Áàíêíû çýýëèéí ýðñäýëèéí óäèðäëàãûã áîëîâñðîíãóé áîëãîõ íü

Í.̺íõçóë

Àãóóëãà
Îðøèë …………………………………………………………………….1
1.

Á¿ëýã . Îíîëûí õýñýã

1.1

Áàíêíû òóõàé îéëãîëò , áàíêíû òºðºë

1.2

Áàíêíû çýýë, çýýëèéí áîäëîãî, çýýëèéí òºðºë …………………4

1.3

Áàíêíû ýðñäýë áîëîí çýýëèéí ýðñäýëèéã òîäîðõîéëîõ íü

1.4

Çýýëèéí ýðñäýëèéí óäèðäëàãûí ñèñòåì …………………………

17

1.5

Çýýëèéí ýðñäýëèéã áóóðóóëàõ àðãà çàì ………………………….

18

2

………………………3
10

Á¿ëýã. Ñóäàëãààíû õýñýã

2.1

ßïîíû çýýëèéí ýðñäýëèéí äààòãàëûí òóõàé , äààòãàëûí ñèñòåì 19

2.2

Ìîíãîëûí äààòãàëûí áàéãóóëëàãûí ñóäàëãàà ………………….. 20

2.3

Ìîíãîëûí äàìïóóðñàí àðèëæààíû áàíêóóäûí ñóäàëãàà ……..

22

2.4

Àðèëæààíû áàíêóóäûí çýýëæ¿¿ëýëòèéí ºíººãèéí áàéäàë ……

24

3.

Á¿ëýã.

Ñàíàëûí õýñýã

3.1

Ãîëîìò áàíêíû ºíººãèéí áàéäàë, çýýëèéí ñóäàëãàà ………….

3. 2

Ãîëîìò áàíêèíä õèéñýí SWOT øèíæèëãýý, çýýëèéí ýðñäýëä

27

íºëººëºõ ãàäààä, äîòîîä õ¿÷èí ç¿éëñ …………………….…………….39
3.3

Çýýëèéí ýðñäýëèéí óäèðäëàãûã áîëîâñðîíãóé áîëãîõ àðãóóä

41

3.4

Çýýëèéí ýðñäýëèéí äààòãàëûã íýâòð¿¿ëýõ ñàíàë ……………..

48

Ä¿ãíýëò ………………………………………………………………………

Àøèãëàñàí ìàòåðèàë …………………………………………………….

Ñàíõ¿¿ ýäèéí çàñãèéí äýýä ñóðãóóëü

Áàíê ñàíõ¿¿ãèéí òýíõèì

50

52

1

Áàíêíû çýýëèéí ýðñäýëèéí óäèðäëàãûã áîëîâñðîíãóé áîëãîõ íü

Í.̺íõçóë

Îðøèë
Ýð¿¿ë ñàðóóë áàíêíû ñèñòåìã¿éãýýð íèéãìèéí õºãæëèéã ò¿ðãýòãýõýä øààðäàãäàõ
õºðºí㺠ìºíãèéã õóðèìòëóóëàõ, õóâààðèëàõ áîëîìæã¿é, ìºíãºíèé òîãòâîðòîé áàéäëûã õàíãàæ
÷àäàõã¿é ó÷èð óëñ îðíû ýäèéí çàñãèéí õºãæëèéí õóðäàö íü áàíêíû ñèñòåìèéí íàéäâàðòàé
áàéäàë, õºãæ뺺ñ èõýýõýí øàëòãààëäàã.
Ìîíãîë óëñ çàõ çýýëèéí ýäèéí çàñàãò øèëæèõòýé õîëáîãäîí çàéëøã¿é áàíê ñàíõ¿¿ãèéí ñèñòåìä
ººð÷ëºëò õèéõ øààðäëàãà ãàð÷ èðñýí. 1991 îíû ýõýýð Óëñûí áàãà õóðëààð Áàíêíû õóóëèéã
áàòàëñàí íü øèíý íºõöºëä àæèëëàõ áàíêíû ¿éë àæèëëàãààíû ýðõ ç¿éí øèíý îð÷èíã á¿ðä¿¿ëæ
ýõýëñýí þì. Ýíý ¿åýñ Ìîíãîë îðîíä áàíêíû ìîíîïîëü øèíæòýé / íýã øàòëàëò/ òîãòîëöîîíîîñ Òºâ áàíê
, Àðèëæààíû áàíêóóä ãýñýí õî¸ð øàòëàëò òîãòîëöîîíä øèëæñýí. Èéíõ¿¿ áàíêíû òîãòîëöîîíä
øèíý÷ëýë õèéñíýýð ñàíõ¿¿, ìºíãºí ã¿éëãýýíèé ñèñòåìèéí øèíý÷ëýëèéí ¿íäýñ ñóóðü òàâèãäñàí.
1996 îíä Óëñûí èõ õóðàë Òºâ áàíêíû áîëîí áàíêíû õóóëèéã øèíý÷ëýí áàòàëñàí íü òýäãýýðèéí
ýðõ ¿¿ðãèéã òîäîðõîéëæ , áàíêíû ¿éë àæèëëàãààã îð÷èí ¿åèéí ìåíåæìåíòèéí ¿íäñýí äýýð
óäèðäàõ, çîõèöóóëàõ ýðõ ç¿éí áàòàëãààã õàíãàñàí.
Ìîíãîë óëñàä àðèëæààíû áàíêóóäààñ ãàäíà áàíê áóñ ñàíõ¿¿ãèéí áàéãóóëàãà áàéãóóëàãäàí
ñàíõ¿¿-çýýëèéí çóó÷ëàëûí ¿¿ðýã ã¿éöýòãýõ áîëñîí íü ìºíãº-çýýëèéí õàðèëöààíû õ¿ðýýíä
ãàðñàí øèíý ç¿éë, øèíý÷ëýëèéí íýã áàòàëãàà þì. Ñ¿¿ëèéí æèë¿¿äýä áàíê áóñ ñàíõ¿¿ãèéí
áàéãóóëàãûí ¿éë àæèëëàãàà èäýâõæèí ºðãºæèæ áàéíà.
Ìîíãîë áàíê íü óëñûí âàëþòûí íººöèéã óäèðäàõ , ýìèññèéí ¿éë àæèëëàãàà ÿâóóëàõààñ ãàäíà
ìºíãºíèé áîäëîãî áîëîâñðóóëæ, õýðýãæ¿¿ëýõ çàìààð ýäèéí çàñàã äàõü ìºíãºíèé íèéë¿¿ëýëòèéã
çîõèöóóëàõ ãîë ¿¿ðýã ã¿éöýòãýäýã. Áàíêíû áàéãóóëëàãà íü áóñàä áèçíåñèéí íýãæ¿¿äèéã
áîäâîë ººðèéí ãýñýí ºâºðìºö îíöëîã á¿õèé ¿éë àæèëëàãààã ÿâóóëäàã ýðñäýë èõòýé áèçíåñèéí
áàéãóóëëàãà þì. Ìàíàé óëñàä ÷ ºíãºðñºí æèë¿¿äýä áàíê ñàíõ¿¿ãèéí ñèñòåìä äàìïóóðàë ãýñýí ¿ã
áîäèò áàéäàëä ãàð÷ èðæ , îëîí áàíê äàìïóóðñàí ÿâäàë íü áàíêíû ñàëáàðò ýðñäýë ºíäºð áàéäãèéã
õàðóóëæ áàéíà. Ýäèéí çàñãèéí ººð÷ëºëò, óëñ òºðèéí äàðàìò øàõàëò, ¿éëäâýðëýëèéí
áýðõøýýë, ñàíõ¿¿ãèéí õÿçãààðëàëò, çàõ çýýëèéí ýìõ çàìáàðààã¿é áàéäàë, áèçíåñèéí îð÷èí
òîãòâîðã¿é áàéõ çýðýã íü çýýëäýã÷èéí ñàíõ¿¿ãèéí áîëîìæèéã õÿçãààðëàäàã. Òèéìýýñ
çýýëäýã÷ ÿíç á¿ðèéí øàëòàã, øàëòãààíààñ áîëîîä çýýëýý òºëæ ÷àäàõã¿é òîõèîëäîëä áàíêèíä
çýýëèéí ýðñäýë áèé áîëíî. Ìîíãîë áàíê àðèëæààíû áàíêóóäûí ¿éë àæèëëàãààíä õÿíàëò òàâüæ ,
çààâàë áàéëãàõ íººö, òºëáºð ò¿ðãýí ã¿éöýòãýõ ÷àäâàð, çýýëèéí õÿçãààðëàëò, õàäãàëàìæèéí

