You are on page 1of 62

ჟურნალისტიკის საერთაშორისო ცენტრი

ფულის კვალდაკვალ:
ციფრული გზამკვლევი კორუფციის
გამოსავლენად

პოლ კრისტიან რადუ

თარგმნილია ნებართვით
ჟურნალისტიკის საერთაშორისო ცენტრი (ICFJ) იტოვებს უფლებას შეამოწმოს
თარგმანის პროფესიული ხარისხი
ჟურნალისტიკის საერთაშორისო ცენტრის (ICFJ) ნებართვის გარეშე არ გაქვთ უფლება
გააკეთოთ

ამ

სახელმძღვანელოს

პირი,

გაყიდოთ

ან

გამოაქვეყნოთ

იგი.

საწინააღმდეგო ქმედება აშშ–ს საავტორო უფლებათა კანონის თანახმად არის
კანონდარღვევა.

ავტორის შესახებ
ნაითის საერთაშორისო ჟურნალისტიკის სტიპენდიანტი პოლ რადუ
რუმინეთის
პროექტის

საგამოძიებო

ჟურნალისტიკის

კოორდინატორია.

2004

წელს

ცენტრის
მან

ამავე დროს

თანადამფუძნებელი

ჟურნსლისტიკაში

და

ნაყოფიერი

მოღვაწეობისთვის ნაითის საერთაშორისო ჯილდო მიიღო. 2001 წლიდან 6 თვის
განმავლობაში პოლ რადუ,

ალფრედ ფრენდლის პრესის სტიპენდიანტი, სან

ანტონიოში „ექსპრეს ნიუსში“ მუშაობდა. რუმინეთის ტიმისუარის
უნივერსიტეტის

კურსდამთავრებულმა

დასავლეთის

ჟურნალისტის

რადუმ

კარიერა

ადგილობრივ გაზეთში გამოძიებით ჟურნალისტიკაში რეპორტიორობით დაიწყო. ის
აგრეთვე მუშაობდა გამომძიებელ ჟურნალისტად ბუქარესტში ნაციონალურ გაზეთ
„ევენიმენტულ ზილეიში“, სადაც მოგვიანებით გამოძიებითი ჟურნალისტიკის
განყოფილებას ხელმძღვანელობდა. რადუ მუშაობდა ბიბისი–ს საღამოს ახალი
ამბებისთვის, ეი–ბი–სი –ს ახალი ამბებისთვის 20/20, ენ–ბი–სი–სთვის, სი–ბი–ეს–
ისთვის და სხვა ახალ ამბებზე მომუშავე ორგანიზაციებისთვის. რადუ არის
გამომძიებელი ჟურნალისტების საერთაშორისო კონსორციუმისა და რუმინეთის
გამოძიებითი ჟურნალისტიკის ცენტრის
ფლობს

ინგლისურ

ენას,

კარგად

წევრი. მშობლიური რუმინულის გარდა

საუბრობს

ესპანურად,

ფრანგულად

და

იტალიურად.

ჟურნალისტიკის საერთაშორისო ცენტრის შესახებ
ჟურნალისტიკის

საერთაშორისო

ცენტრი

არაკომერციული

პროფესიული

ორგანიზაციაა, რომელიც ხელს უწყობს მსოფლიოში ჟურნალისტიკის დონის
ამაღლებას, რადგან სწამს, რომ დამოუკიდებელი, ძლიერი მედია გადამწყვეტ როლს
ასრულებს ადამიანების ცხოვრებაში. ამ პროცესს კიდევ უფრო აძლიერებს ნაითის
საერთაშორისო პროგრამა ჟურნალისტებისთვის. ჯონ ს. და ჯეიმს ლ. ნაითის ფონდის
მიერ

დაფინანსებული

ერთწლიანი

პროფესიონალებს აგზავნიან
ანგარიშგასაწევი,

საიმედო

პირობები არსებობს.

სტიპენდიებით

საერთაშორისო

იმ სახელმწიფოებში, სადაც
და

სიღრმისეული

კლასის

ხელისუფლების მიერ

ჟურნალისტიკის

განვითარების

მადლიერების გამოხატვა
საგამოძიებო ჟურნალისტიკის გლობალური ქსელის წევრებმა თავიანთი წვლილი
შეიტანეს კომპანიების შესახებ ინფორმაციის მოპოვება–შეგროვებაში. მნიშვნელოვანი
ინფორმაცია მოიპოვეს კოლინ მერფიმ (ირლანდია), ელდინა პლეჰომ (ბოსნიაჰერცოგოვინა), მირსად ბრკიჩმა (ბოსნია-ჰერცოგოვინა), ვლად ლავროვმა (უკრაინა),
რომან შლეინოვმა (რუსეთი), ტომი კაასმა (დანია), ხელალ ნეზირიმ (მაკედონია),
ალექსანდრე ბოზინოვსკიმ (მაკედონია), სტანიმირ ვაგლენოვმა (ბულგარეთი),
სტეფან განდეამ (რუმინეთი), სტეფან დოჩინოვიჩმა (სერბეთი), ულვი აზადზადემ
(აზერბაიჯანი), გიორგი მოლოდინმა (საქართველო), გუიდო მულენერმა (ბელგია) და
მრავალმა

სხვა გამომძიებელმა

ფარგლებს გარეთ მუშაობენ.

ჟურნალისტმა, რომლებიც ბალკანეთსა და მის

სარჩევი
წინასიტყვაობა
სახელები, დაბადების თარიღები და თანამზრახველები
უცნაური ოფშორული კომპანიები
დამალული ოფშორი
საიდუმლო პლასტები
დავიწყოთ თევზაობა
სასამართლოს ჩანაწერები და ქსელის ძალა
პროგრამული შესაძლებლობები და ინტერნეტ-ტექნოლოგიებზე დაფუძნებული
ანალიზი
მუშაობა ადგილზე და გლობალური თანამშრომლობა
უსაფრთხოება
კომპანიების შესახებ ინფორმაციის ინტერნეტით მოძიების ხერხები
ინტერნეტში მომუშავე გამომძიებელი ჟურნალისტისთვის აუცილებელი
„ხელსაწყოები“

წინასიტყვაობა
როდესაც ბუქარესტის საგამოძიებო ჟურნალისტიკის ცენტრის ჟურნალისტებმა
ტრანსილვანიის შუაგულში მდებარე სოფელ როსია მონტანაში ოქროს მოპოვების
ოპერაციების გამოძიება დაიწყეს, მათ არ იცოდნენ, რომ სულ მალე აღმოაჩენდნენ
გაცილებით ღრმად ფესვგადგმულ კორუფციულ ქსელს, რომელიც ხუთი ქვეყნის
კომერციულ საწარმოებს აერთიანებდა.
კომპანიის სახელწოდებამ და მისი დამფუძნებლის გვარმა ჟურნალისტები რუს
ოლიგარქებთან, აღმოსავლეთ ევროპის

მთავრობების ოფიციალურ პირებთან,

საქვეყნოდ ცნობილი კორპორაციების ყოფილ თანამშრომლებთან და ნატო–ს
ოფიციალურ პირებამდეც კი მიიყვანა.
დახლართული კავშირების სისტემა მაშინ გამოჩნდა, როდესაც ჟურნალისტებმა 20მდე ქვეყნის კორპორაციულ ჩანაწერებში ჩაიხედეს. იქ გამოიკვეთა ყოფილ
კომუნისტურ მთავრობებსა და საეჭვო დასავლურ კომპანიებს შორის არსებული
კავშირები, ასევე გაირკვა, ისიც, რომ აღმოსავლეთ ევროპის ეკონომიკის დიდ ნაწილს
კვლავაც კომუნისტური საიდუმლო სამსახურები მართავდა.
ასეთი ბიზნესების მამხილებელი ათობით სტატია დაიბეჭდა რამდენიმე ქვეყანაში,
ინტერნეტსაიტებზე,

რითაც

დამტკიცდა,

რომ

გამოძიებითი

ჟურნალისტიკა

უძლიერესი ინსტრუმენტია.
ხალხი ამ სტატიებს ინტერნეტფორუმებზე გამოეხმაურა, სხვადასხვა ქვეყნის
არასამთავრობო ორგანიზაციებმა წნეხის ქვეშ მოაქციეს პოლიტიკოსები, ხოლო
ბიზნეს საზოგადოებამ ჟურნალისტების მიერ მოპოვებული მასალები გამოიყენა
თავის კვლევებში, რომელიც სავარაუდო პარტნიორი კომპანიების ფინანსური
მდგრადობის საიმედოობას ამოწმებდა (due diligence reports). ამან გავლენა მოახდინა
ჟურნალისტურ გამოძიებებში ნახსენები

კომპანიების მიმართ ინვესტორების

დამოკიდებულებაზე.
შედეგად შეჩერდა ოქროს მოპოვების სამუშაოები ტრანსილვანიაში, რაც იქ
მაცხოვრებლებს სახლების დატოვებას აიძულებდა

და უზომოდ აზიანებდა

გარემოს,.
როსია მონტანას შემთხვევა არის გლობალურ გამოძიებათა სერიის ერთ–ერთი
ნაწილი, რომელმაც დიდი გავლენა იქონია საზოგადოების სხვადასხვა ფენაზე.

ბოსნიაში, ჰერცოგოვინაში, ბულგარეთში, ხორვატიაში, რუმინეთში, სერბეთში და
ბალკანეთის სხვა სახელმწიფოებში მოღვაწე ჟურნალისტები ტრანსნაციონალურ
საგამოძიებო პროექტებში ყოფილ საბჭოთა ქვეყნებსა და დასავლეთში მყოფ
პარტნიორებთან

ერთად

ჟურნალისტები

ერთმანეთს

თანამშრომლობენ. სხვადასხვა ქვეყნებში მომუშავე
ინფორმაციას

უცვლიან

იმ

კრიმინალებისა

და

კორუმპირებული ოფიციალური პირების შესახებ, რომლებიც რთული სქემებისა და
კავშირების მეშვეობით ხალხის ფულს იტაცებენ. ყველა სახელმწიფოში, სადაც
გამომძიებელი ჟურნალისტები მუშაობენ, კონტინენტებზე გადაჭიმული საწარმოების
დანაშაულებრივი ლაბირინთი ამ კომპანიების ჩანაწერების გაშიფვრის მეშვეობით
აშკარავდება.
ბულგარეთის კორპორაციულ ჩანაწერებში გაჟღერებულმა სახელმა გამომძიებელი
ჟურნალისტები ირლანდიის რესპუბლიკური არმიის მიერ ფულის გათეთრების
სქემებამდე მიიყვანა. ფულის გათეთრება შავი ზღვის სანაპიროებზე უძრავი ქონების
შეძენის

გზით

მიმდინარეობდა.

უნგრეთში

აღმოჩენილმა

კორპორაციული

ჩანაწერების კვალმა ჟურნალისტები რუსული ორგანიზებული დანაშაულის ყველაზე
გავლენიან ბოსებამდე და გაზის ინდუსტრიაში მათ

საეჭვო ინტერესებამდე

მიიყვანა.
ფულის კვალის გაყოლა დღესდღეობით გახდა მზარდი გლობალური ინიციატივა,
რომელიც ითხოვს მონაცემთა მოპოვების, გაანალიზებისა და ინტერპრეტირების
ახლებურ ხერხებს და შესაძლებლობებს.
ეს სახელმძღვანელო მოგვითხრობს რამდენიმე მეთოდზე, რომლითაც გამომძიებელი
ჟურნალისტები შეძლებენ ქვეყნის გარეთ მათთვის საჭირო ინფორმაცია მოიპოვონ.
სახელმძღვანელო, გამომძიებელ ჟურნალისტებს აგრეთვე უზიარებს იმ ხერხებს,
რომლითაც ისინი გახსნიან დახლართულ სქემებს და ამა თუ იმ კომპანიის
მფლობელთა ნამდვილ ვინაობას დაადგენენ.
ჟურნალისტებმა, რომლებიც კომპანიების კვალს ეძიებენ საზღვარგარეთ, შეუძლიათ
გამოიყენონ სახელმძღვანელოზე თანდართული ეროვნული და საერთაშორისო
მონაცემთა ბაზების სია.

სახელები, დაბადების თარიღები და თანამზრახველები
ჟურნალისტური გამოძიების ესა თუ ის პროექტი ხშირად მხოლოდ სახელიდან
იწყება. რამდენიმე წლის წინ საგამოძიებო ჟურნალისტიკის ცენტრმა ფრანგი
ჟურნალისტისგან

მიიღო ინფორმაცია იმის თაობაზე, რომ საერთაშორისო

ანტინარკოტიკული

ოპერაციის

დროს

დააკავეს

მარსელში

(ქალაქი

სამხრეთ

საფრანგეთში) მოქმედი ცნობილი განგსტერი.
პერლეტოს ბანდას კოკაინის უზარმაზარი პარტიები სამხრეთ ამერიკიდან ევროპაში
გადაჰქონდა. ფრანგი ჟურნალისტის ინფორმაციის თანახმად, ფრანკ პერლეტოს სხვა
ქვეყნების პასპორტებთან ერთად რუმინული პასპორტიც ჰქონდა.
რუმინელ ჟურნალისტებს რამდენიმე წუთი დასჭირდათ იმისთვის, რომ ბანდიტის
სახელი რუმინეთის კომპანიათა რეესტრში გადაემოწმებინათ. მათ აღმოაჩინეს, რომ
განგსტერს ადგილობრივ ცნობილ პირებთნ ერთად რუმინეთში რამდენიმე კომპანია
დაეარსებინა. თანადამფუძნებლებს შორის აღმოჩნდა რუმინეთის ჩოგბურთის
ყოფილი ჩემპიონი, ილიე ნასტასე. ფაქტობრივად, გაირკვა, რომ ფრანგი განგსტერი
და მისი კრიმინალური ჯგუფი რუმინეთის ხელისუფლების ცხვირწინ
განმავლობაში „საქმიანობდნენ“.

10 წლის

მათი ოპერაციების რუმინული „განშტოება“ დაფარული იყო, სანამ ჟურნალისტებმა
კომპანიათა რეესტრში არ ჩაიხედეს. პერლეტოსთან დაკავშირებით ილიე ნასტასემ
განაცხადა, ფული მომცეს

და დამპირდნენ, რომ სამხრეთ ამერიკულ ყავას ჩემს

სახელს დაარქმევდნენო. სანაცვლოდ, მათი კომპანიები სახელმწიფო კონტროლისგან
დაცული იქნებოდა. იმის გამო, რომ ნასტასე ეროვნული ელიტის წარმომადგენელი
იყო, არც ერთი სამართალდამცავი სტრუქტურა მის კომპანიებს არ ეკარებოდა.
სასაცილოა, მაგრამ, პერლეტოს ერთ–ერთი საწარმო ბუქარესტში ორგანიზებული
დანაშაულის

წინააღმდეგ

მებრძოლი

პოლიციის

შტაბის

მეზობლად,

ქუჩის

მოპირდაპირე მხარეს მდებარეობდა.
ხშირია,

როდესაც ორგანიზებულ დანაშაულში ეჭვმიტანილი პირები ცდილობენ

გვერდით ცნობილი და პატივსაცემი ადამიანები დაიყენონ და მათი სახელები
კრიმინალურ საქმიანობაში გამოიყენონ.
სახელების კვლევა ხშირად ავლენს, რომ ბიზნეს-კომპანიების შესახებ მონაცემებს
შორის

ჩნდება

ორგანიზებულ

დანაშაულში

მხილებული

პირებისა

და

კორუმპირებული პოლიტიკოსების მიერ დაფუძნებული კომპანიები. ასეთ პირებს
სურთ დამალონ საკუთარი ბიზნესინტერესები და ინტერესთა კონფლიქტები.
ბალკანეთის გამოძიებითი ჟურნალისტიკის ცენტრები რეგულარულად ამოწმებენ
სახელებს, რომლებიც შესულია ორგანიზებული დანაშაულის შესახებ ახლად
გამოცემულ ცნობარებში, განთავსებულია ვებ-გვერდ lexisnexis.com-ის მონაცემებში,
ამერიკის სამთავრობო პუბლიკაციებში გამოქვეყნებულ იმ პირთა ჩამონათვალში,
რომელთაც ეკრძალებათ ამერიკაში ბიზნესის კეთება, ასევე ინტერპოლის მიერ
ძებნილთა სიებში.
სახელების მიხედვით მფლობელთა ვინაობის დადგენა ყველაზე პირდაპირი გზაა,
თუმცა, საკმაოდ ხშირად კრიმინალები საკუთარი ვინაობის დასამალად გამოგონილ
სახელებს, რამდენიმე მისამართს, დაბადების სხვადასხვა თარიღებს იყენებენ.
ზოგიერთ

შემთხვევაში

ისინი

მაინც

უშვებენ

შეცდომებს,

რომლითაც

ე.წ.

