You are on page 1of 41

Akustiin temelleri

Akustiin temelleri
mekan

Zamanmzn byk blmn i mekanlarda geiriyoruz... ... ve hayallerimizi ancak mkemmel olan i mekanlarda tasarlayabiliriz...

Akustiin temelleri
mekan
Salkl yaamak: Renkler Yzeyler Mimari mekan mobilyas

Akustiin temelleri
Tarihe
Antik devirlerde dahi cisimlerin titreiminden ses yansmas olaca biliniyordu. Bu bilgi ile doal akustik tiyatro zmleri biliniyordu... rnek Dionysos-Tiyatrosu.

Akustiin temelleri
Tarihe
Akustik tanm ilk defa 1693 kullanlmtr. lk kullanlabilen ses yank hz deeri, Isaac Newton tarafndan saptand (1643-1727). Sistematik olarak akustik G.S. Ohm (1748-1827), H.L.F. von Hemholtz (1821-1894) ve Lord Rayleigh (1842-1919) gelitirildi. 1861 ylnda ilk defa insan sesi elektrik olarak tand; bylelikle 1861 yl, elektro akustiin douu yl saylabilinir.

Akustiin temelleri
Akustik tavanlarn kullanm alanlar
Snflar / oditoryumlar Byk mekanlar brolar Kreler Restoranlar Kapal yzme havuzlar Bankalar Otel fuayesi Kiliseler Oturma odas Konferans salonlar

Akustiin temelleri
Konferans odalar

Toplantlarda, kt akustii olan konferans odalar, dinleyicileri abuk yorar ve dikkatlerini datrlar.

Akustiin temelleri
Akustik sistemler gnmzde ok nemli, nk... Mimarideki eilim neticesinde (sert, ses yankl malzemeler) yanky absorbe eden yzeyler azalyor. Yeni teknikler ile daha fazla grlt etkisi. Grlt verimi azaltr ve insan salna zararldr.

Akustiin temelleri
Grlt zararl veya rahatsz edici yank.

Grltnn uzun sreli etkisi altnda sonu sarla kadar gidebilir (i hayatnda en sk karlalan bir hastalktr). Grlt, insan vcundunda bir takm kt sonular dourabilir (mesela uyku bozukluu, konsentrasyon problemi, verimin dmesi gibi vs.).

Akustiin temelleri
Grltnn etkisi:
Etkileri (kalp frekans, tansiyon vs.) Uyku bozukluu Konsentrasyon bozukluu Ses duyumuna zarar (patlayc grltl ses) > 60 dB(A) uyank > 30 dB(A) uykuda > 40 dB(A) > 55 dB(A) zihinsel alma > 70 dB(A) bro > 130 dB(A) grlt etkisi > 80 dB(A) srekli etki

Ses duyumuna zarar, sarlk grltnn dozuna baldr !

Akustiin temelleri
nemli birimler: Frekans: Hertz (Hz): Oktavlar: Saniyedeki salnmlar Frekans birimi ift frekansl ses Frekans 125 / 250 / 500 / 1.000 / 2.000 / 4.000 Hz

Akustiin temelleri

Frekans ve dalga boyu: Ses (yank) hz Dalga boyu (uzunluu) Frekans 20 Hz 344 Hz 20 kHz Dalga uzunluu 17,20 m 1,00 m 1,72 cm c = 344 m/s = c/f

Akustiin temelleri
Yank: Tanm hava basnc deiimleri veya elastik bir malzemenin mekanik titreimleri Farkllk: Hava yanks (airborne) yank Nesne yanks (structural) dalan yank hava iinde ilerleyen malzemelerin iinde

Akustiin temelleri
Duyumun anaverileri: nsan kula iin atmosfer basnc deiimi 20 x saniye - 20 Hertz (Hz)ten itibaren - yank duyulur. nsan kula yaklak 20 Hz bis 20.000 Hz (20 kHz) aras titreimleri hisseder. Dinamik Hissedilebilen fark 130 dB 1 dB

Akustiin temelleri
Duyumun anaverileri: Ses iddetinin iki kat art yada yar deerde azal 10 dB nsan kula uzun sreli hafzaya sahiptir rnek: Bir piyano tm ses deeri olarak 27,5 Hz - 4.186 Hz frekans aralndadr.

Akustiin temelleri

Frekans aral oktavlara ayrlmtr. (Tablo deerleri koyu renkte) Oda akustii yaklak 100 Hz - 5 kHz aras Yap akustii yaklak 50 Hz - 5 kHz

Akustiin temelleri
mekan akustii ikiye ayrlr: Yank yaltm & Yank emilmesi

Akustiin temelleri

Yank yaltm: Ayrc bina paralar ile yank dalgalarnn dalmas nlenir. Yank ayrc yzeylerde ounlukla yansr, bylelikle geldii yne geri yansr. Yank yaltm iin temel birim RW

Akustiin temelleri

Yank emilmesi (absorbsiyon): Eer yank enerjisi ak gzenekli bir malzeme ile s enerjisine dnyorsa (emiliyorsa) i mekanda yank emilir (absorbe) edilir. Yank emme (absorbe) iin temel birim s.