Ñàíõ¿¿ ýäèéí çàñãèéí äýýä ñóðãóóëü

Áàíê ñàíõ¿¿ãèéí òýíõèì

2

Áàíêíû çýýëèéí ýðñäýëèéí óäèðäëàãûã áîëîâñðîíãóé áîëãîõ íü

Í.̺íõçóë

õ¿¿ãèéí äîîä õýìæýýã òîãòîîõ çýðýã øàëãóóð ¿ç¿¿ëýëò¿¿äèéã òàâèõ áîëñîí. Àðèëæààíû
áàíêóóä ÷ áèçíåñýý àìæèëòòàé ÿâóóëàõûí òóëä çýýëèéíõýý áàãöûã áàéíãà ñàéæðóóëæ,
çýýëäýã÷ íýã á¿ðò ñóäàëãàà øèíæèëãýýã ¿íýí çºâ õèéæ, îëãîñîí çýýëýý áàéíãà õÿíàæ çýýëèéí
÷àíàðò àíõààð÷ àæèëëàõ áîëëîî. ̺í çýýë îëãîõûí òóëä ýõ ¿¿ñâýðèéã óðò õóãàöààãààð òàòàí
òºâëºð¿¿ëýõ, ýõ ¿¿ñâýðèéí ºðòºã çàðäëûã õàìãèéí áàãà áàéõààð, õàìãèéí èõ àøèã îëîõ
òîãòâîðòîé çýýëèéí õ¿¿ã òîãòîîõ çîðèëãîòîé áîëñîí. Èéíõ¿¿ àøèãò àæèëëàãààãàà äýýøë¿¿ëõèéí
òóëä çýýëèéí ýðñäýëèéã çºâ óäèðäàõ, ýðñäýëèéí õýìæýýã áóóðóóëàõ øààðäëàãà òàâèãäàæ
áàéíà.
Äèïëîìûí àæëûí çîðèëãî: “Áàíêíû çýýëèéí ýðñäýëèéí óäèðäëàãûã áîëîâñðîíãóé áîëãîõ íü ”
ñýäâèéí õ¿ðýýíä áàíêíû çýýë , çýýëèéí òºðë¿¿äèéã ñóäàëæ, àëèâàà çýýëèéã íàéäâàðã¿é
áîëãîõîä íºëººëæ áóé õ¿÷èí ç¿éëñèéã èëð¿¿ëæ ãàðãàõûã çîðüëîî. ̺í áàíêíû çýýë îëãîõ ¿éë
àæèëëàãààòàé õîëáîîòîé ýðñäýë¿¿äèéã ¿íýëæ ñóäëàñíû ¿íäñýí äýýð çýýëèéí ýðñäýëèéí
óäèðäëàãûí ¿éë àæèëëàãààã áîëîâñðîíãóé áîëãîõ àðãóóäûã òîäîðõîéëîõ ÿâäàë þì.

Ñàíõ¿¿ ýäèéí çàñãèéí äýýä ñóðãóóëü

Áàíê ñàíõ¿¿ãèéí òýíõèì

3

Áàíêíû çýýëèéí ýðñäýëèéí óäèðäëàãûã áîëîâñðîíãóé áîëãîõ íü

Í.̺íõçóë

ÍÝÃįÃÝÝÐ Á¯ËÝÃ
1.1 Áàíêíû òóõàé îéëãîëò , áàíêíû òºðºë
Ìîíãîë óëñûí áàíêíû òóõàé õóóëèéí

/ 2002-07-04íèé ºäºð õ¿ðòýë îðñîí íýìýëò

ººð÷ëºëòèéã òóñãàñàí / íýãä¿ãýýð á¿ëýãèéí 3-ð ç¿éëä çààñíààð:
Õóâü íèéë¿¿ëýã÷äèéí îðóóëñàí ìºíãºí õºðºí㺺ñ á¿ðäñýí ä¿ðìèéí ñàíòàé, õóâü
íèéë¿¿ëýã÷èä íü îðóóëñàí õºðºíãèéíõºº õýìæýýãýýð ñàíõ¿¿ãèéí õàðèóöëàãà õ¿ëýýäýã, áóñäûí
ìºíãºí õºðºíãèéã õóðèìòëóóëàí õàäãàëæ, ººðèéí íýðèéí ºìíººñ çýýë îëãîõ, òºëáºð òîîöîî çýðýã
ñàíõ¿¿ãèéí çóó÷ëàëûí àæèë ¿éë÷èëãýý ¿ç¿¿ëýõ ¿éë àæèëëàãààã Ìîíãîëáàíêíû òóñãàé
çºøººðºëòýéãýýð ýðõýëäýã, àøãèéí òºëºº õóóëèéí ýòãýýäèéã áàíê ãýíý.
̺í 4-ð ç¿éëä çààñíààð áàíêíû òºðºë íü : Áàíê íü ä¿ðìèéí ñàíãèéí ºì÷ëºëººð òºðèéí,
õóâèéí áîëîí õîëèìîã : ¿¿ñãýí áàéãóóëàãäñàí õýëáýðýýð íü õÿçãààðëàãäìàë õàðèóöëàãàòàé,
õóâüöààò : áàíêíû ¿éë àæèëëàãàà ÿâóóëàõ õýëáýðýýð íü íèéòëýã áà òºðºëæñºí áàéæ áîëíî.
Áàíêíû òóõàé õóóëèéí õî¸ðäóãààð á¿ëýãèéí 6-ð ç¿éëä çààñíààð áàíê Ìîíãîëáàíêíû
çºâøººðºëòýéãýýð äàðààõü ¿éë àæèëëàãàà ýðõýëíý :
Áàíêíû ýðõëýõ ¿éë àæèëëàãàà
1. ̺íãºí õàäãàëàìæ
2. Çýýë
3. Òºëáºð òîîöîî
4. ªºðèéí íýðèéí ºìíººñ ãóðàâäàã÷ ýòãýýäýä áàòàëãàà, áàòëàí äààëò ãàðãàõ
5. Ãàäààä âàëþò õóäàëäàí àâàõ, õóäàëäàõ, õàäãàëàõ, õàäãàëóóëàõ
6. ¯íýò ìåòàëë, ýðäýíèéí ÷óëóó õóäàëäàí àâàõ, õóäàëäàõ, õàäãàëàõ, õàäãàëóóëàõ
7. ¯íýò ç¿éë õàäãàëàõ
8. Ãàäààä òºëáºð òîîöîî õèéõ
9. ¯íýò öààñ ãàðãàõ, õóäàëäàõ, õóäàëäàí àâàõ
10. Ñàíõ¿¿ãèéí ò¿ðýýñèéí ¿éë àæèëëàãàà
11. Õºðºí㺠îðóóëàëò, ñàíõ¿¿ãèéí ÷èãëýëýýð çºâëºìæ, ìýäýýëýë ºãºõ
12. Õóóëü òîãòîîìæîîð õîðèãëîîã¿é áºãººä Ìîíãîëáàíêíààñ çºâøººðñºí ñàíõ¿¿ãèéí áóñàä àæèë,
¿éë÷èëãýý
Ñàíõ¿¿ ýäèéí çàñãèéí äýýä ñóðãóóëü

Áàíê ñàíõ¿¿ãèéí òýíõèì

4

Çýýëèéí ¿íäñýí ¿¿ðýã: 1.̺íõçóë Äýýðõè õóóëüä çààñàí õ¿ðýýíèé äàãóó ìàíàé àðèëæààíû áàíêóóä ¿éë àæèëëàãààãàà ÿâóóëæ áàéíà. çýýëèéí áîäëîãî Áàíêíû çýýë ãýäýã íü: Õºðºíãèéí èë¿¿äýëòýé ãàçðààñ ñóë ÷ºëººòýé ìºíãºí õºðºíãèéã ººðòºº òàòàí òºâëºð¿¿ëæ. Áàíêíû çýýëèéí áîäëîãî : ßìàð òºðëèéí íººöèéã ãîë ýõ ¿¿ñâýð áîëãîîä õýíä. Áàíêíû çýýë íü õàìãèéí èõ ðèñêòýé àêòèâ ó÷ðààñ ýíý îíöãîé àêòèâèéí ¿éë àæèëëàãààã ¿ð ä¿íòýé óäèðäàæ . ãàäààä õóäàëäààíû àøèãò àæèëëàãààã á¿ðä¿¿ëäýã. ýñâýë õÿçãààðëàõ áîäëîãî ÿâóóëàõàä ÷èãëýãäýíý. ÿìàð õóãàöààãààð . ýäèéí çàñãèéí áàéäàë . áàéãóóëëàãà . Çýýëèéí òóñëàìæòàéãààð ñóë ÷ºëººòýé ìºíãºí õºðºíãèéã çýýëèéí êàïèòàë áîëãîí õóâèð÷ ò¿ð çóóð òºëáºðòýéãýýð àøèãëàãäàí äàõèí õóâààðèëàãääàã. Áàíêíû çýýëèéí áîäëîãî íü áàíêíû íàéäâàðòàé ¿éë àæèëëàãààã õàíãàæ . 1. ÿìàð íºõöºë õ¿¿ . Æíü: 1çýýëäýã÷èä ºãºõ çýýëèéí äýýä õýìæýýã òîãòîîæ ºãäºã. õýðýãëýã÷äèéí èòãýëèéã õ¿ëýýõ .èàñ õýòð¿¿ëæ 1 çýýëäýã÷èä çýýë îëãîæ áîëîõã¿é ãýõ ìýò. õóâü õ¿ì¿¿ñò õàðèëöàí òîõèðñîí ãýðýýíèé ¿íäñýí äýýð òîäîðõîé õóãàöàà áàòàëãàà. Çýýëèéí çîõèöóóëàëòûí ó÷èð øàëòãààí : 1.Áàíêíû çýýëèéí ýðñäýëèéí óäèðäëàãûã áîëîâñðîíãóé áîëãîõ íü Í. ¿¿íèéã ýõ ¿¿ñâýð áîëãîí äàé÷èëæ õºðºíãèéí õýðýãöýýòýé (äóòàãäàëòàé) àæ àõóéí íýãæ . Òóõàéí áàíêíû íèéò ººðèéí õºðºíãèéí 20%. Áàíêíû íàéäâàðòàé ¿éë àæèëëàãààã õàíãàõûí òóëä. Çýýë íü îëîí óëñûí ãàäààä õàðèëöààíä òºëáºðèéí áàëàíñûí òýíöëèéã õàíãàæ.øèìòãýëòýéãýýð. 3. Çýýë íü øèíæëýõ óõààí òåõíèêèéí äýâøëèéã õàíãàõ íýã õ¿÷èí ç¿éë áîëîõûí õóâüä ¿éëäâýðëýõ õ¿÷íèé õºãæëèéã óðàìøóóëíà. Çýýë îëãîëò íü áèçíåñèéí áàéãóóëëàãûí õºãæëèéã ò¿ðãýñãýäýã ó÷ðààñ óëñ îðíû ýäèéí çàñàãò ÷óõàë íºëºº ¿ç¿¿ëäýã. Çýýë íü äàõèí õóâààðèëàëòûí ¿¿ðãèéã ã¿éöýòãýíý. çîðèóëàëòòàé . öàã ¿åèéí íºõöºëòýé óÿëäàí óðàìøóóëàõ . çîõèöóóëæ áàéõ øààðäëàãà ç¿é ¸ñîîð òàâèãääàã. ýðãýí òºëºãäºõ íºõöºëòýéãýýð îëãîæ áàéãàà õºðºí㺠þì. õè÷íýýí õýìæýýíèé çýýë îëãîõòîé õîëáîîòîé ¿¿ññýí õàðèëöààã çîõèöóóëàõ àæèëëàãààã õýëíý. 4. 2. Ñàíõ¿¿ ýäèéí çàñãèéí äýýä ñóðãóóëü Áàíê ñàíõ¿¿ãèéí òýíõèì 5 . Çýýë íü ã¿éëãýýíèé çàðäëûã õºíãºëºõ ¿¿ðýãòýé.2 Áàíêíû çýýëèéí ¿éë÷èëãýý.

