SEJARAH KALIGRAFI ISLAM

Islam itu agama yang indah. Oleh sebab itulah agama islam mementingkan keindahan dan kecantikan. Salah satu daripada keindahan ialah hasil kesenian. Antara hasil kesenian yang dimiliki oleh orang Islam ialah melalui seni binanya iaitu seni bina masjid. Contohnya ialah Masjid Biru yang terletak di Istanbul Turki yang menunjukkan keindahan seni bina Islam. Keindahannya terletak pada binaan kubahnya yang cantik.

Selain daripada seni bina, kesenian yang paling utama dalam tamadun Islam ialah dari segi kaligrafinya atau lebih sinonim dengan nama seni khat. Seni ini merupakan khazanah tertua umat Islam yang berkembang ke seluruh pelosok dunia selari dengan tersebarnya ajaran Islam. Dikatakan,penulisan khat yang pertama dipercayai dihasilkan di Kufah Iraq. Namun begitu, seni khat ini telah wujud sejak zaman Rasulullah SAW lagi serta diikuti oleh zaman sahabat seperti khulafa’ Ar-Rasyidin, kerajaan Umaiyah Muawwiyah bin Abi Sufian, kerajaan Abbasiah,kerajaan Mughal dan kerajaan-kerajaan lain.

Perkataan kaligrafi berasal dari perkataan Yunani iaitu kalios bererti indah dan graphia bererti tulisan. Oleh itu, perkataan kaligrafi ini bermaksud tulisan yang indah. Kaligrafi Islam ini sangat berkaitan dengan Al-Quran dan hadis kerana sebahagian besar tulisan indah dalam bahasa Arab menampilkan ayat al-Quran dan hadis.

Orang Islam dari dahulu sehingga kini meminati bidang penulisan khat. Tulisan ini jelas digunakan di bangunan-bangunan, kubah masjid, seramik kaca dan turut diukir diatas kayu dan logam. Seni ini berkembang sejak zaman Rasulullah lagi dan puncak

Khat nasakh ini sebenarnya merupakan khat kufi yang diubahsuai oleh Qutabah. Tulisan ini sampai ke Hijaz melalui dua jalan iaitu jalan dekat dan jalan jauh. Kebanyakan ahli sejarah pula bersetuju berpendapat bahawa khat berasal daripada tulisan Nabati. Tulisan ini lahir di kerajaan Saba’ di Himyar. riq’ah. Khat nasakh pula mula terkenal dan diminati mulai abad kelima Masihi. thuluth. Cina dan tidak ketinggalan bangsa kita Melayu serta bangsa-bangsa yang lain. Ahli-ahli khat pula bukan sahaja terdiri daripada orang Arab malah turut termasuk bangsa-bangsa lain seperti Parsi. dan diwan tetap terdapat pelbagai lagi jenis khat di dunia ini.kegemilangannya ialah pada 100 tahun selepas kewafatan Rasulullah SAW. Ilmu ini diwarisi secara turun-temurun sehingga kni. India. Jalan dekat ialah dari Nabati ke Batra ke Ula Ke Madinah dan ke Mekah sementara jalan jauh pula ialah daei Nabati melalui Harran ke lembah Furat ke Daumatul Jandal ke Madinah ke Mekah dan ke Taif. rihan. kemudian berpindah kepada kelurga al-Munzir di Heart. Seni kaligrafi Islam ini merupakan seni yang unik kerana terdapat pelbagai jenis. cara menulis. Antara ahli khat yang terkenal pula ialah Muhammad bin Muqalan yang merupakan menteri pada zaman kerajaan Abbasiah yang mahir dalam penulisan khat al-duri. Ibnu Khaldun pula menyatakan bahawa tulisan jenis masnad berasal daripada Yaman. Ada orang berpendapat bahawa khat ialah anugerah Allah kepada manusia dengan mengajar nabi Adam a. . Selain itu ialah Ibrahim al-Syujairi yang menghasilkan khat jenus al-jalil.s.Khat yang tertua sekali ialah khat kufi yang terkenal pada zaman kerajaan Abbasiah. Antara jenis khat yang popular ialah khat nasakh. al-thuluthain dan thuluth.

Nama-nama yang ahli dalam bidang ini ialah al-Hasan al-Naqulah. Beliau turut menterjemah surat-surat balasan kepada Rasulullah yang ditulis dalam bahasa-bahasa tersebut. Muhammad bin Asad. Muhammad al-Samsari.Habsyah dan Qibti. Selain itu. . Tulisan khat ini sangat penting kerana firman Allah SWT yang pertama iaitu Iqra’ yang bermaksud bacalah menjelaskan kepentingan membaca yang juga menjurus kepada penulisan. Maka. Umar al-Khattab . Antara para sahabat Rasulullah yang mahir dalam khat ialah Ali bin Abi Talib. Abu Hasan Ali bin Hilal dan ramai lagi tokoh-tokoh seni khat yang terkenal. nabi juga turut megendalikan kelan tulis-menulis di Madinah dengan tunjuk ajar sahabat-sahabat yang telah mahir menulis. Uthman bin Affan. Huruf alif yang dilihat lurus itu sendiri diberi nilai-nilai khusus bersama-sama dengan huruf-huruf lain dalam bahasa Arab. Seni khat ini lahir serentak dengan kelahiran islam kerana para sahabat telah mencatatkan wahyu pertama yang diterima nabi ke batu-batu dan kayu-kayu sehingga alQuran sempurna diturunkan selama 23 tahun. Abu Bakar as-Siddiq. baginda turut menekankan soal sifat bentuk sesuatu huruf yang pelbagai di mana perhatian khusus kepada huruf-huruf inilah yang dikatakan asal-usul khat.Yusuf al-Syujairi pula menghasilkan khat al-Riayasi. Rom. Nabi telah memerintahkan para sahabat merakamkan maklumat-maklumat dengan tulisan. Selain itu. terhasillah sahabat yang mahir dalam pelbagai bahasa seperti Zaid bin Thabit yang mempelajari bahasa Parsi. Zaid bin Thabit dan ramai lagi.

Perkataan jawi ini sebenarnya berasal dari perkataan jawa kerana khat mula bertapak di kepulauan Jawa. .Seni khat juga telah masuk ke kepulauan Melayu di Nusantara. Sebelum kedatangan khat. masyarakat Nusantara masih berada dalam kejahilan kerana tiada sistem penulisan. Khat di Nusantara ini lebih dikenali dengan namanya yang tersendiri iaitu khat jawi.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful