‬ه‪c‬ا ا  ‪ 2‬ه‬
‫ا  ‪ 2‬ا‪8‬ﺉ ‪dK - The paradigm‬ن إیع ا;‪E‬ط ا ‪ 1‬ید إ‪ 2 3‬ا‪ 1%P‬ا  د ا‪c‬ي ﺕ‪ 5+‬إ ‬
‫ود ا‪D‬ﻥت ا‪$E%‬ی وا دی وا ‪ ،  ;D‬وا‪c‬ي ی‪+‬و‪ MK 5‬ا‪+% Y‬ﻥ‪ 2‬وﺕ‪ 1‬و ‪9‬ر‪ 5‬ا;س ‪ #‬رزق‬
‫"‪ 2 D g% "1K$‬ور ‪.2‬‬

‫‪ -٣‬إن ‪ #‬ا‪ 1%P‬أن یم ا ‪$‬ی‪ "  N C‬رة ا ‪.‬ر ا‪$f 3 "1‬ه ‪ #‬ا ‪N‬م ‪%  ،‬ره ﺕ ? "‬
‫ا‪ %‬ا‪A‬ﺉ! " ‪ 1K‬ا ‪.‬رات ا ی  ا  )و‪$f‬ه ‪ #‬ا ‪ #N‬وام ا ( ‪ 3‬ا ‪2‬‬
‫ا‪c‬ي وﺹ ; ‪ # 2‬ا‪$A‬ب ‪$ K ،‬ا ‪ O‬ا ا  و رﺕ‪f N‬ﺹ  رف ا ‪ 8‬ة ‪ #‬إ‪N‬ت‬
‫ا& ا‪+‬ی‪ - 4‬أی آﻥ‪ N 9 y‬ا‪ ، +‬وأی آﻥ‪ y‬در  رﺽﺉ; ‪ #‬وﺹ‪ C‬ﺕ` ا‪N‬ت   أﺹ ‪-‬‬
‫آ  أﻥ‪f N‬ﺹ ;‪$:‬یت ا ر و‪$I‬ق ا ﺥ ا ;‪ # P‬ا ;‪P‬ت ا‪ ، $A‬و‪ M9 y8‬ا  ‪2‬‬
‫ا‪ 1‬ام ‪ -‬آ  ی‪ z #:‬ا ‪ ; #‬ﺉ‪ - B‬ه‪ M9 1‬ﺕ‪ \ $‬أي ‪ #‬ه‪ 5c‬ا ;‪P‬ت ا;‪$:‬ی ‪ 3‬ا€ﺥ‪$‬‬
‫=& أﻥ‪ N‬أ‪$9‬ب  ‪.‬ر ا‪ ، 1‬و‪ ; M9 #D‬ا‪ -‬ه‪ 1‬أو و‪ %9‬آ ﺵ‪3‬ء ه‪ M9 1‬ﺕ‪+‬ی أد‬
‫"ا ‪.‬ر ا‪ "1‬ا‪c‬ي ی ‪ 1K ;;D‬ﺽﺉ‪ 2‬ا‪ 3 &D+‬ﺕ` ا ;‪P‬ت أو اﺽ‪ K‬إ‪.N‬‬

‫‪ -٤‬وی} أن "ا ‪.‬ر ا‪i "1‬ﻥ‪8‬ن وا‪D‬ن وا‪+‬ة ‪ ،‬و‪ #;8‬ا;‪ 8/‬وا  ‪ ،‬و‪%-‬ب ا ‪DE‬ت‬
‫ا‪$/‬دی ‪ & ،‬ﺕ & ﺥ ‪ 3  2‬ا€ن ‪$P‬ی ;‪  :‬ﺕ‪/  \.‬دة ;‪% DE 2‬ﺵ‪ 1K $‬ﺹ‪ f‬ﻥ‪$:‬یت ا ر‬
‫‪ 1K‬ا ا  ‪ ،‬وا ‪ ;N‬أج  ﺕ‪D‬ن ام إ‪ 3‬رة ذ` ا ‪.‬ر وﺹ‪ 1K 2 f‬ﺵ‪M9 D‬ی ﺕ‪N M‬‬
‫أﻥ‪8‬ق ا ;‪ I%‬ی ‪ #D‬أن ﺕ‪ N;  8‬ا‪$/‬وض ﺥ ‪%‬ره ‪ 1K‬اا‪ ، O9‬آ  ی ‪ #D‬ﺽ ‪ 1K N‬اﻥ‪" N%‬ا " إ‪3‬‬
‫ا ‪E‬هات"ا ‪ +‬وا‪D  "9‬ی‪ #‬ﻥ‪$:‬ی ا ر‪.‬‬

‫‪ -٥‬و‪cN‬ا ﺕ ‪+‬د و‪m‬ﺉ‪ " C‬ا ‪.‬ر ا‪ "1‬ا ‪ D ; NK #  8‬ب وا‪ ;8‬ا‪  1K ++.‬ا ‪.‬در‬
‫ا ‪N‬دی ا ‪" ./‬ا‪$E%‬ی" ﺹل إ‪ 3‬ا ‪ ) K$‬وا ‪ 1‬ﺕ ? ‪ 1K‬ا ‪:‬ت ا=ﺉ ا ‪ 1‬ی & ا ﺹ‬
‫إ‪  N‬ام ا ;‪ BN‬ا ‪ 1‬ا‪ ،\+.‬آ  ﺕ ? ‪ 1K‬ا ‪%‬دئ ا ‪ 1‬ﺕ& ا ﺹ إ‪ # N‬ﺥل ﺥ‪$%‬ات ا ر (‬
‫‪ 3‬ا ‪ 2‬ا ‪:1‬‬

‫أ‪ -‬ا ‪.‬ر ا‪ %P 1‬ا‪$E%‬ی ‪ ،‬و‪ #;8‬ا;‪ 8/‬وا  ‪ ،‬و‪%-‬ب ا ‪DE‬ت ا‪$/‬دی وا  ‪،‬‬
‫ی ‪" ?  $%‬ا‪I‬ر ا;‪$:‬ي" ا‪c‬ي ی‪ $8/‬وی‪ # h$‬ا ‪E‬هات أو ا ‪:‬ت ا=ﺉ ا ‪ ، +‬آ  یم‬
‫ا‪$/‬وض ا ‪ 1‬ﺕ ‪ 2‬إ‪= 3‬ی ‪ #‬ا‪+%‬ث   یم اة ا ‪.;N  K$‬‬
‫ب‪ -‬ی ‪ 2‬ه‪c‬ا ا ‪.‬ر ا‪N 1‬د ا ‪ 1K #;N‬ا ر ‪ 1K 3  -‬ااﻥ! ا ‪ & 1‬ی & ا ‪ # v+‬ﺹ‪N9‬‬
‫ ‪$P‬ی   ;‪ -  :‬وی‪ \%.‬ه‪c‬ا ا ‪.‬ر  ‪= 1‬ءا ی =أ ‪; #‬ﺹ‪ $‬ا‪I‬ر ا‪$D/‬ي ا‪c‬ي ی & ‪1K‬‬
‫ﺽﺉ‪ 2‬ا ﺹ إ‪" 3‬ﺥ‪$%‬ات" ا ر ا ‪ 1‬ی ‪ #D‬ﺕ  ‪) N‬وا ‪ 1‬ﺕ‪ 1K 3 8‬ا‪ D‬ت ا ‪ D" ;N‬‬
‫ا ر"(‪.‬‬

‫ج‪ -‬ی ‪" $%‬ا ‪.‬ر ا‪ "1‬ا ‪E‬ر إ‪ $ 2‬ا=اوی ‪ 1K‬ﺕ‪+‬ی ا& ا‪-‬هاف ا;‪N‬ﺉ ا ‪ 1‬ﺕ & ا ر ‪1K‬‬
‫ﺽﺉ‪ ، N‬وذ` ‪ 3‬ا ‪%‬ر أن ه‪c‬ا ا ‪.‬ر ی ‪ # M‬ﺕﺹ‪ C‬ا‪-‬هاف ا;‪N‬ﺉ وا‪+ E‬ة ا‪ ) $E%‬ا ء‬
‫;‪ &N‬وا‪-‬ﺥ‪.‬ﺉ‪ #‬ا ‪ (#‬آ  ی ‪ # M‬ا  ‪N‬ت ا‪. N‬ح ﺕ‪ 1K &N‬اﻥ و‪1K &N %9 #8+‬‬
‫ا€ﺥ‪$‬ة ‪ ،‬و‪ %P‬ا‪+‬ل ‪dK‬ن ه‪c‬ا ا ‪.‬ر ا‪ E‬ی ‪$‬ك  & ﺕ‪ ./‬و‪%‬دئ ‪+‬دة ﺕﺉ&  ‪ C‬ا ا‪C9‬‬
‫ا ‪ 1‬ﺕا ‪ 2‬ا‪-‬ﺥ‪.‬ﺉ‪ 1‬ا ‪ 1‬ﺥل  ‪ 2‬ا‪ ، 1‬وه‪ # NK  5c‬ا ‪N‬دﻥ ا‪$E%‬ى ‪ 1K‬ﺽء ا ‪.‬ر‬
‫ا‪ E‬و‪ 1K‬إ‪I‬ر‪.5‬‬

‫‪ -٦‬وه‪c‬ا یدﻥ إ‪  3‬ء ‪ 1K‬ﻥ‪N‬ی ا ‪$‬ی‪   C‬ی‪ $E‬إ‪D 3‬ن ا ‪N‬د ا‪$E%‬ى ‪ 1K‬ا ﺹ إ‪ ، 3‬وا  ‪/‬دة‬
‫‪ ، #‬ارا ا  ا ;‪:  :‬اه‪ ، $‬وا‪ 1‬ا ;‪%‬ط ا ‪%‬دئ ا=ﺉ ا ‪ ./‬ا  ›‪  N‬ا‪ C9‬ا ‬
‫ا ‪+‬دة ‪ ،‬وإ‪ 3‬ا ‪D‬ر أ! ا ﺥ ا ‪$‬اﺉ ا ﺉ  ‪   ،‬ی‪ \ /‬ا‪%‬ب ‪$. 3‬ا‪ 2‬أم ا  ‪/‬دة ; ﺉ‪B‬‬
‫ا‪+%‬ث ا  ا‪+‬ی? اء ‪ 1K‬ام ا ‪ 8G‬أو ‪+ 1K‬ث ا ا  ذاﺕ‪ ، N‬وا  ‪/‬دة ‪ #‬‬
‫ی ‪%‬ر ى ‪$f‬ﻥ ‪% #‬دئ =ﺉ أو ‪$I #‬ق ی?  ﺥ ‪ 3 ،‬أن ی & ذ` آ‪ 1K 2‬ﻥ‪P‬ق ا ‪.‬ر ا‪1‬‬
‫ا‪ 3 E‬ا ‪ 2‬ا ‪E‬ر إ‪.2‬‬

‫وإذا  و; ﺕی‪ ;/9 $‬ا‪$‬اه‪ 1K #‬ﺽء ه‪c‬ا ا ‪$‬ی‪ C‬ی ‪ ; #%‬أﻥ; ز; ‪ 1K‬ای ا‪$P‬ی‪ v‬ﻥ‪ +‬ا  ‪2‬‬
‫ا‪  1‬ا  ‪ # &f$%K ،‬أن ا ‪ % D‬ا زاﺥ‪$‬ة وا‪$  Y  +‬ا ‪ O‬وا‪ ! D‬ا  ‪1K‬‬
‫ ‪$K C‬وع ا ‪ K$‬ا‪ ، $E‬إ أﻥ; ز; ‪  +‬إ‪N 3‬د آ‪$%‬ة ﺕ‪c%‬ل  ص  ﻥ‪h+ 1K 2  +‬‬
‫ا ا  ‪ #‬ﺹ‪" f‬ا ‪.‬ر ا‪i "1‬ﻥ‪8‬ن وا  ‪ O‬وا‪D‬ن ‪ 1K‬ﺵ‪M9 D‬ی  ‪$‬ا‪ P‬ﺕ ?‬
‫ﻥ‪ 8‬ا ;‪ I%‬ی ‪ #D‬ا ا‪% DE 2‬ﺵ‪ 1K $‬ﺕ ‪ 2‬ﻥ‪$:‬یت ا ر ا ‪ ، ;N‬و‪$P‬ی ی ‪ #D‬أن ﻥ‪N;  8‬‬
‫‪$K‬وﺽ; ا  ﺥ ‪%‬ره ‪+ 1K‬ث ا ا ‪.‬‬

‫آ  أﻥ; & ﻥ‪ D‬ﻥ‪%‬أ  ‪  N‬ا ‪$‬ا  ا;ی ادة ‪ D‬ت ا‪+‬ی? ‪ h+ 1K‬ا ا  ‪ 1K‬ﺽء‬
‫ا ‪.‬ر ا‪ ، 1‬و زا‪ y‬ﻥ‪$:‬یت ا ر ا ;‪ # P‬ا‪-‬ﻥ‪8‬ق ا    ت ا ‪ 1‬ﺕ‪ NK y‬ا‬
‫ا  ‪ -‬ﺥ‪.‬ﺹ ا یت ا ‪+‬ة ا‪$-‬ی‪ - D‬ﺕ ‪ 2‬ا‪ D‬ت ا ‪  ;N‬ا  ‪ 1K‬آ أر ء‬
‫ا& ا‪;?  ، 1‬ء ‪+‬و ت ‪+‬ودة ا‪ &+‬وا‪  3 $6-‬ی & ﺕری‪ 28‬ر  ‪ 1K‬إ‪I‬ر ا‪ hP‬ارا‬
‫و‪ +‬یت ا ‪$‬رات ‪ 1K‬آت وه وأ‪89‬م ا ا ‪.‬‬

‫أ ‪  N #‬إید "ا ‪ D‬ا‪ # "1+‬ﻥ‪$:‬یت ا ر ا ‪ ;N‬ا‪+‬ی? ‪ #‬ﻥ! و‪ #‬ا ‪.‬ر ا‪1‬‬
‫‪i‬ﻥ‪8‬ن وا  ‪ O‬وا‪D‬ن ‪ #‬ﻥ! ‪7‬ﺥ‪dK $‬ن ‪ #‬ااﺽ\ أن ﺕ` ا ‪  N‬ﺕ=ال ﺕ; ‪ $:‬ﺕ‪ v+‬ا م ‪3‬‬
‫ا‪ # N%‬ا‪ 3  # 8‬ی ‪ #D‬أن ﺕ‪%‬أ ‪ .‬و‪ O‬ذ` ‪dK‬ن & ا‪$P‬ی‪ v‬و‪ Y‬ا‪ 9  +‬ﺕ‪ y‬واﺽ‪ ، +‬و ; ا‪+‬‬
‫ه‪ 1‬إ‪ 3‬أن ﻥ ا=م ‪ ،‬وﻥ اة ‪ ،‬وﻥ ّ ‪ 1K‬ا‪;K ، $8‬ر واﺽ\ ‪ 1K‬ﻥ‪N‬ی ا;‪ v/‬ا ‪ - &:‬آ  ین ‪ -‬و‪#‬‬
‫ه; ‪ K‬ی‪D‬ن   ی‪ /‬ه‪ 5c‬ا ‪$8‬ة ا ‪%‬رآ أن ﻥ ‪ N‬ه; ﺽ‪ z O‬ا‪P‬ط وا ‪o‬ﺵ‪$‬ات ا ل أد‬
‫ا  ‪ 2‬ا‪  1‬ا  ‪ N; .ُ9 ،‬أن ﺕ‪D‬ن  ? ﻥط ‪%‬ﺉ ی ‪ #D‬أن ی‪%‬أ ‪ N‬ا‪+‬ار ا ‪1‬‬
‫‪ ،‬ا‪c‬ي ﻥ‪  $‬أن یون  ‪ aE‬ا‪ 3 Y‬غ ا‪N‬ف وﺕ‪ v+‬ا ‪G‬ل ‪ 2M/‬وإآ‪$‬ا‪.2‬‬
‫א
אא  ‬
‫أد ا ا    ا ‬

‫ا ‪ 4+%‬ا‪-‬ول ‪ :‬ا‪ %P‬ا‪E%‬ـ‪$‬ی ‪ 1K‬ا ;‪:‬ـر اـ‪.1‬‬

‫ا ‪ 4+%‬ا?ﻥ‪ : 1‬ا‪ #;8‬ا;‪ 8/‬وا ‪.‬‬

‫ا ‪ 4+%‬ا?‪ : 4‬ﺕ‪ $8/‬ا ‪DE‬ت ا‪$/‬دی وا ‪DE‬ت ا ‪.‬‬

‫ا ‪ 4+%‬ا‪$‬ا‪ : O‬ا‪$‬ـی ا ـ  واﺹح ا ‪.1‬‬

‫ا ‪ 4+%‬ا‪I : R‬ــ‪$‬ق ا ـﺥ ا ‪N‬ــ;‪  1‬ا ‪.‬‬
‫ا ‪ -'I‬ا ا‪J‬‬
‫أﻉ!د ا (‪6‬ﻩ ا‪ <9 /C$D‬ا*(
!‬
‫إذا آﻥ‪ y‬ا ا  آ ‪ ;N‬ﺕ‪N 8‬ف ‪8‬ة "اﻥ‪8‬ن" آ‪$/‬د أو آ‪  1K M‬أو  ‪3 O‬‬
‫ا ‪DE" N‬ﺕ‪ "2‬وإﺵ‪%‬ع  ﺕ‪ O ، 2‬ﺕ;  ‪9‬راﺕ‪ 2‬إ‪ 3‬أ‪dK ، #D   3.9‬ن ‪ #‬ااﺽ\ أن   ا ‪8‬ة‬
‫  أن ﺕ‪D‬ن ‪ 1K ;%‬ا‪-‬س ‪ &NK 3‬آف " ﺽع" ﺕ` ا ‪8‬ة ‪ ..‬أ وه "اﻥ‪8‬ن"… اء ‪4 #‬‬
‫‪ 2 %I‬و‪D‬ﻥﺕ‪ 2‬ا ‪ُ 1‬رآّ! ;‪ ، N‬أو ‪ 4 #‬دی;ت ا ‪ # /‬ﺕ` ا ‪D‬ﻥت ‪.‬‬

‫ ‪ 3‬إذا اﺕ‪ y+M‬ی; ا‪.‬رة ل ‪ %I‬اﻥ‪8‬ن و‪D‬ﻥﺕ‪ 2‬ا ‪ُ 1‬رآّ! ;‪ َ;َ=ِ  ، N‬أن ﻥ ‪$‬ف ‪ 3‬ا‪#;8‬‬
‫وااﻥ‪ #‬ا ‪ 1‬ﺕ‪ &D+‬ك ه‪c‬ا اﻥ‪8‬ن آ‪$/‬د ‪ ،‬وﺕ` ا ‪ 1‬ﺕ‪9 &D+‬ﺕ‪ ، 5$f O 2‬إﺽ‪ K‬إ‪ 3‬ﺕ` ا ‪ 1‬ﺕ‪&D+‬‬
‫ا‪;%‬ء ا ‪ 1‬وا?‪ 1K‬ا‪c‬ي ﺕ & ﺕ` ا‪9‬ت ‪ 1K‬إ‪I‬ر‪ ، 5‬وذ` ‪ 3‬ا ‪%‬ر أن ‪ `  ; K$‬ا‪ #;8‬ﺕ‪8‬ﻥ‬
‫‪ 3 N #‬ﺕ‪ $8/‬ا‪8‬ك اﻥ‪8‬ﻥ‪ 1K 1‬ل ا‪8‬اء ‪ ،‬آ  ﺕم ; ‪ N #‬أﺥ‪$‬ى را  ‪M‬هة ا‪8‬ك ‪2‬‬
‫‪  1K‬ا ﻥ‪$+‬اف‪.‬‬

‫و‪   #D‬آﻥ‪ y‬ا ا  ;‪ c‬ایﺕ‪ N‬ا ری ا‪-‬و‪ 3‬و ‪ 3‬ام ﺕ‪ & N‬اه  ﺥﺹ  ‪8‬ة أو‪`a‬‬
‫ا‪c‬ی‪ #‬یا ‪N‬ن "‪DE‬ت" أو ﺹت ‪ 1K‬أداﺉ‪m &N‬ﺉ‪ &N/‬ا  ‪ ،‬وه  ی ? اﻥ! ا ‪# 1‬‬
‫ا ﺥ ا ‪ ، 1;N‬آ  ﺕ‪d & N‬زا ا‪$:‬وف وا ‪$6o‬ات ا ‪ 1‬ی ‪ #D‬أن ﺕ‪o‬دى إ‪ 3‬ا ﻥ‪$+‬اف وﻥ ‪  3‬ی‬
‫ا;س ‪ #‬ا‪9‬ع ‪ ? 1K‬ﺕ` ا ‪DE‬ت ‪ ،‬وه  ی ? اﻥ! ا‪9‬ﺉ‪ # 1‬ا ﺥ ا ‪ 1K) ، 1;N‬ﻥ‪ R/‬ا‪y9‬‬
‫ا‪c‬ي ﺕ  ‪ 3 O%P 2K‬إﺕ ا‪$/‬ص أم ا;س  ? ر ‪9I‬ﺕ‪ &N‬وﺕ‪ v+‬ذواﺕ‪ &N‬إ‪ 3‬أ‪، #D   3.9‬‬
‫وه  ی ? اﻥ! ا ; ي ‪ #‬ا ﺥ ا ‪dK ، (1;N‬ن ‪ &NK‬ا‪%-‬ب واا ا ‪o‬دی إ‪ 3‬وث ا ‪DE‬ت‬
‫ا‪$/‬دی وا ‪DE‬ت ا  ی ? أ ز  ‪$ & .‬ا‪ B‬ا ﺥ ا ‪ 1K 1;N‬اﻥ‪ N%‬ا  وا‪9‬ﺉ‬
‫‪ 3‬أس وا‪. 19‬‬

‫و  آﻥ‪ y‬ت و‪$‬ا‪ B‬و‪8o‬ت ا‪$‬ی ا  وا ;  ا  ﺕ ? اء ا‪c‬ي ﺕ & ‪ 1K‬إ‪I‬ر‪5‬‬
‫ا ر ا ‪  ;N‬ا  ‪dK ،‬ن وﺽح ا ‪.‬ر ا‪ Ru 1‬ا ‪ 1‬ﺕم ‪ N‬ﺕ` "ا‪8‬ت‬
‫وا‪$%‬ا‪ B‬وا ‪8o‬ت" ی ‪ $%‬ﺵ‪ I$‬ز ;ح ‪N‬د ا ﺥ ا ‪.1;N‬‬

‫وأﺥ‪$‬ا ‪dK‬ن ا ء اﻥ! آ  ‪ #‬ا‪-‬د ا‪-‬ر ا‪ ، 8‬ووﺽح ا‪9‬ت ‪ 1K N;  K‬ﺕ‪$‬ا‪NP‬‬
‫وﺕ‪ ، N88‬ی ‪ N‬ا‪$P‬ی‪ - 1P; DE - v‬ﺽ‪ O‬ا‪ R-‬ا ";‪$:‬ی ا ر" ‪ 1K‬ا ا  ‪،‬‬
‫وا ‪ 1‬ﺕ‪  E‬ا ا‪ C9‬وا‪$-‬اض ا ‪ 1‬ﺕ ‪ !P‬ا ﺥ ‪ ،‬آ  ﺕ‪  E‬ا‪-‬هاف ا ‪ 1‬ی ‪ 2‬ﻥ‪+‬ه ا  ا ‪1K 1;N‬‬
‫آ ﻥع ‪ #‬ﺕ` ا ا‪ ، C9‬إﺽ‪ K‬إ‪ 3‬ا ‪$‬اﺕت وأدوات ا ﺥ ا ﺉ  ‪.N; D‬‬

‫و  ‪dK v%‬ﻥ; ﻥ‪ OP 8‬أن ﻥ‪" $.+‬ا‪-‬د ا‪ "-‬ا ‪ 1‬ی;‪ 1A%‬أن ﺕ;‪N N !.‬دﻥ دة ;ء ا‬
‫ا  و‪ vK‬ا ‪.‬ر ا‪ - 1‬وا ‪ 1‬أ ‪ ;+‬إ‪ N‬ﺽ ; ‪ 1K‬ﺕ‪$‬ی‪ C‬ا  ‪ 2‬ا‪  1‬ا  ‪-‬‬
‫‪ 1K‬ا‪-‬د ا ‪ 8‬ا  ‪:‬‬

‫‪ -١‬ا‪ %P‬ا‪$E%‬ی ‪ 1K‬ا ;‪:‬ر ا‪.1‬‬

‫‪ -٢‬ا‪ #;8‬ا;‪ 8/‬وا ‪.‬‬

‫‪ -٣‬ﺕ‪ $8/‬ا ‪DE‬ت ا‪$/‬دی وا ‪DE‬ت ا ‪.‬‬

‫‪ -٤‬ت و‪$‬ا‪ B‬ا‪$‬ی ا  وا ;  ا  ‪.‬‬

‫‪$I -٥‬ق وأ! ا ﺥ ا ‪  1;N‬ا  ‪.‬‬

‫وا ‪ 5cN G‬اﺉ  ی ‪ 3 2 #%‬ا‪/‬ر أن ‪  N‬ا ‪G‬ﺹ ا‪u 1‬د ا?‪ 6‬ا‪-‬و‪ 3‬إﻥ  ﺕ‪ O‬أ ‪1K‬‬
‫ﻥ‪P‬ق اﺥ ‪.‬ص ا ‪ & #A E‬ا;‪ ، R/‬و& ا;‪ R/‬ا ‪ ، 1‬و& ا ع آ‪$E‬آء أﺹ‪ ، #‬إﺽ‪ K‬إ‪3‬‬
‫ا ‪ & 1K #..‬ا ‪. 9‬د وام ا‪ 8‬آ‪$E‬آء  ‪ ، #;M‬و‪ #D‬ا ‪E‬هَ أن ا ‪ 1K #..‬ه‪5c‬‬
‫ام "ا;‪$:‬ی" إذ ی;‪ !.‬اه ‪ &N‬ا‪-‬وّ‪ 3 1‬ا‪ &N/‬وا ‪ $8/‬و;ء ا;‪$:‬یت ‪dK‬ﻥ‪ &N‬دة  ﺕ‪$A 8‬ق ‪N‬ده&‬
‫ ‪G‬ﺹ ‪ &N‬إ و‪  9‬أ‪I‬ل ‪   $?D‬ی‪ &N; 2G‬ا ‪..‬ن ‪ 1K‬ا ‪ #N‬ا ‪/ 8‬ة ‪) &N #‬‬
‫آ ‪ $‬واج ا;‪ 18/‬وا ا  (‪.‬‬

‫و‪ 9‬ی‪ O $‬ا‪ 1K !%8‬ه‪ 5c‬ا‪/‬ة ا=; ‪ #‬ر ل ا ;‪ $:‬ور ل ا ر إ‪%P  3‬ت ا ‪$‬اءات ا ;‪N‬‬
‫ا ‪ 1‬ی ‪ 3 #‬ا ‪ 1K #..‬ﺕ` ام ا‪K‬ء ‪ %9 N‬إﺹار أ‪ &ND‬ا  )ا ‪ 1‬ه‪ 1K 1‬آ ا‪-‬ال‬
‫ذات ‪ %I‬ا ( اء ‪ 3‬ﺹ ا‪+%‬ث أو ‪ 3‬ﺹ ا;‪$:‬ی ‪ ،‬و‪ 9 2;D‬ی‪ O $‬أی‪ M‬إ‪ 3‬أان ا و‬
‫و ا ‪$+‬ج ا ‪ KG‬وا ‪ ; 9‬ا ء ; یا ‪N‬ن ا‪ C9‬ﺕ ‪ !P‬ﺕیت ه‪$‬ی ‪ 1K‬أ‪$I‬ه& ا;‪$:‬ی أو‬
‫‪" 1K‬ا  ‪ 2‬ا ‪ 1‬ا‪8‬ﺉ" ا‪c‬ي ی ‪%‬ﻥ‪ 2‬إذا ا ; ﺕ‪ $%‬ﺕس آن )‪ ، (Kuhn 1970‬آ  ‪ 9‬ی‪ O $‬ا‪!%8‬‬
‫‪ 1K‬ﺕ` ا‪/‬ة إ‪ 3‬اﺥ ف در  إ‪+‬ح أو ﺽ‪ hA‬ا=‪ 3 #‬آ ‪ #‬ا‪$/‬ی‪ $K ، #‬ل ام ا;‪$:‬ی ی ‪D‬ن‬
‫آ ا‪ y9‬ا‪c‬ي ی‪E‬ءون  ‪$‬اء ‪ &N6+‬وا ;‪%‬ط أ‪$I‬ه& ا;‪$:‬ی وإ ‪$‬اء ا یت ‪ # 1K ،N‬أن ر ل‬
‫ا ر ﺕ‪ &N O‬ﺽ‪A‬ط أﺵ آ?‪$‬ا ﺕذ ‪$9‬ارات إ‪N‬ل ‪ ، NK‬و‪ R‬أ‪ % # &N‬إ ا  ‪$‬ﺵد‬
‫‪  MKG‬ه  ح أ‪ 1K K$ # &N‬اﺕذ ﺕ` ا‪$‬ارات ‪.‬‬

‫و‪cN‬ا ا‪dK !%8‬ﻥ‪ R 2‬أم ا ‪ 1K #..‬ا ا  ‪ # $/‬أن ی‪G‬ﺥ‪c‬وا زم ا ‪%‬درة ‪G‬یی‪G  &N‬ﺹ‬
‫ﺕ` ا‪%‬د ا?‪) 6‬ﺽ ‪  #‬أد ا  ‪ 2‬ا‪  1‬ا ( ‪ ،‬ءا ‪ \8 #‬ا‪ D‬ت ا ‪ 1‬ﺕ ‪$‬ض‬
‫‪ DE‬أو ‪7‬ﺥ‪   $‬ﺕ‪G‬ﺹ ﺕ` ا‪-‬د ا?‪. 1K 6‬در ام ا;‪$:‬ی ا ‪E‬ر إ‪ ،N‬إ‪+ 3‬و إید ‪9‬ر ‪#‬‬
‫ا ‪ # D‬ﺕ` ا‪N‬ت ‪ C  1K‬ﺕ` ام ‪ 1K‬ود ا‪D‬ن ‪  ،‬وا ‪N‬د و‪ O‬ا‪i 9P‬د ء ه&‬
‫أی‪   1K M‬ﺕ‪G‬ﺹ ﺕ` ا‪-‬د ‪ 1K‬ﺽء ﺥ‪$%‬ﺕ‪ &N‬ا ‪%‬ﺵ‪$‬ة ‪ 3 ،‬ا ‪%‬ر أن ه‪c‬ا ا ‪ C9‬أ‪# $?D MK‬‬
‫‪$‬د ا ﻥ ‪:‬ر ‪ -‬ا‪c‬ي ‪ 9‬ی‪P‬ل ‪ 3  -‬یم ا=ء ا ‪..‬ن ‪ 1K‬ﺕ` ام ا‪-‬ﺥ‪$‬ى  ` ا ‪N‬م ‪G‬ﻥ‪، &N8/‬‬
‫ه‪c‬ا وة ‪ 3‬أﻥ; إذا أﺥ‪c‬ﻥ ا ﺽ‪ 1‬د ‪  3‬ی‪D‬ن ‪ 1K‬ا ‪dK % 8‬ﻥ; ﻥ ‪ O9‬أن ی‪c%‬ل ا ‪..‬ن ‪1K‬‬
‫آ & ‪ #‬ﺕ` ام ‪N‬دا آ‪ K‬ید "ا ‪ O "D‬ام ا‪ E‬ا‪-‬ﺥ‪$‬ى ‪ ،‬وذ` ﻥ‪AE‬ل آ ‪$K‬ی‪# v‬‬
‫ا ء   یُّوﻥ‪ !9 " 2‬ا ‪ ، "~.‬وم ا ه م   یوﻥ‪" 2‬ه‪ "n‬ا ‪ ،~.‬ر‪ &f‬أن اا‪ O9‬ا‪c‬ي ﻥ ‬
‫‪ 2‬ﻥدرا  ی‪$‬ف ه‪ 5c‬ا ‪ 9$/‬ا ‪.;P.‬‬

‫و ‪ #‬أه& اا ‪%‬ت ا ‪ 1‬ی ‪ 3 #‬ا ‪ 2   # N‬ا‪  1‬ا  ام ‪ ، N‬رة‬
‫"ا ‪$ K‬اﺽت ا‪ "-‬ل اﻥ‪8‬ن وا  ‪ O‬وا‪D‬ن ا ‪ 1‬یم ‪ N‬ا ‪.‬ر ا;‪$:‬ي ‪ D‬ه‪ 5c‬ا‪-‬د‬
‫ا ‪ ،  8‬وذ` ‪ #‬ﺥل ا ‪+‬و ادة ید ﺕ‪P # 1 D‬ت ا ‪.‬ر ا‪N # 1‬‬
‫و‪P #‬ت ام ا‪+‬ی? ‪ N #‬أﺥ‪$‬ى ‪ ،‬و‪  #D‬ا‪c‬ي ﻥ‪ `  5.‬ا ‪$ K‬اﺽت ا‪ -‬؟ و ‪N 9‬‬
‫ ‪.‬ر ا;‪$:‬ي ا ;‪:; # vP‬ر إ‪ 1‬؟‬

‫إن ‪I &:‬ب ا& ا ‪ %‬ﺉ‪ #‬ی ‪.‬رون أن ا;‪$:‬یت ا ‪ 1‬یرﻥ‪ 3 ;% N‬أي ا‪$ K‬اﺽت أو ‪ 8‬ت‬
‫"‪ %I # "  2+ $f‬اﻥ‪8‬ن وا  ‪ O‬وا‪D‬ن ‪ ،‬وذ` ‪-‬ﻥ‪ &N‬ین دة ‪ ? 3‬ﺕ` ا ‪$ K‬اﺽت‬
‫وا ‪ 8‬ت ‪$‬وﺽ ‪m DE‬ه‪ $‬و‪+‬د ‪ 1K‬ا‪ D‬ت ا ‪ 1‬ﺕ‪$‬ض ﺕ` ا;‪$:‬یت ‪ ،‬و‪ 9‬ی‪ &NM #:‬أن ﺕ`‬
‫ا;‪$:‬یت ‪ # ;%‬أ‪ N/‬إ‪ 3‬یﺉ‪E 3 N‬هات ﺕ& ا ‪ # v+‬ﺹ‪ N9‬و ‪ K 1‬ل  ‪8‬ؤل ‪ #‬ى‬
‫ﺹ‪ +‬ﺕ` ا‪+‬ﺉ‪ v‬أو ا ‪ 1K `DE‬ى إ‪D‬ن ا  د ‪ ، N‬وأﺥ‪$‬ا ‪dK‬ﻥ‪ 9 &N‬ی ه ن ‪G‬ن أ?ل ﺕ`‬
‫ا ‪$ K‬اﺽت أو ا ‪ 8‬ت اء آﻥ‪= y‬ءا ‪ #‬ا;‪$:‬ی أو & ﺕ‪= #D‬ءا ;‪dK N‬ن ذ` ی‪ # $A‬اا‪ O9‬ﺵ‪ a‬و ‬
‫ی‪  9 3 $6o‬ا;‪$:‬ی ‪ 9 1K‬أو أآ?‪  $‬دا‪ y‬ﺕ` ا ‪$ K‬اﺽت أﺵء "‪ ،"N  8‬و‪ 9‬ی‪;:‬ن أن ﺕ;ول ?‬
‫ﺕ` ا‪-‬ر ا ‪$‬دة ‪ 4+%‬وا ‪ 1.‬إﻥ  ه ‪ #‬ب ا ‪ C8/‬أو ا ‪$‬ف ا‪ 1‬ا‪c‬ي ه& ‪.2; 3;f 1K‬‬

‫و‪ R‬ه;ك أ‪ $‬أ ‪ #‬ا‪ # +‬ﺕ‪ &D‬ا ‪.‬رات وا‪;:‬ن ‪ DK ،‬ا ء ا ‪;% # N‬ء ا;‪$:‬یت ‪Theory‬‬
‫‪ Building‬یُ ن ‪ 3‬أن آ ﻥ‪$:‬ی ﺕم ‪$M‬ورة ‪ 3‬د ‪ #‬ا ‪$ K‬اﺽت ا ‪ 1‬ی‪ N &8‬أﺹ‪+‬ب‬
‫ا;‪$:‬ی دون إﺥ‪ 4+% NM‬وا ‪ v+‬ا ‪ - 1‬أو  ‪ 3‬دون أن ﺕ‪D‬ن ‪ 9‬أﺹ  ‪ # v+‬ﺹ‪ N +‬إ‪$%‬ی‬
‫)‪ ، (Champion, 1976: 59 & Black‬و‪ #D‬ه‪ 5c‬ا ‪$ K‬اﺽت ﺕ‪D‬ن ; أﻥ و‪$ M‬ة ﺽ ; ‪ 1K‬آ?‪$‬‬
‫‪ #‬ا‪-‬ن ‪ ،‬و‪  %f‬ﺕ‪D‬ن ‪ 8‬ة ‪ #‬ا‪I‬ر ا?‪ 1K‬ا‪-‬ﺵ    ‪ O‬وﻥ ﻥ‪+‬زاﺕ‪ 2‬ا  ‪ ،‬و‪ #‬ه;‬
‫‪dK‬ﻥ‪ N‬ﺕ‪ g%.‬ا ‪$8/‬ات ا ‪ 1‬ﺕ‪ N $8/‬ا;‪$:‬ی   ا‪+‬ﺉ‪ v‬ا  ا ‪ 1‬ﺕ& اﺹل إ‪ # N‬ﺥل ا‪+%‬ث‬
‫اا‪ ، (Hoover,1980 : 74- 75) 9‬وی‪o‬آ ی‪$‬دال ه‪c‬ا ا ;‪ 2?+ 1K 3‬ا‪ $NE‬ل ا ‪ 9$/‬ا;‪$.‬ی ‪1K‬‬
‫ا یت ا ‪+‬ة ا‪$-‬ی‪ D‬و ﺕم ‪ # 2‬ا‪$ K‬اﺽت ﺽ ; و‪ #‬اﻥ‪+‬زات ‪ 4 ،  9‬ﺵ‪ 2%‬ﺕ`‬
‫ا ‪$ K‬اﺽت وﺹّر ﺹ ا‪D/‬ك ;‪G N‬ﻥ‪ " N‬آ‪%M‬ب ا‪c‬ي ی‪ 2 ;/A‬ذ` ا;ع ا‪c‬ي ﻥ‪G‬ﺥ‪ # 2 c‬ا?‪K‬‬
‫ا‪$6o K ، $A‬ات ا?‪ 9 K‬دت ا ‪$ K‬اﺽت ا ‪ 1‬ﻥ;‪. N; vP‬د ا وا‪ 8‬وا‪D‬ن ‪5cNK) ،‬‬
‫ا ‪$6o‬ات ا?‪ ( K‬ﺕ‪$P‬ح ا‪ a-‬ا ‪ 1‬ﻥ‪ ، N‬وﺕ‪ 1K $6o‬ا‪9‬ﺉ‪ O‬ا ‪ 1‬ﻥ ‪ ، N8‬وﺕ‪$‬ر ا ‪ $8/‬ا‪c‬ي ﻥ‪5cN 2P‬‬
‫ا‪9‬ﺉ‪ ، O‬وﺕ ‪ 2‬ردود أ‪ ;K‬إزاء ه‪ 5c‬ا ‪$8/‬ات وا  ;  ت " )أ ‪$‬وس و ﻥ‪.(١٤٤: 8‬‬

‫وإذن ‪dK‬ن ه‪ 5c‬ا ‪$ K‬اﺽت ا ; أو ا‪ ; M‬ﺕ‪D‬ن  ? اا أو ا‪ -‬ة ا  ‪ /‬ا ‪ 1‬ی‪ N 3;%‬ﺹ‪$‬ح‬
‫ا;‪$:‬ی ا‪:‬ه‪ $‬ن ‪ ،‬و‪ N;D‬ر‪ &f‬ﺥ‪/‬ﺉ‪ N‬ﺕ‪ $6o‬أ‪ g‬ا‪ 3 $6-‬ا‪ DE‬ام أو ا‪;%‬ء ام ;‪$:‬ی ‪dK ،‬ذا آﻥ‪y‬‬
‫ا ‪$ K‬اﺽت ﺹ‪ ++‬وآ‪ K‬آن ه‪c‬ا أد‪ 3‬ة ا;‪$:‬ی واﺕ‪ N98‬و‪ N P‬ا‪ ، O9‬أ إذا آﻥ‪ y‬ﺥ‪ aI‬أو‬
‫ =ﺉ أو اﺥ =ا‪) reductionist‬ﺕ‪ z +‬اا إ‪  3‬ه أ‪9 N; 9‬رة ‪ 3‬ا ‪ ، $8/‬أو ﺕ‪c+‬ف‬
‫ ‪$A‬ات ه ﺕ‪dK ( /8‬ﻥ; ‪ 9‬ﻥ أﻥ‪ ;8/‬أم ‪ C9‬ه‪ ، n‬ﺕ‪D‬ن ‪ 2K‬ا‪+‬ﺉ‪ v‬ا=ﺉ ا ‪ 1‬ﺕ‪ N M‬ا;‪$:‬ی‬
‫ﺹ‪ ، ++‬و‪ N;D‬ﺕ‪D‬ن ‪ 1K‬ا‪ y9‬ذاﺕ‪9 2‬ﺉ  ‪9 3‬ا  ‪N‬وی أو ;‪N‬رة ‪ ،‬و‪ A‬أﺥ‪$‬ى ‪dK‬ن ا;‪$:‬ی ‪ 1K‬ه‪5c‬‬
‫ا‪ +‬ﺕ‪D‬ن ﺹ‪ ، 3;  ++‬و‪ $f‬ﺹ‪7 3;  ++‬ﺥ‪   ، $‬ی‪o‬دى إ‪ 3‬آ?‪ # $‬ا‪ 1NK ، h‬ﺹ‪3;  ++‬‬
‫أﻥ‪ N‬ﺕ‪ #   &M‬ا ‪E‬هات ا ‪ +‬وا?  ‪ ،‬و‪ $f N;D‬ﺹ‪ 1K ++‬ﺽء ا ‪$ K‬اﺽت ا ‪ 1‬ﺕ& ‪O‬‬
‫ا‪%‬ﻥت ل ﺕ` ا‪+‬ﺉ‪dK ، Nm 1K v‬ذا آﻥ‪" y‬ا ‪$ K‬اﺽت" ‪ $f‬ﺹ‪ ++‬أو ‪ $f‬آ =م ‪ #‬ذ` أن‬
‫ا;‪$:‬ی ‪$G‬ه ﺕ‪D‬ن ‪ $f‬ﺹ‪ ++‬أو ‪ $f‬آ ﺕ‪ %‬ة ا ‪ 1‬أ‪ ، N y 9‬وه‪c‬ا ﺕ  ه ا ‪ C9‬ا‪c‬ي‬
‫اﺕ‪ 5c‬ا‪ $8‬ن إی‪ 1K Eccles =D‬ﺕی ‪N 2‬ت ا ر ا‪8‬آ إذ یل " إﻥ;‪ ... 1‬أؤی آ ا ‪G‬ی‬
‫ا‪+%‬ث ا  ‪ #‬ا‪8‬ك وردود ا‪ /‬ا‪  ، I$E‬و ‪ O‬ا‪$%‬ا‪ B‬ا‪ & +‬ا;‪ R/‬ا;‪$:‬ي ‪ 3 ..‬أﻥ;‪1‬‬
‫اﺥ ‪ C‬اﺥ ‪c K‬ری ‪ O‬ا‪8‬آ‪ 1K #‬داه& ‪G‬ﻥ‪ &N‬ین ﺕ‪$8/‬ا آ ‪8‬ك اﻥ‪8‬ن ‪- ،‬ن ) ا‪8‬آ (‬
‫ﺕ ه ﺕر‪ 1‬اا ‪ ..‬ا ‪ 1‬ﺕ‪ 1K DE‬ﻥ‪$:‬ي ‪ ..‬ا‪ +‬ا‪-‬و‪ ) " 3‬أ ‪$‬وس و ﻥ‪.(١١٩ : 8‬‬

‫و‪ 1K‬ﻥ‪P‬ق ﻥ‪$:‬یت & ا ع یل أ‪ #/‬ﻥ‪ " $‬اء أ‪ `%‬ه‪c‬ا أو & ی‪ ... `%‬واء ‪ yK$‬ذ` أم &‬
‫ﺕ‪dK ... 2K$‬ﻥ‪  2‬ء ا ع ی‪ .‬ن ‪ 1K &N6+‬إ‪I‬ر ا‪$ K‬اﺽﺕ‪ &N‬ا ‪dK .. %8‬ذا أردت ا ‪$‬ف ‪%I 3‬‬
‫أي ﺕ ‪dK 1  2‬ن ا‪ $-‬ی ‪ 1K ... `; !P‬ﺽﺉ‪ N‬أن ﺕ‪+‬د ا ‪$ K‬اﺽت ا  ا ‪ 1‬یم ‪ N‬ذ`‬
‫ا  ‪  K 2‬ی ‪ .‬ﻥ‪8‬ن وا  ‪ .. ، O‬وأﻥ إن أردت ‪ %I &NK‬أي ﺕ ‪ 2‬ﻥ‪$:‬ي ‪dK‬ﻥ;‪ 1‬أﻥ‪ 1K $:‬ا ;ه‪B‬‬
‫ا ‪ 1‬ی‪ N 8‬وإﻥ  أﻥ‪ #  $:‬ذ` ‪ 1K‬ا ‪$ K‬اﺽت ا ‪ 1‬یم ‪ 4 # N‬ﻥ‪$:‬ﺕ‪i 2‬ﻥ‪8‬ن وا  ‪"..O‬‬
‫وﺕ‪ (Poloma, 1970 :1)  CM‬ا ‪ 1‬أوردت ه‪c‬ا ا; ‪ #‬ﻥ‪ $‬أن "آ ﻥ‪$:‬یت & ا ع ﺕم‬
‫‪ 3‬ا‪$ K‬اﺽت ل ‪ %I‬اﻥ‪8‬ن و‪ %I‬ا  ‪ ، O‬وأن ه‪ 5c‬ا ‪$ K‬اﺽت ﺕ ‪ $%‬ا‪-‬س ا‪c‬ي یم ‪; 2‬ء‬
‫ن ‪ #‬ا ‪$ K‬اﺽت ا ‪ 1‬ﺕ‪ +‬ی‪N‬‬ ‫ا‪ $I-‬ا;‪$:‬ی ا  ‪ .. /‬وا ‪..‬ن ‪ & 1K‬ا ع ‪  %f‬یَْ َْ َ‬
‫أ‪$I‬ه& ا;‪$:‬ی"‪.‬‬

‫و‪ #‬ه; ‪dK‬ﻥ; ﻥ‪$‬ى ‪ #‬وا ‪  K ;%‬ی‪ 1‬أن ﻥ ‪ z #+‬ا ‪$ K‬اﺽت ا‪ -‬ا ‪ 1‬ﺕم ‪ N‬ﻥ‪$:‬یت ام‬
‫ا  وﻥ‪$:‬ی ا ر ‪ 1K‬ا ا  ‪  K‬ی ‪ #  D v‬ا‪-‬د ا‪   -‬ا  ‪2‬‬
‫ا‪  1‬ا  ‪ O ،‬رﻥ ‪   N‬ﻥ‪% 2;:‬ﺉ ی ‪ O 3E‬ا ‪.‬ر ا‪ `  1‬ا‪-‬د ‪; ،‬‬
‫ﻥ‪ !8 D‬ﺵ‪ # a‬ا  ‪.%‬ر  ` ا ‪ ،  N‬و; ﻥ‪ 1K vK‬اﺵرة إ‪ 3‬ایت ا‪$P‬ی‪ 1K v‬اﺕ‪ 5‬اﻥ‪P‬ق ا‬
‫ا  ‪:; #‬ر ام‪.‬‬

‫ا ‪ 4+%‬ا‪-‬ول ‪ :‬ا‪ %P‬ا‪$E%‬ی ‪ 1K‬ا ;‪:‬ر ا‪1‬‬

‫ام ا  ا‪+‬ی? وﺕ‪.‬ره ‪ %P‬ا‪$E%‬ی‪:‬‬

‫ أﻥ; ‪ +  ; 9‬ا ‪$ K‬اﺽت ا‪ -‬ا ‪ 1‬ﺕم ‪ N‬ﻥ‪$:‬یت & ا;‪ R/‬ا‪+‬ی‪  K 4‬ی ‪ %P .‬ا‪$E%‬ی‬
‫ ﻥ ‪ O‬آرل رو ‪$‬ز أن "‪ D‬ﺕر ‪ & 1K‬ا;‪ 2 /8K R/‬ا‪ ; M‬اﺹ ‪ # 2‬اﻥ‪8‬ن ‪ ،‬وه‪ 5c‬ا‪/8/‬ت‬
‫وإن آﻥ‪ 1K y‬ا‪ !f-‬ﺕُ‪$P‬ح ‪$.‬ا )‪dK‬ﻥ‪ ( N‬ﺕ رس ﻥ‪/‬ذه ‪ !G‬ﺥ‪K .. /‬ﻥ‪8‬ن ; ا‪8‬آ‪$ 1‬د‬
‫‪ 7 ، 7‬ة و‪ O N;D‬ذ` ‪) &N/ 9‬آ‪ ، ( s‬و‪ 1K‬و; أن ﻥ & آ‪ C‬ﻥ‪ .. $D/ .. 2K $6o‬وی ‪$+‬ك ‪...‬‬
‫وی ‪$.‬ف ‪$P‬اﺉ‪ v‬ا ‪ 1‬ﻥ ره ‪ ، 2‬واﻥ‪8‬ن ; ا‪$/‬ویی‪ #‬آﺉ‪ $f #‬ﻥ‪ ، 1‬ره‪ #‬ﺽ‪DK  2‬ك ‪،‬‬
‫و‪ `c .‬ا ﺽ‪ ، 1‬أي )‪ 2 (.‬اوا‪ ، ".. 1‬وی‪ CM‬أ ‪$‬وس و ﻥ‪ 8‬إ‪ 3‬ه‪c‬ا ا; ‪#‬‬
‫رو ‪$‬ز ‪G &N9‬ن ﻥ‪$:‬یت & ا;‪ R/‬ﺕ;‪i $:‬ﻥ‪8‬ن ‪ 3‬أﻥ‪$" 2‬د آﺉ‪ #‬دي" ‪ 4 ، ..‬ﺕ‪$‬ى ا‪8‬آ ?‬
‫أن " ‪ &8‬اﻥ‪8‬ن ه ا‪ +‬اﻥ‪8‬ﻥ اة" ‪ ،‬أ ‪$K‬وی ‪dK‬ﻥ‪" 2‬ی‪%‬أ درا ‪$ / 2‬ﺽ أﻥ‪ " 2‬و د إ  دة "‬
‫)‪.(١٢٠ ، ٨٤-٧٩‬‬
‫و‪ #‬ا‪ 1%P‬أن ‪ #‬ی‪ 8‬ن  ? ه‪ 5c‬ا ‪$ K‬اﺽت ا  = ل ا‪ %P‬اﻥ‪8‬ﻥ ‪ ،‬وا ‪ 1‬ﺕ‪$‬ى ‪1K‬‬
‫اﻥ‪8‬ﻥ أآ?‪$ # $‬د ‪ 7‬أو ان ‪K‬ع وا‪ OK‬دی ) و& ی‪P‬ﻥ ‪ - %;  -‬ه ی‪P # &N‬ن ‪cN‬ا‬
‫أو أ‪6‬رة ‪  (! & #‬واﺹن إ‪ 3‬ﺕ‪$8/‬ات ‪8‬ك اﻥ‪8‬ﻥ‪ 1‬ﺕ ‪ # C‬ﺕ` ا ‪ 1‬ی‪$f N &8‬ه& ‪#‬‬
‫أﺹ‪+‬ب ا;‪$:‬یت ا رﺽ ‪ &N‬آ‪G‬ﺹ‪+‬ب ا ﺕ‪ 5‬اﻥ‪8‬ﻥ‪ Humanistic Approach 1‬ا‪-‬ث ﻥ‪ %8‬ا‪c‬ی‪#‬‬
‫ی‪MK$‬ن ا ‪$ K‬اﺽت ا‪8 -‬آ‪ #‬وا‪$/‬ویی‪ #‬ا ‪ & 1‬ی& ‪ N‬أي د  ‪G v+ 1‬ن اﻥ‪8‬ن ‪$‬د‬
‫‪ 7‬دی أو ان ﺕ‪$f 5$8‬اﺉ=‪ ، 5‬وی‪ !P‬أﺹ‪+‬ب ذ` ا ﺕ‪G" 5‬ﻥ‪ & ";8‬ا;‪ 4+ R/‬ی ‪$‬ف إ‪ 3‬ﻥ!‬
‫ﺕ` ا;ﺹ‪ $‬ا دی ‪ 1K‬اﻥ‪8‬ن ‪G‬وی ﺕ‪ $6G‬ااﻥ! ا وا‪$‬و ‪) 2K‬وی} أن ا‪$?D‬ی‪ # #‬أﺹ‪+‬ب‬
‫ه‪c‬ا ا  ‪ 2‬ی‪ 8‬ن ه‪c‬ا ا ﺹ‪P‬ح ا‪-‬ﺥ‪ - $‬أ‪ .9‬ااﻥ! ا‪$‬و ‪ 3;  %f -‬ااﻥ! ا‪-‬ﺥ‪9‬‬
‫وا  آ‪ 8‬ت ;‪" ?%‬ﺕ‪P‬ری" ‪ #‬ااﻥ! ا‪=/‬ی و ا‪ ،( %‬وإن آﻥا ی=ان  ‪- # $+‬‬
‫‪%-‬ب ﺕ‪ # - 3/‬ا  ‪$‬اف ‪G‬ن ‪$‬وح و دا  وا‪ 9‬آ وإن آن ی ‪ # C‬ا د ا دي ‪G‬ﻥ‪2‬‬
‫‪  $f‬د ا=ن وا ‪D‬ن ‪ ،‬أو ا  ‪$‬اف ‪G‬ن ا‪$‬وح ه‪ "K$" $ 8 1‬ا‪ = Y‬و  ‪ ،‬و‪G‬ﻥ‪ N‬ه‪ 1‬وء‬
‫ا‪.2 .‬‬

‫و‪ #‬ااﺽ\ أن ا ‪.‬ر ا‪ %P 1‬ا‪$E%‬ی ی‪ ; 8‬إ‪ 3‬ا‪$ K‬اﺽت ﺕ ‪ C‬اﺥ ‪ K‬ه‪$‬ی ‪#‬‬
‫ا ‪$ K‬اﺽت ا‪ ،  8‬وإن ا ‪ y%‬اﻥ! ا‪ NK v+‬آ  ;‪$‬ى ‪ ،‬وی‪ 1N‬أن ه‪c‬ا ا ‪.‬ر  أن یدﻥ‬
‫‪$M‬ورة إ‪ 3‬ﺕ‪$8/‬ات ‪8‬ك ﺕ ‪ C‬اﺥ ‪ K‬ه‪$‬ی ‪ #‬ا ‪$8/‬ات ا ‪ 1‬ﺕدﻥ إ‪ N‬ا ‪.‬رات اﺽ‬
‫ا  = ا ‪ 1‬أﺵ‪$‬ﻥ إ‪ ، v%  K N‬ور‪ &f‬أن ‪+‬و ﺕﺹ‪ C‬ا ‪.‬ر ا‪ %P 1‬ا‪$E%‬ی ﺕ‪./‬‬
‫ﺕ‪$‬ج ‪ #‬ﻥ‪P‬ق ه‪ 5c‬ار‪ ، 9‬وأن ه‪ 5c‬ا ‪+‬و ﺕ‪ +‬ج  ‪N $KM‬د ا ‪ 1K #..‬ام ا‪ $E‬وام‬
‫ا‪+‬ی? ‪ ،‬إ أﻥ; ;‪  K $E‬ی‪ hK 1‬إ‪; z 3‬ﺹ‪ $‬ه‪c‬ا ا ‪.‬ر ‪$A‬ض ا رﻥ  ‪ 8‬ت وا ‪$ K‬اﺽت‬
‫ا ‪ 1‬و ﻥه ; ر ل & ا;‪ R/‬ا‪+‬ی‪ ، 4‬و‪$A‬ض ن  ی ‪$‬ﺕ! ‪ 3‬ا ﺥ ‪K‬ت ;‪67 #  N‬ر   ‪1K‬‬
‫‪i ; NK‬ﻥ‪8‬ن وا  ‪ ، O‬وا ‪ 1‬ﺕ;‪ RD‬وره ‪ 3‬ﺕ‪.‬راﺕ; ‪i‬ﺹح وا ‪ $A‬ا ‪.‬د ‪ h+ 1K‬ا‬
‫ا  ‪.‬‬

‫ا ‪.‬ر ا‪ %P 1‬ا‪$E%‬ی‪:‬‬

‫إذا أﻥ  ‪$‬ی‪ C‬اﻥ‪8‬ن ‪ 1K‬آ ت ا‪  #‬ﻥ ? أن ا‪$‬ا‪ !f‬ا‪-‬ﺹ‪N/‬ﻥ‪ 1‬ی = ‪ 1K‬ه‪c‬ا ا‪.‬د ‪#‬‬
‫‪i #N/‬ﻥ‪8‬ن ‪N/ :‬م م و‪N/‬م ﺥص ‪K ،‬ﻥ‪8‬ن  ;‪ 3‬ام ه "آ ; ‪ !.‬ا  ~ ة ا‪$D/‬‬
‫وا ‪/‬دة ا&" وأ  ;‪ 3‬اص ‪K‬ﻥ‪8‬ن ه "آ ‪$ #‬ف ا‪ 5 K v+‬وا‪ !8+ 2 K $‬و‪، "2‬‬
‫وا;س ی ‪/‬ﺽن ‪cN‬ا ا ;‪ ، 3‬و‪ !8+‬ﺕ‪ 2.+‬ﺕ‪ v+ 8‬اﻥ‪8‬ﻥ ا ‪ 1‬ﺕ;‪ K" 3‬ا  ~ ﻥ‪8‬ن" ‪،‬‬
‫‪ 2 .+ K‬اﻥ‪8‬ﻥ ر  ﺕ‪ 2 .+‬ا‪%‬دة ا ‪ N - 1‬ﺥ‪) v‬اغ ‪ ، (١٩٩١،‬و ی;‪ 1A%‬أن ﻥ} ه; أن‬
‫ا‪$/‬وق ‪ #‬ا ‪ #N/‬ﺵ  ‪ ،‬وأن ‪67 N‬ر‪ 5‬ا  ‪ 3‬ك اﻥ‪8‬ن وة ا  ت‪.‬‬

