You are on page 1of 4

RASPAD JUGOSLAVIJE.

PROGLAENJE NEZAVISNOSTI BIH Ustav SFRJ nije uspio izmijeniti stare odnose i ostvariti ciljeve kojima je teio: da sva vlast pripadne narodu. Rukovodei organi Partije dogovarali su se u zatvorenim krugovima o svim vanijim pitanjima koja su, kao gotove odluke, plasirali samoupravnim organima koji su takve odluke mogli samo usvojiti. Takva praksa odvela je dravu u krizu i propast. Uprkos ekonomskim tekoama i iskazanim politikim problemima situacija u zemlji je u vrijeme Josipa Broza i nakon njegove smrti bila stabilna. Uspomene na veliku linost isticanjem njegovih dobrih poteza pogodovale su propagandi koja je pozivom na Tita smirivala stanje. Glavna parola "Drue Tito, mi ti se kunemo da sa tvoga puta ne skrenemo" okupljala je oko sebe komunistiku vjeru u budunost. Tito je, najzad, bio priznata linog i u svijetu. To je ipak bila privremena slika kojom su i komunisti bili optereeni. Otpoela je valorizacija lika i djela Josipa Broza i komunista. Masovni odgovori stanovnitva (trajkovi i demonstracije) pod pritiskom ekonomske krize u zemlji rezultirali su prepoznavanjem korupcije dravnih komunistikih organa, rukovodstava i pojedinaca. Obian ovjek vie nije bio siguran. Vie nije imao stabilnu dravu i minimalnu egzistenciju. Komunistika rukovodstva pojedinih republika, djelimino demokratizovana i pod utjecajem nezadovoljstva stanovnitva, poela su otvoreno da iskazuju nezadovoljstvo saveznim konceptima. Savezne funkcije preuzimale su snage koje su eljele sprijeiti promjene. Komunisti Republike Srbije preuzimaju glavnu rije u spreavanju demokratizacije ekonomskog i politikog sistema u zemlji. Taj okvir unose u glavne savezne institucije, jaku dravnu policiju i vojsku (JNA). Raspad socijalistikog sistema znaio je takoer kraj komunistike dravne partije. U toku procesa demokratizacije izronile su nacionalistike snage. Nakon 40 godina unutranjeg mira te snage naile su ponovo na izuzetno plodno tlo. Vie nije bilo snage koja im se mogla suprotstaviti. Jugoslavenska ideja umrla je po drugi put, a sa njom se raspala Titova drava. Centar nacionalistikih nemira koji su sruili Jugoslaviju nalazio se u njenom vodeem centru, u Srbiji. U to vrijeme, na politiku pozorrneOTstupio je Slobodan Miloevi, od 1987. voa Komunistike partije Srbije. On je shvatiVda je sa socijalizmom gotovo, a da nastupa nacionalizam i stavio se na elo pokreta^/velikim manifestacijama na koje su dolazili seljaci iz svih dijelova zemlje, podgrijavao je atmosferu, koristei kao povod kosovsko pitanje. Albanci su se suprotstavili, stoje bilo povod da

Srbija 1989. sasvim ukine autonomiju Kosova. To je bio poetak kraja Jugoslavije. Tenje Srbije za dominacijom u Jugoslaviji doprinijele su da se i u drugim republikama pone razmiljati o sopstvenom putu u budunost. Iste godine, u svim republikama odrani su izbori. Meunarodna zajednica je obrazovala konferenciju o Jugoslaviji sa zadatkom da pomogne rjeavanje politikih odnosa meu republikama. Evropska zajednica i njene zemlje-lanice na Savjetu ministara Evropske zajednice u Bruxellesu (Briselu) 16. XI11991. donijele su Deklaraciju o Jugoslaviji i Deklaraciju o smjernicama o priznavanju drava u Istonoj Evropi i Sovjetskom Savezu. Odgovarajui na navedene Smjernice, Vlada Bosne i Hercegovine je 20. XI11991. donijela Odluku o priznavanju dravnosti, odnosno nezavisnosti Bosne i Hercegovine.

BOSNA I HERCEGOVINA U SOCIJALIZMU (1945-1992) Slijedei miljenje Arbitrane komisije, Skuptina SR BiH donijela je odluku o raspisivanju referenduma, a koji se odrao 29. februara i 1. marta 1992. Od ukupno 3 253 568 osoba sa pravom glasa na referendum je izalo 2 073 568 osoba. Od ukupnog broja glasaa na referendumu za utvrivanje statusa Bosne i Hercegovine, za suverenu i nezavisnu Bosnu \ Hercegovinu, dravu ravnopravnih graana, naroda Bosne i Hercegovine Muslimana, Srba, Hrvata i pripadnika drugih naroda koji u njoj ive - izjasnilo se 2 061 932 glasaa ili 99,44%. mn uuuvuim odnosi T576 - 7995; 1 tom (,18/fa Beograd 1995! ), Nacionalno pitanje u Jugoslaviji, Zagreb, 1988. BesaroviRisto, Kulturni razvoj Bosne i Hercegovine 1878 -1918, Prilozi za istoriju Bosne iHercegovine, Smjevo, 1987. Bkidi Duan, Historija SFRJ, glavni procesi 1918-1985, Zagreb, 1985. Garde Paul, ivot i smrt Jugoslavije, Zagreb, 1992, Sarajevo, 1996. Hadibegovi Ujas, Bosanskohercegovaki gradovi na razmeu 19. i 20. stoljea, Osloboenje Public, 1 ievo, 1991.

Hauptmann Ferdo, Privreda i drutvo Bosne i Hercegovine u doba austrougarske vladavine (1878-"" Prilozi i drutvo Bosne i Hercegovine, II, ANUBiH, posebna izdanja, knj. LXXIX, Odjeljenje crvenih nauka, kni. 18, Sarajevo, 1987.