Ýíý óòãààðàà òºðèéí áîäëîãîòîé øóóä õîëáîîòîé. Áàéíãà äàâòàãääàã ýäèéí çàñãèéí åðºíõèé áàéäàë. Áàíêíû êàïèòàë: Ýíý íü áóñäûí ºìíº õ¿ëýýñýí ¿¿ðãèéí áàòàëãàà þì. Çýýë á¿ðèéí ðèñêèéí ò¿âøèí ÿíç á¿ð áàéäàã òóë çýýëèéí õ¿¿ õàðèëöàí àäèëã¿é òîãòîîãäñîí áàéäàã.Áàíêíû çýýëèéí ýðñäýëèéí óäèðäëàãûã áîëîâñðîíãóé áîëãîõ íü 2. ¿éë àæèëëàãààíû îíöëîãòîé íèéö¿¿ëýí ýíý òàëààð ÿâóóëàõ çýýëèéí áîäëîãî ÷èãëýëýý òîäîðõîéëäîã. òºëáºðèéí ÷àäâàð. Çýýëèéí ñòðàòåãè Ñàíõ¿¿ ýäèéí çàñãèéí äýýä ñóðãóóëü Áàíê ñàíõ¿¿ãèéí òýíõèì 6 . Áàíê çýýëèéí áîäëîãîî òîäîðõîéëîõûí òóëä òºðººñ ÿâóóëæ áóé ìºíãºíèé áîäëîãûí òàëààð áàðèìòëàõ ÷èãëýëèéã óäèðäëàãà áîëãîæ áàíêíûõàà ºíººãèéí áàéäàë õýòèéí òºëºâòýé óÿëäóóëàí çýýëèéí îíîâ÷òîé áîäëîãî ÷èãëýë áîëîâñðóóëæ õýðýãæ¿¿ëäýã. Æíü: Òºðººñ óóë óóðõàéí ñàëáàðûã äýìæüå ãýñýí áîäëîãî áàðèìòëàñàí ãýâýë òóñãàéëàí áàéãóóëñàí ñàíä áàíêààð äàìæóóëàí çýýë ºãºõ íü îðîëöîã÷ òàëóóäàä àëü àëèíä íü àøèãòàé. ºðñºë人í 5. 3. çýýëèéí ýðñäýëèéí çîõèñòîé õàðüöààíû øààðäëàãà. ýäãýýð çýýëèéã îëãîõäîî ÿìàð æóðìûã áàðèìòëàõàà çààæ ºãºõ ¸ñòîé. 7. Òóñ áàíêíû öàð õ¿ðýý. ¯¿íèé òóëä òóñ áàíêíû çýýëèéí îäîîãèéí áàéäëûã àâ÷ ¿çýæ ò¿¿íä áàðèìòòàé ¿íýëýëò ä¿ãíýëò ºã÷ ÷ºëººòýé ýõ ¿¿ñâýð. Çýýëèéí áîäëîãî : 1. 4. ººðèéí õºðºíãº. ̺í òóõàéí áàíê ÿìàð òºðëèéí çýýë îëãîõûã õ¿ñ÷ áàéãàà. Èíãýñíýýð ýõ ¿¿ñâýðèéã òîäîðõîé õóãàöààíä òîãòâîðòîé áàðüæ áàéõ ÷àäâàðòàé áîëäîã. 2. Í. Áàíêíû êàïèòàë èõ ë áàéâàë óðò õóãàöààíû çýýë îëãîõ áîëîìæ íü èõýñäýã. Çýýëèéí çîðèëãî 2. ¯¿íèé òóëä áàíê õ¿¿ãèéí õóâü õýìæýýãýýð óðàìøóóëæ õóãàöààòàé õàäãàëàìæèéã òºâëºð¿¿ëäýã.̺íõçóë Ýäèéí çàñàãò íºëººëëèéí ¿¿äíýýñ óðàìøóóëàõ ýñâýë õÿçãààðëàõ áîäëîãî ÿâóóëíà. íóòàã äýâñãýðèéã õàìàð÷ áóé áàéäàë çýðýã áîëíî. Òóõàéí áàíêíû àæèë÷äûí ìýðãýæëèéí óð ÷àäâàð. Çýýëèéí áîäëîãîä íºëººëäºã õ¿÷èí ç¿éëñ: 1. Çýýëèéí áîäëîãî íü ìàðãààíòàé àñóóäëûã øèéäâýðëýõýä ÷èãëýãäýæ áîãèíî õóãàöààíä ººð÷ëºãäºæ áàéõ ¸ñã¿é. ò¿âøèíãýýñ õàìààðíà. Òºð çàñãààñ ÿâóóëæ áóé ìºí㺠ñàíõ¿¿ãèéí áîäëîãî 6. Õàäãàëàìæèéí òîãòâîðòîé áàéäàë: Õàäãàëàìæ ýçýìøèã÷ ººðèéí õ¿ññýí öàãòàà õ¿ññýí õýìæýýãýýð õàäãàëóóëñàí ìºí㺺 àâàõ ýðõòýé.

îëãîñîí çýýëèéã òºë¿¿ëýõ. Çýýëèéã õóäàëäààëàõ òàëáàð 4. àæ àõóéí íýãæ áàéãóóëëàãà. çýýëèéí õ¿¿. 2. ̺íãºíèé áîäëîãûí çîðèëòûã õàíãàõûí òóëä ìºíãºíèé áîäëîãûí õýðýãñë¿¿ä áóþó çààâàë áàéõ íººö. Çýýëèéí ñòðàòåãè • Çýýë . Çýýëèéí õîðîî íü çýýëäýã÷èéí ºðãºäëèéí äàãóó çýýë îëãîõ ýñýõèéã øèéäâýðëýäýã. ªºðººð õýëáýë áàíêóóä ººðòºº áàéðëàñàí õàðèëöàõ õàäãàëàìæèéí äàíñíû ¿ëäýãäëèéí 14% -ã Òºâ áàíêíààñ òîãòîîñîí ¸ñîîð áýëýí ìºí㺠þìóó ýñâýë Òºâ áàíê äàõü õàðèëöàõ äàíñàíäàà òºãðºã ãàäààä âàëþòûí àëü àëèíààð íü áàðüæ áàéõ øààðäëàãàòàé. ÇÁÍ-èéí øààðäëàãûã Òºâ áàíêíààñ òîãòîîõ íü ñàíõ¿¿ãèéí ñèñòåìèéí òºëáºðèéí ÷àäâàðûã õàíãàõàä ò¿ëõýö ºãººä çîãñîõã¿é ìºíãºíèé íèéë¿¿ëýëòèéã õÿçãààðëàõ õýðýãñýë áîëãîí àøèãëàäàã. ¿íýò öààñ.Îäîîãèéí áàéäëààð Òºâ áàíêíààñ òàâüæ áóé øààðäëàãààð çààâàë áàéõ íººö íü á¿õ áàíêóóäûí äåïîçèòûí 14% áàéíà. íýýëòòýé çàõ çýýëèéí ¿éë àæèëëàãàà ãýñýí ¿íäñýí õýðýãñë¿¿äèéã àøèãëàæ áîëíî. Çýýëèéã áàòëàõ ýðõ ìýäýë 1. Çýýëèéí áîäëîãûí çîðèëãî íü: • ×àíàðòàé áóöààí òºëºãäºõ çýýëèéã îëãîõ • Áàíêíû õºðºíãèéã àøèãòàé áàéðøóóëàõ • Áàíêíû áîëîí òóõàéí îðîí íóòãèéí õóóëü ¸ñíû øààðäëàãûã èëýðõèéëæ áóé çýýë îëãîëòûã äýìæèõýä îðøèíî. 1990-1994 îíû ¿åä áàíêíû íèéò àêòèâûí 60 ãàðóé õóâèéã çýýë ýçýëæ áàéñàí.Áàíêíû çýýëèéí ýðñäýëèéí óäèðäëàãûã áîëîâñðîíãóé áîëãîõ íü Í. ëèìèò.̺íõçóë 3. èðãýäýä çýýë îëãîõ. Áàíê. Ýíý íü ¿íýò öààñíû çàõ çýýë áàðàã õºã溺ã¿é áîëîí õàäãàëàìæ çýýëèéí õàðüöàà 1:1 áàéâàë çîõèñòîé ãýæ ¿çäýã áàéñàíòàé õîëáîîòîé. çýýëèéí çàðöóóëàëòòàé õîëáîãäñîí àñóóäëûã õÿíàí õýëýëöýæ øèéäâýðëýõ ¿¿ðýãòýé çýýëèéí õîðîî àæèëëàäàã. Òóõàéëáàë áàíêíû àêòèâûí 40-60 õóâèéã çýýë ýçýëâýë çîõèñòîé ãýæ ¿çäýã. Áàíêèíä çýýëèéí õ¿¿ãèéí îðëîãî íü íèéò îðëîãûí äèéëýíõ õýñãèéã ýçýëäýã áàéíà. Çýýëèéí ñòàíäàðò 5. õàäãàëàìæûí õàðüöàà • Çýýëèéí áàãöûí õîëüö • Çýýëèéí áàãöûí õýìæýý • Çýýëèéí áàãöûí ºñºëòèéí õóðäàö Ñàíõ¿¿ ýäèéí çàñãèéí äýýä ñóðãóóëü Áàíê ñàíõ¿¿ãèéí òýíõèì 7 . ò¿¿íèé õàðüÿà ñàëáàðóóäàä.