‫و; ﻥ‪D‬ن ‪ 9‬ا ﻥ ‪ #‬ا‪ +‬آ?‪$‬ا إذا ‪ ;9‬أن ا ‪.‬ر ا‪ %P 1‬ا‪$E%‬ی ‪ 3‬ه‪c‬ا ا‪-‬س یم‬
‫‪ 3‬ا ‪$ K‬اﺽت ا‪ -‬ا€ﺕ ‪ -‬أو ‪  3‬ه ‪$9‬ی! ;‪ ) - N‬وی ‪ #  #D‬أراد =یا ‪ #‬ا ‪ ./‬أن ی‪O $‬‬
‫إ‪ 3‬ل أ‪K‬ت ;‪ 2‬آ?‪$‬ا ل "ا ;‪:‬ر ا‪ %P 1‬اﻥ‪8‬ﻥ " )اغ‪١٩٩١ ،‬أ (‪:‬‬

‫‪ -١‬أن اﻥ‪8‬ن " آﺉ‪$K #‬ی" ﺥ‪ 2/‬ا‪+% Y‬ﻥ‪ 2‬وﺕ‪% - 1‬ع ه‪c‬ا ا‪D‬ن وﺹ! ا ‪$.‬ف ا ‪) 2K vP‬أ ‪2‬‬
‫ا‪ v‬وا‪) ( $-‬ا‪$-‬اف ‪ - (٥٤ :‬وأن ا‪ MK 9 Y‬ه‪c‬ا اﻥ‪8‬ن ‪ 3‬آ?‪ # $‬ﺥ‪ 2‬ﺕ‪.M/‬‬

‫‪ -٢‬ا‪ 2 aE yM 9‬ﺕ‪ 1‬ﺥ‪ v‬اﻥ‪8‬ن ‪A‬ی أو ‪ /m‬رﺉ‪ 8‬ﺕ ? ‪%" 1K‬دة ا‪ " Y‬ا ‪، 2 K$  ; M‬‬
‫وﺕ‪ ، 2 :‬و‪ I‬أ‪ ، 5$‬وام   ﺵ‪$‬ع  رة ا‪-‬رض ا ‪ 1‬ا ‪.NK 2/‬‬

‫‪ -٣‬اﻥ‪8‬ن ق ‪$.; #‬ی‪ #I # "8 " #‬و "روح" ﻥراﻥ ‪ #‬أ‪ $‬ا‪ ، Y‬ﺕ‪ 1K +‬ا‪ ) ، 2+ K 8‬وإذ‬
‫‪9‬ل ر`  ﺉ‪ D‬إﻥ‪ 1‬ﺥ‪$E v‬ا ‪dK ، #I #‬ذا ی ‪ 2‬وﻥ‪ # 2K y/‬رو‪K 1‬ا ‪  2‬ی‪ ) ( #‬ا‪(٢٩ :$+‬‬
‫‪ ،‬وی; ‪ # B‬اﻥج ا‪$‬وح وا‪%‬ن "ﻥ‪ "R/‬ﺕ‪ $‬ه‪c‬ا ا ق وﺕ‪ 2P‬وﺕ‪ 2‬وﺕ‪. 2D‬‬

‫‪ -٤‬ی ‪$‬ﺕ! ‪ 3‬ا‪ %P‬ا دی ا‪ 8 ;P‬و د  ‪ 1K 1%I‬ا;‪$Ki R/‬اط وﺕوز ا‪+‬ود  وراء‬
‫ﺽ ن ا ‪ 3 :K+‬ء اﻥ‪8‬ن وا ‪$‬ار و د‪   ، 5‬ی; ‪ 1K B‬ا;‪ R/‬ﺹ‪/‬ت "آ;‪/‬ذ ا‪ $%.‬وا  ل"  ‬
‫‪; R‬ه ‪" ،‬وا‪ \E‬وا‪;   "%‬ه ‪ " ،‬وا‪ $P%‬وا‪$/‬ح واُ!"   ﺕ‪$‬اه ﺕ =ت ‪ # 2‬ا€ﺥ‪$‬ی‪، #‬‬
‫"وا=ع وا‪G‬س وا‪ ; "ON‬ﺕ‪" ، 5/‬وا ‪$‬اء و اžَد ‪ 1K‬ا‪ ".‬إن ﺕ;ز ‪ O 2‬ا‪ $A‬وه‪cD‬ا ‪.‬‬

‫‪ -٥‬إذا ﺕُ‪$‬ك  ` ا‪/.‬ت ا‪$/‬ﺹ ‪-‬ن ﺕ‪ # $%‬ﻥ‪ N8/‬ﺕ‪$%‬ا ‪$‬ا ‪dK  $f‬ﻥ‪ N‬ﺕ‪ $f \%.‬و‪/m‬‬
‫‪ 3;  dysfunctional‬أﻥ‪ N‬ﺕ رض ‪%P  O‬ت ء اﻥ‪8‬ن ‪ 1K‬ة ا  ﺕوﻥ ;‪ O ،  :‬أن ﺕ`‬
‫ا‪+‬ة ا  ز ﺵ‪%‬ع  ‪ 2‬ا دة ‪- ،‬ﻥ‪ & 2‬ی‪9 v‬درا ‪ 3‬إﺵ‪$/; N%‬دا أا‪.‬‬

‫‪ -٦‬ه; ی‪G‬ﺕ‪ 1‬دور ا‪" %P‬ا‪$‬و" ‪i‬ﻥ‪8‬ن ‪ ،‬وا ‪ 1‬ﺕ ? ;‪ $.‬ارﺕ‪%‬ط اﻥ‪8‬ن ‪ 2$‬وﺥ‪ ، 2‬وا ‪ 1‬ﺕم‬
‫ د أو ازﻥ ﺕ` ا ﺕهت ا وزی ‪   ،‬ی‪ 3P‬اﻥ‪8‬ن ‪ 2 9‬ا‪ +‬آ‪d‬ﻥ‪8‬ن ‪ ،‬وی ‪ 3‬ه‪c‬ا اور ‪#‬‬
‫ﺥل  ی‪:1‬‬

‫أ‪ -‬ی ‪ C.‬ا‪ - Y‬ﺥ‪ v‬اﻥ‪8‬ن وا‪D‬ن ‪ D -‬ﺹ‪/‬ت ال وا‪ D‬ل ‪+% NK ،‬ﻥ‪ 2‬اى ادر ا& ا‪، &D+‬‬
‫ا ; & ا‪%‬ر ‪ ،‬ا‪$‬ءوف ا‪ ، &$‬ا‪/A‬ر ادود ‪.‬‬

‫ب‪ž$ -‬ف ا‪+% Y‬ﻥ‪ 2‬وﺕ‪ 1‬ﺥ‪ 2 2‬وه& ‪ 3 v & 1K‬ا د ‪ 1K‬ه‪ 5c‬اﻥ ‪GK ،‬ﺵ‪N‬ه& ‪ 3‬ر ‪2‬‬
‫وواﻥ ‪ 2‬وه& ‪ & 1K‬ا‪c‬ر ‪ ) ،‬وإذ أﺥ‪ c‬ر` ‪7 1; #‬دم ‪Nm #‬ره& ذری ‪ &N‬وأﺵ‪N‬ه& ‪ 3‬أﻥ‪ &N8/‬أ‪&D$ y8‬‬
‫‪9‬ا ‪ ) (3‬ا‪$-‬اف ‪ (١٧٢ :‬آ ی‪ B +‬أ  ذ` ‪G‬ﻥ‪ 2‬آن ‪ #‬ه‪c‬ا ‪ #‬ا‪ ، #KA‬و‪ 1K‬ا‪+‬ی‪ 4‬ا‪c‬ي روا‪5‬‬
‫ق…( و‪1K‬‬ ‫ام أ  )… َ ََ‪َ ْ&ُNََََK ْ&ُN‬أرْوَاً ‪ &ž ُ6‬ﺹَ ž َرهُ&ْ ‪ُ žَDَ َK ْ&ُNََPْ;َ َْK‬ا ‪َ &ž ُ6‬أﺥَ َ‪ ْ&ِNََْ c‬اَْ‪ َ ْN‬وَاْ ِ?َ َ‬
‫ ُذ ›ریžٍ َذرَأهَ‬
‫ج ِ‪ ْ#‬ﺹُْ‪ ِ2ِ%‬آُ ž‬ ‫ن یَْ;ِ‪GََK ََK$َ َ 1‬ﺥْ َ‪َ $‬‬ ‫ق ِ‪َ 7 $ِ ْNَm ْ#‬د َم ِ;َْ َ َ‬ ‫روای أﺥ‪$‬ى ‪  -‬أی‪َ…) M‬أﺥَ َ‪ c‬اž‪ ُ2‬اْ ِ?َ َ‬
‫‪َُ9 ْ&ُD›$َ ِ y‬ا ََ‪ 3‬ﺵَ‪ِْN‬ﻥَ…( )اﻥ‪$/‬د ‪ 2‬ام أ ( ‪.‬‬ ‫ل َأَ‪ُ ْ8‬‬‫‪ #‬یَ َیْ‪ ِ2‬آَ ž‪› c‬ر ‪ &ž ُ6‬آَž َ‪َ َ9 َ%ِ9 ْ&ُN‬‬
‫‪$َ َ?َ;َK‬هُ&ْ َْ َ‬

‫ج‪ &6 -‬إﻥ‪+% 2‬ﻥ‪ - 2‬إی‪ m‬وﺕ    أود‪ 2‬آ; ‪ 1K‬ه‪ 5c‬ا‪$P/‬ة ‪ 9 -‬أر ا‪c $‬آ‪$‬ی‪ #‬و‪$E%‬ی‪ #‬و;‪c‬ری‪#‬‬
‫‪ a‬ی‪D‬ن ;س ‪ 3‬ا‪   Y‬ا‪ 3 }K # K ، $‬ﺹ‪/‬ء ‪$PK‬ﺕ‪ 2‬وﻥء ‪$‬ی‪$‬ﺕ‪dK 2‬ﻥ‪ 2‬ی‪8‬رع ;  ع‬
‫ا‪.  $‬ی‪ v‬وا ﻥ‪ M‬م إ‪ 3‬أه ای ن ‪ ،‬وأ ‪ #‬ا َ َتْ ‪$PK‬ﺕ‪dK 2‬ﻥ‪ 2‬ی ‪- v.‬رض وی;‪ &M‬إ‪ 3‬أه‬
‫ا ‪cD‬ی! وا‪M‬ل ‪ ،‬وه‪c‬ا ه ه‪" $‬ا ﺥ ‪%‬ر اﻥ‪8‬ﻥ‪ 1K "1‬ه‪ 5c‬ا‪+‬ة ‪ ،‬وه أی‪ M‬ا ‪ `+‬ا‪c‬ي ‪ 1K‬ﺽﺉ‪2‬‬
‫ﺕ ‪+‬د "ﻥ ة" اﻥ‪8‬ن ‪.‬‬

‫د‪ $ #7 # GK -‬ت ر‪ &6 ، 2‬اه ى ‪d‬رﺵد ا‪ 3K ، $‬ر ‪ 2‬وو‪ 1K 2 /m‬ه‪ 5c‬ا‪+‬ة ‪ ،‬و‪$‬ف ‪v‬‬
‫ر‪ ; C9K ، 2‬أ‪ 5$‬وﻥ‪dK ، 2N‬ن ‪$ 6‬ة ذ` ﺕ ? ‪ 1K‬ﺽ‪ h%‬ﺕ` ا‪/.‬ت ا وزی ا‪%‬ﻥ وآ‪) N \%‬إن‬
‫اﻥ‪8‬ن ﺥ‪ v‬ه ‪ ،‬إذا ‪ 28‬ا‪ ،; $‬وإذا ‪ 28‬ا‪= $E‬و ‪ ،‬إ ا ‪ #.‬ا‪c‬ی‪ #‬ه& ‪ 3‬ﺹﺕ‪ &N‬داﺉ ن‬
‫‪ ،‬وا‪c‬ی‪ 1K #‬أا‪ v &N‬م ‪) ( ...‬ا رج ‪ (٢٤ :١٩ :‬وذ` إﺽ‪ K‬إ‪ 3‬ﺕ‪ v+‬ا‪/‬ح ‪ 1K‬ا€ﺥ‪$‬ة ) وأ ‪#‬‬
‫ﺥف م ر‪ 2‬وﻥ‪ 1N‬ا;‪ # R/‬ا‪N‬ى ‪dK‬ن ا; ه‪ 1‬ا ‪G‬وى ( )ا;زت ‪ ، (٤١ - ٤٠ :‬وا‪ RD‬ﺹ‪3 \+‬‬
‫آ ا ‪ 8‬یت و‪ D‬ا ی‪.R‬‬

‫‪ &6 -٧‬إن ا‪  Y‬و راد ا;س إ‪ 3‬د ‪ ،‬و‪  3 &N%+‬ا ‪ K 2K &N/‬زی‪ 3 &N‬أ ‪ 1K &N‬ة‬
‫أﺥ‪$‬ى ه‪ 1K 1‬ا ‪.‬ر ا‪" 1‬ا‪+‬ة" ا‪ ، +‬أ اﻥ ‪dK NK  D‬ﻥ‪ N‬دار ا ء واﺥ ‪%‬ر ‪ 1K‬ى‬
‫ودر  ا  =ام ا ‪%‬ت ا‪%‬دی ا‪K" ، Y +‬ﻥ‪8‬ن ا‪c‬ي یم ‪%‬دة ‪ -‬ا ‪ # 1‬أ ‪ N‬ﺥ‪ v - v‬ام ‪K‬‬
‫ا ‪  D‬اﻥ‪8‬ﻥ و‪ #‬ر‪ K NMK‬اﻥ‪ # 8‬اﻥ‪8‬ﻥ ‪.K‬ر اﻥ ودون ا‪+‬ان ‪ ،‬آ  وﺹ‪ C‬ا‪ Y‬ا‪/D‬ر ) إن‬
‫ه& إ آ‪-‬ﻥم  ه& أﺽ( )ا‪9$/‬ن ‪) " (٤٤ :‬اغ ‪١٩٩١،‬أ(‪.‬‬

‫‪ -٨‬و‪+‬ر ا‪+‬ة ا‪$‬و ‪i‬ﻥ‪8‬ن ه " ا!" ا‪c‬ي ی ? ا‪$‬ا‪" # P‬ا ‪ K$‬وا  د" ‪" N #‬وا‪8‬ك‬
‫وارادة" ‪ N #‬أﺥ‪$‬ى ‪ ،‬و‪ 2K$‬ام ا‪=A‬ا‪G 1‬ﻥ‪ 2‬ه "ا‪$‬وح اﻥ‪8‬ﻥ‪ 1‬ا ‪-  +‬ﻥ ا‪ ، Y‬ا ‪1+‬‬
‫ ‪ ، K$‬ا ‪$‬آز ‪ 2K‬ا& ‪$P/‬ة ‪ ،‬ا;‪ 3) 2   vI‬ﺵ‪N‬ﻥ( ‪ ،‬وه ‪cN‬ا ‪ K$ +‬ا‪ = Y‬و "‬
‫)اغ‪ ١٩٩١ :‬أ ‪dK ، (١١ :‬ذا ‪9‬م ا! ‪ 2 /m‬ا‪$‬و ا ? ‪ K$ 1K‬ا‪ = Y‬و  و‪ 2%‬و‪%‬دﺕ‪ 2‬وذآ‪5$‬‬
‫وإی?ر ذ` ‪ 3‬آ ﺵ‪N‬ة اء ‪ ،‬ا ‪ y‬ة اﻥ‪8‬ن آ‪K ، D‬ء آ‪  O E  2‬ی‪$‬ﺽ‪ 3‬ﺥ‪ 2‬ورﺉ‪2‬‬
‫و? ه‪c‬ا اﻥ‪8‬ن ی‪ +‬ة ‪G P a %I‬ﻥ; وا‪ ، ;D8‬وی‪ 1K 2; 2 #َ n‬را ‪ 3  ،‬إذا ء أوان‬
‫ا رﺕ‪+‬ل ‪ ...‬ا‪$‬ی! داﺉ  ‪ # ...‬ه‪ 5c‬اﻥ آن ‪ 2s‬ﻥ& ا€ﺥ‪$‬ة )‪   #‬ﺹ‪ # +‬ذآ‪ $‬أو أﻥ?‪ 3‬وه ‪#o‬‬
‫‪ 2;+;K‬ة ‪ %I‬و;=ی;‪ &N‬أ ‪$‬ه& ‪  #8G‬آﻥا ی ن ( )ا;‪ (٩٧: +‬وأ إذا ‪$‬ض ا! ‪ &K‬ی&  `‬
‫ا‪m‬ﺉ‪dK C‬ن ذ` ی‪D‬ن ة ﺽ‪$P‬اب ة اﻥ‪8‬ن آ‪ E nK ، D‬ﺽ;‪  N D‬ﺕ! ‪ 1K‬زﺥرف اﻥ‬
‫‪ ،‬وآن ا;س ;‪ 1K 2‬ء وﺵ‪ &6 ، $‬ه ‪ 1K‬ا€ﺥ‪$‬ة ‪ #‬ا‪$‬ی‪ ) ، #‬و‪ #‬أ‪$‬ض ‪ #‬ذآ‪$‬ى ‪dK‬ن ‪E 2‬‬
‫ﺽ;‪ D‬وﻥ‪ 5$E+‬یم ا أ ‪. (١٢٤ : 2I ) (3‬‬
‫‪dK‬ذا ‪9‬رﻥ ‪ #‬ا ‪ 8‬ت ا ‪ 1‬ﺕم ‪ N‬ام ا  وا‪8‬آ ا ﺹ‪$‬ة و‪ #‬ﺕ` ا ‪ 8‬ت ا ;‪# P‬‬
‫ه‪c‬ا ا ‪.‬ر ا‪  1‬ﻥ‪ 5‬آ‪$/‬ق ‪ #‬ا?‪$‬ى وا?‪$‬ی ‪ ` K ،‬ام ﺕم ; ﺹرة =ﺉ ;‪N9 # P‬‬
‫‪D‬ﺉ‪ #‬دي =ول آ‪G‬ﻥ‪ 2‬و  ‪$K #‬اغ وآ‪G‬ﻥ‪ 2‬ی‪$K 1K n‬اغ ‪ ،‬ﺹ ‪D 2‬ن ا‪c‬ي ه =ء ;‪ ، 2‬و   ‬
‫ا‪D‬ن ا‪c‬ي ﺥ‪ 2‬وﺹر‪ O ، 5‬ﺕه آ   آن ‪ %9‬و د اﻥ‪8‬ن ‪ 1K‬ه‪ 5c‬اﻥ )آﺵ‪N‬د ‪ 3‬ااﻥ‬
‫‪ & 1K‬ا‪žc‬ر ( و   ی‪D‬ن  اﻥ‪M‬ء ه‪c‬ا ا د )آ‪ 4%‬وا=اء( ‪ ،‬وی ‪$‬ﺕ! ‪ 3‬ه‪c‬ا آ‪ 2‬إه ل ااﻥ!‬
‫ا‪$‬و ا ‪ K$  .‬ا‪+% Y‬ﻥ‪ 2‬وﺕ‪ ، 1‬وإه ل ا  و‪%P  K‬ت ﺕ` ا ‪ O ، K$‬أن ه‪c‬ا اﻥ!‬
‫‪c‬ات ‪ -‬ا‪c‬ي یور ‪ 2‬ا د اﻥ‪8‬ﻥ‪ 1‬آ‪ 1K 2‬ا ;‪:‬ر ا‪ 9 - 1‬ی‪D‬ن ه ا‪ %‬ا‪+‬آ& ‪ 3‬آ أان‬
‫ك اﻥ‪8‬ن وا  ‪. N 2‬‬

‫وإن أي ﻥ‪$:‬ی ﺕ‪ # % 8‬ا‪$ K‬اﺽﺕ‪ N‬ا‪ -‬ل ‪ %I‬اﻥ‪8‬ن اﻥ‪ 2%‬ا‪$‬و ءا ‪ #‬اﺵ‪N‬د ‪3‬‬
‫ااﻥ ا ‪$A‬وس ‪ 1K‬ا‪$P/‬ة ‪ ،‬إ‪ 3‬ای ن ‪ Y‬وام ا€ﺥ‪ $‬ا ‪ 1K #ž M‬ر ت ا‪ ، $‬إ‪ 3‬ا€‪6‬ر‬
‫ا ‪$‬ﺕ‪ 3 %‬ﺕى ا‪ Y‬ا‪ &:‬أو ‪.‬ﻥ‪ 2‬ی ‪ #D‬إ أن ﺕﺹ; إ‪ 3‬ﻥ ﺉ‪ B‬ﺥ‪ aI‬ﺕ  أو ‪ %‬رة ‪ 3‬ا‪9-‬‬
‫‪  K‬ی ‪8 .‬ك اﻥ‪8‬ﻥ‪ ، 1‬و‪ #‬ه; ‪dK‬ن ‪ #‬أول وا ‪%‬ت ا  ‪ 2‬ا‪  1‬ا  ا ء ه‪c‬ا‬
‫ا‪ %‬ا‪N‬م ا ‪ %P .‬ا‪$E%‬ی ‪ C  1K‬اﻥ‪%  2%‬ر‪ 5‬ا‪-‬س ا‪c‬ي ﺕ‪  2 3;%‬ا‪-‬د ا‪-‬ﺥ‪$‬ى ‪،‬‬
‫‪ O‬ا ب ﺕ‪ $6G‬ﺕ` اا ا دی ا ‪ 1‬أ‪ yK$‬ام ا‪+‬ی? ‪ 1K‬ﺕی‪ $‬أه  ‪ ، N‬ووﺽ‪ N‬ﺽ‪ N‬ا‪\+.‬‬
‫‪ 1K ،‬ﺕ‪ D‬واﺕ‪8‬ق ‪ O‬ﺉ‪ v‬ه‪c‬ا ا د ا ‪E‬هة ا ‪ 1‬ی ‪ #D‬إﻥ‪D‬ره‪.‬‬

‫ا 
ا ‪ : /.!0‬ا ‪ ,%‬ا ‪ %I,‬وا*(
!‬

‫ام ا  وﺕ‪ $8/‬ا‪8‬ك اﻥ‪8‬ﻥ‪ 1‬وا ‪$‬ﺕ‪%‬ت ا  ‪:‬‬

‫‪ 9‬ی‪D‬ن ‪ &D 1K‬ا ‪ + 8‬إ‪P‬ء ﻥ‪$:‬یت آ ‪ & #‬ا;‪ R/‬ا ‪ 1‬و& ا ع ‪  K N‬ی ‪$ .‬ض‬
‫ اﻥ‪P‬ى ‪ 2‬آ ;‪   N‬یﺥ ‪ 1K‬ﻥ‪P‬ق وﺹ‪ C‬أﺵ‪D‬ل ا ﻥ ‪:‬م ‪ ،‬أو ااﻥ‪ ، #‬أو ا‪ #;8‬ا ‪ 1‬ﺕ‪ &D+‬ا‪8‬ك‬
‫ا‪$/‬دي وا ‪$‬ﺕ‪%‬ت ا  ‪ 1K‬ا‪+‬ود ا ‪ 1‬ی ‪ #D‬أن ﺕ ‪ ? N O8‬ه‪ 5c‬ارا ‪ ،‬ذ` أن ُق ا;‪$:‬یت ‪1K‬‬
‫ﺕ` ام ‪f‬ﺹ ‪$E‬ات ‪ #‬ا;‪$:‬یت ا ا‪ ; K‬وا ‪.‬ر أﻥ ‪ ،‬وا ‪ 1‬ی‪$‬آ= آ ;‪ 3 N‬ﺕ‪$8/‬‬
‫ ﻥ! أو ‪7‬ﺥ‪ # $‬اﻥ! ا‪8‬ك ا‪$/‬دي أو ا ;‪ &:‬ا ‪ ، 1‬وإن ز& ا ‪A%‬ن ‪ #‬أﺕ‪ N%‬أﻥ‪ N‬آ‪/‬‬
‫وه  ی& ا ‪ $8/‬ا‪-‬آ  ‪ # 1K -‬أن ه;ك  ی‪ 2%E‬ا ﺕ‪/‬ق ‪ #‬ا ء ‪ 3‬أن آ ا;‪$:‬یت   &‬
‫ﺕ‪ 1K \/‬إ‪P‬ء ﺕ‪$8/‬ات ُ‪$‬ﺽ ‪8‬ك ا‪$/‬دي وا ‪ 3  1‬ا€ن )را ‪  O‬ورد ‪cN‬ا ا‪.‬ص ‪: 1K‬‬
‫ر ! ‪.(١٩٩١ ،‬‬

‫و‪ RK `c‬أ; ه; ‪ #‬ﺥر إ ا ‪. 9‬ر ‪ z 3‬ا ﺕهت ا ‪ 1K‬ﺕ‪ $8/‬ا‪8‬ك ا‪$/‬دي وا ‪$‬ﺕ‪%‬ت‬
‫ا     ی ‪ #D‬ا ‪%‬ر‪ `  ?  ; 5‬ا ﺕهت ‪ ،  /.‬و  ی ‪ # ;;ّD‬ﺕوز اﺹ‪ C‬إ‪ 3‬ا ‪+‬‬
‫وا; ‪ &6 ،‬ا رﻥ   ﻥ‪ # 5‬أ‪ $I‬ﻥ‪$:‬ی ‪ 8‬ة ‪ #‬ا ‪.‬ر ا‪i 1‬ﻥ‪8‬ن وا  ‪.O‬‬

‫و أآ ‪ z‬ا ‪ &  #A E‬ا ا  ‪ 1K‬ا یت ا ‪+‬ة ا‪$-‬ی‪ 3 D‬ا  ا‪E‬ی ا‪c‬ي ی ‪&8‬‬
‫‪ 2‬ا‪8‬ك اﻥ‪8‬ﻥ‪ h+ 1K 1‬ا‪ a%‬ا  ‪ ،‬وول ‪ &NM‬ام  ‪$‬ا  وﺕ~ أه& ا;‪$:‬یت ا ‪1‬‬
‫ﺕ‪.‬ت ‪ &N/‬وﺕ‪ $8/‬ا‪8‬ك ا‪$E%‬ى وا ‪ 1‬ﺕ‪- \.‬ن ﺕ‪D‬ن أ ی‪ ; 8‬إ‪ 2‬ا‪-‬ﺥ‪.‬ﺉن ا ن ‪1K‬‬
‫ﺕﺥ‪ &N‬ا ‪ ، 1;N‬وا‪%‬رة ا€ﺕ ﺕ ? ا‪$‬ؤی ا ‪ 1‬ﺕﺹ إ‪ N‬ا‪;6‬ن ;‪ &N‬ه  ‪ $ $‬و‪K‬ی‪$‬ی‪. D‬رة ا ‪1‬‬
‫ﺕا ‪ 1K ;N‬ه‪c‬ا ا ل ‪ " :‬إن ا‪8‬ك ا‪$E%‬ى ‪ g‬ا  وا ;ع ‪ ،‬وأ ا‪%-‬ب ا ‪o‬دی ‪ `c‬ه ﺕد‬
‫ا ‪.‬در ا ‪ 1‬ی;‪ N; O%‬ا‪8‬ك ‪ ،‬وه‪ 1‬ا ‪.‬در ا‪ ،  %‬وا;‪ ، 8/‬وا?‪ ، K‬وﺕ` ا ‪;% .‬ء‬
‫ا ‪ ... 1‬ور‪ &f‬أﻥ‪ 2‬ی‪%‬و ; أن ا ‪ K$‬ا ‪ 1‬ﺕ ‪ ; N+‬ام ا‪  %‬وا‪8‬آ وا  ‪9‬ﺹ‪$‬ة‬
‫و ;‪dK ، C DE M9‬ن ; آ ‪ #;N‬أن ﻥ ﺥ اث ﺕ‪$A‬ات )‪ 1K (f$‬ة ا‪$K-‬اد وا ت‬
‫وا ;‪ :‬ت وا  ت ا ‪ +‬وا  ‪ O‬ا‪ ، $%D‬و أﻥ; اﻥ ‪$:‬ﻥ  ‪ 3‬ﺕ‪ ;.‬آ ا‪+‬ﺉ‪] v‬ا  ا ‪1‬‬
‫ﻥ‪ I8% ;D [N  +‬آ ‪ #‬ی‪=" R‬ف وی ‪$‬ك رو ﺕ‪$ +‬ق" )‪ &6 ، (Federico, 1985: 26 & Berger‬إن‬
‫ا ‪ #/o‬ی ‪M‬ن  ذ` ‪+ 1K‬و ‪ $.‬ا ‪/‬ه& ا ‪ 1‬ﺕ‪ ; N‬ام ا‪8‬آ وا  ﺕ‪$8/‬ا  ‪$6G‬‬
‫اا ارا‪ 6‬وا‪ 3  8‬ا‪8‬ك ‪ &6 ،‬ی ‪%‬ن ذ` ‪ ~+/‬ﺕ‪ $6G‬اا ادراآ وا ‪ K$‬وا اﻥ ‪،‬‬
‫‪ &6‬اا ا ‪;% .‬ء ا ‪ 1‬آ;ا‪ 1‬ا‪$-‬ی وا ‪. 9‬دی ‪ &6 ،‬اا ا ‪I .‬ر ا?‪1K‬‬
‫  ‪ ، O‬و ی‪ 1/ D‬ا ‪/o‬ن را ا€‪6‬ر ا ‪%‬ﺵ‪$‬ة ‪ D‬ﻥع ‪ #‬اا ‪  ،‬ی ;و ن ا‪$P‬ی ا ‪ 1‬ﺕ ‪N $6G‬‬
‫آ   ‪ #‬ﺕ` ا  ت ا‪-‬ر ‪  %‬ت اا ا‪-‬ﺥ‪$‬ى ‪ ،‬وی‪;%‬ن أ‪ $6‬ذ` ‪ 3‬ك‬
‫اﻥ‪8‬ن ‪ 1K‬ود ا ‪ K$‬ا  ا‪$‬اه; ‪ ،‬و‪ 9‬ﻥ‪ +‬ا ‪/o‬ن ‪ 1K‬ه‪c‬ا ا‪$‬ض ﻥ‪+‬ا اﻥ ﺉ ‪$ K ،‬ﺽ  ‪/‬ه&‬
‫‪ 8‬ة ‪ #‬أ‪ $I‬ﻥ‪$:‬ی  ‪ ، /‬ودون إﺵرة إ‪ 3‬ﺕ` ا‪ $I-‬ﺕ‪+‬یا ‪ z 1K‬ا‪-‬ن‪.‬‬

‫أ أﻥرن وآرﺕ‪ K (Carter, 1974 & Anderson) $‬و أی‪ M‬ا ﺹ إ‪  3‬ی‪ 2%E‬ا‪$‬ی‪ P‬ا‪E‬‬
‫‪ $Iu‬ا;‪$:‬ی ا ‪$8/‬ة "‪8‬ك اﻥ‪8‬ن ‪ 1K‬ا‪ a%‬ا " ‪ 3 ،‬ا ‪ 2‬ا‪c‬ي ی ‪u #D‬ﺥ‪.‬ﺉ‪ #‬ا ‪#‬‬
‫ا ا‪  2   2‬ر ‪ &N‬ا ‪ ، ;N‬وذ` ‪ #‬ﺥل ‪$‬ض أآ?‪ $‬ﻥ‪$:‬یت ام ا  ﺵ وا ا‬
‫‪ h+ 1K‬ا ا  ‪$ K ،‬ض ا‪DK-‬ر ا‪ `  -‬ا;‪$:‬یت ‪ 1K‬إ‪I‬ر ‪ #  8‬ﻥ ذج ا‪-‬ﻥ‪8‬ق‬
‫ا  ‪ ،‬و‪ 9‬ﺕ‪$‬ض ا ‪/o‬ن ‪  K‬ی ‪ $8/  .‬ك اﻥ‪8‬ن ;‪$:‬ی ا ‪ +‬ا;‪ ; 18/‬آ ‪$K #‬وی‬
‫وإری‪8D‬ن ‪$:; &6 ،‬ی ا‪8‬آ ; وا‪8I‬ن و‪$:; &6 ، $;D‬ی ا ‪%  2  ; K$‬ره ﺕ ?‬
‫ا‪-‬س   ‪N‬ت ا;‪$:‬ی ‪ 1K‬ا ا  ‪ 1K‬ه‪c‬ا ا ل ‪ ،‬و  آ; ‪ 9‬ﺕ‪$‬ﺽ; ‪ 1K‬ا ‪ 4+%‬ا‪v8‬‬
‫  ‪N‬ت ا  ` ا;‪$:‬یت ; ‪dK‬ﻥ; ;‪ `c 1/ D‬وﻥ;  ‪+‬ی‪ # 4‬ﻥ‪$:‬یت ا ;‪ &:‬ا ‪3  1‬‬
‫ﺕ‪  D‬أ; ﺹرة ا ;‪P‬ت ا ‪ 1‬ﺕ;‪ N; vP‬ه‪ 5c‬ام ا‪+‬ی?‪.‬‬

‫ آ‪/‬ﻥ & ا ع ا‪-‬ﺵ‪ $N‬ر‪ #K‬أو‪o (Olsen, 1988 : 239 -257) #8‬وﻥ ا‪ 4+%‬وا  ‪.‬ء ;‬
‫ا ‪$‬ض ا ‪/‬ه& ا‪$‬ﺉ‪    8 8‬ا ‪ 5$%‬أآ?‪ $‬ا;‪$:‬یت ﺵ ‪ 1K‬ﺕ‪   $8/‬ا ;‪ &:‬ا ‪ ، 1‬وه‪1‬‬
‫ﻥ‪$:‬ی ا ‪%‬دل ‪ Exchange theory‬وﻥ‪$:‬ی ا ‪ /‬ا ‪ Interaction theory 1‬وا;‪$:‬ی ای‪ D‬‬
‫‪ Ecological theory‬وﻥ‪$:‬ی اة ‪ theory Power‬وا;‪$:‬ی ا ری ‪ Normative theory‬وﻥ‪$:‬ی ا&‬
‫‪ Value theory‬و‪ 9‬ﻥ‪ 5‬أو‪ #8‬أﻥ‪ # &f$ 2‬أن آ ‪ #‬ه‪ 5c‬ا;‪$:‬یت ی‪ 1K &N8‬زیدة ‪+ ; NK‬ة ا ‬
‫ا ;‪  :‬إ أن أي ﻥ‪$:‬ی ;‪ y8 N‬آ‪ K‬وه  ‪ v+‬ذ` ‪ ،‬وأﺵر إ‪ 3‬أن أه& ‪ 1K \ !P‬ا ;‪$:‬‬
‫ا‪ 3 88‬ا ﺹ‪ $‬ه "ﺕ‪$‬آ! ه‪ 5c‬ا‪ $I-‬ا;‪$:‬ی ا  ‪ 1K /‬ﺵ‪ D‬ﻥ‪$:‬ی أآ?‪ $‬ﺕ‪ D‬وآ‪/‬ءة  ‪$8/‬‬
‫ا ;‪ &:‬ا ‪.(P 240) "1‬‬

‫وﺕم ﻥ‪$:‬ی ا ‪%‬دل ﺥ ‪.‬ر ‪ 3‬أن ا ;‪ &:‬ا ‪ 1‬یم ‪ 3‬أس ‪ " #‬ت ﺕ‪%‬دل ‪3 ;%‬‬
‫ا ‪ +.‬ا‪u .E‬ﺵص ا‪c‬ی‪ #‬ی‪$ E‬آن ‪ 1K‬ا ‪ ، Actors /‬وا‪c‬ی‪ #‬ی‪8‬ن ‪.+‬ل ‪&N OK; 3‬‬
‫‪ #‬ﺥل ﺕ‪%‬د ت ‪9‬ﺉ  ‪ 3‬ا‪-‬ﺥ‪ c‬وا‪P‬ء ‪ O‬ا€ﺥ‪$‬ی‪ ، #‬و‪$ O #D‬ور ا‪dK y9‬ن ه‪ 5c‬ا ت ا ‪%‬د‬
‫ﺕ ‪P‬ر  ‪ c‬ﺵ‪ D‬أﻥ ط ‪ #‬ا ‪$‬ﺕ‪%‬ت ا ‪ ، 8o‬وﺕ‪o‬دى إ‪Nm 3‬ر ی‪ K6 $‬ی =م ‪ N‬ا ‪E‬رآن ‪1K‬‬
‫ا ‪%‬دل "‪.‬‬

‫أ ﻥ‪$:‬ی ا ‪$ K /‬ى أن   ا ;‪ &:‬ا ‪ 1‬ﺕ‪%‬أ ‪ #‬ﺥل ﺕ‪/‬ت ا  ‪ #‬ا‪$K-‬اد ‪ #‬ﺥل ‬
‫یم ‪ 2‬آ ‪E‬رك ‪ 1K‬ا ‪ # /‬ﺕ‪  $8/‬ا‪ C9‬ا ‪ 1‬ﺕ‪ 1K 2‬ﺽء ‪$‬دوده ‪ 3‬ﺕ‪- 2+‬هاف ‪ ،‬وا;‪$:‬ی‬
‫‪cN‬ا ﺕ‪$‬آ= ‪ 3‬أن ا‪$/‬د ی‪8 ! 8‬آت ا‪:‬ه‪$‬ة ‪ ،‬وإﻥ  " ﻥ‪ 1‬ا ‪ 1‬ی‪ N/M‬ه وا€ﺥ‪$‬ون ‪3‬‬
‫ا‪K-‬ل وا‪-‬ﺵء ‪ 4+ ..‬أن أ‪ 2K‬ا ﺕ ‪ 1K DE‬ﺽء ﺕ‪$8/‬اﺕ‪ 2‬ا‪ . "C9  8‬وا ;‪ &:‬ا ‪; 1‬‬
‫أﺹ‪+‬ب ه‪ 5c‬ا;‪$:‬ی ی ‪D‬ن ‪ #‬ا‪K-‬ل ا  ‪$Ku‬اد ا‪c‬ی‪ #‬ی‪$D/‬ون ‪ 1K‬ﺕ‪ v+‬أها‪ # &NK‬ﺥل أ‪K‬ل ﺕوﻥ‬
‫‪ 1K‬ا‪ C9‬ی‪P‬ﻥ‪ N‬ﺕ‪$8/‬ات ‪ #‬ﻥ‪$  &N‬ار ‪" ،‬وا ;‪ &:‬ا ‪ 1‬إذن ه ‪ .‬ﺕ‪/‬ق ا‪$‬ؤی ل‬
‫آ‪ /‬ا ‪$.‬ف ‪ 1K‬ا ا‪ C9‬ا ; ‪   ،‬ی‪o‬دى إ‪ 3‬ﺕ‪ 1K 2E‬ا ‪K$.‬ت ‪ #‬ا‪$K-‬اد ‪ ،‬ی‪  \ 8‬د ‪9‬ر ‪#‬‬
‫ا  ‪$‬ار ‪ 1K‬ا ا‪ C9‬ا ‪ 1‬ی ‪$.‬ف ‪ NK‬ا‪$K-‬اد" ‪ ،‬و‪ #‬ه; ‪dK‬ن ا?‪ K‬ا ‪$ E‬آ ا ‪ 1‬ﺕ ‪D‬ن ‪ #‬ا ﻥ‪1‬‬
‫وا‪DK-‬ر ا ‪ 1‬ی ;‪ N‬ا‪$K-‬اد ا ‪/‬ن ﺕ ‪ $%‬أآ?‪ $‬أه  ‪ # $?D‬ا ;‪ :‬ت ا ‪dK .." ، 8o‬ذا  ‪$Nm‬ت‬
‫ا?‪ K‬ا ‪$ E‬آ ‪ #‬د ‪ #‬ا‪$K-‬اد ‪dK‬ﻥ‪ N‬ﺕ‪ 3 $6o‬أ‪ &NK‬ا  وﺕ ‪ ، NN‬وإن آﻥ‪ y‬ﺕ‪DE   N 8+‬‬
‫آ ‪ 1NK ،‬ﺕم ‪ &N‬ﺕ‪$8/‬ات ‪+‬ة ا  ‪ ،‬آ  ﺕ‪ &N #%‬ﺕ‪9‬ت اوار وا ‪$‬ی‪/‬ت ا  ة  ا‪C9‬‬
‫ا  ‪ ،‬و‪K‬ق ه‪c‬ا ‪dK‬ن ه‪ 5c‬ا ی‪ $‬وا‪DK-‬ر ا?‪ K‬ی & إد ‪ 1K N‬ﺵ‪.‬ت ا‪$K-‬اد ﺥل   ا ;‪aE‬‬
‫ا  " ‪8 N  \%. K‬آ‪. &N‬‬

‫أ ﻥ‪$:‬ی اة ‪ K‬م ﺥ ‪.‬ر ‪ 3‬أن اة ا  ‪ 1K‬آ ﺹره اء ‪ 1K‬ذ` اة ا‪$%‬ی أو ا‪P8‬‬
‫ا ‪$E‬و أو ا‪$P8‬ة أو اذ إﻥ  ه‪ !% 1‬وﻥ  ‪ D‬ﺕ;‪ &:‬ا ‪ ، 1‬آ  ﺕم ‪ 3‬أن اة ا ‬
‫‪ y8‬ز ‪$P‬ی  ‪8‬وی ‪ #‬أ‪$K‬اد ا  ‪ O‬و ﺕ‪;NK ، 2‬ك ‪ #‬ی ‪ D+‬ن ‪ 1K‬اة ا  وه;ك‬
‫‪ #‬ه& أ‪9 9‬ة ‪ ،‬و‪ #D‬ا ارس ا  ‪ 1K /‬داﺥ ا;‪$:‬ی ﺕ ‪ C‬ل  إذا آﻥ‪ y‬ه;ك ‪$  9‬ا‪ # P‬ذوي‬
‫ا;‪/‬ذ ‪ 1K‬ا  ‪) O‬ا‪/.‬ة ( ﺕ ‪ &D+‬داﺉ  ‪. 1K‬ﺉ‪ $‬ا‪$?D‬ة ‪ ،‬أو  إذا آﻥ‪ y‬ه;ك ‪$‬اآ=  دة ة ﺕ ;‪RK‬‬
‫‪ 3‬زة اة ‪ 1K‬أي  ‪. Elitist vs. Pluralist O‬‬
‫وﺕ‪$‬ى ا;‪$:‬ی ای‪  D‬أن ا ;‪ &:‬ا ‪ 1‬ی;‪ ; GE‬ﺕ‪+‬ول ا  ت ا‪$E%‬ی ا  ‪a O‬ﺕ‪N‬‬
‫ ام ا ‪ K$‬ا ; ا  ‪.+‬ل ‪ 3‬ا ارد ا‪$M‬وری ‪%‬ء أو  ‪ v+‬أهاف أﺥ‪$‬ى ‪ ،‬وﺕم ‪3‬‬
‫‪$DK‬ة " ا  د ا ‪%‬دل " ‪ # Interdependence‬أ‪$K‬اد ا  ‪ 3 O‬أس أن ه‪ 5c‬ا  دات ﺕ‪$%‬ه& ‪3‬‬
‫إید ﻥع ‪ #‬ا ;‪ &:‬ا‪c‬ي ی‪% &N \ 8‬ء أو  ‪ v+‬أها‪.&NK‬‬

‫وی‪$‬ى أﺹ‪+‬ب ا;‪$:‬ی ا ری أن ا ی‪ $‬ا ‪$ E‬آ ﺕ;‪ # y%‬ا‪+‬ة ا  ‪ ،‬ذ` أن ا‪$K-‬اد إذ ی‪8‬ن‬
‫ ‪ v+‬أهاف ‪$ E‬آ ﺕ‪$m y+‬وف ﺕ  ‪dK ، NE‬ﻥ‪ &N‬ی‪/E D‬ن ‪ z‬أﻥ ط ا‪+‬ة ا ‪ 1‬ی‪$‬وﻥ‪/ N‬ة أو‬
‫‪ z‬ا‪+‬ل اة  ‪DE‬ﺕ‪ &N‬ا ‪$ E‬آ ‪ ،‬وی ن  ‪$D  1‬ار ﺕ` ا‪-‬ﻥ‪ ، PE‬وی ;‪9‬ن ه‪ 5c‬ا‪DK-‬ر ‪ K‬‬
‫;‪   ، &N‬ی‪o‬دى  ری‪ B‬إ‪Nm 3‬ر ‪$I‬ق ة   ‪ O‬ا‪ C9‬ا‪+‬ة ا‪ ، -‬و‪ O‬ا‪dK y9‬ن ه‪5c‬‬
‫ا ی‪ $‬ﺕ;‪ # ./‬ا ا‪ C9‬ا ‪ 1‬ﻥ‪ 1K y %‬إ‪I‬ره ‪ ،‬وی & ﺕ  ‪ 3PA  N‬أﻥا یة ‪ #‬ا ا‪ ، C9‬و‪cN‬ا‬
‫ﺕ‪ \%.‬ا;‪" $.‬ا ‪+‬ري" ?‪ K‬ا  ‪ O‬أو  ;‪ ، 2 :‬وﺕ‪ = \%.‬أﺥ‪  9‬ﺥ‪$‬ی‪+ K ، #‬د ا‪$P‬ی ا ‪1‬‬
‫ی;‪ 1A%‬أن ی‪D8‬ا ‪ &6 ، # C9 1K N‬إن ا  =ام ا‪-‬ﺥ‪ 9 19‬ی& ‪$/‬ض ت ‪ 3‬ا ‪ #/‬اﻥ‪#‬‬
‫ﺕ‪.‬ره او‪.‬‬

‫أ ﻥ‪$:‬ی ا& ; رﻥ= ‪ K‬م ‪ 3‬أن " ا& ا ‪$ E‬آ " ‪ Common Values‬ﺕ‪ DE‬آ اﻥ! ا‪+‬ة‬
‫ا  وﺕ ‪ ، NK &D+‬وی & ا ‪ # $%‬ه‪ 5c‬ا& ‪ 1K‬ﺵ‪ D‬ی‪ ، Norms $‬ﺕﺥ وره ‪ 1K‬ا‪;%‬ء ا ‪18o‬‬
‫  ت ‪ ، Collectivities‬وی & ﺕ‪ 3  N$E‬ﺕ‪= \%.‬ءا ‪ #‬ا‪.E‬ت ‪ ، Personalities‬و‪ A‬أﺥ‪$‬ى‬
‫‪dK‬ن ا;‪$:‬ی ﺕ‪%‬أ  د   ‪ #‬ا& ا ‪$ E‬آ ا ‪ 1K N v/‬إ‪I‬ر ا;‪ v8‬ا?‪، Cultural System 1K‬‬
‫و‪ #D‬ﻥ‪ N‬ا‪ -‬ﺕ‪" #  8‬إدراك ا‪ +‬ا ‪ ، Ultimate Reality "P‬وی ‪ 5cN #D‬ا& أن ﺕ ‪O $A‬‬
‫ا‪ y9‬ﻥ   ‪ 1K $A‬إدراك "ا‪ +‬ا ‪ &6، "P‬إن ا& ا‪-‬ﺥ‪ 9‬ﺕ‪ 3P‬ا‪   $E‬ت ‪ #‬ا ی‪$‬‬
‫ا ‪ ، ..‬وه‪ 5c‬ا ی‪ $‬ا ‪$E‬و ﺕ ‪ &D+‬وره ‪ 1K‬أﻥ‪ PE‬ا  ت ا ‪+‬دة ‪ 1K‬داﺥ آ ﻥ‪، 3$K v8‬‬
‫وأﺥ‪$‬ا ‪dK‬ن ا‪$K-‬اد ا‪c‬ی‪ #‬ین ‪G‬دواره& ی & ا ‪ &NK &D+‬وﺕ ‪$I # &NN‬ی‪ v‬ا ی‪ $‬ا   ا ‪ 1‬ﺕ‪\%.‬‬
‫ =ءا ‪ #‬ﺵ‪.‬ﺕ‪ &N‬ﺥل   ا ;‪ aE‬ا  ‪.‬‬

‫وی} أن ه‪ 5c‬ا;‪$:‬یت ﺕ رج ‪+ 4 #‬و ا ‪ # $8/‬أول ﺥ‪P‬ات   ا ;‪ &:‬ا ‪ 1‬وأو‪NP‬‬
‫وأواﺥ‪$‬ه ‪ ;K ،‬أن ﻥ‪$:‬یت ا ‪%‬دل وا ‪ /‬ه‪ # 1‬ﻥع ا;‪$:‬یت ا ‪ +‬ا‪c‬ری  ;‪ 3‬أﻥ‪ N‬ﺕ‪N 8‬ف ﺕ‪+‬‬
‫  ا ;‪ &:‬ا ‪ 1‬إ‪; 3‬ﺹ‪$‬ه ا‪-‬و  ‪ ; $8/‬آ‪ C‬ی;‪ y%‬ا ‪ # /‬ا‪$K-‬اد آ‪%‬ای ید ا‪+‬ة‬
‫ا  ا ;‪ ،  :‬أ ﻥ‪$:‬ی اة وا;‪$:‬ی ای‪  NK  D‬أآ?‪ $‬اه   ‪$‬ا ا‪$ # 3P‬ا‬
‫  ا ;‪ &:‬ا ‪ 1‬وا ‪G .‬ﻥ ط ا ;‪ &:‬ا ‪ 18o‬ا‪;%‬ﺉ‪ # 1K ، O   1‬أن ا;‪$:‬ی ا ری‬
‫وﻥ‪$:‬ی ا& ﺕ‪$‬آ=ان ‪ 3‬ﻥ‪N‬ی   ا ;‪ &:‬ا ‪ 1‬وا ? ‪ 8 1K‬ى ا?‪ ، Culture K‬وإن آﻥ‪y‬‬
‫ا;‪$:‬ی ا ری ﺕ‪ 3P‬اه ‪ N‬ا‪-‬و‪ 3‬إ‪ 3‬ا  ‪N‬ت وا‪-‬وا‪ $‬ا‪-‬ﺥ‪ 9‬ا ‪ 1‬ﺕ‪$‬ى أﻥ‪ N‬ﺕ‪ DE‬ا‪+‬ة‬
‫ا  ‪%‬ﺵ‪$‬ة آ  یل أو‪ # 1K #8‬أن ﻥ‪$:‬ی ا& ﺕ‪ 3P‬اه  ا‪-‬ول إ‪" 3‬ا& ا‪ "-‬ا ‪ 1‬ی &‬
‫ﺕ‪ N $‬إ‪ 3‬ی‪ $‬و‪9‬ا‪.‬‬

‫وا‪ v+‬أن ‪ #‬ی ‪ ~+/‬ا;‪$:‬یت ا‪$   8‬ف ‪  3‬ﺕ;‪ # 2; vP‬ا‪$ K‬اﺽت أ ل ‪%I‬‬
‫اﻥ‪8‬ن وا  ‪ - O‬ا  ;‪ +.‬ا  ا ‪ ; N9 1‬أ‪ #/‬ﻥ‪  - $‬واﺹ إ‪ 3‬ﻥ  ‪o‬داه أن ﺕ`‬
‫ا;‪$:‬یت إﻥ  ﺕ‪%‬أ وﺕ; ‪ 1N‬ﻥ‪8‬ن ‪ ،‬وآ‪G‬ﻥ‪ 2‬ء ‪$K #‬اغ وی; ‪ 1N‬إ‪ 3‬م ‪ ،‬وأﻥ‪ # 2‬هﺕ‪ #‬ا;‪$ # P‬د آﺉ‪#‬‬
‫‪M‬ي ‪7‬ﺥ‪ $‬ﺕ‪  2K‬ﺕ‪ 2‬د‪ K‬إ‪ 3‬ﺕ;‪9 &:‬ﺕ‪N ، 5$f O 2‬ف وا ه ا ‪ 3 :K+‬ﺉ‪ 3  2‬ی‪`N‬‬
‫‪ %9‬ا‪-‬وان ‪ -‬أ ‪ #‬ه‪ $‬ه‪ 5c‬ا‪+‬ة و ده ‪ ...‬أ ‪ #‬ﺕ‪ 2‬ا‪$‬و و ‪%P‬ﺕ‪ ، N‬و‪ #‬ﺹ ‪2 2‬‬
‫و‪67‬ره ‪ ،‬و‪ #‬ﺵ‪$‬اﺉ‪ O‬ر‪ 2‬ا ‪ 1‬ارﺕ‪M‬ه ‪ ، 2‬وأ ‪ #‬ا‪ 4%‬وا‪8+‬ب وا=اء ‪ 1K‬یم ﺕ‪ 2K ~E‬ا‪.-‬ر‬
‫وأ ‪ #‬ا‪+‬ة ا‪-‬ﺥ‪$‬ى ا ‪ 1‬ه‪ 1‬ا‪+‬ة ا‪ 3; D +‬ی;‪ 5$D‬إ اون ‪ DK ...‬ه‪ 5c‬ااﻥ! ‪f‬ﺉ‪%‬‬
‫‪ f‬ﺕ ‪ #‬ﺕ` ا;‪$:‬یت ‪.‬‬

‫و ‪ ; 3‬یم ه‪ o‬ء ا ;‪$:‬ون را  ی‪; 3 8‬ه& "‪:‬ه‪$‬ة ای;" أو ";‪:‬م ای;‪ "1‬آ;‪:‬م‬
‫ا ‪ 1K 1‬إ‪I‬ر ﺕ` ا;‪$:‬یت ‪dK ،‬ن ای‪; #‬ه& ‪$‬ن  ی‪o‬ول إ‪$ 3‬د اﺥ ‪$‬اع ‪$E‬ى ‪ ،‬ا ‪ 5$D‬اﻥ‪8‬ن‬
‫‪ 3 58‬ا‪%‬ء ‪ 1K‬ا ‪ N‬ا‪$:‬وف ا‪ %P‬وا  ا ‪ ،‬أ ا  ‪$‬اف  ‪.‬ر  ل إ‪1N‬‬
‫ﺉ ای; ‪ $GK‬ی‪$‬ج ;ه& ‪ # D‬ﻥ‪P‬ق ا& ‪K ،‬ﺥ ‪ 1K‬ب ا‪$‬ا‪K‬ت ; ا ‪ ، &N; #K$P‬أو ‪1K‬‬
‫ب  یز & أن ی‪ 2 AE‬ﻥ‪ ; 28/‬أه ا  ال‪.‬‬
‫و ﻥ‪$:‬ی ا‪-‬ﻥ‪8‬ق  ‪D‬ت رﻥ= ﺕ‪ C9  ? ;P‬ر ل & ا ع ‪ #‬أ آ‪%‬ر ;‪$:‬ی‪; &N‬‬
‫"ی‪;:‬ن" أﻥ‪ 9 2‬ﺕ‪ 3P‬ا‪+‬ود ا ه ‪ " #‬ا& ا ‪ "1‬وا& ا‪ ; 3  ، 1%A‬ﺕ‪ R+‬أن ا‪9  $‬‬
‫ا‪ O; 9‬أو أدرك أن ة ا;س وﺕ;‪ &:‬ا  ت ی ‪  !P‬ه أآ?‪ # $‬ﺕ` ا;‪$:‬یت اﻥ‪8‬ﻥ اﺹ‪$‬ة ‪ ،‬أو‬
‫أآ?‪ # $‬ذ` ا د ا‪+‬ﺉ‪ $‬ا‪%‬ﺉ‪ K ،$‬أوﺽ\ ﺕ‪D‬ت رﻥ= أن "ا‪+‬ة اﻥ‪8‬ﻥ ‪ 1K‬آ ‪ "N‬وا‪c‬ي  ‪5‬‬
‫‪) Reference Action Frame of‬وإدة ﺹ‪ f‬ا ‪N/‬م ه; ه‪- 1‬و‪ (#8‬ی ‪ #D‬ﺕ‪ N 8‬إ‪ 3‬أر ‪ 8‬یت‬
‫‪ #‬ا‪-‬ﻥ‪8‬ق ا ‪ 1‬ی ‪K NM‬ق ‪ 4+ ، z‬ی‪D‬ن ه;ك  ‪$‬ار ﺕر ‪ #‬ا ت وا‪$‬ارات‬
‫‪ Information, Decisions‬ه‪ # P‬ا‪-‬ﻥ‪8‬ق ا‪ 3-‬إ‪ 3‬ا‪-‬ﻥ‪8‬ق ا‪-‬دﻥ‪ ، 3‬آ  ی‪D‬ن ه;ك ﺕر ‪# $ 8‬‬
‫ا‪ Energy 9P‬ﺹا ‪ #‬ا‪-‬ﻥ‪8‬ق ا‪-‬دﻥ‪ 3‬إ‪ 3‬ا‪-‬ﻥ‪8‬ق ا‪ ، 3-‬وه‪ 5c‬ا‪-‬ﻥ‪8‬ق ا‪-‬ر ﺕ‪%‬أ ‪ # -‬أ‪ 3‬إ‪3‬‬
‫أ‪- - /‬ﻥ‪8‬ق ا?‪ ، K‬ا ‪ 1‬ﺕ ‪ 2‬ا‪-‬ﻥ‪8‬ق ا  ‪ ،‬ا ‪ 1‬ﺕ ‪ 2‬ا‪-‬ﻥ‪8‬ق ا‪ ، .E‬ا ‪ 1‬ﺕ ‪ 2‬ا‪-‬ﻥ‪8‬ق‬
‫ا‪M‬ی ‪ ،‬و‪ #D‬رﻥ= ی‪ CM‬إ‪ 3‬ذ` أن " ا‪ a%‬ا‪ "%P‬ﺕ‪ 8 1K O‬ى أدﻥ‪ # 3‬ا‪-‬ﻥ‪8‬ق ا‪M‬ی ‪،‬‬
‫وأﻥ‪ N‬ا ‪.‬ر ‪ D‬ا‪ 9P‬ا ‪ 1‬ﺕ ‪ N%P‬ا‪+‬ة ا‪$E%‬ی ‪ ،‬وأﻥ‪ - 2‬وه‪c‬ا ه  ی‪ 1K ; N‬ه‪ 5c‬ا;‪K …" - P‬ق‬
‫ا‪-‬ﻥ‪8‬ق ا?‪ K‬ی‪ & O‬ا‪ +‬ا ‪ Ultimate Reality P‬وا‪c‬ي ه ا ‪.‬ر ا;‪N‬ﺉ‪ D 1‬ﺕ‪$% &D+‬ﻥ‪3P‬‬
‫‪ 1K‬ا‪-‬ﻥ‪ PE‬اﻥ‪8‬ﻥ" )‪ K ، (Olsen : 254‬ذا آن ‪  C9‬ء ا ع ‪ #‬ه‪c‬ا ا‪$/‬ض؟  آن أول ﻥ‬
‫و ‪% 2‬رﻥ= ه ا ‪8‬ؤل ‪ #‬ه ذ` ا ‪.‬ر & ‪ 4 ،‬رأوا أن رﻥ= & ی‪ ; #%‬ه & "ا‪+‬‬
‫ا ‪ "P‬وی‪ CM‬أو‪ #8‬أن "ا‪$?D‬ی‪ # #‬ا;د ی‪$‬ون أن ﺕ‪.‬ر رﻥ= ‪+‬ة ا  ه أ‪$9‬ب ‪/8/‬‬
‫ا ? ا‪ 4 ،  +%‬ﺕ ;=ل ا& ‪ & #‬ي ی‪$‬ج ‪ #‬ﻥ‪P‬ق ا ‪ &D+‬ا‪$E%‬ى =ﺉ أو آ" )‪، (P. 257‬‬
‫و‪ %P‬ا‪+‬ل ‪dK‬ن ? ه‪ 5c‬ا ‪ -  N‬إذا ‪ - y %6‬ﺕ ‪ ;I $%‬ﺥ‪$P‬ا ‪ N; 1K‬رﻥ= ﺕ‪D‬د ﺕ‪; 2 $‬ه& ‪#‬‬
‫‪.‬ف ا ء‪.‬‬