კომბინირებული კვლევის შედეგად მაინც შესაძლებელია მათი გამოთვლა. ერთმა
რუმინელმა ქალბატონმა, რომელსაც სხვადასხვა დანაშაულის გამო ეძებდნენ, დიდ
ბრიტანეთში რამდენიმე კომპანია გამოგონილი სახელებით დააფუძნა. ცრუ სახელები
ასეთი იყო: მონა დე ფრეიტას, მონა ბრედლი, მონა ალტონ, მონა ოტფორდ.
მრავალჯერადმა ძებნამ lexisnexis.com –ზე, სადაც მოთავსებულია მონაცემთა ბაზა,
რომელიც ხელმისაწვდომს ხდის კომპანიათა რეესტრს მრავალ ქვეყანაში, აჩვენა, რომ

ის მუდმივად ერთსა და იმავე სახელს, „მონას“ მიუთითებდა. ასევე უცვლელი იყო
მისი მისამართი გაერთიანებული სამეფოს სურეის საგრაფოში, სამხრეთ ლონდონში,
ასევე მისი
მრავალ

დაბადების

კომპანაისთან

თარიღი. ძიებამ სახელისა და მისამართების მიხედვით
და

გამოგონილ

სახელთან

მიიყვანა

ჟურნალისტები.

გამოაშკარავდა მისი კავშირები სხვადასხვა ბიზნეს კომპანიასთან და კრიმინალთან.
ჟურნალისტები და ძალოვანი სტრუქტურები სულ უფრო სიღრმეებში მიიწევდნენ,
სამაგიეროდ კრიმინალები სულ უფრო მეტ საშუალებებს იყენებდნენ საკუთარი
ვინაობის დასამალად. ორგანიზებულ დანაშაულში ჩაბმული პირები ხშირად
იყენებენ უდანაშაულო მოქალაქეებს საკუთარი დანაშაულებრივი საქმიანობის
კვალის დასაფარად. რამდენიმე წლის წინ გახმაურებული სკანდალი მოჰყვა
ყველასთვის უცნობი, უნგრეთში ახლად დაარსებული

კომპანიის დასახელებას

,,გაზპრომის’’ ბუნებრივი აირის გაყიდვების შუამავლად. გაყიდვების არეალი
დასავლეთი ევროპა იყო, ბიზნესი ასობით მილიონ ევროს ითვლიდა, მაშინ როდესაც
არავინ იცოდა ვინ იყო ,,ეურალ ტრანსგაზი’’ (Eural TransGaz).
კორპორაციულმა

ჩანაწერებმა უნგრეთში

აჩვენა,

რომ კომპანიის მოწილეები

რუმინეთის ქალაქ კლუჟ–ნაპოკაში მცხოვრები სამი მოქალაქე იყო. მონაცემები
გაცვალეს რუმინელმა, რუსმა და უნგრელმა ჟურნალისტებმა.
რუმინელმა ჟურნალისტებმა მოინახულეს სამი დამფუძნებელი. ისინი აღმოჩნდნენ
ოთხმოც წელს გადაცილებული ყოფილი მსახიობი ქალბატონები და მშობლებთან
მცხოვრები ახალგაზრდა წყვილი.
არავინ არაფერი იცოდა არც გაზპრომის არც ,,ეურალ ტრანსგაზის’’ თაობაზე და არც
იმის თაობაზე, რომ ისინი იმ ბიზნესის მოწილეები იყვნენ, მილიონობით თანხებს
რომ ითვლიდა. მხოლოდ ის ადარდებდათ, სად ეშოვნათ საჭმლისა და ტელეფონის
ფული.
საეჭვო რუსმა ბიზნესმენებმა, რომლებსაც ,,ეურალ ტრანსგაზში’’ საკუთარი ვინაობის
დამალვა

სურდათ,

უნგრეთში

მცხოვრებ

ადვოკატს

სთხოვეს

მოეძებნათ

მოქალაქეები, რომელთა სახელებით ისარგებლებდნენ კომპანიის დასაფუძნებლად
და სამართავად. ადვოკატი რუმინელი მსახიობი ქალის ქალიშვილს იცნობდა. მისი
მეშვეობით ისინი

დაუკავშირდნენ

ახალგაზრდა

წყვილსაც,

რომლებიც

მისი

ნათესავები არ იყვნენ, მაგრამ მეზობლად ცხოვრობდნენ. ამ მოქალაქეებს, რომელთაც
წარმოდგენაც კი არ ჰქონდათ რა უნდა მომხადრიყო მათ თავს, მცირე თანხა
შესთავაზეს მათი პასპორტებით უნგრეთში სარგებლობის სანაცვლოდ. დანარჩენი
დეტალები არ იყო ცნობილი. თუმცა მსგავსი შემთხვევებიდანაც ნათელია, რომ

ჟურნალისტებს

ყოველთვის

შეუძლიათ

აღმოაჩინონ

კვალი

და

დაადგინონ

კავშირები.
,,ეურალ ტრანსგაზის’’ შემთხვევაში ქალიშვილმა ჟურნალისტები ადვოკატამდე და
ბოლოს რუსებამდე მიიყვანა. ძალიან ხშირად თავიანთი ოჯახის წევრებისა და
მეგობრების ნათესავებს იყენებენ ახალი კავშირების დასამყარებლად. პოლიტიკოსს
შეუძლია გამოიყენოს საკუთარი ცოლი და შვილები იმისთვის, რომ ინტერესთა
კონფლიქტს აუაროს გვერდი.
სახელები,

რომელსაც

მოიხსენიებენ

კრიმინალურ

გამოძიებაში,

სხვადასხვა

ქვეყნების კომპანიათა რეესტრებში და მონაცამთა ბაზებში უნდა გადამოწმდეს,
რადგან ძალიან ხშირად ეროვნული ძალოვანი უწყებები იმ ქვეყნის საზღვრებს არ
სცილდებიან, სადაც მუშაობენ.
უცხოეთის პრესის რეპორტაჟები და ოფიციალურ პრესრელიზებში
მონაცემები, შესაძლოა,

არსებული

ძალზედ მნიშვნელოვან მასალად გადაიქცეს სხვადასხვა

ქვეყანაში გამოძიებაზე მომუშავე ჟურნალისტებისთვის.

უჩვეულო ოფშორული კომპანიები
მეორე მხრივ, კრიმინალები და საეჭვო რეპუტაციის ბიზნესმენები პოლიტიკოსების
მიერ შექმნილი სუსტი საკანონმდებლო სისტემებითაც კარგად სარგებლობენ. ეს
ხდება,

ე.წ.

„დაცულ

სამოთხედ“

წოდებულ

ქვეყნებში,

სადაც

საბანკო

და

კომერციული საიდუმლოების საფარქვეშ ერთი ხელიდან მეორეში უზარმაზარი
ფული გადადის.
ასეთი გზებით მოარული კაპიტალი გარდაიქმნება უძრავ ქონებად, ობლიგაციებად ან
სხვა სახის ქონებად და შემდეგ ისევ ადრესატ ქვეყანებში ან სხვა გლობალურ
ბაზრებში უკვე კანონიერი გზებით მიედინება. ასეთ ტრანსაქციებს აქტიურად
სწავლობენ

საერთაშორისო

საერთაშორისო

სამართალდამცავი

ტერორიზმთან,

ორგანიზებულ

სტრუქტურები,

რადგან

დანაშაულთან

და

ისინი
ფულის

რეცხვასთან ასოცირდება.
იმის მიუხედავად, რომ ოფშორები ჩვენს წარმოდგენაში სადმე

კარიბის ზღვაში

განლაგებულ კუნძულებს უკავშირდება, ხშირ შემთხვევაში ისეთ ქვეყნებშიც კი,
როგორიცაა ავსტრია, შვეიცარია და ამერიკის შეერთებული შტატები არსებობს
ოფშორის მსგავსი სისტემები, რაც საშუალებას აძლევს ბიზნესებს და ინდივიდებს
დამალონ მფლობელთა ვინაობა და ხელი შეუშალონ გამომძიებლებს საეჭვო
გარიგებებში ეჭვმიტანილი კომპანიების მფლობელთა ვინაობის დადგენაში.
ვირჯინიის კუნძულებზე, კუნძულ მენზე, არუბაში ან ლიბერიაში არსებულ
კომპანიებთან

შედარებით

ორგანიზებულ

დანაშაულში

მონაწილე

პირები

უპირატესობას ანიჭებენ ავსტრიაში არსებულ კერძო ფონდებს ან კომპანიებს აშშ–ს
დელავერის შტატში.

ეს უკანასკნელი ,,დაცული სამოთხის“ ჯგუფის ქვეყნები

მედიასა და სამათალდამცავების მიერ უკვე იმდენად დიდი ხანია

ფულის

რეცხვასთან და საეჭვო გარიგებებთან ასოცირდება, რომ კომპანიის მათთან კავშირში
ხსენებაც კი აზარალებს განზრახული ტრანსაქციების რეპუტაციას და ის მაშინვე
ხდება საერთაშორისო სამართალდამცავების მონიტორინგის საგანი.
კარგად ცნობილი „დაცული სამოთხეები“ ცდილობენ აღიდგინონ რეპუტაცია და
აჩვენონ, რომ ფლობენ კონტროლის მექანიზმებს. აღსანიშნავია, რომ დღესდღეობით
ძირითად შემთხვევებში ასეთი იურისდიქციები გადასახადებთან მიმართებაში
გამოიყენება.
2008 წელს ლიხტენშტეინი, ევროპის ერთ-ერთი სახლემწიფო, სადაც სულ 35, 000
მცხოვრებია, დიდად დაზარალდა, როდესაც ბანკის ყოფილმა თანამშრომელმა

სამსახურიდან მონაცემთა ბაზა მოიპარა და ევროპის ქვეყნების

სამართალდამცავ

ორგანოებს მიჰყიდა.
ამ მონაცემებმა აჩვენა, რომ ლიხტენშტეინის ბანკებს არაერთი სახლმწიფოს მდიდარი
მოქალაქეები გადასახადების თავიდან აცილების მიზნით იყენებდნენ. ამ „გაჟონვის“
შედეგად გერმანიის ხელისუფლებამ, რომელმაც ინფორმაციის შემცველი დისკი
შეიძინა, რამდენიმე თვეში 150 მილიონ ამერიკულ დოლარამდე დამალული
გადასახადების უკან დაბრუნება შეძლო. აშშ, კანადა, ავსტრალია და ევროკავშირის
ქვეყნები ასევე ფლობენ ამ მონაცემებს და ამავე მიმართულებით საკუთარ გამოძიებას
აწარმოებენ.
ამ სკანდალმა არა მხოლოდ შეარყია ლიხტენშტეინის ურთიერთობა სხვა ქვეყნებთან,
არამედ გავრცელდა შვეიცარიასა და ლუქსემბურგზე - კიდევ ორ ქვეყანაზე, სადაც
მიღებულია საბანკო საიდუმლოების დაცვა და ფინანსური

ტრანსაქციების

დახურული რეჟიმი.
ამან

შვეიცარიის

ბანკების

ასოციაციის

დააკარგვინა წონასწორობა, რომ

მეთაურს,

პიერ

მომაგონებსო.

იმდენად

შვეიცარიის ტელევიზიის ერთ–ერთ არხთან

საუბარში განაცხადა, გერმანელი სამართალდამცავების
პრაქტიკას

მირაბოს

მოგვიანებით

მირაბომ

მეთოდები გესტაპოს

ბოდიში

მოიხადა

მსგავსი

შედარებისთვის.
ინფორმაციის მსგავსი გაჟონვა და გამოაშკარავება (whistle blowing) გახშირდა
ჟურნალისტურ გამოძიებებში, რაც არასასიამოვნოა ბანკებისთვის, სხვადასხვა
ინსტიტუტებისა

და

პოლიტიკური

ისტებლიშმენტისთვის,

რადგან

მათ

კრიმინალური საქმიანობისაკენ უბიძგებს.
2008 წლის სექტემბერში მიმიწვიეს კუნძულ კვიპროსზე, სადაც (როგორი სახალისოც
არ უნდა იყოს) იქაური მთავრობა ლიხტენშტეინის დაფინანსებით მასპინძლობდა
კონფერენციას თემაზე, თუ როგორ უნდა ვებრძოლოთ ფულის გათეთრებას
ხმელთაშუა ზღვის რეგიონში.
ლიხტენშტეინის
კრიმინალური

მსგავსად
ჯგუფებისა

კვიპროსსაც
და

ადანაშაულებდნენ

აღმოსავლეთ

ევროპის

ორგანიზებული

ყოფილი

ოფიციოზის ჭუჭყიანი ფულისთვის თავშესაფრის არაერთხელ მიცემაში.

კომუნისტი

კონფერენციაზე საერთაშორისო სამართალდამცავი სტრუქტურები და მთავრობის
ოფიციალური პირები საუბრობდნენ იმაზე, თუ რა შეიძლება გაკეთდეს ფულის
გათეთრების საწინააღმდეგო კანონმდებლობის ასამოქმედებლად.
2008 წლის ნოემბერში გლობალური ფინანსური კრიზისის კონტექსტში კიდევ
ერთხელ იქნა ნახსენები ე.წ. ოფშორული „სამოთხეები“ და მათ მიერ გლობალური
ეკონომიკისთვის

მიყენებული

თანამშრომლობისა

და განვითარების

ზარალის

მზარდი

ორგანიზაციამ,

პრობლემა.
ფრანგ

ეკონომიკური
და გერმანელ

მთავრობის ლიდერებთან ერთად აღუთქვა საზოგადოებას, რომ ოფშორული
ინდუსტრია „დაიხურება“. მათ ოფშორულ არეალებს „გლობალური ფინანსური
სამყაროს შავი ხვრელები“ უწოდეს.

დამალული ოფშორი
ოფშორული კომპანიების ფორმირება ხდება ადვოკატების, იურისტების, აგენტების
და შუამავლების მიერ. ისინი ქმნიან რთულ ბიზნესსქემებს იმისთვის, რომ
მაქსიმალურად გაზარდონ მოგება და მინიმუმამდე დაიყვანონ გადასახადები.
ვებ-გვერდი

http://www.off.shore.co.uk/faq/company-formation/

პოტენციური

მომხმარებლებისთვის ნომინალური მოწილის ანდა დირექტორის ზურგს უკან
კომპანიის რეალაური მფლობელის დამალვის შესაძლებლობას ქმნის: „ ნომინალური
მოწილე ან დირექტორი არის მესამე მხარე, რომელიც უფლებას აძლევს ისარგებლონ
მისი სახელით, რეალური მოსარგებლის, მფლობელის ან დირექტორის მაგივრად.
ნომინალური მფლობელის გამოყენება რეკომენდებულია განსაკუთრებით ისეთი
ტიპის იურისდიქციის პირობებში, როდესაც თანამდებობის პირების სახელები
საჯარო ჩანაწერებში ფიქსირდება და ყველასთვის ღიაა. ნომინალური მფლობელის
ვინაობა ასევე ღიაა და სწორედ ეს გარემოება იძლევა შესაძლებლობას დაიმალოს
რეალური მესაკუთრე“, – წერია

აღნიშნული ვებ-გვერდის კითხვა–პასუხის

განყოფილებაში.
იგივე მიდგომები გამოიყენება ათასობით აგენტის მიერ მთელ მსოფლიოში. ისეთი
კომპანიების

შესწავლისას,

სადაც

ნომინალურ

მფლობელებს

იყენებენ,

გამომძიებელმა ჟურნალისტმა უნდა ეძებოს ნომინალური მფლობელების სახელები,
რომლებზეც განსაკუთრებით დიდი რაოდენობის კომპანიები ფიქსირდება.

ცრუმაგიერი და რეალური მფლობელების იდენტურობის დასადგენად უნდა
ჩატარდეს ყველა ამ კომპანიის საფუძვლიანი

კვლევა და მათი საქმიანობა უნდა

გადამოწმდეს სხვადასხვა მონაცემთა ბაზაში.
ოფშორული იურისდიქციები, როგორიცაა კუნძული მენი, ცდილობენ აღიდგინონ
რეპუტაცია

და ამიტომ ნომინალური მფლობელების აქტივობებს სწავლობენ.

სამთავრობო ვებ გვერდზე IOM–მა დისკვალიფიცირებული დირექტორების სია
გამოაქვეყნა. ესენი აღმოჩნდნენ თაღლითურ ოპერაციებში ჩართული კომპანიების
წარმომადგენლები.
ანალოგიორგად,

დიდი

ბრიტანეთის

სავაჭრო

რეესტრი

გვთავაზობს

დისკვალიფიცირებული დირექტორების სიას. კიდევ ერთი ,,დაცული სამოთხის“,
გუერნსის მთავრობამ ფინანსური სამსახურებიც კი დააფუძნა. ეს არის ტრიბუნალი,
სადაც ინტერნეტით შეღწევა შეგიძლიათ. ასეთი მონაცემთა ბაზები ძალზედ საჭიროა,
როდესაც იწყებთ ჟურნალისტურ გამოძიებას ნომინალური მეპატრონეების თაობაზე.
სასამართლო პროცესები, რომელიც

ლონდონში კომერციულ თემებზე იმართება,

შესაძლოა ასევე კარგი დასაწყისი გახდეს ჟურნალისტური გამოძიებისთვის, რადგან
ასეთ

პროცესებზე

ხშირად

ერთმანეთს

ყოფილი

ბიზნესპარტნიორები

უპირისპირდებიან. მათ შესაძლოა გაამხილონ ერთმანეთის კავშირები ნომინალურ
მფლობელებთან.

მოგვიანებით

მოგითხრობთ

ასეთი

ტიპის

ჟურნალისტური

გამოძიების ტექნიკის შესახებ.
მსგავსი სქემის კომპანიის დაფუძნების მთავარი მიზანი გადასახადებისათვის თავის
არიდებაა. თუმცა, ზოგიერთი სახელმწიფო უკიდურეს ზომებს მიმართავს, როდესაც
რეალური ბენეფიციარი მფლობელის ვინაობის დამალვას ცდილობს.
პანამა და ლიბერია არიან იმ ქვეყნების ნუსხაში, რომლებიც ყველა ღონეს ხმარობენ
რეალური მფლობელების სახელების დასამალად.
პანამის კანონმდებლობით დაშვებულია კომპანიის
პირი,

ასე ვთქვათ, წილის

წილს ფლობდეს ფიზიკური

„მტარებელი“ , რომელსაც აქვს

წილის მფლობელის

სერთიფიკატი. თუმცა, მფლობელის ვინაობა არ ფიქსირდება არც საჯარო რეესტრში
და არც სხვა რომელიმე მონაცემთა ბაზაში.
ფაქტობრივად, პანამაში არც არსებობს საჯარო რეესტრი, ამდენად მთავრობამ არც კი
იცის, ვინ ფლობს ასეთი ტიპის კორპორაციებს. წილები ხელიდან ხელში, შესაძლოა,

ისე გადადიოდეს, რომ ვერავინ ადგენდეს, ვინ არის, ან ვინ იყო წარსულში ამ
წილების რეალური მფლობელი.
ნომინალური

მფლობელები

და

ცრუმაგიერი

პირები

მრავალ

ოფშორულ

„სამოთხეში“ კომერციული საწარმოების რეალური მფლობელების დასამალად
გამოიყენებიან.
ისინი, ვინც რეალური მფლობელების დადგნას ცდილობენ, იყენებენ სასამართლო
პროცესებიდან გამოსულ ინფორმაციას, სწავლობენ და აანალიზებენ სხვადასხვა
ქვეყანაში არსებულ მონაცემთა ბაზებს. ასეთი მეთოდებით ისინი ადგენენ კავშირს
ცრუმაგიერ და რეალურ მფლობელს, ანუ ბენეფიციარ მესაკუთრეს შორის.

საიდუმლო შრეები
იმის

გარკვევა,

თუ

ვინ

არის

კომპანიის

რეალაური

მფლობელი,

ძალზედ

გართულებულია. სერბეთში, ბელგრადში არსებულ კომპანიას, შესაძლოა ფლობდეს
როტერდამში,

ნიდერლანდებში

არსებული

ფირმა,

რომელსაც

თავის

მხრივ,

შესაძლოა ფლობდეს ავსტრიაში არსებული კერძო ფონდი, რომლის ბენეფიციარი
მფლობელები შესაძლოა იყვნენ რუსი ოლიგარქები. ეს ერთ-ერთი ყველაზე
გავრცელებული სქემაა.
ბალკანეთის ჟურნალისტებმა აღმოაჩინეს სქემები, სადაც მფლობელი კომპანიების
ოცამდე შრეა. სახელის მიხედვით კვლევამ ჟურნალისტები მხოლოდ იურისტებამდე
ან აქციონერებამდე მიიყვანა, მაგრამ ასეთი ვითარება არასოდეს უნდა განიხილოთ,
როგორც ჩიხი.
ორგანიზებული

დანაშაულის

მონაწილე

პირები,

როდესაც

ინფორმირებული

პირების რაოდენობის შესაზღუდად ახალ კომპანიებს აფუძნებენ, ძალიან ხშირად
არიან დამოკიდებული ერთსა და იმავე იურისტზე, ან ერთსა და იმავე აგენტზე.
როდესაც ასეთ კომპანიებში იურისტის იდენტიფიცირება ხდება, მკველვარებს
შეუძლიათ მის სახელზე დაყრდნობით საკვლევი სისტემები გამოიყენონ, რითაც
ასობით კომპანიას გამოავლენენ, სადაც ერთი და იგივე იურისტის სახელი და გვარი
ფიგურირებს.
ასეთი ჩანაწერებისა და მონაცემების შესწავლა ხშირად გამაოგნებელი შედეგებით
მთავრდება. ერთ-ერთ შემთხვევაში იურისტი, რომელიც აღმოსავლეთ ევროპაში
მიმდინარე საეჭვო გარიგებებში მონაწილეობდა, ამავდროულად ჩართული იყო სხვა

კომპანიებში,

რომლებიც

კრიმინალის

ცოლს

ეკუთვნოდა.

ეს

ქალბატონი

ტანსაცმლის ბუტიკის მფლობელი იყო.
ასეთი ტიპის არაპირდაპირი, პარალელური კვლევები საბოლოოდ იმით მთავრდება,
რომ ჟურნალისტები ადგენენ კომპანიის რეალური მფლობელის ვინაობას.
სარაევოს გამომძიებელ ჟურნალისტთა ცენტრის ჟურნალისტებმა მიაკვლიეს აგენტს
(აგენტი, რომელიც უზრუნველყოფს კომპანიის რეგისტრაციას ოფშორულ ზონაში)
ოფშორულ კომპანიაში, რომელიც ბალკანეთში ენერგეტიკის თემაზე მიმდინარე
არაერთ გარიგებაში მონაწილეობდა.
მათ იმ აგენტ ქალს დაურეკეს და უთხრეს, რომ

ბოსნიაში მიმდინარე ენერგო

გარიგებებთან მის კავშირზე დაწერას აპირებდნენ. აგენტმა მცირე ყოყმანის შემდეგ
კომპანიის რელაური მფლობელის ვინაობა დაასახელა.
შეიძლება ისეც მოხდეს, რომ ამ ტიპის კვლევამ გლობალური მასშტაბით ასობით
კომპანია გამოააშკარავოს. ასეთ შემთხვევაში სხვადასხვა მოდელისა და სქემის
დასადგენად, შესაძლოა, აუცილებელი

გახდეს შემდგომ თავში წარმოდგენილი

ბერკეტები, რომლითაც სოციალური კავშირების გაანალიზება მოხდება.

დავიწყოთ თევზაობა
როდესაც საქმე პირებისა ან კომპანიების კველვას ეხება, ონლაინ მონაცემთა ბაზები,
ისეთი, როგორიცაა, lexisnexis.com, dialog.com, უამრავ შესაძლებლობას გვთავაზობს.
მონაცემთა ბაზების მიხედვით კვლევის შესანიშნავი საშუალებაა ე.წ. „თევზაობა“,
რომელიც გვეხმარება სახელების დადგენაში.
ბუქარესტში საგამოძიებო ჟურნალისტიკის ცენტრმა წამოიწყო პროექტი, რომელიც
ითვალისწინებს პარლამენტის წევრთა სახელების კვლევას ისეთ მონაცემთა ბაზების
საფუძველზე, როგორიცაა lexisnexis.com, Dun&Bradstreet,

კომერციის საჯარო

რეესტრი.
შვეიცარიის სავაჭრო რეესტრში აღმოაჩინეს რუმინეთის სენატის იურიდიული
კომისიის ხელმძღვანელის სახელი. მას შვეიცარიაში ჰქონდა კომპანია, რომელიც
რატომღაც ,,რუმინეთის სამთავრობო პროგრამის’’ ნაწილად იყო წარმოდგენილი.
როდესაც სენატორს შვეიცარიაში არსებული კომპანიის შესახებ ჰკითხეს, მან ჯერ
გაიკვირვა, ეგონა, მეხუმრებიანო, მაგრამ როცა დარწმუნდა, რომ ამ კომპანიასთან მის
კავშირს იძიებდნენ, ეცადა დაეყოლიებია ჟურნალისტები არ გამოექვეყნებინათ ეს
ინფორმაცია.
როდესაც ბალკანეთში, ყოფილ საბჭოთა რესპუბლიკებში და სამხრეთ აღმოსავლეთ
აზიაში თავიანთ კოლეგებს ატრენინგებენ, რუმინეთის საგამოძიებო ჟურნალისტიკის
ცენტრის ჟურნალისტები მუდამ ქმნიან მონაცემთა ბაზებს იმ ქვეყნების კომერციული
საწარმოების შესახებ, სადაც ტრენინგი მიმდინარეობს. მაგალითად, ინდონეზიაში,
ჯაკარტაში მათ

ჩაიტანეს ცხრილები, სადაც

დარეგისტრირებული,

ინდონეზიიის

დიდ ბრიტანეთსა და შვეიცარიაში

მოქალაქეთა

საკუთრებაში

არსებული

კომპანიების სრული სია იყო წარმოდგენილი.
კორპორაციული დოკუმენტების ასეულ ათასობით გვერდი საინტერესო უნდა
ყოფილიყო ინდონეზიელი ჟურნალისტებისათვის, რადგან მათ იქ შეეძლოთ ეპოვნათ
სამხედრო და სამთავრობო პირები, რომლებიც ამ ქვეყნებში კერძო კომპანიებს
ფლობდნენ.
ასეთი მონაცემთა ბაზა შესაძლოა გახდეს გზამკვლევი კორუფციის, ინტერესთა
კონფლიქტების და სხვა დანაშაულის გამოსააშკარავებლად. დიდი ბრიტანეთი და
შვეიცარია იმ ქვეყნებს შორის არიან, სადაც კორუმპირებული მაღალჩინოსნები და
ორგანიზებული დამნაშავეები

შავ ფულს ბანკებში კარგად აბინავებენ, რადგან

მიაჩნიათ, რომ ასეთი ადგილები ინფორმაციის გახმაურებისგან სრულიად დაცულია.

ამ ქვეყნების საბანკო კანონმდებლობა ზედმიწევნით იცავს ინვესტიციების შესახებ
ინფორმაციის კონფიდენციალობას.
გაერო-ს

ანგარიში

ჟურნალისტებისთვის

იარაღით
შემდეგი

გლობალური
გამოძიების

ვაჭრობის
საფუძველი

შესახებ
გახდა.

რუმინელი
გაერომ

იმ

კომპანიებისა და პირების სახელები გამოაქვეყნა, რომლებიც იარაღით ვაჭრობის
უკანონო ბიზნესში იყვნენ ჩართული. ჟურნალისტებმა გვარები რუმინეთის სავაჭრო
რეესტრის მონაცემებში არსებულ ინფორმაციას შეადარეს.
მათ იპოვეს იარაღის უკანონო ვაჭრობით დაკავებულ რუს ვიქტორ ბოუტთან
დაკავშირებული კომპანიები. მისი კომპანია,
შარჯაში,

არაბეთის

გაერთიანებულ

„მფრინავი დელფინი“, რომელიც

საემიროებში

იყო

დარეგისტრირებული,

რუმინეთში კომერციულ საწარმოს ფლობდა და ბუქარესტის აეროპორტს იარაღის
გადაზიდვებისთვის იყენებდა. ბოუტი 2008 წელს ჯაკარტაში დააკავეს აშშ–ს,
რუმინეთის და ინდონეზიის სამართალდამცავების ერთობლივი სპეცოპერაციის
შედეგად.
მეორე

შემთხვევაში,

რუმინელმა

ჟურნალისტებმა

რუმინეთის

მოქალაქეებს

ავსტრიაში მიაგნეს.
მათ

ვენაში,

ავსტრიაში

აღმოაჩინეს

კავშირი

გადაუხდელი

ვალების

გამო

გაკოტრებული ყოფილი სახელმწიფო ბანკის პრეზიდენტსა და ამავე ბანკისგან
თანხების მსესხებელ ერთ–ერთ ჯგუფთან, რომელმაც ბანკს ვალი არ დაუბრუნა.
სასამართლო ჩანაწერები და ინტერნეტის ძალა
სასამართლო დავები, შესაძლოა, ზოგჯერ გახდეს ერთადერთი გზა, რითაც
ჟურნალისტები შეძლებენ დიდი ტრანსნაციონალური ორგანიზებული ჯგუფების
გამოვლენას. ყოფილი ბიზნეს პარტნიორები ფულზე დაობენ, და ზოგჯერ ასეთი
დავები სასამრთლოში ინაცვლებს. როდესაც ეს ხდება, მათ შესაძლოა, გასცენ
ინფორმაცია, რომლითაც ჟურნალისტები ისარგებლებენ.
ჟურნალისტებს შეუძლიათ დაკარგული კავშირების პოვნა და ამით კორუფციული
სქემების ნაწილ–ნაწილ აღდგენა. ლონდონისა და აშშ–ს სასამართლოები არც თუ ისე
იშვიათად ხდება ასეთი დავების პოლიგონი. ამ საქმეების მოძიება შეიძლება ისეთ
საიტებზე, როგორიცაა Pacer, lexisnexis.com და სხვა.
2001 წელს ადვოკატი, რომელიც ტეხასის შტატში, სან-ანტონიოში

სააგენტოს

მეშვეობით ბავშვების გაშვილების საქმეებზე მუშაობდა და მისი ბიზნესპარტნიორი,

კალიფორნიაში მცხოვრები გაშვილების შუამავალი ორსონ მოზესი, ჩართულნი
იყვნენ გაშვილების ჩაშლილ საქმეებთან დაკავშირებულ სასამართლო დავაში.
მოზესმა და სან-ანტონიოს სააგენტომ აღმოსავლეთ ევროპიდან ამერიკაში 1 000-მდე
ბავშვის შვილად აყვანას შეუწყვეს ხელი.
სარჩელში სააგენტო შუამავალს ადანაშაულებდა იმაში, რომ მან დაუმალა მიმღებ
მშობლებს ინფორმაცია ბავშვების სამედიცინო პრობლემების შესახებ, აშინებდა მათ,
დააშორა ერთმანეთს ერთი დედ-მამის შვილები, რაც მთლიანობაში სააგენტოს
$300.000 დაუჯდა.
არც მოზესი და არც სააგენტოს დირექტორი არ საუბრობდნენ ამ საქმეზე, რადგან ეს
მათზე ნეგატიურად აისახებოდა. სააგენტო მოზესთან ერთად 10 წლის განმავლობაში
მუშაობდა. სასამრთლოდან საქმის ჩანაწერების გამოთხოვნის შემდეგ დავიწყე ამ
საკითხზე მუშაობა. აღმოსავლეთ ევროპიდან სხვადასხავა წყაროს დამუშავების
შემდეგ დავწერე ჟურნალისტური გამოძიება სან-ანტონიოს ექსპრესნიუსში, რომელიც
მოზესის და სააგენტოს შვილად აყვანის პრაქტიკის ჩრდილოვან მხარეებს შეეხებოდა.
ამ სტატიით გამოწვეული რეაქცია ინტერნეტის ძალაზე მეტყველებს.
ჩემი სტატია რამდენჯერმე გამოქვეყნდა შვილად აყვანის საქმეებზე მომუშავე
სადისკუსიო კლუბებისა და