4. Çýýë õóäàëäààëàõ òàëáàð : • Ãàçàðç¿éí áàéðøèë • Ñàëáàðààð • Õ¿í àìûí á¿òöýýð íü ãýæ çýýëäýã÷èéã 3 àíãèëíà. àæ àõóé íýãæ áàéãóóëëàãà.Õóãàöààãààð àíãèëàõ íü: Çýýë àâñíààñ õîéø òºëæ äóóñàõ õ¿ðòýë ¿ðãýëæëýõ õóãàöààãààð íü àíãèëíà. 1.¯¿íä: • Óðò õóãàöààò çýýë : Ýíý çýýëä 3 æèëýýñ äýýø õóãàöààòàé çýýëèéã áàãòààíà.Áàíêíû çýýëèéí ýðñäýëèéí óäèðäëàãûã áîëîâñðîíãóé áîëãîõ íü Í. Çýýë îëãîõ ¿éë àæèëëàãààíû ñòàíäàðò íü: Àþóëã¿é íàéäâàðòàé áàéäàë • Àøèãòàé áàéäàë • Íèéãìéèí øèíæ çýðýã ãóðâàí ãîë ñòàíäàðòûã áàéíãà ìºðäºæ áàéæ àæèëëàõ íü ÷óõàë áàéäàã. Øèíý áèçíåñèéã ñàíõ¿¿æ¿¿ëýõ Ñàíõ¿¿ ýäèéí çàñãèéí äýýä ñóðãóóëü Áàíê ñàíõ¿¿ãèéí òýíõèì 8 .̺íõçóë Áàíê äàðààõ ¿éë àæèëëàãààíû ÷èãëýëèéã áàðèìòàëäàã. íýð õ¿íä . 5.Óðò õóãàöààò çýýë íü äóíä áîëîí áîãèíî çýýëèéã áîäâîë çýýëäýã÷ áàéãóóëëàãûí ãàäààä äîòîîä õ¿÷èí ç¿éëñèéí íºëºº. ñ¿¿ëèéí 3-5 æèëèéí ñàíõ¿¿ãèéí òàéëàí. ¯éëäâýðëýëèéí øèíý òîíîã òºõººðºìæ õóäàëäàæ àâàõ 2. íèéãýìä ýçëýõ áàéð ñóóðü. óëñûí ýäèéí çàñãèéí òºëºâëºëòèéí ÷èã õàíäëàãûã õàðãàëçàí çýýëèéí ñóäàëãàà øèíæèëãýýã èë¿¿ íàðèéí õèéõèéã øààðääàã. Äóíä õóãàöààò çýýëä 1-3 æèëèéí õóãàöààòàé çýýëèéã õàìðóóëæ òîîöäîã áà òóõàéí áàíêíû õóâüä ÿíç á¿ð áàéæ áîëíî. òºðèéí ºì÷èéí áàéãóóëàãà çýðýã ºì÷èéí îëîí õýëáýðèéí ãàçðóóä ÿíç á¿ðèéí çîðèóëàëòààð çýýëèéã àâäàã. Àðä èðãýä áîëîí æèæèã äóíä ¿éëäâýðèéí ãàçðóóäòàé òîãòîîñîí õàðèëöààãàà ãîëëîõ 3. / 30 ñàÿ õ¿ðòëýõ / Áàíêíû çýýëèéí òºðºë. 1. Ãàäààäûí áîëîí äîòîîäûí òîìîîõîí ¿éëäâýð àæ àõóéí ãàçðóóäòàé òîãòîîñîí õàðèëöààãàà ãîëëîõ 2. Äóíä õóãàöààò çýýëèéã : 1. • Äóíä õóãàöààò çýýë : Äóíä õóãàöààíû ñàíõ¿¿æèëòèéã îëãîæ ÷àäàõ ãîë áàéãóóëëàãà áîë áàíêíû áàéãóóëëàãà þì. Çýýëèéã áàòëàõ ýðõ ìýäýë Àðèëæààíû áàíêóóäûí çýýëèéí õîðîî çýýë îëãîõ ýöñèéí øèéäâýðèéã ãàðãàäàã. Çàðèì ñàëáàðûí ýðõëýã÷èäýä çýýë îëãîõ ýðõèéã îëãîäîã. Õàðèí ìàíàé óëñûí õóâüä ýäèéí çàñãèéí áàéäàë õàðüöàíãóé òîãòâîðã¿é áàéãààãààñ øàëòãààëàí õóãàöàà íü äýýðõýýñ áàãà áàéíà. òýäãýýðèéã àíãèëàõ íü: Áàíêíààñ èðãýä.

Çîðèóëàëòààð àíãèëàõ íü:Òóõàéí çýýëèéã þóíä çîðèóëæ îëãîñíîîð íü àíãèëäàã. Õ¿¿ãýýð àíãèëàõ íü : Ýíý íü õóãàöààòàé çàéëøã¿é õîëáîîòîé . Õýìæýýãýýð íü àíãèëàõ: Îëãîæ áóé çýýëèéã õýìæýýãýýð äîòîð íü: Ñàíõ¿¿ ýäèéí çàñãèéí äýýä ñóðãóóëü Áàíê ñàíõ¿¿ãèéí òýíõèì 9 .Ó÷èð íü õóãàöàà óðòñàõ òóñàì çýýëèéí ýðñäëèéí ò¿âøèí íýìýãäýæ áàéäàãòàé õîëáîîòîé.Óðò õóãàöààò çýýëèéí õ¿¿ ºíäºð. Áàíê æóðàì ãàðãàæ áàðüöààëæ áóé õºðºíãèéí õýäýí õóâüä çýýë îëãîõ áîëîìæòîéã òîãòîîíî. 5. ªð òºëáºðèéã áàðàãäóóëàõ 4. Æíü: • պ人 àæ àõóéí ñàëáàð • Áàðèëãûí ñàëáàð • Àæ ¿éëäâýðèéí ñàëáàð • Óóë óóðõàéí ñàëáàð • Çàì òýýâýð õîëáîîíû ñàëáàðò îëãîõ ãýõ ìýò 3. ̺í áàðüöàà áàòàëãàà çààâàë øààðääàã áà òýäãýýð õºðºíãèéã ¿íýë¿¿ëñýí áàéõ øààðäëàãàòàé. Ñàëáàðààð àíãèëàõ íü: Òóõàéí çýýëèéã ÿìàð ñàëáàðûí ¿éë àæèëëàãààíä çîðèóëàí õýðýãëýõ áàéäëààð íü àíãèëíà. Äóíä õóãàöààò çýýëèéí õ¿¿ áîãèíî õóãàöààò çýýëèéí õ¿¿ãýýñ ºíäºð áàéäàã.Îäîî áàíêóóä ãîëäóó 60-70 õóâüä çýýë îëãîæ áàéíà.Áàíêíû çýýëèéí ýðñäýëèéí óäèðäëàãûã áîëîâñðîíãóé áîëãîõ íü Í. 6.̺íõçóë 3. Áàðüöàà áàòàëãààãààð àíãèëàõ íü: Çýýë îëãîõîä çàéëøã¿é øààðäàãäàõ íýã ç¿éë áîë áàðüöàà. Áàéíãûí õýâèéí ¿éë àæèëëàãààã õàíãàõàä çîðèóëàí àâäàã. áàòàëàà áàéäàã. Çîðèóëàëò íü: 1. • Áîãèíî õóãàöààò çýýë : Áîãèíî õóãàöààò çýýëä 1 æèë õ¿ðòëýõ õóãàöààíû çýýë îðíî. Ýðãýëòèéí õºðºíãèéí äóòóóã íºõºõ 2. áîãèíî õóãàöààò çýýëèéí õ¿¿ áàãà áàéäàã. Áàíêóóä ãîëäóó 3 ñàð õ¿ðòýëõ õóãàöààíû çýýëèéã áîãèíî õóãàöààò çýýëä îðóóëæ àâ÷ ¿çäýã. • Õóäàëäàà • Ãàçàð òàðèàëàí • ¯éëäâýðëýëèéí ãýõ ìýò 4. Ò¿¿õèé ýä ìàòåðèàë õóäàëäàí àâàõ 2.¯¿íèéã äîòîð íü: • Áàòëàí äààëòòàé • Áàòàëãààòàé ãýæ àíãèëíà.