‫و‪ ;/9  #D‬ﻥ‪ #+‬آ ‪ # 8‬ﻥ‪ Y #o‬وام ا€ﺥ‪ ? # $‬ه‪ 5c‬ا‪ M‬؟ ه یز ; ا ‪ O &8‬ه‪ o‬ء‬
‫"ا ء" أن اﻥ‪8‬ن ‪ R‬إ ‪$‬د آﺉ‪M #‬ي ;‪ OP‬إ ‪ #‬ﻥ‪K ، 28/‬ع ‪$A‬اﺉ= و‪7‬ت هف ‪ N‬إ ‬
‫‪ }/‬ﺉ‪ 2‬ا دي ‪ ،‬وأن اﻥ‪8‬ن ی‪ 3;%‬ﻥ‪ 2 :‬ا  و‪ 2  # 2 R‬إ  ی ‪ K # 2 .+‬ت و‪9‬ﺉ‪O‬‬
‫ﺥ‪$%‬ﺕ‪ ، 2‬ا ‪+ D+‬ود ‪ 2‬وﺕ‪ yKN‬رؤی ‪ ، 2‬دون های ‪$PK #‬ة ‪ 1K‬داﺥ‪ ، 2‬أو ﺵ‪$‬ی إ‪o N‬یة‬
‫  ‪M‬ت ﺕ` ا‪$P/‬ة ‪ #‬ﺥر ‪2‬؟ ‪ ...‬إن ‪ #‬ااﺽ\ أﻥ‪ 2‬یز ; ‪ -‬دی; و ‪ -‬أن ﻥ‪% 8‬ل ا‪c‬ي ه أدﻥ‪3‬‬
‫‪c‬ي ه ﺥ‪ ... $‬وﻥ‪ # #+‬ا; ا ;‪%P N‬ن ‪d‬دة ا;‪ 1K $:‬ه‪ 5c‬ا‪-‬ﻥ‪:‬ر ا‪$E%‬ی اﺹ‪$‬ة ‪،‬‬
‫و‪%P‬ن  ‪N‬م ا ‪.‬ر ا‪ 1‬آ‪%‬ی أو آ ‪ ?   D‬ﺕ` ا‪-‬ﻥ‪:‬ر ‪ 38 ،‬أن ﻥ‪D‬ن ‪ #‬ا ‪ N‬ی‪... #‬‬
‫و‪ 38‬أن ﻥ‪D‬ن ‪ #‬ا ‪. #+/‬‬

‫ا‪ #;8‬ا;‪ 8/‬وا  ‪ 1K‬ا ‪.‬ر ا‪:1‬‬

‫ ﺕ‪ ; #%‬ﺽح   ‪$‬ﺽ;‪ v 4+% 1K 5‬أﻥ‪ 2‬ی ‪G #D‬ي ل ‪" &NK‬اﻥ‪8‬ن" ‪ 1K‬ﺕ‪ 2‬ا‪$/‬دی أو‬
‫ا   إ ‪ 1K‬ﺽء ذ` ا‪ %‬ا‪$‬و‪ 1‬ا ‪ "1" .‬اﻥ‪8‬ن  د ر‪ 2‬و‪ ، 2D‬و"‪/. "2 K$‬ت‬
‫ا‪ v‬وأ ﺉ‪ 2‬وآ  ﺕ‪ ، 2‬و ی ‪$‬ﺕ! ‪ 3‬ذ` ‪ #‬ﻥع "ﺹ ‪ "2‬وﺹ‪ /‬ارﺕ‪ = Y 2I%‬و  ‪ ،‬ودر ‬
‫ا اد‪9  5‬ﺕ‪" 1K 2‬ام ا€ﺥ‪ "$‬یم ا‪ 4%‬وا=اء ‪cNK .‬ا ا‪ %‬ا‪$‬و‪ 1‬ه ا‪c‬ي ی‪ 3P‬ة اﻥ‪8‬ن ;ه‬
‫ا‪ ، 1+‬وه ا‪c‬ي ی; =ع ;‪  N‬ت ا‪ ?%‬وا وداة ا‪+‬ة ا  ا ;‪  :‬ا ‪ 1‬ﻥه ى‬
‫أﺹ‪+‬ب ا ﺕهت ا دی وا دی وا‪$/‬ویی‪.‬‬

‫وا ‪ + G‬ا ‪.‬ر ا‪ %P 1‬اﻥ‪8‬ﻥ ی ` إ ا ‪D  &8‬ﻥ ا ‪+‬ری ا ‪ 1‬ﺕ‪ NAE‬ااﻥ!‬
‫ا‪$‬و ‪ 1K‬ة اﻥ‪8‬ن ‪   ،‬ی = ه‪c‬ا ا ‪.‬ر ﺽح وی‪ 2; %‬و‪ # 5$f #‬ا ‪.‬رات ا‪$E%‬ی ا ‪1‬‬
‫ﺕ‪ ; C‬ود ا‪+‬ة اﻥ‪ ) ،‬ذ` ‪ # &NA%‬ا&()ا;&‪ (٣٠ :‬وآ‪G‬ﻥ‪ N‬ه‪ 1‬ا‪%‬ای وه‪ 1‬ا;‪N‬ی ‪#  K ،‬‬
‫اﻥ‪8‬ن آﺉ; ﺕ‪ NK‬ﺽ‪ /‬وزن ‪ 1K 2‬ه‪c‬ا ا‪D‬ن و آ‪$‬ا ‪ .‬أ ا ‪.‬ر ا‪ 1‬اﺉ& ‪+ 3‬ری‬
‫ااﻥ! ا  ‪ .‬اﻥ‪8‬ن ‪dK 2$‬ﻥ‪ 2‬ی‪ OM‬ة اﻥ‪8‬ن وو د‪ 5‬ا ‪9‬ت ‪ 1K‬ه‪ 5c‬اﻥ ا ‪ +‬ا=اﺉ ‪1K‬‬
‫إ‪I‬ره ا‪D‬ﻥ‪ 1‬وا‪ 1N‬ا‪-‬ﺵ  وا‪-‬دوم ‪ ،‬و‪ #‬ه; ﺕ ‪ \M‬ا‪-‬ه  ا‪.‬ى  ‪" G8‬ا ‪ 3 :K+‬ﺹ‪/‬ء ا‪$P/‬ة‬
‫وﻥﺉ‪ 3  ، "N‬ﺕ‪ \.‬رؤی اﻥ‪8‬ن ;‪ 28/‬و‪cN‬ا ا‪D‬ن ‪ ،‬و ‪ 3‬ﺕ‪ & 8‬ﺹ ‪ 1K ،2$ 2‬ا ﺕهت ا ‪ 1‬ﺕ! ‪2‬‬
‫دة ااری‪. #‬‬

‫‪dK‬ذا ﺹ\ ی; ه‪c‬ا ا ‪.‬ر =م ;‪ 2‬أن ی‪D‬ن ا‪N‬ف ا‪-‬ول ‪8‬ك ا‪$/‬د ‪ ،‬وا ‪  N‬ا‪-‬و‪ O   3‬ا ‪ ، &8‬ه‬
‫‪ 1K‬ا‪/+‬ظ ‪ D‬و  ‪ 3 ;D‬ﺹ‪/‬ء ا‪$‬وح وﻥء ا‪$P/‬ة ‪ -‬ا ‪ $PK 1‬ا‪ Y‬ا;س ‪ 3 - N‬ار ة‬
‫اﻥ‪8‬ن ‪ $Nm 3‬ه‪ 5c‬ا‪-‬رض ‪$ D‬ا‪ 3  ، N‬إذا ء یم ا‪ 4%‬وا;‪E‬ر آن  ‪) #‬أﺕ‪ 3‬ا‪( & ! Y‬‬
‫)ا‪$E‬اء ‪   (٨٩ :‬ی‪ 3P‬و د اﻥ‪8‬ن ‪ 1K‬ا‪+‬ة اﻥ ‪ 2 9‬ا‪ 4 # +‬ه‪ $  1‬إ‪ 3‬ة ا‬
‫ا‪ ; ، +‬ﺕ‪o‬وب ا‪$‬وح إ‪ N;I 3‬و‪$ 8‬ه ‪ #‬رﺽان ا‪ Y‬ااﺉ& ‪ 1K‬ﻥ& &‪.‬‬

‫و; أن ﻥ; ‪ 2%‬ه; إ‪ 3‬أن ﻥع ا‪+‬ة ا ;‪ ? # P‬ذ` "ا! ا‪ "&8‬ﺕ ‪ C‬اﺥ ‪ K‬ی‪D‬د ی‪D‬ن آ ‪#‬‬
‫ﻥع ا‪+‬ة ا ‪ 3 NK R I 1‬ا! ‪K ،‬ﻥ‪8‬ن ا‪c‬ي ﺹ‪ 2%9 /‬وا ‪$PK y‬ﺕ‪ 2‬ی‪D‬ن ﺕآ‪ 3 2‬ا‪3 Y‬‬
‫ﻥ‪ 28/‬أو ا€ﺥ‪$‬ی‪ ، #‬وی‪D‬ن أﻥ‪ Y 28‬وو‪ # 2 E‬ا;س ‪ nK ،‬ة  ‪ /‬و دی ‪ ،‬وآ‪G‬ﻥ‪ $%  2‬اارج‬
‫ی‪+K ،"/    3" n‬ﺕ‪ 2‬ااﺥ ‪ ;a P‬هدﺉ ‪ ...‬ﺕ‪ 2/‬ا‪/‬ا ‪ ... O‬و ﺕ‪ 2AP‬ا;& ‪ ...‬وإﻥ  ه‬
‫ی‪ # n‬ا‪ $%.‬وا‪ 8 3 $DE‬ى ی‪ + 8‬أن ی ‪ #  5$A $K‬آ‪$%‬ت اﻥ ‪ #  .. 2; 1K‬ی‪.‬ب =ع‬
‫وا;‪ D‬إذا ‪ # K‬دﻥ‪ 5‬ﺵ‪ a‬و ‪ ، 9‬و ی‪M 2G‬ع أﺥ‪$‬ا‪ ، N D 5‬أﻥ‪; 28‬س و  ‪ 1K‬ی‪ # 5‬أ‪$‬اض‬
‫زاﺉ ‪ ...‬وو‪ # 2 E‬ا‪ Y‬و‪ #‬آ  ی‪c‬آ‪ EK ، 2 5$‬ن ‪ #‬ا; ‪ # #P‬أﻥ ط ا‪+‬ة‪.‬‬

‫و ‪ #‬ا ;! أن ﻥ;  ا€ن ;‪$‬ض ‪ z‬ااﻥ! ا  رة ‪ #‬ا ت ا‪$/‬دی وا  ا ‪ 1‬ﻥ ‪.‬ر‬
‫أﻥ‪ N‬و‪ 6‬ا ﺕ‪.‬ل " ‪ 3 :K+‬ﺹ‪/‬ء ا! وﻥء ا‪$P/‬ة"  ‪ ? v+‬ه‪c‬ا ا ‪ 8‬ى ا‪ # OK$‬ا‪+‬ة و‪;;D‬‬
‫ﻥد أن ﻥ‪ $E‬إ‪ 3‬أن ه‪ 5c‬ا ت ﺕ‪c‬آ‪ $‬ه; آ ‪$‬د أ? ی ‪ #D‬اس ‪ N‬أو إ ‪$‬اء ا‪+‬ار ‪O ، N‬‬
‫‪ :‬أن اه ; ‪ 1K‬ه‪c‬ا ا‪$‬ض ‪" 3 %.; R‬ا€ت" ا ‪ 1‬ﺕ‪ $ &D+‬ا‪-‬ﻥ‪8‬ق "ا‪".E‬‬
‫‪ System Personality‬أو "ا " ‪ 1K Social Systems‬ذاﺕ‪ ٠ N‬إذا ا ‪$‬ﻥ اﺹ‪P‬ت ﺕ‪D‬ت‬
‫رﻥ= )‪ (Reiss, 1968:2-3‬و‪ ;;D‬أآ?‪ $‬اه  "  ‪ "2‬ﺕ` ا‪-‬ﻥ‪8‬ق أو  ی ‪ #D‬ا ‪%‬ر‪" 5‬ا;‪ v8‬ا?‪"1K‬‬
‫ا  ‪ `  2‬ا‪-‬ﻥ‪8‬ق ‪ #‬أ‪ ، (Olsen , 1968:253-257) 3‬و‪ A‬أﺥ‪$‬ى ‪dK‬ﻥ; ‪ #‬ﻥ‪% & N‬ن ا‪ #;8‬وا‪M‬ا‪h‬‬
‫وا‪$E‬وط ا ‪ 1‬ﺕ‪ K # M‬ﺕ‪ v+‬ﺕ` ا‪-‬ﻥ‪8‬ق "‪-‬ها‪$. "NK‬ف ا;‪ # $:‬ه ﺕ` ا‪-‬هاف ‪ `cK ،‬ﺥرج‬
‫ﻥ‪P‬ق اه ; ﻥ‪$:‬ا ‪$K‬ة ا‪ D‬ت ا ‪ 1‬ﺕ ;ول ه‪ 5c‬ا€ت ﺕ‪ 1K ./‬أدت ام ا  ا‪+‬ی? ‪،‬آ  أن‬
‫ﺕﺹ‪ C‬ﺕ` ا€ت ‪ N #‬أﺥ‪$‬ى ‪+ R‬ر ا ﺥ ف ‪ O‬ا ‪.‬ر ا‪ ، 1‬و‪ ; M9 #D‬أآ?‪ $‬اﺕ‪ .‬‬
‫;ع "ا‪-‬هاف" ا ‪ 1‬ﺕ‪ 38‬ا‪-‬ﻥ‪8‬ق ا‪ .E‬وا   ‪ N+‬ون ﺹ ذ` ‪I‬ر ا‪-‬ﺵ  ;‪v8‬‬
‫"ا?‪ "1K‬ا ;‪ # vP‬ا ‪.‬ر ا‪.1‬‬

‫أو ‪ :‬ا ;‪ aE‬ا  ‪ 1K‬ا  ‪ O‬ا ‪:&8‬‬

‫‪ -١‬ﺕ ‪  +‬ا‪$-‬ة ا ‪ a8‬ا‪-‬و‪ # 3‬ا‪/+‬ظ ‪$PK  3‬ة أ;ﺉ‪ # N‬ا; ای ‪9 ،‬ل ﺹ‪ 3‬ا‪2 Y‬‬
‫و& " ‪ #‬د إ ی ‪ 3‬ا‪$P/‬ة ‪GK‬ا‪ 5‬ی‪N‬داﻥ‪ 2‬أو ی;‪$.‬اﻥ‪ 2‬أو ی ‪8‬ﻥ‪.(2 v/ ) "2‬‬

‫‪ -٢‬ﺕ ‪  +‬ا‪$-‬ة ‪ N #‬أﺥ‪$‬ى ‪ a8‬ﺕری! أ;ﺉ‪ 3 N‬ﺕ‪ v+‬ا ازن ‪ #‬اﺵ‪%‬ت ا دی وا‪$‬و‬
‫‪$-K‬ة ا ‪ 1‬ﺕ›ي ; أ;ﺉ‪ N‬ا ‪$‬اء اﺵ‪%‬ت ا دی ‪ O‬إه ل ااﻥ! ا‪$‬و ‪ ،‬ﺕ‪ &N‬ی‪%E‬ن ‪3‬‬
‫اﺕ‪%‬ع ا‪NE‬ات وا‪-‬هاء ا ‪ 1‬ﺕ‪ R P‬ا‪$P/‬ة‪.‬‬

‫‪ -٣‬ا ی ‪  3‬ر ا‪%‬دات وا‪P‬ت ;‪ c‬ا‪ $A.‬ی‪ 3 8‬ﺕ‪ v+‬ا‪-‬هاف ا‪ ، 8‬إذ أﻥ‪ N‬ﺕ‪ #‬ا‪;-‬ء‬
‫وﺕ‪ &N $8‬ا‪ P‬وا  ?ل ‪-‬وا‪ $‬ا‪ ، Y‬آ  ﺕ‪ &N‬ی‪%E‬ن ‪ 3‬ا آ ‪ 2‬وا? ‪ 5;  K‬أآ?‪&N 6 # $‬‬
‫  ‪ 1K‬أیی‪ ، &N‬أ إذا & ﺕ& ا‪$-‬ة  ‪a8‬ﺕ‪ N‬ای ‪dK‬ن ا‪;-‬ء ی;‪GE‬ون ‪ 3‬اﻥ‪$+‬اف ا  د وا ‪$‬اء‬
‫ا‪%‬ع ‪ ،‬و اﺕ‪%‬ع ا‪N‬ى وا‪NE‬ة ‪ ،‬وﺕ` ه‪ 1‬ا‪$-‬اض ا ‪ 1‬ﺕ‪ " !.‬اب" ‪ ،‬وا ‪ 1‬ی ‪$‬ﺕ! ‪ N‬اﺽ‪$P‬اب‬
‫ا‪+‬ة اﻥ‪ ،‬وا‪$8‬ان ا & ‪ 1K‬ا€ﺥ‪$‬ة‪.‬‬

‫‪ -٤‬إذا اﻥ‪ yP‬ا ر  ;ه‪ N‬و;ﺥ‪ N‬ا‪ 1‬وا‪9‬ت ‪ NI #‬وا‪ # NK #‬ﻥ‪ R/‬ا;‪ v8‬ا ‪1‬‬
‫اي ‪dK ،‬ن ه‪c‬ا ی&  ‪ 2 y9‬ا‪$-‬ة ‪ #‬ء ‪$P/‬ة وﺕ‪cN‬ی! ;‪/‬س ا‪%E‬ب ‪ ،‬أ أ ‪=N‬ة ‪M9‬ء أو‪9‬ت‬
‫ا‪$/‬اغ وأ ‪=N‬ة ا ‪$‬وی\ وأ ‪=N‬ة ام و ‪ O‬أ ‪=N‬ة وأدوات ا  ‪ 2‬ا  ‪dK 1‬ﻥ‪ N‬إذا اﻥ‪ # yP‬ﻥ‪R/‬‬
‫ا ;‪P‬ت ‪dK‬ن ذ` ی‪o‬دى ‪ 1K‬ا;‪N‬ی إ‪ 3‬أن ی ;‪ R/‬ا‪%E‬ب ) وا‪A%‬ن( ﻥ‪ 8‬ت اة ا‪ 1K K.‬آ ‪$‬ا‬
‫ﺕ‪ &N9 \. K &N‬و‪ &N‬وﺕ‪  8‬أروا‪ &N‬وی‪ & 8‬آ‪ 3  &N‬یا ر‪ #% $f &N‬و ‪ /‬ﻥ‪) ، #‬‬
‫أو‪ `a‬ا‪c‬ی‪ #‬ﻥ ‪ &N; %‬أ‪   #8‬ا وﻥ وز ‪a #‬ﺕ‪ 1K &N‬أﺹ‪+‬ب ا; و ا‪.‬ق ا‪c‬ي آﻥا‬
‫یون( ) ا‪-‬ف ‪.(١٦ :‬‬

‫‪ -٥‬وا‪ RD‬ﺹ‪dK \+‬ذا أه ‪ y‬ا‪$-‬ة وا ‪ N%‬اى ‪dK ،‬ن ا‪;-‬ء ی‪.‬ن ‪$G‬اض ا‪N%E‬ت وا‪DE‬ك‬
‫وا‪NE‬ات ا ‪ 1‬ﺕ‪ ، &N9 !.‬وآ‪ `c‬إذا أه ‪ y‬ا ر ﻥ! ا ‪  3 :K+‬ا‪$P/‬ة ‪8 / D‬‬
‫ا‪-‬ان وﺕ& ام وا‪;.‬ت ‪ ،‬وإذا ﺕه‪ y‬أ ‪=N‬ة ا ‪$‬وی\ وام ‪ #‬أهاف ا‪+‬ة ‪ 1K‬ام ‪ ،‬وﺥ‪yP%‬‬
‫‪ 1K‬آ واد ‪dK‬ن ا;  ا ‪cN  +‬ا آ‪ 2‬ه‪ 1‬ا ‪ y E‬وا ﺽ‪$P‬اب وا‪ v‬وا‪%‬ط ا ‪ $ 8‬ا زم ‪$Ku‬اد‬
‫وا  ت ‪ ) ،‬ﺽ‪$‬ب ا‪ ? Y‬ر  ‪ 2K‬ﺵ‪$‬آء  ‪E‬آ‪8‬ن ور    ‪  $‬ه ی‪ 8‬ین ?( )ا=‪(٢٩:$‬‬
‫‪ ،‬وه& ‪ 1K‬ا€ﺥ‪$‬ة ‪ #‬ا‪$‬ی‪.#‬‬

‫‪6‬ﻥ ‪ :‬ﺕ‪ $K‬ا‪$:‬وف ا‪;%‬ﺉ ا اﺕ‪:‬‬

‫‪ -١‬یم ا ‪.‬ر ا‪ 3 1‬ﺽ‪$‬ورة إ‪ 9‬ا ‪$‬ﺕ‪%‬ت ا   ا ‪ 1‬ﺕ‪$K- # M‬اد ا  ‪ O‬أ‪ MK‬إﺵ‪%‬ع‬
‫ ‪ + #D‬ﺕ‪ &N‬ا دی وا;‪ 8/‬وا  ‪ --‬أو وه ا‪-‬ﺹ\ ا ‪ 1‬ﺕ‪" # M‬إﺕ ا‪$/‬ﺹ" أ‪ &N‬ﺵ‪%‬ع ﺕ`‬
‫ا‪ +‬ت ‪ 1K‬إ‪I‬ر ا  ‪N‬ت ا‪ N‬واى ا‪$‬و ا ‪ 1‬ﺕ‪$/‬ض ﺕیت ‪  3‬ی‪ MKG" 2; $%‬إﺵ‪%‬ع‬
‫ ‪$  "#D‬ك ا ل أم آ إﻥ‪8‬ن ‪$‬ﺕ‪9 # O/‬د ا‪-‬رض إ‪ 3‬أر‪9 OK‬ر ی‪ ، 2P 8‬أو  ‪ ; C9‬ود‬
‫ا ‪  2 P‬دا‪ 1K y‬ﻥ‪P‬ق "ا‪ ".‬وا  ال‪.‬‬

‫‪ -٢‬وی‪$‬ﺕ‪cN h%‬ا ا ‪%‬أ ‪ M9‬ﺕ‪" $K‬اا ا " ا ‪ #8+ ; M‬ﺕزی‪ O‬ا?‪$‬وة ‪ #‬ﺥل ا ‪$‬ﺕ‪%‬ت‬
‫ا  آ=آات ‪ ،‬أو ا‪ P‬آ‪9.‬ت ‪ ،‬أو ‪ #‬ﺥل ا ‪ $‬ای ا ‪ 1‬ﺕ‪$A‬س ‪ 1K‬ا‪$K-‬اد ;‪ 3‬ا‪P‬ء‬
‫دون ‪8‬ب ‪ O ،‬ا ‪ 1K :K+‬ا‪ y9‬ذاﺕ‪ v 3 2‬ا ‪ D‬ا‪$/‬دی و‪ O‬ﺵع ا‪ CI‬ا ‪$‬ا& وا اد ‪#‬‬
‫‪ #‬و أذى و ا ء‪.‬‬‫ا ‪ 3P‬وا ‪ ، 1‬دون  ¡‬

‫‪ O; -٣‬ا ‪ KD &:‬ﺹر‪ 5‬وأﺵ‪ 2D‬وأاﻥ‪ 2‬ووﺽ‪ O‬ا‪M‬ا‪ h‬ا ‪ 1‬ﺕ‪ /D‬ذ`  ‪ 3‬ی‪ O $E‬أ;ء ا  ‪O‬‬
‫ا ‪cN &N D  &8‬ا ا  ‪ O‬وﻥ ﺉ‪ + MK 2 &N‬ا ‪$ f‬اب وا‪%‬ط وﻥ=ت اوان إ‪ 3‬أ‪.#D   9‬‬

‫‪ a8 : ?6‬ا‪$/‬د ‪ #‬اﺥ راﺕ‪ 2‬وآ‪:2‬‬

‫‪ O -١‬ا ‪G‬آ ‪ 3‬دور ا ‪$‬ﺕ‪%‬ت ا‪;%‬ﺉ ‪dK‬ن ا ‪.‬ر ا‪ 1‬یم ‪ 3‬أن اﻥ‪8‬ن أی‪a8 M‬ل ‪#‬‬
‫ا ‪ 3 :K+‬ﻥء ‪$PK‬ﺕ‪ 2‬و ‪ 2%9‬وﺕ=آ ﻥ‪) ، 28/‬وﻥ‪ R/‬و اه‪K N NGK ،‬ره وﺕاه ‪ 9 ،‬أ‪# \K‬‬
‫زآه و‪ 9‬ﺥب ‪ #‬ده( )ا‪.(١٠:R E‬‬

‫‪ I -٢‬ا‪  K Y‬أ‪ $‬وﻥ‪ ، 1N‬ﺕ‪ ، 2 D+  8‬و‪ 2  1K 6‬و‪ ، 2 D‬وو‪ 5‬وو‪ 1/K … 5‬ه‪ 5c‬‬
‫ا‪ M‬ن ‪ 8‬ا! ‪ ،‬وا‪ RD‬ﺹ‪8K ، \+‬ك ا ;‪$+‬ف ی;‪ 3 yD‬ا! ﻥ‪  D‬داء  ‪ 3‬ﺕ‪D‬د ﺕ ‪# 2‬‬
‫رؤی ا‪ K v+‬ی‪$‬ا‪ ،  5‬وﺕ‪D‬د ﺕ‪ 2‬ی‪  5$D‬ی;‪ # 2/‬ا‪ $‬وی‪  !+‬ی‪ # 5$M‬آ ‪ ) I‬آ  ران ‪3‬‬
‫‪  &N9‬آﻥا ی‪%8D‬ن( )ا ‪.(١٤ :#//P‬‬

‫‪ -٣‬ی‪N/  +‬م " هة ا;‪D " R/‬ﻥ ‪+‬ری ‪ 1K‬ا‪+‬ة ااﺥ ‪i‬ﻥ‪8‬ن ا ‪) R/;K ، &8‬ا ? ‪ 1K‬ﺕر‬
‫ا‪ 1‬اﻥ‪8‬ﻥ‪ ( 1‬ﺕ ;ز‪9 N‬ﺕن ‪ :‬اوا‪ OK‬ا دی ا‪%‬ﻥ ا‪-‬رﺽ ا ‪ 1‬ﺕ\ ‪ 3‬اﺵ‪%‬ع ا ‪%‬ﺵ‪ ، $‬وﺕ;=ع إ‪3‬‬
‫ا‪ &:‬وا وز ‪ 1K‬ذ` ‪ ،‬وا;ازع ا‪$‬و ا ‪ 1‬ﺕ ق إ‪ 3‬ا‪$‬ب ‪ #‬ﺥ‪ N‬وإرﺽء رﺉ‪ ، N‬ا‪c‬ي ‪2 K$‬‬
‫‪/.‬ت ا ل وال‪cN 1NK ،‬ا ﺕ‪ 2% $E 8‬وﺕ‪ 2%Mf # v/E‬و‪$ K … 2‬ﺕ‪ O/‬ﻥ‪8‬ن إ‪K7 3‬ق ﺕ‪+ M‬‬
‫‪  9 N‬إﺵ‪%‬ع ا‪ +‬ت اﻥ إ‪  3‬آ‪ ، $%‬ی‪ .‬إ‪  3‬ا ‪c‬اب ا  ‪NE‬د ‪ % 1K‬ا‪ ، Y‬ر‪ &f‬أﻥ‪ 2‬ی;‪3‬‬
‫زوال ا;‪ R/‬اا ا ‪D‬ﻥ ‪ #‬ا‪%‬ن وا‪$‬وح ‪ ،‬آ  ی;‪;K 3‬ء ا‪%‬ن ‪- ،‬ﻥ‪K 2‬ق ه‪c‬ا ی;‪ 1‬ﺹد ا‪$‬وح ا‪9%‬‬
‫إ‪ 3‬ة اد ‪ 1K‬ا;& وا‪$‬ﺽان ‪ #‬رب ا ‪. #‬‬

‫‪ -٤‬ر ا‪c‬ي ﺕ‪8‬د ‪ 2K‬ا‪$P/‬ة ا‪  8‬ار‪ N$ K‬وا ‪ 2 .‬ی‪D‬ن ا ا‪ # vK‬اﻥ‪8‬ن وﻥ‪ ، 28/‬و;‪2‬‬
‫و‪ #‬ﺥ‪ v‬ا‪ 2;  ، Y‬و‪ #‬ا د آ‪ ، 2‬و;‪ 2‬و‪ #‬ر‪ ، 2‬وی ;=ل ا& وا ‪G‬ی ‪ 3‬اﻥ‪8‬ن ‪" #‬ﺉ‪"D‬‬
‫ا‪) # $‬إن ا‪c‬ی‪9 #‬ا ر; ا‪ &6 Y‬ا ا ﺕ ;=ل ‪ &N‬ا ﺉ‪ D‬أ ﺕ‪K‬ا و ﺕ‪=+‬ﻥا و أ‪$E‬وا ; ا ‪1‬‬
‫آ; & ﺕون ‪ ،‬ﻥ‪ #+‬أوؤآ& ‪ 1K‬ا‪+‬ة اﻥ و‪ 1K‬ا€ﺥ‪$‬ة( )‪.(٣١-٣٠ :y.K‬‬

‫‪ -٥‬ور ا‪c‬ي ﺕ‪8‬د ‪ 2K‬د‪K‬ت ا‪$A‬اﺉ= اﻥ ‪ ،‬وﺕ‪ 2K y%D‬ا‪$P/‬ة ا‪  8‬ی‪D‬ن اﺽ‪$P‬اب اﻥ‪8‬ن داﺥ ‪،‬‬
‫وی‪D‬ن ﺵر‪ 5‬م ا ا‪ O vK‬ا‪ ، v‬و ;‪ O $K‬ه‪c‬ا ا د ‪ ،‬وﺕ ;=ل "ا‪$+  "#IE‬ی‪ z‬وا =ی‪#‬‬
‫‪ M‬ن ا ‪$‬ار اﻥ‪8‬ن ‪ 1K‬ه‪c‬ا ا‪$P‬ی‪ v‬ا ‪) `N‬أ& ﺕ‪ $‬أﻥ أر; ا‪ 3 #IE‬ا‪$KD‬ی‪ #‬ﺕ‪o‬زه& أزا(‬
‫)‪$‬ی&‪ (٨٣:‬أي ﺕ‪=N‬ه& وﺕ‪=/ 8‬ه& ‪) ;I‬ا‪ #‬ﺵر ‪.(١٩٨٤،‬‬

‫را‪ :‬ا‪ h%M‬ا ‪ 1‬ا ;‪ # vP‬روح ام‪:‬‬
‫‪ -١‬ی‪N 8‬ف ا‪ h%M‬ا ‪:; # 1‬ر ام ‪$‬د ا ‪ 3 :K+‬ا‪-‬ال أو ا‪-‬ﻥ‪ R/‬أو ا‪$-‬اض ‪O‬‬
‫أه  ‪ - N‬و‪ 2;D‬ی‪N 8‬ف أو و‪ %9‬آ ﺵ‪3‬ء ا ‪NI 3 :K+‬رة ا‪-‬رواح واب وا‪/+‬ظ ‪ 3‬ﺹ ‪% N‬رﺉ‪N‬‬
‫ ‪%‬ره ‪+‬ر ا د ‪ 1K‬اﻥ وا€ﺥ‪$‬ة‪.‬‬

‫‪ -٢‬وأول ا‪ h%M‬وأه ‪  2‬آن ;‪ # ?%‬ﺕى ا‪ = Y‬و  و‪$‬ا‪ 1K 2 %9‬آ ‪9‬ل و‪ K‬اﻥ‪ # 9P‬ا‪$P/‬ة‬
‫ا‪ &6 ،  8‬ا ;‪ aE‬ا  ا‪ ،  8‬ا ‪ 1‬ﺕ; ‪ 1N‬إ‪$f 3‬س ‪ K$‬ا‪ Y‬و‪ 2%‬وﺕا‪ 1K 5‬ا;‪/‬س واب ‪K‬‬
‫ﺕ‪$‬ج ا‪K-‬ل إ ‪ `  % 8‬اا‪ CI‬ا;‪.%‬‬

‫‪ -٣‬ا‪$  $-‬وف وا;‪ # 1N‬ا ;‪ $D‬آ ‪N/‬م ‪ ،‬وا  ‪8‬ب آ ‪ 8‬ﺵ‪ 1$‬ور ‪cN 1‬ا ا ‪N/‬م ‪ ،‬یم ور‬
‫‪ 1‬أﺥ‪2‬‬
‫‪  D‬و‪o‬ی ‪ h%M‬وا‪ 9$‬ا‪ .E‬و‪ 2;D‬ﺽ‪ h%‬یم ‪ 2‬ا€ﺥ‪$‬ون  ‪ 4‬ی‪D‬ن آ ‪ &8‬را َ‬
‫ووﻥ‪ 3 2‬ا ‪$PK  3 :K+‬ﺕ‪ ، 2‬و‪ # 2  }K‬أن ﺕ‪8‬د‪ 5‬ا‪N:K ، E/‬ر ا‪ E/‬وﺵ‪N‬‬
‫ی‪o‬دى إ‪ 3‬إﺹ ا‪$-‬یء وﺕ‪ OE‬ا ‪$‬ددی‪ 1K #‬ا ‪ ، /‬آ  ی‪ \ /‬ا‪%‬ب  ‪$‬ی‪- Exposure z‬ﻥ ط ا‪8‬ك‬
‫ا ﻥ‪$+‬ا‪   1K‬ی‪o‬دى إ‪ 3‬اﻥ ‪E‬ر اوى ‪P9 #‬ت یة ‪ #‬ا;س ‪ ،‬و‪ #‬ه; ‪dK‬ﻥ; ﻥ‪ OP 8‬أن ﻥ‪ &N/‬آ‪ C‬أن‬
‫ﺕ‪$‬ك ا‪$  $-‬وف وا;‪ # 1N‬ا ;‪ $D‬آن ‪ 1K %%‬ل ‪ !Mf‬ا‪ Y‬وﻥ ‪ 3; 3 2‬إ‪$‬اﺉ ‪ 4‬ء‬
‫ﺽ ‪? #‬ت ل ا; ‪) &N‬آﻥا ی ;هن ‪  Ra% 5K $D; #‬آﻥا ی‪/‬ن( )ا ﺉة ‪.(٧٩:‬‬

‫‪ -٤‬أ ا‪ h%M‬ا‪K 1 $‬م ‪% 3‬دئ ‪  6‬ﺵ‪ 1K $‬ﺵ‪ D‬ود ‪$9‬ره ا‪E‬رع ‪ DE‬ی ‪ #D‬ا‪#P‬‬
‫ﻥ‪+‬ز‪ a/ 5‬أو  أو ‪ - %I‬آ  ه ا‪+‬ل ‪ 1K‬ا ‪$E‬ی‪ O‬اﺽ‪ - 1‬و‪ 1K‬ﺵ‪ D‬ﺕزی‪ $‬ﺕ‪$‬ك ‪ NK‬ا ل‬
‫ ‪N‬د و‪ vK‬ا‪  +‬ﺽ ﻥ  ‪$‬وﻥ ‪ 1K‬ا ‪ N‬أﺵ‪D‬ل ا ﻥ‪$+‬اف‪.‬‬

‫‪ -٥‬و‪ 1K‬إ‪I‬ر ه‪c‬ا آ‪dK 2‬ن ا ‪%‬أ ا‪ 1-‬ه أن ی‪N 8‬ى ا ‪  v%P‬ی‪$‬ﺽ‪ 3‬ا‪+% Y‬ﻥ‪ 2‬وﺕ‪ ، 1‬وأن ی‪# M‬‬
‫ال إ‪ 3‬أ‪  3.9‬ی‪ 2P‬ا‪ $E%‬ا‪c‬ی‪ #‬ی‪$‬ا‪%9‬ن ا‪ 1K Y‬آ  ی‪.‬ر ;‪ 1K &N‬ه‪c‬ا ا‪GE‬ن ‪$. ،‬ف ا;‪# $:‬‬
‫‪ y‬یَ َهَ( ) ‪v/‬‬
‫‪ُ َْPََ ٍ ž َ+ُ y‬‬
‫هی أو ‪D‬ﻥ ا‪c‬ي ی ‪$‬ض  ‪ 3‬ا ‪) /‬وَایْ ُ& اž‪ُ ْ;ِ َُ ِIَK ْyَ9$َ َ َْ ِ2‬‬
‫‪.(2‬‬

‫ﺥ‪ : 8‬أال ا‪: &-‬‬

‫‪ -١‬و ا‪+% Y‬ﻥ‪ 2‬وﺕ‪ 1‬ا‪ &-‬ا‪P‬ﺉ ‪G‬ن ﺕ‪ +‬ة ‪ ، %I‬وأن ی‪G‬ﺕ‪ N‬رز‪ N9‬ر‪f‬ا ‪ #‬آ ‪D‬ن ‪ ،‬وﺕ‬
‫ا‪ &-‬ا ‪ 1‬ﺕ& ود ا‪ ، Y‬وا ‪ 1‬ﺕ‪G $/D‬ﻥ& ا‪G Y‬ن ی‪c‬ی‪ # N‬ﺹ;ف اع واف وا‪N‬ان و‪G‬ن ی‪N8%‬‬
‫ﺵ وی‪c‬ی‪G NM v‬س ‪   z‬آﻥا ی‪;.‬ن‪.‬‬

‫‪ -٢‬آ  ‪+% 3M9‬ﻥ‪G 2‬ﻥ‪ & 2‬ی‪$A #D‬ا ﻥ  أﻥ ‪9 3 N‬م  ‪ 3‬ی‪$A‬وا  ‪G‬ﻥ‪.&N8/‬‬

‫‪ -٣‬ی ;=ل ا‪ !MA‬وا‪c‬اب ‪ 3‬ا‪ &-‬و‪ NK‬ا‪+.‬ن ‪-‬ﻥ‪ & &N‬ی‪$D; 8‬وا ;‪$D‬ا و& ﺕ ‪ $‬و ه‪، Y %Mf &N‬‬
‫وﺥ‪.‬ﺹ ‪ 1K‬إﻥ‪D‬ر ‪ 3‬أﺉ  ار وذوى ا ‪D‬ﻥت ادی وا ‪P9 1K $6G‬ت ‪$‬ی‪ # M‬ا;س ‪- ،‬ﻥ‪&N‬‬
‫‪cN‬ا ی ‪$‬آن ا‪-‬اب ‪/;  /‬س وا‪-‬رواح  أن ﺕ‪ M‬وب أن ﺕ=ی‪$PK # g‬ة ا‪ Y‬ا ‪ $PK 1‬ا;س‬
‫‪ OE K N‬ا‪ E/‬وی‪ v+ 8‬ا‪c‬اب ‪ 3‬ا ‪.O‬‬

‫‪ -٤‬ﺵع ا ‪$‬ف وا‪ $P%‬وا‪G $/D‬ﻥ& ا‪ Y‬ی! ‪ !Mf‬ا‪ Y‬و‪ 2‬ا‪ 3 &-‬ا‪ ، &-‬وﺕ‪$‬ﺕ‪ h%‬ه‪ 5c‬ا‪:‬اه‪&: $‬‬
‫وا‪$ 1A%‬ط و‪) v6‬وآ& ‪$9 # ; .9‬ی آﻥ‪  m y‬وأﻥ‪GE‬ﻥ ه ‪7 9‬ﺥ‪$‬ی‪  K ، #‬أ‪8‬ا ‪ ;G‬إذا ه& ;‪N‬‬
‫ی‪$‬آ‪M‬ن ‪ ،‬ﺕ‪$‬آ‪M‬ا وار ا إ‪ُ  3‬أﺕْ‪ 2K & Kِ$‬و‪8‬آ;ِ‪ &D &D‬ﺕُ‪G8‬ن ‪9 ،‬ا ی وی; إﻥ آ; ‪ K ، # m‬‬
‫زا‪ y‬ﺕ` داه&  ‪; 3‬ه& ‪.‬ا ﺥی‪) (#‬ا‪-‬ﻥ‪%‬ء ‪.(١٥-١١ :‬‬

‫و ‪ #‬ا ﺉ& أن ﻥ‪c+‬ر ‪ 1K‬ﺥ م ی?; ‪ #‬ا‪ #;8‬ا;‪ 8/‬وا  ‪ #‬ﺥ‪ GP‬ﺵﺉ‪ O‬ی ‪$‬ض ا‪9 z%‬ع‬
‫‪ ; 2K‬ﺕ;ول ا ‪+P.‬ت ا ‪ .‬اﻥ! ا‪$‬و ا  ; ا‪ # .‬اﻥ‪8‬ن ور‪ ، 2‬أ وه ﺥ‪GP‬‬
‫ا  ‪ O‬ﺕ` ا ‪+P.‬ت آ‪/G‬ظ ﺕ; ﺹرا "‪ "f‬أد ‪ ،‬أو آ ‪$%‬ات "زی" ‪ O ،‬أن ا‪ v+‬ا‪c‬ي ‬
‫ی;‪ 1A%‬أن ی ري ‪ &8 2K‬ه أن  ` ا ‪+P.‬ت و دا  آ ی ‪ -‬إن & ی=د ‪ 1K -‬ﺹ‪ # 29‬و د‬
‫ ﺕرآ‪ 2‬ا; و ی‪ 1K $%D‬ﺹورﻥ ‪ ،‬و‪$K O #D‬ق أ‪ 1‬ه أن ‪ 5cN‬ا‪:‬اه‪ $‬ی‪ N8‬وأده ا ‪1‬‬
‫ﺕ ‪ # C‬أد ا ‪ 1K =+‬ا ‪D‬ن )ا‪P‬ل وا‪$‬ض وا رﺕ‪/‬ع وا‪ ( D‬وا=ن ا ‪ KG‬دراآﺕ; ا‪، 8+‬‬
‫و‪9 N‬ﺕ‪ N‬و‪9‬اﻥ;‪ N‬و;;‪ N‬ا ‪ 1‬ﺕ ‪ C‬آ‪ # `c‬ا‪:‬اه‪ $‬ا ‪ 8+‬ا ‪.; KG‬‬

‫و‪ #‬ه; ‪dK‬ن أي ‪+‬و س و ده ‪ 3‬ا  دات ا ‪ # 8+‬ﺥل إ‪P‬ﺉ‪ N‬ﺹ‪" /‬زی" أو‬
‫‪ f‬ﺥ‪ 1N P‬أ‪ $‬ی ;‪ 3 3K‬ﺥ‪ O & 8 h‬أت ا ‪.‬ر ا‪ 1‬ذاﺕ‪ ، 2‬وی‪%‬و أن ا‪9‬ع ‪? 1K‬‬
‫ه‪c‬ا ا‪ R GP‬إ ‪ #‬ی  أ‪ # 5;/‬أ! وﺕ‪.‬رات دی ‪ 1K‬ا ‪ ، $D/‬و‪ #‬ه; ‪dK‬ن ;‪ 1K ;N‬ا ‬
‫‪ ? O‬ﺕ` ا ‪+P.‬ت ی;‪ 1A%‬أن ی‪D‬ن وا و;  ‪.  1 DE‬ر ا‪.1‬‬

‫‪dK‬ذا ‪ ;9‬أن " ا‪$P/‬ة" ﺕ ‪ # M‬إدراك ااﻥ آ  ء ‪ `c‬ا‪7$‬ن ا‪$D‬ی& ﺹ‪$‬ا ‪dK‬ن ا; ذج ا;‪$:‬ی ا ‪1‬‬
‫ﻥ‪ N;%‬ی;‪ 1A%‬أن ﺕ ‪ # M‬ذ` ا‪ %‬آ‪ $G‬وا‪ 19‬ی;‪ 1‬زى ‪ ،‬وإذا ‪ ;َ6‬ا‪ D‬ب ا‪$D‬ی& ‪ #‬اب وأا‪N‬‬
‫وأ‪$‬اﺽ‪ 29 ? 1K N‬ﺕ‪$ &N9 1K) 1‬ض ‪=K‬اده& ا‪$ Y‬ﺽ( )ا‪$%‬ة ‪ (١٠ :‬و‪ K) 29‬ﺕ‪ #M‬ل‬
‫‪ O PK‬ا‪c‬ي ‪$ 2%9 1K‬ض( )ا‪=-‬اب ‪dK (٣٢ :‬ن ; أن ﻥرك أن " ا!" ‪ 2‬و د‪ 5‬ا‪ 1+‬آ‪ G‬أو ‪2‬‬
‫ا‪+‬ة ا‪$‬و ‪i‬ﻥ‪8‬ن )وإن & ی‪ #D‬و دا دی( وأن ‪" 2‬أ‪$‬اﺽ" ﺕ‪ 3;  2%.‬أﺵ ‪9‬ة وﺕ‪$6G‬ا ‪ 3‬ة‬
‫اﻥ‪8‬ن آ‪$f # D‬ه ‪ #‬ا‪$-‬اض ا ‪ 1‬ﺕ‪ !.‬ا‪ . 8‬وإذا ‪ ;Kّ$‬ا‪7$‬ن ا‪$D‬ی& "‪PE‬ن" و ‪; 2/9‬‬
‫و‪.‬ﺉ‪ 29 ? 1K 2.‬ﺕ‪) 1‬إن ا‪PE‬ن ‪ &D‬و ‪K‬ﺕ‪c‬و‪ 5‬وا( )‪ ، (٦:$IK‬و‪) 29‬زی‪ &N #‬ا‪PE‬ن‬
‫أ ‪.K &N‬ه& ‪ #‬ا‪) (%8‬ا; ‪ ، (٢٤:‬و‪) 29‬إ ی;=‪ # `;f‬ا‪PE‬ن ﻥ=غ ‪ (٣٦:y.K) (Y c K‬و‪29‬‬
‫)إﻥ ; ا‪ #IE‬أوء ‪c‬ی‪ #‬ی‪;o‬ن( ) ا‪$-‬اف‪ (٢٧:‬و‪) 29‬إﻥ  ذ‪ &D‬ا‪PE‬ن یف أوء‪7) ( 5‬ل‬
‫ ‪$‬ان ‪dK (١٧٥:‬ن ; آ‪ "# " #?%‬أو أن ﻥ‪G‬ﺥ‪ # c‬ه‪ 5c‬ا€یت و د "ا‪PE‬ن" آ‪ +‬و دی‬
‫وا‪ K 9‬و‪$6o‬ة ‪ 1K‬ﺕ; ا ‪ ،‬آ  أن ; ‪6‬ﻥ أن ﻥ‪$‬ف أﻥ‪ 2‬و ‪7 1;% #%‬دم ‪ ،‬وأن ﻥ‪$‬ف ‪ ?6‬أن‬
‫‪ #‬ﺹ‪/‬ﺕ‪ 2‬وأ‪ 2%‬أﻥ‪ 2‬ی=ی‪; #‬س ‪ I‬ا‪ -‬ل ‪ ،‬وأﻥ‪ 2‬ی;=غ ویس ویف وی ا;س وی ;‪$A &N‬ور ‪،‬‬
‫وأﻥ‪ 2‬و‪ 3‬و‪$9‬ی‪- #‬ه ا‪M‬ل ‪ ...‬وه‪cD‬ا ‪ ،‬آ  أن ; أن ﻥﺥ ﺕ` ا‪-‬د وا‪.‬ﺉ~ ‪ 1K‬ﻥ ذ ; ا;‪$:‬ی‪.‬‬

‫ا 
ا ‪ %I? : !0‬ا
‪C45‬ت ا ‪ I‬د& وا*(
!‬
‫ا ‪DE‬ت ا‪$/‬دی وا  ‪ 1K‬آ ت ام ا ‪:‬‬

‫ ذآ‪$‬ﻥ ‪ v%  K‬أن ا ا  ‪ 9‬آﻥ‪ c; y‬ﻥ‪GE‬ﺕ‪ N‬ا‪-‬و‪ 1K 3‬ا‪ $.‬ا‪+‬ی‪ 4‬ﺕ‪ & N‬اه  ﺥﺹ‬
‫ ‪8‬ة ا;س ‪ 3‬ا ‪DE" N‬ﺕ‪ &N‬ا‪ ، ".E‬إﺽ‪ K‬إ‪ 3‬ا  ‪ 3‬ا ‪ # C/‬ویت "ا ‪DE‬ت‬
‫ا " إ‪ 3‬أ‪ ، #D  3.9‬آ  أﺵ‪$‬ﻥ أی‪ M‬إ‪ 3‬اه م ا ‪ ;N‬ا =ای ‪ 1K‬ا‪;8‬ات ا‪-‬ﺥ‪$‬ة ‪M‬ی ا‪9‬ی‬
‫‪ #‬ا ‪DE‬ت ا‪$/‬دی وا  ‪   ،‬ی ‪ !P‬ﺕا‪9 $K‬ة ﻥ‪$:‬ی  ‪ $8/  D‬ﺕ` ا ‪DE‬ت ﺕ‪D‬ن أ‬
‫ ‪ & .‬ا‪$%‬ا‪ B‬ا‪9‬ﺉ وﺕ‪+‬ی ‪$I‬ق ا ﺥ ا  ا‪. /‬‬

‫‪dK‬ذا ر ; إ‪ 3‬ا‪ D‬ت ا;‪$:‬ی ا‪+‬ی?  ‪$‬ف ‪ 3‬ا ‪$8/‬ات ا ‪ 1‬ﺕ‪DE  ; N‬ت ا‪$/‬دی وا  ‪،‬‬
‫‪dK‬ﻥ;ــــ ; أن  ‪$9‬ر‪ 5‬رو‪$‬ت ‪$‬ﺕن ورو‪$‬ت ﻥ=‪ c; y‬ی=ی ‪ #‬ر‪$9 O‬ن ‪ #‬ا=ن ی=ال ی‪.‬ق‬
‫ام ‪ N # ،‬أﻥ‪ " 2‬ﺕ   ‪ 3‬ا€ن ﻥ‪$:‬یـ ﺵ ) ‪ ($8/‬ا ‪DE‬ت ا  ‪ ،‬و‪ 9 N;D‬ﺕ‪D‬ن ‪1K‬‬
‫‪$I‬ی‪ N‬إ‪ 3‬ا د")‪ ، (Nisbet, 1966 :V & Merton‬وا‪.‬رة ا ‪ 1‬ﺕ‪ N8D‬ا‪ D‬ت ا‪ +‬زا‪y‬‬
‫ﺕ‪ # CED‬و د د آ‪ # $%‬ا;‪$:‬یت ا=ﺉ ا ;‪ 8K‬ا ‪ 1‬ﺕ‪+‬ول ﺕ‪ $8/‬ه‪ 5c‬ا‪:‬ه‪$‬ة ‪ ،‬وا ‪ & 1‬ﺕ‪ \/‬أي‬
‫;‪ 1K N‬ﺕی& ﺹ‪ f‬ﺕ‪$8/‬ی  ‪.N D‬‬

‫وی‪$‬ى ‪$‬ﺕن أن ‪ #‬ا ‪ #D‬ﺕ‪" &8‬ا ‪DE‬ت ا " ‪ #‬ا; ا ‪ +‬ا ‪$‬دة إ‪$ # aK 3‬ی‪# M‬‬
‫إاه  ﺕ ? ‪ 1K‬ا ‪ `D/‬ا ‪ Social disorganization 1‬وا‪-‬ﺥ‪$‬ى ﺕ ? ‪ 1K‬ا‪8‬ك ا ﻥ‪$+‬ا‪1K‬‬
‫‪ ، Deviant behavior‬وهﺕن ا‪ a/‬ن ه  ‪ 1K‬اا‪ DE  O9‬ن  ‪ /‬ن ﺕ‪o‬دى آ ;‪  N‬إ‪ 3‬ا‪-‬ﺥ‪$‬ى ‪4+ ،‬‬
‫أﻥ` إذا ﺕ‪$‬ﺽ‪ y‬را أي ‪ DE‬وا‪   8K 9‬ی‪ $E‬إ‪ 3‬آ ;‪  N‬و‪ #D‬ر ت  ‪/‬وﺕ )‪& Merton‬‬
‫‪ ، (Nisbet: 799-800‬وﺕ ‪ &: O%‬ا‪ D‬ت ا;‪$:‬ی ‪ 1K‬ا ﺽع ه‪c‬ا ا ‪.C;.‬‬

‫وا ‪ `D/‬ا ‪ 1‬ه = ا;‪ &:‬ا  ‪ #‬ام ‪m‬ﺉ‪/D N/‬ءة ‪ ،‬وی‪$‬ى وی‪8‬ن وزؤ‪5‬‬
‫)‪ (Williamson, et al. , 1974:18-22‬أن ا ‪ `D/‬ا ‪ 1‬ی‪+‬ث دة ﻥ   ‪ $A‬ا ‪ 1‬ا‪$8‬ی‪O‬‬
‫ا‪c‬ي ی‪o‬دى إ‪ 3‬اﺥ ل ا ازن ‪ 1K‬ا  ‪   ، O‬ی‪o‬دى إ‪ 3‬ا‪ h‬وا ﺽ‪$P‬اب ‪ 1K‬ا ی‪ $‬ا  ‪،‬‬
‫‪ !.K‬ا ;‪  o%‬ت ا€ﺥ‪$‬ی‪ ، #‬وی‪ CM‬ﺕ‪ $6G‬اا ا ‪8 N v/‬ك ‪ 3‬ا‪$K-‬اد‪.‬‬
‫ویرن أو‪ `a‬ا ‪/o‬ن ‪ #‬ا ‪ `D/‬ا ‪ 1‬وا‪8‬ك ا ﻥ‪$+‬ا‪ &N 1K‬أﻥ‪" 2‬إذا آﻥ‪ y‬ﻥ‪$:‬ی ا ‪ `D/‬ا ‪1‬‬
‫ﺕ‪$‬آ= ‪ 3‬ا ‪ $A‬ا ‪ 1‬و ی‪o‬دى إ‪ # 2‬اﺽ‪$P‬اب ا ی‪ $‬وا;‪ &:‬ا  ‪dK ...‬ن ﻥ‪$:‬ی ا‪8‬ك‬
‫ا ﻥ‪$+‬ا‪ 1K‬ﺕ‪$‬آ= ‪ 3‬اﻥ‪$+‬اف ا‪$/‬د ‪ #‬ا ی‪ $‬ا " ‪ ،‬و‪ A‬أﺥ‪$‬ى ‪dK‬ن ﺕ‪ $8/‬ا‪8‬ك ا ﻥ‪$+‬ا‪ 1K‬یم‬
‫‪ 3‬ا ‪$ K‬اض ‪G‬ن ا ی‪ $‬ا  ا   ‪ ،‬و‪ !%8 #D‬أو €ﺥ‪dK $‬ن ا‪$K-‬اد & ی & ‪ # &N‬ا ;‪aE‬‬
‫ا  ا‪  ++.‬ی‪ # M‬ا =ا‪ `  &N‬ا ی‪ ، $‬وی~ وی‪8‬ن وزؤ‪ 5‬دا ‪ #‬ا;‪$:‬یت‬
‫ا ‪$8/‬ة ‪8‬ك ا ﻥ‪$+‬ا‪ ، 1K‬وا ‪ 1‬ﺕم إاه ‪ 3‬أن ﺕ;‪ aE‬ا‪$/‬د ‪ 9‬ﺕ & أﻥ ‪ 1K‬إ‪I‬ر "‪$K K6‬‬
‫اﻥ‪$+‬ا‪ Subculture Deviant "K‬آ  ‪ #  1K‬ی;‪GE‬ون ‪ 1K‬أء  ‪ /‬ﺕ‪ NK OE‬ا ی‪ $‬ا ﻥ‪$+‬ا‪، K‬‬
‫;  ﺕ‪$‬ى ا‪-‬ﺥ‪$‬ى أن ا‪8‬ك ا ﻥ‪$+‬ا‪ 1K‬ی‪ O $‬إ‪   3‬ا‪$/‬د  ی‪ $‬اﻥ‪$+‬ا‪ # K‬و ‪ N‬ﻥ‪ $:‬ا  ‪O‬‬
‫وا?‪ K‬ا‪ $/‬و‪ N;D‬ﺕ ‪ $%‬ی ‪ 1K‬ﻥ‪ Reference group  $  $:‬أﺥ‪$‬ى ی ‪c‬ه ا‪$/‬د ‪ $‬‬
‫ ‪8 N‬آ‪ ، 2‬آ  ﺕ‪$‬ى ﻥ‪$:‬ی ‪ ?6‬أن ا‪8‬ك ا ﻥ‪$+‬ا‪ 1K‬ی‪D‬ن  ‪ ; 9‬ﺕَ‪ُ+‬ل أوﺽع ;ﺉ ‪$ 8‬ة ‪1K‬‬
‫ا  ‪ - O‬و‪$PM DE‬د ‪ -‬دون إﺕ ا‪$/‬ﺹ ‪aK z%‬ت ا  ‪.+ O‬ل ‪ 3‬اﺉ ا ‪$E‬و ا ‪1‬‬
‫ﺕ ‪ # &N;D‬ﺕ‪ v+‬ا‪-‬هاف ا ‪f$‬ب ‪ NK‬و‪ vK‬ا‪I‬ر ا?‪ 1K‬ا‪8‬ﺉ ‪ ..Anomie theory‬وه‪cD‬ا‪.‬‬

‫و‪dK  /.‬ﻥ; ﻥ} أن ا ‪$8/‬ات ا ‪ 1‬ﺕ‪ ; N‬ﺕ` ا‪ $I-‬ا ‪.‬ری ﺕ ‪$  &8‬آ= ‪ 3‬ا€ت‬
‫وا ت ا  ‪ ، N #‬و;‪ %8‬ا?‪ N # K‬أﺥ‪$‬ى ‪$ K ،‬آ= ‪ 3‬ا ‪ $A‬ا ‪ 1‬وا ‪`D/‬‬
‫ا ‪ 1‬وا ;‪ aE‬ا  وا‪ h%M‬ا ‪ 1‬ی ا ‪DE‬ت ا  "اا ا;‪P‬ق" ﺕ‪%‬و وآ‪G‬ﻥ‪N‬‬
‫أ‪ 1%I $‬ﺕ‪D 2 +‬ﻥ‪ D‬ه‪ 5c‬ا€ت ا  ا ‪ 1‬ﺕ‪ ، &$‬وأ ا ‪$8/‬ات ا ‪ 1‬ﺕ‪$‬آ= ‪ 3‬دور ا ی‪$‬‬
‫ا  وا?‪K‬ت ا‪dK $/‬ﻥ‪ N‬ﺕ‪%‬أ وﺕ; ‪ # 1N‬ا& ا  ا‪8‬ﺉة أی آﻥ‪ y‬ﺕ` ا& ‪ +ُ K ،‬ا ‪ $8/‬إ‪3‬‬
‫‪  + ;K M9‬ﺕ & ‪M NK‬هة ﺕ ‪N‬ت ا?‪K‬ت ا‪ $/‬وا‪8‬آت ا‪$/‬دی ‪ 3‬ا& ا ‪ 1‬ﺕ‪ N ;%‬ا?‪K‬‬
‫اﺉ  ‪ 1K‬ا  ‪ ، O‬أ ﻥ ﺕ` ا& ا   ‪:; #‬ر أر‪dK 39‬ن ه‪ o‬ء ا ء ) ?;ء أﺹ‪+‬ب اﺕ‪5‬‬
‫ا‪8‬ر ای( ی‪$‬وﻥ‪ 2‬ﺥرج ﻥ‪P‬ق ‪.&N N‬‬

‫و   ی‪ 3 NE‬ا =ام ا ء ‪cN‬ا ا ‪  C9‬ذآ‪ 5$‬ر‪ #K‬أو‪$ 1K (Olsen, 1968:130) #8‬د ﺵ‬
‫ﺕ ‪  3‬ذآ‪ # 5$‬أن ا ﻥ‪$+‬اف ی & ﺕ‪$‬ی‪ 1K 2/‬ﺽء ا?‪ ، K‬وأن ا‪8‬آت ا ‪ 1K $+‬إى ا?‪K‬ت‬
‫ا‪ 9 $/‬ﺕ‪D‬ن آ ? ‪ K6 1K‬أﺥ‪$‬ى ‪9 4 ،‬ل ‪ 1K‬ﺕ‪" 2‬إن  آن ا‪8‬ك ا ﻥ‪$+‬ا‪ 3 1K‬اوام‬
‫أ‪ $‬ﻥ‪ &:;  3%8‬ا‪c‬ي ی‪+‬ث ‪ 2K‬ی‪ % 8‬إ‪D‬ﻥ ا ‪%‬ر ‪ z‬ا‪8‬آت أﺥ‪ 1K 9‬ذاﺕ‪ 1K N‬ﺽء ‪%‬دئ‬
‫‪ 9‬أو   ‪ 3‬ا‪ ، $E%‬و‪ #D‬ه‪ G8 5c‬ﺕ‪ O‬ﺥرج ﻥ‪P‬ق ام ا " )!!( ‪ ،‬وه ‪cN‬ا ی‪$%‬ر ‪G8‬‬
‫ا;‪ 1K %8‬ا;‪ $:‬إ‪ 3‬ا ﻥ‪$+‬اف ‪ 1K‬آ ت ام ا  ‪ ،‬و ی‪$‬ى ‪ %‬إ‪  3‬اﺵ‪D‬ل ‪d‬ید ا ‪D‬‬
‫‪ O‬ا& ای; ?‪.‬‬

‫‪dK‬ذا اﻥ ; إ‪ 3‬ا‪ D‬ت ا ‪ h+ 1K ;N‬ا ا  ‪dK ،‬ﻥ; ; أﻥ‪ N‬ﺕ‪ RD‬ﻥ‪ R/‬ا‪ $I-‬ا ‪.‬ری‬
‫ا‪ 8‬ا ‪ 1‬و ﻥه ; ا ‪ & 1K #..‬ا ع ‪+ O ،‬و ید ‪9‬ر ‪ #‬ا ‪ N; D‬و‪  #‬ی‪2‬‬
‫ا ‪..‬ن ‪ & 1K‬ا;‪ R/‬ﺕ‪$8/‬ا  ‪DE‬ت ا‪$/‬دی ‪ ،‬واا‪ O9‬أﻥ‪ 2‬ی ‪ O - ;;D‬ا ‪$I‬ة ‪9‬ع ‪9 1K‬ر ‪9‬‬
‫‪ #‬ا ‪ h8%‬ا=اﺉ ‪ -‬ال ‪G‬ن آ ت ا ا  ﺕ;‪%- $:‬ب ا ‪DE‬ت ا;‪ - 8/‬ا ‬
‫‪ 3 Psychosocial‬أﻥ‪ N‬ﺕ ? ‪  K‬ی‪:1‬‬

‫‪ -١‬ا;~ أو ا‪.‬ر ‪ 1K‬إﺵ‪%‬ع ا‪ +‬ت اﻥ‪8‬ﻥ ) ‪ O‬ﺕ‪$‬ی‪ C‬ا‪ +‬ت ﺕ‪$‬ی‪ /‬ﺽ ی‪D‬د ی;‪ !.‬أ ‪3‬‬
‫ا‪ +‬ت ا دی ‪  &6‬ی ‪  # N%‬ت ﻥ‪ 8/‬وا ( و ی ‪$‬ﺕ! ‪ 3‬ذ` ا‪.‬ر ‪ 1K‬إﺵ‪%‬ع ا‪ +‬ت ‪#‬‬
‫إ‪%‬ط ووان‪.‬‬

‫‪  -٢‬ی ‪$‬ﺕ! ‪ 3‬ا ‪$‬ار ا‪.‬ر ‪ 1K‬إﺵ‪%‬ع ا‪ +‬ت ‪ -‬أو  ی‪DE # - 2%%8‬ت ‪ 1K‬ا‪9‬ت ‪ O‬ا€ﺥ‪$‬ی‪#‬‬
‫و‪ 1K‬ا ا‪ vK‬ا ‪ ، 1‬وه  ی‪DE  $%‬ت ا ‪"   .‬أداء ا‪m‬ﺉ‪ C‬ا " ‪Social‬‬
‫‪.functioning‬‬

‫‪ -٣‬ا ت ا  ا‪-‬ﺵ  ا ‪ 1‬ﺕ‪cN h+‬ا آ‪ 2‬آ ‪ $A‬ا ‪ 1‬و ی‪o‬دى إ‪ # 2‬ﺕ‪ `D/‬ا ‪1‬‬
‫‪ Social disorganization‬ی ‪. .‬ر ا;‪ #  &:‬ام ‪m‬ﺉ‪/D N/‬ءة )‪9‬رن ) ‪Northen,‬‬
‫‪.:١٧٣: 1987‬‬

‫وﺕ ‪/‬وت ا ‪+‬و ت ا  ‪  /‬ذ` ‪ 1K‬ﺕ‪$‬آ=ه ‪  3‬أو ‪7‬ﺥ‪ # $‬ﺕ` اا ‪ ،‬أو  ‪ 1K 3‬ا ‪$‬آ= ‪3‬‬
‫ای;ت ا ‪ 1‬ﺕ;رج ﺕ‪ y+‬أي  ;‪c N‬اﺕ‪ ، 2‬أو ‪ 1K‬ﺕ‪ DE‬اا ا ‪ 1‬ﺕ ‪ N; O‬آ‪%G‬ب  ‪DE‬ت ‪،‬‬
‫‪ ;K‬أن ‪ z‬ا‪ D‬ب ? ی‪$‬ون أن ا ‪DE‬ت إﻥ  ﺕ‪ 1K O $‬أ‪ N‬إ‪ 3‬ا‪$.‬اع ا;‪ # 18/‬اﻥ! ا;‪R/‬‬
‫ا  ‪ ، /‬آ  ی‪$‬ى ‪7‬ﺥ‪$‬ون أن ا ‪DE‬ت ‪%‬رة ‪ #‬ك ی & ﺕ ‪ # 2‬ﺥل ?‪$‬ات ‪ a‬ﺥر  ‪# 1K ،‬‬
‫ی‪$‬ى ‪$f‬ه& أن ا ‪DE‬ت إﻥ  ﺕ‪ O $‬إ‪ 3‬ﺕ‪ /‬اا ا‪c‬اﺕ ‪ O‬اا ا‪. a%‬‬

‫ا ;‪:‬ر ا‪ $8/  1‬ا ‪DE‬ت ا‪$/‬دی وا ‪:‬‬

‫وا€ن  ه ‪ ;/9‬آ ‪ # # 8‬ه‪ 5c‬ا ‪$8/‬ات ‪%-‬ب ا ‪DE‬ت ا‪$/‬دی وا ؟ إن ‪ #‬ا‪ 1%P‬أن‬
‫;‪cN ; E9‬ا ا‪ %‬ا?‪ # 4‬أد ا  ‪ 2‬ا‪  1‬ا  وا ‪DE  .‬ت وﺕ‪$8/‬ه ‪#‬‬
‫;‪:‬ر إ‪ - 1‬ی;‪ 1A%‬أن ﺕ‪D‬ن ‪% DE ;%‬ﺵ‪  3 $‬ﺕﺹ; إ‪ 1K 2‬درا ; ‪%‬ی‪ #‬ا‪-‬ول وا?ﻥ‪1‬‬
‫وا ‪ %I &N/ #.‬اﻥ‪8‬ن   ‪ C‬اﻥ‪ N%‬ا دی وا‪$‬و ‪ ،‬وﺕﺽ\ دی;ت ا ‪ # /‬ﺕ` اى‬
‫ااﺥ ‪ 1K‬ﺕ‪D‬ی‪ #‬ذ` اﻥ‪8‬ن ‪ ،‬ون ﺕ‪$6G‬اﺕ‪ 3 N‬ا‪9‬ت ‪ #‬ا;س ‪ ،‬و‪; 3‬ء ا  ‪.O‬‬

‫ ‪ 1K yc‬ا ا ﺽ‪ z 1‬ا ‪+‬و ت اة  ء & ا ;‪:‬ر ا‪ $8/  1‬ا ‪DE‬ت ا‪$/‬دی‬
‫ ‪ 2‬ﺥص ‪ ،‬و‪ #‬ه‪ 5c‬ا ‪+‬و ت  ‪9‬م ‪$+  + 2‬وس ا‪;E‬وي )‪ # (١٩٩١‬ا ‪.‬ء ;‪$:‬یت ارﺵد‬
‫واج ا;‪ 18/‬ا‪ $A‬وﺕی ‪ 1K N‬ﺽء ا ;‪ BN‬ا‪ 4 # 1‬أها‪8 1K NK‬ة ا‪$K-‬اد ‪ 3‬ا ‪N‬‬
‫‪DE‬ﺕ‪.&N‬‬

‫و;‪ N‬أی‪+ M‬و ‪/‬ف اغ )‪١٩٩١‬ب(  ﺹ إ‪:;" 3‬ر إ‪ $8/  1‬ا ‪DE‬ت ا‪$/‬دی" وا ‪1‬‬
‫‪$ NK y9‬ض ﻥي ‪ z%‬ا  ‪N‬ت ا‪ +‬ل ﺕ‪ $8/‬ا ‪DE‬ت ا‪$/‬دی اء ‪ 1K‬آ ت ام‬
‫ا  أو آ ت ا ا  ‪ &6 ،‬و‪ y‬ا ‪  # O‬ﺹ\ ;ه ‪ #‬ه‪ 5c‬ا  ‪N‬ت و‪  #‬ی‪$E‬‬
‫إ‪ 2‬ا ‪.‬ر ا‪ 1K 1‬ا ﺽع‪.‬‬

‫أ ‪ 3‬زیان )‪9 K (١٩٩١‬م را ل ا ‪.‬ر ا‪m O  " 1‬ه‪$‬ة ا ﻥ‪$+‬اف وﺹ‪ /‬وﺕ‪+‬‬
‫وﺕ‪$8/‬ا و " و‪ 2;D‬اﺥ ر ا ‪. 9‬ر ‪ 3‬ا ‪.‬در ا وه " ‪ 3‬ی‪ O‬أ‪$‬ا ‪ $D/‬اﺽ‪  1‬‬
‫‪/ # 2K‬ه& وﺕ‪/;.‬ت ‪ 3  ...‬ﻥ‪ OP 8‬ا ص ا ;‪:‬ر ا‪ 1‬ﻥ ﺕ‪ 2E‬ﺵاﺉ! ا =ج ;‪ 2‬و‪#‬‬
‫ا;‪$:‬یت ا‪ $A‬ا ‪ 1‬ی‪ N8‬ا ﻥ= ق إ‪   N‬ﺕ ‪/ # 2; M‬ه& و‪9‬ت ه=ة" )ص ص ‪.(٤-٣‬‬

‫و آ‪ ; /‬ﺕ` ا ‪+‬و ت ‪ -‬آ ;‪ # N‬زاوی ‪ 2‬ا‪$/‬یة ‪o -‬وﻥ ا ‪$‬اض ا;ﺹ‪ $‬ا ‪ &  ./‬ا ‪.‬ر‬
‫ا‪ $8/  1‬ا ‪DE‬ت ا‪$/‬دی وا  ‪ ،‬و‪dK `c‬ﻥ; ;‪ 1/ D‬ه; ‪$‬ض  = ‪-‬ه&  ا ‪# 5;.‬‬
‫ه‪ 5c‬ارات و‪$f #‬ه )وی ‪ #  #D‬أراد ا =ی ا‪ $‬ع إ‪ 3‬ﺕ` ا ‪.‬در (‪.‬‬

‫ رأی; ‪ v%  K‬أن ا;‪$:‬یت ا;‪ - 8/‬ا  ﻥ  ‪ 3 N‬ﺕ‪.‬رات دی  = ;‪%P %8‬‬
‫اﻥ‪8‬ﻥ ‪dK ،‬ﻥ‪ N‬ﺕ;‪ +‬ﻥ‪+‬ا دی  ‪ 1K K$P‬ﻥ‪$:‬ﺕ‪ + N‬ت اﻥ‪8‬ﻥ ‪ # 1K ،‬أن ا;‪$:‬ة ا ‪ +‬ت‬
‫ﺕم ‪ #  -‬ذ` ‪ 3 -‬أس "أن ه;ك   أو ‪ O 3 ; N‬ا‪ +‬ت ‪- -‬ﻥ‪ N‬ﺽ; ﺵ‪N%‬‬
‫  ‪ -‬أو وه‪" 1‬ا ‪ K‬ر إ‪ 3‬ا‪ = Y‬و " )اغ‪١٩٩١ ،‬ب‪ (١٢:‬وا ‪ 29 1K ; M‬ﺕ‪" 1‬ی‪G‬ی‪ N‬ا;س‬
‫أﻥ & ا‪$/‬اء إ‪ 3‬ا‪ ، Y‬وا‪ Y‬ه ا‪ 3;A‬ا‪ 4 ، (١٥ : $IK) "  +‬ی‪ $8/‬ا‪ #‬آ?‪ " $‬أﻥ & ا‪$/‬اء" ‪" 2‬أي أﻥ &‬
‫‪  +‬ن إ‪ O 1K 2‬ا‪$+‬آت وا‪;D8‬ت" ‪ ،‬آ  ‪ $8K‬ا‪ $/‬ا‪$‬ازي "إ‪ 3‬ا‪G "Y‬ن ‪ 1K‬ه‪c‬ا إ ‪ #‬ا‪G Y‬ﻥ‪2‬‬
‫ ا‪ K‬ر إ إ‪ ، 2‬وأن ه‪c‬ا ی ! ‪%‬دﺕ‪D 2‬ﻥ‪$ / 2‬ا إ‪+% 2‬ﻥ‪ ، 2‬وم ‪%‬دة ‪ 5$f‬م ا ‪ K‬ر إ‪، 5$f 3‬‬
‫‪K‬ﻥ‪8‬ن ‪   1K‬إ‪ 3‬ا‪- Y‬ﻥ‪+% 2‬ﻥ‪ 2‬وﺕ‪ 1‬ه ا‪c‬ي ﺥ‪ v‬و‪ 1K  $‬ا‪ 8‬وات و ‪ 1K‬ا‪-‬رض ﺵ‪%‬ع‬
‫ ﺕ‪ 2‬اﻥی ‪ ،‬وآ إﻥ‪8‬ن آﺉ; ‪ #‬آن ‪   1K‬إ‪ 3‬ﺵ‪ $D‬ا‪% - Y‬دﺕ‪ 3  - 2‬ﺕ‪  3M‬ﺕ‪ 1K 2‬اﻥ و‪1K‬‬
‫ا€ﺥ‪$‬ة أی‪.(١٣-١٢) M‬‬

‫وإذن ‪K‬م ی;‪ + $:‬ت ا دی و‪ $f‬ا دی ‪ 3‬أن ‪$E N; D‬و ‪ ، 2‬و‪ 2;D‬ی;‪ $:‬ﺵ‪%‬ع آ‬
‫ا‪ +‬ت ‪:; # N‬ر ی ‪ ; hK C9‬ود ه‪ 5c‬ا‪+‬ة اﻥ ‪  ،‬ی‪ h$‬دو ‪ #‬آ  ‪ 1K‬اﻥ و‪#‬‬
‫ا€ﺥ‪$‬ة ا ‪ 1‬ه‪ 1‬دار ا‪$‬ار‪ K ،‬إﺵ‪%‬ع ا‪ +‬ت اﻥی "و" ‪ %I‬م  ‪N‬م ا‪%‬دی ‪ Y‬و ی ذ`‬
‫اﺵ‪%‬ع ‪f‬ی ‪ 1K‬ذاﺕ‪. 2‬‬

‫ور‪  &f‬ی‪%‬و ‪-‬ول وه ‪ I8 #‬ه‪c‬ا ا ;‪:‬ر أم ا ا ‪ ، &8‬إ أن ه‪c‬ا ا‪ &N/‬ﺕ ‪$‬ﺕ! ‪67 2‬ر ﺵیة‬
‫ا ‪ v‬وا‪ E‬ل ‪ ،‬ﺕ! رأ ‪ ! 3‬ﺕ‪.‬راﺕ; ل ﺕﺹ‪ C‬وﺕ‪ $8/‬ا ‪DE‬ت ا‪$/‬دی وا  ‪67 ...‬ر‬
‫& ﺕ‪ D‬آ ﺕ; ا  ﺕ‪ .‬إ‪ 3‬ا‪ DE N 1‬آف ‪ -‬ﻥه` ‪ #‬أن ﺕ ‪ N$E‬أو أن ﺕ;‪!N; vP‬‬
‫‪  RD 3K‬ی‪ #:‬ا ‪..‬ن ‪ 1K‬ام ا  ا ﺹ‪$‬ة ‪dK‬ن  ت اﻥ‪8‬ن ﺕ‪ # aK 1K O‬رﺉ‪# 8‬‬
‫‪ 3‬ا ‪$‬ﺕ! ا€ﺕ‪:1‬‬

‫‪ -١‬ا ‪ K‬ر إ‪ 3‬ا‪ = Y‬و  ‪ ،‬وا‪  +‬إ‪ 3‬ا رﺕ‪%‬ط ‪ 2‬وا  ‪8‬ك ‪ 2%+‬ا ‪%  ، #‬ر أن ه‪c‬ا ا رﺕ‪%‬ط ‪2K‬‬
‫ا‪ M‬ن ﺵ‪%‬ع آ   أﺥ‪$‬ى ‪ 1K‬ه‪ 5c‬ا‪+‬ة ا=اﺉ ا ‪  ، +‬و‪  K‬وراءه   ی ‪ $%‬ا‪+‬ة ا‪+‬‬
‫ااﺉ ‪.‬‬

‫‪ -٢‬ا‪ +‬ت ا دی وا;‪ 8/‬وا  " اﻥی " ‪ ،‬ا ‪ 1‬أ‪K‬ض ‪ 1K‬وﺹ‪ N/‬وﺕ‪ +‬أده أو‪`a‬‬
‫ا ‪..‬ن ‪ ،‬وا ‪ 1‬ﺕ ‪d .‬ﺵ‪%‬ع ا‪ +‬ت ا‪=/‬ی  وا‪  +‬إ‪ 3‬ا‪ #-‬وا‪ !+‬وا ی‪ $‬وا ‪D‬ﻥ وﺹ ‬
‫إ‪ 3‬ﺕ‪ v+‬ا‪c‬ات ‪ ..‬ا ‪.‬‬

‫و اﺕ‪9 v%   ; \M‬م ا ;‪:‬ر ا‪ 3 1‬ا رﺕ‪%‬ط ا‪ # v6‬ه‪c‬ی‪ #‬ا;‪ # #‬ا‪ +‬ت ‪DE -‬‬
‫ی ازى ‪ O‬ا رﺕ‪%‬ط ا‪ # v6‬ا‪$‬وح وا‪%‬ن ا‪c‬ی‪  N; #‬ی ‪D‬ن اﻥ‪8‬ن ‪ ،‬و‪ O #D‬أوی وه ; ا;ع ا‪-‬ول‬
‫‪ #‬ا‪ +‬ت ‪ 3‬ا د اﻥ‪8‬ﻥ‪ 1‬آ‪ ، 2‬و‪ 1K‬ﺽء ذ` ا‪dK &N/‬ن ‪Dd‬ﻥ; ال ‪. -‬رة ‪%‬ﺉ ‪G -‬ن ا ‪.‬ر‬
‫ا‪ $8/  1‬ا ‪DE‬ت ا‪$/‬دی وا  یم ‪ 8 66 3‬ت أ ﻥ‪  K Nf.‬ی‪ 1K 1‬ﺵ‪D‬‬
‫‪M9‬ی ی ‪ #D‬ا ;‪%‬ط ‪$K‬وض ‪ 9‬ﺥ ‪%‬ر ;‪ ، N‬وه‪: 1‬‬

‫ا ‪  8‬ا‪-‬و‪%6 O : 3‬ت ‪ O‬اا ا‪-‬ﺥ‪$‬ى ‪dK -‬ن اﻥ‪P‬ع أو ﺽ‪ C‬ﺹ اﻥ‪8‬ن ‪ = Y‬و  ی ‪1K $%‬‬
‫ذاﺕ‪" %% 2‬أ وآ‪ K‬و‪9 "5‬ع ا‪$/‬د ‪ 1K‬ا ‪DE‬ت ا‪ .E‬وا ‪DE‬ت ا ‪9 .‬ت ا ‬
‫‪ 1K‬ه‪ 5c‬ا‪+‬ة اﻥ ‪ ،‬آ  ی‪D‬ن ‪K‬ق ذ` ‪N %%‬ك ‪ 1K‬ا€ﺥ‪$‬ة ‪ ،‬وی‪.‬ق ذ` ; آ ‪ 8‬یت إﺵ‪%‬ع ا‪$/‬د‬
‫‪ +‬ت اﻥی ا ‪c‬آرة‪.‬‬

‫وﺕ‪ $8/‬ذ` ‪ :‬أن اﻥ‪P‬ع ا‪ = Y .‬و  أو ﺽ‪ N/‬ی‪o‬دى إ‪ 3‬ا‪ K‬د إﺵ‪%‬ع ا;ع ا‪-‬ول ‪ #‬ا‪ +‬ت ‪ ،‬أ ‬
‫وه ا‪ K‬ر ا‪$‬وح إ‪ 3‬ا رﺕ‪%‬ط ‪ N‬ورﺉ‪ N‬ا‪c‬ي ‪ # N R‬دوﻥ‪ G # 2‬أو ذ ‪   ،‬ی‪ N‬ﺕ‪1K n‬‬
‫ ‪ #‬ا‪E‬ر ‪$+‬ن ا ‪ # vP‬ا‪-‬ن أو ا ‪;a I‬ن إ‪ 3‬ام أو ا‪ ، A‬وﺕ‪ R+‬آ   أﻥ‪ N‬وا‪ 3 /9‬ﺵ‪/‬‬
‫‪$/‬ة   ‪$9 # N‬ار ‪ ،‬ه‪c‬ا ‪ ، N #‬آ  أن اﻥ‪P‬ع ا‪ N # Y .‬أﺥ‪$‬ى أ‪ $‬ی! َ‪ h‬ا‪Y‬‬
‫و‪ 2%Mf‬وﺥ‪ c‬ﻥ‪K ، % 2‬ﻥ‪8‬ن إذا ا‪  K‬ا‪+% Y #‬ﻥ‪ 2‬وﺕ‪ ، 1‬وإذا ﺽ ‪$I #‬ی‪ v‬ا‪ Y‬ا‪c‬ي اﺵ ‪2$‬‬
‫‪%‬د‪dK ، 5‬ﻥ‪ 2‬ی ‪ 1K h%‬إﺵ‪%‬ع  ﺕ‪ 2‬اﻥی )ا دی وا;‪ 8/‬وا  ( ‪ $f 3‬هى ‪ #‬ا‪g%K ، Y‬‬
‫‪ A%‬ﺵیة ‪ 1K‬ا=ع ‪ #‬أي ﻥ~ ‪ 1K‬إﺵ‪%‬ع ﺕ` ا‪ +‬ت ا ‪ 1‬ه‪f 5; 1‬ی ا‪A‬یت ‪ ،‬و‪K‬ﺕ‪ N‬یض ‬
‫‪   1K‬و ‪ 1K )  7 1K‬اﻥ وا€ﺥ‪$‬ة ( ‪ 2  `c $6G K ،‬ا ﻥ‪ ، /‬و‪ 9‬ی  ا ‪ $6G‬إ‪ 3‬اﺹ‬
‫‪$-‬اض ا‪%‬ﻥ أو ‪Nm‬ر ا‪$-‬اض ا‪D8‬ﺕ‪.‬‬

‫و‪ 3‬اﻥ! ا€ﺥ‪dK ...$‬ن ‪ #‬ﺕ‪$K‬ت ‪ 2‬ا ارد ا‪$?D‬ة ا ‪ 1‬ﺕ‪ 1/D‬ﺵ‪%‬ع  ﺕ‪ 2‬ا دی وﺕ‪dK ، z/‬ﻥ‪ 2‬ﻥ ‬
‫‪ CM‬ﺹ ‪ = Y 2‬و  ی‪ 1K g%‬ﺕی‪  9 $‬ﻥ‪  K 28/‬إ‪ 3‬ا‪AP‬ن وا وز ‪DK ،‬ن ‪1K %% `c‬‬
‫ا ‪DE‬ت ;‪ 28/‬و‪ ، 5$A‬و‪ #‬ذ` ﻥ‪ B ; 8‬أن ﻥ~ ا ‪ K$‬وﺽ‪ C‬ا‪ Y #‬ﺕ‪ 1‬ی‪o‬دى إ‪ 3‬و‪9‬ع‬
‫ا ‪DE‬ت اء أﺵ‪ y%‬ا‪ +‬ت ا دی ‪ 3‬أر‪ 39‬ا ‪ 8‬یت ‪ ،‬أو آن ا‪$+‬ن وا ‪ K‬ر إ‪ 3‬ا ارد ‪.‬‬

‫وا‪-‬د ا‪ 3 $E‬ﺹ‪ +‬ه‪ 5c‬ا ‪ N $.  8‬و‪ ;;D‬ﻥ‪ 1/ D‬ه; ‪ 5cN‬ا€یت ا‪$D‬ی  ‪ #‬رة ‪9) 2I‬ل‬
‫اه‪ z% &DM  N; P%‬و ‪ # K ،‬اﺕ‪ O%‬هاي ‪ K‬ی‪ M‬و ی‪ ، 3E‬و‪ #‬أ‪$‬ض ‪ #‬ذآ‪$‬ى ‪dK‬ن ‪2‬‬
‫‪ E‬ﺽ;‪ ، D‬وﻥ‪ 5$E+‬یم ا أ ‪9 ، 3‬ل رب & ‪$E‬ﺕ;‪ 1‬أ ‪ 3‬و‪ 9‬آ;‪$. y‬ا ‪9‬ل آ‪ `c‬أﺕ ` ‪7‬یﺕ;‬
‫‪ N 8;K‬وآ‪ `c‬ام ﺕ;‪ ، 38‬آ‪ `c‬ﻥ=ى ‪ #‬أ‪$‬ف و& ی‪s #o‬یت ر‪ 2‬و‪c‬اب ا€ﺥ‪$‬ة أﺵ وأ‪-١٣٣) ( 3‬‬
‫‪ ، (١٣٧‬وا‪ v+‬أن ا ‪ +‬ا ‪ 5cN 1‬ا€یت ا‪$D‬ی  وه ‪$A‬ض ﺹ‪ f‬ا‪M‬ی ا ‪ 1‬ی ‪ #D‬أن ﺕ‪~ 8‬‬
‫;‪D  N‬ن أ ‪;%‬ء ا;‪$:‬ی ا ل اﻥ‪8‬ن وا ‪DE‬ت ا‪$/‬دی وا   ‪ 8 /o !P‬‬
‫‪P‬ﺉ‪  N‬ﺕ‪ ، v+ 8‬و ی‪ 1K ;8‬ه‪c‬ا ا م إ ا ‪ ; C9‬ه‪ 5c‬اﺵرة ‪ G‬ا ‪ vK‬إ‪ 3‬ﺥ ا ﺽع‬
‫‪ DE‬أو‪ 1K 1K‬ا ‪ % 8‬إن ﺵء ا‪ Y‬ﺕ‪. 1‬‬

‫أ ا‪-‬د اا‪ 3 9‬ﺹ‪ +‬ه‪ 5c‬ا ‪$?DK  8‬ة أی‪ M‬وﺕ‪ # vM‬ا‪ 1K $.+‬ه‪c‬ا ا م وﻥ‪$  N; 1/ D‬د‬
‫ا  ‪ 3‬ا ﺕ‪   hK 5‬أورد‪ 2 1K  5‬ا‪N‬م )‪ (١٩٧٧‬ل ﻥ‪$:‬ی "اوا‪ OK‬ا‪-‬ر‪"39‬‬
‫‪ Metamotivation‬ا ‪$9 1‬ر ‪ NK‬ﻥ  ‪ 26+%‬و ر ‪ 2‬ا‪P‬ی ‪G‬ن اﻥ‪8‬ن  ‪  3‬أن ی & ‪ 2‬إﺵ‪%‬ع آ‬
‫ ﺕ‪ 2‬ا‪ ; -‬أ‪ 8 3‬ى ‪ ،‬و; ی‪ .‬إ‪ 3‬ﺕ‪ v+‬ذاﺕ‪dK Self Actualization 2‬ﻥ‪ 2‬ی=ال ی‪$E‬‬
‫ى دا‪ K‬ﺥر  )ذآ‪  $‬أﻥ‪ 2‬ی‪ !.‬ﺕ‪+‬ی آ;‪ (NN‬ﺕ=ال ﺕ‪ 1K 2K‬اﺕ‪ 5‬ﺕ‪  &9 v+‬ﺕ ‪+ .‬ة‬
‫ا‪$‬و ‪ ،‬وأن اﻥ‪8‬ن إذا ‪$‬م ‪ #‬ا ‪ # $%‬ه‪ 5c‬ا‪ +‬ت ا ‪dK Metaneeds‬ﻥ‪ 2‬ی‪.‬ب   أ ء‬
‫ا‪$-‬اض ا ‪ ، Metapathologies‬وإذا آن  ‪ 2 =; -‬ا ‪P‬ری ااﺽ‪ 9 - +‬رأي أن ه‪ 5c‬اوا‪OK‬‬
‫ا‪$‬ا‪ N 9‬أ‪ N‬ا‪ 3  1 %‬ا ‪$%‬ه ﻥ ‪ #‬ا‪+‬اﻥ "ا‪-‬ر‪dK ، "39‬ن  ی;; ه; أن ‪:‬ﺕ‪ 2‬و‬
‫ی‪   NN%E‬ﺕ‪ 2 } D‬آ ت أ?ل ‪$K‬وم ویﻥ‪ B‬ورو ‪$‬ز و‪$f‬ه& ‪ #‬إﺵرات إ‪: 3‬ه‪ $‬و‪67‬ر ااء ااﺥ‪1‬‬
‫أو ا‪$‬و‪ ; 3  1‬أو‪ `a‬ا‪c‬ی‪ #‬ی ‪D‬ن آ ﺵ‪3‬ء و ی‪$ /‬ون ‪1E‬ء ‪  #‬ع اﻥ  ل د  واﺽ‪ 3 +‬أن‬
‫ا‪$P/‬ة ا ‪ $PK 1‬ا‪ Y‬ا;س ‪ N‬ﺕ=ال ﺕ‪$.‬خ ‪ 1K‬داﺥ اﻥ‪8‬ن ‪- %P‬ن ‪$‬وح ‪ 1K‬آ;‪ C‬ﺥ‪ N‬ا‪c‬ي‬
‫أﺥ‪ N c‬ا ?ق وأﺵ‪N‬ه ‪ 3‬ﻥ‪  N `c N8/‬أوﺕ‪ # y‬إﺵ‪%‬ت وا‪ NK‬اﻥی‪.‬‬

‫و‪Dd‬ﻥ; أن ﻥ‪ CM‬إ‪ 3‬ه‪ 5c‬ا‪-‬د آ‪ N‬د وا‪7 9‬ﺥ‪ $‬ی ? ‪ 1K‬ذ` ا= وا‪.‬ر ااﺽ\ ا‪c‬ي ﺕﻥ‪2; 3‬‬
‫‪ #N‬ا ‪8‬ة اﻥ‪8‬ﻥ آ ا  واج ا;‪8 1K 18/‬ة ا ء ‪ 3‬ا ‪DE N‬ﺕ‪$P &N‬ی‬
‫‪ K‬و  ‪   ،‬ی ‪ #D‬أن ﻥ=و‪ 5‬إ‪ 3‬أن ﺕ` ا ‪ #N‬ﺕ‪8 1;%‬اﺕ‪; N‬س ‪ 3‬ﻥ‪$:‬یت ‪9‬ﺉ  ‪ 3‬ﺕ‪$8/‬ات‬
‫دی  = ‪ ،‬و ه‪c‬ا  ی‪ $E‬إ‪ 3‬أن أﺹ‪+‬ب ﺕ` ا;‪$:‬یت وأﺹ‪+‬ب ﺕ` ا رت ا ‪ 9 ;N‬ﺽا ‪$I‬ی‪v‬‬
‫ا‪ 1K v+‬ﻥ‪$:‬ﺕ‪i &N‬ﻥ‪8‬ن و‪DE‬ﺕ‪ ، 2‬وأﻥ‪ RD #  2‬ا ‪8‬ر ‪ 1K‬ه‪ 5c‬ا ‪ 4+ #N‬ﺕ‪  +‬ااﻥ! ا‪$‬و‬
‫‪D‬ن ا‪.‬ارة ‪ 1K‬ﺕ‪$8/‬اﺕ;  ‪DE‬ت اﻥ‪8‬ن إذا أردﻥ  أن ﻥم ﺥت ذات ‪8   K‬ﺕ‪3 2‬‬
‫ا ‪ N‬ﺕ` ا ‪DE‬ت‪.‬‬

‫ا ‪  8‬ا?ﻥ ‪%6 O :‬ت ‪ O‬اا ا‪-‬ﺥ‪$‬ى ‪dK -‬ن ا‪.‬ر ‪ 1K‬إﺵ‪%‬ع ا‪ +‬ت اﻥی )ا دی وا;‪8/‬‬
‫وا  ( ‪ !%‬أ‪ - 1‬و‪ R 2;D‬آ‪ K‬و‪9 - 5‬ع ا‪$/‬د ‪ 1K‬ا ‪DE‬ت ا‪ .E‬وا ‪DE‬ت ا ‪.‬‬
‫‪9‬ت ا  ‪ ،‬وذ` ‪ 3‬أس أﻥ‪  3  2‬و د ? ذ` ا‪.‬ر ‪ 1K‬ا ارد ا دی واﻥی ‪O‬‬
‫‪ #8‬ا‪+% Y .‬ﻥ‪ 2‬وﺕ‪dK 1‬ن ا ‪DE‬ت ا ‪ 1‬یا ‪ NN‬ا‪$/‬د ﺕ‪D‬ن أ‪ 9‬ة ‪ -- $?D‬وی ‪ C9‬ا‪3 $-‬‬
‫در  وﻥع ﺕ` ا‪  Y .‬و‪.‬‬

‫وﺕ‪ $8/‬ذ`‪ :‬أن ا ;‪:‬ر ا‪ 1‬یم ‪ 3‬أن ‪i‬ﻥ‪8‬ن و ﺵ`  ﺕ‪ 2‬اﻥی ا ‪9 N 1‬م ﺕ‪2‬‬
‫وا ‪$‬اره ‪ ،‬و‪ #D‬ه‪ 5c‬ا‪ +‬ت ﺕ ‪ &8‬أی‪G M‬ﻥ‪ N‬ﺵیة ا;‪ %8‬ﻥ    ی = ‪ 2‬اﻥ‪8‬ن ‪$ #‬وﻥ ه‪1K E‬‬
‫ه‪c‬ا ا‪.‬د ‪dK ،‬ذا ﻥ‪$:‬ﻥ إ‪ 3‬ا‪  +‬إ‪ 3‬ا‪P‬م آ ?ل  ﻥ أن اﻥ‪8‬ن ‪ 1K‬ا‪-‬س ﺕ‪ " 2/D‬ت ی ‪ #‬ﺹ‪"2%‬‬
‫و‪ O 2;D‬ذ` ‪ 9‬ی وز ‪ 2%I 1K‬إﺵ‪%‬ع ﺕ` ا‪  +‬ﺕوزا آ‪$%‬ا ‪ 4+‬ﺕ ‪ !P‬ا‪ $?D‬وا‪ $?D‬ﺵ‪ . N%‬و‪#‬‬
‫ه; ‪dK‬ن ا;س ; یا ‪N‬ن ‪$:‬وف ‪ /‬ون ‪ # NK‬ا ارد  ی‪  O%E‬ﺕ‪ &N‬اﻥی ‪dK‬ﻥ‪ &N‬ی ‪$‬ﺽن‬
‫‪E‬ر ‪%‬ط وا‪   vM‬ی‪$‬ﺽ‪9 &N‬ع ‪ 1K‬ا ‪DE‬ت ‪ ،‬و‪ #D‬در  ا‪E‬ر ‪%‬ط و& اوان‬
‫ا ‪cN !.‬ا ا‪E‬ر ی ‪ 1K C9‬ا‪ 3 +‬د آ‪ # $%‬اا ‪.‬‬

‫وی‪%‬و ; أن ا ‪.‬ر ا‪ 1‬یم ‪ 3‬أن أه& ه‪ 5c‬اا ‪$ -‬ة أﺥ‪$‬ى ‪ -‬ه ﻥع ﺹ اﻥ‪8‬ن ‪، 2$‬‬
‫‪K‬ﻥ‪8‬ن ا‪c‬ي ی‪G #9‬ن ‪ 2‬ر ی ` ﺥ=اﺉ‪ #‬آ ﺥ‪ 1K $‬ا‪-‬رض أو ‪ 1K‬ا‪ 8‬ء ‪ ،‬وأﻥ‪ 2‬ا‪$D‬ی& ا ‪$‬ﺕ‪5/ 3‬‬
‫وا ‪G‬ل ‪P‬ؤ‪ ، 5‬و‪ 2;D‬أی‪ M‬ی‪G #o‬ن ا‪ Y‬ی‪ 3P‬وی ;‪َ O‬ر و‪ 2 D+ K‬و ‪   2‬ی‪ \.‬ﺥ‪ ) 2‬و ‪ h8‬ا‪Y‬‬
‫ا‪$‬زق ‪%‬د‪A% 5‬ا ‪ 1K‬ا‪-‬رض و‪ #D‬ی;=ل ر  ی‪E‬ء إﻥ‪% 2‬د‪ 5‬ﺥ‪) ($. $%‬ا‪E‬رى‪dK (٢٧:‬ﻥ‪  2‬أن ی‪#9‬‬
‫إ ‪$‬ب ا‪$/‬ج ‪ 1K‬ا  و‪ M‬ن ا ی‪K   z‬ﺕ‪ 1K 2‬اﻥ ‪ ،‬وإ ‪ $ -‬ا‪ &:‬ا‪c‬ي وُ‪ 5‬ا‪$.‬ون ‪1K‬‬
‫ا€ﺥ‪$‬ة )إﻥ  ی‪ 3K‬ا‪$.‬ون أ ‪$‬ه& ‪8 $A‬ب( )ا=‪   ،(١٠:$‬ی‪o‬دى إ‪ 3‬ا ‪;a I‬ن ا;‪ 18/‬ا‪c‬ي ی‬
‫ ت ا ﺕ‪ $‬وا‪%‬ط واوان ‪ -‬ا ‪ 1‬ﺕ‪ 1%I DE !.‬ﻥ~ إﺵ‪%‬ع ا‪ +‬ت ‪  -‬و‪ 9‬ﺕ‪o‬دى إ‪3‬‬
‫ا ‪%‬د ? ﺕ` ا ‪ $E‬وا ﺕهت ‪ z 1K D‬ا‪ +‬ت و; ‪ z‬ا‪-‬ﺵص ‪.‬‬

‫و ‪ #‬ا ﺉ& ه; أن ﻥ‪ $E‬إ‪ 3‬دور اا& ا‪-‬ﺥ‪$‬ى وﻥ‪ & N .‬ا ﺉ‪ D‬وا‪ 1K #IE‬ا‪9‬ی ‪ #‬و‪9‬ع‬
‫ا ‪DE‬ت أو ا ‪8‬ة ‪ 3‬إا‪K ، N6‬ا‪ O9‬أن دور ا‪ #IE‬آ‪ G‬ا;ﺹ‪ $‬ا ‪8‬ة ‪ 1K‬و‪9‬ع ا ‪DE‬ت‬
‫و‪ 1K‬ﺕ‪ N 9/‬ی ‪ #‬أ‪$‬ز ا‪$/‬وق ‪ #‬ا ‪ $8/‬ا‪ 1‬وﺕ‪$8/‬ات ا& ا‪+‬ی‪DE  4‬ت ا‪$/‬دی ‪PEK ،‬ن‬
‫آ  ﺕ; ‪7‬یت ا‪7$‬ن ا‪$D‬ی& ااﺽ‪+‬ت ی?‪ y%‬ی; أن ا‪PE‬ن یم ‪G‬دوار ﺕ=ی‪ #‬ا‪ ، $E‬وإ‪f‬اء ا;س‬
‫وا ‪N‬اﺉ‪ ، &N‬وه ی‪8‬ل ‪ &N‬ویس ‪ 1K‬ﺥ‪/‬ء ‪ ،‬وه یه& وی ;‪ &N‬و یه& إ ‪$f‬ورا ‪ ،‬وه ی;=َغ ‪#‬‬
‫ا;س وی‪ 38‬إ‪ 3‬إیع ااوة وا‪MA%‬ء ;‪ ، &N‬و‪ #‬ه‪c‬ا ﺕ ‪ \M‬آ?‪$‬ة ا اﺥ ا ‪ 1‬ی‪ N $6o‬ا‪PE‬ن و‪1K 2%9‬‬
‫;‪7 3‬دم ‪ -‬ا‪c‬ی‪ y %6 #‬اوﺕ‪ D &N 2‬د ‪ 3  -‬ی‪D‬د ی‪ # y/‬ه‪ 5c‬ا ‪$6G‬ات إ ‪ #‬ر& ا‪) Y‬و ‪ MK‬ا‪Y‬‬
‫‪ &D‬ور ‪ 2‬ﺕ‪ & %‬ا‪PE‬ن إ ‪" (9‬ا;‪8‬ء ‪) "٨٣ :‬اغ ‪ ١٩٩١ :‬ب(‪.‬‬
‫وی ‪ #D‬ﺕ‪ K $8/‬ا‪PE‬ن و‪9‬رﺕ‪ 1K 2‬ا ‪7 3; 1K $6G‬دم ‪ #‬ﺥل إدراآ;  د ‪ 2 C‬داﺥ اﻥ‪8‬ن ‪ -‬أ ‬
‫وه ا;‪ R/‬ا ‪ c‬ا وزة ا ‪ 1‬ﺕ‪8 $G‬ء ‪ R/;K ،‬ه; ﺕ‪D‬ن ‪PE /‬ن وی‪D‬ن ا‪PE‬ن ‪$9 N‬ی;‬
‫ی‪$G‬ه ‪8‬ء وی=ی;‪ 1K 2‬ﻥ‪$:‬ه ‪ ،‬و‪ O‬ذ` ‪K‬ن ﺕ‪ $6G‬ا‪PE‬ن اﻥ ﺉ‪ 1‬ی ‪ $.; # M‬ا ‪%‬ر )إﻥ‪2 R 2‬‬
‫‪ 3 2M/ #‬ا ‪#;o‬‬ ‫‪P‬ن ‪ 3‬ا‪c‬ی‪;7 #‬ا و‪ 3‬ر‪ &N‬ی آن( )ا;‪+% YK (٩٩ : +‬ﻥ‪ 2‬وﺕ‪ 1‬ی ُ ّ‬
‫ا آ‪ OK 2 #‬ا‪PE‬ن ;‪) &N‬إن آ ا‪PE‬ن آن ﺽ‪" (/‬ا;‪8‬ء ‪ $f ، "٧٦ :‬أن ه‪c‬ا ی;‪ 3‬أﻥ‪ 2‬‬
‫ی ‪$‬ض  ‪ #;o‬ا‪.‬د‪ #9‬أا  ‪ 29‬ﺕ‪) 1‬إن ا‪c‬ی‪ #‬اﺕا إذا ‪I &N8‬ﺉ‪ # C‬ا‪PE‬ن ﺕ‪c‬آ‪$‬وا ‪dK‬ذا ه&‬
‫‪$.%‬ون( "ا‪$-‬اف ‪. "٢٠١ :‬‬

‫أ ا ﺉ‪dK D‬ﻥ‪ &N‬وإن آﻥا ین ور ا ‪$‬ا‪ %9‬وﺕ‪ 8‬أ ل ;‪7 3‬دم إ أﻥ‪ &N‬ین أی‪8  M‬ﻥة وﺕ&‬
‫ا ‪ #;o‬ا ‪ ) #‬إن ا‪c‬ی‪9 #‬ا ر; ا‪ &6 Y‬ا ا ﺕ ;=ل ‪ &N‬ا ﺉ‪ D‬أ ﺕ‪K‬ا و ﺕ‪=+‬ﻥا و أ‪$E‬وا ;‬
‫ا ‪ 1‬آ; & ﺕون ‪ ،‬ﻥ‪ #+‬أوؤآ& ‪ 1K‬ا‪+‬ة اﻥ و‪ 1K‬ا€ﺥ‪$‬ة( "‪. "٣١-٣٠ : y.K‬‬

‫آ  أن ا‪+‬ی‪ 4‬ا‪$E‬ی‪ C‬ی‪ $E‬أی‪ M‬إ‪ 3‬أن اﻥ‪8‬ن ; ی‪ #   &N‬ا‪ -‬ل ‪dK‬ﻥ‪ 2‬ﺕ‪$‬ض ‪  2‬ن   ‪#‬‬
‫ا‪PE‬ن و  ‪ #‬ا ` ‪ ،‬وا;‪ # R/‬هﺕ‪ GK ، N !8+ #‬ا;‪ R/‬ا‪dK %P‬ﻥ‪ N‬ﺕ‪ ! 8‬ا‪ 1‬ا‪ ، $‬و أ‬
‫ن‬
‫ل اž‪ ِ2‬ﺹَž‪ 3‬اž‪َ ِ2ََْ ُ2‬وَž َ& ِإ ž‬ ‫ل َرُ ُ‬ ‫ا;‪ R/‬ا‪dK ?%‬ﻥ‪ N‬ﺕ‪ ! 8‬ا‪ 1‬ا‪PE‬ن )اغ ‪ ١٩٩١ :‬ب( ‪َ َ9‬‬
‫` ‪ِdَK‬یَدٌ َِْْ ِ‪$‬‬ ‫‪َ v‬وَأž َ žُ اْ ََ ِ‬
‫ن ‪ِdَK‬یَدٌ ِ‪َ $› žE‬وﺕَ‪ِcْD‬ی!ٌ ِْ‪› َ+‬‬
‫` َ žً ‪ ُž َ žGََK‬ا‪ِ َPْžE‬‬‫‪َ 7 #‬د َم َوِْ ََ ِ‬
‫ن َ žً ِْ ِ‬
‫ِ‪ِ َPْžE‬‬
‫ن…)روا‪5‬‬ ‫` ‪َ ْ&َََْْK‬أﻥž‪ ْ#ِ ُ2‬اž‪ َْ ْ+ََْK ِ2‬اž‪َ َ2‬وَ‪َ ْ#‬و َ َ اُْ‪G‬ﺥْ‪َ$‬ى ‪ž ََ ََْK‬ذْ ِž‪ ْ#ِ ِ2‬ا‪ِ َPْžE‬‬
‫‪َ ْ#َ َK v‬و َ َ َذِ َ‬ ‫َوﺕَ‪ِْ.‬ی‪› َ+ِْ ٌv‬‬
‫ا ‪c$‬ي(‪.‬‬

‫و ﺵ` ‪ 1K‬أن د& ا ﺉ‪ #;o  D‬ا ‪ #‬وا ‪=/‬از ا‪- #IE‬ه ا‪-‬هاء وا‪N%E‬ت ی‪9 # CM‬ة‬
‫ا€‪6‬ر ا ‪ 1K ; M‬ا ‪%‬أی‪ #‬ا‪ DE #8‬آ‪ &K ، $%‬ا ﺉ‪ D‬ی ‪ #‬ة ا‪E‬ر ‪$+‬ن ‪ #‬إﺵ‪%‬ع‬
‫ا‪ +‬ت ; ا ‪ ، #;o‬وی ‪$K #‬ص و‪ 1K &N9‬ا ‪DE‬ت ‪ DE‬هﺉ ‪ ،‬آ  أن ا ‪=/‬از ا‪- #IE‬ه‬
‫ا‪.‬ن ی=یه& إ ﺥ‪8‬را ‪ ،‬وی‪D‬د ی ;‪ O‬ﺥ‪$‬و ‪ # &N‬داﺉ‪$‬ة ا ‪DE‬ت ا ‪ 1‬و‪9‬ا ‪. NK‬‬

‫وﻥد أن ﻥ‪ $E‬ه; إ‪ 3‬أن ‪ #‬أه& اا ا ‪ 1‬ﺕ ‪% N; M‬رة "‪%6 O‬ت ‪ O‬اا ا‪-‬ﺥ‪$‬ى" ااردة‬
‫آ‪ 3 hM‬ا‪9‬ت ا ‪ 1K ; M‬ا ‪ 8‬ت ا‪ 8‬ﺕ‪  E‬اا "ا  " ا ‪ .‬ر  ‪ K‬أداء‬
‫ا;‪ &:‬ا  ‪m‬ﺉ‪   ، N/‬ی‪ $8‬أو یق ﺕا‪ vK‬اﻥ‪8‬ن ‪ O‬ﻥ‪ 28/‬و‪ 1K 5$f O‬ﺽء ا‪M‬ا‪ h‬ا‪، $E‬‬
‫وﺕ‪ O $‬أه  ه‪ 5c‬اا إ‪ 3‬أﻥ‪ N‬ﺕ ? ا‪I‬ر ا  ‪ 1‬وا‪ a%‬اﻥ‪8‬ﻥ ا ‪ 1‬ی‪ 1K `8‬إ‪I‬ره ا‪$K-‬اد ‪ ،‬وا ‪1‬‬
‫ی;‪ 1A%‬أن ﺕ‪D‬ن داﺉ  ‪G‬ﺥذة ‪ 1K‬ا  ‪%‬ر ; ﺕ‪ v%P‬ه‪ 5c‬ا ‪ 8‬ت وا ;‪%‬ط ا‪$/‬وض ;‪. N‬‬

‫ا ‪  8‬ا?? ‪ :‬إن ا ‪ $A‬ا ‪ 1‬ا‪$8‬ی‪ O‬و ی‪o‬دى إ‪ # 2‬ﺕ‪ `D/‬ا ‪ !% N 1‬أ‪ 1K 1‬وث‬
‫ا ‪DE‬ت ا  ‪ 1K‬آ ا  ت ‪ ،‬و‪ #D‬در  ة ﺕ` ا ‪DE‬ت ودر  اﻥ ‪E‬ره ﺕ‪D‬ن أ‪ 9‬آ?‪$‬ا ‪1K‬‬
‫ ا  ت ا ‪ 1‬ﺕ‪ NK # N‬ا& ا ‪ 8‬ة ‪ #‬ام ‪ ،‬وا ‪ 1‬ﺕ‪8o RD‬ﺕ‪ N‬وﻥ‪ N :‬ا  ﺕ` ا&‬
‫ا‪ N‬ا  ‪ ، 2‬وا ‪) 1‬ﻥ  ‪ (`c‬ی‪ NK }/ +‬ا;س ‪$PK 8‬ﺕ‪.&N‬‬

‫وﺕم ه‪ 5c‬ا ‪ 3  8‬أس   ‪ y %6‬ﺹ‪ 1K 2 +‬ارات اا‪ # 9‬ا رﺕ‪%‬ط ‪ $ #‬ا ‪ $A‬و‪$‬‬
‫ا ‪ `D/‬ا ‪ ، 1‬ا‪c‬ي ﺕ‪   OP 8‬إدة ا ;‪ &:‬ا ‪  ، 2  Social Reorganization 1‬‬
‫ی‪o‬دى إ‪Nm 3‬ر ا ‪DE‬ت ا  ‪ Social Problems‬ا ‪ 1‬ﺕ‪aK !.‬ت وا ﻥ‪ # %8‬ا‪D8‬ن ‪3 ،‬‬
‫أس أن ‪ !%‬ا ‪DE‬ت ‪ 1K‬ه‪ 5c‬ا‪ 18o +‬أو ﻥ‪ Systemic 38‬و‪$K R‬دی‪.‬‬

‫و‪ O‬ذ` ‪K‬ن ا  ‪ O‬ا ‪ &8‬ا‪c‬ي ﺕ‪8‬د‪ 5‬در ت ‪ #‬ا ‪ D‬ا ‪ Social Integration 1‬ا‪9-‬ى ﻥ‪%8‬‬
‫‪ 4+ 5$f #‬ی‪D‬ن "آ‪ 8‬اا"  ‪  $%‬ا‪ ، v‬وا‪c‬ي ر‪ &f‬ﺕ ی=‪ 5‬إ‪ 3‬أﻥ‪8‬ق ‪  $K‬دة إ أن‬
‫ﺕ ‪ 2‬آ ;‪ N‬وآ‪ 2‬ی‪D‬ن ك "ا‪= -‬اء ا  =" ‪  3 - Committed Parts‬ﺕ‪ $%‬دار‪  1‬‬
‫ا ;‪ &:‬ا ‪ ، - 1‬ﺕ‪D‬ن ‪9‬رﺕ‪ 3 2‬ا   ا‪$8‬ی وا‪ `  /‬ا ‪DE‬ت أ‪9‬ى ر  آ‪$%‬ة ‪5$f #‬‬
‫‪ #‬ا  ت ا ‪ 1‬ﺕ ‪$.‬ف أ =اؤه )ا‪$K-‬اد أو ا ت أو ا ;‪ :‬ت( آ;ﺹ‪ $‬ذات ا  ‬
‫‪) Autonomous Elements‬ه‪+P. 5c‬ت أو‪.( Olsen , 1968 : 79 #8‬‬
‫وی‪ O $‬ا‪ 1K !%8‬ذ` إ‪ 3‬أن ا  ‪ O‬ا ‪ - &8‬ر اﺕ‪ `  2K.‬وا ‪ D‬ا ‪ 1‬ا ‪1K O9‬‬
‫ا  ت ا ‪ -  8‬ی‪D‬ن أ‪$‬ع إ‪ 3‬ا‪8‬س أو "ا آ ‪E‬ف ا ‪DE  $D%‬ت" ; ء ‪Nm‬ره ‪   ،‬ی ‪#D‬‬
‫‪8o‬ت ا  ‪ 2‬ا  ‪ $ # 1‬ا   ‪ %9‬أن ﺕ; ‪ $E‬ا ‪DE‬ت وﺕ ‪  ، &9/‬رﻥ ‪h%‬ء ا  ‬
‫ا‪c‬ي ﺕ ‪ 2 C.‬ﻥ‪ %8‬ا  ت ا‪-‬ﺥ‪$‬ى ‪ ،‬و‪ N #‬أﺥ‪$‬ى ‪dK‬ن وة ا‪I‬ر ا ‪ O   1‬ﺕ ‪ #D‬ﺕ`‬
‫ا  ت ‪ #‬اﺕذ ا‪$‬ارات ل ا ﺕ‪ 5‬ا‪c‬ي ی;‪ 1A%‬أن ﺕ ‪ 5c‬ا    ‪DE‬ت ‪ $ 1K‬وی‪ ، $8‬وأﺥ‪$‬ا‬
‫‪dK‬ن إ‪ N‬ا ‪.‬ر ;‪ `  %8‬ا& ی‪9 NP‬رة أآ‪ &8 3 $%‬ا ﺥ ‪K‬ت ‪ #‬ا  ‪N‬ت ا ‪ 1‬ﺕ‪ ; $N:‬یم‬
‫ا;س  ی& ا ‪$A‬ات وا ‪ +‬ت ا‪P‬رﺉ ‪ ،‬وه‪c‬ا ‪ C9 O%P‬ی ‪ C‬اﺥ ‪c K‬ری ‪ #‬ا ‪ C9‬ا‪c‬ي ی‪8‬د‬
‫ا  ت ا ‪ 1‬ﺕ ‪ &9 3;%‬ام ‪ ? 1/K ،‬ﺕ` ا  ت ﺕ ‪.‬رع ا€راء ا ‪8‬وی ازن ‪ D‬ا‪$E%‬‬
‫وی‪ 3%‬ا ‪ #  \ $‬ی ` اة ‪$K 3‬ض رؤی ‪ ، 2‬أ ‪ 1K‬ا  ‪ O‬ا ‪dK &8‬ن ا  ‪N‬ت ا ‪$P‬و  ا ‪N‬‬
‫ا ‪DE‬ت ﺕ;‪ # # O%‬وا رﻥ‪ 1‬ا ‪.‬ر ی;‪+‬ز إ‪ 3‬ذي ‪9‬ة أو ذي هى ‪ K ،‬ا ;‪ z9‬وا‪$.‬اع ا ‪1‬‬
‫ا‪c‬ي ی‪o‬دى ‪$f 1K‬ه ‪ #‬ا  ت إ‪/M 3‬ت ﺕ‪o‬دى وره إ‪= 3‬ی ‪ #‬ا ‪DE‬ت ا ‪.‬‬

‫ه‪c‬ا ‪  K‬ی ‪$A  .‬ات اا‪K‬ة ‪ #‬ﺥرج ا  ‪ ، O‬أ ;‪ $A  %8‬ا;‪ O‬ذاﺕ ‪ #‬داﺥ ا  ‪dK ، O‬ﻥ‪1K 2‬‬
‫ا  ت ا ی‪D‬ن  ‪ c; N‬ا‪%‬ای   ‪N‬ت ا‪I‬ر ا ‪ 1‬ا‪ 1‬ا‪c‬ي یم ‪% 3‬دئ ا‪-‬ﺥة‬
‫‪ 1K‬ا‪ ، Y‬وال ‪ ،‬وای?ر ‪DK ،‬ن أ‪ $6‬ا ‪ $A‬ا ‪ 1K 1‬إاث ا ‪ `D/‬ا ‪+ 1‬ودا ا ‪.‬‬

‫و رﻥ ‪dK‬ن ا  ت ا‪-‬ﺥ‪$‬ى ‪ -‬وأی‪ M‬ا  ت ا ا ‪ 1‬ﺕ‪c+‬و ‪c‬وه ‪ -‬ا ‪ 1‬ی;‪ NK $:‬آ ‪$K‬د‬
‫وآ ‪ 8o‬وآ ﻥ‪:‬م ا ‪ 3 28/; 1‬أﻥ‪ 2‬وة ذات ا ل ‪ -‬آ  أﺵ‪$‬ﻥ ‪dK -‬ن آ وة ﺕ‪$‬ى أن ‪N #‬‬
‫أن ﺕ‪+‬ث ا ‪$A‬ات ا ‪ 1‬ﺕ‪$‬اه ‪ N +.  +‬ا‪c‬اﺕ ‪ O Self - interest‬اآ ‪$‬اث ‪ 3   9‬ه‪5c‬‬
‫ا ‪$A‬ات ‪ #‬ﺕ‪ `D/‬ا ‪ 1‬أو ﻥ~ ‪ 1K‬إﺵ‪%‬ع  ت ا€ﺥ‪$‬ی‪ $K ، #‬ل ا‪ -‬ل ‪ ? NK‬ی‪D‬ن أآ‪ $%‬ه ‪&N‬‬
‫ه ﺕ‪ v+‬أآ‪ $%‬ر\  ‪ ، #D‬ور ل ا‪ 8‬ی‪D‬ن أآ‪ $%‬ه ‪ E &N‬أآ‪9 $%‬ر  ‪ # #D‬اة ا‪ ... 8‬وه‪cD‬ا‬
‫‪ ،‬أ  ذا؟ و‪8 3‬ب ‪ #‬؟ و ه‪ 1‬ا; ﺉ‪ B‬ا ‪$‬ﺕ‪ 3 %‬ذ` ا‪8‬ك ‪ 3‬ا  ‪ 1K O‬ا ى ا‪ %‬؟ ‪1NK‬‬
‫أ‪$P $f a‬و ‪ -‬ﺕ‪ R;D‬ﺕ‪ y+‬ا‪8%‬ط آ  ین ‪ ،‬و ﺕ & ا ‪ N N‬ا ‪ N‬دة وآ‪G‬ن م رؤی ‪ N‬ی‪o‬دى‬
‫إ‪ 3‬إ‪P‬ل ‪ ! N/‬و‪ #‬ااﺽ\ أن ﺕ` ا‪-‬ﻥ ط "ا ﻥ ‪N‬زی" ‪ #‬ا‪+‬ة ا  ﺕ‪o‬دى إ‪ 3‬ء ‪  -‬وا‪1‬‬
‫ﺕ‪ - &9/‬ا ‪DE‬ت ا  ‪ 3‬ا ‪ 2‬ا‪c‬ي ﻥ‪ 1K &o DE 2:‬ا  ت ا ﺹ‪$‬ة ‪. ; #‬‬

‫وأﺥ‪$‬ا ‪dK‬ن ‪ #‬ا‪$M‬وري أن ﻥ;‪ 2%‬ه; إ‪ 3‬أن ‪$f‬ﺽ; ا‪ 1K 1-‬ه‪c‬ا ا ‪) 4+%‬آ  ه ا‪+‬ل ;‪ % %8‬أد‬
‫ا  ‪ 2‬ا‪  1‬ا  ( ‪ R‬ه ‪ $.‬أو ا ;‪/‬د اا ا ‪$6o‬ة ‪ 1K‬إاث ا ‪DE‬ت ا‪$/‬دی‬
‫أو ا  ر  ﻥ‪N‬ف إ‪ y/ 3‬ا‪-‬ﻥ‪:‬ر إ‪ 3‬اا ا‪$/‬یة ا ‪ 1‬ی = ‪ N‬ا ‪.‬ر ا‪# 1‬‬
‫ا ‪.‬رات اﺽ ا‪E‬ﺉ ;; ام ‪   ،‬ی‪o‬دى ‪ -‬إن ﺵء ا‪ Y‬ﺕ‪ - 1‬إ‪ E9; 3‬ﺕ` ا‪f.‬ت وإ ‪$‬اء‬
‫ا‪+‬ار ‪   ، N‬ی ‪ N‬ا‪$P‬ی‪ v‬أم إ ‪$‬اء ارات وا‪+%‬ث ا ‪ 1‬ﺕ;‪ # vP‬ه‪c‬ا ا  ‪ 2‬ا‪+‬ی‪. 4‬‬

‫ا 
ا ا‪ : J‬ا !& ا*(
! وا‪C=D‬ح ا*(
!‪/‬‬

‫)‪ (١‬ا ‪DE‬ت ا  ‪ ،‬وا‪ 8‬ا  ‪ ،‬وا‪$‬ی ا  ‪:‬‬

‫ ی  ‪ # O‬ا  ت ‪ #‬ا ‪DE‬ت ا  ‪ ،‬ا ‪ 1‬ﺕ‪ # $%‬ﻥ‪ 1K N8/‬ا;‪N‬ی ‪ 1K‬ﺹرة ا‪ C9‬أو‬
‫ﺹت أو ‪DE‬ت ﺕا ‪ 2‬ا‪$K-‬اد أو ا‪ ، $-‬و‪Nm‬ر ه‪ 5c‬ا ‪DE‬ت ی ‪ !P‬اﺕذ إ ‪$‬اءات  ا ‪N N‬‬
‫و‪9‬ی ;‪ 8 3 N‬ى ا  ‪ O‬آ‪ ، ... D‬أو اﺕذ إ ‪$‬اءات و رت  ا ‪ N‬أ‪6‬ره وأ‪$‬اﺽ‪# N‬‬
‫ﺥل ‪8‬ة ا‪$K-‬اد وا‪$P - $-‬ی ‪%‬ﺵ‪$‬ة‪  3 -‬ﺕ` ا ‪DE‬ت ‪ ،‬وﺕ;  ‪9‬رﺕ‪ 3 N‬ا  ‪N? O‬‬
‫‪ 1K‬ا ‪. % 8‬‬

‫وا‪ .‬و‪ $ # 6‬ا ‪ $A‬ا ‪ 1‬و‪ #‬اﻥ ‪E‬ر ا ‪DE‬ت ا  وا ﻥ‪$+‬ا‪K‬ت ا‪$/‬دی ‪ DK ،‬‬
‫ازدادت ‪ $‬ا ‪ 3 ) $A‬ا‪.‬رة ا ‪ 1‬ﺕﻥ‪ N‬ا  ت ‪ 1K‬ا‪ $.‬ا‪+‬ی‪ 4‬وﺥ‪.‬ﺹ ;‪ c‬ء ا?رة‬
‫ا‪ ( ;.‬آ  ازدادت ا ‪DE‬ت ا  ﺕ‪ ،  9/‬وذ` ﻥ  ‪-‬ن ‪N‬د اﺹح ‪ -‬أو   إدة ا ;‪&:‬‬
‫ا ‪ - Social Reorganization 1‬ﺕ‪ N $ $.‬دة ‪  #‬ا‪ $8‬ا ‪ 1‬ی‪+‬ث ‪ N‬ا ‪`D/‬‬
‫ا ‪ 1‬آ  رأی; ‪ 1K‬ا ‪ 4+%‬ا‪ ، v8‬و‪ #‬ه; ‪dK‬ن = ا;‪ &:‬ا  ‪ #‬ام ‪m‬ﺉ‪) N/‬أي ا ‪`D/‬‬
‫ا ‪ ( 1‬ی;‪ 3‬و د  ت إﻥ‪8‬ﻥ ‪P9 ; %E $f‬ت ‪$‬ی‪ # M‬ا‪D8‬ن ‪ ،‬و ا ‪ N‬ذ` ا ‪C9‬‬
‫‪ K‬ﺕ ‪N yM‬د اﺹح ‪ 1K‬ا  ‪ O‬ا‪+‬ی‪Nm # 4‬ر ﻥ‪:‬م ا ‪ 1‬ی ه ﻥ‪:‬م ا‪$‬ی ا ‬
‫‪ 2 N The Social welfare institution‬ا‪ -‬ه‪ 1‬ا ‪8‬ة ‪ 3‬ا ‪.9 N‬ر ا;‪ &:‬ا ‬
‫ا‪-‬ﺥ‪$‬ى و ‪67‬ر ذ` ا‪.‬ر ‪ &6 ،‬ا  ‪ 1K‬ا‪ y9‬ذاﺕ‪ 3 2‬ﺕ‪ $K‬ا‪$:‬ف ای ا ‪ 1‬ﺕ ;‪ O‬وث‬
‫ا ‪DE‬ت ا  ‪ 1K‬ا ‪ % 8‬ر ا‪D‬ن ‪.‬‬

‫و ‪ yKّ$‬داﺉ‪$‬ة رف ا ا  )‪ ( ١٩٧١‬ا‪$‬ی ا ‪G Social welfare‬ﻥ‪ N‬اﺹ‪P‬ح‬
‫"ی‪  /. $E‬إ‪ O 3‬ا‪-‬ﻥ‪ PE‬ا ;‪8o   :‬ت ا‪-‬ه وا‪ ، D+‬ا ‪ 1‬ﺕ‪N 8‬ف ا‪9‬ی ‪#‬‬
‫ا ‪DE‬ت ا  ا ‪$‬و‪ ، K‬أو ﺕ‪ C/‬و‪GI‬ﺕ‪ ، N‬أو ا‪N‬م ‪ N 1K‬أو ا ‪ 1‬ﺕ‪N 8‬ف ﺕ‪ #8+‬أال ا‪$K-‬اد‬
‫وا ت ا ‪ ( Pumphrey , 1971 : 1446) " +‬وی ‪ $%‬ه‪c‬ا ا ‪$‬ی‪ # C‬أﺵ  ا ‪$‬ی‪/‬ت ا ‪$P‬و‬
‫‪$‬ی ا  ‪ ،‬ذ` أﻥ‪ & 2‬ی ‪ ; C9‬ااﻥ! ا  ‪$‬ی ا  ‪  ،‬ﺽ& إ‪ N‬ا‪N‬د ا‪9‬ﺉ‬
‫وأی‪ M‬ا‪N‬د ا ; ی أو اﻥ‪E‬ﺉ ‪ ،‬آ  أﻥ‪ 2‬ی‪G‬ﺥ‪ 1K c‬ا  ‪%‬ر ا‪N‬د ا‪-‬ه و ی ‪ ; C9‬ود ات‬
‫وا‪$%‬ا‪ B‬ا‪ D+‬وه ‪.‬‬

‫أ ری ‪E‬رد ﺕ ‪ # h$K R‬ا‪$‬ی ا  وا‪ 8‬ا  ‪ 3 Social Policy‬و ‪ 2‬ی‪$.‬‬
‫اه  ‪ 3‬ا‪$‬ارات وا‪$%‬ا‪ B‬وات ا‪ D+‬وه ‪ 4 ،‬یل "إن ات ا  أو ا‪$‬ی‬
‫ا  ه‪ 8 1‬ت أ‪ c; yP‬و‪I y9‬ی ﺹ‪ C‬ل ‪  # #‬ت ﺕﺥ او ‪ ،‬ی ‪$ # M‬ا‪B‬‬
‫ا ‪8‬ات ا  و‪$‬ا‪ B‬ا‪ +.‬ا ا ‪ 1‬ی;‪ $:‬إ‪ 3 N‬أﻥ‪ N‬ه‪ 1‬ا ‪D‬ﻥت ا‪$‬ﺉ‪ 8 8‬ا  ‪،‬‬
‫‪-‬ﻥ‪ N‬ﺕ ‪$ d .‬اءات ‪ D‬واﺽ‪% +‬ﺵ‪$‬ة ‪ 9‬س ‪ ،‬اﺕ‪c‬ت ‪%-‬ب   ‪  /‬ا ‪ N‬د ‪#‬‬
‫‪ #‬ا‪ +‬ت ا دی وا  ا ‪ 1‬ی ‪:; #D‬م ا‪8‬ق إﺵ‪a/ %8; N%‬ت ;‪ # 2‬ا‪D8‬ن ) ‪Schorr ,‬‬
‫‪ (et al., 1971 : 1363‬و;‪ 3‬ذ` أن ﺕ ‪) R‬وه ‪ #‬آ‪%‬ر ر ل ا‪ 8‬ا  ا‪$%‬ی‪P‬ﻥ‪ #‬ا ‪$‬و‪(#K‬‬
‫ی‪$‬ى أن ا‪-‬ﺹ ه ‪9‬م ا‪$-‬ة وﻥ‪:‬م ا‪8‬ق )ا‪c‬ي یم ‪$DK 3‬ة ﺵ‪$‬اء ا‪ O8‬وات ا ‪ D %E‬ا‪ +‬ت‬
‫ د‪ OK‬ا? ‪ ، #‬ا‪c‬ي ی ‪+‬د ‪ 1K‬ﺽء ا‪$‬ض وا‪ &:;  (!P‬إﺵ‪%‬ع ا‪ +‬ت ‪$P‬ی ﺕﺉ ‪ ، %I‬أ ‪1K‬‬
‫ = ا‪$-‬ة وﻥ‪:‬م ا‪8‬ق ‪ #‬إﺵ‪%‬ع  ت ‪aK‬ت ا  ; ‪dK ،‬ن ‪ 3‬او أن ﺕ ﺥ ید‬
‫وﺉ ﺵ‪%‬ع ا‪ +‬ت ﺥرج ﻥ‪:‬م ا‪8‬ق ‪.‬‬

‫ویﺽ\ ‪ #/7‬ﺵر وز‪ 2‬ه‪c‬ا ا ;‪"  N 3‬إن ا‪ 8‬ا  ﺕ;‪ ; 3‬ا‪$?D‬ی‪$   #‬ا‪B‬‬
‫ا‪$‬ی ا  ا  ‪DE O   N‬ت ا‪$/‬اء ‪ ،‬و‪ #‬ی‪E‬ن ‪ 3‬ه‪ n‬ا;‪ &:‬اﺉ  ‪ ،‬وا ‪، #9‬‬
‫وأو‪ `a‬ا‪c‬ی‪= #‬وا ‪ #‬ﺕ‪ $‬أره& ‪ 1K‬ود ا;‪:‬م ا ‪. 9‬دي اﺉ& ‪ ،‬و‪ #‬ه; ‪dK‬ن ;د ا‪ 8‬ا ‬
‫إﻥ  ﺕ ‪$% .‬ا‪ B‬وﺕ‪$E‬یت ; ‪ h+ 1K‬ا‪$‬ی ا " و‪ N #  N;D‬أﺥ‪$‬ى ی‪M/‬ن ﺕ‪$‬ی‪C‬‬
‫ا‪ 8‬ا  ‪$P‬ی أآ?‪ $‬ﺵ  ‪ 3‬أﻥ‪" N‬ا ‪%‬دئ وا ‪$‬اءات ا ‪ 1‬ﺕ ‪8 2‬ر أي ‪$‬ا‪ B‬أو ﺥ‪P‬ات‬
‫ﺕ ‪  c‬ی ا‪9‬ت ا‪$/‬دی وا  ‪ 1K‬ا  ‪ 1K) O‬اﺕهت ‪ ... ( f$‬وا‪ 8‬ا  ا ‪$ 8‬ة‬
‫ﺕ ? اﺕذ ﺥ‪ z O   2 v/  h‬ا‪:‬اه‪ $‬ا  ا  رة ‪ ،‬ی ‪ 1K &D+‬ا‪9‬ت ا  و‪1K‬‬
‫ﺕزی‪ O‬ا ارد ‪ 1K‬ا  ‪.( ١٣٦٢ -١٣٦١ ) "O‬‬

‫و‪ #‬ه‪c‬ا ﻥ‪$‬ى أن ﺕ‪$‬ی‪/‬ت  ا‪$‬ی ا  ﺕ ‪  C‬ﺽ ‪ # #‬ی‪$‬ون أﻥ‪ N‬ی;‪ 1A%‬أن ﺕ‪$‬آ= ‪-‬‬
‫إ ‪$‬اﺉ‪   3 -‬ا‪$‬ارات وا‪$%‬ا‪ B‬ا‪ D+‬ا ‪$ .‬ی ا‪a/‬ت ا  ا ‪ 1‬ﺕﻥ‪ # 3‬أ‪6‬ر‬
‫‪.9‬ر ا;‪ &:‬ا  ا ‪ 1‬أﺵ‪$‬ﻥ إ‪ ، %9 # N‬و‪ # #‬ی‪$‬ون أﻥ‪ N‬ی;‪ 1A%‬أن ﺕ ‪  E  O8‬آ ا ‪$‬اءات‬
‫وا‪N‬د وا‪P‬ات ) أ‪ N; 29 #D‬إ ‪$‬اﺉ و ی ‪ (29 #D‬ا  ‪ N‬ﻥ‪ +‬ا ‪ 1K $6G‬ا‪9‬ت ‪#‬‬
‫ ‪aK C‬ت ا  ‪ O‬وا ‪ 3  NK &D+‬ﺕ‪D‬ن أآ?‪ $‬ﺕازﻥ ‪ &6 ،‬ا ‪ 1K $6G‬ﻥ‪ &:‬ﺕزی‪ O‬ا ارد ‪ 1K‬ا  ‪3  O‬‬
‫ﺕ‪D‬ن أآ?‪ 3 ،  $‬و ‪ 2‬ی‪ 1K # M‬ا;‪N‬ی إﺵ‪%‬ع  ت آ ‪aK‬ت ا‪D8‬ن ‪.‬رة ی ‪ #D‬ا;‪ $:‬إ‪ 3 N‬أﻥ‪N‬‬
‫‪ %‬ا  ‪   ،‬ی ‪ #D‬أن ی‪o‬دى إ‪ 3‬ﺕ ‪$K‬ص ا ﻥ‪$+‬اف وا ‪$ f‬اب وا‪ &:‬ا ‪ 1‬إ‪ 3‬أ‪#D   9‬‬
‫‪.‬‬

‫)‪ (٢‬ا‪$‬ی ا  وا& وا ‪./‬ت ا  ‪:‬‬

‫  ‪ v%‬ی ‪ ; \M‬ء أن ا‪8‬ت ا  ‪ -‬ا ‪ 1‬ﺕ‪ &D+‬ﺕ‪ & .‬وﺕ;‪$ c/‬ا‪ B‬ا‪$‬ی ا  ‪ 1K‬أي‬
‫ ‪ - O‬إﻥ  ﺕ;; ‪%‬ﺵ‪$‬ة إ‪ 3‬ﺹ & "ا&" ا ‪ 1‬ارﺕ‪M‬ه ه‪c‬ا ا  ‪ O ، 28/; O‬ا‪ %P - h$‬ا‪+‬ل ‪# -‬‬
‫ه‪ 5c‬ا& و‪  #‬ی ‪ &N/ .‬وا ‪ +‬ا ‪%- 1‬ب ا ‪DE‬ت ا  و‪$I‬ق ا ‪ ، N N‬وه‪ 5c‬وره‬
‫ﺕ ‪$ 2‬ا‪ B‬ا‪$‬ی ا  ‪ 1K‬ا ﺕهت ا ‪ 1‬ﺕ ‪ O 3E‬ﺕ` ا‪-‬هاف وا ‪M/‬ت ا   ‪ ،‬أ‬
‫‪P‬ت ا& و‪ 6‬ر ا‪$%‬ة ا ‪dK ;N‬ﻥ‪ N‬ﺕم اـﺉ ا ‪ 1‬یُ ‪ O9‬أن ﺕـ‪o‬دى إ‪ 3‬ﺕ‪ v+‬ﺕ` ا‪-‬هاف ا دا ‪3‬‬
‫ ﺕ‪ $E‬إ‪ 2‬ﻥ ﺉـ‪ B‬ا‪+%‬ث وارات ا ـ ‪ ، N #‬و ﺕ‪ $E‬إ‪ 2‬ﻥ ﺉ‪ B‬ﺕی& ا رت وا رب‬
‫ا اﻥـ ا ;‪ N # Field Demonstrations , Field Experiments :‬أﺥ‪$‬ى ‪ &K ،‬ا  ‪O‬‬
‫وﺕ‪M/‬ﺕ‪ 2‬أﺹ ‪ ،‬وا ‪%P‬ت ا  وا ‪ 1K ;N‬ه‪c‬ا ا ل ‪$K‬ع‬

‫وا‪ v+‬أن ه;ك ﺵ‪ 2%‬إ ع ‪ #‬ا ‪ 1K #..‬م ا  ‪ 3 O‬أن آ  ‪ O‬آ  ی;‪ ¤E‬ﺕ‪$‬ﺕ‪%‬ﺕ‪ 2‬وﺕ;‪ :‬ﺕ‪2‬‬
‫ا  ‪dK‬ﻥ‪ 1K 2‬ا‪ y9‬ذاﺕ‪ 2‬ی;‪ - ¤E‬أو ی ‪ N‬ا‪$P‬ی‪N: v‬ر‪ -‬أﻥاع ;‪ # 2‬ا ‪DE‬ت ا  ‪ K ،‬‬
‫ی ر‪ 5‬ا  ‪ # O‬ی‪ $‬و‪ ، &9‬و ی ر‪ # 5‬أ; ‪ 8o‬ﺕ‪ # $%‬ﺕ` ا ی‪ $‬وا& ‪ ،‬ی ‪$‬ﺕ! ‪Nm 2‬ر‬
‫أﻥاع ‪ #‬ا ‪DE‬ت ا ;‪ # ?%‬ﺕ` ا ﺥ رات وا ‪$‬ﺕ‪ ، N %‬یل ‪$‬ﺕن و ﻥ=‪% 1K y‬رة ﺕ ‪# $%‬‬
‫أآ?‪ 1K 9  $‬ه‪c‬ا ا‪.‬د ‪"  D‬إن ﻥ‪ R/‬ا‪;%‬ء ا ‪ 1‬وا?‪ K‬ا ‪ 1‬ه‪ 1K 1‬أﺹ‪ Nž  N‬ید أان‬
‫ا‪8‬ك ا  =م ا ;‪ &:‬ﺕّ ‪ 1K‬ا‪ y9‬ذاﺕ‪  2‬ید أﺵ‪D‬ل ;‪ # N‬ا‪8‬ك ‪ ،‬وﺕ‪ \ /‬ا‪-‬اب أم أان ‪#‬‬
‫ا ‪ `D/‬ا ‪ ، 1‬و‪cN‬ا ا ;‪dK 3‬ن ا ‪DE‬ت ا  اری ‪ 1K‬أي  ‪ O‬إﻥ  ه‪ 1‬ﺕ‪/; 8‬ت‬
‫ا   ` ا‪.‬رة اﺹ ‪ #‬ﺹر ﺕ;‪ &:‬ا‪+‬ة ا  ‪. (Nisbet : XII & Merton) "2K‬‬

‫وﺹ ا& وﺹ‪ N9‬وء ‪+ N‬ة ا;س إﻥ  ﺕ ‪ 3 C9‬ى وا‪ N 9‬واﺕ‪ O N98‬ا‪$‬ؤی ا‪cN ++.‬ا‬
‫ا د ‪ ،‬ور ﺕ‪ vP‬ا& وا ‪M/‬ت ا  ا  ‪;% N‬ء ا ‪" O 1‬اا‪ 5;  "O9‬ا‪ ، E‬أو‬
‫‪" O‬ا‪ +‬ا ‪ $%  "P‬رﻥ= ‪ ،‬ی‪D‬ن ﻥح   ا ;‪ &:‬ا ‪ ، 1‬ور ه‪c‬ا ا ‪ vP‬ﺕ ا ‪DE‬ت‬
‫ا  ‪ ،‬و‪ #D‬أﻥž‪i 3‬ﻥ‪8‬ن أن ی ‪$‬ف ‪ 3‬ه‪ 5c‬ا‪ +‬ا ‪ P‬أو ه‪c‬ا اا‪ O9‬ا ‪ 1D vP‬ی ر ‪ #‬ا& ‬
‫ی ‪2 vP‬؟ إن ا  ت ا‪ $A‬ا ﺹ‪$‬ة ا ‪ 1‬أ;‪o y‬ﺥ‪$‬ا ‪8 D‬ن أن ‪M‬رﺕ‪ 9 N‬اﻥ ‪$.‬ت وﺕ‪y$‬‬
‫‪$ 3‬ش ا& ‪ 9‬اﺥ رت ا  د ‪" 3‬ا‪$%‬ة اﻥ‪8‬ﻥ" وه ‪ 1K‬اﺹل إ‪ 3‬ﺕ‪.‬ر ﺉ‪ v‬ه‪c‬ا ا د‬
‫‪  ; %f y/9 K ،‬ه ‪8+‬س ‪ ،‬و; ه ‪ 9‬س وا ‪ ، :‬و‪ 9‬أدى ه‪c‬ا ا ‪$‬آ= ‪ 3‬ا دیت‬
‫وا ‪8+‬ت إ‪ 3‬ﻥت آ‪$%‬ة ‪ 1K‬ا ‪ h+‬ا دي وا ‪. 9‬دي وا‪$D8‬ي ‪ ،‬أ ‪ 1K‬ا ‪ h+‬اﻥ‪8‬ﻥ‪ K 1‬زال‬
‫اﻥ‪8‬ن ی‪ 1K n‬إ‪I‬ر ﺕ` ا‪M+‬رة ا   ی‪ \ P‬إ‪ # 2‬ا‪ 1K n‬دة وم ‪ 1K‬ه‪ 5c‬ا‪+‬ة اﻥ‬
‫)إﺽ‪ K‬إ‪ 3‬ﺕه  ی‪D‬ن وراءه(‪ .‬و‪ #D‬ه ه‪c‬ا ه ار ا ا ‪$P‬وح أم ا‪$E%‬ی ؟ إﻥ; ;‪$‬ى ‬
‫‪ 9‬أن ﻥ‪ &:‬ام ﺕم ; ا‪%‬ی ا‪ 5cN \+.‬ا ﻥة ا‪$E%‬ی ا ‪ 1‬أول ‪ N‬و ‪7‬ﺥ‪ ، $‬وا ‪ 1‬ﺕﻥ‪N; 1‬‬
‫ا  ت اﻥ‪8‬ﻥ ا ﺹ‪$‬ة ر‪ &f‬ا م ا ‪ 1‬وا ;‪ 1‬ا‪ $%D‬ا‪c‬ي ﺕ‪ h+ 1K v+‬ا‪K$‬ه ا دی ‪.‬‬

‫; ‪+ - ? 1P; 9 C9‬ودا ا ‪9   -‬م ‪ 2‬أ‪$/‬ی آن ‪ 1K‬ﺕ‪% 2+‬ﻥت ا‪.‬ﺉ ‪u‬وﺽع ا‪D8‬ﻥ‬
‫وا  ‪ 1K‬ا یت ا ‪+‬ة ا‪$-‬ی‪ 1K D‬أواﺉ ا? ﻥ;ت  ‪+‬ی ا ﺕهت ا ‪ 1‬ﺕ‪ 1D ، NK $8‬ﻥ‬
‫‪ 3‬أن اﺥ رات ا;س وﺕ‪M/‬ﺕ‪ &N‬ه‪ 1‬ا ‪ 1‬ﺕ‪ v‬أﻥاع ا ‪DE‬ت وا‪ +‬ت ‪ $f‬ا ‪ %E‬ا ‪ 1‬یﻥن ;‪N‬‬
‫آ  ‪9‬ل ‪$‬ﺕن و ﻥ=‪ K ، y‬ﺕﺹ "آن" ‪ #‬ه‪c‬ا ا ‪ +‬إ‪ 3‬أن ﺥ‪$‬وج ا ‪$‬أة إ‪ 3‬ا  ‪ 9‬أدى إ‪3‬‬
‫اﻥ‪/‬ض د ا‪ $-‬ا ی ‪ -‬ا ‪ 1‬ﺕ ‪D‬ن ‪ #‬زوج ی  وزو ‪ 2‬ﺕ ‪ 3‬ﺵ‪a‬ن ا‪ y%‬وا‪-‬و د ‪ -‬إ‪ &  3‬ی‪v%8‬‬
‫‪ ، ? 2‬وأن ‪ # % ٥٢‬ا‪/I-‬ل ا‪$-‬ی‪ #D‬ا ‪ 1‬ﺕ أ ره& ‪ #‬م وا ه& أ‪/I‬ل ‪N-‬ت ت ‪ ،‬وأن‬
‫ا‪$?D‬ی‪ &N; #‬ﺕ & ﺕ‪ &N $‬ﺕ‪$m y+‬وف ‪ $PM‬و ‪$A‬ة  ‪$‬ار ‪ ،‬أ ا‪/I-‬ل ‪ # 1K‬ا ر ‪ K ،‬ﺕ‪#%‬‬
‫أن ﻥ‪ %8‬آ‪$%‬ة ;‪ &N‬ی‪E‬ن دون أي ری ;‪ c‬ﺥ‪$‬و ‪ # &N‬ا ر إ‪ 3‬ا‪ 8‬ا‪8‬د أو ا‪8 8‬ء  ‪3‬‬
‫ید ااان ‪ #‬ا  ‪ ،‬أ ا‪+‬ة ا‪$-‬ی ‪ ? 1K‬ه‪ 5c‬ا‪dK $-‬ﻥ‪ " IAM N‬ی‪D‬د ی ‪ NK h‬أ‪$K‬اد ا‪$-‬ة‬
‫أﻥ‪ ، "&N/‬و‪ 1K‬إ‪I‬ر ذ` آ‪dK 2‬ن  ت  ت ا‪8‬ة ‪ 3‬ا‪/I-‬ل )‪$M‬ب ا ‪$%‬ح أو ا ‪c‬ی!( ‪ ،‬وا‪8‬ة‬
‫‪ 3‬ا=و ت ‪ ،‬وا‪8‬ة ‪ 3‬آ‪%‬ر ا‪ 9 #8‬ارﺕ‪ ، y/‬آ  ازدادت  ت ه‪$‬وب ا ‪$‬اه‪ # #‬أ‪$‬ه& ‪!%8‬‬
‫‪DE‬ت ا رات أو ا ‪DE‬ت ا ر أو ا‪8‬ك ا ﻥ‪$+‬ا‪ 1K‬أو ا‪ $f  +‬ا‪) 1$E‬ی} أن ‪# %١٦‬‬
‫ ت ا‪ 1K  +‬ا یت ا ‪+‬ة ا‪$-‬ی‪ D‬ه‪ / 1‬ت ‪ # 1K‬ا ‪$‬اه ‪ $f #‬ا =و ت( ) ‪Kahn, 1987‬‬
‫‪. (: 634 - 635‬‬

‫و أ ‪$/7 N‬ی آن ﻥ‪ 28/‬ﺽ\ أن ا  ‪ O‬ا‪$-‬ی‪ 1D‬ی;‪ 1A%‬أن ی;‪ 5cN $:‬ا‪:‬اه‪ 3 $‬أﻥ‪DE" N‬ت"‬
‫أو ‪m‬اه‪$ $‬ﺽ ‪ ،‬وإﻥ  ‪ 3‬أﻥ‪ " N‬ت" ‪ %I‬ﻥ‪GE‬ت ﻥ   ‪8‬ر ا‪c‬ي اﺥ ر‪ 5‬ا  ‪ 28/; O‬وارﺕ‪5M‬‬
‫;‪ ، 28/‬وآ‪G‬ﺥ‪.‬ﺉ‪ 1‬ا ‪%  ~ 1‬دئ ا ا  ا ی )ا ‪ 1‬ﺕ‪G &8‬ن ‪ 3‬ا ‪ ;N‬أن ﺕ  ‪1K‬‬
‫إ‪I‬ر ا& ا ‪ 1‬اﺥ ره ا  ‪dK ( O‬ﻥ‪ 2‬ی‪$‬ر أن ا ‪$A‬ات ا ‪. 9‬دی وا  وا ‪$A‬ات ‪ 1K‬أوﺽع ا‪$-‬‬
‫ا ‪ 1‬أﺵ‪$‬ﻥ إ‪ v%  K N‬وا ‪ 1‬ﺕم ‪   3‬ا ‪$‬أة وا‪  $‬ﺥرج ا ;=ل ‪ 9‬أﺹ‪ y+%‬ه‪" 1‬ا ر ای‬
‫ا ‪%‬ل ‪ 1K‬ه‪c‬ا ا‪ "$.‬وأﻥ‪ 9 N‬ﺕ‪$‬ﺕ‪ N y%‬أوﺽع یة ﺕ ‪ !P‬إید ا‪$%‬ا‪ B‬ا  از  ا ‪N N‬‬
‫‪ ،‬وأﻥ‪ 2‬إذا آن ی; ) ی‪ 1K .‬ا  ‪ O‬ا‪$-‬ی‪ ( 1D‬أ‪ $‬ی  ا‪-‬ان ‪ NK‬ﺥرج ا ;=ل ‪ ،‬وأ‪ $‬ﺕ‪ N‬ﻥ‪8‬ء &‬
‫ﺕ =و ‪ ، #‬وأ‪ $‬ﺕ‪ =; n‬دون د& ‪ #‬ا‪9-‬رب ‪ ،...‬وإذا آﻥ‪ y‬آ ه‪ 5c‬ا‪ $-‬ﺕ‪+‬ول ﺕ‪ $‬أ‪dK ،... N/I‬ن‬
‫‪ #‬ااﺽ\ أن ا‪ # $?D‬ه‪ 5c‬ا‪ $-‬ی‪ +‬ج د  ‪ 1K  :; 8o‬ﺵ‪$ D‬ا‪ B‬وﺥت ا  وا‬
‫ا;‪P‬ق ]ﺕ;‪ N v/‬او ‪.(p ٦٣٩) "[%I‬‬

‫و‪ #D‬دور ا& وا ی‪ $‬ا ‪ 1‬ی ره ا  ‪ O‬ی ‪ ; C9‬ذآ‪$‬ﻥ‪ # 5‬أﻥ‪ N‬ﺕ‪+‬د ﺹرة ا ‪DE‬ت‬
‫ا  وﺕ‪ &$‬ﺥ‪$‬ی‪ P‬ا‪ +‬ت ‪ $f‬ا ‪ ، %E‬و‪ #D‬ا& ا   إﺽ‪ K‬إ‪ 3‬ذ` ﺕ‪+‬د أی‪ M‬ﻥ‬
‫"ا  ا  ‪ `  "O‬ا ‪DE‬ت ‪ ،‬ودر  ﺕ` ا   ‪ ،‬ذ` أن ا ‪ N‬ا ‪DE‬ت ا  ﺕ ‪ !P‬ﻥ‬
‫‪" #‬ا ﺕ‪/‬ق" ا  ‪ 1‬ل ه ا ‪DE‬ت ا‪-‬وْ‪  3‬ا ‪ ، N‬وآ‪c‬ا ل ا‪ N‬ا ‪ 1‬ﺕ ‪  +‬ﻥ‪/‬ت ا ‪N N‬‬
‫‪ ،‬وه‪c‬ا ی‪ ;K$.‬إ‪ M9 3‬دی;ت ا ﺕ‪/‬ق ا  ‪ 1‬وآ‪ /‬اﺹل إ‪ ، 2‬و‪ M9‬ا ت ا‪ 8‬ا ‪1‬‬
‫ﺕ ‪ N; M‬ﺕ` ای;ت ‪ ،‬واى وا ‪ \.‬ا ‪$6o‬ة ‪ NK‬وا ‪$6G‬ة ‪. N‬‬

‫‪dK‬ذا ﻥ ‪$‬ة أﺥ‪$‬ى إ‪ 3‬ا‪ ?-‬ا ‪ 1‬ﺕ‪ ; N‬ا‪M+‬رة ا‪ $A‬ا‪ %A‬ام ‪  ،‬ﻥ ‪" O‬ﺵر" وز‪ 2‬أن‬
‫ا‪ 8‬ا  ‪ 1K‬أ‪$‬ی‪ D‬ﺕ‪+‬ده ‪ 66‬اﺕهت ه‪ : 1‬ا‪$/‬دی ‪ ، Individualism‬وم ﺕﺥ او إ ‪1K‬‬
‫أﺽ‪ v‬ﻥ‪P‬ق  ‪ ، #D‬وا ‪/‬وض ‪ #‬ت ا ‪ \.‬ا  ‪ ، /‬وی‪/M‬ن أن اﺥ ف ت ا ‪1K \.‬‬
‫ا  ‪ O‬ا‪$-‬ی‪ 1D‬و‪ %I‬ا  ا‪ y  9 8‬ﺽ ‪Nm‬ر  ا   ‪" ، D‬و ‪ #‬ذ` ‪K‬‬
‫ ء ‪Nm‬ر ا‪8‬ت آ  ‪9‬ﺕ وﻥ‪$) /‬ا ﺕ(  ازﻥت اة ا ‪$A‬ة ‪ #‬ه‪ 5c‬ا ت ‪ ...‬وأن‬
‫أ ا‪.‬ﺉ~ ااﺽ‪ 8 +‬ا  ‪ 1K‬ا یت ا ‪+‬ة ا‪$-‬ی‪ D‬ه أن ا‪ -‬ﺕ ` ﻥ واﺽ‪+‬‬
‫ﺵ ‪G‬ها‪ NK‬ا ‪ ،‬أو ت ا  ﺕ‪ #M +‬ه‪ 5c‬ا‪-‬هاف" )‪ ( Schorr , et al . 1367‬أ  ‪R‬‬
‫ ی‪dK ( Leiby, 1971 : 1461 - 1477) 1%‬ﻥ‪ 9 2‬ا ‪$‬ض ﺕری ا‪$‬ی ا  ‪ 1K‬ا یت ا ‪+‬ة‬
‫ا‪$-‬ی‪$P D‬ی ی ‪ #  #D‬ی‪E‬ء أن ی‪$‬ا ‪$ N‬ى أ‪ 2‬ﺽح آ‪ C‬أن ﺕ‪$‬ك ا‪-‬ر ‪$.‬اع ) دی ‪$9‬ا‪( I‬‬
‫‪ #‬ت ا ‪ \.‬ا  ‪ /‬دون د إ‪ O  1K 2  1N‬یم ‪ 3‬ا‪$/‬دی ویَی‪   hK #‬ی‪$‬ا‪ 5‬ا‪9 $E%‬‬
‫أدى إ‪ 3‬ا‪ # $?D‬ا‪/‬ﺽ‪ 3‬وا ﺽ‪$P‬اب ‪ 1K‬ه‪ 5c‬ا‪$%‬ا‪ ، B‬وآ‪ C‬أن ه‪ 5c‬ا‪-‬ﻥ‪:‬ر ا‪$E%‬ی ا ‪ I‬‬
‫وا ‪.‬ر زا‪ y‬ﺕ ‪ 2‬ت ا‪$‬ی ا  إ‪ 3‬ام‪.‬‬

‫)‪ (٣‬ا‪$‬ی ا  ‪ ،‬واة ا  ‪ ،‬وا رت ا ‪: ;N‬‬

‫یا ‪ 2‬ا‪?%‬ن ; ه‪ 5c‬ا;‪$fd P‬اء ﺵی ﺹار ﺕ & ی‪G 3M‬ن "ا‪ "!-‬ا ‪ 1‬ﺕ ‪ N v+‬أهاف‬
‫ا‪$‬ی ا  ‪ 1K‬ﺽء ا ‪ K$‬ا  ا  ل ‪ %I‬ا‪-‬ﻥ‪8‬ق ا‪$/‬دی وا  ‪ 1K‬ﺽء‬
‫ا رت ا ‪ ;N‬ا‪ 8‬إﻥ  ه‪ # 1‬ا‪-‬ر ا‪ ;/‬وا  ا ‪ 1‬ﺕ ‪ C‬آ?‪$‬ا ‪€ O  #‬ﺥ‪ ، $‬وأﻥ‪ N‬‬
‫ﺕ ‪ $6G‬آ?‪$‬ا  ﺥ ‪K‬ت ا?‪ K‬أو ا  ات ای; ‪% ،‬ره ‪$‬د وﺉ ‪+‬یة ‪ ،‬و‪ #D‬ا‪-‬د ‪ 3‬ﺥ‪? GP‬‬
‫ذ` ا  & آ?‪$‬ة ‪ K ،‬ﺕ‪ v%   ; #%‬أن ا& أی‪ M‬آ; ‪ DE‬ﺥ‪ 1/‬وراء ا ‪ 8‬ت ا ‪ 1‬یم ‪ N‬ا ;‪BN‬‬
‫ا ‪ 1‬ا‪+‬ی‪ 4‬و‪ O‬ذ` ‪ 1NK‬ﺕ ‪= $%‬ءا ی =أ ;‪ ، 2‬آ  أن ا& ﺕ ‪ 2‬ﻥ‪$:‬یت ام ا  و‪#N‬‬
‫ا ‪8‬ة اﻥ‪8‬ﻥ ‪ 1K‬اﺕهت ﺕ?‪ $‬ﺕ‪8‬ؤ ت ﺥ‪$P‬ة ا و ‪dK 1‬ن ‪$‬ا‪ B‬ا‪$‬ی ا  ا ‪3 ;%‬‬
‫ه‪  5c‬ی ‪ #D‬إ أن ی;‪ N‬ﻥ‪ N%.‬اا‪ # 1K‬ا  اء ا;ﺕ‪ # B‬ا ‪E‬هت ا ‪ 1‬أوﺽ‪;+‬ه ‪ 1K‬ﺽ‪ O‬أﺥ‪$‬‬
‫ﺥ‪.‬ﺹ ‪  K‬ی ‪ BN;  .‬ا& ‪ ،‬أو ﻥ‪$:‬یﺕ‪ ، 2‬أو ﺕ‪%P‬ت ﺕ` ا;‪$:‬یت )ر ! ‪ ، (١٩٩١ ،‬و‪  K‬ی‪ 1‬ﻥ‪$E‬‬
‫‪$.   D‬ة إ‪ 3‬آ ‪ #‬ه‪ 5c‬ا ‪$6G‬ات ‪:‬‬

‫)‪ (١‬إذا آن ا ;‪ BN‬ا ‪ - 4+% 1‬ا‪c‬ي یُ  ‪ 1K 2‬ا ‪ # v+‬ﺹق ا ‪E‬هات اا‪$.  - 9‬ا ‪hK‬‬
‫‪ 3‬درا ااﻥ! ا ‪ # 8+‬اﻥ‪8‬ن و ﺕ‪ 2‬و‪DE‬ﺕ‪ K ، 2‬أن ی;‪ RD‬ه‪c‬ا ‪$ 3‬ا‪ B‬ا‪$‬ی‬
‫ا  ا ‪ 1‬ی‪ 8‬م ا  ‪.‬ن ; ﺕ‪ N  .‬وﺕ;‪c/‬ه أدوات ا& و;ه‪G  2‬آ ‪ #‬در  ﺹ‪N9‬‬
‫وﺹ ‪  N‬ا ‪ N‬ا ‪DE‬ت ا  وا‪8‬آت ا ;‪ K$+‬ا ‪ 1‬أ‪ # y 9‬أ  ا ‪. N N‬‬

‫)‪ (٢‬وإذا آﻥ‪ y‬ﻥ‪$:‬یت ام ا  ;‪ # P‬ﻥ‪$:‬ة دی ‪i 7‬ﻥ‪8‬ن ‪dK ،‬ن ا ‪ & .  #A E‬وﺕ;‪c/‬‬
‫‪$‬ا‪ B‬ا‪$‬ی ا  ا‪c‬ی‪ #‬ین  ‪ v%P‬ﺕ` ا;‪$:‬یت  أن ﺕ‪G‬ﺕ‪$ 3‬ا‪ &N‬أی‪ DE =  M‬ی‪8‬ی‪$‬‬
‫ﺕ` ا;‪$:‬ة ا دی ا€ ‪.‬‬

‫)‪ (٣‬وإذا آﻥ‪N; y‬ت ا ﺥ ‪ 1K‬ا ا  ;‪P; # P‬ت  ﻥ ﺕ‪ # %‬ه‪ 5c‬ا ‪ ;N‬و‪#‬‬
‫آ  ی; ‪ !8‬إ‪ 3‬ا‪$‬وح أو ای‪ #‬أو إه ‪ 2‬إه  ذری ‪dK ،‬ن ‪ #‬ا‪ 1%P‬أن ﺕ‪G‬ﺕ‪$ 3‬ا‪ B‬ا‪$‬ی ا ‬
‫أی‪ O E  M‬ه‪ 5c‬ا  ‪N‬ت ا ﻥ ا ;‪  %‬ا‪ Y .‬وام ا€ﺥ‪. $‬‬
‫و‪ 9‬آن ‪ #‬ا‪ 1%P‬أن ﺕ ‪$‬ﺕ! ‪ 3‬ه‪ 5c‬ا ‪$6G‬ات ﻥ ﺉ‪ّ B‬ت ‪$ K #‬ا‪ B‬ا‪$‬ی ا  ‪ 1K‬ﺕ‪v+‬‬
‫ا€ل ا دة ‪ ، N‬وﻥ‪ $E‬إ‪  K NM 3‬ی‪: 1‬‬

‫)‪ (١‬ﻥ‪ # GE‬ه‪ 5c‬ا;‪$:‬ة ا€ ا دی ‪i‬ﻥ‪8‬ن م اآ ‪$‬اث   ا‪9‬ت ا  ا‪ # %P‬ا;س ‪،‬‬
‫و ‪$‬أة ﺵیة ‪ 3‬ﺕ‪ OP‬أوﺹل ا‪9‬ت اﻥ‪8‬ﻥ ‪ ; O;P. DE‬ﺕ‪$ & .‬ا‪ B‬ا‪$‬ی ا  ‪،‬‬
‫ود ‪ 3‬ى ‪ %‬ز; ‪I‬ی ? اﺕ‪ 5‬ی‪$‬ى ‪G‬ن ا‪ +‬ا‪ ?-‬إﻥ  ی‪ 1K # D‬إﻥ‪E‬ء "ا ‪8o‬ت ایا"‬
‫‪$‬ی أي ‪ aK‬ا  ﺕا ‪ 2‬أي ﻥع ‪ #‬ا‪.‬ت أو ا‪ +‬ت اﺹ )? ‪8o‬ت ری ا ‪- #;8‬‬
‫‪8o‬ت ری ا ‪ ( #9‬و أدى ذ` إ‪ = 3‬ا;= ء ‪ #‬أ‪$‬ه& و‪ #‬ا‪+‬ة ا‪ 1K %P‬ا  ‪ O‬ا ‪- 3+‬‬
‫‪  N‬آﻥ‪67 y‬ر ذ` ‪ 3‬ﻥ‪ - &N/‬دا‪  y‬ﺕ‪ &N‬ا دی ‪ 1K ;o‬إ‪I‬ر ﺕ` ا ‪8o‬ت ‪.‬‬

‫)‪ (٢‬أﺹ‪$ y+%‬ا‪ B‬ا‪$‬ی ا  ﺕ‪ 3 & .‬أس ‪ #‬اﺵ‪$P Impersonal .‬ی ﺕ ازى ‪O‬‬
‫‪$DK‬ة ﺥ‪P‬ط اﻥ ج ‪ K ،‬ء ی & "ﺕ‪ Processing "&NAE‬أو ﺕ ‪$‬ی‪$‬ه& ‪$ 1K‬ا‪ " B‬ا ‪ "=N‬ی ‪&N; O9‬‬
‫ا ا‪ N vK‬وإ ﺕ& ﺕ‪ 3 &N/;.‬أﻥ‪ &N‬أﺵص ‪  $f‬ا‪ #K‬أو ‪  $f‬وﻥ‪ #‬و ‪ 1‬ی ‪$‬ﺽن ‪$+‬ن ‪#‬‬
‫ات ‪.‬‬

‫)‪ (٣‬ا ‪%‬د ا;ا‪ 1‬ا‪$‬و وای; ‪ -‬إ   ‪$ # -‬ا‪ B‬ا‪$‬ی ا  اآ ‪/‬ء ‪-‬ﻥ‪ PE‬ا ‪ 1‬ﺕ‪O%E‬‬
‫ا‪ +‬ت اﻥی أ ‪ ،‬وأی‪ M‬ﺥ ‪$I‬ق و;ه‪ B‬ا ‪8‬ة ا ‪ # ;N‬أي اه م ;ع ﺹ اﻥ‪8‬ن ‪ 2$‬آ ‬
‫ آﻥ‪ y‬ه‪ 5c‬أ‪ N $6‬إ‪8 3 9I‬ﺕ‪ 3 2‬ا ‪DE N‬ﺕ‪.2‬‬

‫)‪ (٤‬أﺹ‪ \%‬اﺥ ر ا‪ 1K #‬أ ‪=N‬ة و‪8o‬ت ا‪$‬ی ا  ﺥا ‪ #‬أي اآ ‪$‬اث ; ه‪ o‬ء ا‪#‬‬
‫‪ #‬ا; ا‪$‬و أو ای; أو  ‪ 3‬ا‪-‬ﺥ‪ ، 9‬اآ ‪/‬ء  ‪$+‬ي ‪ # hK‬ا ‪o‬ه ا‪c‬ي ی‪.+ NE‬ل ‪3‬‬
‫ا رف وا ‪N‬رات ا ‪  P‬ا‪ +‬ت اﻥی  ء وه ‪K ،‬ء إ‪8K‬د ه‪ o‬ء ا‪  #‬ء ‪1K‬‬
‫‪ z‬ا‪ +‬ت أ‪$9‬ب ‪ #‬إﺹ‪. &N‬‬

‫)‪ (٤‬ا ‪.‬ر ا‪$ 1‬ی ا  ‪:‬‬

‫& ﺕ ا‪ D‬ت ا ‪ 1K ;N‬ا ا  ﺥل ا‪$E‬ی‪  #‬ا ﺽ ‪+ #‬و ت ‪%‬رة ا ‪.‬ر‬
‫ا‪$ 1‬ی ا  ‪ ،‬و ‪/ y9‬ف اغ )‪$  (١٩٨٩‬ا   ` ا ‪+‬و ت ) ﺕ ‪$. # M‬ا‬
‫وﺕ‪- 6‬ه ‪ ، ( N‬و‪ 9‬ﺕﺹ‪ y‬ﻥ  ‪ `c‬إ‪ 3‬أن ﺕ` ا‪ D‬ت ی ‪ #D‬ﺕ‪: # 89 1K N/;.‬‬

‫‪ &89 -١‬ی‪$‬آ= ‪ 3‬ارا "ا ری"   آن یم ‪ 1K‬او ا ‪$ #‬ا‪$ ;  B‬ی ا‪a/‬ت‬
‫ا  ‪ #  /‬ی‪  +‬ن  ‪8‬ة ‪ ،‬وه‪ 1‬دة درات ذات ‪ OI‬وﺹ‪$ 1/‬دي ﺕ;‪ 3 !.‬أ‪D‬م ا=آة‬
‫وا‪9.‬ت وا;‪ /‬وا‪-‬و‪9‬ف ‪ ،‬أو ﺕ;‪ 3 !.‬ا ‪8o‬ت ا ‪ 1‬ﺕم ‪ #‬ﺥ‪ N‬ات آ ‪ 8‬‬
‫وا‪ %‬ر ﻥت وا ارس و‪$f‬ه‪.‬‬

‫‪ -٢‬اﺕ‪ 5‬ی‪$‬آ= ‪ 3‬ارا "ا ‪%  "+‬دئ ا ‪i‬م ‪ &6 ،  /.‬ا ;‪%‬ط  ی ‪ #D‬ا ‪%‬ر‪% 5‬دئ‬
‫ا‪$‬ی ا  ‪ 1K‬ام ‪ ،‬وی} أن ? ه‪ 5c‬ا‪f.‬ت ذات ‪ %I‬ﺵیة ا  ‪ ،‬و ﺕ ﺹ دة‬
‫إ‪N/ 3‬م  ‪+  D‬ر ا‪c‬ي ﺕور ‪$ 2‬ا‪ B‬ا‪$‬ی ا  ‪ 1K‬ام ) ص ص ‪. ( ٣٢-٣١‬‬

‫أ ‪  K‬ی ‪/  v‬ه& ا ‪+‬ری ا ‪ 1‬ﺕ; ‪$ N &:‬ا‪ B‬ا‪$‬ی ا  ‪ 1K‬ا ;‪:‬ر ا‪ K 1‬آن‬
‫أ‪$‬زه ‪N/‬م "ا ‪ KD‬ا ‪ "1‬ا‪c‬ي ا ‪ % 5$%‬ا=ی=  ر "أس ا‪9‬ت ‪ #‬ا‪$K-‬اد وا ت‬
‫داﺥ ا  ‪ O‬ا ‪ ( ١٠٦ ، ٩٩ : ١٩٨٨ ) "&8‬و‪ 9‬اﺥ ر ‪  +‬ﻥ! ﺕ‪ vK‬ه‪c‬ا ا ‪N/‬م أی‪ M‬آ‪G‬س ‪$‬ی‬
‫ا  ‪ 1K‬ام ) ‪ ، ( ١٩٨٨‬أ ا‪/‬روق زآ‪ 3‬یﻥ‪$ K R‬ص ‪ 3‬ا‪N/ # h$‬م " ا ‪KD‬‬
‫ا ‪ "1‬و‪N/‬م "ا‪-‬ﺥّة ‪ 1K‬ام" آ‪ RG‬ﺕم ‪ N‬ا‪$‬ی ا  )‪ ، ( ١٩٩١ ، ١٩٨١‬أ ‪/‬ف‬
‫اغ )‪ K (١٩٨٩‬ا‪ y$ 9‬اﺕذ ‪N/‬م "ﺹ ا‪$E‬ی" ; ا‪+ 1%IE‬را ﺕ‪ 2;  8‬و‪m‬ﺉ‪ C‬ا‪$‬ی‬
‫ا  ‪:; #‬ر ام ‪ ،‬واا‪ O9‬أن ‪N/‬م ﺹ ا‪$E‬ی آ ‪+‬ر ﺕ;‪ 2; vP‬ﻥ‪$:‬ی ا‪$‬ی ا ‬
‫‪ 1K‬ام ی ‪ $%‬أو‪ O‬ﻥ‪ 9P‬وأآ?‪ $‬ﺵ  ‪N/ #‬م ا ‪ KD‬ا ‪ ، 1‬ذ` أﻥ‪ 2‬ی ‪ R‬آ اﻥ! ا ;‪&:‬‬
‫ا ‪ 1K 1‬ا  ‪ O‬و ی ‪ 3 $.‬ااﻥ! ا ی ‪$‬ی ا  ‪ ،‬و‪dK `c‬ﻥ; ; ‪ C9‬ه; ء‬
‫ا‪M‬ء ‪ 3‬ه‪c‬ا ا ‪N/‬م و; ‪+‬ث ‪ #‬إ‪D‬ﻥت ﺕ‪ 2%P‬آ ‪+‬ر ‪$%‬ا‪ B‬ا‪$‬ی ا  ‪ 1K‬ا  ‪ O‬ا ‪. &8‬‬
‫ أوﺽ\ ا‪ 1%IE‬أن ﺹ ا‪$E‬ی إﻥ  ه‪ 1‬ﺕ‪ \." v+‬ا‪%‬د ‪ 1K‬ا  وا€  " ‪ &6 ،‬إﻥ‪9 2‬م‬
‫ ‪ &8‬ﺕ` ا ﺹ إ‪ 66 3‬أ‪89‬م ) ص ص ‪:( ٥-١‬‬

‫‪ -١‬ا‪$M‬وریت ‪ :‬وه‪ 1‬ا‪-‬ر ا ‪9 1K N;  " 1‬م ‪ \.‬ای‪ #‬واﻥ ‪ 4+ ،‬إذا ‪ُK‬ت & ﺕ‪\. $‬‬
‫اﻥ ‪ 3‬ا  ‪8K 3  ،‬د وﺕ‪N‬رُج و‪ْK‬ت ة ‪ ،‬و‪ 1K‬ا‪-‬ﺥ‪$‬ى ‪K‬ت ا;ة وا;& وا‪ $‬ع ‪$8‬ان‬
‫ا ‪. " #%‬‬

‫‪ -٢‬ا‪ +‬ت ‪ :‬وه‪ 1‬ا‪-‬ر ا ‪" 1‬یُ‪ $ /‬إ‪ 4 # N‬ا  ور‪ OK‬ا‪ vM‬ا ‪o‬دى ‪ 1K‬ا‪ !A‬إ‪ 3‬ا‪$+‬ج‬
‫وا ‪ E‬ا ‪/‬ت ا ‪P‬ب ‪ ...‬و‪ 2;D‬ی‪ g% g%‬ا‪8/‬د ‪ ...‬ا ‪ 1K O9‬ا ‪ \.‬ا "‪.‬‬

‫‪ -٣‬ا ‪;8+‬ت ‪ :‬وی‪" N .‬ا‪-‬ﺥ‪   c‬ی‪ #+ # v‬ادات وﺕ;! ا‪-‬ال ا ﻥ‪8‬ت ا ‪ 1‬ﺕ‪G‬ﻥ‪ N/‬ال‬
‫ا‪$‬ا ‪+‬ت" ‪ &6‬أوﺽ\ أن   ا‪$M‬وریت ﺥ ‪ ) 8‬ﺕ‪$‬ى أی‪ 1K M‬ا‪ +‬ت وا ‪;8+‬ت( وه‪}/ : 1‬‬
‫ای‪ ، #‬و‪ }/‬ا;‪ ، R/‬و‪ }/‬ا;‪ ، 8‬و‪ }/‬ا ل ‪ ،‬و‪ }/‬ا ‪ ،‬و‪ #‬أن "ا‪ 5cN "}/+‬ا‪$M‬وریت ی‪D‬ن‬
‫‪$G‬ی‪ #‬أه   ی& أرآﻥ‪ N‬وی?‪9 yّ%‬اه وذ` ‪%‬رة ‪$ #‬اﺕ‪ # N‬ﻥ! ا د ‪ ،‬وا?ﻥ‪  1‬یرأ‬
‫;‪ N‬ا ﺥ ل اا‪ O9‬أو ا ‪. " NK O9‬‬

‫و‪ v 9‬ا‪P‬ه‪ # $‬ﺵر ‪  3‬ذآ‪ 5$‬ا‪ 1K 1%IE‬ه‪c‬ا ا‪.‬د ‪ \. K" 2‬ا‪$M‬وری ه‪ 1‬ا ‪ 1‬ﺕ‪D‬ن‬
‫ا‪ N   -‬و‪7‬ده ‪ 1K‬ﺽ‪$‬ورة إ‪ 3‬ﺕ‪ 4+ N.+‬ی‪ & 8‬ا;‪:‬م ‪d‬ﺥ‪ ... N‬و‪ y8‬أ;‪ 3‬ﺥ ل ﻥ‪:‬م‬
‫ا‪ -‬هآ‪ N‬واﺽ ‪- N+‬ن ه‪c‬ا ‪ ... 2; y  9‬ا‪ &-‬ا‪ ;6‬وا‪ ،  N‬و‪ #D‬أ;‪ 2 3‬أن ﺕ‪ $.‬أال‬
‫ا‪ -‬ﺵ‪G N%‬ال ا‪-‬ﻥم ‪ 4+‬ﺕ‪D‬ن ‪ 3‬ا‪ +‬ا ‪ 1‬أراده ا‪E‬رع ;‪. (٧٩ :١٩٧٨ ) "N‬‬

‫واا‪ O9‬أن ‪N/‬م ﺹ ا‪$E‬ی ی‪ \.‬آ ‪N/‬م ‪+‬ري ی ‪ #D‬أن ﺕ;‪ 2; vP‬ﻥ‪$:‬ی ا‪$‬ی ا  ‪1K‬‬
‫ام ‪$K ،‬ی ا  ‪ 1K‬ا ;‪:‬ر ا‪ 1‬ه‪$ 1‬د ﻥ‪:‬م ‪7‬ﺥ‪ # $‬ا;‪ &:‬ا  ا ‪ 1‬ی‪N M‬‬
‫ا  ‪ O‬ا ‪ &8‬وا ‪ 1‬ﺕ =م ‪G‬ها‪ 2K‬ا وﺹ‪ 5‬ا‪  ، $E‬ون ا‪  O v6‬ا;‪ &:‬ا ‪..‬‬
‫ا‪-‬ﺥ‪$‬ى  ‪D‬ن  "آ‪;%‬ن ا ‪$‬ﺹص ی‪ #+;K ، "M 2M E‬ﻥ ‪+‬ث ‪ 1K‬ا  ‪ O‬ا ‪ &8‬إذن ‪#‬‬
‫آﻥت ا  ﺵ‪ 1K  8 2%‬داﺥ ا‪;%‬ء ا  ‪ ، 1‬آ  ﻥ ‪.‬ر ا ‪ 1K C9‬ه‪c‬ا ا  ‪- O‬آ  ‪5$f 1K‬‬
‫‪ #‬ا  ت ‪ -‬وآ‪G‬ﻥ‪ 2‬یم ‪ 3‬و د ت ذات ‪  \.‬رﺽ ﺕ ;‪" N;  K RK‬دی ‪$‬ا‪ "I‬أو‬
‫‪$-‬ى ﺕ ‪.‬رع ‪ 1D N;  K‬ی ‪ 3‬ا‪9-‬ى ;‪ ) N‬أو ‪ # #‬ا ‪/+‬ت ا ‪ 1‬ﺕ ‪ ( N;  K N‬إرادﺕ‪3 2‬‬
‫ا  ع دون =ان م دل ی‪+‬د ى وﻥع ا‪+‬ق وا ‪ #+ 8‬ت ا‪$‬ی ا  ‪ ،‬وإﻥ  ا‪-‬ﺹ‬
‫‪ 1K‬ا ;‪:‬ر ا‪ 1‬ه ا ﻥ‪P‬ق ‪ #‬ﺕ` ا‪ R-‬وا ﺹ ا ا = ‪$Ku‬اد وا ت ‪ ،‬و  ‪C‬‬
‫ا;‪ &:‬وا‪P‬ت ‪ ،‬وﺉ ‪ 3 #‬أ‪ $‬ا  ‪ O‬آ‪ ، D‬وا ‪ 1‬ﺕ‪.‬ر ‪ #‬ﺵرع ‪$% ، & &D‬أ ‪ #‬ا‪ &:‬أو‬
‫ا ﻥ‪+‬ز ‪ a/‬ا  دون أﺥ‪$‬ى ‪.‬‬

‫‪  GK‬ی ‪ }/+ .‬ای‪dK ، #‬ن ا‪$‬ی ا  ی;‪ 1A%‬أن ﺕم ‪ #‬ا; ای أو اﻥ‪E‬ﺉ ‪N‬م‬
‫ا‪/‬ل ‪N 1K‬د اة إ‪ 3‬ا‪ ، Y‬و‪9 9‬م ‪  +‬أ  ‪ %‬ا‪N‬دي إ‪N‬ت ة ‪ 1K‬ه‪c‬ا ا‪GK ، %8‬وﺽ\ ‪1K‬‬
‫‪ # 2/o‬ا ا  ا )‪ ( ١٩٨٩‬أن أ ا‪-‬هاف ا‪  -‬ا  ‪ -‬وه‪ 1‬ا ‪;N‬‬
‫ا‪$‬ﺉ‪ h+ 1K 8‬ا‪$‬ی ا  ‪ -‬ی;‪ 1A%‬أن ی‪D‬ن ه ";ء ا‪ 1‬ا‪ "1‬وﺹ ‪$KG‬اد ا  ‪ O‬إ‪3‬‬
‫";ء ‪ &N 9‬و‪ vK‬ﻥ‪ v8‬ا& ا‪ 3 "1‬أس أن ه‪c‬ا ه ا‪-‬ﺹ ا‪c‬ي وﻥ‪ 2‬ﺹح و إﺹح   ‪O‬‬
‫ا ‪ ، &8‬آ  أﻥ‪ 2‬وﺽ‪ # 2?+ 1K O‬ا ا  ‪ 1K‬ل اة ا )‪ & (١٩٩١‬ه   ی ‪#D‬‬
‫أن ﺕ‪$ 2‬ا‪ B‬ا‪$‬ی ا  آء ﺕ;‪N 2; vP‬د اة إ‪ 3‬ا‪. Y‬‬

‫أ ‪ }/ #‬ا;‪ K ، R/‬أه& إ‪N‬ت ا‪$‬ی ا  ‪ 1K‬ﺕ‪ 2+‬إﻥ  ﺕ ? ‪ 1K‬ا‪m‬ﺉ‪ C‬ا ‪aE;  .‬‬
‫ا  وا‪ h%M‬ا ‪ 1‬ا ‪ 1‬ﺕ‪ N  D 8‬و‪m‬ﺉ‪ C‬ا;‪:‬م ا‪$-‬ى وا;‪:‬م ا  ‪ 1‬وا;‪:‬م ا‪، 1D+‬‬
‫وه‪ 5c‬ا‪N‬ت ذات ‪ %I‬و‪9‬ﺉ و  أی‪ ، M‬ذ` أن ‪$‬ا‪ B‬ا‪$‬ی ا  إذ ﺕ \ ا‪$/‬ص أم‬
‫ا;ﺵ‪ a‬وا‪%E‬ب ‪ .‬ﺵ‪.‬ﺕ‪ 1K &N‬إ‪I‬ر إ‪ ، 1‬وإذ ﺕم  ری‪ 3 &N%‬ا  ‪$f O‬ه&   ‪ 3M‬ال‬
‫وا‪8‬ن ‪dK‬ن ه‪c‬ا ی ? أ ااﻥ! ا‪9‬ﺉ واﻥ‪E‬ﺉ ا ‪ 1‬ﺕ& ا‪$P/‬ة ا‪  8‬وﺕ‪ُ+‬ل دون أان ا وز‬
‫وا  اء ا ‪ 1‬ی  إ‪ N‬اﻥ‪8‬ن ‪ 2 %I &D+ %‬ا‪%‬ﻥ ا‪ ) ;P‬را ‪ O‬ا ‪ 4+%‬ا‪-‬ول ‪ #‬ه‪c‬ا ا‪ ، ( ./‬أ‬
‫‪ #‬ا;ا‪ 1‬ا  وا ی‪dK M‬ن ‪$‬ا‪ B‬ا‪$‬ی ا  ﺕ‪ 1K &N8‬ﺹﻥ ا‪-‬ﻥ‪ # R/‬ﺥل اه ‪N‬‬
‫ا ي  ‪ $K‬ا‪$‬ی وا ;‪ aE‬ا‪/Iu +.‬ل ا‪c‬ی‪ #‬ﺉ ‪ ، &N‬آ  أﻥ‪ 1K N‬ا‪ y9‬ذاﺕ‪ 2‬ﺕم ور رﺉ‪R‬‬
‫‪ 1K‬إدة‪-‬ا ;‪ aE‬ا   ‪$.9 #‬ت ا;‪ &:‬ا‪-‬ﺥ‪$‬ى ‪ 1K‬ری ‪ &N‬وﺽ‪ h%‬آ‪   &N‬أدى  ‪ 1‬إ‪ 3‬و‪&N9‬‬
‫‪ 1K‬ا ‪/‬ت وا‪$‬اﺉ& آ‪-‬اث ا ;‪ #K$+‬وﻥ= ء ا‪8‬ن ‪   ،‬ی‪ 3 }/+‬ه‪ o‬ء ﺕ‪ &N‬آ  ﺕ‪o‬دى ‪ -‬و‪9‬ﺉ ‪-‬‬
‫إ‪ }/ 3‬ة ا€ﺥ‪$‬ی‪. #‬‬

‫وأ ‪ }/ #‬ا;‪dK ، 8‬ﻥ‪ 2‬ی & ‪ #‬ﺥل ‪ O‬ا‪$%‬ا‪ B‬ا‪9‬ﺉ واﻥ‪E‬ﺉ ا ‪ 1‬ﺕ‪8  & .‬ة ا‪%E‬ب ‪3‬‬
‫ا=واج وﺕ‪D‬ی‪ #‬ا‪$-‬ة ‪ ،‬و‪$f‬ه ‪$ #‬ا‪ B‬ﺕ& وﺕی ا‪+‬ة ا‪$-‬ی وﺹﻥ ‪D  N‬ن ا‪I‬ر ا وا‪&8‬‬
‫ا‪c‬ي ﺕ;‪ 2m 1K y%‬ا‪ -‬ل ایة ‪ ،‬آ  ی ‪ # M‬ذ` ‪$‬ا‪ B‬ری ا‪ -‬وا‪ /P‬و ﺕ ‪ # 2; M‬ﺕ&‬
‫ا‪N-‬ت  ی;‪$ K 1K #N 1A%‬ات ا‪  +‬واﻥب وا;ی ‪ /P‬و‪$f‬ه‪.‬‬

‫وأ ‪ }/ #‬ا ل ‪dK ،‬ﻥ‪ 2‬أی‪ M‬ی & ‪ #‬ﺥل ا‪$%‬ا‪ B‬ا ; ی وا  ‪$‬ی ا  ‪ ;K ،‬ه; أن‬
‫"ا ;  ا‪c‬اﺕ ‪ 1K‬ا‪I‬ر ا‪ "1‬ﺕ ‪ $%‬ا‪N‬ف ا‪$‬ﺉ‪ R‬ا€ﺥ‪ $‬ا‪c‬ي ی ‪  + 2$‬أ  ‪ %‬ا‪N‬دي ‬
‫ا  ا ‪ ،‬وذ` ‪ 1K‬ا ‪ N‬ا ‪ C‬ا‪c‬ي ی‪$M‬ب أ‪ 1K 2;I‬أر ء ا& ا‪ ، 1‬وی ‪ # M‬ذ`‬
‫أی‪ M‬ﺕزی‪ O‬ا=آات ‪ N+ 8 3‬ا‪ ، #+‬آ  ی ‪ # M‬ا‪N‬د ا ‪ 1‬ﺕ‪c%‬ل   ‪ # 2‬یﻥن ‪DE #‬ت‬
‫دی ﻥ‪ #8 +‬ا ‪$.‬ف ‪ 1K‬إﻥ‪/‬ق دﺥ‪ &N‬ا ‪+‬ودة ‪ 4+‬ﺕ‪ &N  1/D‬ا‪ -‬وه‪cD‬ا ‪.‬‬

‫أ ‪ }/ #‬ا ‪dK ،‬ن ا‪$‬ی ا  ﺕم ‪ # 2‬ﺥل ا‪N‬د ا‪9‬ﺉ وا  أی‪ 1K M‬آ  ت‬
‫ا ا‪c‬ي ی ‪ #D‬أن ی‪$P‬أ ‪ 3‬ل أ;ء ا‪ -‬اء ‪ 1K‬ل ا ﺽ‪$P‬ات ا;‪ 8/‬وا أو ‪ 1K‬ل‬
‫ﺕ‪ 3I‬ا رات وا ‪$D8‬ات أو  ﺵآ‪$ O K ، N‬ا‪ B‬ا‪$‬ی ا  ا  ‪ N‬ﻥ‪ +‬إﺹح أوﺽع‬
‫ا‪$-‬ة ‪ 1K‬ا  ‪ O‬ا ‪ 1K &8‬اﺕ‪ 5‬د& ا ‪D‬ی‪ #‬ا‪$K- &8‬اد ا  ‪ O‬وﺕ‪ C/‬ا‪AM‬ط ‪ $f‬ا‪ %P‬ا ‪1‬‬
‫ی ‪$‬ﺽن ‪ N‬إﻥ  ﺕ ‪$K #‬ص ا ‪$‬ض ﺽ‪$P‬ات ا;‪ 8/‬وﺕ‪ vA‬ا‪-‬اب أم ا‪  +‬إ‪ 3‬ﺕ‪%A 3I‬ت‬
‫ال ‪ .‬أ اﻥ! ا ‪N 1‬م ا‪$‬ی ا  ‪ 1K‬ﺕ‪ }/ v+‬ال ‪$ 1K 3 K‬ا‪ B‬ج‬
‫ا ﺽ‪$P‬ات ا;‪ 8/‬وا وج ﺕ‪ 3I‬ا رات‪.‬‬

‫ور‪ &f‬و د ‪9‬ر ‪ #‬ا ‪ z # 2E‬ا‪$%‬ا‪ B‬ا ‪ 1‬ذآ‪$‬ﻥه ه; ‪%  -‬ره ﺕ ? ﻥ‪ !.‬ا‪$‬ی ا  ‪#‬‬
‫ﺕ‪ v+‬ﺹ ا‪$E‬ی ‪ -‬و‪$ z #‬ا‪ B‬ا‪$‬ی ا  ا ‪ 1‬ﻥه ‪ 1K‬اول ‪ $f‬ا إ أﻥ;‬
‫ی;‪ 1A%‬أن ﻥرك أن ه;ك ‪$K‬و‪ 9‬ه‪$‬ی ‪ #‬ه‪c‬ی‪ #‬ا;‪ # #‬ا‪$%‬ا‪ B‬ی ‪ #D‬أن ﻥ~ أه ‪  K N‬ی‪:1‬‬

‫‪ -١‬أن ‪ }/‬ای‪ 1K - #‬ا ‪.‬ر ا‪ - 1‬ی‪D  +‬ﻥ ﺥﺹ ‪ #‬أهاف ‪$‬ا‪ B‬ا‪$‬ی ا  ‪ 3‬و ‪2‬‬
‫ی‪ $ /‬إ‪ D 2‬ا ‪.‬ر ا ﻥ‪$ 1‬ی ا  ‪ ،‬و‪ }/‬ای‪ #‬وإن آن ه‪ 1K K‬ذاﺕ‪ 2‬ﺕ ‪ 2‬إ‪$ 2‬ا‪B‬‬
‫;‪) N‬آ ` ا  ‪  ;  N‬ا‪ 1‬ا‪ 1‬وا  ‪ N‬ة إ‪ 3‬ا‪ # Y‬ﺥل ات ا ( ‪dK‬ﻥ‪ 2‬أی‪M‬‬
‫هف ‪ % !.‬ا‪$%‬ا‪ B‬ا‪-‬ﺥ‪$‬ى ا  ‪  v+  N‬ﺹ ا‪$E‬ی ‪ 4+ ،‬ی & ﺕ‪$ & .‬ا‪ B‬ا‪$‬ی‬
‫ا  وﺕ;‪c/‬ه ‪ O 1K‬ا‪-‬ال ‪ 3‬ا ‪ 2‬ا‪c‬ي ی‪ v+‬أی‪ M‬هف ‪ }/‬ای‪%  ، #‬ر أن ه‪c‬ا ی‪# M‬‬
‫ا;ح ‪ 1K‬اﻥ وا‪/‬ح ‪ 1K‬ا€ﺥ‪$‬ة‪.‬‬

‫‪ -٢‬وی ‪$‬ﺕ! ‪ v%  3‬أن ‪$ O‬ا‪ B‬ا‪$‬ی ا  ا‪9‬ﺉ ;‪ N‬أو ا  إﻥ  ﺕم ‪ 3‬إدراك‬
‫ ‪ G8‬و ب أﺥ‪ c‬ااﻥ! ا‪$‬و ا ‪ . .‬اﻥ‪8‬ن ‪ 1K 2‬ا  ‪%‬ر و ب ا  ‪ D‬اﺉ‬
‫‪ 3‬ا ‪  3 :K+‬ا‪$P/‬ة وﻥﺉ‪ 1K 5;   N‬ا ‪ 4%‬ا‪ # 8‬آ  ه‪ 5c‬ا‪-‬د و‪67‬ره ا‪%‬ة‬
‫‪ 3‬ا د اﻥ‪8‬ﻥ‪ 1K 1‬ه‪ 5c‬ا‪+‬ة و‪ 1K‬ا€ﺥ‪$‬ة‪.‬‬

‫‪ -٣‬و‪ N #‬أﺥ‪$‬ى ‪dK‬ﻥ; ﻥ أن ا‪$‬ی ا  ﺕد ‪ 1K -‬ا ‪.‬ر ا‪$ - 1‬د   ‪#‬‬
‫ا‪$%‬ا‪ B‬ا=ﺉ ا ‪  /‬دون  ﺹ ‪ ، N;  K‬وا ‪ 1‬ﺕم ‪$P‬ی ‪ $f‬ﺵ‪ .‬ﺕم ‪ 3‬اﻥ‪P‬ع ا‪# .‬‬
‫‪ 1‬ا‪$‬ی وا ‪/ 8‬ی‪ ، N; #‬وإﻥ  ﺕ;‪ #  vP‬ﺵر ‪-‬ﺥة ‪ 1K‬ا‪ ، Y‬وﺕ‪$‬ﺕ‪ 1K h%‬ا;‪N‬ی  ‪v+‬‬
‫رﺽء ا‪+% Y‬ﻥ‪ 2‬وﺕ‪ 1K ، 1‬ﻥ‪ R/‬ا‪ y9‬ا‪c‬ي ﺕ‪ \. v+  2K 38‬ا‪%‬د ‪ ،‬وﺕ;  ‪9‬راﺕ‪ &N‬إ‪ 3‬أ‪ 3.9‬‬
‫ ‪ ، #D‬و‪8‬ﺕ‪ 3 &N‬ا ‪ N‬ﺹت ﺕ‪$I MKG &N‬ی  ‪.;D‬‬
‫‪ -٤‬أ ;‪  %8‬ﺥ او ‪ 1K‬ﺕی& ‪$‬ا‪ B‬ا‪$‬ی ا  ‪dK‬ﻥ‪ 2‬یم ‪ 1K -‬ا ‪.‬ر ا‪3 - 1‬‬
‫‪$‬د ا   ‪AM‬ط ا‪ 8‬ا‪ ، M‬أو ا    ازﻥت اى ا ‪ ، %‬وإﻥ  یم ‪ 3‬ﺵر‬
‫ا‪+‬آ& " ‪ a8‬أم ا‪+% Y‬ﻥ‪ 2‬وﺕ‪ 1K ، "1‬ﺽء  ﺵ‪$‬ع ‪ #‬ق ‪%‬د ‪ 3 ، ..‬ا ‪ 2‬ا‪c‬ي ی‪$‬ى ‪2K‬‬
‫ ‪ $‬رﺽ‪ 1‬ا‪ ? 2; Y‬أﻥ‪$?  2‬ت ? ‪ 1K A‬ا‪$‬اق ‪D‬ن  ‪   a8   +‬أﺹ‪ - N‬وه‪ 1‬ﺹرة‬
‫ﺕ ;‪ DE z9‬ﺹرخ ‪  O‬ﺕ‪ 2 $E‬ا ‪ KD‬أو ا‪$%‬ا ﺕ ا‪$.‬ة ا;‪ $:‬ا ‪ 1‬ﺕ‪$E 8‬ي ‪ 1K‬ﻥ‪ &:‬ا‪&D+‬‬
‫ا‪+‬ی? ‪ 1K‬ا  ت ا ﺹ‪$‬ة‪.‬‬

‫ا ‪ 4+%‬ا‪ : R‬ﻥ‪$:‬ی ا ر ‪ 1K‬ا ا ‬

‫ی ‪ #D‬ﺕ‪$‬ی‪ " C‬ﻥ‪$:‬ی ا رـ" ‪G‬ﻥ‪ #   N‬ا ‪/‬ه& ا ‪ 1‬ﺕ‪$P - h$‬ی  ‪  # - 8‬ﻥ‪# 2K$‬‬
‫ا‪8‬ك اﻥ‪8‬ﻥ‪ 1‬وا‪-‬ﻥ‪8‬ق ا  وا ‪  N; /‬ـ‪ ، N #‬و‪ #‬ا& وا‪-‬هاف ا ‪ 1‬ﺕ‪ 38‬ا ‪N+  ;N‬‬
‫ـ‪ N #‬أﺥ‪$‬ى ‪ ،‬و‪ #‬ا‪ !-‬ا‪ ;/‬ا ‪+‬دة وا ‪N‬رات ا ‪ 1‬ی ‪ #D‬ا ا‪ 1K N‬ﺕ‪ v+‬ﺕ` ا‪-‬هاف ـ‪#‬‬
‫ ‪ ، (Barker,1987:123) ?6 N‬و‪ 1K‬ﺽء  ‪$‬ﺽ‪ 2‬أﻥرن ) ‪dK (Anderson, 1981: 134-138‬ﻥ;‬
‫ﻥ‪ OP 8‬أن ﻥ = ‪ #‬ﻥ‪ #%‬أ‪ # #‬اﻥ! ﻥ‪$:‬ی ا ر ی ‪$‬ا‪P‬ن ‪  N;  K‬أﺵ ا ‪$‬ا‪ h‬وه ‪:‬‬

‫‪ -١‬ﺕی‪ $‬ا ‪ C9‬أو ا‪  +‬أو ا ‪ DE‬أو ا‪8‬ك ‪ 1K Assessment‬ﺽء ا‪$ K‬اﺽﺕ; ا‪ -‬ل ا‪%P‬‬
‫اﻥ‪8‬ﻥ ‪ ،‬و‪ 1K‬ﺽء ا;‪$:‬یت ا  ا‪ -‬ا ‪8 .‬ك اﻥ‪8‬ﻥ‪ 2P+ 1K 1‬ا ‪ ، 1‬و‪ 1K‬ﺽء‬
‫ا‪-‬هاف ا وا;‪ v8‬ا ‪ 1‬وا‪-‬هاف ا وا;‪ v8‬ا ‪ 1‬وا‪-‬هاف ا ‪ ;N‬ا ‪ 1‬ﺕ;‪ N; vP‬ا ر ‪.‬‬

‫‪ -٢‬ا ﺥ ا ‪ Intervention 1;N‬ا‪c‬ي ی‪N 8‬ف إاث ﺕ‪$6G‬ات ‪+‬دة ‪  ،‬ام اﺉ وا‪-‬دوات ا ;‪، %‬‬
‫‪ 1K‬ﺽء ﺕی‪ $‬ا ‪ ، C9‬و‪ 1K‬إ‪I‬ر ا;‪$:‬یت ا  وا;‪ v8‬ا ‪ 1‬وا‪ /8/‬ا  ‪. ;N‬‬

‫وإذا آ; ‪ 1K‬ا ‪ 4%‬ا‪ 9 8‬ﺕ‪$‬ﺽ;  ‪ +‬وا; ‪$ K‬اﺽت ا‪ -‬ل ا‪ %P‬اﻥ‪8‬ﻥ ‪ ،‬آ ‬
‫ﺕ‪$‬ﺽ; ‪M‬ی ا ‪8 .‬ك ا‪$/‬دي وا ‪$‬ﺕ‪%‬ت ا   ‪ ،‬و ‪ $8/‬ا ‪DE‬ت ا‪$/‬دی وا  ‪1K ،‬‬
‫إ‪I‬ر ا ‪.‬رات ا‪ $A‬رﻥ  ‪$ K‬اﺽت وا& ا ‪dK ،‬ﻥ; ;‪+‬ول ‪ 1K‬ه‪c‬ا ا ‪ 4+%‬ﺕ ‪ O‬ه‪5c‬‬
‫اط  ;‪$‬ى إ‪ 3‬أی‪ #‬ﺕ ‪  K ;N‬ی ‪$P .‬ق ا ﺥ ا ‪ 1K 1;N‬ا ا  ‪.‬‬

‫‪ -١‬ا ;‪:‬ر ا ي  ر ا ا  ‪:‬‬

‫‪9‬م أ ا ری‪ $‬ا‪ N‬ا ‪ 1‬ﺕ‪ # $%‬ا‪8‬ت ا ا ‪ 1‬ی ‪;%‬ه ا ‪ R‬ا‪$-‬ی‪ &  1D‬ا ا ‬
‫ﺕ‪+‬یا ‪u‬هاف ا‪$‬ﺉ‪  8‬ا  ‪ ،‬ی ‪+ 2; #%‬ر اه م ا ‪ ;N‬ه "ا‪9‬ت أو ا ‪/‬ت ا ‪ 1‬ﺕ &‬
‫‪ #‬ا;س و‪a‬ﺕ‪ ، "&N‬إذ ﺕ‪ 38‬ا ‪ ;N‬إ‪ 3‬ﺕ‪9 #8+‬رة ا;س ‪ 3‬ام  ‪ !P‬ﺕ‪ ، &N‬وا ‪8‬ة ‪3‬‬
‫ﺕ‪ C/‬آ‪$‬و‪ ، &N‬و‪8‬ﺕ‪ 3 &N‬ﺕ‪ &N7 v+‬ا‪$/‬دی وا  ‪ ،‬وی ‪ # M‬ذ` "ﺕی وﺕ& وﺕ‪ #8+‬أداء‬
‫ا‪$K-‬اد وا‪ $-‬وا ت وا ;‪ :‬ت وا  ت ا ‪m +‬ﺉ‪ N/‬ا  أو ا دة ﺕ` ا‪m‬ﺉ‪;) C‬‬
‫‪K‬ه( ‪ ،‬وذ` ‪ #‬ﺥل ا ‪8‬ة ‪ 3‬و‪9‬ی ‪ # &N‬ا‪9‬ع ‪ 1K‬ا‪ vM‬وا‪$+‬ج ‪ ،‬و‪8‬ﺕ‪ 3 &N‬ا ام‬
‫ا ارد ا "‪ ،‬إﺽ‪ K‬إ‪ 3‬وﺽ‪ O‬ا‪ hP‬وا‪$%‬ا‪ B‬وا‪8‬ت ا  از ﺵ‪%‬ع ا‪ +‬ت ا‪-‬‬
‫;س و ;  ‪9‬راﺕ‪ &N‬وإ‪D‬ﻥﺕ‪ (CSWE, 1982: 958) &N‬و‪c 9‬ل ا‪$?D‬ون ‪N‬دا  ‪+‬ی ه ﺕ`‬
‫ا‪.‬ت وا ‪DE‬ت وا‪ +‬ت ا ‪ 1‬ﺕ ﺥ ا ا   وﻥ ‪ 1K‬ا ‪ N N‬أو ا‪9‬ی ;‪ ، N‬و‪9‬‬
‫‪ y9‬ه‪ #‬ﻥر‪$  (Northen, 1987 :172-173) #6‬ا   ` ا‪N‬ت ‪ y;%K ،‬أن ه;ك ‪$K‬و‪ # 9‬ﻥ‪$:‬ة‬
‫ا ء  ‪DE‬ﺕ‪ &N‬و‪ #‬ﻥ‪$:‬ة ا‪-‬ﺥ‪.‬ﺉ‪ #‬ا ‪DE  #‬ت ا ء ‪ K ،‬ء ; ی‪G‬ﺕن ‪8  %I‬ة‬
‫‪ #‬ا‪-‬ﺥ‪.‬ﺉ‪ #‬ا ‪dK #‬ﻥ‪ &N‬ی;‪$:‬ون إ‪DE 3‬ﺕ‪ 3 &N‬أﻥ‪ N‬إ ‪:‬‬
‫‪DE -١‬ت ‪ 1K‬ا‪9‬ت ا  ‪Relationships Social‬‬

‫‪ -٢‬أو ‪DE‬ت ﺕ ‪ .‬م ‪9‬رﺕ‪ 3 &N‬أداء ا‪-‬دوار ا  ‪Role Functioning‬‬

‫‪ -٣‬أو ﺹت ذات ‪.‬ر ﺥر ‪Difficulties External 1‬‬

‫أ ‪ #‬زاوی ا ‪ 1K #..‬ا ا  أﻥ‪ K ، &N8/‬و ت ﻥر‪ #6‬أﻥ‪ &N‬ی;‪$:‬ون  ` ا ‪DE‬ت‬
‫وا‪.‬ت ‪ #‬زوای  دة وإن آن ‪ #‬ا ‪ #D‬ا ‪GK ، N; vK‬ﺵرت إ‪ 3‬أن ه‪ $ #‬ن ? ‪ 9‬أآت‬
‫‪ 3‬أن ‪DE‬ت ا ء إﻥ  ﺕور ل أداء ا‪-‬دوار ‪ Role Performance‬وﺥ‪.‬ﺹ ‪  K‬ی ‪   .‬ی‪:1‬‬

‫‪.9 -١‬ر أو ﻥ~ ا‪D‬ﻥت ا دی ‪ ،‬اء ;‪  N‬اﺕ‪ 1K CM .‬ارات ا‪ .E‬ا‪c‬ي یق أداء‬
‫ا‪-‬دوار ‪ ،‬أو  اﺕ‪ 1K ~; .‬ا ‪ K$‬وا ری! وااد ‪.‬‬

‫‪ -٢‬اﺽ‪$P‬ات ا‪ ، .E‬أو ا‪$-‬اض ا ‪.‬‬

‫‪ -٣‬ﺕ;‪%P  z9‬ت أداء ا‪-‬دوار ا  ‪ ،‬آم ارة ‪ 3‬ا ‪ # vK‬د ‪ #‬ا‪-‬دوار ا ‪ ،  N‬أو م‬
‫ارة ‪ 3‬ا رﺕ‪/‬ع إ‪ 8 3‬ى ﺕ‪9‬ت ا€ﺥ‪$‬ی‪ ، #‬أو ‪ f‬ض ﺕ‪9‬ت ا‪-‬دوار وﺕ;‪.NM9‬‬

‫و‪9 9‬م وم رای  ‪+‬و ‪ %9 y -‬وا ‪ C;.  -‬ا ‪DE‬ت ا ‪ 1‬ﺕ ‪.‬ى ‪ N‬ا ر ‪GK ،‬وﺽ\ أو أﻥ‪2‬‬
‫یُ;‪DE  $:‬ت ‪ 3‬أﻥ‪ N‬أ "ر‪%f‬ت ‪ &89 &6 ، "%E $f‬ه‪ 5c‬ا ‪DE‬ت إ‪ 3‬ا‪a/‬ت ا€ﺕ ‪:‬‬

‫‪ -١‬ا‪$.‬اع ‪ 1K‬ا‪9‬ت ا‪ # .E‬ا‪$K-‬اد‪.‬‬

‫‪DE -٢‬ت ‪ 1K‬ا‪9‬ت ‪ O‬ا ;‪ :‬ت ا‪.  $‬‬

‫‪ -٣‬ﺹت ‪ 1K‬أداء ا‪-‬دوار ا  ‪.‬‬

‫‪ -٤‬ﺹت ‪ 1K‬اﺕذ ‪$9‬ارات ه‪.‬‬

‫‪ -٥‬اﺽ‪$P‬ات اﻥ‪ /‬ﻥ‪GE‬ت آ‪$‬دود أ‪K‬ل  ا‪ C9‬ﺹ‪. %‬‬

‫‪ -٦‬ﻥ~ ا ارد ‪.‬‬

‫‪ -٧‬اﺽ‪$P‬ات ﻥ‪ 8/‬وآ أﺥ‪$‬ى )‪.(١٧٣‬‬

‫وا ‪$P G‬ی ا ‪ 1‬ی;‪ N $:‬ا ء  ‪DE‬ﺕ‪ &N‬وأی‪$P M‬ی ا ‪ 1‬ی;‪ N $:‬ا‪-‬ﺥ‪.‬ﺉن ا ن‬
‫ ‪DE‬ت ا ء ‪ -‬وا ‪ 1K 1‬ﺽﺉ‪ N‬ی & ا ﺥ ا ‪  1;N‬ا  ‪ 1K‬ا  ت ا ﺹ‪$‬ة ‪$ -‬ن‬
‫ ی ‪ 2 #%‬أن ‪+‬ر ا ه م ‪   NK‬یور ل‪:‬‬

‫أ‪ -‬إﺵ‪%‬ع ا‪ +‬ت اﻥی‪.‬‬

‫ب‪ -‬ا ‪  N‬ی‪$‬ﺕ‪ ~; h%‬اﺵ‪%‬ع ‪ #‬ﺹت ‪ 1K‬ا‪9‬ت ‪ O‬ا€ﺥ‪$‬ی‪ - #‬أی‪ 1K M‬ﻥ‪P‬ق ه‪ 5c‬ا‪+‬ة اﻥ أو‬
‫ ی‪$‬ﺕ‪cN h%‬ا آ‪ # 2‬اﺽ‪$P‬ات ‪ 1K‬ا;‪/‬س وال ﺕ;‪ 3 ~A‬ا;س ‪.&NE‬‬

‫ه‪c‬ا إذا ﺹ‪ ;K$‬ا;‪ # $:‬ا‪ 1K 4+%‬أي ه‪ 5c‬ا‪.‬ت ی ‪ $%‬أ‪$‬اﺽ  ‪DE‬ت وأی‪ N‬ی ‪ $%‬أ‪# # N %‬‬
‫ﺕ` اا ‪ ،‬وإذا ا ‪ ;K$‬أﻥ‪ 1K 2‬آ?‪ # $‬ا‪-‬ن ‪dK‬ن ﺕ‪ C/‬ا‪$-‬اض ا ‪ 9 1‬ی ‪ N  +‬ا   ی‪P‬ق‬
‫‪ #‬ا€ م ا‪%‬ﻥ وا;‪ 9 8/‬ی أه  ‪ 1K‬ا ى ا‪  # $.‬ا‪%-‬ب‪.‬‬

‫و یدل إ ‪ 1K $D‬أه  اا ا ‪c‬آرة ‪ 1NK ،‬ﺕ ‪ .‬اﺕ‪% .‬ﺵ‪$‬ا ; ا‪+‬ة وا ﻥة ا‬
‫;س ‪ ،‬وه‪ 1‬ﺕ‪ v+ 8‬أن ی‪c%‬ل ا‪-‬ﺥ‪.‬ﺉن ا ن ‪N‬ده&  ‪8‬ة ‪ 3‬ا ‪ ، N N‬و‪ #D‬ا‪ a-‬ا ‪1‬‬
‫ﺕ‪$P‬ح ﻥ‪ N8/‬ة ه; ‪ 1K -‬ﺽء  ﺕ‪$‬ﺽ; ‪ 1K 2‬ا‪./‬ل ا‪ - 8‬ه‪:1‬‬

‫‪ -١‬ه ی ‪DE &NK #D‬ت ا ء ‪  3  -‬اﺕ‪d N; .‬ﺵ‪%‬ع ا‪ +‬ت ا دی واﻥی ‪ -  /.‬دون‬
‫درا ى ﺕ‪$6G‬ه اﻥ! ا‪$‬و ا ‪ . .‬اﻥ‪8‬ن ‪2$‬؟‬

‫‪ -٢‬ه ی ‪ #D‬أن ی‪ 3;%‬ا ﺥ ا ‪8  1;N‬ة ا ء ‪ 3‬ا ‪ N‬ﺕ` ا ‪DE‬ت اﻥی ذاﺕ‪ O N‬اﺹ‪$‬ار‬
‫‪ 3‬إ‪/f‬ل ﺕ` اا ا‪$‬و؟‬

‫‪ -٣‬و ‪G  ;   3‬ن ‪D‬ن ‪ &NK‬ﺕ` ا ‪DE‬ت اﻥی وا ‪8‬ة ‪ O N 3‬إ‪/f‬ل اا‬
‫ا‪$‬و ‪GK ،‬ي ﻥع ‪ #‬ا ا  ه‪ 5c‬ا ‪ 1‬ﻥ‪; N‬س وا ‪ 1‬ﺕ‪G‬ﺥ‪G c‬یي ا ء ‪  &N 1K‬وز‬
‫‪%‬ت ﺕ‪ NK‬ﺕ ‪$‬ض دﻥه& ا=اﺉ و ﺕ‪G‬ﺥ‪=+ c‬ﺕ‪ # &N‬ا‪9‬ع ‪  K‬ی‪o‬دى إ‪ !Mf 3‬ا‪ Y‬و‪ 2‬ا‪1K &-‬‬
‫دار اد وا‪%‬ء ؟‬

‫ ﺕ?ر ده‪ E‬ارئ ; ی ‪ #%‬أﻥ‪ 1K 2‬ا‪ y9‬ا‪c‬ي ی ‪$‬دد ‪ z 2K‬ر  ت ا ا  ‪ 1K‬أو‪I‬ﻥ;‬
‫ا ‪ #‬ا‪$‬د ا‪ \+.‬وا‪ # &+‬ﺕ` ا‪dK ، a-‬ن ر  ت ا ا  ا ‪ 1‬اﺕ‪c‬ت ‪ #‬ا ﻥ‬
‫دی; ‪;PK 9‬ا ‪ #‬ﺥل  ر ‪ &N‬ا  ‪ 1K‬ا ان إ‪ 3‬أﻥ‪ 2‬ی ‪DE &NK #D‬ت ا ء أو ا ﺥ ا ‪1;N‬‬
‫ ‪8‬ﺕ‪ &N‬إ ‪G‬ﺥ‪ c‬ااﻥ! ا‪$‬و ‪ 1K‬ا  ‪%‬ر ‪ -‬أي أﻥ‪ &N‬أ ا ;‪ # 1/‬ا‪o8‬ا‪ #‬ا‪-‬ول وا?ﻥ‪ - 1‬أ‬
‫;‪ 9 %8‬اﻥ €ﺥ‪$‬ة ‪dK‬ن إ ﺕ‪ 9 N; &N‬ء ‪ 3;  ،  /‬أﻥ‪ & &N‬ی‪/‬ا آ  ‪7 K‬ء ‪# %9 # &N‬‬
‫رواد ا ا  ‪ 1K‬ا  ‪ O‬ا‪$-‬ی‪ # 1D‬ر‪ zK‬آ  ی ‪ .‬اﻥ! ا‪$‬و وای; ‪ ،‬وإﻥ  رأوا‬
‫ﺕ‪$‬ك ه‪c‬ا ا‪o8‬ال دون ‪ ، &8‬وإ ا  ;‪ 2‬إ‪  3‬ی‪$‬ا‪ 5‬ا  ‪ 1K‬ا‪ $-‬وا‪  1‬ی‪$‬ا‪ 5‬ا‪-‬ﺥ‪.‬ﺉ‪ 1‬ا‪c‬ي یم‬
‫‪ 2‬ا ‪8‬ة ‪ 4 ،‬ی‪+‬ل دون ‪ &8‬ه‪c‬ا ا‪o8‬ال  ه ‪$‬وف ‪ #‬دیﻥﺕ‪ ، N # &N‬وﺕ‪ # M‬ﺕ` ایﻥت‬
‫ ‪.‬رات ی ‪ & #D‬ا ‪.N &8‬‬

‫‪9 K‬م زی‪ C‬ه‪ " +  ? R‬أز ا‪N‬ی" ا ‪ 1‬ﺕﻥ‪ N; 3‬ا ا  و;‪ E9‬أده ا  ‪، /‬‬
‫واﻥ ‪ 1N‬إ‪ 3‬أن ه‪ 5c‬ا‪-‬ز ‪ 1K -‬ا ‪ +‬ا‪-‬ﺥ‪ - $‬ﺕ‪ O $‬إ‪ 3‬أﻥ‪ # &f$ 2‬أن ا‪ $‬ا‪ ;N  -‬ﺕ ‪.‬‬
‫اﺕ‪ .‬و‪ 3; " 6‬ا د اﻥ‪8‬ﻥ‪ 1‬ذاﺕ‪dK "2‬ﻥ‪ O N‬ذ` آ‪$A‬ه ‪ #N #‬ا ‪8‬ة اﻥ‪8‬ﻥ ا‪+‬ی? ‪" 9‬أه ‪y‬‬
‫ه‪c‬ا ا ا‪$‬و‪ 1K 1‬اﻥ‪8‬ن إه ل ذری إذ اﺥ =‪ y‬اﻥ‪8‬ن إ‪$ 3‬د ﺕ‪9 # /‬ى ‪$f‬ی=ی أو  ‬
‫)آ  ( ‪.+‬ل ‪ 3‬اة" ‪ &6 ،‬ا ‪$/ NE‬اﻥ‪ D‬ا‪c‬ي ‪9‬ل أن ه‪ 5c‬اا ا‪$‬و ﺕ ‪" .‬رة اﻥ‪8‬ن‬
‫‪ 3‬أن ی ;‪ 3‬أ ‪  v‬د‪ 5‬ﺥل   ‪ 2 +KD‬أو ‪+‬و ‪ 1K 2/9 $A  2‬ا‪+‬ة" وﻥ ;‪ " 29 2‬إن‬
‫ا‪ %‬ا‪$‬و‪ 1‬ی ‪ #D‬ﺕه‪- 2‬ﻥ‪ 2‬ه  ی اﻥ‪8‬ن إﻥ‪8‬ﻥ " )‪.(٦٢- Hess, 1980:61‬‬

‫و ﻥ‪ n9‬داد‪ 3‬وه‪/‬ت ‪N/‬م ا;ا‪ 1‬ا‪$‬و وا‪$/‬ق ;‪ 2‬و‪ #‬ا;ا‪ 1‬ای; ;ه& ‪GK ،‬وﺽ‪+‬ا أو أن‬
‫ا‪ 1K !%8‬ا‪K‬ت ااﺉ‪$‬ة ل ا;ا‪ 1‬ا‪$‬و إﻥ  ی‪ O $‬إ‪ 3‬أﻥ‪" N‬ﺕ ‪ !P‬ا  د  د روح" ‪ ،‬وی;ن‬
‫‪ #‬هی‪ /‬وآن ﺕ‪$‬ی‪;  N/‬ا‪ 1‬ا‪$‬و ‪ 3‬أﻥ‪" N‬ذ` ا‪ %‬ا ‪  + # M‬اﻥ‪8‬ن  ﺹ إ‪3‬‬
‫إ ت ‪$‬ﺽ ل ;‪ 3‬ا‪+‬ة و;‪ 3‬ا ‪$‬ض و;‪ 3‬ا ت ‪ ،‬إﺽ‪ K‬إ‪ 3‬ا‪ 18‬ﺹل إ‪ 9 3‬أ ‪v‬‬
‫‪ O‬ا‪ Y‬و‪ O‬ا;س و‪ O‬ا‪c‬ات" ‪ ،‬و‪ 9‬اﺕ‪ 2‬ا ‪/o‬ن  ذ` ل ‪G‬ن ااﻥ! ا‪$‬و أﺵ  ‪ #‬ای‪3 #‬‬
‫أس أن ای‪ 1K) #‬إ‪I‬ر ا‪M+‬رة ا‪ ($A‬ی‪ $E‬إ‪" 3‬ا‪ $I-‬ا ‪ 8o‬ا‪  $‬ا ‪ 1‬ﺕ رس ‪ 1K‬إ‪I‬ره‬
‫ا  ات وا رت ا‪$‬و"‪ ،‬وأوﺽ‪+‬ا أن ال ااﺉ‪ $‬ل ا;ا‪ 1‬ا‪$‬و إﻥ  ی‪ 1K O $‬ﻥ! ;‪2‬‬
‫إ‪ 3‬ﺹ ا;ا‪ 1‬ا‪$‬و ی‪ ، #‬ذ` أن ا‪ ./‬اﻥﻥ‪ # 1‬ای‪ #‬واو ;ه& ی ;‪ O‬ﺕری‪ R‬ای‪ 1K #‬أي‬
‫‪ ، D 8o‬وی‪+‬ل دون إدﺥل ای‪ #‬آ=ء ‪$ #‬ا‪ B‬ا ‪8o‬ت ا  ا ‪ 1‬ﺕ ‪ 3‬د  ‪D‬‬
‫)‪.(٢٧٨-٢٧٧: Helfgott, 1990 & Dudley‬‬

‫وﺕ ‪  ;8;K v/‬زی‪ # O C‬ی‪$‬ون أن "اا ای; وا‪$‬و ا ‪ 1‬ﺕ‪ $6o‬ﺕ‪$6G‬ا آ‪$%‬ا ‪ 3‬ا‪$K-‬اد ‪C  1K‬‬
‫‪$‬ا ﺕ‪ & &N‬ﺕ;‪ n9‬إ ‪ 1K 9‬آ ت ا ا  ‪ ..‬و& یم أ أي إ‪I‬ر ﻥ‪$:‬ي  ‪8‬ة‬
‫ا‪-‬ﺥ‪.‬ﺉ‪ &NK 3 1‬وﺕی& دی;ت ا‪+‬ة ای;  ء أو  ‪8‬ﺕ‪ 3 2‬ا ﺥ  ‪N‬رة ‪ 1K‬ه‪c‬ا ا ل "‬
‫‪.((Joseph, 1988: 443‬‬

‫و‪ #D‬إدوارد آﻥا ی‪$‬ى أن "ا ه م ;ا‪ 1‬ا‪$‬و ی =ای ‪ #‬ا‪-‬ﺥ‪.‬ﺉ‪ #‬ا ‪ ... #‬ی‪  `c NE‬ﺕ&‬
‫ﺕی ‪o 2‬ﺥ‪$‬ا ‪+ #‬ث ‪ 1K‬ا ‪o‬ﺕ ‪$‬ات ا ‪ ;N‬و ﺹر ‪ #‬دوریت ل ا ﺽع ‪ ،‬و‪ % 3‬ا ?ل ‪K‬‬
‫أآ آ‪% R‬ری‪ #‬وای‪$‬ی‪$ #‬اور أﻥ‪   2‬آﻥ‪ y‬ااﻥ! ا‪$‬و ﺕ ? ا أ ‪ #‬أد ا‪$%‬ة اﻥ‪8‬ﻥ ‪...‬‬
‫‪ # K‬إ‪P‬ﺉ‪  N‬ﺕ‪ # v+ 8‬اه م ‪+ 1K‬ث ا ا  ‪ ،‬و‪; 1K‬ء ﻥ‪$:‬یﺕ‪ ، N‬و‪  1K‬ر ‪N‬‬
‫ا ‪.(٢٣٨ :Canda, 1988) " ;N‬‬

‫و‪ #‬ه‪c‬ا ی ‪ #%‬أن ا ﺕ‪ 5‬ا‪c‬ي زال ﺉا ‪ 1K‬ا رت ا ی  ا  ر‪ &f‬ه‪ 5c‬ارهﺹت‬
‫ زال & ی‪ %‬اه  آ‪ K‬اﻥ! ا‪$‬و وا‪+‬ة ای;  ء ‪ ،‬وأﻥ‪ 2‬ی ‪ #D‬ﺕ~ ‪$I‬ی ا ﺥ ا ‪1;N‬‬
‫ ا  ‪ 1K‬آ ت ‪: 9‬‬

‫‪9 -١‬م ا ارد ا;‪ .9‬ا ‪ 1‬ی ‪ #D‬أن ﺕ‪  O%E‬ت ا ء‪.‬‬

‫‪ -٢‬أﺹ\ ا‪9‬ت ا  ا ‪.$PM‬‬

‫‪ -٣‬أِ‪ #‬ا ء ‪ 3‬أداء أدواره& ا  ‪.‬‬

‫‪9 -٤‬م ا ﻥ ا;‪ 8/‬وا ‪ OE‬ا‪G P 1KD‬ﻥ ا ء أﻥ‪8 &N‬ا وه&‪.‬‬

‫‪+ -٢‬و ت ‪$I 3‬ی‪ v‬ا  ‪ 2‬ا‪  1‬ا  ‪:‬‬

‫ ‪ z yc‬ا ‪+‬و ت  ‪P‬ع  ی ‪ #D‬أن ﺕ‪D‬ن ‪  2‬ر ا ا  ‪:; #‬ر إ‪، 1‬‬
‫و‪ 9‬اﺥ ‪ y/‬ﺕ` ا ‪+‬و ت ‪:4 #‬‬

‫أ‪ -‬در  "  " ا ;ول‪K :‬ء ‪  NM‬ی‪+‬ول ا ;‪ 8 3 $:‬ى ا ‪ ;N‬آ‪  ; ، D‬ا‪ $. 9‬ا‪z%‬‬
‫ا€ﺥ‪ 3 $‬ﺕ;ول إى ‪$I‬ق ا ا  أو أ دی;‪ ، N‬أو  ‪ 3‬أ ا ‪/‬ه& ا‪ 1K -‬واة ‪#‬‬
‫ا‪$P‬ق‪.‬‬

‫ب‪$I" 4 # -‬ی" ا ;ول‪K :‬ء ‪ NM‬ﺵ ;  ء ا‪= z%‬ﺉ‪.‬‬

‫‪ K‬ءت ‪+‬و ‪/‬ف اغ )‪ # ? (١٩٩٤‬ا;ع ام وا‪7 1K E‬ن وا ‪ ،‬إذ أﻥ‪ N‬و‪ y‬رة‬
‫ا‪P‬ط ا‪$‬ی‪  M‬ﺥ ا ‪ ;N‬آ‪ ، D‬آ  أﻥ‪ N‬ﺕ‪ 8‬م ‪ 1K‬ذ` ﺥ ﺵ ‪ 3‬ا ‪ 2‬ا‪c‬ي ی‪%‬أ  ‪$‬ا ‬
‫ا‪ D‬ت ا ‪ ;N‬ا‪+‬ی? ‪ &6 ،‬ﻥ ه‪ 5c‬ا‪ D‬ت ‪ 1K‬ﺽء ا ‪.‬ر ا‪i 1‬ﻥ‪8‬ن وا‪D‬ن وا‪+‬ة ‪+ &6 ،‬و‬
‫إید ﺕ‪ -  N; 1 D‬أ;‪ # 3‬ا‪ D‬ت ا ‪ ;N‬ا‪+‬ی? و‪ #‬إ‪N‬ت ا ‪$‬اث ا‪ 1‬ا ;‪# vP‬‬
‫ا‪ D‬ب وا‪. ;8‬‬

‫و‪ 9‬ول ‪ %‬ا‪ /‬ح ? ن أی‪ M‬ا ﺹ إ‪:;" 3‬ر إ‪ 1‬ﺵ ‪  1‬ر ا ا  ‪ 1K‬ﺽء‬
‫ﻥ‪$:‬یت ا ر ا ﺹ‪$‬ة" )‪9 (١٩٨٨‬م ‪ NK‬ﺥ ر   ‪" #‬ا ‪%‬دئ ا ی;‪ N; vP‬ﻥ ذج م‬
‫ ر ا ا " ا ‪ N‬آ‪G‬س  ی& ا;‪$:‬یت ا ﺹ‪$‬ة ‪K ،‬ﻥ ‪ 1N‬إ‪ 3‬أن ﻥ‪$:‬ی ا;‪، v8‬‬
‫وا ﺥ ا‪ ، 1‬وا ﺥ ا‪-‬ﺥ‪ ، 19‬ی ‪ #D‬أن ﺕم   رآﺉ= ا‪;%‬ء ا;‪$:‬ي ; ذج ا‪# 1K ، 1‬‬
‫أﻥ‪ 2‬ی ‪ # #D‬و ‪ N‬ﻥ‪ 5$:‬ا ام آ ‪ #‬ا; ذج ا ‪ 1+‬ا ;\ ‪ ،‬وا; ذج ا‪ ، 1/m‬وا; ذج ا‪8‬آ‪، 1‬‬
‫وﻥ ذج اور ‪$P ،‬ی اﻥ ﺉ ‪ 1K‬ا ا‪ C9‬ا  ‪ /‬و‪ O‬ا‪ +‬ت ا  ‪ ، /‬وه رأي ی‪ +‬ج إ‪1K E9; 3‬‬
‫ﺽء  ‪8K # 5;K$‬د ا ‪$ K‬اﺽت ا‪-‬ﻥ‪)  P‬ا دی( وا‪)   8‬ا ‪ (K$‬ا ‪ 1‬ﺕم ‪ N‬ﺕ`‬
‫ا‪ $I-‬ا;‪$:‬ی ‪.‬‬

‫أ ‪ %‬ا=ی= ‪ %‬ا‪  Y‬ر ‪9 K‬م ﺕ‪.‬را " ;‪:‬ر ا‪  1‬ا  ‪ 1K‬ل ﺕ‪ $K‬ﺥت‬
‫ا‪$‬ی ا " )‪ 4 (١٩٨٦‬وﺹ‪ C‬ه‪c‬ا ا ;‪:‬ر ‪G‬ﻥ‪ ? " 2‬ا ﺕ‪ 5‬اﻥ‪8‬ﻥ‪ 1‬ا ازن"‬
‫‪ Humanitarian‬ا‪c‬ي یم ‪ 3‬أن "ا ‪ $A‬ی;‪ 1A%‬أن ی;‪ # v?%‬ااﺥ و ی‪$/‬ض ‪ #‬ارج"‪.‬‬

‫و‪ 3‬اﻥ! ا  ﻥ ‪+‬و ‪  +‬أ  ‪ %‬ا‪N‬دي ‪ 1K‬اﺕ‪  5‬أ‪" 2 vI‬ا ا  ا"‬
‫)‪ (١٩٨٨‬وه‪+ 1‬و ‪ #‬ا;ع ام أی‪ 4 # M‬أﻥ‪ N‬ﺕ;‪ 3 !.‬ا ‪ ;N‬آ‪ ، D‬وإن آﻥ‪ 1K y‬ﻥ‪ R/‬ا‪y9‬‬
‫اﺥ رت أ ﺕ ‪ c‬ﺥ‪ h‬ا ‪G‬ﺹ ا‪  E‬ا  ‪ ،‬إذ أن ا ‪ 9 Co‬د ‪ hK‬إ‪ 3‬ا ام  ‪2 K y %6‬‬
‫‪N #‬رات وأ! و‪$I‬ق ا ا  ا ی ‪ 1K‬ﺕ‪ v+‬أهاف ا  ‪ O‬ا ‪ 4 ، &8‬أﻥ‪ 2‬ی‪$‬ى أن‬
‫ا‪ M‬ا ‪ +‬ا ‪ 1‬ﺕا ‪ ;N‬ام ه‪ 1‬ا  ‪/‬دة ‪ #‬ه‪ 5c‬ا‪-‬دوات ا ‪ ;N‬ا‪ 1K /‬ﺥ ا‪-‬هاف ا ‪i‬م‪..‬‬
‫إ‪ 3‬أن ی‪G‬ﺕ‪ 1‬ام ا‪c‬ي ﺕ‪N 2K .‬د ا ‪G‬ﺹ ا‪ E‬إ‪$ 6 3‬ﺕ‪ N‬ا ‪ $‬ة‪.‬‬

‫و‪ N #‬أﺥ‪$‬ى ‪ K‬و ت ‪+‬و ت  ‪G‬ﺹ آ ‪$I‬ی ‪$I #‬ق ا ا  ‪ 3‬ة أو ‪ 3‬ا‪9-‬‬
‫إدة ا;‪N/ 1K $:‬م ا‪$P‬ی وأ‪ ، N8‬و‪ #‬أ? ه‪ 5c‬ا‪N‬د  ‪%f   + 29‬ري ل ا ‪G‬ﺹ‬
‫ا‪$P 1‬ی ﺥ ا‪$/‬د )‪ ، (١٩٨٥‬ور اآ را‪ 5‬ا ‪ 3 N9 1‬ای‪ #‬ا‪ 8‬و‪9‬رن ‪ # NK‬ا; ذج‬
‫ا‪  1‬ﻥ ا;‪ 8/‬آ‪G‬ب  ‪ 1‬و‪ #‬اﺕ‪  D 5‬ا‪c‬ات ‪ 1K‬ﺥ ا‪$/‬د )‪ ، (١٩٨١‬و‪% 4+‬‬
‫ا ;& ی‪ C‬ا‪N;8‬ري ;ان "ﻥ‪N/ +‬م  ا‪$/‬د ‪ #‬ا ;‪:‬ر ا‪ (١٩٩٠) "1‬ا‪c‬ي ول ‪2K‬‬
‫ﺕ‪+‬ی ‪N/‬م ﺥ ا‪$/‬د ا ‪ ،‬وﺕ‪+‬ی أها‪ ، NK‬وﺹ‪/‬ت أﺥ‪.‬ﺉ‪ 1‬ﺥ ا‪$/‬د ا ‪ ، &8‬و‪1/P. 4+‬‬
‫أ  ‪8‬ن ;ان "ﻥ‪ +‬أب إ‪ O   1‬ا ت ‪ h+ 1K‬ا ا " )‪ (١٩٨٦‬ا‪c‬ي‬
‫ﺕ‪$‬ض ‪ /8/ 2K‬ﺥ ا  وأها‪ NK‬و‪%‬دﺉ‪ N‬و‪$‬ا‪ 1K N‬ﺽء ‪ z‬ا€یت ا‪7$‬ﻥ وا ‪/‬ه&‬
‫ا ‪ ،‬وآ ب "‪$I‬ی ﺕ;‪ &:‬ا  ‪ 1K O‬ا ا  ‪ :‬ﺥ إ‪ "1‬ا‪c‬ي ‪ 29‬ﻥ‪  + %‬ﺹدق‬
‫)‪١٩٨٣‬أ( وا‪c‬ي ول ‪ 2K‬ا‪/ # h$‬ه& ‪$I‬ی ﺕ;‪ &:‬ا  ‪ O‬و‪ #‬ا€یت ا‪7$‬ﻥ وا‪-‬دی‪ 4‬ا;‪%‬ی‬
‫ا ‪ `  .‬ا ‪/‬ه& ‪ ،‬وآ‪c‬ا ‪ %  + 4+‬ا‪ 1+‬ﻥح ;ان "ا ;‪ BN‬ا‪ 1K 1‬ﺕ;‪ &:‬ا  ‪ O‬آ‪$P‬ی ‪#‬‬
‫ا ا " )‪.(١٩٨٧‬‬

‫آ  و ت ‪+‬و ت  ‪G‬ﺹ ا‪  z% 1‬ت أو دی‪ #‬ا ا  ‪ ،‬و?ل ذ`  ‪ + 29‬‬
‫=‪ 1‬ﺹ\ ل "ا ‪G‬ﺹ ا‪$ 1‬ی ا‪%E‬ب" )‪ ، (١٩٨٥‬وآ‪c‬ا  ‪%f   + 29‬ري ‪#‬‬
‫"ا ا  وری ا‪%E‬ب ‪ 1K‬ا  ت ا" )‪ 29  &6 ، (١٩٨٣‬أی‪; M‬ان "ﺥ‬
‫ ‪ 1‬ی ﻥ‪$+‬اف ا‪-‬اث‪ :‬اج ا‪ 1‬ودور ا ا  ‪ ،(١٩٨٦) "2K‬و‪ 4+‬أ  ی‪C‬‬
‫‪" # $E‬اﻥ‪8‬ن و‪:; # a% 2 9‬ر إ‪ ، (١٩٩١) "1‬وآ‪c‬ا ر اآ را‪ 5‬ا ‪ % N9 1‬ا‪ 8‬ر‬
‫ا;‪N‬ري ‪ #‬ا ام ﻥ‪:‬م ا ‪ &D+‬ا‪ # 1‬ا=و ‪ 1K #‬ج ا ‪DE‬ت ا‪$-‬ی )‪ ، (١٩٨٠‬و آ ‪2%‬‬
‫ی‪8 3+‬ﻥ‪" # 1/P. 1‬ا‪%‬اﺉ ا   ت ا ‪$‬وی‪ B‬ا ﺹ‪$‬ة" )‪.(١٩٩٠‬‬

‫وأﺥ‪$‬ا ‪dK‬ﻥ; ﻥ ‪+‬و ت   ‪ z‬ا ‪/‬ه& ا ‪:; # ;N‬ر إ‪ ، 1‬ی ? ذ`  ‪ 1/P. 29‬أ ‬
‫‪8‬ن ل "ا ;‪ E9‬ا  ‪ #‬ا ;‪:‬ر ا‪ ، (١٩٨٤) "1‬و ‪ 29‬ﻥ‪  + %‬ﺹدق ل "ام‬
‫و‪E‬رآ ا ا‪ 1K #;I‬ﺕ;  ا  ‪١٩٨٣) "O‬ب( ‪ ،‬و‪ #8 3 4+‬زیان ل "ا& ا‪-‬ﺥ‪ 9‬‬
‫ا‪$/‬د ‪ #‬ا ;‪:‬ر ا‪ ، (١٩٨٥) "1‬و‪ % 4+‬ا‪$D‬ی& ا‪; 1//‬ان "ﻥ‪ +‬رؤی یة   ‪ 1K‬ﺥ‬
‫ا‪$/‬د ‪:; #‬ر إ‪ ، (١٩٩٠) "1‬و‪ % 4+‬ا‪ %  +‬ا ‪ #8+‬ل " ا‪-‬ﻥ‪ PE‬ا‪ P‬وأ‪$6‬ه ‪ 1K‬ﺕ‪D‬‬
‫ﺵ‪ .‬ا‪ : !P‬ﺥ إ‪ ، (١٩٨٦) "1‬ودرا رﺵد أ  ‪ %‬ا‪ CP‬ل ﺕی& "ا ‪E‬رة ا ‪;N‬‬
‫ ;‪ :‬ت ا  ا‪.(١٩٩١) "1‬‬

‫وی;‪ 1A%‬أن ﻥ} ه; أﻥ; & ﻥ‪ .‬ا‪ $.+‬ا‪ D E‬ا‪N‬د ا ‪ % 1K yc 1‬ﺕ‪:; &N/‬ر ام ‪D‬‬
‫ ﻥ! ‪ #‬اﻥ! ا ﺥ ا ‪ 1;N‬ر  ‪.9‬ﻥ إ‪P‬ء ﺹرة ﺕهت ا ‪ 1K‬ﺕ;ول ا ﺽت ‪ ،‬آ ‬
‫أﻥ‪ 1K R 2‬ا‪D‬ن ‪ N #‬أﺥ‪$‬ى ;‪ + E9‬ى ه‪ 5c‬ا‪ -‬ل ﺕ‪ ./‬أو ﻥه ‪ 1K‬ﺽء ی‪ $‬ا ‪G‬ﺹ‬
‫ا‪ 1‬أو ا  ‪ 2‬ا‪ 1‬م ‪cNK ،‬ا أ‪ $‬ی ‪N !P‬ا ‪  8‬یﺥ ‪ 1K‬ﻥ‪P‬ق ارا ا‪.+‬‬

‫ﻥ‪$:‬ی ا ر ‪ 1K‬ا ا  ‪ #‬و ‪ N‬إ‬

‫ر‪ &f‬أن  ا‪M‬ی ا ‪$:; .‬ی ا ر ‪ #‬و ‪ N‬إ ﺕ ‪ 3   8 /o !P‬ی ‪ #D‬ﺕ‪K‬‬
‫ا ﺽع ‪ # 2‬ا ‪ ، ./‬إ أﻥ; ;‪+‬ول ه; ‪ 1K‬ود  ﺕ‪ 2 \ 8‬ه‪ 5c‬ا ا ‪$‬ض ‪ z%‬ااﻥ!‬
‫ا ‪ 1‬ﻥ‪ $E 8‬أﻥ‪ N‬ﺕ ? ﺥ‪ IP‬أ ‪ 1K‬ﺕ;ول ا ﺽع ‪ 1K‬ﺽء  ﺕ‪ 1K ; CžED‬ا‪./‬ل ا‪. 8‬‬

‫ اﺕ‪ v%  K ; \M‬أن ‪N/‬م "ﻥ‪$:‬ی ا ر" یم ‪ 1K‬ه‪$DK 3 5$‬ة ا ﺹ إ‪# #   3‬‬
‫ااﺉ& ا  ﺕ‪+‬ى أو ه   زت ا‪$-‬اض ‪ Syndromes‬أو اارض أو ا‪-‬ال ا ‪ 1‬ﺕ‪3 8‬‬
‫ا ﺥ ا ‪ ، N # 1;N‬أ ا   ا‪-‬ﺥ‪$‬ى ‪ #‬ااﺉ& ‪dK‬ﻥ‪ N‬ﺕ‪+‬ى ﻥ  ‪$‬اﺕت وأدوات ا ﺥ‬
‫ا ‪ 1;N‬ا ‪+‬دة ا ﺉ   ا ‪ N‬ﺕ` ا ‪DE‬ت أو ‪ 3‬ا‪ 9-‬ﺕ‪ C/‬أ‪$‬اﺽ‪) N‬وذ` ‪  1K‬ا ﺥ ‪3‬‬
‫ا ‪ 8‬ى ا ‪ ، (1‬أو ﺕ‪ \+.‬ا ‪  1K) C9‬ا ﺥ ‪ 3‬ا ‪ 8‬ى ا‪9‬ﺉ‪ (1‬أو إاث ا ‪$A‬ات ای‬
‫ا ‪  1K) f$‬ا ﺥ ‪ 3‬ا ‪ 8‬ى ا ; ي(‪.‬‬

‫و‪ 1K‬ﺽء ه‪ 5c‬ااﺉ& ا  ‪dK‬ن ‪  N‬ا‪-‬ﺥ‪.‬ﺉ‪ 1‬ا ‪ 1‬ا‪c‬ي ی‪$‬ی ‪8‬ة  ﺉ‪ 2‬اﻥ‪ # 9P‬ﻥ‪$:‬ی‬
‫ ر  ‪ D‬ﺕ ? ‪  K‬ی‪:1‬‬

‫‪ -١‬ام  ‪  N‬ﺕی‪ $‬ا ‪+  Assessment C9‬ی ﻥع ا‪ .‬أو ا ‪ DE‬أو ا‪ +‬ا ‪ 1‬ﺕا ‪ 2‬ا  وا ‪1‬‬
‫ﺕ‪ +‬ج إ‪ 3‬ا ﺥ ‪ ،‬وذ` ی ‪: !P‬‬

‫أ‪ O -‬ﻥت د‪ 9‬ل اﺽ‪ O‬ا‪$‬اه‪ #‬ا‪c‬ي یی‪ 2E‬ا  ءا ‪ #‬وﺹ‪ C‬ا‪ ... .E‬إ‪ \8 3‬ا‪$:‬وف‬
‫ا‪ .. a%‬إ‪ 3‬ﺕﺹ‪ %I C‬ا‪9‬ت ‪ #‬ا‪ ~E‬وا‪ 1K a%‬ا‪ y9‬ا‪+‬ﺽ‪.$‬‬

‫ب‪ -‬رﻥ اﺽ‪ O‬ا‪$‬اه‪ 8 #‬ت ا ری ا ‪ 1‬ﺕ‪+‬د  ه "‪ "1%I‬أو "ى" ;‪ #  %8‬ه& ‪? 1K‬‬
‫ﺥ‪.‬ﺉ‪ 2.‬ای  ‪$‬ا‪ 1K K‬ﺽء ا;‪$:‬ی )أو ا;‪$:‬یت( ا  ة‪.‬‬

‫ج‪ -‬ا ﻥ ‪N‬ء  ‪+‬ی ;‪ vI‬أو اﺽ‪ O‬ا ‪$ K‬اق ‪ #‬ا; ‪ h‬ا ري ‪ ،‬و‪M‬هﺕ‪  N‬زت ا‪$-‬اض ا ‪1‬‬
‫ﺕ ‪ N; M‬ﻥ‪$:‬ی ا ر‪.‬‬

‫‪ -٢‬اﺥ ر ا ‪$‬اﺕ ا ﺥ ا ﺉ  ‪ ،‬وا‪-‬دوات ا ;‪ %‬اث ا ی ا ;! ‪ 1K‬ا;‪) v8‬أو ا‪-‬ﻥ‪8‬ق(‬
‫ا ‪N 8‬ف ‪ ،‬وذ`  ‪ v+‬أهاف ا ﺥ ا ‪.1;N‬‬

‫و;‪+‬ول ‪  K‬ی‪$I 1‬ح ‪ z‬ا ‪.‬رات   ی ‪ #D‬أن ی‪D‬ن ‪ 2‬ا ;‪:‬ر ا‪ D 1‬ﻥ! ‪ #‬ااﻥ!‬
‫ا‪ ، 8‬و‪ ;;D‬ﻥد أو أن ﻥ‪8‬ق ا ‪ # :‬ا€ﺕ ‪ %9 #‬اﺥل ‪ 1K‬ا ﺽع‪:‬‬

‫‪ -١‬ی} أﻥ; ;‪N $.‬ﻥ ه; ‪  3‬ی ‪ 8 3   .‬ى اات ا‪$A.‬ى ‪Micro Practice‬‬
‫)وﺥ‪.‬ﺹ ‪ 8 3‬ى ا  ‪ O‬ا‪$K-‬اد( دون اات ا‪$%D‬ى ‪ Macro Practice‬وذ` ‪ 1K‬ود  ﺕ‪\ 8‬‬
‫‪ 2‬ا ‪ ، N # 8‬و‪ 3‬ا ‪%‬ر أن ه‪ 1K ;K‬ه‪ 5c‬ارا ی ‪ 3 $.‬ﺕی& ‪ z‬ا ‪o‬ﺵ‪$‬ات ا ‪ 1‬ﻥ‪  $‬أن‬
‫ﺕ‪$I 1K /‬ح ا‪ M‬و‪ R‬ا ‪$A‬اق اﻥ! ا ﺽت ا ‪$P‬و‪.‬‬

‫‪ -٢‬ﻥد أن ﻥ‪o‬آ ه; أن ا‪+‬ی‪" # 4‬ا ;‪:‬ر ا‪ "1‬ی;‪ 3‬ا ‪%‬د أو إه ل  ء ‪ 1K‬ا‪ D‬ت ا ‬
‫ا‪+‬ی? ل ﻥ‪$:‬ی ا ر ‪ ،‬وإﻥ  ی;‪ 3‬ا ‪%‬ء  ﺹ\ ;‪ ، 2‬أو إدة ﺹ‪ 1K 2 f‬ﺽء ا ‪.‬ر ا‪1‬‬
‫‪ ،‬أو ا ‪ D‬ل  ﻥ~ ;‪d 2‬دﺥل ا‪-‬د ا ‪ 1‬ی ‪ّ$/‬د ‪ N‬ا ;‪:‬ر ا‪ ، 1‬و ی‪ 1/‬أن ه‪c‬ا ا‪ %‬ا‪-‬ﺥ‪ $‬ه‬
‫‪+‬ر اه  ‪ 1K‬ه‪ 5c‬ارا ‪.‬‬

‫أو ‪ :‬ﺕی‪ $‬ا ‪ C9‬أو ا ‪ DE‬أو ا‪Assessment +‬‬

‫ ﺕ‪ # ; #%‬ا ‪$‬اض أﻥاع ا‪.‬ت وا ‪DE‬ت وا‪ +‬ت وا ا‪ C9‬ا ‪ 1‬ﺕ ﺥ ا ا ‬
‫ ا ‪ 1K N N‬ا ;‪:‬ر ا‪ 1$A‬ا‪+‬ی‪ 4‬أن ه‪ 5c‬ا ا‪ C9‬ﺕ ? ;ه& أ ‪ 1K‬ﻥ~ إﺵ‪%‬ع ا‪ +‬ت ا دی‬
‫وا;‪ 8/‬وا  ‪ ،‬أو ‪ 1K‬ﻥة ﺹت ‪ 1K‬ا‪9‬ت ا  ‪ ،‬أو ‪ 1K‬و د ‪DE‬ت ﺕ ‪G .‬داء‬
‫ا‪-‬دوار ا  ‪ ،‬أو ‪Nm 1K‬ر ‪DE‬ت اﻥ‪ 5cN .  /‬ا ا‪ C9‬أو ‪ . NM‬و‪ 9‬اﻥ ‪ ;N‬إ‪ 3‬أن ه‪5c‬‬
‫ا ‪DE‬ت أو ا ‪ C9‬ا ‪ 1‬ﺕ ‪ !P‬ا ﺥ  إﻥ  ﺕ ‪ 1K C9‬ا ;‪:‬ر ا‪ ; 1$A‬ود ه‪ 5c‬ا‪+‬ة اﻥ ‪#‬‬
‫ ‪ ، N‬آ  أﻥ‪ N‬ﺕ‪ 1K 3  - Nf$/‬ﻥ‪P‬ق ه‪ 5c‬ا‪+‬ة اﻥ ‪ # -‬أي ‪ +‬ى رو‪ 1‬ی ‪ . v‬ا  ‪. 2$‬‬

‫و‪ 9 ;;D‬اﻥ ‪ ;N‬أی‪ 1K M‬ا ‪ 4+%‬ا?‪ 4‬إ‪ 3‬أﻥ‪ 2‬ی ‪ &NK #D‬ه‪ 5c‬ا ‪DE‬ت وا‪.‬ت  ‪. 9‬ر ‪ 3‬درا‬
‫ا‪ +‬ت اﻥی وه ‪ -‬أﺵ‪ y%‬أو & ﺕ‪ - O%E‬وإﻥ  ی‪D‬ن ه‪c‬ا ا‪ ;D  &N/‬إذا ا ‪ ;P‬أو و‪ %9‬آ ﺵ‪3‬ء أن‬
‫ﻥ ‪$‬ف ‪" 3‬ﻥع ﺹ اﻥ‪8‬ن ‪ "2$‬ا ‪N/ 3 ;%‬م " ا‪E‬ر  ‪ K‬ر إ‪ 3‬ا‪ = Y‬و "  ‪%‬ر أن ه‪c‬ا‬
‫ا‪E‬ر ی‪D‬ن أ رﺕ‪%‬ط اﻥ‪8‬ن ‪ 2‬وراز‪ 3 ، 29‬أس أن رﺽء ا‪+% Y‬ﻥ‪ 2‬وﺕ‪ # 1‬ا‪2K %‬‬
‫آ‪ /‬إﺵ‪%‬ع آ ﺕ` ا‪ +‬ت اﻥی )إن ﺵء ا‪ Y‬ذ` ‪ ،‬وه أ& ‪%‬د‪ 5‬و  ی‪ ( &N+.‬إﺽ‪ K‬إ‪ 3‬ﺕ‪v+‬‬
‫ا;ة وا‪/‬ز ا‪ 1K &:‬ا‪+‬ة ا€ﺥ‪$‬ة ‪ ،‬و‪ ;;D‬ﺕﺹ; أی‪ M‬إ‪ 3‬أﻥ‪ 2‬یز ‪ 1K -‬ا ;‪:‬ر ا‪ - 1‬إ‪/f‬ل‬
‫إﺵ‪%‬ع ا‪ +‬ت اﻥی )ا دی وا;‪ 8/‬وا  ( وإن آن إﺵ‪ N%‬ی;‪ 1A%‬أن ی‪D‬ن إﺵ‪  %‬ازﻥ ‬
‫ی ;‪ N‬أا ه‪ 1K K‬ذاﺕ‪ 4+ ، N‬ﺕ‪D‬ن أآ‪ $%‬ه& ا‪ %‬و ﺕ‪D‬ن ‪.2  g%‬‬

‫و‪cN‬ا ‪ K‬اﻥ ‪ ;N‬إ‪ 3‬أن ا ;‪:‬ر ا‪ 1‬ی‪ ! 8‬ا ه ت وا‪ +‬ت اﻥی ‪i‬ﻥ‪8‬ن ا ‪ 1‬أ‪$‬ف ا ;‪:‬ر‬
‫ا‪ 1K 1$A‬ا ‪$‬آ= ‪ ، N‬و‪ 2;D‬یره ‪9 v‬ره دون زیدة أو ﻥ‪.‬ن ‪ ،‬وی‪ 1K NM‬ﺽ‪ N‬ا‪# \+.‬‬
‫ ت اﻥ‪8‬ن ‪ 1K‬اﻥ )ا ‪ ; M‬أی‪- M‬ﺵا‪ 29‬ا‪$‬و ( و‪  #‬ﺕ‪ 2‬ا ‪+ .‬ة ا‪-‬ﺥ‪$‬ى ‪.‬‬

‫و;ء ‪  3‬ﺕم ‪dK‬ن   ﺕی‪ $‬ا ‪ 1K - C9‬ا ;‪:‬ر ا‪ - 1‬ی;‪ 1A%‬دون ﺵ` أن ﺕ ‪ # M‬درا ‬
‫ی ‪ + .‬ت اﻥی )ا دی وا;‪ 8/‬وا  ( ‪ $f‬ا ‪ %E‬و‪ N;D‬أی‪ M‬ی;‪ 1A%‬أن ﺕ ‪ %9 # M‬ه‪c‬ا‬
‫و‪ 5‬ﺕی‪ $‬ا ‪ C9‬أی‪  K M‬ی ‪;" v‬ع ﺹ ا  ‪ "2$‬اء ‪ #‬ا;ا‪ 1‬ا ‪ K$‬ا  ‪+.‬‬
‫ا  د وا‪ # 8‬ا‪%‬ت وا‪$E‬آت ‪ ،‬أو ‪ #‬ا;ا‪ 1‬ا‪ %‬ا اﻥ ‪ ،‬أو ‪ #‬ا;ا‪ 1‬ا‪8‬آ ا ‪%‬ی‬
‫ ;‪ 3‬ا‪% vM‬دات و ;‪ 3‬اا‪%" O‬دة" ا‪c‬ي ی‪ I  E‬ا‪  K Y‬أ‪ $‬وﻥ‪ 1K 1N‬آ اﻥ! ا‪+‬ة‪.‬‬

‫و‪ 9‬ی‪%‬و ه‪c‬ا ا ‪$f !P‬ی‪ 1K %‬ﻥ; ا ‪ 1‬ﺵ‪I y‬ی ‪ 1K‬رب ‪ -‬أ‪ 1K .9‬ﺽ‪P;- v‬ت ا‪4+%‬‬
‫ا‪$%‬ی )ا ‪ 1‬ﺕ ‪ 3 $.‬درا  ه ‪8+‬س( ا ‪ 1‬ﺕ‪ $.+‬ارا"ا " ‪ 1K‬ﻥ‪P‬ق ا‪8‬ك‬
‫"ا ﺽ‪ "1‬ا‪:‬ه‪ 3 $‬ا ‪ 2‬ا‪c‬ي وﺹ إ; ‪ #‬ا‪$A‬ب ا ﻥ‪ ، 1‬و‪ 9 ;% #D‬ی=ول ; ﻥ‪$‬ى أن‬
‫‪ z‬آ‪%‬ر ر ل ا ا  ا‪ #$A‬أﻥ‪ 9 &N8/‬أوا ‪ 1K‬ا ‪  %P‬ه م ;ا‪ 1‬ا‪$‬و وا‪-‬ﺥ‪9‬‬
‫أی‪ ; M‬ﺕی‪ $‬ا ‪ C9‬ودرا ا  و‪.2 a‬‬

‫ د آﻥا ‪ % 3‬ا ?ل )‪ (Canda, 1988 :246‬إ‪ 3‬ﺕ‪ O‬ﻥ‪P‬ق ‪N/‬م "ا‪ 1K -~E‬ا‪ "a%‬ا‪c‬ي‬
‫ی ‪+ $%‬ر ارﺕ‪D‬ز ا ا  ‪ 1D‬ی‪" hK R  E‬درا ‪9‬ت ا  ‪ O‬ا‪ a%‬ا  ‪ ،‬وإﻥ ‬
‫أی‪ O M‬ا& ‪ $f‬اﻥ‪8‬ﻥ‪ ، 1‬و‪ O‬ا‪ +‬ا ‪ ، P‬آ  ی;‪ 1A%‬أن ﻥ ﺹ إ‪ 3‬ی‪  $‬ی‪ $‬در  ا رﺕء‬
‫ا‪$‬و‪ 1‬وا‪-‬ﺥ‪ &6 ، Moral and Spiritual development "  19‬ی ‪$‬ح آﻥا ‪ z‬ا ی‪ $‬ا ‪1‬‬
‫ی‪$‬ى أﻥ‪ N‬ﺕ‪% \.‬ﺉ  & أو ‪9‬س در  ا رﺕء ا‪$‬و‪  1‬ء ?‪:‬‬

‫أ‪ -‬در  رﺽء ا  ‪ #‬ﺕ‪.2‬‬

‫ب‪ -‬در  ا ه م وا‪+‬ب ا ‪ 1‬ﺕ‪9 1K OE‬ت ا  ‪ O‬ا€ﺥ‪$‬ی‪. #‬‬

‫ج‪ -‬ارة ‪ 3‬إدراك ا ﻥ‪ 1‬ا‪-‬ﺥ‪ 9‬ا‪ 1K 8‬ا ا‪ C9‬ا ة‪.‬‬

‫د‪ -‬ا  اد  ‪$DK %‬ة   ا ت وا ‪$‬ض و ی‪   NNE‬ی ‪+‬ى ﺵر اﻥ‪8‬ن  ;‪ 3‬ا‪+‬ة وه‪.NK‬‬

‫وی;‪ ;N%‬آﻥا  ذ` إ‪ 3‬أن "رة ه‪ 5c‬ا ی‪) &  $‬در  ا رﺕء ا‪$‬و‪ (1‬زا‪ y‬ﺕ ‪c !P‬ل ‪N‬د آ‪$%‬ة‬
‫‪ ،‬وأن ه‪ 5c‬ا ی‪ $‬ی;‪ 1A%‬أ ﺕ =ل ا‪+‬ة ا‪$‬و   إ‪$ 3‬د ا‪8‬آت ا‪:‬ه‪$‬ة ا  ‪# :‬‬
‫ارج " )‪ ، (P.246‬وی;‪ 1A%‬أن ﻥ‪c‬آّـ‪ $‬ه;   أوﺽ‪ # %9 # 5;+‬أن آﻥا و‪ # 5$f‬ا‪ D‬ب ا‪; #$A‬‬
‫ی ‪ D‬ن ‪ #‬ا‪+‬ة ا‪$‬و ‪dK‬ﻥ‪ &N‬ین ﻥ‪ 1D N9P‬ﺕ‪  E‬آ اﻥ! ا‪$%‬ة ای; و‪ $f‬ای; دون إﺹار‬
‫أي ‪ &D‬م أو ‪ 1K 1P9‬ه‪c‬ا ا;‪P‬ق ‪ ،‬وذ` ‪ &D+‬ا ;‪P‬ت ا‪E‬ﺉ ‪  1K‬ﺕ‪ &N‬وا ‪ 1‬أﺵ‪$‬ﻥ إ‪.%9 # N‬‬

‫أ ‪ ;  1K‬ا‪9 K 1‬م ﺹ\ ا‪ N # (١٩٨٩) O;.‬أﺥ‪$‬ى ‪ 4+%‬ل ‪N/‬م ‪ ; 2E‬أ ‪$‬ى‬
‫درا ‪ #‬ا‪ 8 # 9‬ى ا ی‪ #‬وا‪8‬ك ا ‪$‬ا‪ ، 1‬و‪ 3; 9‬ا‪ $.+ 4%‬ا ‪+‬و ت ا‪ 8‬س‬
‫در  ا ی‪ #‬وﺕی ‪ ، N‬و‪$9‬ر أن أ‪$9‬ب ا ی‪ R‬ا ‪ 1‬ﺕ‪ \.‬ا  ام ‪ 1K‬ه‪c‬ا ا‪.‬د ه‪ 1‬س "ا‪8‬ك‬
‫ای;‪=; "1‬ار ‪N‬ي ا‪P‬ﺉ‪ 1‬ا‪c‬ي ا  ‪$DK 3 2K‬ة ﺵ! ای ن ‪ &6 ،‬أﺥ‪$ c‬أي اﺉ أﻥ‪ O% N‬و‪%‬ن‬
‫ﺵ‪ ، %‬ووﺽ‪o N; D O‬ا ‪ ،‬و‪9 9‬م ا‪ 1K O;.‬ﺽء ﺕی ‪ `c 2‬ا س ‪;%‬ء س ی أ ء "س‬
‫‪ 8‬ى ا ی‪ "#‬ی ‪D‬ن ‪% ٦٠ #‬رة ی‪ # !P‬ا ‪+%‬ث أن ی ر واة ‪ #‬ا  ت ا ‪ 1‬ﺕ‪، N; D v+‬‬
‫و‪ 3; 9‬ه‪c‬ا ا س ‪ z 3‬ا ‪ 8‬ت ;‪ " N‬أن ا‪ Y‬و‪ 5‬ه ا‪c‬ي ی& ﺹق ﺕی‪ #‬اﻥ‪8‬ن ‪، 2 #‬‬
‫و‪ #D‬ه‪c‬ا ی ;; ﻥ‪ #+‬ا‪+ # $E%‬و ا ‪$‬ف ‪ 3‬ه‪c‬ا ا ی‪ # #‬ﺥل ا‪-‬ب ا ‪ $K‬ی; وه ا€‪6‬ر‬
‫ا ‪$‬ﺕ‪ 3 %‬ه‪c‬ا ا ی‪ #‬وا ‪ 1‬ی! أن ﺕ;‪ 3 RD‬أ‪9‬ال وأ‪K‬ل ه‪c‬ا اﻥ‪8‬ن ‪) ..‬و;‪ ( N‬أن ای ن ‪9‬ل و ‬
‫‪ ،..‬وأن ای ن ی=ی ‪ P‬وی;~  ‪) ".‬ص ص ‪.(٢٢٦ -٢١٧‬‬

‫و‪ 3‬أي ل ‪ K‬ﺵ` أﻥ; آ‪G‬ﺥ‪.‬ﺉ‪ #‬ا ‪%P #‬ن ‪c%‬ل ‪N‬د آ‪$%‬ة ‪%‬رة أدوات ﺕ‪ \.‬س ? ه‪5c‬‬
‫ا ‪/‬ه&  ا‪ 1K N‬ﺕی‪ C9 $‬ا ء ‪ #‬ا; ا‪$‬و أو ای; ‪ ،‬واا‪ O9‬أﻥ‪ 2‬ی‪%‬و أن ه;ك  ی ;‪O‬‬
‫‪ #‬ا ام اﺹ‪P‬ح "‪ 8‬ى ا ی‪ "#‬أو اﺹ‪P‬ح "در  ا رﺕء ا‪$‬و‪$DK # $%  "1‬ة "ﻥع ﺹ‬
‫ا  ‪+% Y‬ﻥ‪ 2‬وﺕ‪ "1‬ا ‪ 1‬ﺕ;; ‪ 1K‬ﺕی‪ C9 $‬ا  ‪ 1K‬ا ر ا ‪  ;N‬ا  وا ‪1‬‬
‫ﺕ ‪ # M‬آ  أ‪ 1K ;/‬ا‪./‬ل ا‪ 8‬ا;ﺹ‪ $‬ا  ‪:‬‬

‫‪ -١‬ا ‪ Y K$‬وا  د اﻥ و‪ D‬ل ه ; ‪ 3 2‬آ  ‪ 1K‬ا د‪.‬‬

‫‪ -٢‬ه ; ﺕ` ا ‪ 3 K$‬ا!   ی‪ ، 2+‬و‪ 3‬ا ان   ی‪I $8 5$8‬ﺉ و‪M   K‬ت ه‪ 5c‬ا ‪K$‬‬
‫وذ` ا  د ‪.‬‬

‫‪ -٣‬ﺕى ا‪+% Y‬ﻥ‪ 2‬وﺕ‪ ، 1‬ا;ﺵ‪ # a‬ة ا! وﺕ‪ $8‬ا ان ‪ ،‬وا ‪ 1‬ﺕ;‪ 1K RD‬ﺹرة ‪I‬ت‬
‫وأ ل ﺹ‪+‬ت ‪.‬‬

‫وإذن ‪dK‬ﻥ; ﻥ ‪ # O9‬ا‪-‬ﺥ‪.‬ﺉ‪ 1‬ا ‪ 1‬ا ‪ - &8‬وﻥ‪ `c .‬ا‪-‬ﺥ‪.‬ﺉ‪ 1‬ا ‪ 1‬ا‪c‬ي ی;‪  1K vP‬ر ‪2‬‬
‫‪:; #‬ر إ‪ - 1‬ﻥ ‪ 2; O9‬أن یم   ﺕی‪ $‬ﺕ ‪ E &8‬ل )ا‪ E‬ل   ی ‪ + .‬ت اﻥی ا دی‬
‫وأی‪; M‬ا‪ 1‬ا‪$‬و ا ‪ . .‬ا  ‪ (2$‬و‪ #‬ا‪ 1%P‬أﻥ; ‪ #‬ﻥ‪$‬آ= ه; ‪ 3‬ا;ع ا‪-‬ول ‪#‬‬
‫ا‪ +‬ت )اﻥی وا دی وا;‪ 8/‬وا  ( ‪ 3‬ا ‪%‬ر أن ‪$‬ا ‪ O‬ا ا  ا ی ﺕ‪N z/‬‬
‫‪ ،‬و‪$; ;;D‬آ=  ‪ #‬ذ` ‪ 3‬ا;ع ا?ﻥ‪) 1‬ا ‪ + .‬ت ا‪$‬و ( و ‪.  N; /‬‬

‫و‪ 1K‬ه‪c‬ا ا م ‪dK‬ﻥ; ﻥ ‪ O9‬أن ﺕ; ‪ 1N‬ﻥ    ﺕی‪ $‬ا ‪  %8; C9‬ء إ‪Nm 3‬ر واة ‪ #‬ا‪ +‬ت‬
‫ا€ﺕ‪:‬‬

‫ا‪ +‬ا‪-‬ول ‪ :‬أن ی‪D‬ن ا  ﺹ‪ \+‬ا  د )  ‪ 3‬ا  ا~ ‪$‬ی‪ # a‬ا‪$E‬آت وا‪%‬ت ( ‪،‬‬
‫وأن ی‪D‬ن ه‪c‬ا ا  د ا‪   \+.‬ر  ی‪ 3 N # N‬ا! وا ان ‪ ،‬وی‪D‬ن  ‪$‬ﻥ ‪ 8‬ا‪$P/‬ة‬
‫وﻥﺉ‪ ، N‬وه; ‪dK‬ﻥ; ﻥ ‪ O9‬أن ی‪D‬ن ا‪8‬ك ‪$E P 2  1K‬ع ‪  KN 8 ،‬ی‪$‬ﺽ‪ 3‬ا‪+% Y‬ﻥ‪ 2‬وﺕ‪ ، 1‬آ ‬
‫ﻥ ‪ O9‬أن ? ه‪c‬ا ا‪ ~E‬إذا ا ‪1E 3‬ء ‪ #‬اف أو اع أو ;~ ‪ #‬ا‪-‬ال وا‪-‬ﻥ‪ R/‬وا? ‪$‬ات ‪dK‬ﻥ‪2‬‬
‫ی‪D‬ن ‪ #‬ا‪$.‬ی‪ #‬ا ‪ #%8 +‬ا‪ #8 1K #P‬اض ‪ #‬ا‪ 1K Y‬اﻥ ‪ ،‬ا ‪ #8+ #;9‬ا=اء ‪ 1K‬ا€ﺥ‪$‬ة‬
‫‪ ،‬وی ‪$‬ﺕ! ‪ 3‬ذ` أن ی‪D‬ن ‪  2‬ا ‪ N‬أي ‪DE‬ت ﺕ‪.‬د‪=   2K‬ﻥ ‪E $f‬ب =ع أو ا‪=/‬ع أو‬
‫اف أو ا ﺽ‪$P‬اب ‪ ،‬وأ إذا ا ‪ ? 3‬ه‪c‬ا ا‪ ; / ~E‬ا‪$K‬ة ‪ 1K‬ا;& وا‪$‬ات ‪dK‬ن ه‪c‬ا ‪ #‬ی‪o‬دى إ‪3‬‬
‫ا‪AP‬ن أو ا وز أو ا‪9‬ع ‪ 1K‬ا ‪:+‬رات )ا‪ &N‬ا ; ‪ #‬ه‪ o‬ء ‪ `M/‬ور `(‪.‬‬

‫ا‪ +‬ا?ﻥ‪ :‬أن ی‪D‬ن ا  ﺹ‪ \+‬ا  د أی‪ ، M‬و‪ #D‬ه‪c‬ا ا  د ا‪ \+.‬أ‪ 3 2 $6‬ا! وا ان‬
‫‪ 3;  ،‬أن ا‪ ~E‬یا ‪ #  2‬م ا رﺕ‪%‬ط ‪ #‬ا‪ $D/‬وا‪9GK ، /I‬ا‪ 2‬ﺕ‪ # $%‬ا دات ﺹ‪، ++‬‬
‫و‪ #D‬ه‪ 5c‬ا‪9-‬ال ﺕ‪ .‬إ‪ 3‬ﺕ‪$+‬ی` ا! و ا ان ‪   ،‬ی;‪ = 3‬ه‪c‬ا ا;ع ‪ #‬ا  د ‪ O #‬ا‪ N‬‬
‫ة ا‪ 1K KD‬اﺕ‪ K 5‬ا ‪G‬رات وا ;ب ا ‪:+‬رات ‪ ،‬وه; ‪dK‬ﻥ; ;} اﺽ‪$P‬ا ‪ 1K‬ا‪8‬ك ‪- ،‬ن‬
‫اﺥ ا‪PE‬ن ‪ ? 3‬ه‪c‬ا ا‪ ~E‬ﺕ‪D‬ن آ?‪$‬ة ‪ ،‬و‪  O 2‬ﺕ‪N‬ى ا;‪ R/‬ﺵیا ‪ ;K ،‬ا  ی‪  h‬‬
‫ﺹ‪ +‬و‪7‬ﺥ‪ ، a $‬و ‪dK 1‬ن ا ﺕ‪ ; 2‬یا ‪ 2‬ا  ء ‪ $E‬أو ا  ء ‪ $‬ﺕ ‪/‬وت ﺕ‪/‬وﺕ آ‪$%‬ا‬
‫)و ‪ ;.K‬ال ‪ 1K‬أ‪%‬ب ‪Nm‬ر ? ه‪ 5c‬ا‪ 1K +‬ا ‪ 4+%‬ا?‪.(4‬‬

‫ا‪ +‬ا?? ‪ :‬أن ی‪D‬ن ا  & ا  د ‪ ،‬ی ‪ h‬ا  ;‪ z% 5‬ا‪$E‬آت أو ا‪%‬ت‪ ،‬وه; ‪dK‬ﻥ;‬
‫ﻥ ‪ O9‬أن ی‪D‬ن ? ه‪c‬ا ا‪$G . ~E‬اض اب ا ‪ 1‬وﺹ‪ N/‬ا‪$?D‬ون ‪ #‬أه ا& ‪ ،‬اء ;‪  N‬آن‬
‫‪ #‬أ‪$‬اض ا‪N%E‬ت أو أ‪$‬اض ا‪NE‬ات ‪ ? ?K ،‬ه‪c‬ا ا  ‪ 1K‬ا‪ Y‬وﺹق ا آ ‪ 2‬ﺕ‪D‬ن ‪ +‬ﻥ‪$:‬‬
‫ﺵی ‪ ،‬آ  أن ا  ت اﻥ‪$‬ا‪ 1K 2I‬ا وزات ‪ 1K‬إﺵ‪%‬ع ا‪NE‬ات ﺕ‪D‬ن آ‪$%‬ة ‪ ،‬و‪ #‬ه; ی‪D‬ن ا‪ c‬ن‬
‫ﻥ‪ 5 K ، 2%.‬ی‪.‬ب ‪ ON‬وا=ع ا‪E‬ی ; ا  ء ;~ آ  ی‪.‬ب ‪ \E‬وا‪AP‬ن أن ر‪ 57‬ا ‪، 3;A‬‬
‫و‪ 1K‬آ ا‪-‬ال ‪. NK‬ر  ‪DE‬ت ;‪ 28/‬و‪) 5$A‬ا‪ &N‬إﻥ ﻥذ ` ‪ #‬ﺵ‪$‬ور أﻥ‪ ;8/‬و‪a‬ت أ ; (‪.‬‬

‫وا€ن  ه‪ 1‬ا  ‪$‬اﺕت وا‪-‬دوات ا ‪ 1‬ی;‪ 1A%‬أن ی‪ N 8‬ا‪-‬ﺥ‪.‬ﺉ‪ 1‬ا ‪ 1‬ا ‪  &8‬ﺥ ا ‪1;N‬‬
‫ ‪8‬ة ا ء ا‪c‬ی‪ #‬ین ‪ 1K‬آ ‪ # aK‬ا‪a/‬ت ا‪8‬؟‬

‫‪6‬ﻥ ‪ :‬ا ‪$‬اﺕت وأدوات ا ﺥ ا ‪1;N‬‬

‫ ‪ #‬ااﺽ\ ا اء أن آ ‪ # aK‬ا‪a/‬ت ا?‪ # 6‬ا ء  ‪ !P‬ﻥ  ‪ # /‬ا ﺥ ا ‪ 1;N‬ا‪c‬ي‬
‫یﺉ ‪ ، N‬و‪ 9 2‬ﺕ‪ ; #%‬أن ه‪ 5c‬ا‪-‬ﻥاع ا?‪ 6‬ﺕ رج ‪ N;  K‬ﺕ‪.‬ی ‪  K‬ی ‪ .‬ر   ;  ‪$‬آ=‬
‫‪ 3‬ﻥع ﺹ ‪ Y N‬آ‪G‬س  ‪8‬ة ‪ 3‬ا ‪ N‬ا;ا‪ 1‬اﺵ‪ ، N/9 1K D‬وأن ا;ع ا‪-‬ول ‪3 -‬‬
‫ا‪ # RD‬ا;‪ #‬ا?ﻥ‪ 1‬وا?‪ $%   - 4‬در  ارﺕء ا‪+‬ة ا‪$‬و ;‪ # 5‬ﻥط اة ا ‪ 1‬ی ‪#D‬‬
‫ا ? ره =یدة ‪ 1K 2 K‬ا ‪ N‬ا ‪ C9‬أو ا‪ .‬ا ‪ 1‬ﺹد‪ ، 2 K‬و‪ #‬ه; ‪dK‬ﻥ; ; ‪ 3 $‬ه‪c‬ا ا;ع‬
‫‪$‬ورا ‪$‬ی ‪ 1D‬ﻥ‪$‬آ= ‪ 3‬ا;ع ا?ﻥ‪%  1‬ر‪ 5‬أآ?‪8    $‬ة ‪ 1K‬ه‪ 5c‬ااﻥ! ا‪$‬و ‪ #‬ا;ع‬
‫ا‪-‬ول ‪ ،‬و  آن ا;ن ا?ﻥ‪ 1‬وا?‪ N # 4‬أﺥ‪$‬ى ‪$ E‬آ‪ &: 1K #‬ا‪.‬ﺉ~ ا ‪   O‬ا‪-‬ﺥ‪$‬‬
‫;ع إﺽ‪ # 1K‬ا ‪8‬ة  ‪ \+.‬ااﻥ! ا  دی ‪dK‬ﻥ; ‪ !;  -‬ا ‪$D‬ار ‪$; -‬آ= ‪ 1K‬ا;ع ا?‪ 3 4‬ه‪5c‬‬
‫ا ‪ DE‬اﺽ‪   #/ D K‬أوردﻥ‪   5‬ه ‪$ E‬ك ‪ 1K‬ا  ‪ O‬ا;ع ا?ﻥ‪ # 1‬ا ء ‪ .‬وﻥد أن ﻥ‬
‫ا ‪G‬آ ه; ‪$‬ة أﺥ‪$‬ى ‪ 3‬أن ا  ‪$‬اﺕت وا‪-‬دوات ا ‪ 1‬ﻥ‪  K N/.‬ی‪ 1‬ﺕ‪ % 8‬ا  ‪$‬اﺕت وا‪-‬دوات‬
‫ا‪ ;/‬ا ی ‪ ،‬و‪ N # N;D‬ﺕ‪ N D 8‬و‪ N #‬أﺥ‪$‬ى ﺕ‪ 1K NM‬اﺽ‪ N‬ا ﺉ   أﺥ‪ c‬ا‪-‬د ا‪$‬و‬
‫‪ 1K‬ا  ‪%‬ر ‪.‬‬

‫ا;ع ا‪-‬ول ‪   :‬ا  د ‪ O ،‬ة ا! ‪ ،‬وﺹ‪/‬ء ا‪$P/‬ة‪:‬‬

‫ی} أن ا‪-‬ﺥ‪.‬ﺉ‪ 1‬ا ‪ 1‬ی ‪ O9‬أن یا ‪ 2‬ﺹ آ‪$%‬ة ‪ 1K‬ا  ‪ ? O‬ﺕ` ا‪ +‬ت ‪%u‬ب ا ‪:‬‬

‫‪ -١‬أن ه‪ 5c‬ا‪ +‬ت ‪ #‬ﺕ‪D‬ن ة  ‪/‬ت ﻥ‪ ، 8/‬أو ‪E‬ﺵ  ‪/M‬ت و اﻥ ;‪ # 8D‬ا ‪DE‬ت أو‬
‫ا‪.‬ت اﻥی ا  دة‪.‬‬

‫‪ -٢‬أن ﺕ ه‪c‬ا ا;ع ‪ #‬ا‪-‬ﺵص ‪ O‬ا‪-‬ﺥ‪.‬ﺉ‪ 1‬أو ‪ 5$f O‬ی ‪ C.‬دة    وا‪ # %‬ا  اء ‪،‬‬
‫  ی ‪ 2 O9‬ا =ام ا  ‪.‬ق ‪ ، ،‬وإ‪D‬ﻥ ا  د ‪ 3‬ا =ا‪ hP 2‬ا  ‪.‬‬

‫‪ -٣‬أن ;ﺹ‪ $‬اة ‪ 1K‬ا‪ .E‬ﺕ‪D‬ن آ‪$%‬ة   ی \ ى أو‪$K # O‬ص ا  ‪ O‬ا   وز ا ‪C9‬‬
‫ا‪. 1+‬‬

‫وه; ﺕ ? ا  ‪$‬اﺕ ا ‪ 1K  8‬ﺕی& ان ا دي أو ا ‪9 .‬ت ا  أو ‪$f‬ه ‪!8+‬‬
‫ا‪: +‬‬

‫‪  1/K -١‬ا ج ا  إ‪ 3‬ارد دی ‪dK‬ن ‪ #‬ا ;! ه; ا آ ‪/‬ء  ی& "ان ا دي" ا ;! ‪2 +‬‬
‫‪ # 4 ،‬ﺕ  دة ‪/M‬ت اﻥ‪ /‬أو رو ‪ #‬ا;ع ا‪c‬ي ی ‪ !P‬ﻥ أآ?‪.   $‬‬

‫‪ -٢‬و‪  1K‬ا ‪ N‬ا  ‪.‬ت ‪ 1K‬ا‪9‬ت ‪7 O‬ﺥ‪$‬ی‪ #‬ﻥ  م آ‪/‬ی ﺥ‪$%‬اﺕ‪ 2‬و‪N‬راﺕ‪ 2‬ا  ‪،‬‬
‫‪dK‬ن ‪ #‬ا ;! ه; ﺕی& ان ا ‪ 1‬ا ? ‪" 1K‬ا ری! ‪ 3‬ا ‪N‬رات ا " از  ‪8‬ﺕ‪2‬‬
‫‪ 3‬ا ‪ N‬ﺕ` ا‪.‬ت ‪.‬‬

‫‪ -٣‬و‪ 9‬ی‪ +‬ج ا  ‪ #‬ه‪c‬ا ا;ع إ‪" 3‬ﻥ ﺕ‪$8‬ی" ‪ #‬ﻥع ا ‪ Brokerageh‬أو ا‪K‬ع ‪Advocacy‬‬
‫أو ا ‪/‬وﺽ ‪ ; Negotiation‬ا  ‪ O‬ا ;‪ :‬ت ا‪  $‬ا ‪ 1‬ی‪$‬ج ا  ‪ # N‬ﻥ‪P‬ق ﺥ‪$%‬اﺕ‪2‬‬
‫ا‪. 8‬‬

‫ا;ع ا?ﻥ‪  :1‬ﺹ‪ +‬ا  د دون ه ; ‪ 3 2‬ا!‪:‬‬

‫إن ? ه‪c‬ا ا  ; یا ‪DE 2‬ت أو ﺹت ‪ 1K‬ﺕ‪ 2‬اﻥی ‪ ،‬أو ; یﻥ‪ - 3‬دون إدراك آ ‪-‬‬
‫‪ #‬ا€‪6‬ر ا ‪$‬ﺕ‪ 3 %‬م ا =ا‪ 2‬ا‪ 1%‬وا‪8‬آ‪"   1‬ی‪$‬ف" ‪ 2‬أﻥ‪ 2‬ا‪ v+‬ی‪D‬ن ‪ #  1K‬ا‪v‬‬
‫وا ﺽ‪$P‬اب وا ‪$‬دد ‪ 9 NK ،‬ی ‪c‬آ‪  $‬ی‪  2 3M‬ا د‪ 3 $%.K 5‬ا ‪ N‬ا ا‪ C9‬ا‪، ; %.‬‬
‫و‪ 2;D‬ید =ع أﻥ آ?‪$‬ة ‪-‬ﻥ‪ 2‬ی‪ &8‬ﻥ‪ 28/; 28/‬أآ?‪ # $‬ﺕ‪ 2 N 8‬و ‪ ، 5‬وا‪ .‬ا‪-‬و‪ 3‬ا ‪1‬‬
‫ﺕا ‪ 2‬ا‪-‬ﺥ‪.‬ﺉ‪ 1‬ا ‪ 1‬ا ‪ 1K &8‬ا  ‪ O‬ه‪c‬ا ا  ﺕ‪ 1K # D‬و ‪ 2‬ا‪E‬یة  ‪$‬اف  ‪1K $.‬‬
‫‪ v‬ﻥ‪ 28/‬و‪ v 1K‬ر‪ ، 2‬و‪ 1K‬و ‪ 2‬ا‪E‬یة  ‪$‬اف ‪G‬ن ا‪ P‬ا ‪ 1‬اﺥ ‪ 1K 28/; NP‬ا‪+‬ة ﺕ‪1K  %‬‬
‫ اﻥ! ه‪$‬ی ;‪   N‬یُ=‪ 2 2‬ا د‪ 5‬ا‪ ، \+.‬وآ  ‪K‬ﺕ‪ 2+‬ا‪-‬ﺥ‪.‬ﺉ‪ 1K 1‬ه‪c‬ا ا‪dK $-‬ن ا  ی‪1K 28‬‬
‫ﺕ‪$‬دی "ا‪9-‬ال" ا ‪ 1‬ﺕ‪ # $%‬ة ﺹ‪ O ، ++‬د‪K‬ت ﺵیة ی‪+‬ول أن ی ;‪ O‬ﻥ‪ 28/‬أو ا‪-‬ﺥ‪.‬ﺉ‪# N 1‬‬
‫ا;‪/‬ذ إ‪  3‬و ﺉ‪ 2‬ا‪ $f 1%‬ا ‪. $ 8‬‬

‫وی‪ O $‬ا‪ ? 1K !%8‬ه‪c‬ا ا ‪ 4%E‬ا=اﺉ   د ‪ 3‬ا;‪ R/‬وا? ‪ ، N‬ا‪c‬ي ی‪+‬ل دون آ ل ا  ‪8‬م ‪Y‬‬
‫= و  وا  د ‪ 2‬وا ﻥ‪$P‬اح ‪  1K‬ر ‪ ، 2‬إ‪ v%  3‬أن ‪$‬ﺽ;‪ 5‬ل ا‪ %P‬اﻥ‪8‬ﻥ وا‪#;8‬‬
‫ا;‪ 8/‬وا  ‪ v%  K ;  K ،‬أن اﻥ‪8‬ن ‪D‬ن ‪ #‬دة )ن( وروح ‪ ،‬وأن ا دة ﺕ‪G‬ﻥ‪ R‬ﺵ‪%‬ع‬
‫ا دي ا‪%‬ﻥ‪ ، 1‬وﺕ‪   #a P‬ﺕ ‪ 2‬وﺕ‪   5=;D‬ﺕ‪ 2;:‬ی‪ N # M‬ا ‪$‬ار ﺉ‪ N‬وو ده وی‪+‬ل دون ‪N 9K‬‬
‫وا  ‪ N‬إ‪ 3‬ا;س ‪ ،‬و‪ 3‬ا‪dK RD‬ن ا‪$‬وح ‪ # -‬ﻥ! ‪7‬ﺥ‪ - $‬إﻥ  ﺕ‪G‬ﻥ‪$ hK R‬ب ‪ #‬ا‪ ، Y‬وﺕ‪#a P‬‬
‫‪+% 2 .‬ﻥ‪ ، 2‬و‪ #D‬ه‪ 5c‬ا‪ - Y .‬وا‪%‬دات وا‪P‬ت ‪$I‬ی‪ # y8 - N‬ﻥ‪ R/‬ا‪ %P‬ا دی ا ‪1‬‬
‫ی ‪E‬ف ‪ N‬ا‪%‬ن ‪ -‬وا;‪. %  R/‬‬

‫واﻥ‪8‬ن ‪$9 &D+‬ب اﺵ‪%‬ت اﻥی ‪ #‬ﻥ‪ 3 28/‬ه‪c‬ا ا ‪ 2‬ی  إ‪ 3‬ا‪G #:‬ن ا‪8‬دة ﺕ ‪$I v+‬دی ‪O‬‬
‫ازدید إﺵ‪%‬ع ‪f$‬ت ا;‪ 3;  ، R/‬أﻥ‪ 2‬آ  ازداد إﺵ‪%‬ع ا‪ +‬ت ا‪%‬ﻥ اﻥی آ  ازدادت ا‪8‬دة ‪ ،‬و ‬
‫ی‪% $P‬ل ‪ -‬إ   ‪ 2‬وﺕ& وﺥ‪$%‬ة ﺵ‪ .‬وﺕری! ‪  -‬أن اﻥ‪8‬ن آﺉ‪  #‬ی‪+‬ى إ‪ 3‬ﻥ! ا‪%‬ن‬
‫)ا‪c‬ي ی‪ $8‬و‪ K‬ة ا ‪c‬آرة( رو ‪ 9‬ﺕ‪ RD" 1K $8‬ا ﺕ‪ 3;  " 5‬أﻥ‪ 2‬آ  أ‪$f‬ق اﻥ‪8‬ن وﺕوز ‪1K‬‬
‫إﺵ‪%‬ع  ﺕ‪ 2‬اﻥی آ  ‪ y9‬دﺕ‪" 2‬ا‪ "D‬وآ  ‪ 9‬اﺵ‪%‬ع ازدادت ا‪8‬دة ا‪) D‬أي ا ‪ 1‬ﺕ‪ 2 E‬آ‪2‬‬
‫آ‪D‬ﺉ‪D 1 #‬ن ‪ #‬ن وروح(‪.‬‬

‫وإذن ‪dK‬ن اج ه; ی ? أ ‪ 1K‬وﻥ ا  ‪ 3‬و أﻥ‪ R‬ا;‪) R/‬ا‪  (1%‬دیت ‪8K‬ح ا ل‬
‫أم أﻥ‪ R‬ا‪$‬وح ‪%‬دات وا‪P‬ت ا ‪ 1‬ﺕ‪ \ /‬ا‪$P‬ی‪ v‬أم ‪ #8‬ا‪+% Y .‬ﻥ‪ 2‬وﺕ‪ ، 1‬و‪ #‬ه; ی‪\%.‬‬
‫"ا ‪ 1K &D+‬ا;‪ "R/‬وا‪$P8‬ة ‪ NN   N‬ﻥ‪ +‬ﺥ  ت اﻥ‪8‬ن ا‪) 3D‬ﻥ ورو(  ‪ #‬ﺥ‬
‫ ت ا‪%‬ن وه ه ا ‪ /‬ح ا ‪ +‬ا ‪ C9‬اﺵ‪ 2%K ، 1D‬ی ‪ #D‬ا ‪$‬ء ‪ #‬ا‪8‬ك =م ﻥ‪28/‬‬
‫و‪9‬دﺕ‪ 1K N‬ا‪$P‬ی‪ v‬ا‪c‬ي ی‪ N+‬و‪ &6 #‬ی ‪ # #D‬ا‪8‬ك =م ﺕ‪ 2‬آ‪  ; NN  N‬ا‪ Y‬إ‪  3‬ی‪$‬ﺽ‪3‬‬
‫ا‪$‬ب ‪ ،‬و‪ #D‬ه‪c‬ا ی ‪   !P‬إدة ‪ -‬ﺕ& ﺽ ا ر آ  ین ‪ ،‬أي ﺕ‪ $A‬ا  ‪ 2‬ا‪$E%‬ى ﺽ  ﺕ‪N‬ا‪5‬‬
‫ا;‪ ، R/‬أي ﺕ‪+‬ی‪ # N‬ا  د ‪ 3‬ا ‪) #9‬ا‪c‬ات‪ -‬ا€ﺥ‪$‬ی‪  ! (#‬ی‪ #:‬اﻥ‪8‬ن أﻥ‪ 2‬ی;‪) 2/‬ا ل‪-‬‬
‫ا‪ -5‬ا‪NE‬ات( ‪ ،‬إ‪ 3‬ا  د ‪ 3‬ا‪+% Y‬ﻥ‪ 2‬وﺕ‪ 1‬وا ‪;a I‬ن إ‪ 3‬أن ‪ 1K‬ذ` أآ‪ $%‬ﺽ ن  ‪ v+‬آ‬
‫ا ‪f$‬ت ‪ 3‬ا ‪ 2‬ا‪c‬ي ی‪$‬ﺽ‪ 3‬ا‪$‬ب وی‪ v+‬أآ‪ $%‬ﺹ إ ‪ # #D  1‬ا ;‪ 1K /‬ا‪ y9‬ذاﺕ‪.2‬‬

‫وی ‪ !P‬ا  ‪ O‬ه‪c‬ا ا;ع ‪ O‬ا ء ا ام ا ‪$‬اﺕ  دة ا‪-‬و ‪ ، 2‬ﺕ‪N 8‬ف وﻥ ا  ‪3‬‬
‫إدة ا;‪ 1K $:‬ﺕ‪ 2‬وا دة ﺕازﻥ‪ ، 2‬ی ‪ 3‬ا‪-‬ﺥ‪.‬ﺉ‪ 1‬ا ‪ 1K 1‬إ‪I‬ره ا‪-‬ﺥ‪  c‬ا  ﺥل آ‬
‫‪ $‬أو و ‪ # 2‬أو ‪ 3 NN‬ا;‪ +‬ا ‪:1‬‬

‫‪ -١‬إﻥ‪E‬ء ‪ " 9‬ا‪-‬ﺥة ‪ 1K‬ا‪ # "Y‬ا‪-‬ﺥ‪.‬ﺉ‪ 1‬وا ‪:‬‬
‫إن "ا‪ 9‬ا ‪  ";N‬ﺹ‪ N/‬ا ي ﺕ‪  ! 8‬ی ‪ 2%P‬ا ;‪:‬ر ا‪  1‬ر ‪ #‬اه م ا‪-‬ﺥ‪.‬ﺉ‪1‬‬
‫ا ‪   1‬آه م ا‪-‬خ ‪G‬ﺥ‪ ، 2‬ا‪c‬ي ی‪ 2 +. 3$‬وی‪ !9$‬ا‪ ، 2K Y‬و‪ #‬ه; ‪ ;MK K‬ﺕ‪  8‬ه‪c‬ا‬
‫ا;ع ‪ #‬ا‪ 9 9‬ا‪-‬ﺥة ‪ 1K‬ا‪ ، Y‬وا‪ v+‬أن  ‪ v‬ا ‪ $6G‬ا ‪f$‬ب ‪ 1K‬ا ء  ‪8‬ﺕ‪3 hK R &N‬‬
‫ا ‪DE N‬ﺕ‪ &N‬وﺹﺕ‪ &N‬ا‪+‬ـّ  و‪8‬ﺕ‪ &N‬أی‪ 3 M‬إﺹح ﺕ‪ &N‬وإ‪$I 3 N 9‬ی‪ v‬ا‪ ، Y‬ی ‪!P‬‬
‫ا ‪$‬آ= ;‪ c‬ا‪%‬ای ‪ 3‬إ‪ 9‬ه‪c‬ا ا;ع اص ‪ #‬ا‪ 1K 9 - 9‬ا‪ Y‬و‪ Y‬و‪.Y‬‬

‫‪-K‬ﺥ‪.‬ﺉ‪ 1‬ا ‪ 1‬ی ‪ c‬زم ا ‪%‬درة ‪ 1K‬إﻥ‪E‬ء ه‪ 5c‬ا‪ c; 9‬ا  ا‪-‬و‪ O 3‬ا  ‪ &6 ،‬ه ی ‪N‬ه‬
‫وی‪$‬ه ‪I‬ل ا‪- ، y9‬ﻥ‪ N‬ه‪ 1‬أس ا;ح ‪ 1K‬ﺕ‪ v+‬ا‪-‬هاف ا;‪ %‬ا ‪ 1‬ی‪$‬ی ا‪-‬ﺥ‪.‬ﺉ‪ 1‬ا ‪، 1‬‬
‫وذ`  ‪%‬رات ا€ﺕ‪:‬‬

‫أ ‪ -‬أﻥ‪ $ N‬ا=اوی ‪ 1K‬ﺕ‪ %‬ا  ‪u‬ﺥ‪.‬ﺉ‪ 1‬ا ‪.1‬‬

‫ب ‪ -‬وأﻥ‪ N‬ا‪-‬س ‪%9 1K‬ل ﺕﺥ ا‪-‬ﺥ‪.‬ﺉ‪  K 1‬ی ‪ # $%‬أﺥ~ وأﺥ‪ 1/‬اﻥ! ة اﻥ‪8‬ن‪ :‬اﻥ! ا‪$‬و‪1‬‬
‫‪ -‬ا  دي‪.‬‬

‫ج‪ -‬وه‪ 1‬ا‪-‬س ‪ 1K‬ﺕ‪ %‬ا‪ P‬ا  ‪ #‬ﻥ! ا ‪.‬‬

‫د‪ -‬وه‪ # 1‬اا ا ‪8‬ة ‪ 3‬ا =ام ا   ;‪ c/‬ا‪ P‬ا ‬

‫و‪ #D‬ه‪c‬ا ا ‪ 8‬ى ‪ " #‬ا‪9‬ت ا ‪cN ";N‬ا ا ;‪ 3‬ا ‪ O‬ی?‪ $‬ا ‪8‬ؤل ل ﻥع ﺕ ‪ 2‬ا‪-‬ﺥ‪.‬ﺉ‪1‬‬
‫ا ‪ 1‬ادر ‪ ، 2‬وی‪ $E‬ﺽح إ‪ 3‬أه  اﺥ ر ا‪-‬ﺥ‪.‬ﺉ‪ #‬ا ‪ #‬وإاده& ااد ا‪1KD‬‬
‫‪D‬ﻥا ه& أﻥ‪ # &N8/‬أه ا‪ 1K 8‬ا  د‪ ،‬وا‪+‬ة ‪ 1K‬ا! ‪ ،‬وا   ‪ 1K‬ا‪8‬ك ‪ ،‬وآ  ا‪$ 9‬ب‬
‫ا‪-‬ﺥ‪.‬ﺉ‪ 1‬ا ‪ # 1‬ه‪c‬ا ا; ذج ا ?‪ 1‬آ  ازدادت ا  ت ﻥ‪ 1K 2‬ا  ‪:; #‬ر إ‪.1‬‬