Akustiin temelleri
Yank emilmesi (absorbsiyon): Yank enerjisinin sya dntrlerek kaybolmas
100 %

100 %

100 % Birim s = 0

20 % rnek s = 0,8

Akustiin temelleri
Yank emilmesi (absorbsiyon):
1,4 1,2

s
Yank emme derecesi

1,0 0,8 0,6 0,4 0,2 0,0 125 250 500 Frekans f / Hz 1.000 2.000 4.000

rnek: zel panel, 245 mm deme plaka aras boluk, asma derinlii

Akustiin temelleri
ISO 354 gre yank emme derecesi: irket ad Deney yaps / bileenleri ematik yap/bileenler evre koullar lm sonular, frekans lm deerlerinin grafik gsterimi Oktava bal emme deerleri DIN EN ISO 11654 gre yank emme deerlendirmesi

Akustiin temelleri
mekan yanksnn deerlendirilmesi iin l T: Zaman birimi, grlt kaynandan 60 dB azaldnda

Birim:

saniye (s)

Uygun yank sresi i mekann hacmine baldr

Akustiin temelleri
mekan akustik kriterleri ve en uygun deerleri:

Akustiin temelleri
Yank sresi - nedir ?
H A

L L

Yansmada yank iddeti azalr. Yank sresi yank iddetinin 1 de 1.000.000 orannda azald sredir.

HA

LL

Akustiin temelleri
Yank sresi - Sabinsche forml: T = 0,163 V / A T V A... = = = Yank sresi, saniye (s) Mekan hacmi m Yank emme yzeyi A, i mekandaki yank emme yzeyinin tamamdr = s zemin Fzemin + s duvar Fduvar + s tavan Ftavan + yank emme dzenei

Atoplam

Akustiin temelleri
Ses yank sresi hesap rnei: Mekan hacmi (V): Zemin alan (A): Duvar- ve tavan alan (A): Hesap oktavlar: 1. Akustik nlem alnmadan: T = 2. 0,163 150 m = 3,26 s 0,15 50 m

T = 0,163 V / A
10 x 5 x 3 m = 150 m Hal (s = 0,15) Beton (svasz) 500 Hz

Tavanda zel panel (s = 0,78 deer): T = 0,163 150 m 0,15 50 m + 0,78 50 m = 0,52 s

Akustiin temelleri

Ses yank sresi - neye baldr? Mekan hacmine baldr; mekan byklne gre, ses yanks uzar. Ses yansn emici etkide yzeylere baldr; Bu yzeyler ne kadar etkili olursa sesin yansma sresi o kadar azalr.

Akustiin temelleri
mekan ilevine bal olarak en uygun ses yansma sreleri: Oditoryum, sinema 1,0 s Tiyatro Opera 1,0 - 1,4 s 1,2 - 1,8 s 1,7 - 2,1 s

Konser salonu Kilise

> 2,0 s

Akustiin temelleri
Akustik kalite: Dorudan yank yanknn geldii yn ana iddeti belirler genelde ortama baldr n yansmalar (0-50 ms veya 0-80 ms) dorudan yanky younluu asndan glendirir yan yansmalar mekan hissi verirler mekann akustik parmak izi bulunan ortama ok baldr yank blgesi hissedilen mekan bykln belirler (akis hacmi) zaman olarak sralanm sinyal paralarnn kaynamas konumann netliinde ktleme

Akustiin temelleri
Uygunsuz ve uygun uzun dalga boyunun yank emici elemanlarn dalm:
Uzun kesit: a) Uygunsuz: yansma yzeyleri etkisiz hale getirilir Tavan grnm: b) + c) uygun: gerekli yansma yzeyleri kalr

Akustiin temelleri

Bro: VDI 2569 gre, brolar iin (iletiim youn) mekan byklnden bamsz 0,5 saniyelik bir ses yank sresi nerir

Akustiin temelleri
Bro:

Emici/absorbe edici blge

Akustiin temelleri
Toplant- yada sunum mekan: DIN 18041 gre, en uygun ses yank sresi ve emici/absorbe edici malzemelerin konumu nerilir. Mekan hacmine bal olarak en uygun yank sresi 0,6 - 0,9 saniye arasdr. Bu deeri yakalamak iin, ou zaman tavanlarn bir ksm yank emici malzemeler olmas yeterlidir. Her zmde olmas gereken: Tavann orta blm yanky yanstc ekilde olmaldr.

Akustiin temelleri
Toplant- veya sunum mekan:
Emici/absorbe edici blge

>9m

Yanstc blge

Akustiin temelleri
Koridor ve fuaye: ok az yank sreleri olmak zorundadr, bylece yank emisyonu 55 db(A) olan deer yakalanm olur nerilen yank sresi 6 - 8 db(A) olan deer nlem alnmam mekanlara gre daha avantajldr psikolojik bileenler: nsan davranlar ve hareketleri nlem alnm mekanlarda daha sakindir

Akustiin temelleri
Koridor ve fuaye:

Emici/absorbe edici blge

Akustiin temelleri
Restoran ve yemek salonlar: bu mekanlar koridor ve fuayeler gibi zmlendirilmelidir ses yank sresi ksa tutulmaldr nerilen yank sresi 6 - 8 db(A) olan deer nlem alnmam mekanlara gre daha avantajldr

Akustiin temelleri
Restoran ve yemek salonlar:

Emici/absorbe edici blge

Akustiin temelleri
Bir bakta akustik sistemler: Izgara tavanlar Mineral lifli tavanlar Metall kaset tavanlar Ahap tavanlar Fugasz akustik tavanlar Asma akustik tavanlar Akustik svalar

Teekkrler