õýâèéí áóñ çýýë 3.̺íõçóë Îäîî ìàíàé áàíêóóä ãîëäóó òîì áóþó äóíä õýìæýýíèé çýýë îëãîõûã ýðìýëçýæ áàéíà. ýð¿¿ëæ¿¿ëýõ àðãà õýìæýýã àâ÷ àæèëëàõ çîðèëãîòîé Ìîíãîë áàíêíû åðºíõèéëºã÷. ¿éë àæèëëàãààãàà ñàéæðóóëàõ.¯¿íä: • Õóãàöààíäàà áàéãàà áóþó õýâèéí çýýë • ×àíàðã¿é çýýë 1. Ýíý íü íýã òàëààð çàðäàë áàãà áàéõ áîëîâ÷ íºãºº òàëààð ýðñäýë ºíäºð áàéäàã. Çýýëèéí õýìæýý íü àøèãò àæèëëàãààòàé øóóä õîëáîîòîé. õ¿¿ãèéí õàìò õýñýã÷ëýí òºëºõ ãýæ àíãèëäàã. 8.ýðãýëçýýòýé çýýë Ñàíõ¿¿ ýäèéí çàñãèéí äýýä ñóðãóóëü Áàíê ñàíõ¿¿ãèéí òýíõèì 10 . 356òîîò òóøààëààð áàòàëñàí “Çýýëèéí àíãèëàë òîãòîîõ. Çýýëäýã÷ýýð àíãèëàõ íü: • Õóâèéí áóþó èðãýäèéí • Àæ àõóéí íýãæ áàéãóóëëàãûí • Óëñûí ¿éëäâýðèéí ãàçðûí ãýæ àíãèëæ áîëíî. ¿íäñýí òºëáºðèéã õóãàöààíû ýöýñò òºëºõ • Ñàð á¿ð çýýëýý . Áàíêíû òºëáºðèéí ÷àäâàðûã òîäîðõîéëîõ çîðèëãîîð çýýëèéã òºëºõ õóãàöàà. ÷àíàðûí ¿ç¿¿ëýëòèéã õàðãàëçàí äàðààõ áàéäëààð àíãèëæ çýýëèéí áàãöûí ñàíã áàéãóóëíà. çýýë òºëºãäºõºä ó÷èð÷ áîëçîøã¿é àëäàãäëààñ õàìãààëàõ ñàíã áàéãóóëàõ “ æóðìûã ìºðäºæ áàéíà. Ñàíãèéí ñàéäûí 1996-11-20 íû ºäðèéí 317.Áàíêíû çýýëèéí ýðñäýëèéí óäèðäëàãûã áîëîâñðîíãóé áîëãîõ íü • Æèæèã çýýë • Äóíä çýýë • Òîì çýýë ãýæ àíãèëíà. Èéìýýñ áàíêóóä àøãàà íýìýãä¿¿ëõèéí òóëä àëü áîëîõ öººí çýýëä¿¿ëýã÷äýä èõ õýìæýýíèé çýýë ºãºõèéã ýðìýëçýíý.Òºëºãäºõ áàéäëààð íü àíãèëàõ: • Çýýëèéí õóãàöàà äóóñìàãö çýýëýý õ¿¿ãèéí õàìò òºëºõ • Ñàð á¿ð õ¿¿ã òºëæ. Í. Ìîíãîë óëñûí õýìæýýíä áàíê îëãîñîí çýýëèéí õóãàöààò çýýëèéí áàãöûã òîäîðõîéëîõ çàìààð òºëáºðèéí ÷àäâàðûí áàéäàëäàà áîäèò ä¿ãíýëò õèéõ. 7. Õàðèí æèæèã çýýë çàðäàë ºíäºð áîëîâ÷ ýðñäëèéí ò¿âøèí õàðüöàíãóé áàãà áàéíà. Ãýòýë çýýë àâàã÷ á¿ð íàéäâàðòàé áàéäàãã¿é òóë çýýë ýðãýæ òºëºãäºõã¿éä õ¿ðýõ àþóëòàé. Ýíý áàéäëûã çîõèöóóëàõûí òóëä áàíê çýýë îëãîõ æóðìàíäàà 1 çýýëäýã÷äýä îëãîõ çýýëèéí äýýä õýìæýýã òîãòîîæ ºãäºã.õóãàöàà õýòýðñýí çýýë 2.

Ìåíåæìåíòèéí ¿éë àæèëëàãààíû ýðñäýë .Áàíêíû çýýëèéí ýðñäýëèéí óäèðäëàãûã áîëîâñðîíãóé áîëãîõ íü Í. á¿ãäèéã óðüä íü òºëºâëºæ õýí íü èë¿¿ àøèã îëîõ.Àæëûí çîõèîí áàéãóóëàëòûí äóòàãäàë .Ýäèéí çàñãèéí ¿ç¿¿ëýëò¿¿äòýé õîëáîî á¿õèé ýðñäýë .Áàíêíû àæèëòíóóäûí õàðèóöëàãàòàé õîëáîî á¿õèé ýðñäýë .Øèéäâýð ãàðãàõ ò¿âøèíãèéí àëäàà .Óðàìøóóëàëûí õºø¿¿ðãèéí äóòàãäàë 3. ¿¿íèé çýðýãöýý çàõ çýýëèéí õóóëèíä çàõèðàãäàõ õýðýãòýé áîëäîã. Ñàíõ¿¿ãèéí ýðñäýë Ñàíõ¿¿ ýäèéí çàñãèéí äýýä ñóðãóóëü Áàíê ñàíõ¿¿ãèéí òýíõèì 11 .¯ð ä¿í ìóóòàé øèíý ¿éë÷èëãýý .̺íõçóë 4.3 Áàíêíû ýðñäýë áîëîí çýýëèéí ýðñäýëèéã òîäîðõîéëîõ íü Òºâëºðñºí òºëºâëºãººò ýäèéí çàñãèéí ¿åä àæ àõóéí á¿õ ¿éë àæèëëàãàà òîäîðõîé çààâàð÷èëãàà òîãòîîë òóøààëûí õ¿ðýýíä ÿâàãäàæ. Èéìýýñ àðèëæààíû áàíêíû áèçíåñ íü ýðñäýë èõòýé áèçíåñò îðäîã. õýí íü àëäàãäàëòàé áàéõûã óðüä÷èëàí øèéäâýðë÷èõñýí áàéäàã ó÷èð àëèâàà ýðñäýë àç òóðøèëòûí òóõàé áîäîõ íü óòãàã¿é õýðýã áàéëàà. 2. Áàíêíû àêòèâûí ä¿íä õóâü íèéë¿¿ëñýí õºðºíãèéí ýçëýõ õóâèéí æèí èõ áèø áàéäàã ó÷ðààñ ÷àíàðã¿é çýýëèéí àíãèëàëä øèëæñýí çýýëèéí õýìæýý áàãà áàéñàí ÷ ãýñýí áàíê äàìïóóðëûí èðìýãò õ¿ð÷ áîëäîã. Çàõ çýýëèéí õàðèëöàà á¿ðýëäýí òîãòîõûí õýðýýð ýðñäýëèéí òóõàé îéëãîëò áèäíèé àìüäðàëä ã¿íçãèé íýâòýðñýýð áàéíà. Áàíêíû ýðñäýëèéí àíãèëàë 1.íàéäâàðã¿é áóþó ìóó çýýë 1.Áàíêíû áàéðøèëèéí áóðóó ñîíãîëò çýðãýýñ ¿¿ñýõ ýðñäýë 4. Çàõ çýýëèéí õàðèëöààíä îðîëöîã÷ á¿ð –“ººðèéí ä¿ðìýýð” ¿éë àæèëëàãààãàà ÿâóóëàõ áîëîâ÷. Àæèë ¿éë÷èëãýýíèé ýðñäýë .¯ð àøèãã¿é íýìýãäýë çàðäàë . Ãàäààä îð÷íû ýðñäýë .Áàíêíû ¿éë àæèëëàãààíû õóóëü ýðõ ç¿éí àêòóóäòàé õîëáîî á¿õèé ýðñäýë .Áóñàä àðèëæààíû áàíêóóä áîëîí áàíê áóñ ñàíõ¿¿ãèéí áàéãóóëëàãóóäòàé ºðñºëäºõ ºðñºëäººíººñ ãàðàõ ýðñäýë ãýõ ìýò îðíî.