სხვა ინტერნეტ-ჯგუფების საიტებზე. ვირტუალურ

სამყაროში ცხელი დებატები გაჩაღდა. მოზესის თანამშრომლებმა კრიტიკას იმით
უპასუხეს, რომ სტატია მხოლოდ და მხოლოდ მოზესის მოღვაწეობის შემაფასებელი
ნეგატიური მასალა იყო. მათ ამ სტატიას „გადაუმოწმებელი“ უწოდეს და თქვეს, რომ
მოზესი იყო კარგი და პატიოსანი ადამიანი.
სანტა-ბარბარას საოლქო პროკურატურამ მოზესის წინააღმდეგ 62 მძიმე სისხლის
სამართლის დანაშაული ამოწია, ყველა შვილად აყვანასთან იყო დაკავშირებული.
2008 წლის გაზაფხულზე ორსონ მოზესი გაიქცა.
მეორე შემთხვევაში, ჟურნალისტები ბალკანეთში ელექტროენერგიის ინდუსტრიის
საქმის გამოძიებისას ლონდონის კომერციულ სასამართლოში განხილულ საქმეს
გადაეყარნენ. ამ საქმეში ერთ–ერთი

რუსი ოლიგარქი მეორეს უჩიოდა. ამ საქმის

მასალების თანახმად გაიხსნა ინფორმაცია აღმოსავლეთ ევროპაში მათი ერთობლივი
ბიზნესის შესახებ. ისინი საუბრობდნენ იმაზე, თუ როგორ დაპატიჟეს

სახელმწიფო

მოხელეები აღმოსავლეთ ევროპიდან ლონდონში და შემდეგ – მონაკოში ერთ-ერთი
გარიგების დადების წინ, რომლითაც მნიშვნელოვანი საწარმოო უძრავი ქონება მათ
ხელში უნდა გადასულიყო. ეს ინფორმაცია ძალზედ ღირებული აღმოჩნდა და გახდა

ერთ-ერთი პროექტის ნაწილი, რომელმაც 2007 წელს ტორონტოში (კანადა)
საგამოძიებო ჟურნალისტიკაში პირველი მსოფლიო ჯილდო დაიმსახურა.
როგორც ზემოთ აღვნიშნეთ, საზოგადოება ინტერნეტით გამოგვეხმაურა გაშვილების
საკითხებზე. რაც შეეხება კომერციულ თემაზე ჟურნალისტურ გამოძიებას, საეჭვო
ბიზნესმენებს და კრიმინალურ დაჯგუფებებს,

ჩვენს ნამუშევრებზე რეაგირებას,

შესაძლოა, ფინანსური ორგანიზაციებისგან ველოდოთ.
ასეთი სტატიების
აკითხავენ

გამოქვეყნების შემდეგ

ბალკანელ

ჟურნალისტებს ხშირად

კერძო აუდიტორები, გამომძიებლები. მათ სურთ მიიღონ მეტი

მონაცემები და დოკუმენტები კლიენტებისთვის, ვინც

გამოძიებაში ნახსენებ

კომპანიებში ინვესტირებით ინტერესდება.
ასეთი

კომპანიების

დამქირავებლები,

შესაძლოა,

იყვნენ

კეთილსინდისიერი

ბიზნესმენებიც, ვისაც არ უნდა ფულის დაკარგვა საეჭვო ორგანიზაციებში მისი
დაბანდებით. ისინი google.com-ში სტატიებს პოულობენ და უნდათ, რომ მეტი
იცოდნენ მათთვის საინტერესო თემაზე.
ჟურნალისტებს შეუძლიათ ასეთი დაინტერესებული პირები ღია წყაროებთან ან მათ
სტატიებში მითითებულ მონაცემთა ბაზებთან გადაამისამართონ. თუმცა, აუდიტორი
კომპანიების და კერძო გამომძიებლების მუშაობა მკაფიოდ უნდა იყოს გამიჯნული,
რათა ჟურნალისტებმა თავიდან აიცილონ ინტერესთა კონფლიქტი.
ჟურნალისტების ნამუშავარს ასევე ხშირად იყენებენ უშიშროების სამსახურები,
რომელთათვისაც ღია წყაროების და ინტელექტუალური რესურსის გამოყენება,
შესაძლოა, ინფორმაციის ღირებული წყარო გახდეს, განსაკუთრებით მაშინ, როცა
საქმე საზღვრებსმიღმა გარემოს ეხება.
უშიშროების სამსახურების და კერძო სააუდიტო სამსახურების მიერ გაკეთებული
არაერთი მოხსენება მინახავს, სადაც ჟურნალისტური გამოძიება მოიხსენიება.

კომპიუტერული პროგრამები და ინტერნეტზე დაფუძნებული ანალიზი
ინტერნეტის განვითარებასთან ერთად საერთაშორისო გამოძიებით დაკავებული
ჟურნალისტები ვერ აუდიან ინფორმაციის აურაცხელ ნაკადს. ამ ინფორმაციის
გადასამუშავებლად და გასაგებად ჟურნალისტები კომპიუტერულ პროგრამებს
იყენებენ.
ბალკანეთის ჟურნალისტები 10 წელზე მეტი ხნის განმავლობაში აგროვებდნენ
მონაცემებს კომპანიების შესახებ, ინახავდნენ მათ საკონტაქტო ინფორმაციას,
სასამართლო განხილვებს და სხვა სახის დოკუმენტებს. არქივები, რომელსაც ისინი
ქმნიან ფასდაუდებელია, როდესაც საქმე ეხება კრიმინალურ სტრუქტურებში ფულის
მოძრაობის გაკონტროლებას, განსაკუთრებით

თუ ჟურნალისტები ამ ყოველივეს

კომპიუტერული პროგრამების დახმარებით აკეთებენ.

კრიმინალური სტრუქტურების ჩამონათვალისთვის გასაკეთებლად ჟურნალისტები
ბალკანეთის საგამოძიებო ჟურნალისტიკის ცენტრთან ერთად იყენებენ ისეთ
პროგრამას, როგორიცაა ,,12’’. ამ პროგრამის მეორე სახელწოდებაა ,,ანალიტიკოსების
წიგნაკი’’. მისი შემქმნელების განმარტებით, ეს არის მოწინავე საგამოძიებო
ანალიტიკური პროგრამა სამართალდამცავებისთვის, მთავრობისთვის, სამხედრო,
უსაფრთხოების და კომერციული ორგანიზაციებისთვის. პროგრამა საშუალებას
აძლევს გამომძიებლებს და ანალიტიკოსებს ერთი შეხედვით რთული, კომპლექსური
და მოცულობითი მონაცემთა ბაზებიდან ადვილად და მოკლე დროში გაიგონ და
დააკავშირონ ერთმანეთთან ე.წ. ლოგიკური სცენარები.
,,12’’-ს ასევე შეუძლია დაეხმაროს

გამომძიებელ ჟურნალისტებს მთავრობის და

კომპანიის რთული მონაცემთა ბაზების გაანალიზებაში და მოვლენათა ჯაჭვის
აღდგენაში.
პრაქტიკულად, ,,12’’ არის სოციალური ქსელის ანალიზის ბერკეტი, რომელიც
საშუალებას აძლევს მის მომხმარებელს სისტემაში მოიყვანოს ცოდნა, დააკავშიროს
ერთმანეთთან

ინდივიდები,

საკვანძო

მომენტები,

კომპანიები,

სხვა

სახის

დაწესებულებები, თუ მოვლენებს შორის კავშირები. ,,12’’-ის გარდა, არსბობს სხვა
მრავალი სახის კომპიუტერული პროგრამა (NetMiner, UCnet, Pajek და სხვა).
მაგალითად: ასობით ტექსტური ფაილი, excel-ის დოკუმენტი, რომელიც შეიცავს
კომპანიის შესახებ ისეთ ინფორმაციას, როგორიცაა კომპანიების სახელწოდებები,
მოწილეთა რაოდენობა და ვინაობა, მისამართები, დაბადების თარიღები, ,,12’’–ში
შესაძლოა

იმგვარად

გარდაიქმნას,

სახელწოდებებს შორის ხილული

რომ

,,ანალიტიკოსის

კავშირი დაადგინოს. თუ

წიგნაკმა’’

საერთო

564-ე და მე-3-ე

გვერდებზე ერთი და იგივე მისამართი შეგხვდათ, ,,12’’ პოულობს ამ კავშირს და
წარმოგიდგენთ მას ცხრილში. ,,12’’ აგრეთვე აფიქსირებს კავშირებს სახელების,
დაბადების თარიღების ან ქვეყნების მიხედვით. ამგვარად, კავშირების დადგენა,
რომელიც

ჟურნალისტს

რაოდენობის

გამო,

დღეს

გაუჭირდებოდა
უკვე

მონაცემთა

შესაძლებელია

ბაზების

კომპიუტერული

აურაცხელი
პროგრამის

მეშვეობით.
შესაბამისად, ბევრი სხვა სახის ანალიზი, შესაძლოა, მონაცემებად გარდაიქმნას და
დადგინდეს საერთო მახასიათებლები.
გამოძიებაზე

ვმუშაობდი,

,,12’’-ის

ასე მაგალითად: ერთხელ, როდესაც

მეშვეობით

აღმოვაჩინე,

რომ

სიგარეტის

კონტრაბანდით დაკავებული პირები ერთსა და იმავე მისამართს იყენებდნენ

რუმინეთში კომპანიების დაფუძნებისას. შემდეგ მე გავაანალიზე მონაცმები და
დავადგინე მათი გადაადგილების გრაფიკი რუმინეთსა და მის საზღვრებს გარეთ.
,,12’’ აგრეთვე ძალზედ საჭიროა, როდესაც ძალიან დიდი მოცულობის ინფორმაციის
დახარისხება გჭირდებათ. მაგალითად: ,,12’’–ის ცხრილის თავში შეგიძლიათ
ჩაწეროთ კომპანიის სახელწოდება, ქვემოთ კი პირები, ვინც ამ კომპანიასთან არის
დაკავშირებული და მათი ბიზნეს-კავშირები.
რასაკვირველია, იგივე შეიძლება გაკეთდეს Word-ში ანდა Power Point-ში, მაგრამ
,,12’’- ის სპეციფიკურობა იმაშია, რომ მეტატექსტებში ყველა დამხმარე და თანმყოლ
მასალას თითოეული ობიექტის გასწვრივ ათავსებს. ამას გარდა, მრავლობითი და
ასობით კავშირის მქონე

ცხრილები შესაძლოა

შერწყმული იყოს

ისე,

რომ

დამატებითი ბმულები შეიქმნას. (იხილეთ ნავთობგადამამუშავებელი საწარმოს
ცხრილი). თითოეული ფანჯარა ცხრილში შეიძლება გამყარდეს დოკუმენტით და იმ
წყაროთი, რომელიც

ჟურნალისტმა გამოძიებისათვის სასარგებლოდ მიიჩნია.

მაგალითად, თუ ინფორმაცია კომპანიის ოფიციალური ჩანაწერებიდან არის
მოპოვებული, შემდეგ ეს ინფორმაცია შესაძლოა დახარისხდეს, როგორც ძალზედ
მნიშვნელოვანი.

თუ

უშიშროების

სამსახურების

ანგარიშიდან

მოპოვებული

ინფორმაცია არ არის გადამოწმებული სხვა წყაროებში, ის კლასიფიცირდება როგორც
ნაკლებმნიშვნელოვანი.
,,12’’–ის შესაძლებლობები კიდევ უფრო იზრდება, როდესაც მას გამოიყენებენ
ჟურნალისტთა მიერ შექმნილ მონაცემთა ბაზებში. ის, შესაძლოა, გამოყენებული იყოს
Groove-თან ერთად, ეს გახლავთ სათანამშრომლოდ განკუთვნილი პროგრამა,
რომელიც ვირტუალური ნიუსრუმის შექმნის შესაძლებლობას იძლევა. Groove
ფუნქციონირებს, როგორც

დამაკავშირებელი ხიდი სხვადასხავა ჟურნალისტ

გამომძიებელს შორის და უზრუნველყოფს მათთვის მონაცემთა ბაზების, ვიდეო,
აუდიო, ტექსტური ინფორმაციის გაცვლისთვის დაცულ სამუშაო სივრცეს. Groove-ს
ბალკანელი ჟურნალისტები რეგიონულ პროექტებზე მუშაობის დროსაც იყენებენ.
რამდენიმე ასეთი პროექტი შეგიძლიათ იხილოთ http://www.reportingproject.net-ზე.
აქ დადებული მონაცემების დამუშავება შეიძლება ,,12’’–ში სხვადასხვა ქვეყნიდან
მომდინარე ინფორმაციას შორის კავშირის დასადგენად.
,,12’’-ს იგივენაირად იყენებენ სამართალდამცავები.
„სტრატეგიული

უსაფრთხოება“,

რომელიც

ჯეი ლეიბოვიცის წიგნში,

ინფორმაციის

ანალიზს

ეძღვნება,

ნათქვამია, რომ სერიული მოძალადეების, წამლის რეცეპტით თაღლითობის
საქმეების გამოძიებისას და ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატზეც კი სწორედ

პროგრამა ,,12’’–ით სარგებლობდნენ. სამართალდამცავი სტრუქტურები მონაწილე
ქვეყნებში ,,12’’–ს მონაცემთა ბაზების შესადარებლად იყენებდნენ იმ ე.წ. ხულიგნების
დასადგენად, რომლებსაც მატჩების ჩაშლა შეეძლოთ. თითოეულ სახელმწიფოს
ჰქონდა მონაცემთა ბაზა ასეთ ხულიგნებზე

და ,,12’’-ის მეშვეობით მოხდა ამ

მონაცემების გადამოწმება–შეჯერება.
,,12’’,

Pajek,

UCI

net

და

ანალოგიური

პროგრამები

არის

ჟურნალისტური გამოძიებისთვის ალტერნატიული იარაღი და

საერთაშორისო
უზრუნველყოფს

ურთიერთობის ახალ, მაღალ დონეს წლების განმავლობაში დამკვიდრებული
ჟურნალისტური კავშირებისთვის.
SNA

პროგრამა არის

ძალზედ საჭირო, როდესაც გამოიყენება სხვა ონლაინ და

ოფლაინ საშუალებებთან და მონაცემთა ბაზებთან ერთად. სახელმძღვანელოს თან
ახლავს ამგვარი საშუალებების ჩამონათვალი.

ადგილზე მუშაობა და საერთაშორისო თანამშრომლობა
კომპიუტერული

ტექნოლოგიები

და

დოკუმენტების

ანალიზი

გამოძიებისას

გამოტოვებული ადგილების შევსებაში გვეხმარება, მაგრამ არანაკლებ მნიშვნელოვანია
მუშაობა ადგილზე. ის ხელმისაწვდომს ხდის მონაცემებს, რომლებიც ციფრულ
სამყაროში არ მოიპოვება. პირდაპირი დაკვირვება საშუალებას აძლევს ჟურნალისტს
ღრმად გაიაზროს ფაქტები და მოუთხროს მკითხველს მათ შესახებ.
რამდენიმე წლის წინ რუმინელმა ჟურნალისტებმა მოიპოვეს უამრავი კორპორაციული
ჩანაწერი, რომელიც

ერთ–ერთი ნავთობგადამამუშავებელი კომპანიის

ლონდონში

დარეგისტრირებული კომპანიისთვის გადაცემას ეხებოდა. მანამდე ქარხანა რუმინელ
პოლიტიკოსს ეკუთვნოდა და სახელმწიფოს უზარმაზარი ვალი ჰქონდა, რადგან
გადასახადებს

არ

იხდიდა.

დაფუძნებულ

ბრიტანულ

გადამამუშავებელი
კომპანიას

გადაეცა,

ქარხანა

ვალებიანად

ახლად

თუმცა

რუმინეთის

ფინანსთა

სამინისტრომ უარი თქვა კომპანიასთან დაკავშირებული ნებისმიერი ინფორმაციის
გაცემაზე. ბრიტანეთის კომპანიათა რეესტრიდან მოპოვებულ დოკუმენტებში გამოჩნდა,
რომ ერთ-ერთი მფლობელი ბუქარესტში მცხოვრები რუმინელი იყო, დირექტორის
სახელს კი არ იცნობდნენ ჟურნალსიტები და იგი არც რუმინეთის მონაცემთა ბაზებში
ფიქსირდებოდა.