‫وه;ك ‪ M9‬أﺥ‪$‬ى ﺕ ‪ /D .‬ﺕ ا‪-‬ﺥ‪.‬ﺉ‪ 1‬ا ‪ 1‬ا ‪ O &8‬ا‪ C9‬ا‪ zK$‬ا ‪ 9 1‬یا ‪O NN‬‬
‫‪ z‬أﻥاع ا ء ا‪c‬ی‪ #‬یون ا ون ‪ ; 2‬ی  ‪ 3‬ه‪c‬ا ا ‪ 8‬ى ا  ‪ v‬ا‪c‬ي ی ‪ 2%P‬ا  ‪#‬‬
‫ا ;‪:‬ر ا‪ ، 1‬وه; ‪dK‬ﻥ; ﻥ ‪$‬ح أن ی‪D‬ن ى ا‪-‬ﺥ‪.‬ﺉ‪ 1‬ا ‪ 1‬ا  اد داﺉ  دة   ‪O‬‬
‫ا  ‪ ? 1K -‬ه‪ 5c‬ا‪ - +‬إ‪ 8 3‬ى ا  ا‪-‬آ?‪ +P $‬وا‪c‬ي أ‪ 1K 5;/‬ا‪ D‬ت ا ی ‬
‫ا  ‪ ،‬وا‪c‬ي ی ‪ 3 $.‬ا‪-‬ر اﻥی ا‪$‬ی‪ 3 ، %‬أن ی & ه‪c‬ا ا ﻥ ل ‪ -‬إذا ث ‪ R/; -‬راﺽ‬
‫ودون أي ‪Mf‬ﺽ أو ‪$‬ارة ‪ #‬ﻥ! ا‪-‬ﺥ‪.‬ﺉ‪ 1‬ا ‪ ، 1‬اﻥ‪ # 9P‬ای ن ‪G‬ن "ا‪N‬ى هى ا‪ "Y‬و‪G‬ن‬
‫ا‪+% Y‬ﻥ‪ 2‬وﺕ‪" 1‬ی‪ 3P‬اﻥ  ‪ #‬ی‪ !+‬و‪ #‬ی‪ !+‬و‪ 2;D‬ی‪ 3P‬ای‪ #‬إ  ‪ #‬أ!" ‪ ،‬وﺽ ﻥ م‬
‫اﻥ‪P‬ع ا‪ # 9‬ا‪-‬ﺥ‪.‬ﺉ‪ 1‬ا ‪ 1‬وا  ‪  ،‬إن ‪ #‬ا ‪ #D‬ال أن   ا‪ $‬ع إ‪ 3‬ا ‪ 8‬ى‬
‫ا ‪G‬ف ‪ #‬ا  ;=اه وﺕ‪$‬د ‪ #‬ﻥ! ا‪-‬ﺥ‪.‬ﺉ‪ 1‬ی=ی ا  إ ا‪;a I‬ﻥ إ‪ ، 2‬و‪ 9‬ی‪D‬ن ه‪c‬ا ه‬
‫ا‪ M‬ن دة ا  ‪ !P‬ا ﻥ ‪ 1K‬ا‪ y9‬ا‪c‬ي ی;‪ ، 2%‬ویع ا‪c‬ي ﺕ‪. 2  2 +‬‬

‫‪8 -٢‬ة ا  ‪ 3‬ا  ‪$‬اف ‪G‬ﻥ‪ 2‬یا ‪ DE 2‬ی‪ N OP 8‬و‪ ، 5‬و‪8‬ﺕ‪ 3 2‬ا  ‪$‬اف ‪G‬ﻥ‪2‬‬
‫‪8   +‬ة ‪ ،‬وا  ‪$‬اف ‪G‬ن  ا ‪ DE‬ی ‪  !P‬ه  ;‪  2‬ا‪ $K‬ا‪ %f$‬وا=م ‪ 3‬ﺕ‪v+‬‬
‫ا ‪$A‬ات ا‪c‬ری ا ‪ 1‬ی ‪ N%P‬اج ‪ #‬ا ;‪:‬ر ا‪ ، 1‬و   ی‪ #‬ا‪-‬ﺥ‪.‬ﺉ‪ 1‬ا ‪ 1K 1‬ه‪5c‬‬
‫ا ‪  N‬أن یرك ‪G‬ن ا   دام یا ‪ 1K 2‬ا‪ y9‬ا‪ 1+‬ﺹ أو ﺽﺉ أو ‪dK DE‬ﻥ‪ 2‬ی‪D‬ن ‪1  GN‬‬
‫‪ #‬ل ا‪E‬ر ا=اﺉ‪$P8 C‬ة ‪ 3‬و د‪) 5‬أن ر‪ 57‬ا ‪ (3;A‬ا‪c‬ي ی‪$‬ﺕ‪ 1K h%‬أال ا‪1E 8‬ء ‪ #‬ا‪$ْ%ِD‬‬
‫ا‪c‬ي یق ا  ‪$‬اف ‪.‬ر أو ا ‪ ، $.‬و‪ #‬ه; ‪dK‬ن ا ‪ C9‬اﺵ‪ 9 1D‬ی‪D‬ن ‪: #‬ه‪ $‬ر  ا‪، 2 Y‬‬
‫إذ أﻥ‪ 2‬ی‪ 2P‬ا‪$/‬ﺹ ‪$‬ؤی اا‪:; # O9‬ر ی ‪ %K ،‬ا ‪8‬ة ‪ 1K‬ﺕ ‪ 2‬ﺕ‪ DE 2‬أآ?‪1K   $‬‬
‫اﺕهت أآ?‪ $‬ﺹ‪ +‬وأ‪$9‬ب إ‪ 3‬ﺕ‪ v+‬رﺽء ا‪+% Y‬ﻥ‪ 2‬وﺕ‪.1‬‬

‫‪ -٣‬ا‪%‬ء ‪ 1K‬إ ‪$‬اءات ﺕی& ان وا ‪8‬ة ﺵ‪%‬ع ا‪ +‬ت اﻥی )ا دی وا;‪ 8/‬وا ( ا ‪1‬‬
‫ﺕ ‪ N%P‬ا ‪ N‬ا ‪ C9‬ا  ا‪c‬ي یﻥ‪ 2; 1‬ا  ‪ 3‬ا ‪ 2‬ا ‪N‬د ‪ 1K‬ا ر ا ‪ ;N‬ا ی ‪ ،‬وذ`‬
‫ ‪ 3‬ی‪ #a P‬ا  ‪ %f$ N #‬ا‪-‬ﺥ‪.‬ﺉ‪ 1‬ا ‪ 1‬ا‪  1K +‬ی ان ‪ ، 2‬و ‪ 3‬ی ه& أن ا ‬
‫‪:; #‬ر ام ی ;‪ $D‬ﺵ‪%‬ع ا‪ +‬ت اﻥ‪8‬ﻥ ا‪ %P‬أو ی;‪$D‬ه )‪ O‬ا ‪G‬آ ‪ 3 O%P‬ا  ال ‪1K‬‬
‫ا‪ 3 $-‬ا ‪ 2‬ا‪c‬ي ‪ v%‬أن ;‪.(5‬‬

‫‪8 -٤‬ة ا  ‪ 1K -‬ا‪ y9‬ذاﺕ‪ 3 - 2‬إدة ا;‪ 1K $:‬ا‪$P‬ی ا ‪ 1‬ی‪8‬س ‪ N‬ﺕ‪ ،  2‬وإدراك ا‪9‬‬
‫‪$I #‬ی ﺕ‪ 2‬و‪ #‬ا‪9‬ع ‪ 1K‬ا ‪DE‬ت  ‪ 2 #%‬أﻥ‪ 2‬ی‪$I 1K $8‬ی‪8 v‬ود‪$I ،‬ی‪ v‬ا  د ‪ 3‬ا‪$E%‬‬
‫ ‪ #‬ا  د ‪ 3‬ا‪ #  $E%‬ا  د ‪ 3‬ﺥ‪ v‬ا‪ ، $E%‬و ‪ #%‬أﻥ‪ 2‬ﺥر أ‪ - 2‬إذا & ی ‪ - $A‬إ ‬
‫ا ‪$‬ار ا‪$I 1K $8‬ی‪ v‬ا‪E‬ء ا;‪ 18/‬وا ﻥة ا‪$‬و ‪   1K ،‬ی ‪ #D‬أن ی‪ $A  - 2+‬وا‪1K $8‬‬
‫‪$I‬ی‪ v‬ا آ ‪ 3‬ا‪+% Y‬ﻥ‪ 2‬وﺕ‪ 1‬وا‪$‬ﺽ ‪ 3 - 2 D+‬أس أﻥ‪ 2‬ی‪D‬ن ‪ 2D 1K‬إ  ی‪$‬ی ‪ ،‬وأﻥ‪ 2‬‬
‫ی‪$‬ﺽ‪% 3‬د‪ 5‬إ ا‪ P‬وا  ?ل ‪ 5$-‬وإ ﺥ‪ &Nc‬ووآََ‪ &N‬إ‪ 3‬أﻥ‪ &N8/‬وا‪ 1‬ة ‪ #‬ا‪M‬ع وا‪$8‬ان ‪1K‬‬
‫اﻥ و‪ 1K‬ا€ﺥ‪$‬ة‪dK ،...‬ذا أراد ا‪   Y‬ا ‪GK vK‬راد ‪ K$‬ا‪$P‬ی‪ & K ، v‬ا ﻥ ل ‪ 2‬إ‪ 3‬ا‪P‬ة ا  ‪.‬‬
‫وإن أ‪$‬ض وﻥ‪G‬ي ﻥ‪ 2%‬و& یُ‪$‬د إ ا‪+‬ة اﻥ ‪dK ،‬ن ا‪-‬ﺥ‪.‬ﺉ‪ 1‬ا ‪  - 1‬أن ‪c‬ل ‪ - 5N‬ی‪D‬ن‬
‫أ‪ 2‬إ ا ‪) !   &8‬إﻥ` ﺕ‪N‬ى ‪ #‬أ‪ y%%‬و‪ #D‬ا‪ Y‬ی‪N‬ى ‪ #‬ی‪E‬ء( )ا‪ &6 ، (٥٦:~.‬ﺕ;‪ 2%‬ا  إ‪3‬‬
‫أﻥ‪ 3 2‬ا اد داﺉ   ‪8‬ة ‪ ،‬واء ‪ O ، $ 2‬ﺕ;!  ی‪ 1‬زراء ‪ 2‬أو ﺕ ‪ 2‬ام إ‪.2‬‬

‫‪ -٥‬ء ‪$‬ﻥ‪ “ B‬ا ;  ا‪$‬و" ا ر  ‪ O‬ا ء ا‪c‬ی‪ #‬ا ا   ی‪ &N+‬وا‪c‬ي ی‪N 8‬ف إزا ا‪$‬ان‬
‫ا‪c‬ي أط ! ‪ ،‬وا دة ﺹ‪/‬ء ا‪$P/‬ة وﻥﺉ‪ ، N‬وا‪c‬ي ی & ‪ #‬ﺥل ا ری! ‪ 3‬ام  دی‪# 8+ $‬‬
‫آ ‪ #‬ا‪%‬دات وا‪P‬ت ‪ 1K ،‬إ‪I‬ر ا‪ C9‬ا‪+‬ة ادی ‪ ،‬وی} أن ﻥح ه‪c‬ا ا‪$%‬ﻥ‪ 1K B‬ه‪ 5c‬ا ‪$‬‬
‫‪$‬هن ‪; 9‬ع ا  ‪ 2 +‬إ‪ 3‬ا ‪ ، $A‬وا‪ 2 + 2; 9‬إ‪ 3‬ا ﻥ ل ‪ #‬ا‪+‬ة ا ‪ 1‬ﺕ‪$‬آ= ‪ 3‬ا‪ +‬ت‬
‫اﻥ إ‪ 3‬ا‪+‬ة ا ‪ 1‬ﺕ‪$‬آ= ‪ 3‬ا‪ +‬ت "ا‪i "D‬ﻥ‪8‬ن ‪ -‬أي إ‪ 3‬إء رو‪ O 2‬م ا ;‪ + $D‬ت ﻥ‪، 2‬‬
‫وه‪c‬ا ی ‪8 1M‬ة ا‪-‬ﺥ‪.‬ﺉ‪ 1‬ا ‪ 3   1‬اﺥ ر ا ‪ 8‬ى ا ﺉ& آ  وﻥ ‪ # #‬اﺉ‬
‫وا‪-‬دوات ا€ﺕ ‪ ،‬وا‪  DE 2 $8‬رج ‪ 1K‬ر ‪ !8+ N‬و‪ 2‬وو‪ vK‬در  ا اد‪ 1K - 5‬ﻥ‪ R/‬ا‪y9‬‬
‫ا‪c‬ي ی & ‪ 2K‬ا  ‪ O‬ا ‪ C9‬اﺵ‪ ، 1D‬وی & ‪ 2K‬ﺕی& ات ا دی وا; ا ;‪ #  %‬ه& ‪? 1K‬‬
‫ ‪:2‬‬

‫أ‪ -‬ا‪%‬دات‪ :‬ی} أن ا‪%‬دات   ی ‪$‬ﺕ! ‪ N‬أي إﺵ‪%‬ع ‪ +‬ت ا‪%‬ﻥ أو اﻥی ‪ ،‬وأﻥ‪ N‬ﺕ ‪3 # M‬‬
‫ا‪ # RD‬ذ` ﺕ‪ "8+" K‬و ‪$D‬را ‪  #  : ; /.‬ر ا‪+‬ة ادی و‪ #‬إﺵ‪%‬ع ا‪ +‬ت ا دی‬
‫‪ ،‬وه‪c‬ا ی‪o‬دى  ری‪ B‬إ‪ 3‬إ‪8K‬ح ا ل أم دة ا‪$‬وح ‪%P  3‬ت ا د ا‪-‬ﺥ‪$‬ى ‪K ،‬ﻥ‪8‬ن یﺥ ‪1K‬‬
‫ا‪%‬دة ‪ -‬و;‪$M‬ب ‪ ? N‬ه; ‪.‬ة ‪ -‬آﺉ; دﻥی دی ی‪8‬د ﺕر ا‪E‬ر ;‪ 5‬ا ﻥ‪AE‬ل  ‪%P‬ت ا‪%‬ء‬
‫اﻥی ا ‪N‬دة ‪ ،‬و‪ O 2;D‬اﺥل ‪ 1K‬ﻥ ا‪.‬ة ‪ &6‬ا‪%‬ء ‪ 1K‬ا‪$‬اءة ی‪%‬أ ‪ 1K‬ا  ‪/‬ت ‪ #‬ه‪c‬ا ا; ‪ h‬اﻥي‬
‫ا  د إ‪ ; 3‬ة ر‪ + %E 2‬ت رو‪ ، 2‬وی ا‪ OK‬ا;ن ‪ #‬ا‪) 1‬ا ﻥ‪AE‬ل   ه أرﺽ‪ 1‬دﻥي ‪،‬‬
‫وا ‪ OP‬إ‪  3‬ه أآ?‪ $‬دوا ‪ :‬ا رﺕ‪%‬ط ‪ = Y‬و  ( وآ  آ‪ !8‬أه  أرﺽ ازدادت ‪9‬رﺕ‪ 3 2‬ا‪K‬‬
‫ا€ﺥ‪ $‬وه‪cD‬ا ‪dK ،‬ذا ﺹق ا=م ‪dK‬ن ا ‪ 9‬ﺕ; ‪ 1N‬و‪ 9‬ازدادت ا‪$‬وح ه ; ‪ 3‬ا‪+‬ة ‪ ،‬وآ  ا د اﻥ‪8‬ن‬
‫ا  ‪$A‬اق ‪ 1K‬ا‪%‬دة ا د ‪$P‬ة ا‪$‬وح ‪%P  3‬ت ا‪%‬ن ‪ ،‬وا د ﺕ‪  +‬ا ‪E‬ق ا;‪ 8/‬وا‪%‬ﻥ ا ‪1‬‬
‫ی ‪ #8 N%P‬ا  ‪ O‬ا;س ‪ ،‬وارﺕ‪ %  y/‬ا‪%‬ط ا;‪ #  K 5; 18/‬ﺕوزات ا‪ %‬ا‪# ;P‬‬
‫ =ع وه‪ O‬وﺵ\ وآِ‪ #ُ8+K ، $ْ%‬ﺕا‪ O 2K‬ﻥ‪ 28/‬و‪ O‬ا;س ﻥ  رﺕﺉ‪ 1K 2‬ارج ا‪ #D8‬إ‪ 3‬ا‪+% Y‬ﻥ‪2‬‬
‫وﺕ‪)1‬را ‪ : O‬ر ! ‪١٩٩١ ،‬ب ؛ وأی‪P M‬ن ‪ ١٩٩٩ ،‬أ ‪ ١٩٩٩ ،‬ب( ‪.‬‬

‫ب‪ -‬ا‪P‬ت وا‪ -‬ل ا‪+.‬ت‪  :‬اآ ‪ CE‬د‪ .‬ه;‪$‬ي ;`   ر ا‪ !P‬ا;‪ 7 O 18/‬ف ا‪ +‬ت ا ‪1‬‬
‫أﺕ‪ y‬إ‪ 2‬ﺕ‪8 !P‬ﺕ‪ 2‬أن أو‪ `a‬ا ‪$‬ﺽ‪ & 3‬ی‪D‬ﻥا ‪ 1K‬ا‪ !A‬ا‪  + &-‬إ‪ 3‬ج أو ﺕ‪ +‬ﻥ‪v   18/‬‬
‫ ا ‪DE N‬ﺕ‪- ، &N‬ن ‪.‬ر ا ‪DE‬ت وا ﺽ‪$P‬ات ا;‪ 8/‬آ  ﺕ‪ 2 #%‬إﻥ  ی ? ‪ 1K‬أن ا‪$?D‬ی‪&N; #‬‬
‫ا دوا ;‪ c‬ا‪ $A.‬أن ی‪E‬ا ‪-‬ﻥ‪ 3;  ، hK &N8/‬أن ﺕ‪$D/‬ه& وﻥ‪ &NIE‬یور إ ل ذواﺕ‪ &N‬و‪DK ، !8‬ن‬
‫ی;‪ &N+.‬م ‪ G‬ل ﻥ‪  K‬ﺥ‪$‬ی‪ 3  #‬ی  ا إﻥ‪D‬ر ا‪c‬ات وإی?ر ا‪- ، $A‬ن ‪G I‬ﻥ; ا;‪ R/‬وهوءه ‬
‫ﺕ ‪G‬ﺕن إ إذا ‪9‬م ا ‪$‬ء   ﻥ‪ OK‬أو أدى ﺥ ‪ $A‬أ‪;6‬ء اض ‪   1K‬ا‪+‬ة آ  یل ‪ ،‬ور‪ &f‬أﻥ‪2‬‬
‫ﺵ‪ .‬آن ‪+‬ا ‪dK‬ﻥ‪ 9 2‬و  أن  ﺕﺹ إ‪ # 2‬ﺥ‪$%‬ﺕ‪ 2‬ﻥ   ‪ O 2‬ا ء ‪ 1K‬وا‪ O9‬ا ر ا ‪;N‬‬
‫ه ﺕ‪+‬یا  ﺕ‪ 2 !P‬ا‪-‬دین ‪ ،‬وه ی~  ﺕﺹ إ‪ 2‬ﻥ  ﺥ‪$%‬ﺕ‪ 2‬ا‪P‬ی ‪" 2‬إن دة اﻥ‪8‬ن‬
‫وإ‪D‬ﻥ‪ 2‬إدراك آ;‪ 2‬ﻥ‪ # 28/‬ی ‪G‬ﺕ ‪ $A‬ﺕ‪ % 1K R/; +M‬ا‪ ، $A‬وﺕی ا ‪$‬ء ﻥ‪ 28/‬ا‪M‬ع ;‪&:‬‬
‫ﺥﺹ" );` ‪ ١٨- ١٥ :١٩٦٤ ،‬؛ ‪. ( ٤٩‬‬

‫و; ﻥ} أن ا‪P‬ت ا  وا‪ -‬ل ا‪+.‬ت )? ﺹ ا‪-‬رم ‪ ،‬وإآ‪$‬ام ا‪$‬ان وا‪/M‬ن ‪ ،‬وا‪18‬‬
‫‪ \. 1K‬ا‪/M‬ء( ﺕ ‪ O v/‬ا‪%‬دات ‪ 1K‬أﻥ‪  N‬ﺕ ‪%P‬ن ‪N‬دا ;‪ 3 N + R/‬إ‪8K‬ح ا ل ‪$‬وح وا‪$8‬‬
‫‪$I $f 1K‬ی‪ v‬ا‪ C‬وا  د و‪$I $f‬ی‪ v‬ا‪$‬ا وا ‪ ،‬و‪  N;D‬ﺕ ‪/‬ن ‪ 4 #‬أن ا‪%‬دات ﺕ‪.‬‬
‫‪$P‬ی‪% v‬ﺵ‪ $‬إ‪ 3‬إﺥء ﺕر ا‪E‬ر ‪ #‬ا ه ت اﻥ ﺹدا إ‪ 3‬ا ه ت ا‪ # 1K ، 3-‬أن‬
‫ا‪P‬ت وا‪ -‬ل ا‪+.‬ت ‪c‬اﺕ‪ N‬ﺕ‪  +‬ﺕر ا‪E‬ر آ‪ ، 2‬و‪ N;D‬ی ‪ #D‬أن ﺕ‪%‬أ أﺹ و أن ﺕ‪ $ 8‬إ ‬
‫ا‪9 # OK‬ة رو "وا" ‪$‬یة ﺕ م أ ل ا‪ ، $‬و‪cN‬ا ‪dK‬ن ا‪%‬دات وا‪ -‬ل ا‪+.‬ت إﻥ  ه ‬
‫‪$I‬ین  ‪ v+‬ﻥ‪ R/‬ا‪N‬ف اا ‪ ،‬أ وه إ‪D‬م ه ; ا‪$‬وح )ا‪ 8‬إ‪ 3‬ا‪ 3 (N .‬ا‪+‬ة‬
‫"ا‪i "D‬ﻥ‪8‬ن ‪ 4+ ،‬ﺕ‪ # 2  %‬ا ‪$‬ار ذ` ا  ا‪ 1%P‬إ‪ 3‬ا وز ا;ﺕ‪ # B‬ا‪M‬ع  ‪!P‬‬
‫ا‪ 8‬ااﺉ  ا‪+‬ح‪.‬‬

‫ج‪ -‬ا‪c‬آ‪ $‬وا وة‪ :‬م أن ا ا‪$E%‬ى ی‪ # CD‬ا  وا ‪ ، $D/‬وا ;ط ا‪ ، 1‬وا;‪E‬ط ا‪1‬‬
‫اا‪ 1‬ی‪ z/‬آ?‪$‬ا   ی‪ 2  +‬ا ‪  K $D/‬ی ‪%P  v+  .‬ت ا‪%‬ء اﻥی ‪ ،‬و‪K‬ﺉ‪ z‬ا;‪E‬ط ا‪ 1‬إ‬
‫أن ی;‪  K v/‬ﺥُ‪ # 2 v‬ذآ‪ $‬ا‪+% Y‬ﻥ‪ 2‬وﺕ‪ 1‬وﺕ‪ 2+%8‬وﺕ ‪ ، 5‬أو أن یُ‪N‬ر ‪ 1K‬ا ‪  K $D/‬ه أدﻥ‪ # 3‬ذ`‬
‫آ?‪$‬ا و‪ K `c‬ﻥ‪ 1N‬ا‪7$‬ن ا‪$D‬ی& ‪ #‬ا‪ /A‬وﺕ ا‪G #KA‬ﺵ ات ‪- ،‬ن ا‪  9 /A‬ا;‪D‬ل ‪ #‬ام‬
‫‪+‬ق ا‪ v‬ا‪c‬ي ﺥ‪ v‬ا‪%‬د ‪ 2 P‬وذآ‪ 5$‬وﺕ‪ ، 2+%8‬و& ی‪ 1K &N$+‬ا‪ y9‬ذاﺕ‪ # 2‬ا ‪  K $D/‬ی‪2 \.‬‬
‫أ‪$‬ه& ‪ #‬ﺵ‪a‬ن اﻥ ‪ ،‬و‪ #‬ه; ‪dK‬ن وﻥ ا‪-‬ﺥ‪.‬ﺉ‪ 3   1‬او ا‪c‬آ‪ $‬وﺕ‪ N‬ا‪7$‬ن ا‪$D‬ی&  وة‬
‫وا ‪ $‬ﺕ;‪8 3‬ﺕ‪ 3 2‬ا رﺕ‪%‬ط ا اﺹ ‪ # 2‬ا; ا ‪ -‬و‪ N #‬ا‪   - 1‬ی& ﺕ‪$6G‬‬
‫ل‬
‫ا‪%‬دات وا‪P‬ت ‪ ،‬و  ی‪ 1K $6o‬ا! ‪ 2=K‬ا ‪;a I‬ن وا  ‪$‬ار  ‪ #‬ا ‪ y E‬وا ﺽ‪$P‬اب ) َوﻥُ;َ ›= ُ‬
‫‪ #‬ءَاَ;ُا‬ ‫‪ #‬إِ ﺥَ‪َ8‬رًا( )ا‪$‬اء‪ ، (٨٢ :‬وأی‪) M‬اž‪ِc‬ی َ‬
‫‪ #‬وَ یَ=ِی ُ ا‪َ ِ ِž:‬‬ ‫ن َ هُ َ ﺵِ‪َ/‬ءٌ َو َرْ ٌَ ِْ ُ‪َ ِ;ِْo‬‬ ‫‪ #‬اُْ‪ْ$‬ءَا ِ‬‫ِ َ‬
‫ب( )ا‪.(٢٨:$‬‬ ‫‪ #‬اُُْ ُ‬‫‪cِ ِ ْ&ُNُُُ9 #‬آْ ِ‪ $‬اž‪ ِ2‬أَ ِ ِ‪c‬آْ ِ‪ $‬اž‪ ِ2‬ﺕَ‪˜ ِaَ ْP‬‬
‫َوﺕَ‪˜ ِaَ ْP‬‬

‫‪ -٦‬إدة ا;‪ 1K $:‬ا ‪ DE‬ا‪-‬ﺹ و‪$I 1K‬ق ا    ا‪ C9‬ا‪+‬ة ‪ 1K‬ﺽء ی ‪ :‬إذا ﻥ‪N y+‬د‬
‫ا‪-‬ﺥ‪.‬ﺉ‪ 1‬ا ‪ 1‬وا  ‪ 1K‬ﺕ‪ 8 v+‬ى أر‪ # 39‬ا;  ا‪$‬و‪ ; 1‬ا  ‪dK‬ﻥ‪ 2‬ی‪D‬ن ا€ن ‪ 8‬ا  ‬
‫ی‪:1‬‬

‫أ‪$ -‬ا  ا ‪ DE‬أو ا ‪ C9‬ا‪c‬ي ا ج ‪ 2%%8‬إ‪ 3‬ا ‪8‬ة ‪ ،‬وا ‪$‬ف ‪ 3‬ا‪%-‬ب ا‪DE  +‬ﺕ‪ 2‬ا€ن‬
‫و‪ 9‬ﺕ~ ‪ M/‬ا‪ # Y‬ا ﻥ‪ /‬ت ا ‪ 1‬ﺕ‪ %D‬ا أو ﺕ‪E‬ش ‪ &6 ،2‬اﺕذ ا ‪$‬اءات اا‪  9‬ا ‪N‬‬
‫ا ‪ DE‬أو ا ‪ C9‬و‪ P K‬ا  ا ‪ 1‬ی ‪ O N v/‬ا‪-‬ﺥ‪.‬ﺉ‪ 1‬ا ‪.1‬‬

‫ب‪$ -‬ا  ﺕ ‪N‬ﺕ‪ 1K 2‬ا‪+‬ة ‪$P‬ی ‪c‬ری ‪ ،‬وا دة ﺕازﻥ‪   ، NK 2‬ی‪d 2 /D‬ذن ا‪$P Y‬ﺕ‪ 3 2‬ﻥ‪28/‬‬
‫‪$I 1K $8‬ی‪ v‬ا‪ Y‬ﺽ ‪ #‬و‪% K‬د‪ 5‬ا‪. #+.‬‬

‫‪ -٧‬ا & وا ?‪ :y%‬إن ﺕ‪ v+‬أي ‪$‬ﺕ‪ %‬أر‪$ # 39‬اﺕ! ا‪+‬ة ا‪$‬و ی;‪ 1‬ا?‪%‬ت ‪K ، N‬ى ا ‪$6o‬ة‬
‫إی و‪ 1K %‬ا ‪D‬ی‪ #‬اﻥ‪8‬ﻥ‪$+  K 1‬آ ‪ 3‬اوام و‪ #‬ه; ‪dK‬ن ‪ #‬ا‪$M‬وري وﻥ ا  ‪3‬‬
‫ ی ا‪ 29‬وﺕ?‪ y%‬دﺉ ‪  ،N‬وا  ااﺉ! ﻥ‪ +‬آ‪ !8‬ا‪ O9‬یة وذ` ‪ #‬ﺥل ‪:‬‬

‫أ‪ -‬ا ‪G‬آ ‪ 3‬ا? ‪ 1K‬ا‪ Y‬ﺕ‪ ، 1‬وﺕ‪ O9‬ا ‪+% 2; vK‬ﻥ‪ 2‬وﺕ‪ #  1‬أ‪ 3 %9‬ك ‪$I‬ی‪ ، 2‬وا ‪;a I‬ن‬
‫إ‪ 3‬ﻥ ‪ 2‬وﻥ‪ #  5$.‬أ‪ 2I‬واﺕ‪   ، 5‬ی‪o‬دى إ‪ 3‬ﺕ?‪ !9 y%‬ا  ‪ ،‬ووﻥ ‪ 3 2‬ا  ‪$‬ار ‪ 3‬ا;‪BN‬‬
‫ ‪ 3‬ی‪ 3‬ر‪% $f 2‬ل‪.‬‬

‫ب‪ -‬ﺕ‪ O9‬ا& ‪ #‬ﺉ‪ D‬ا‪- # $‬و‪ `a‬ا‪c‬ی‪9 #‬ا ر; ا‪ &6 Y‬ا ا ‪   ،‬ی=ی ا? ‪ 1K‬ك ا‪$P‬ی‪ v‬إ‪3‬‬
‫ا‪+% Y‬ﻥ‪ 2‬وﺕ‪ O ، 1‬ا‪ $ْEِ%‬أو ا ‪/‬ؤل ا‪c‬ي ی‪ OK$‬ا‪$‬وح ا ;ی ‪ ،‬ویى ا ; ااﺥ ‪ ،‬وی‪3 8‬‬
‫غ ا‪A‬ی‪.‬‬

‫ج‪ -‬ا ‪c+‬ی‪ # $‬ﻥ=‪f‬ت ا‪ ، #IE‬وا ‪$‬ف ‪ 3‬ا‪$P‬ق ا ‪ 1‬ی ‪c‬ه ا‪PE‬ن و‪ 2%9‬ﺽل ا‪ ، $E%‬ون‬
‫ا‪$P‬ق ا ‪ 1‬ی & ا ‪ # N #.+‬ﺕ‪ ،5$6G‬وذ`  ‪8‬ة ا  ‪ 3‬إ‪f‬ق أاب ا;‪D‬ص وا ‪$‬ا ‪ ، O‬و‪3‬‬
‫ا?‪%‬ت أو ا ‪d 9 1M‬ذن ا‪.Y‬‬

‫ا;ع ا?‪8K  :4‬د ا  د و& اب‪:‬‬

‫ی ? اج ‪ 1K‬ه‪ 5c‬ا‪ +‬أ ‪ 1K‬ا  ‪ 3‬ﺕ‪ \+.‬اة أو  ‪ 3‬ی;‪ \ /‬ا‪%‬ب أم إ‪D‬ﻥ إﺹح ا!‬
‫‪ ،‬وی ‪ # M‬ذ` ﺕ‪+‬ی ;‪ vI‬ا ﺥ ل ‪ 1K‬ا  د ‪ ،‬ا ‪ 1‬ﺕ‪$‬ﺕ! ‪   N‬ا‪-‬هاء وا‪NE‬ات ‪ ،‬ا ‪ 1‬ﺕ‪y%%8‬‬
‫وره ‪ 1K‬وث ا ‪DE‬ت ا ‪ 1‬یا ‪ NN‬ا  ‪ &6 ،‬ا  ‪ 3‬إزا ﺕ` ا ﺥ  ت ‪ ،‬وإدة‪-‬ﺕ& ا  ‬
‫ی;‪ 1A%‬أن ی‪ & # N+ +‬ا  د اء ‪9‬م ا‪-‬ﺥ‪.‬ﺉ‪ 1‬ا ‪ 28/; `c 1‬أو  ون ‪ O‬أه ا&  ‪#‬‬
‫ه& أ‪9‬ر ;‪ 3 2‬ذ` ا‪.$-‬‬

‫و‪ 3‬آ ل ‪dK‬ن ا  ‪ O‬ه‪c‬ا ا;ع ‪ #‬ا ء ی ‪ !P‬إ م آ‪ # K‬ﻥ! ا‪-‬ﺥ‪.‬ﺉ‪ 1‬ا ‪G 1‬ﺵ‪D‬ل‬
‫ا ﻥ‪$+‬ا‪K‬ت ای ا‪ N‬ا‪E‬ﺉ ‪ ، 2  P; 1K‬آ  ی ‪ !P‬ﺕ ‪ &NK 1K $‬ااﻥ! ا‪ $E‬ا ‪N .‬‬
‫و‪$‬د ‪ ، N‬وه‪c‬ا ی ‪c 1M‬ل ‪ N‬ﺥص ‪ #‬ﻥ! ا‪-‬ﺥ‪.‬ﺉ‪ 1‬ا ‪ 1‬اد ﻥ‪ 3 28/‬ا ‪ 2‬ا‪c‬ي ی; ‪3‬‬
‫ی‪ 2‬ا ‪N‬رة ‪ 1K‬ه‪c‬ا ا ل ‪ ،‬و‪ R‬ه‪c‬ا ‪$A‬ی! ‪ 3‬ا‪-‬ﺥ‪.‬ﺉ‪ #‬ا ‪ #‬ا‪c‬ی‪ #‬ی‪c%‬ن دة ‪N‬دا آ‪$%‬ة‬
‫ =ود  رف از ‪-‬داء  ‪ C  1K &N‬ا دی‪ ، #‬وا ?ل ‪ 3‬ذ`  ی‪ 2/‬ا ‪A E‬ن ‬
‫ا  ا‪ # %P‬ﺕ=ود  ‪ K$‬ا‪ %P‬از  ‪ O &N‬ا ‪$‬ﺽ‪$G 3‬اض ; آ‪ E/‬ا‪D‬ي‬
‫وا‪I$8‬ن و‪$f‬ه‪.‬‬

‫وی} أﻥ‪  2‬إﺕ م ‪ $‬ﺕ‪ \+.‬اة ‪ #‬ا‪$E‬آت وا‪%‬ع وا‪$‬ا‪K‬ت ‪dK ،‬ن ‪ 3‬ا‪-‬ﺥ‪.‬ﺉ‪ 1‬ا ‪1‬‬
‫ا ‪ &8‬أن ی‪ 1K $8‬ﺕﺥ‪ 2‬ا ‪ 1;N‬و‪$  K‬اﺕت ا ‪ v% 1‬وﺹ‪  %8; N/‬ء ‪ #‬ا;ع ا?ﻥ‪ ، 1‬وا ‪1‬‬
‫ ﻥ‪ +‬ج إ‪ 3‬ﺕ‪$D‬اره ه; ‪$‬ة أﺥ‪$‬ى ‪ ،‬وا‪ Y‬ا ‪K‬ـــ‪.v‬‬

‫)!‪ 
M‬ا
ا‪ J‬ا ﻉ ‬
‫أ ‪$‬وس و ﻥ‪ : 8‬ا& ‪:; 1K‬ر‪ 5‬ای )‪ (١٩٨٤‬ﺕ‪  $‬آ ل ﺥ ی‪) 1‬ا‪D‬ی‪ : y‬ا ‪ R‬ا‪ K? 1;I‬وا‪;/‬ن وا€داب‪.(١٩٨٩ ،‬‬

‫ا‪ #‬ﺵر ‪ ،‬ا‪P‬ه‪ (١٩٧٨) $‬ﺹ ا‪$E‬ی ا )ﺕﻥ‪ :R‬ا‪$E‬آ ا ﻥ‪  8‬زی‪.(O‬‬

‫ا‪ #‬ﺵر ‪ ،‬ا‪P‬ه‪ (١٩٨٤) $‬ﺕ‪ $8/‬ا ‪$+‬ی‪ $‬وا ;ی‪) $‬ﺕﻥ‪ : R‬اار ا ﻥ‪.($E; 8‬‬

‫اغ ‪/ ،‬ف إ‪$‬اه& )‪ (١٩٩٤‬ا ;‪:‬ر ا‪  1‬ر ا ا  )ا‪$‬یض ‪ % D :‬ا ‪o‬ی(‪.‬‬

‫اغ ‪/ ،‬ف إ‪$‬اه& )‪ " (١٩٨٩‬ا ;‪:‬ر ا‪  1‬ر ا ا " ﺥ‪ 4+ P‬اآ را‪ ، 5‬م إ‪ 3‬آ ا ا  ‪;%‬ت‬
‫‪$‬یض ‪.١٤٠٩ ،‬‬

‫اغ ‪/ ،‬ف إ‪$‬اه& )‪١٩٩١‬أ( "ا ;‪:‬ر ا‪ %P 1‬ا‪$E%‬ی " ‪ 4+‬م ;وة ا ‪G‬ﺹ ا‪  1‬ا )ا ‪ N‬ا ‪$D/ 1‬‬
‫ا‪ 1‬ه‪$‬ة‪١٤١٢ ،‬هـ(‪.‬‬

‫اغ ‪/ ،‬ف إ‪$‬اه& )‪١٩٩١‬ب( " ا ;‪:‬ر ا‪ $8/  1‬ا ‪DE‬ت ا‪$/‬دی " ‪ 4+‬م ;وة ا ‪G‬ﺹ ا‪  1‬ا  )ا ‪N‬‬
‫ا‪ $D/ 1‬ا‪ 1‬ه‪$‬ة ‪١٤١٢‬هـ(‪.‬‬

‫ا;‪N‬ري ‪ %،‬ا‪ 8‬ر )‪ : (١٩٥٨‬ا ا  ‪ 1K‬ام )‪ 4+‬م  ر ا ا  ه‪$‬ة ‪E; $f ،‬ر(‪.‬‬

‫ا;‪N‬ري ‪ %،‬ا‪ 8‬ر )‪ (١٩٨٠‬درا ﺕ‪$‬ی‪D %‬ﻥت ا‪K‬دة ‪ #‬ﻥ‪:‬م ا ‪ &D+‬ا‪ # 1‬ا=و ‪ 1K #‬ج ا ‪ DE‬ا‪$-‬ی‪ ،‬ر دآ را‪5‬‬
‫‪E; $f‬رة ‪ ،‬آ ا ا   ان‪.‬‬

‫ا‪ " (١٩٤٩)!% ، 8‬ا ا  ‪ 1K‬ام "  ا‪ ، $‬اد ا‪;8‬ي ا ز ‪١٣٦٩‬هـ ‪.‬‬

‫ا‪ " (١٩٥٢)!% ، 8‬ﺕ;‪ &:‬ا‪8‬ن ‪ 1K‬ام "  ا‪، $‬اد ا‪;8‬ي ا ز ‪١٣٧٢ ،‬هـ ‪.‬‬

‫ا‪ (١٩٨٠)!% ، 8‬ا  ا ‪ : 1‬ﺥ إ‪ 2‬ودرا ‪-‬ﺹل ا ) ة ‪ :‬دار ‪D‬ظ(‪.‬‬

‫ا‪N;8‬ري ‪ % ،‬ا ;& ی‪ " (١٩٩٠) C‬ﻥ‪N/ +‬م  ا‪$/‬د ‪ #‬ا ;‪:‬ر ا‪ " 1‬ا ‪o‬ﺕ ‪ $‬ا ‪ 1‬ا?‪ D 4‬ا ا  ‬
‫اه‪$‬ة ‪$K‬ع ا‪/‬م ‪.‬‬

‫ا‪) 1%IE‬أ إ‪+‬ق إ‪$‬اه& ‪)( 3 #‬ا ‪٧٩٠ 3K‬هـ(‪ :‬ا ا‪K‬ت ‪ 1K‬أﺹل ا‪D-‬م ج‪) ٢‬دار ا‪ %P $D/‬وا;‪.($E‬‬

‫ا‪;E‬وي ‪$+  + ،‬وس )‪ " (١٩٩١‬ا‪-‬هاف ا  ‪8‬ة ا‪$K-‬اد ‪ 3‬ا ‪DE N‬ﺕ‪ &N‬ا;‪ 8/‬آ  ﺕ‪$‬ﺽ‪ N‬ﻥ‪$:‬یت ارﺵد واج ا;‪18/‬‬
‫ا‪9 4+ ، " $A‬م ;وة ا ‪G‬ﺹ ا‪  1‬ا  )ا ‪ N‬ا ‪ 1‬ا‪ ، 1‬اه‪$‬ة (‪.‬‬

‫ا‪ ، O;.‬ﺹ\ إ‪$‬اه& )‪ (١٩٨٩‬ا‪ 8 # 9‬ى ا ی‪ #‬وا‪8‬ك ا ‪$‬ا‪ ، 1‬ر دآ را‪E; $f 5‬رة ‪ ،‬آ ام ا   ام‬
‫‪ #  +‬د ا ‪$‬یض‪.‬‬
‫ا‪ ، O;.‬ﺹ\ إ‪$‬اه& )‪ (١٩٩٨‬ا ی‪ #‬ج ا‪$‬ی  )ا‪$‬یض‪ % D :‬ا‪$‬ﺵ(‪.‬‬

‫ا‪ % ، 1//‬ا‪$D‬ی&)‪ " (١٩٩٠‬ﻥ‪ +‬رؤی یة   ‪ 1K‬ﺥ ا‪$/‬د ‪:; #‬ر إ‪  "1‬اه‪$‬ة  ا ‪ -‬ا  ا‪-‬ول ‪ -‬اد‬
‫ا‪-‬ول ‪ -‬ی;ی‪.١٩٩٠ $‬‬

‫ا‪/‬ر و‪ ،39‬إ  )‪ " (١٩٨٢‬أ  ا ‪ ، " K$‬ا ‪ &8‬ا ﺹ‪ ،$‬اد ‪، ٣٢‬م ‪١٤٠٢ -‬هـ‪.‬‬

‫ا‪/‬رو‪ ، 19‬إ  )‪ (١٩٨٦‬إ ا ‪ ، K$‬ﺕ‪  $‬د‪ % .‬ا‪  +‬أ  ن )واﺵ;‪P‬ن‪ :‬ا ‪ N‬ا ‪ $D/ 1‬ا‪.(1‬‬

‫‪ ، $E‬أ  ی‪ " (١٩٩١) C‬اﻥ‪8‬ن و‪:; # a% 2 9‬ر إ‪9 4+ 1‬م ;وة ا ‪G‬ﺹ ا‪  1‬ا  ‪ ،‬ا ‪ N‬ا ‪1‬‬
‫‪ $D/‬ا‪ ، 1‬اه‪$‬ة ‪.‬‬

‫ﺕ‪  + ، vK‬ﻥ!)‪ (١٩٨٤‬أﺽاء ‪ 3‬ا‪$‬ی ا  ‪ 1K‬ام )اه‪$‬ة ‪ :‬ا‪-‬ﻥ(‪.‬‬

‫‪8‬ن ‪ 1/P. ،‬أ  )‪ "(١٩٨٤‬ا ;‪ E9‬ا  ‪ #‬ا ;‪:‬ر ا‪ " 1‬ا ‪o‬ﺕ ‪ $‬او‪ 1‬ا ‪.i O‬ء وا‪8+‬ت ا  وا‪+%‬ث‬
‫ا  وا‪D8‬ﻥ‪.‬‬

‫‪8‬ن ‪ 1/P. ،‬أ  )‪ (١٩٨٦‬ﻥ‪ +‬أب إ‪ O   1‬ا ت ‪ h+ 1K‬ا ا  ‪ % D ،‬ا‪$+‬ی ‪.‬‬

‫ر ! ‪ ،‬إ‪$‬اه& )‪ (١٩٦٣‬ا  ‪ 2‬ای;‪8o 1K 1‬ت ری ا‪%E‬ب )‪ 4+‬م  ر ا ا  ه‪$‬ة‪E; $f -‬ر(‪.‬‬

‫ر ! ‪ ،‬إ‪$‬اه& )‪ " (١٩٨٠‬ام وا ; " ل ‪ 1K‬آ ب ﻥ ذج وﻥ‪$:‬یت ﺕ;‪ &:‬ا  ‪ :O‬إ‪$‬اه& ‪ %‬ا‪ # $‬ر ! )‪$+‬ر( )اه‪$‬ة ‪ :‬دار‬
‫ا?‪.(١٩٨٣ ، K‬‬

‫ر ! ‪ ،‬إ‪$‬اه& )‪ " (١٩٨١‬ﻥ‪ +‬ﺕ‪G‬ﺹ ا ا  ‪ 1K‬اول ا;" ور‪  9‬إ‪ 3‬ا ‪o‬ﺕ ‪ $‬او‪ 1‬ا‪8‬دس ‪.i‬ء وا‪ !+‬ا€‪1‬‬
‫وا‪+%‬ث ا  وای  ‪$‬ا‪ ،K‬اه‪$‬ة‪.‬‬

‫ر ! ‪ ،‬إ‪$‬اه& )‪" (١٩٩١‬ا ;‪ BN‬ا ‪ # 4+% 1‬و ‪ N‬إ " ‪ 4+‬م إ‪ 3‬ﻥوة ا ‪G‬ﺹ ا‪  1‬ا  ‪ ،‬ا ‪ N‬ا ‪$D/ 1‬‬
‫ا‪ ،1‬اه‪$‬ة ‪.‬‬

‫ر ! ‪ ،‬إ‪$‬اه&) ‪١٩٩١‬ب( ﺵ‪$‬ود ا‪c‬ه‪ #‬أ‪;6‬ء ا‪.‬ة ‪ :‬ا ‪ DE‬وا‪) +‬ا‪$‬یض ‪ :‬دار & ا‪.(! D‬‬

‫زیان ‪ " (١٩٨٥) #8 3 ،‬ا& ا‪-‬ﺥ‪  9‬ا‪$/‬د ‪ #‬ا ;‪:‬ر ا‪ 1‬ا ‪o‬ﺕ ‪ $‬اﺵ‪.i $‬ء وا‪8+‬ت ا  وا‪+%‬ث ا ‬
‫وا‪D8‬ﻥ ‪ #  ،‬ﺵ ‪.R‬‬

‫زیان ‪ " (١٩٩١) #8 3 ،‬دور ا ا  ‪ 1K‬ا  ‪ O‬ا ;‪:; : #K$+‬ر إ‪ 4+ " 1‬م ;وة ا ‪G‬ﺹ ا‪ 1‬‬
‫ا )ا ‪ N‬ا ‪ $D/ 1‬ا‪،1‬اه‪$‬ة‪.‬‬

‫‪P‬ن ‪ ،‬ﺹح )‪ ١٩٩٩‬أ( ا€‪6‬ر ا ‪$‬ی ‪%‬دات ‪ 1K‬ا‪$‬وح وا‪-‬ﺥق )اه‪$‬ة ‪ :‬ﻥ‪.($. MN‬‬

‫‪P‬ن ‪ ،‬ﺹح )‪ ١٩٩٩‬ب( ا€‪6‬ر ا ‪$‬ی ‪%‬دات ‪ 1K‬ا وا‪) 8‬اه‪$‬ة ‪ :‬ﻥ‪.($. MN‬‬

‫ﺹدق ‪ ،‬ﻥ‪١٩٨٣)  + %‬أ( ‪$I‬ی ﺕ;‪ &:‬ا  ‪ 1K O‬ا ا  ‪ :‬ﺥ إ‪) 1‬اه‪$‬ة ‪ ،‬دار ا?‪.( K‬‬

‫ﺹدق ‪ ،‬ﻥ‪١٩٨٣)  + %‬ب( ام و‪E‬رآ ا ا‪ 1K #;I‬ﺕ;  ا  ‪) O‬اه‪$‬ة ‪ ،‬دار ا?‪.(K‬‬

‫ﺹ\ ‪ (١٩٨٥) 1=  + ،‬ا ‪G‬ﺹ ا‪$ 1‬ی ا‪%E‬ب )اه‪$‬ة‪:‬دار ا‪+.‬ة(‪.‬‬

‫ﺽه‪8 ، $‬د )‪ (١٩٩٩‬ا;‪ MN‬ا‪ $‬وا;‪ MN‬اﻥ ‪ :‬ﺕ‪ 2E‬ا ت واﺥ ف ا; ﺉ‪) B‬ا‪D‬ی‪ : y‬ا ‪ R‬ا‪ K? 1;I‬وا‪;/‬ن وا€داب(‬

‫‪ %‬ا‪ % ،  .‬ا‪ /‬ح ? ن )‪ (١٩٨٨‬ﻥ ذج إ‪  1‬ر ا ا  ‪ 1K‬ا‪ #I‬ا‪ ، 1$‬ا ‪ N‬ا‪  1‬ا  ‪;%‬ت‬
‫‪$‬یض )‪E; $f‬ر (‪.‬‬

‫‪ %‬ا‪ % ،  .‬ا‪ /‬ح ? ن و‪7‬ﺥ‪$‬ون )‪ 1K  ، (١٩٨٤‬ا ا  )اه‪$‬ة ‪ :‬ا‪-‬ﻥ(‪.‬‬

‫‪ %‬ال ‪ % ،‬ا‪ &+‬رﺽ )‪M9 " (١٩٨٩‬ی  ‪M‬ر ‪ 1K‬ا ا  "‪ ،‬ا‪ D‬ب ا‪;8‬ي ا‪-‬ول ‪ 1K‬ا ا  ‪ ،‬إﺵ‪$‬اف د‪% .‬‬
‫ا ;& ﺵ‪) 19‬اه‪$‬ة ‪ % D :‬ا;‪ MN‬ا ‪$.‬ی(‪.‬‬

‫‪ %‬ا‪ ، CP‬رﺵد أ  )‪" (١٩٩١‬ا ;‪ &:‬ا ‪ 1‬یم ا ‪E‬رة ا ‪ ;N‬ى ;‪ :‬ت ا  ا‪ ، " 1‬ا ‪$‬آ= ا‪ 1$‬رات ا‪;-‬‬
‫وا ری! ‪$‬یض‪.‬‬

‫‪ %‬ا ‪ % #8+‬ا‪ " (١٩٨٦)  +‬ا‪-‬ﻥ‪ PE‬ا‪ P‬وأ‪$6‬ه ‪ 1K‬ﺕ‪ D‬ﺵ‪ .‬ا‪ :!P‬ﺥ إ‪+  " 1‬ث ودرات ‪ ،‬آ ام‬
‫ا  ‪$‬یض‪.‬‬

‫ا‪N‬دي ‪  + ،‬أ  )‪ (١٩٨٨‬ا ا  ا )اه‪$‬ة ‪ % D :‬وه‪.(%‬‬

‫‪ %‬ا‪N‬دي ‪  + ،‬أ  )‪ " (١٩٩١‬ا ا  ‪ 1K‬ل اة ا " ‪9 4+‬م ;وة ا ‪G‬ﺹ ا‪  1‬ا  )ا ‪N‬‬
.( ‫ة‬$‫ ه‬1‫ ا‬$D/ 1 ‫ا‬

.( ‫ر‬E; $f ،  ‫ م  ر ا ا‬4+) ‫ر ات ا‬P‫ ﺕ‬1K 1;‫ ا ای‬$6‫( أ‬١٩٦٠ ‫ )ل‬1+%‫ ﺥ ﺹ‬، ‫? ن‬

.(4‫ی‬+‫ ا‬1‫ ! ا‬D ‫ ا‬: ‫;ری‬D‫ )ا‬، ‫ ا  ت ا‬1K ‫ب‬%E‫( ا ا  وری ا‬١٩٨٣)   + ، ‫ري‬%f

.(4‫ی‬+‫ ا‬1‫ ! ا‬D ‫ ا‬، ‫;ری‬D‫د )ا‬$/‫ ﺥ ا‬: ‫ ا ا  ا‬3‫( ا ﺥ إ‬١٩٨٥)  + ، ‫ري‬%f

.(١٩٨٦ ، 6‫ا‬+‫دار ا‬: ‫وت‬$)  ‫ ﻥ‬3  $‫ ﺕ‬،(١٩٧٠) ‫ ; ا?رات ا‬، ‫ ﺕس‬، #‫آه‬

(y‫ی‬D‫ی ا  "   ا  )ا‬$‫ ا‬$K‫ ل ﺕ‬1K  ‫  ا‬1‫ر ا‬:; ‫( ا‬١٩٨٦) Y‫ ا‬% =‫ ا=ی‬% ، ‫ ر‬
.١٩٨٦ ‫ رس‬- ‫ول‬-‫ اد ا‬- ‫ول‬-‫ا  ا‬

.‫ر‬E; $f 4+ ،  ‫   ا‬1‫ر ا‬:; ‫( ا‬١٩٨٨) Y‫ ا‬% =‫ ا=ی‬% ، ‫ ر‬

.(‫ ا‬K$ ‫ دار ا‬،‫;ری‬D‫ )ا‬، ‫ة‬$‫وی\ ا ﺹ‬$ ‫اﺉ ا   ت ا‬%‫( ا‬١٩٩٠) 3‫ﻥ‬8 3+‫ ی‬، 1/P.

.($E; ; : ‫ة‬$‫ن() اه‬8  ‫ وأ‬1%8‫ ا‬$E  $‫ )ﺕ‬$. ‫( ا  ر‬١٩٩٠) 36 ‫ ﺕ‬، E  

‫ ا ا‬D ‫ول‬-‫ ا‬1 ‫ ا‬$ ‫ﺕ‬o ‫ ا ا " ا‬1K ‫ی‬$P‫ آ‬O  ‫& ا‬:;‫ ﺕ‬1K 1‫ ا‬BN; ‫( " ا‬١٩٨٧) 1+‫ ا‬%  + ، ‫ﻥح‬
. ‫ ان‬

.(  ‫ن ا‬aE‫ وزارة ا  وا‬: ‫ة‬$‫ ( ام وا ا  )اه‬١٩٦٠) Y‫ ا‬% ‫اد‬oK ، ‫ة‬$‫ﻥی‬

‫ة‬$‫اه& ر !( )اه‬$‫  إ‬$‫ اات ا  )ﺕ‬$‫ی‬P‫ وﺕ‬D ‫وع ات ا  ا‬$E (١٩٨١)RK‫رد ر‬E ‫ و ری‬، $ ‫ رو‬، $ ‫هرد‬
.(D ‫وع ات ا  ا‬$E -  ‫ن ا‬aE‫ وزارة ا‬:

.(‫ دار ا رف‬: ‫ة‬$‫ ) اه‬٣ ‫ﺵ( ط‬D ‫ أﻥر‬.‫  د‬$‫ ای ن )ﺕ‬3‫( ادة إ‬١٩٦٤) `; ‫ي‬$;‫ه‬

.‫ ن‬8‫ آ‬- ‫ إم أد‬- # 8 ‫  ء ا‬1‫ او‬$ ‫ﺕ‬o  ‫م‬9 4+ " ‫ ام‬1K  ‫ی ا‬$‫( " ا‬١٩٨١) 3‫روق زآ‬/‫ ا‬، R‫یﻥ‬ 

N ‫ ا‬، ‫  ا‬1‫ﺹ ا‬G ‫ ﻥوة ا‬3‫ م إ‬4+ " 1‫ر إ‬:; #  ‫ی ا‬$‫(" "  ا‬١٩٩١) 3‫روق زآ‬/‫ ا‬، R‫یﻥ‬
. ‫ة‬$‫ اه‬، 1‫ ا‬$D/ 1 ‫ا‬

BIBLIOGRAPHY

Anderson ,Ralph & Carter, Irl (1974) Human Behavior in the Social Environment (Chicago : Aldine.(

Anderson, Joseph (1981) Social Work Methods and Processes) Belmont, California : Wadsworth.(

Berger, Robert & Federico, Ronald (١٩٨٥) Human Behavior : A Perspective for the Helping Professions,
2nd ed. (New York: Longman(

Black, James & Champion, Dean (1976) Methods and Issues in Social Research (New York : Wiley.(

Canda . Edward (1988 “ (Spirituality, Religious Diversity, and Social Work Practice”, Social Casework ,
April 1988, P.P. 238-247.

Capra, Fritjof (1982) The Turning Point : Science, Society and the Rising Culture. (London: Flamingo.(

CSWE (1982 “ (Curriculum policy for the Master’s Degree and Baccalaureate Degree Programs in Social
Work Education” in Encyclopedia of Social work, 18th ed., 1987, App. 2 ,P.P. 957-964 .

Dudley, James & Helfgott, Chava “Exploring a place for Spirituality in the Social work Curriculum”
Journal of Social work Education ,Vol. 26, No3, Fall 1990, P.P. 287-294.

Fukuyama, Francis (Summer 1989“ (The end of History?”. The National Interest.
Hess, Joseph. (Winter ”(١٩٨٠ Social work’s Identity Crisis” Social Thought.

Hoover, Kenneth (١٩٨٠) The Elements of Social Scientific Thinking (New York : St Martin.(

Joseph, M. Vincentia “ Religion and Social Work Practice , ”Social Casework, Sept. 1988, P.P. 443-452.

Kahn, Alfred (1987)” Social problems and Issues: Theories and Definitions”, Encyclopedia of Social
Work١٨ ,th ed. Vol. 2, P.P. 632- 644.

Kuhn, Thomas. (1962, 1970) The Structure of Scientific Revolutions (Chicago: University of Chicago
press.(

Leiby ,James (1971) “ social Welfare: History of Basic Ideas” Encyclopedia of Social Work 17th ed.,
P.P. 1461- 1477.

Marty, Martin (Dec, 1980) “Social Service : Godly and Godless” Social Service Review.

Maslow, Abraham (1977) “ A theory of Metamotivation” in Hung-Min Chang, ed. The Healthy
Personality (New York: Van Nostrand.(

Merton, Robert & Nisbet, Robert, eds., (1966 (Contemporary Social Problems, 2nd ed. (New York:
Harcourt.(

Northen ,Helen (1987) “ Assessment of Direct Practice”, in, Encyclopedia of Social Work١٨ ,th ed. Vol.
1, P.P. 171- 183 .

Olsen, Marvin (1968) The Process of Social Organization (Holt, Rinehart & Winston.(

Pumphrey, Ralph “ (١٩٧١) Social Welfare: History”, in Encyclopedia of Social Work, 17th ed ,.National
Association of Social Workers, P.P. 1446- 1460.

Reiss, Albert Jr. (1968) “ Sociology: The Field” , in, Sills, David ed., International Encyclopedia of the
Social Sciences Vol., 15 .

Schorr, Alvin, et al “ (١٩٧١) .Social Policy “, Encyclopedia of Social Work, 17th ed., P.P.١٣٧٦-١٣٦١ .

Spencer, Sue (Dec 1957) Religious and Spiritual Factors in Social Casework Practice”, Social Casework.

Sperry, Roger (August 1988 “ (Psychology’s Mentalist Paradigm and the Religion / Science Tension”.
American Psychologist. Vol. 43. No 8.

Springborg, Robert (1989) Mubarak’s Egypt) Boulder, Colorado: Westview.(

Williamson, John, et al. (1974) Social Problems (Boston: Little, Brown & Co(.