Çàõ çýýëèéí ýðñäýë : Ýíý íü õàðèëöàã÷ áîëîí áàíêíû àëü àëèíòàé íü õîëáîî á¿õèé ýðñäýë þì.Õàðèëöàã÷ òàëòàé õîëáîî á¿õèé ýðäýë . Óðñãàë øèíæèéí ýðñäýë : Ýíý íü ñàíõ¿¿æèëòèéã øèíý÷èëæ ÷àäàõã¿é ÿâäàëòàé õîëáîîòîé ãàð÷ èðäýã: 4. 6.Çýýëèéí õ¿¿ãèéí ýðñäýë .Òºëáºðèéí ÷àäâàðûí ýðñäýë .Çýýëäýã÷èéí àëäààòàé áîäëîãîòîé õîëáîîòîé ýðñäýë .Õºðºíãèéí ýðñäýë .Çýýëäýã÷èéí ñàëáàðûí ýðñäýë . ¯¿íä: . Ýíý íü çýýë îëãîã÷èéí õàðèöëàãàã¿é .̺íõçóë . Ñèñòåìèéí ýðñäýë : Ýíý íü áàíê õîîðîíäûí òºëáөð òîîöîîíû õîëáîî àëäàãäñàíààñ ãàðàõ ýðñäýë 5. Õóóëü ýðõèéí õîëáîî á¿õèé ýðñäýë : Áàíêíû çýýë îëãîëòîä õóóëü ýðõèéí õîëáîî á¿õèé ýðñäýë ãàð÷ áîëíî. ¯¿íä: .Òºëáºð òîîîöîîíû ýðñäýë 3.Çýýëèéí ýðñäýë . 7. Òºñëèéí ñàíõ¿¿æèëòòýé õîëáîî á¿õèé ýðñäýë : Òºñºë õýðýãæèæ äóóñàõòàé õîëáîãäîæ òºðºë á¿ðèéí ýðñäýë ãàð÷ áîëíî. Çýýë îëãîõ ¿éë àæèëëàãààíû ýðñäýë 1. íººöèéí ñàíä òåõíîëîãè ïðîãðàììûí ýâäðýë ãýìòýëýýñ áîëæ áýðõøýýëòýé àñóóäàë ãàð÷ èðäýã.Âàëþòûí àðèëæààíû ýðñäýë .Òåõíîëîãèéí ýðñäýë : Ýíý íü ñàíõ¿¿ãèéí ñèñòåì.Ñóë äîðîé ñàíõ¿¿ãèéí ìåíåæìåíò . Çýýëèéí ýðñäýë : Çýýëèéí ýðñäýë ãýäýã íü çýýëäýã÷ ñàíõ¿¿ãèéí õóâüä õ¿ëýýñýí ¿¿ðãýý áèåë¿¿ëæ ÷àäàõã¿é áàéõ òîõèîëäëûã õýëíý.Èíôëÿöèàñ ¿¿ñýõ ýðñäýë . Æèøýý íü: Òºñëèéí çàðäëûí õýòðýëòèéí ýðñäýë Ñàíõ¿¿ ýäèéí çàñãèéí äýýä ñóðãóóëü Áàíê ñàíõ¿¿ãèéí òýíõèì 12 .Òóõàéí óëñ îðîíòîé õîëáîî á¿õèé ýðñäýë 2.õóóëü áóñ ¿éë àæèëëàãàà çýðýãòýé õîëáîîòîé.Õ¿¿ãèéí ýðñäýë Ýäãýýðèéí äîòðîîñ áàíêíû ýðñäýëèéí ãîëëîõ õóâèéã çýýëèéí ýðñäýë ýçýëäýã.Áàíêíû çýýëèéí ýðñäýëèéí óäèðäëàãûã áîëîâñðîíãóé áîëãîõ íü Í.

Áàíêíû çýýëèéí ýðñäýëèéí óäèðäëàãûã áîëîâñðîíãóé áîëãîõ íü Í. • Õóóëü ýðõ ç¿éí îð÷èí Áàíêóóäûí ¿éë àæèëëàãààã íàéäâàðòàé ÿâóóëàõàä õàíãàëòòàé ò¿âøèíä õóóëü ýðõ ç¿éí òààòàé îð÷èí á¿ðäýýã¿é íºõöºëä ãàð÷ èðíý. Áàíêíû çýýëèéí ýðñäýëä íºëººëºõ õ¿÷èí ç¿éëñ Õýðýâ çýýëèéã íàéäâàðòàé çýýëäýã÷èä ºãºõã¿é áîë çýýëèéí õîõèðîë íü òóõàéí çýýë îëãîã÷ áàíêíû îðøèí òîãòíîõ ýñýõèéã òîäîðõîéëæ áîëçîøã¿é. Ñóáüåêòèâ õ¿÷èí ç¿éëñä : • Áàíêíû çýýëèéí àæèëòàí çýýëèéí ñóäàëãàà ýðñäýëèéã çºâ òîîöîîã¿é • Çýýëèéí àæèëòàíû ìýðãýæèë ÷àäâàð ìóó • Çýýë îëãîõûí ºìíºõ áîëîí äàðàõ õÿíàëò ìóó • Áàíêíû çýýëèéí õîðîî áîëîí çýýëèéí ãàçðûí ¿éë àæèëëàãààíû óÿëäàà ìóó áàéõ • Çýýëèéí õîðîîíû ä¿ãíýëò øèéäâýð ìóó áàéõ Ñàíõ¿¿ ýäèéí çàñãèéí äýýä ñóðãóóëü Áàíê ñàíõ¿¿ãèéí òýíõèì 13 . • Òºâ áàíêíû ¿éë àæèëëàãààíû íºëºº Àðèëæààíû áàíêèíä òàâèõ õÿíàëò øàëãàëòàà ñóëðóóëàõ áîëîí Òºâ áàíêíààñ çºâ áîäëîãî ÿâóóëààã¿éí óëìààñ ãàðàõ ýðñäýë. ¯¿íä : • Çàñãèéí ãàçðààñ ÿâóóëæ áóé áîäëîãûí íºëºº Çàðèì òîõèîëäîëä Çàñãèéí ãàçðààñ ãàðãàæ áóé çàðèì òîãòîîë øèéäâýð¿¿ä íü áàíêíû ¿éë àæèëëàãààíä õ¿íäðýëòýé áàéäàë áèé áîëãîäîã. Îáüåêòèâ õ¿÷èí ç¿éëñ 2. • Ãàäààä îð÷íû õ¿÷èí ç¿éëñèéí íºëºº Çýýëäýã÷èéí áèçíåñèéí ¿éë àæèëëàãàà óðüä÷èëàí õàðàõ áîëîìæã¿é áàéãàëü öàã óóðûí ãýíýòèéí àþóëòàé ¿çýãäë¿¿äýýñ áîëæ òàñàëääàã. ªºðººð õýëáýë õóóëèéí öîîðõîé èõ áàéõ òóñàì òýð õýìæýýãýýð ýðñäýë áèé áîëîõ ìàãàäëàë ºíäºðòýé áàéíà. ëóéâðûí àæèëëàãààíààñ áîëæ áàíêíû ¿éë àæèëëàãàà . Çýýëèéí ýðñäýëä íºëººëºõ õ¿÷èí ç¿éëñèéã 2 àíãèëæ ¿çäýã. õÿíàëòûí ¿éë ÿâö ìóóäàæ äîðîéòíî.¯éë àæèëëàãààíû ýðñäýë : Áàíêíû äîòîîä ¿éë àæèëëàãààíû àëäàà äóòàãäàë . 1. Ñóáüåêòèâ õ¿÷èí ç¿éëñ Îáüåêòèâ õ¿÷èí ç¿éëñ ãýäýã íü òóõàéí áàíêíààñ îãò õàìààðàëã¿éãýýð íèéãýìä áîäèòîé áèé áîëñîí íºëººëºë þì.̺íõçóë 8. Ñóáüåêòèâ õ¿÷èí ç¿éëñ ãýäýã íü èõýâ÷ëýí òóõàéí áàíêèíä àæèëëàæ áóé õ¿ì¿¿ñèéí ¿éë àæèëëàãààíààñ õàìààðàí ãàð÷ áóé íºëººëëèéã õýëíý.

ªðãºäëèéã õÿíàæ ¿çýõ 4. • Çýýëäýã÷èéí øèíæ ÷àíàð / character / Õàðèëöàã÷èéí ºíãºðñºí õóãàöààíû ò¿¿õ . Ñàíõ¿¿ãèéí òàéëàíãèéí øèíæèëãýý Çýýëèéí òºñºëä õèéãäýõ øèíæèëãýý / 5 ¿å øàò / 1. • Çýýëèéí øèíæèëãýýíèé òºðë¿¿ä : 1. • Áàòàëãàà õºðºí㺠/ Captial / Ñàíõ¿¿ ýäèéí çàñãèéí äýýä ñóðãóóëü Áàíê ñàíõ¿¿ãèéí òýíõèì 14 .Õÿíàëò òàâèõ ¿å øàò 2. çýýëýý ýðã¿¿ëæ òºëºõ áîëîìæ ÿìàð áàéãààã òîäîðõîéëíî.Çýýëèéí òºñºëä ¿íýëãýý õèéõ 5.çýýë àâàëò .áàéð ñóóðü . èðãýäýä äàðààõ çýýëèéí øèíæèëãýýã õèéäýã.çàí òºëºâèéã òîäîðõîéëíî.Áàíêíû çýýëèéí ýðñäýëèéí óäèðäëàãûã áîëîâñðîíãóé áîëãîõ íü Í. õóóëü ø¿¿õýä äóóäàãäàæ áàéñàí áàéäàë . ñàéí çýýë îëãîõûí òóëä òóõàéí áèçíåñèéí áàéãóóëëàãà àæ àõóéí íýãæ . ýðõòýé ýñýõ òàëààð . áèçíåñèéí äàäëàãà òóðøëàãûã àâ÷ ¿çíý. ̺í çýýëäýã÷èéí ìåíåæìåíòèéí ìýäëýã óð ÷àäâàð. Çýýëäýã÷èéí íàéäâàðòàé ýñýõèéã òîäîðõîéëîõ øèíæèëãýý 3. Óäèðäëàãûí øèíæèëãýý 4. Çýýëèéí òºñºëä õèéãäýõ øèíæèëãýý 2. õóóëü ç¿éí òàëûí ÷àäâàðûã àâ÷ ¿çíý. òºëºëò. Ñàëáàðûí á¿òöèéí øèíæèëãýý 4. íýð õ¿íä . • Çýýëæèõ ÷àäâàð / Capacity / Áàíê þóíû ºìíº çýýëäýã÷èéí çýýë àâàõ áîëîìæòîé .¯éë÷ë¿¿ëýã÷òýé òàíèëöàõ 2. ýðãýí òºëºãäºõ ÷àäâàðòàé. Äàðàà íü çýýëäýã÷ àâñàí çýýëýý ýðã¿¿ëæ òºëºõ áîëîìæ ÷àäâàðûã ñîíèðõîõ õýðýãòýé. Çýýëäýã÷èéí íàéäâàðòàé ýñýõèéã òîäîðõîéëîõ 5-í ÑÈ-èéí çàð÷èì Ýíý øèíæèëãýýãýýð çýýëäýã÷èéí ñàíõ¿¿ãèéí ÷àäâàð.̺íõçóë Çýýëèéí ýðñäýëèéã òîäîðõîéëîõ àðãà÷ëàëóóä Àðèëæààíû áàíêóóä íàéäâàðòàé.¯éë÷ë¿¿ëýã÷èéí çýýëèéí ºðãºäëèéã õ¿ëýýæ àâàõ 3.