რუმინელმა ჟურნალისტებმა ბრიტანეთის რეესტრში დაფიქსირებულ მისამართს
მიმართეს და დირექტორის შესახებ მეზობლებისაგან შეიტყვეს, რომ ის ქალი იყო და
მართავდა მანქანას: Audi A6, ნომრით B-26-ZRB.
პოლიციისგან ჟურნალისტებმა არაოფიციალურად ისიც შეიტყვეს, რომ ბელგრადიდან
მოპარული ეს მანქანა სხვა პირის სახელზე იყო რეგისტრირებული. შემდგომმა კვლევაძიებამ აჩვენა, რომ მანქანის მფლობელი რუმინელი დირექტორის დაქვემდებარებაში
მუშაობდა,

ხოლო

ჟურნალისტები

ნავთობგადამამუშაბვებელი

ქარხნის

გადაცემის

ამბავმა

პირდაპირ იმ პირებზე გაიყვანა, ვინც ამჟამად ორგანიზებულ

დანაშაულში არიან ეჭვმიტანილი. ბრიტანული კომპანიის დირექტორი მანქანის
მფლობელის

მეგობარი

აღმოჩნდა,

ხოლო

მანქანა

ბრიტანული

კომპანიის

თანადაფუძნებაში მონაწილეობის წასახალისებლად მისცეს. პირდაპირი დაკვირვებები
ადგილზე და მეზობლებთან ინტერვიუები გადამწყვეტი იყო ამ საქმეში და ვითარებას
ნათელი მოჰფინა.
სტატიების ეს ციკლი, რომელმაც პოლიტიკოსებსა და ორგანიზებულ დამნაშავეებს
შორის

კავშირები

გამოააშკარავა,

წყაროებთან

უშუალო

მუშაობის

გარეშე

არასრულფასოვანი იქნებოდა.
თუმცა არსებობს შემთხვევები, როდესაც

ადგილებზე მუშაობა ძალზედ ძვირია

ჟურნალისტებისთვის, განსაკუთრებით საერთაშორისო გამოძიებისას. საუკეთესო გზა
უმეტეს

შემთხვევებში

ადგილობრივ

ჟურნალისტებთან

თანამშრომლობაა.

ისინი

ადგილობრივ ვითარებაში გაცილებით უკეთ ერკვევიან და უკეთ მიუწვდებათ ხელი
ინფორმაციის წყაროებთან.
2007

– 2008 წლებში რუმინელი ჟურნალისტები ავსტრალიელ კოლეგებთან ერთად

ტრანსნაციონალური დანაშაულის გამოძიებაზე მუშაობდნენ.

თაღლითურ სქემას

„ცეცხლის ძალა“ ერქვა.
კომპანიამ, რომელსაც მსოფლიოში ბევრი შვილობილი ჰყავდა, გამოაცხადა რომ
გამოიგონა

ჯადოსნური

აბი,

რომელიც,

ავტომობილის

საწვავზე

დამატებისას

აუმჯობესებდა მანქანის მახასიათებლებს, ამცირებდა საწვავის ხარჯს და გარემოს
დაბინძურებას. ამ განცახდების უკან არც ერთი სამეცნიერო დასკვა არ არსებობდა. ამის
მიუხედავად, ევროპაში, აზიასა და ავსტრალიაში კომპანიამ მშვენიერი ბიზნესი გააჩაღა.
ავსტრალიელმა და რუმინელმა ჟურნალისტებმა გაცვალეს ერთამნეთში მონაცემები
„ცეცხლის ძალის“ შესახებ და აღმოაჩინეს, რომ თაღლითური სქემა ერთ-ერთმა
ავსტრალიელმა საეჭვო რეპუტაციის ბიზნესმენმა შექმნა, ხოლო რუმინელი მოქალაქეები

ყოფილ საბჭოთა საიდუმლო სამსახურებთან იყვნენ კავშირში. გარიგება გაიხსნა და
სამართალდამცავები შეუდგნენ ამ ჯგუფის საქმიანობის შესწავლას ავსტრალიაში.
არსებობს

გამომძიებელი ჟურნალისტების მრავალი, ასე ვთქვათ, ელექტრონული

ჯგუფები, სადაც შესაძლებელია უცხოელ ჟურნალისტებთან კონტაქტის დამყარება
(იხილეთ

სასარგებლო

ვებ-საიტების

ნუსხა).

ახლა

ყველაზე

აქტუალურია

globalinvesitgativejournalism.org. ამ ჯგუფის წევრობა საშუალებას მოგცემთ დაამყაროთ
ურთიეთობა ასობით გამომძიებელ ჟურნალისტთან მთელ მსოფლიოში.

უსაფრთხოება
2006 წლის დასაყისში რუმინელი ჟურნალისტი დააპატიმრეს და ბრალად დასდეს
საიდუმლო დოკუმენტების ფლობა და სხვა პირებზე გადაცემა. საიდუმლო მასალები
ეხებოდა სამხედრო ოპერაციებს ერაყსა და ავღანეთში, სადაც რუმინეთის არმია
კოალიციის წევრი იყო. ხელისუფლებამ გადაწყვიტა, რომ უფლება ჰქონდა ადამიანები
დაეკითხა, და მათი დისკების კონფისკაცია მოეხდინა, რათა ინფორმაციის გაჟონვის
წყარო დაედგინა. ხელისუფლებამ ასეთ ხერხს მიმართა იმის მიუხედავად, რომ
ჟურნალისტს საიდუმლო ინფორმაცია არასდროს გამოუქვეყნებია. მეტიც, ჟურნალისტმა
თავად უამბო ხელისუფლების წარმომადგენლებს ინფორმაციის გაჟონვის თაობაზე,
მოვლენათა ასეთი განვითარება სერიოზულ პრობლემას ქმნის: როგორ უნდა დაიცვას
ჟურნალისტმა საკუთარი თავი, წყაროები და ინტერესები. როდესაც ხელისუფლებამ
ჟურნალისტების კომპიუტერებიდან დისკები გადაწერა, მათ არა მხოლოდ სამხედრო
საიდუმლოებათა შესახებ ინფორმაცია გადაიწერეს, არამედ ყველაფერი – მთელი
ინფორმაცია, რაც კი ჟურნალისტს კომპიუტერში ჰქონდა, წაშლილი ინფორმაციაც კი.
მართლაც, წაშლილი ინფორმაციის აღდგენა არ არის რთული სპეციალური პროგრამების
გამოყენებით. ასეთ დროს რუმინეთის ხელისუფლების წამროამდგენლებმა გამოიყენეს
ხელსაწყო

სახელწოდებით

წარმოდგენილია

RoadMaSSter-2

ვებ-გვერდზე:

portable

http://abcusinc.com.

ის,

Forensics
როგორც

Lab,

რომელიც

ყველა

ტიპის

საოპერაციო სისტემისა და ნაწილის აღმდგენი მოწყობილობა, ეჭვმიტანილის მიერ
შენახული ყველა ტიპის ინფორმაციის, მათ შორის წაშლილი ინფორმაციის, ფაილების
და თავისუფალი სივრცეების აღდგენის გარანტიას იძლევა.
სამართალდამცავების მხრიდან შეურაცხმყოფელი მოპყრობა საზღვარგარეთ მომუშავე
ჟურნალისტებისთვის ერთადერთი საფრთხე არ არის.

ორგანიზებულ დანაშაულში ჩართული არაერთი ჯგუფი, რომელიც აღმოსავლეთ
ევროპაში მოქმედებს, საკუთარი უსაფრთხოებისთვის კომპანიებს აფუძნებს, რომელსაც
უშიშროების ყოფილი ოფიცრები მართავენ. ისინი ფლობენ უახლეს ტექნოლოგიებს და
შეუძლიათ ჟურნალისტების აქტივობის შესახებ შეიტყონ ონლაინ და ოფლაინ რეჟიმში.
კომერციულ ინტერნეტ სერვისებს, როგორიცაა readnotify.com, შეუძლიათ, მაგალითად,
ელექტრონულ ფოსტაში შეღწევა. ამ საიტზე დარეგისტრირებულ პირს შეუძლია გაიგოს,
როდის გაიხსნა ფოსტა და ვის გადაეგზავნა წერილი. ასეთ მონაცემებზე დაყრდნობით
დაინტერესებულ პირს შეუძლია გამოთვალოს, სად იმყოფება ჟურნალისტი და ვისთან
ატარებს კონსულტაციებს გამოძიების პროცესში.
ასეთი საფრთხეების თავიდან აცილების შესაძლებლობა პრაქტიკულად არ არსებობს.
ელექტრონული ფოსტის დაშიფვრის შესაძლებლობა არსებობს, თუმცა ისიც დროებითი
ღონისძიებაა, რომელიც ცოტა ხნით მაინც შეაკავებს ონლაინ მონიტორინგის და
თვალთვალის პროცესს.
პროგრამების ნუსხაში, რომელიც ჟურნსლისტს შეუძლია გამოიყენოს გამოძიების
წარმართვისას, ჩამოთვლილია რამდენიმე ასეთი საშუალება.

ონლაინ რეჟიმში კომპანიათა ძიების ინსტრუმენტები
კომპანიის შესახებ ინფორმაციის ხელმისაწვდომობა ერთი ქვეყნიდან მეორეში, ხან კი
ერთი და იგივე ქვეყნის სხვადასხვა რეგიონებს შორის უნდა ვეძებოთ. ზოგჯერ
ინფორმაცია უფასოა. უმეტეს შემთხვევაში კი კომპანიების შესახებ მონაცემები,
შესაძლოა, ძალზედ ძვირი ღირდეს ან სულაც არ მოიპოვებოდეს. ქვემოთ მოცემულია
მონაცემთა ბაზის მოკლე აღწერა და ზოგიერთ შემთხვევაში ინსტრუქციები, თუ როგორ
უნდა მივაკვლიოთ ინფორმაციას ონლაინ და ოფლაინ რეჟიმებში.
წინამდებარე წიგნი „ფულის კვალდაკვალ“ გვთავაზობს რამდენიმე მეთოდს, რომელსაც
ბალკანელი და სხვა ქვეყნების ჟურნალისტები იყენებენ, რათა მიაკვლიონ სასურველ
ინფორმაციას არაგამჭვირვალე გარემოში. ჟურნალისტებს ურჩევენ დაუკავშირდნენ
თავიანთ კოლეგებს იმ ქვეყნებში, საიდანაც ისინი ამა თუ იმ კომპანიის შესახებ
ინფორმაციის მოპოვებას ცდილობენ, რადგან ონლაინ მონაცემთა ბაზები ყოველთვის
განახლებული ან სრულყოფილად შედგენილი არ არის.
http://www.globalinvestigativejournalism.org.

ამ

საიტზე

შეგიძლიათ

მიაკვლიოთ

გამომძიებელი ჟურნალისტებისა და საგამოძიებო ჟურნალისტიკის ცენტრების შესახებ

ყველაზე

სრულყოფილ

ნუსხას.

აღმოსავლეთ

ევროპის

ჟურნალისტები

ამჟამად

კომპანიათა შესახებ საკუთარ მონაცემთა ბაზებს აერთიანებენ. ამდენად, დაარქივებული
მასალა ხელმისაწვდომი გახდა მთელი რეგიონისათვის. ეს მონაცემთა ბაზა შეიცავს
ინფორმაციას რეგიონში მოქმედი კომპანიების შესახებ ე.წ. ,,ოფშორული სამოთხეეებისა“
და მრავალი ქვეყნის ჩათვლით.

მთავარი მონაცემთა ბაზა
ევროპის ბიზნეს რეესტრი
EBR

(http://ebr.org)

ნიდერლანდების,

არის

მონაცემთა

ესტონეთის,

ბაზა,

ფინეთის,

რომელმაც

საფრანგეთის,

გააერთიანა
გერმანიის,

ავსტრიის,

საბერძნეთის,

ირლანდიის, იტალიის, ჯერსის, ლატვიის, დანიის, ნორვეგიის, სერბეთის, ესპანეთის
შვედეთის, უკრაინისა და დიდი ბრიტანეთის მონაცემთა ბაზები. აქ შესაძლებელია
სახელობითი ძებნა. ფასები იცვლება ქვეყნების მიხედვით და ფიქსირდება ყოველი
ძიების დროს.
Lexis-Nexis
ეს ვებ-გვერდი ფასიანია და ითხოვს ხელმოწერას. ფიქსირებული გადასახადის გადახდა
ხელმოწერის ყველაზე ეფექტური ფორმაა. Lexis-Nexis (http://www. Lexisnexis/uk/business)
არის მონაცემთა ბაზების ერთობლიობა და ის სთავზობს ხელმისაწვდომობას მედიაში
გამოქვეყნებულ

მასალებთან,

კომპანიების

რეგისტრებთან

მრავალ

ქვეყანაში,

სასამართლო საქმეებთან, ფინანსურ ბაზრებთან, პირთა საძიებლებთან და მრავალ სხვა
სახის

ინფორმაციასთან.

Lexis-Nexis–ში

მოცემული

ერთ-ერთი

ყველაზე

საჭირო

ინსტრუმენტი ხელმისაწვდომს ხდის Dun–ის, Bradstreet–ის კომპანიების მონაცემთა
ბაზებს, რომელიც მთელ მსოფლიოს მოიცავს. ჩვეულებრივ აქ თავმოყრილია იმპორტექსპორტში ჩართულ კომპანიათა მონაცემები.

კომპანიათა შესახებ სრული ინფორმაცია არ არის მოცემული ქვეთავში „კომპანიები“.
მაგალითად,

ამ ქვეთავში ჰოლანდიაში რეგისტრირებული კომპანიების შესახებ

ინფორმაციას ვერ მოიპოვებთ. თქვენ შემდეგნაირად უნდა მოიქცეთ:
1. დააჭირეთ ღილაკს „წყაროები“
2. დააჭირეთ ღილაკს „კომპანია და ფინანსები“
3.

დააჭირეთ ღილაკს „კომპანიის პროფილი და დირექტორები“

4. დააჭირეთ ღილაკს ,,ქვეყნისა და რეგიონის მიხედვით“
5. დააჭირეთ ღილაკს „ევროპა“
6. დააჭირეთ ღილაკს „დამატება“ ჰოლანდიური კომპანიის შესახებ ინფორმაცია და მის
გვერდით დირექტორები და მენეჯერები.
7. მიეცით წყაროს სახელწოდება „ჰოლანდიური“
8. ამდენად უკვე მზად ხართ. თქვენი წყარო დაცულია Power Search-ის მიერ.
ასეთივე წესით შეგიძლიათ მიაგნოთ სასამართლო ჩანაწერებს, რომელიც არ არის LexisNexis-ის ძირითად ჩამონათვალში.

როდესაც ეძებთ კომპანიებს დიდ ბრინტანეთში, გაითვალისწინეთ, რომ ჩვეულებრივი
ძებნა სექციაში „ყველა ბრიტანული კომპანია“ არ მოგცემთ ინფორმაციას მოწილეთა
შესახებ. ასეთი ინფორმაციის მოსაპოვებლად უნდა დაძებნოთ ICC ცნობარი მოწილეთა
შესახებ.
Dialog
„დიალოგი“
გვაძლევს

(http://www.dialog.com)
წვდომას

ასობით

Lexis-Nexis-ის

გაერთიანებულ

პირდაპირი

მონაცემთა

კონკურენტია

ბაზასთან

და

და

საძიებო

სისტემასთან.

კომპანიათა ეროვნული რეესტრი
ავსტრალიის ფასიანი ქაღალდებისა და ინვესტიციების კომისია

უზრუნველყოფს მონაცემთა ბაზას ავსტრალიაში დარეგისტრირებული კომპანიების
შესახებ (http://www.asic.gov.au)

აზერბაიჯანი
აზერბაიჯანი სხვა ყოფილი საბჭოთა რესპუბლიკების მსგავსად არის ადგილი, სადაც
კომპანიების

შესახებ

ინფორმაცია

ძალზედ

ძნელი

მოსაპოვებელია

და

სადაც

გამომძიებელ ჟურნალისტებს ბევრი სიძნელე ხვდებათ კომერციული ორგანიზაციების
მფლობელების შესახებ ინფორმაციის მოპოვებისას.