Çà áîëîí îëîí íèéòòýé õàðüöàõ õàðüöàà 4. 1. Çàõ çýýëä ýçëýõ áàéð ñóóðü 3. • Õÿíàëò / control / Çýýë õ¿ñýã÷èéí ¿éë àæèëëàãààíäàà òàâüäàã õÿíàëò íü ÿìàð ò¿âøèíä ÿâàãääàã çýðãèéã ñóäàëíà. ñàíõ¿¿ãèéí õ¿÷ ÷àäëûã íü ¿íýëíý. Óäèðäëàãûí øèíæèëãýý Òóõàéí áèçíåñèéí áàéãóóëëàãûí ýð¿¿ë ñàðóóë áàéäàë. Òóõàéí áèçíåñèéí àøèãò àæèëëàãàà 2. ̺í õºíäëºíãèéí õÿíàëòûí áàéãóóëëàãà çýýëäýã÷èéí ¿éë àæèëëàãààíä ÿìàð ¿íýëýëò.̺íõçóë Ýíý íü áàðüöàà õºðºí㺠ãýñýí óòãààð îéëãîãäîíî. óäèðäëàãûí àìæèëòûã äàðààõ ç¿éëñ èëýðõèéëíý. Øèíý ñàíàà÷èëãà / ØÁÎÑ / 4. • Ñàëáàðò øèíýýð îðæ èðýãñýä • ªðñºëäººí • Îðëóóëàõ á¿òýýãäýõ¿¿í • Õóäàëäàí àâàã÷èä • Áýëòãýí íèéë¿¿ëýã÷èä Ñàíõ¿¿ ýäèéí çàñãèéí äýýä ñóðãóóëü Áàíê ñàíõ¿¿ãèéí òýíõèì 15 . ä¿ãíýëò ºãñºíèéã øèíæèëíý.Áàíêíû çýýëèéí ýðñäýëèéí óäèðäëàãûã áîëîâñðîíãóé áîëãîõ íü Í. ¿éëäâýðëýëèéí àëèâàà íýã ººð÷ëºëò íü çýýëëýãýä õýðõýí íºëººëºõ âý ãýäãèéã òààìàãëàíà.Êîìïàíèä ñàëáàðûí 5 õ¿÷èí ç¿éë íºëººëäºã áºãººä ýäãýýð íü ñàëáàðûí á¿òöèéã á¿ðä¿¿ëíý. • Îð÷èí íºõöºë áàéäàë / Condition / Çýýëäýã÷èéí áîëîí áàíê ººðèéí ¿éë àæèëëàãààíä íºëººëæ áîëîõ áèçíåñèéí áîëîí ýäèéí çàñãèéí íºõöëèéã ñóäàëíà. Ýäèéí çàñãèéí íººö áàÿëàã 5. Çýýëäýã÷èéí ºì÷ëºëèéí áàéäàë .Ñàëáàðûí á¿òöèéí øèíæèëãýý Òóõàéí ñàëáàð íü çýýëäýã÷ êîìïàíèé ¿éë àæèëëàãààíä õýðõýí íºëººëæ áàéãààã õàðóóëíà. 1. ̺í ñàëáàðûí.

Àøèãò àæèëëàãààíû øèíæèëãýýíèé õàðüöàà Áàíêíû ñàíõ¿¿ãèéí òàéëàíä äýýðõ øèíæèëãýýã õèéæ ¿íýëýëò ä¿ãíýëò ºãºõ íü ýðñäýëýýñ óðüä÷èëàí ñýðãèéëýõ íºõöºë áîëæ ºãäºã. áàíêíû çýýë îëãîõ ¿éë àæèëëàãààíû ýðñäýëèéã áóóðóóëàõ áîëîìæèéã á¿ðä¿¿ëäýã. ¿íýëýëò. Ò¿ðãýí áîðëîãäîõ àêòèâ / Áóñäààñ òàòàí òºâëºð¿¿ëñýí õºðºí㺠>10% Ñàíõ¿¿ ýäèéí çàñãèéí äýýä ñóðãóóëü Áàíê ñàíõ¿¿ãèéí òýíõèì 16 . Õàðüöààíû øèíæèëãýý Èéíõ¿¿ áàíêíû çýýëèéí àæèëòàí çýýëäýã÷èéí ¿éë àæèëëàãààíä ñóäàëãàà øèíæèëãýýã õèéñíýýð .Áàíêíû çýýëèéí ýðñäýëèéí óäèðäëàãûã áîëîâñðîíãóé áîëãîõ íü Í. Ìîíãîëáàíêíààñ òîãòîîñîí õàðüöààíû øèíæèëãýý Àðèëæààíû áàíêóóäûí ¿éë àæèëëàãààã õàðüöóóëàí ñóäàëæ . çýýëäýã÷ íü àâñàí çýýëýý ýðã¿¿ëýí òºëºõ áîëîìæ áàéãàà ýñýõèéã òîäîðõîéëæ .̺íõçóë 5. À. Îðëîãûí òàéëàíãèéí øèíæèëãýý 2. ̺íãºí ã¿éëãýýíèé òàéëàíãèéí øèíæèëãýý 4. ¯éë àæèëëàãààíû øèíæèëãýýíèé õàðüöàà 4. Áàíêíû ñàíõ¿¿ãèéí òàéëàí ãýäýã íü áàíêíû áàéãóóëëàãûí ººðèéíõ íü á¿õ ñàëáàðûí àæëûí òàéëàí. Áàíêíû ñàíõ¿¿ãèéí òàéëàíãèéí øèíæèëãýýã 4 á¿ëýã õàðüöààãààð õèéäýã. ìýäýýëëèéí íèéëáýð öîãö áºãººä áàíêààð ¿éë÷ë¿¿ëäýã áàéãóóëëàãóóäûí ýäèéí çàñãèéí ¿éë àæèëëàãààíû òîäîðõîé ¿ç¿¿ëýëò . Á. Õàíäëàãûí øèíæèëãýý 5. Áàíêíû ñàíõ¿¿ãèéí òàéëàíãèéí øèíæèëãýý Áàíêíû áèçíåñèéí ¿éë àæèëëàãààíä çýýë îëãîõ ¿éë àæèëëàãààíààñ ãàäíà ñàíõ¿¿ãèéí ¿ç¿¿ëýëòýé íü õîëáîîòîé ýðñäýë ãàð÷ áîëíî. íÿãòëàí áîäîõ á¿ðòãýë áà ñòàòèñòèêèéí ýìõòãýë. 1. ¯¿íä: 1. Ñàíõ¿¿ãèéí òàéëàíãèéí øèíæèëãýý 1. ¿ð ä¿íã òóñãàæ õàðóóëäàã. Òàéëàí òýíöëèéí øèíæèëãýý 3. ä¿ãíýëò ºãºõ çîðèëãîîð äàðààõ øèíæèëãýýã õèéäýã. ªðèéí øèíæèëãýýíèé õàðüöàà 3. Òºëáºðèéí ÷àäâàðûí øèíæèëãýýíèé õàðüöàà 2.