ინფორმაცია აქციონერების

ან

მმართველი საბჭოების შესახებ არ არის საჯაროდ ხელმისაწვდომი მონაცემთა ბაზების
სახით.
სახელმწიფო სტრუქტურები აზერბაიჯანში მუდმივად უარს ამბობენ კომერციული
ჰოლდინგების აქციონერების და მმართველი საბჭოების შესახებ ინფორმაციიის
გაცემაზე.
საგადასახადო

სამინისტროს

სტრუქტურების აქციონერთა

პრესსამსახური

აცხადებს,

რომ

კომერციული

სახელები კომერციული საიდუმლოა და მოწილეთა

შესახებ ინფორმაცია კონფიდენციალურია.
დაწესებულება, სადაც ასეთი ინფორმაცია არსებობს, არის ფასიანი ქაღალდების
სახელმწიფო კომიტეტი, რომელიც აზერბაიჯანის პრეზიდენტს ექვემდებარება.
ინფორმაცია აქციონერების შესახებ

კომიტეტის ,,ეროვნულ სადეპოზიტო ცენტრში’’

იყრის თავს. ამ უწყებას ხელშეკრულება აქვს გაფორმებული სააქციო საზოგადოებებთან
იმაზე, რომ არ გაამხელენ აქციონერთა ვინაობას.
,,ეროვნული სადეპოზიტო ცენტრი’’ ბანკის როლს თამაშობს და ინფორმაცია მოწილეთა
შესახებ ისეთივე რანგში გადის, როგორც საბანკო კომერციული საიდუმლო. ამიტომ ვერ
შევძლებთ ამ ინფორმაციის გახსნას. თუმცა სააქციო საზოგადოებები თავიანთ
ინფორმაციას

აქვეყნებენ

საკუთარ

ყოველთვიურ

გამოცემაში,

სახელწოდებით

„მულქიათი“, რომელიც ეკონომიკური განვითარების სამინისტროს ეკუთვნის და
სააქციო

საზოგადოებების

ანგარიშებიდანაა

შესახებ

შესაძლებელი,

ინფორმაციის
უთხრა

მიღება

,,ეროვნული

ამ

ყოველთვიური

სადეპოზიტო

ცენტრის’’

წარმომადგენელმა აზერბაიჯანელ რეპორტიორს.
ბელგია
ბელგიურ ვებ-გვერდზე (http://www.mineco.fgov.be) არსებობს ზოგადი ინფორმაცია,
რომელიც

შეიძლება

გამოგადგეთ.

ანალოგიური

ვებ-გვერდი

(http://www.ejustice.just.fgov.be/tsv/tsf.htm) იძლევა წარმოდგენას კომპანიის შესახებ,
ჰოლანდიურად და ფრანგულად.

http://www.trendstop.be

იძლევა

ზოგად

ფინანსურ

ინფორმაციას

ბელგიის

100

უმსხვილესი კომპანიის შესახებ. ეს ინფორმაცია ასევე ხელმისაწვდომია ჰოლანდიურ,
ფრანგულ და ინგლისურ ენებზე.
ბოსნია და ჰერცოგოვინა
კომპანიის შესახებ ჩანაწერების მოპოვება შესაძლებელია ბოსნიასა და ჰერცოგოვინაში,
თუმცა ამისთვის ბევრი ძალისხმევა დაგჭირდებათ. მთავრობა ამ ეტაპზე ადგენს ონლაინ
მონაცემთა ბაზებს, რომელიც გარკვეულწილად ხელმისაწვდომს გახდის კომპანიების
შესახებ ინფორმაციას. ბოსნიისა და ჰერცოგოვინის კანონმდებლობა ინფორმაციის
ხემისაწვდომობის შესახებ საკმაოდ ქმედითია მონაცემთა ბაზის საკითხში.
კომპანიის რეგისტრირების შესახებ დოკუმენტები მოიპოვება ბოსნიის კანტონების
სასამართლოებში. იმისათვის, რომ დაადგინონ, რომელ სასამართლოში განიხილებოდა

საქმე და მოძებნონ შესაბამისი ჩანაწერები, ჟურნალისტებს ესაჭიროებათ ცნობები, თუ
სად დარეგისტრირდა და ოპერირებს ესა თუ ის კომპანია. ასეთი დოკუმენტები იძლევა
ინფორმაციას მფლობელთა შესახებ კომპანიის არსებობის მანძილზე, რაც საკმარისია
სრული სურათის შესაქმნელად.
დოკუმენტების ასლების მოპოვება შესაძლებელია მხოლოდ მას შემდეგ, რაც მთავარი
მოსამართლე თანხმობას განაცხადებს. ასლების გადაღება ფასიანია, თანხა მერყეობს და
თითო ასლის მაქსიმალური ფასი 1 ევროა.
უნდა აღვნიშნოთ, რომ ელექტრონული მონაცემთა ბაზა ორივე დეპარტამენტის მიერ
გამოიყენება,

როგორც სასამართლო რეფორმის

ერთ-ერთი შემადგენელი. თუმცა,

მხოლოდ რამდენიმე სასამართლომ დანერგა პრაქტიკაში ინტერნეტ ან ვებ-გვერდებზე
ხელმისაწვდომი

მონაცემთა

ბაზებით

სარგებლობა.

ვებ-გვერდებზე

არსებული

ინფორმაცია არ იძლევა სრულ სურათს ამა თუ იმ საქმის შესახებ, ამიტომ
ჟურნალისტები დოკუმენტებს

სასამართლოების დეპარტამენტებიდან

ხოლმე.

ბრაზილია

ბრაზილიის საფონდო ბირჟა: http://www.bovespa.com.br/indexi.asp

გამოითხოვენ

ბრაზილიის ონლაინ სასამართლოები: http://www.stf.jus.br

ბრიტანეთის კოლუმბია
http://www.fin.gov.bc.ca/reg;stries/corppg/

ბრიტანეთის ვირჯინიის კუნძულები
BVI

-

ბრიტანეთის

განლაგებული

ვირჯინიის

კარიბის

კუნძულები,

კუნძულებზე,

არის

ბრიტანეთის ადმინისტრაციის დაქვემდებარებაში
არსებული ტერიტორია, რომლითაც სარგებლობენ
ოფშორული კომპანიების ფორმირების დროს. BVIს აქვს კორპორაციული საკითხების რეესტრი,
სადაც

ჟურნალისტებს

შეუძლიათ

მიიღონ

კორპორაციული ლიცენზია, კომპანიის წესდება და
დირექტორების სახელები. თითო დოკუმენტი 5 აშშ
დოლარი ღირს და ძიება მხოლოდ კომპანიის
სახელის მიხადევითაა შესაძლებელი. ბალკანეთის
ჟურნალისტებმა

კუნძულებზე

კონტრაქტები

გააფორმეს იურისტებთან, რათა მათ კომპანიათა
შესახებ ჩანაწერებით

უზრუნველყონ. წლიური

კონტრაქტი იურიდიულ ფირმასთან შესაძლოა 300
აშშ დოლარი ღირდეს, თუმცა, უმეტეს შემთხვევებში აქ დარეგისტრირებული კომპანიის
ბენეფიციარი მფლობელი ამ კორპორაციულ ჩანაწერებში, შესაძლოა, არ დაფიქსირდეს.
(http://www.bvifsc.vg) BVI–ს ფინანსური მომსახურების კომისია იძლევა PDF ფორმატს,
კომპანიის ჩანაწერების მისაღებად. იმავე გვერდის ქვეთავში მოცემულია კომპანიათა
ჩამონათვალი, რომელთაც BVI-მ გაუგზავნა გაფრთხილება არასახარბიელო ქმდების ან
სხვა რაიმე მიზეზის გამო.
ბულგარეთი
ინფორმაციის უმეტესობა ბულგარეთში ხელმისაწვდომია ონლაინ რეჟიმში. არსებობს
მრავალი მონაცემთა ბაზა, რომელიც იძლევა ინფორმაციას აქციონერების, დირექტორთა
საბჭოებისა და ფინანსური მდგომარეობის შესახებ. სახელწოდებებზე დამყარებული
ძიება, შესაძლოა, ძალზე ხელსაყრელიცაა. ზოგიერთი მონაცემთა ბაზა იძლევა
ინფორმაციას ყველა ცვლილებაზე, რომელიც კომპანიაში განხორციელდა დაფუძნების
დღიდან მოყოლებული. შემდგომი დეტალები, შესაძლოა, მოიძებნოს ინგლისურად
ქვემოთ მოტანილ ვებ-გვერდებზე.

http://www.apis.bg/en/products/apis-register.html

http://www.ciela.net/products.aspx?lang=en&prodID=11

http://www.is-bg.net
კვიპროსი
ევროკავშირში შესვლის შემდეგ 2004 წელს, ხმელთაშუა ზღვის კუნძული ყველანაირად
ცდილობს აღმოფხვრას ფულის რეცხვა და გააძლიეროს გამჭვირვალობა. ათწლეულების
განმავლობაში კვიპროსი ყოფილი საბჭოთა ნომენკლატურის წარმომადგენელთა და
კორუმპირებულ ოლიგარქთა თავშესაფარი იყო. აღმოსავლეთ ევროპის ეკონომიკის
მნიშვნელოვანი ნაწილები კვლავაც კონტროლდება კვიპროსში დარეგისტრირებული
გაუმჭვირვალე

კომპანიების

შესაძლებელია

კომპანიათა

მეშვეობით.
რეესტრის

კორპორაციული
დეპარტამენტის

ჩანაწერების

შემდეგ

მოპოვება

ვებ-მისამართზე:

http://www.mcit.gov.cy/mcit/mcit.nsf/dmlregistar_en/dmlregister_en?OpenDocument)
რეესტრის ოფისი ნიქოზიის ცენტრში მდებარეობს
და

დოკუმენტების

სამუშაო

საათები

ხანმოკლე

გაცემისთვის
აქვს:

12:00–13:00.

თუმცა,

ევროკავშირის ქვეყნებში კვიპროსული კომპანიები
მაინც იყენებენ დანიშნულ აქციონერებს, რათა
დამალონ

რეალური

მფლობელების

ვინაობა.

კომპანიების სახელწოდებები შეიძლება ინახოს
ონლაინ რეჟიმში. მათ მოძებნას კიდევ უფრო
გააადვილებს

რეგისტრაციის

ნომრის

ცოდნა,

როდესაც დოკუმენტების მოპოვება რეესტრიდან
გვჭირდება.
ოფიციალური დოკუმენტები შესაძლოა შეიცავდეს
შეცდომებს,

რაც

ართულებს.

მაგალითად:

მონაცემები

კვიპროსში

რამდენიმე

ჟურნალისტის

კომპანიის

ბიზნესში არიან ჩართული რუმინეთსა და ბულგარეთში.

მე

სამუშაოს
მოვითხოვე

დარეგისტრირებული
შესახებ,

რომლებიც

ორი თვის შემდეგ მივიღე

დოკუმენტები, თუმცა მათში მითითებული აქციონერების მისამართები ბულგარეთში
არ არსებობდა. ეს მაგალითი ცხადყოფს, რომ კვიპროსს პრაქტიკულად არ აქვს
კონტროლი მონაცემებზე, რომელსაც კუნძულზე კომპანიების დარეგისტრირებით
დაინტერესებული პირები აწვდიან.

ჩეხეთის რესპუბლიკა
პორტალი http://portal.justice.cz/uvod/justicEN.aspx უზრუნველყოფს ძიებას კომპანიის
სახელწოდების

მიხედვით,

კომპანიაში

არსებული

პიროვნების

სახელის

ან

პარტნიორი–იურიდიული პირის სახელის მიხედვით. ძიება და დოკუმენტები
უფასოა.

დანია

აქ მოცემული ვებ-გვერდი (http://www.biq.dk) მხოლოდ დანიურ ენაზეა და ფასიანია,
თუმცა შესაძლებელია ერთკვირიანი უფასო წევრობის მიღება რაიმე ვალდებულების
გარეშე. აქ შეგიძლიათ მოიძიოთ ინფორმაცია დანიური კომპანიებისა და მათთან
დაკავშირებული პირების შესახებ. მონაცემთა ბაზას ძალიან სწრაფად მიიღებთ.
მაგალითად: X პიროვნება ადრე ამა და ამ კომპანიის საბჭოს წევრი იყო. შეგიძლიათ
მოიძიოთ

კომპანიები

ან

პირები,

რომლებიც

ამავე

მისმართზე

არიან

დარეგისტრირებული და ა.შ.
დასარეგისტრირებლად

მიმართეთ ამ ვებ-გვერდს: http://www.biq.dk/user/register/.

თქვენი ელექტრონული მისამართის, პაროლის, სახელის და გვარის მითითების
შემდეგ დააჭირეთ „Bestil proveabonnement” (შეუკვეთეთ საცდელი გამოწერა). მალევე
მიიღებთ ელატრონულ საფოსტო გზავნილს, და სულ ეს არის. ძალიან ხელსაყრელია
და არ საჭიროებს ხელმოწერის გაუქმებას, რადგან მას ისედაც ვადა ერთ კვირაში
გასდის.
დანიის

სავაჭრო

და

კომპანიათა

სააგენტოს

(http://www.pubil-com.dk/)

აქვს

ლიმიტირებული ღია მონაცემთა ბაზა, სადაც მოიძიებთ ზოგად ინფორმაციას,ისეთს,
როგორიცაა სახელწოდება და კომპანიასთან დაკავშირებული პირების მისამართები,
კომპანიის რეგისტრაციის ნომერი და ბოლოს გამოქვეყნებული ანგარიში. სრულ
მონაცემთა ბაზასთან წვდომისთვის სააგენტოს უნდა გადაუხადოთ საფასური. ამით
თქვენ მიიღებთ ინფორმაციას ანგარიშის, საბჭოს წევრების და სათაო კომპანიის
შესახებ.
ესტონეთი
ზოგადი სახის ინფორმაცია აქ უფასოა.

ფინეთი
ფინეთის შემთხვევაში შეგიძლიათ მოიძიოთ კომპანიები სავაჭრო რეესტრის
ოფიციალურ ვებ-გვერდზე: http://www.Ytj.fi/English/default.asp?path=605
საძიებო გვერდი: http://www.ytj.fi/english//yrit_sel2.asp?kielikoodi=3&path=605

არ დაგავიწყდეთ მოუთითოთ „კომპანიის ფორმა“. მაგალითად, ნოკიას შემთხვევაში
უნდა იყოს „საჯარო შეზღუდული პასუხისმგებლობის კომპანია“. ეს მონაცემთა ბაზა
არ

იძლევა

ფინანსურ

ჩანაწერებს.

ამისთვის

უნდა

მიმართოთ

კომერციულ

პროვაიდერებს,

ან

Suomen

Asiaskastieto,

რომელსაც

ინგლისურ

ენაზე

აქვს

მომსახურება (ონლაინ გადახდა შესაძლებელია ვიზა ბარათით).
საფრანგეთი
საფრანგეთში

კომპანიების

შესახებ

ინფორმაცია

მოცემულია

ვებ-გვერდზე:

http://www.euridile.fr). კომპანიის შესახებ სრული ჩანაწერი შესაძლოა 40 ევრომდე
ღირდეს.

საქართველო
ჩანაწერები კომპანიათა შესახებ ამ ქვეყანაში შესაძლოა მოიძებნოს საქართველოს
ფინანსთა

სამინისტროს

ვებ-გვერდზე:

http://www.revenue.mof.ge

ინფორმაცია

ქართულადაა და არის მწირი, რამდენადაც მონაცემთა ბაზა იძლევა ინფორმაციას
კომპანიის რეგისტრაციის თარიღის და მისი დამფუძნებლების შესახებ. ქართველი
ჟურნალისტები ჩივიან იმის თაობაზე, რომ ხშირ შემთხვევებში კომპანიების
რეალური მფლობელების დასამალად ცრუმაგიერი პირები არიან გამოყენებული.
სხვა ადგილი, სადაც ქართული კომპანიების შესახებ ჩანაწერებს შეგიძლიათ
მიაგნოთ, არის Dun and Bradstreet dagtabase http://www.dnb.com. ამ მონაცამთა
ბაზასთან ხელმისაწვდომი და სხვადასხვა ტიპის საძიებო სისტემა მოცემულია უფასო
საიტზე http://www.lexisnexis.com

გერმანია
http://www..handelsregister.de
გუერნსი
http://www.guernseyregistry.com
გუერნსი

არის

პატარა

კუნძული,

რომელიც

ნორმანდიიდან

(საფრანგეთი)

დასავლეთით 30 მილის დაშორებით და ვეიმოუსიდან სამხრეთით (ინგლისი, სანმალოს ყურე) 75 მილის დაშორებით მდებარეობს. ოფშორული კომპანიების
დაფუძნებისთვის

სასურველი

გარემო,

რომელიც

აქ

არსებობს,

აღმოსავლეთ

ევროპიდან ორგანიზებული დანაშაულის წარმომადგენლებს იზიდავს.
http://www.gfst.orgh.gg/cases.cfm
კუნძულმა გუერნსის ფინანსური სამსახურის ტრიბუნალი დაარსა. აქ არის არაერთი
საინტერესო შემთხვევა, რომელიც მიუთითებს კავშირზე აღმოსავლეთ ევროპელ
საეჭვო ბიზნესმენებთან.
უნგრეთი
ინგლისურად:http://www.adatbazis.com/default.asp?ang=en
გერმანულად:http://www.adatbazis.com/default.asp?lang=de
ინდოეთი
http://www.mca.gov.in/DCAPortalWeb/dca/MyMCALogin.do?method=setDefaultProperty&
mode=12
ირლანდია
http://www.cro.ie ფასიანი, თუმცა საკმაოდ მოქნილი მონაცემთა ბაზაა და უშვებს
ონლაინ გადახდებს საკრედიტო ბარათით. კომპანიების სარეგისტრაციო ოფისები,
კომპანიათა

რეესტრი,

ბიზნეს-სახელწოდებები,

ეს ყველაფერი

დაიძებნოს ზემოთ აღნიშნული ვებ-გვერდის მეშვეობით.

შესაძლებელია

მენის კუნძული
ოფშორული კომპანიების ფორმირებისთვის ხელსაყრელი კიდევ ერთი არჩევანი,
მენის კუნძული, ირლანდიის ზღვაში მდებარეობს. კორპორაციული ჩანაწერები
აქედან შესაძლებელია მოიძებნოს ვებ-გვერდზე: http://www.fsc.gov.im/pvi/pvi_fr.html.
ძიება

შესაძლებელია

სახელწოდებით

ან

კომპანიის

რეგისტრაციის

ნომრის

მიხედვით.
დისკვალიფიცირებული დირექტორების ცნობარი შესაძლებელია მოიძებნოს საიტზე:
http://www.gov.im/fsc/enforcement/disqualified_directors.xml.

აღნიშნულ

მონაცემთა

ბაზას

იყენებდნენ

ბალკანეთის

ჟურნალისტები,

როდესაც

ორგანიზებული

დანაშაულის კვალს ეძებდნენ.
იტალია
http://www. Registroimprese.it/ ზოგადი ინფორმაცია კომპანიის შესახებ უფასოა.
მონაცემთა ბაზა, აგრეთვე ხელმისაწვდომია ევროპის ბიზნეს რეესტრის მეშვეობით.

ლატვია
http://www.lursoft.lv ხელმისწვდომია ევროპის ბიზნეს რეესტრის მეშვეობით.
ლიხტენშტეინი
ლიხტენშტეინი გვთავაზობს ძალიან მწირ მონაცემებს კომპანიების შესახებ და
არასოდეს

გასცემს

ინფორმაცია

ინფორმაციას
შეგიძლიათ

მფლობელების
იხილოთ

http://www.oera.li/hrweb/eng/firmensuche.htm.

შესახებ.
შემდეგ

მხოლოდ

კომპანიის

შესახებ

ვებ-გვერდზე:

სახელწოდებაზე

და

რეგისტრაციის ნომერზე დამყარებული ძიებაა შესაძლებელი. კომპანიათა რეესტრს
აქვს საკუთარი ოფისი ვადუცში. ფორმის შევსების შემდეგ შეგიძლიათ მიიღოთ
ჩანაწერები კომპანიის დირექტორების შესახებ, ასევე კორპორაციული ლიცენზიები.
არის შემთხვევები, როდესაც კლერკმა შესაძლოა გითხრათ, დოკუმენტები არ არის
ხელმისაწვდომიო. ფასი კომპანიის შესახებ დეტალების მისაღებად დაახლოებით 30
ევროა.

ლუქსემბურგი
ლუქსემბურგის სავაჭრო რეესტრს ფასიანი მომსახურება აქვს და ის ხელმისაწვდომია
ვებ-გვერდზე: http://www.rcsl.lu
კიდევ ერთი სასარგებლო რესურსი ლუქსემბურგში ბაზირებული კომპანიების
შესახებ მონაცემების მოსაპოვებლად არის ვებ-გვერდი: http://www.etat.lu , რომელიც
ლუქსემბურგის მთავრობის ოფიციალური ვებ-პორტალია. ის შეიცავს ოფიციალური
ჩანაწერების ნაკრებს. აქ აისახება ცვლილებები, რომელიც ხდება ამ ქვეყანაში
დარეგისტრირებულ
შესაძლებელია

საწარმოებში.

საჭირო

თუ

მონაცემების

კომპანიის
მოპოვება

სახელწოდება
ვებ-გვერდზე:

ცნობილია,
http://www.

Legilux.public.lu/ent/search/index.php
რატომღაც ვებ-პორტალი არ იძლევა სახელის ან პირთა ძიების შესაძლებლობას,
ამდენად ინფორმაციის მოსაპოვებლად გუგლით ძიება უფრო მიზანშეწონილია.
ტიპიური ძიება გუგლის სისტემით დაახლოებით ასეთია: http://www. Etat.lu
filetype:pdf “Marcelo Arguello”. ასეთი ძიება იძლევა PDF ფაილებს, რომელიც შეიცავს
სახელს „Marcelo Arguello” და გადის კომპანიაზე სახელწოდებით - “European Sports
Management”,

რომელიც

წლებია

ერთი

ფეხბურთელების ტრანსფერებითაა დაკავებული.

ქვეყნიდან

მეორეში

ცნობილი

ლუქსემბურგის არქივების უფრო სრულყოფილი საძიებო
ფაილის

დამახსოვრება

საშუალებაა ყველა

ამ

ვებ-გვერდზე:

http://www.legilux.public.lu/ent/archives/index.php. ეს ოფლაინ ფოლდერი, შესაძლოა,
ინდექსირებული იქნას თუ გამოვიყენებთ DT ან გუგლით დესქთოპზე ძიების ხერხს,
რითაც ყველა ტიპის ძიება შესაძლებელი გახდება.

მაკედონია
მაკედონიური
რეესტრში:

კომპანიების

http://

შესახებ

www.crm.com.mk.

მონაცემები
ეს

თავმოყრილია

მომსახურება

იძლევა

ცენტრალურ
მონაცემებს

მაკედონიურ ენაზე მხოლოდ 2008 წელს დარეგისტრირებული კომპანიების შესახებ.
წინა

წლებში

დარეგისტრირებული

კომპანიების

შესახებ

ინფორმაციის

მოსაპოვებლად ჟურნალისტებმა უნდა მიმართონ რეესტრის ოფისს. ინფორმაციის
მისაღებად, შესაძლოა, 30 დღემდე დაგჭირდეთ. ადგილობრივი ჟურნალისტები
ჩივიან იმის გამო, რომ კომპანიები შეტყობინებას იღებენ ყოველ ჯერზე, როდესაც
მათ შესახებ ხდება ინფორმაციის მოთხოვნა. აქ უფრო მარტივად იძებნება
კომპანიები, რომლებიც სკოპიეს საფონდო ბირჟაზე არიან დარეგისტრირებული
(http://www.mse.org.mk/Default.aspx ).
მალტა

http://www.mfsa.com.mt/MFSAWebServices/

ნიდერლანდები
ჰოლანდიის

სავაჭრო

რეესტრი

ონლაინ

რეჟიმში

იძებნება

ვებ-გვერდზე:

http://www.kvk.nl/handelsregister/zoekenframeset.asp?url=https://server.db.kvk.nl/wwwsrv
u/html/zoek.htm
ინფორმაციის უმეტესობა უფასოა.
ახალი ზელანდია
http://www.companies.govt.nz/cms/how-do-i/search-the-register
ეს ვებ-გვერდი ინფორმაციის ერთ–ერთი საუკეთესო პროვაიდერია, როდესაც საქმე
კომპანიების შესახებ ჩანაწერებს ეხება. სახელების, დირექტორების, აქციონერების
სახელობითი და ყველა დანარჩენი ტიპის ძიება აქ ყველაზე მარტივია. ეს სისტემა
უფასოა და ხელმისაწვდომია ინგლისურ ენაზე.

ნორვეგია
http://www.brreg.no/english/
ინფორმაცია

კომპანიის

შესახებ

ევროპის

ბიზნეს-რეესტრის

მეშვეობითაა

ხელმისაწვდომი.
რუმინეთი
კორპორაციული

ჩანაწერები

http://www.onrc.ro/indexe.php.
სახელებისა

და

აქ

მისამართების,

ადმინისტრატორის სახელების

განთავსებულია

შესაძლებელია

ვებ-გვერდზე

მრავალგვარი

სარეგისტრაციო

ნომრის,

ტიპის

ძიება

აქციონერების

და

ჩათვლით. ამ მონაცემთა ბაზასთან დაშვებისთვის

საჭიროა ხელმოწერა. კომპანიის ისტორია ყველა ცვლილების ჩათვლით მხოლოდ
ბუქარესტში რეესტრის სათაო ოფისში მოიპოვება. ადრე კომპანიის ჩანაწერებში
აქციონერების შესახებ პირადი მონაცემები იყო განთავსებული, თუმცა მოგვიანებით
კანონში

მიღებული

ცვლილებების

ხელმიუწვდომელი გახდა.
სხვა სასარგებლო ვებ-გვერდები:

სავაჭრო რეესტრი– http://www.recom.ro

თანახმად,

პირადი

მონაცემები

სასამართლოები – http://portal.just.ro

იპოთეკა – http://www.mj.romarchiva.ro/webarchive/index.htm

ფინანსური მონაცემები – http://www.mfinante.ro

საფონდო ბირჟა – http://www.bvb.ro

რუსეთი
არსებობს რამდენიმე ოფიციალური საძიებო

რესურსი მხოლოდ რუსულ ენაზე,

რომელიც იძლევა ინფორმაციას რუსული კომპანიების შესახებ. მათ შორისაა:
http://www.egrul.ru (ხელმოწერა აუცილებელია, თითო მოთხოვნა 470 რუსული
რუბლი

ღირს).

აღნიშნული

ვებ-გვერდი

იძლევა

ინფორმაციას

კომპანიების

დამფუძნებლების შესახებ, ასევე – ფინანსურ ანგარიშებს. ამავე დროს შეგიძლიათ
მოიპოვოთ ინფორმაცია იმის თაობაზე, თუ რა კომპანიები შეიქმნა ამა თუ იმ პირის
მიერ, თუმცა მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ იცით ამ პიროვნების საიდენტიფიკაციო
ნომერი.
http://www.skrin.ru (ხელმოწერა აუცილებლია, დაახლოებით 126 480 რუბლი
წელიწადში, – ყველაზე საუკეთესო და სრულყოფილი ხელმოწერის ვარიანტი)
გვთავაზობს ფინანსურ ანგარიშებს, ინფორმაციას კომპანიის საქმიანობისა და
სიახლეების შესახებ, აგრეთვე, ინფორმაციას კომპანიის დამფუძნებლებისა და
დირექტორების შესახებ.
ავტორიზებული საინფორმაციო სააგენტოების ნუსხა, რომელიც იძლევა ანგარიშებს
მსხვილი

კომპანიების

http://www.openinfo.ffms.ru.

შესახებ,

შესაძლებელია

(ფინანსური

ბაზრების

მოიძიოთ

ვებ-გვერდზე:

რუსეთის

ფედერალური

სამსახური). ნუსხა მოიცავს:

http://www.disclosure.ru (AK&M საინფორმაციო სააგენტო)

http://e-disclosure.azipi.ru(AZIPI-Inform)

http://disclosure.prime-tass.ru(TASS)
კიდევ ერთი სასარგებლო ვებ-გვერდი არის http://www.lin.ru. ჟურნალისტებს
შეუძლიათ მიიღონ

მსხვილი კომპანიების შესახებ მომზადებული ანგარიშები

საფასურის ან ხელმოწერის გარეშე, თუმცა ამ გვერდზე განთავსებული ინფორმაცია

არ არის ყოველთვის სრულყოფილი და განახლებული. როგორც სხვა აღმოსავლეთ
ევროპის ქვეყნებში, რუსეთში სხვა, ალტერნატიული არაოფიციალური ვებ-გვერდები
გამოჩნდა. http://www.radarix.com არის ვებ-გვერდი, რომელმაც გააერთიანა რუსეთის
სხვადასხვა რეგიონებიდან

მოკრებილი მონაცემები რუსეთის საბაჟოს მონაცემთა

ბაზების ჩათვლით.
სინგაპური
http://www.acra.gov.sg/
სერბეთი
სერბეთის საფონდო ბირჟაზე რეგისტრირებული კომპანიების შესახებ მონაცემები
შეგიძლიათ

ფასიანი

მოიპოვოთ

საინფორმაციო–საკოორდინაციო
ბელგრადის

საფონდო

ქაღალდების

ცენტრიდან:

ბირჟაზე:

ცენტრალური

საცავიდან,

http://www.crhov.coyu,

http://www.belex.co.yu.

ასევე,

შეზღუდული

პასუხისმგებლობის და კერძო კომპანიების შესახებ მონაცემები ინახება სერბეთის
ბიზნეს-რეესტრის სააგენტოში: http:www.apr.gov.rs.
რეესტრში

ინახება

ინფორმაცია

დირექტორების,

საწარმოს

წევრების,

სამეთვალყურეო საბჭოს, მმართველი კომიტეტის შესახებ, ასევე წლიური ანგარიშები.
სერბეთის ეროვნული ბანკი: http://www.nbs.yu ინახავს ფაილებს მესაკუთრეთა და
სერბული კომპანიების სტატუსის შესახებ.

სლოვაკეთი
http://www.orsk.sk/dafault.asp?lan=en; სხვადასხვა ტიპის ძიება უფასოა.

სამხრეთ აფრიკა
სამხრეთ აფრიკაში ჩანაწერები კომპანიის შესახებ ოფიციალურად მოიპოვება
კომპანიების

რეესტრიდან,

რომელიც

ინახება

ვაჭრობისა

და

მრეწველობის

დეპარტამენტში. მათი ვებ-მისამართია: http://www.cipro.gov.za არაოფიციალურად
მონაცემების მოპოვება შესაძლებელია შემდეგ ვებ-გვერდზე: http://www.legalcity.net/
სამხრეთ აფრიკის შემთხვევაში კიდევ ერთი შემოთავაზება იქნებოდა ადგილობრივი
Lexis-Nexis-ის ფილიალი:

http://www.DeedSearch.co.za, რომელიც ხელმისაწვდომს

ხდის უძრავი ქონების ადგილობრივ გარიგებებს, იპოთეკურ გარიგებებს, სამხრეთ
აფრიკის კომპანიების რეესტრს, კრიმინალურ ჩანაწერებს, ავტომობილების შესახებ
ინფორმაციას, მართვის მოწმობების მონაცემთა ბაზებს, ცნობებს კრედიტების
შესახებ, დაბადების და გარდაცვალების

მოწმობებს, ინფორმაციას განათლების

შესახებ, მონაცემებს დასაქმების შესახებ და სხვა საჯარო ინფორმაციას.
უკრაინა
უკრაინის კომპანიების შესახებ ინფორმაციის მოპოვება შესაძლებელია ევროპის
ბიზნეს-რეესტრის და Lexis-Nexis-ის მეშვეობით.

კომპანიების შესახებ ინფორმაცია თავმოყრილია კიევში, დედაქალაქში, რამდენიმე
რეესტრში ამ ვებ-გვერდის: http://www.smida.gov.ua, ჩათვლით. ეს მონაცემთა ბაზა
იძლევა ინფორმაციას სააქციო საზოგადოებების

და იმ კომპანიების შესახებ,

რომლებიც ჩანაწერებს აწარმოებენ. მონაცემთა ბაზა შეიძლება შეიცავდეს წლიურ
ანგარიშებს, უმსხვილეს აქციონერებს, საბჭოს სხდომებზე აქციონერთა დანიშნვებს
და ინფორამციას კრედიტების შესახებ.

ამ შემთხვევაში სახელობითი ძიება

შეუძლებელია.
http://bank.gov.ua/bank_supervision/Shareholders.pdf,

არის

უკრაინული

ბანკების

აქციონერთა მონაცემთა ბაზა, სადაც მოცემულია ყველა, ვისაც ბანკში 10% –ზე მეტი
წილი

აქვს,

გვარების

ჩათვლით

თუ

ისინი

კერძო

პირები

არიან.

http://cna.comua/ru/databases/search არის მონაცემთა ბაზა კომპანიების გაკოტრების,
ლიკვიდაციის, კანონდარღვევების და სხვა მსგავსი სახის ინფორმაციის შესახებ. ის
მოიცავს სამთავრობო გაზეთებში გამოქვეყნებულ ოფიციალურ ინფორმაციას.
ყოველთვიური სააბონენტო გადასახადი 45 ევროა.
ამერიკის შეერთებული შტატები
აშშ–ს უხვად აქვს მონაცემთა ბაზები. ისინი შეიძლება

გამოიყენოთ კომპანიების

შესასწავლად. სასარგებლო ინტერნეტ-პორტალი ამ მხრივ არის http://www.nass.org. ამ
უფასო პორტალზე დარეგისტრირებისას ხელი მიგიწვდებათ ქვეყნის 50 შტატის (+
კოლუმბიის

ოლქი)

კომპანიათა

რეესტრზე.

ამ

ვებ-გვერდზე

განთავსებულ

კომპანიათა ცნობარიდან:
http://nass.org/index.php?option=com_content&task=blogcategory&id=32&ltemid=241
შეგიძლიათ შეხვიდეთ, მაგალითად, დელავერში დარეგისტრირებული კომპანიის
მონაცემთა ბაზაში http://sos-res.state.de.us/tinGINameSearch.jsp.
კიდევ ერთი საინტერესო რესურსია http://www.glin.gov/search.action. გლობალური
სამართლებრივი საინფორმაციო ქსელი (GLIN) არის საჯარო მონაცემთა ბაზა,
რომელიც მოიცავს კანონებს, რეგულაციებს, სასამართლო გადაწყვეტილებებს,
სამთავრობო უწყებებისა და საერთაშორისო ორგანიზაციების სხვა სამართლებრივ
დოკუმენტებს. ამ მონაცემთა ბაზის გამოყენებით შევძელი მონაცემების მოპოვება
პარაგვაიში არსებული კომპანიების შესახებ. ბაზა იყო გამოქვეყნებული „Gaceta de la
Republica del Paraguay”-ში და ინდექსირებული იყო GLIN-ის მიერ.

ვებ-გვერდი: http://www/guidestar.org ითხოვს რეგისტრაციას, თუმცა უფასოა. ის
ძალზედ სასარგებლო
საზღვარგარეთ

საიტია მათთვის, ვინც

მოქმედ

ფონდებს,

აშშ–ში დაფუძნებულ, მაგრამ

არასამთავრობო

და

საქველმოქმედო

ორგანიზაციებს ეძებს. ვებ-გვერდზე განთავსებულია მათ მიერ შიდა შემოსავლების
სამსახურში წარდგენილი

ფინანსური დოკუმენტაცია წლიური შემოსავლების

შესახებ (ფორმა 990). მე გამოვიყენე ეს ვებ-გვერდი, როდესაც ბავშვების შვილად
აყვანის თემაზე

ვამზადებდი ჟურნალისტურ გამოძიებას

და მჭირდებოდა

მონაცემები გაშვილების საკითხებით დაკავებული სააგენტოების შესახებ.
უცხოური

სააგენტოების

სარეგისტრაციო

აქტის

(http://www.usdoj.gov/criminal/fara/links/search.html)

(FARA)
შეიცავს

მონაცემთა

ბაზა

ინფორმაციას

ლობისტური ორგანიზაციების და უცხოურ დაწესებულებებთან მათი კონტრაქტების
შესახებ (ქვეყნები, პოლიტიკური პარტიები და ა.შ.). ძალიან სასარგებლოა იმის ნახვა,

თუ როგორ იყენებენ მსოფლიოს სხვადასხვა ქვეყნის მთავრობები ხალხის ფულს
პიარ-კამპანიებისა და ლობირებისთვის.
ყველა კომპანია - უცხოური და ადგილობრივი - ვალდებულია ელექტრონულად
შეავსოს სარეგისტრაციო განაცხადი, პერიოდული ანგარიში და სხვა ფორმები
EDGAR-ის მეშვეობით (http://www.sec.gov/edgar.shtml). ნებისმიერ პირს შეუძლია
უფასოდ გადმოტვირთოს ეს ინფორმაცია.
დიდი ბრიტანეთი
http://www.companieshouse.co.uk/

დოკუმენტები შეიძლება

ღირდეს ოთხ

ფუნტ

სტერლინგამდე და

მიიღებთ

ინფორმაციას აქციონერების, დირექტორებისა და ფინანსური ანგარიშების შესახებ.
ცვლილებები კომპანიების სტრუქტურაში შესაძლოა მოიკვლიოთ მონაცემთა ბაზის,
საკრედიტო ვალდებულებების და სხვადასხვა ფინანსური ტრანსაქციების შესახებ
მონაცემების მიღებისას.
ძალიან

სასარგებლო

ინფორმაციას

უფასო

განყოფილება

დისკვალიფიცირებული

ამავე

ვებ-გვერდზე

დირექტორების

(http://www.companieshouse.co.uk/ddir. ძიება ადვილია, რადგან

მოგცემთ
შესახებ:

ერთი ასოს

მითითებით ხორციელდება. მაგალითად, ასო ა–ს თუ აკრეფთ კლავიატურაზე

ამოგიგდებთ ყველა დისკვალიფიცირებული დირექტორის სახელს, რომელიც ამ
ასოზე იწყება.
სამოშაო ინსტრუმენტების ნაკრები ონლაინ რეჟიმში მომუშავე ჟურნალისტებისთვის
ონლაინ ინსრუმენტების მთელი ნაკრები არსებობს ჟურნალისტებისთვის, ვინც
კომპიუტერის მონიტორთან ზის და საერთაშორისო ჟურნალისტურ გამოძიებას
აწარმოებს.

ქვემოთ

მოცემული

ინდექსი

ამ

ინსტრუმენტებიდან

რამდენიმეს

წარმოგიდგენთ. აქვე მოცემულია მათი გამოყენების წესი.
გამომძიებელი ჟურნალისტების ელექტრონული ჯგუფები და ცნობარები

http://www.globalinvestigativejournalism.org

Lists.globalinvestigativejorunalism.org/mailman/listinfo/global-l

http://www.ire.org

http://www.ire.org/join/

http://www.reportingproject.net

http://www.icij.org

http://www.netnovinar.org/netnovinar/compiled/p643.htm

სოციალური ქსელები და ანალიტიკური პროგრამები

http:/www/i2.co.uk

Pajek:http://vlado.fmf.un-lj.si/pub/networks/pajek/

UClnet:
http://www.analytictech.com/downloaduc6.htm

პროგრამები ინდექსირებისთვის და ინტერნეტით ძებნისთვის
დიდი მოცულობის ინფორმაციის ონლაინ რეჟიმში ორგანიზება და ინფორმაციის
მოსაპოვებლად ინტერნეტში საფუძვლიანი ძებნა ძალიან სასარგებლოა და დიდ
გავლენას ახდენს ჟურნალისტური გამოძიების შედეგებზე.

http://www.dtSearch.com არის მნიშვნელოვანი რესურსი, რომელიც იძლევა ფაილების
ინდექსირების საშუალებას და ასევე შეიძლება გამოიყენებოდეს რობოტების
შესაქმნელად. ეს რობოტები სასურველ ინფორმაციას დროდადრო ავტომატურად
მოხსნიან იმ ვებ-გვერდიდან, რომელსაც თქვენ მონიტორინგს უტარებთ.
გუგლის

სპეციალური

შეტყობინებების

(Google

საინტერესო საკითხებზე, საშუალებას მოგცემთ

alerts)

დაყენება

თქვენთვის

მუდამ საქმის კურსში იყოთ:

http://www.google.com/alerts
IP და ინტერნეტმისამართების გადამოწმება:
ქვემომოყვანილი ვებ-მისამართები შეგიძლიათ გამოიყენოთ ამა თუ იმ ვებ-გვერდის
მფლობელის

ვინაობის

დასადგენად

და

აქვე

შეგიძლიათ

მიაკვლიოთ

IP

მისამართებსაც:
http://www.allwhois.com/
http://www.ripe.net/whois
http://www.remote.12dt.com.rns/
http://www.domainwhitepages.com/
http://www.network-tools.com
http://www.webyield.net/domainquery.html
http://betterwhois.com/
http://www.uwhois.com/
http://centralops.net
უცხოელი აგენტები და რეგისტრაციის აქტები
ეს გახლავთ მონაცემთა ბაზა ამერიკის მთავრობასთან არსებული ლობისტების
შესახებ. მსოფლიოს ყველა ქვეყანა ვაშინგტონში ლობისტებს ქირაობს. მონაცემთა
ბაზა გაწვდით ქვეყნებსა და ლობისტურ ფირმებს შორის გაფორმებულ კონტრაქტებს.
ძალიან სასარგებლოა ნახოთ, თუ როგორ ხარჯავენ ხალხის ფულს მთავრობები და
პოლიტიკოსები. http://www.usdoj.gov/criminal/fara
ელექტრონული ფოსტის მეთვალყურეობა

http://www.readonly.com გაწვდით ინფორმაციას, თუ როდის არის თქვენს მიერ
მიწერილი ელექტრონული წერილი გახსნილი, წაკითხული და ვისთვის არის
გადაგზავნილი. http://www.stopspam.org/
სადაზვერვო სამსახურის გახსნილი ინფორმაცია
სადაზვერვო სამსახურმა აღნიშნული ვებ-გვერდი (http://www.foia.cia.gov) შექმნა
იმისთვის, რომ საზოგადოებას ხელი

მიუწვდებოდეს სადაზვერვო სამსახურის

ინფორმაციასთან ადრე გამოქვეყნებული ელექტრონული დოკუმენტების ჩათვლით.
ონლაინ თარგმანი
აღნიშნული ვებ-გვერდი საჭიროა მაშინ, როდესაც დოკუმენტების უცხო ენიდან
თარგმნა გჭირდებათ.

http://babelfish.yahoo.com/translate_txt

http://www.freetranslation.com/

შემდეგი

ვებ-გვერდი

დაგეხმარებათ

არაბულიდან

http://tarjim.sakhr.com/sakhr/elogin.asp
ტერორიზმი, ფინანსური მაქინაციები, ძებნილი კრიმინალები

http://www.treas.gov/offices/enforcement/ofac

http://www.ustreas.gov/offices/enforcement/ofac/sdn/

საძიებო საშუალებები

http://www.live.com

http://www.gigablast.com

http://www.ixquick.com

http://www.ask.com

http://www.alltheweb.com

http://www.a9.com

http://www.firstgov.gov/index.shtml

თარგმნის

დროს:

ინტერნეტის გამოყენება არქივად
http://www.archive.org არის ძალიან მნიშვნელოვანი ინსტრუმენტი, როდესაც საკითხი
ეხება იმ ვებ-გვერდების შემოწმებას, რომელიც ონლაინ რეჟიმში აღარ არსებობს. ის
ინახავს ვებ-გვერდებს მათი განვითარების სხვადასხვა საფეხურზე.
WIKIS
სულ

უფრო და უფრო იზრდება

WIKIS-ის მნიშვნელობა ჟურნალისტებისთვის,

იმდენად, რამდენადაც ის მთელი მსოფლიოს მასშტაბით whistle-blowing (მძაფრი
სამოქალაქო რეაქცია სხვადასხვა კანონდარღვევებზე) საინფორმაციო რესურსს
წარმოადგენს. ამ მხრივ ძალზედ ღირებული დოკუმენტები ქვეყნდება ვებ-გვერდზე:
http://www.wikileaks.org

გასაშიფრი მოწყობილობები/პროგრამები
http://www.pgpi.org/cgi/download.cgi?filename=PGPFW703.zip

ამ

ვებ-გვერდის

მეშვეობით იშიფრება თქვენს მყარ დისკზე არსებული ფაილები და დოკუმენტები და
ისინი შეიძლება გამოყენებულ იქნას ელექტრონული ფოსტით გასაგზავნად.
http://www.scramdisk.calara.net/ აქ იშიფრება თქვენი მყარი დისკები.
სხვა მონაცემთა ბაზები და საჭირო ვებ-გვერდები
http://wnc.dialog.com არის მონაცემთა ბაზა, რომელიც შეიცავს სტატიების ნაკრებს
სხვადასხვა მედიასაშუალებებიდან. სწორედ აქ მოიძებნება სტატიები მთელი
მსოფლიოდან, ძირითადად უშიშროებაზე, კომპანიებზე, კრიმინალურ თემატიკაზე.
ეს გვერდი ხელმოწერას ითხოვს.
ცენტრალურ

სადაზვერვო

სააგენტოსთან

არსებული

უცხოური

გადაცემების

საინფორმაციო სამსახური საუკეთესო კუთხით წარმოაჩენს ეროვნული უშიშროების
სამსახურს. ის მაღალი რანგის პოლიტიკოსებს და მთელ ერს ყოველდღიურად
აწვდის

უცხოურ მედიასაშუალებებში გამოქვეყნებულ ათასობით ინფორმაციას,

პუბლიკაციასა და მათ თარგმანს. ეს პროდუქტი ნაწილობრივ ხელმისაწვდომია
ხელმოწერის შემდეგ.

არასამთავრობო ორგანიზაციები და არაკომერციული ფონდები
http://www.guidestar.org იძლევა ინფორმაციას აშშ–ში არსებული არასამთავრობო
ორგანიზაციების შესახებ, აგრეთვე გაწვდით ყოვლისმომცველ ფინანსურ მონაცემებს.
ითხოვს რეგისტრაციას და უფასოა.
http://www.defenselink.mit არის პენტაგონთან მსოფლიო მასშტაბით

დადებული

კონტრაქტების საძიებო მონაცემთა ბაზა. რეპორტიორებს აქ აშშ–ს გარეთ არსებული
კომპანიების მოძიება შეუძლიათ.
ადამიანის უფლებები

Human rights watch (http://www.hrw.org) არის მთელ მსოფლიოში ადამიანის
უფლებების დარღვევის ფაქტზე მომუშავე ერთ-ერთი ყველაზე დიდი
ორგანიზაცია.

http://www.amnesty.org

http://www.oneworld.net

ინფორმაციის თავისუფლება
ეს

ვებ-გვერდი

(http://www.freedominfo.org)

გაწვდით

ინფორმაციის

თავისუფლებასთან დაკავშირებულ კანონებს მსოფლიო მასშტაბით.
ძალოვანი უწყებები და სააგენტოები
წარმოგიდგენთ

რამდენიმე ძალოვან

სააგენტოს

და

სამთავრობათაშორისო

ორგანიზაციას, რომლებიც გრლობალურ კრიმინალს მეთვალყურეობენ.

ევროპის ძალოვანი უწყებების პორტალი (http://www.europol.europa.eu)
ყოველწლიურად აქვეყნებს ანგარიშებს ევროპაში მომხდარი კრიმინალის
შესახებ.

http://www.fas.org/irp/world/

არის

პორტალი,

რომელიც

იძლევა

ინფორმაციას მსოფლიო უშიშროებისა და უსაფრთხოების სააგენტოების
შესახებ. რამდენიმე მათგანი, ისეთი, როგორიც არის კანადის ორგანიზაცია,
გვაწვდის შეფასებებს ფულის გათეთრებისა და სხვა ტიპის კრიმინალის
მსოფლიო ტენდენციების შესახებ.

The Egmont Group (http://www.egmontgroup.org) არის მსოფლიოში ფულის
რეცხვის ტენდენციების და მსოფლიო

ფინანსური უსაფრთხოების

მონიტორინგისთვის შექმნილი ვებ-გვერდი.

The

Financial

Action

Task

Force

(http://www.fatf-gafi.org)

არის

სამთავრობათაშორისო ორგანო, რომლის მიზანია ხელი შეუწყოს ფულის
გათეთრების წინააღმდეგ მიმართული ეროვნული და საერთაშორისო
პოლიტიკის განხორციელებას.

http://www.interpol.com

ხელმისაწვდომს

ხდის

მონაცემებს

ძებნილი

კრიმინალების შესახებ და აშუქებს საერთაშორისო კრიმინალს.

გაერო-ს

ფულის

გათეთრების

საინფორმაციო

ქსელი

(http://www.imolin.org/imolin/index.html)

ფინანსური

დანაშაულის

წინააღმდეგ

ბრძოლის

ფრანგული

ჯგუფი

(http://www.tracfin.minefi.gouv.fr)

Th British Assets Recovery Agency (http://www.assetsrecovery.gov.uk/) იძლევა
მონაცემებს კრიმინალური საქმიანობის შედეგად წარმოქმნილი

უძრავი

ქონების დაყადაღების შესახებ. ეს სააგენტო ახლახანს შეუერთდა სერიული
ორგანიზებული დანაშაულის სააგენტოს (SOCA), თუმცა ძველი ვებგვერდი ჯერაც ფუნქციონირებს.

დიდი ბრიტანეთის სერიული ორგანიზებული დანაშაულის სააგენტო –
SOCA (http://www.soca.gov.uk/) არ არის გამჭვირვალე ორგანიზაცია, თუმცა
საიტზე მითითებულია სატელეფონო კონტაქტები.

გამოძიების

ფედერალური

ბიურო

(http://www.fbi.gov/)

არის

კარგი

რესურსი გლობალური და ამერიკაში არსებული კრიმინალის შესახებ.
იძლევა მონაცემებს ძებნილებზე.