Äýýðõ ¿ç¿¿ëýëò íü 100%-èàñ õýòýðõèé áàãà áàéâàë ýõ ¿¿ñâýðèéí àøèãëàëò õàíãàëòã¿é àøèã îëîõ áîëîìæ àëäàæ áàéãààã õàðóóëíà. çýýëèéí ðåéòèíãòýé óÿëäñàí çýýëèéí ýðñäýëèéí øèíæèëãýýíèé çàãâàðûã áîëîâñðóóëàõ Ñàíõ¿¿ ýäèéí çàñãèéí äýýä ñóðãóóëü Áàíê ñàíõ¿¿ãèéí òýíõèì 17 .Çýýëèéí ìîíèòîðèíã áóþó õÿíàëò 8. 1.Çýýëèéí õ¿ñýëòèéã ñóäëàõ áà çýýëäýã÷èéí çýýëæèõ ÷àäâàðûã ¿íýëýõ 4. Íèéò çýýë / Áóñäààñ òàòàí òºâëºð¿¿ëñýí õºðºí㺠<100% Ýíý íü ýõ ¿¿ñâýðã¿é çýýë îëãîëòîîñ óðüä÷èëàí ñýðãèéëýõèéí òóëä õèéæ áàéãàà õÿçãààð þì.Çýýëèéí ýðñäýëèéí òºâøíººð / ðåéòèíã òîãòîîõ / ýðýìáýëýõ áà òîãòîîñîí ëèìèòòýé õàðüöóóëàõ 5. 4. Áóñäààñ òàòàí òºâëºð¿¿ëñýí õºðºíãºíä íîîãäîõ ººðèéí õºðºíãèéí õýìæýý: ªºðèéí õºðºí㺠/ Áóñäààñ òàòàí òºâëºð¿¿ëñýí õºðºí㺠< 30% Ýíý ¿ç¿¿ëýëòèéã õàíãàñàí áàíê áóñäûí õºðºíãèéã òîäîðõîé õýìæýýãýýð òàòàí òºâëºð¿¿ëæ.Çýýëèéí àñóóäëûã øèéäâýðëýõ ýðõ ìýäýëèéí õóâèàðëàëò 7.×àíàðã¿é çýýëèéã ýð¿¿ëæ¿¿ëýõ Çýýëèéí áàãöûí óäèðäëàãûí õóâüä • Òîäîðõîé áîëîí á¿ëýã çýýëäýã÷äèéã çýýëæ¿¿ëýõ áàíêíû äîòîîä ëèìèòûã òîãòîîõ • Òóõàéí çýýëäýã÷èéí ýðñäýëèéí ò¿âøèíã èëýðõèéëýõ.Áàíêíû çýýëèéí ýðñäýëèéí óäèðäëàãûã áîëîâñðîíãóé áîëãîõ íü Í. 2.Çýýëèéí ãàð÷ áîëçîøã¿é àëäàãäëûã òîîöîí çýýëèéí õ¿¿ãèéí õýìæýýã òîãòîîõ 6.4 Çýýëèéí ýðñäýëèéí óäèðäëàãûí ñèñòåì Çýýëèéí ýðñäýëèéí óäèðäëàãûí ñèñòåì íü äàðààõ ¿íäñýí õýñã¿¿äýýñ òîãòäîã. ¿éë àæèëëàãààãàà õýâèéí æèãä ÿâóóëàõ íºõöëèéã á¿ðä¿¿ëíý.Çýýëèéí ëèìèò òîãòîîõ 3. Óã ¿ç¿¿ëýëòèéã õàíãàñíààð òóõàéí áàíê çýýëèéí ýõ ¿¿ñâýðèéí òàëààð õ¿ðýëöýýòýé áàéõ áîëîëöîîã á¿ðä¿¿ëíý.Çýýëèéí ¿éë àæèëëàãààíû çîõèîí áàéãóóëàëò 2. ªºðèéí õºðºíãèéí õ¿ðýëöýýíèé øèíæèëãýý Óã õàðüöàà íèéò àêòèâûí äîð õàÿæ 10% íü ººðèéí õºðºí㺺ð ñàíõ¿¿æèãäýæ áàéõûã èëýðõèéëíý.̺íõçóë Ýíý ¿ç¿¿ëýëò íü òºëáºðèéí ÷àäâàðûã õàíãàõ õàìãèéí ñàéí ¿ç¿¿ëýëò .¯¿íä: 1. 3.Çýýëèéí áàãöûí óäèðäëàãà 9. Õýðâýý ýíý ¿ç¿¿ëýëòèéí õàðüöàà íü 100%-èàñ õýòðýõ þì áîë òºëáºðèéí ÷àäâàð áóóðàõ áà ýõ ¿¿ñâýðã¿é çýýë îëãîñíîîð ìºíãºíèé íèéë¿¿ëýëòèéã ºñãºæ èìôëÿöèéã íýìýãä¿¿ëýõ ñºðºã òàëòàé.

Çàðèì ãàäààä îðíû õóâüä àðèëæààíû áàíêóóä çýýëèéí ýðñäýëèéí óäèðäëàãàà àìæèëòòàé ÿâóóëàõûí òóëä òºðèéí áîëîí áóñàä áàéãóóëàãàòàé õàìòðàí àæèëëàæ çýýëèéí ýðñäýëýý áóóðóóëæ ÷àääàã áàéíà. ãàð÷ áóé çýýëèéí ýðñäýëèéã áóóðóóëàõàä ÷èãëýãääýã. ×àíàðã¿é çýýëèéí äîõèî ñàíàìæóóäûã ýðò èëð¿¿ëýõ Çýýëèéí ýðñäýëèéí óäèðäëàãûí ãîë çîõèöóóëàõ àñóóäàë íü íàéäâàðã¿é çýýëèéí õýìæýýã áàãàñãàõ. Çýýëèéí ãýðýýã îíîâ÷òîé çîõèîí áàéãóóëàõ 6. Çýýë àøèãëàëòûí ÿâöàä ìýäýýëýë ñîëèëöîæ . õÿíàëò 7. Çýýëèéí áàðüöàà . Çýýëäýã÷èéí ñàíõ¿¿ãèéí áàéäëûí òàëààðõ ìýäýýëýë öóãëóóëàõ 3. ¯¿íèé òóëä çýýëèéí ýðñäýëèéí ÿìàð ¿éë àæèëëàãàà çîõèîí áàéãóóëæ . áàòëàí äààëòûã çºâ òîäîðõîéëæ òîîöîîëîõ 5. ñóäàëãàà ÿâóóëàõ 9.Áàíêíû çýýëèéí ýðñäýëèéí óäèðäëàãûã áîëîâñðîíãóé áîëãîõ íü Í. ¯¿íèé íýã æèøýý áîëãîí ßïîíû çýýëèéí äààòãàëûí ñèñòåìèéã àâ÷ ¿çëýý. Çýýëèéí òàëààð çýýëäýã÷òýé õèéõ ÿðèëöëàãûí àñóóäëûã òîäîðõîéëîõ 2.̺íõçóë • Çýýëæèëòèéã çàõ çýýëèéí ñàëáàðóóäààð äèâåðñèôèêàöèæóóëàõ • Ýðñäýëèéí áàãà òºâøèí á¿õèé òýðã¿¿íèé ñàëáàðûã òîäîðõîéëîõ • Ýðñäýë èõòýé ñàëáàðûí õóâüä çýýëèéí áîäëîãûã ÷àíãàòãàõ • Çýýëèéí áîäëîãî áîëîâñðóóëàõ 1. Çýýëäýã÷èéí ÿðèëöëàãà áîëîí ñàíõ¿¿ãèéí ìýäýýëýëä ä¿í øèíæèëãýý õèéæ ¿íýëýëò ä¿ãíýëò ºãºõ 4.5 Çýýëèéí ýðñäýëèéã áóóðóóëàõ àðãà çàì Áàíêíû áàéãóóëëàãûí ¿éë àæèëëàãààíû îíöëîãîîñ øàëòãààëàí çýýëèéí ýðñäýëèéã áóóðóóëàõàä îíîëûí õóâüä äàðààõ àðãà çàìóóäûã àâ÷ õýðýãæ¿¿ëäýã áàéíà: 1. áàéãóóëëàãûí óäèðäëàãûí ìýäëýã ÷àäâàðààñ øàòãààëæ ººð ººð áàéäàã. õýðýãæ¿¿ëýõ íü òóõàéí áàíêíû îíöëîã. Çýýë îëãîñíû äàðààõ õàìòûí àæèëëàãàà. Çýýëèéí áîëçîøã¿é àëäàãäëûí íººöèéí ñàí áàéãóóëàõ 8. Ñàíõ¿¿ ýäèéí çàñãèéí äýýä ñóðãóóëü Áàíê ñàíõ¿¿ãèéí òýíõèì 18 .

ëýëä áàíêíààñ áîëîí áóñàä ñàíõ¿¿ãèéí áàéãóóëëàãààñ çýýë àâàõ íàéäâàð áèé áîëæ áàéíà. Çýýëèéí õàìãààëàëòûí êîðïîðàöèàñ ãàðãàñàí ¿ç¿¿ëýëò¿¿äèéí äàãóó çýýëèéí äààòãàëûí ñèñòåìèéã ßïîíû Æį . ñàíõ¿¿ãèéí áàéãóóëëàãóóä Æèæèã äóíä ¿éëäâýðëýë Çýýëèéí äààòãàëûí ñèñòåìèéí àíõíû àëõàì íü ßïîíû Æį. ßïîíû çýýëèéí äààòãàëûí ñèñòåì / 2002 îíû áàéäëààð / ¯íäýñíèé Çàñãèéí ãàçàð Òóñëàìæ Äýìæëýã Îðîí íóòãèéí çàñãèéí ãàçàð õÿíàëò øàëãàëò ßïîíû Æįèéã äýìæèõ êîðïîðàöè Äààòãàë çýýë¿¿ä äýìæëýã õÿíàëò øàëãàëò Çýýëèéí õàìãààëàë-òûí êîðïîðàöè õàìãààëàëò ºðãºäºë ãàðãàõ Áàíê. á¿òýýãäýõ¿¿í õóäàëäàí àâàõ. Æèæèã äóíä ¿éëäâýðëýëèéã / Æį / õºãæ¿¿ëýõýä ßïîíû çàñãèéí ãàçðààñ èõ àíõààðàë òàâüäàã áàéíà.Áàíêíû çýýëèéí ýðñäýëèéí óäèðäëàãûã áîëîâñðîíãóé áîëãîõ íü Í. Èõýíõ Æį íü ñàíõ¿¿ãèéí äóòàãäàëä ¿ðãýëæ îðäîã áºãººä òýäíèé êàïèòàëûí íººö íü õÿçãààðàãäìàë.̺íõçóë ÕΨÐÄÓÃÀÀÐ Á¯ËÝà 2. Òýäýíä ñàíõ¿¿ãèéí çàõ çýýëýýñ çýýëèéí áàòàëãàà ºãºõ ñàíã îëæ àâàõ íü õ¿íäðýëòýé áàéäàã áàéñàí áîë çàñãèéí ãàçðûí äýìæëýãòýéãýýð Æį . ìàòåðèàë. ¿éëäâýðëýë áîëîí òîíîã òºõººðºìæèí人 õºðºí㺠îðóóëàõ ãýõ ìýò òýäíèé áèçíåñèéí ¿éë àæèëëàãààíä áàòàëãàà ºãºõ ñàí õýðýãòýé áàéäàã. Æį íü áàíêíààñ çýýë õ¿ñýõýä áàíê íü Çýýëèéí õàìãààëàëòûí Ñàíõ¿¿ ýäèéí çàñãèéí äýýä ñóðãóóëü Áàíê ñàíõ¿¿ãèéí òýíõèì 19 .èéã äýìæèõ êîðïîðàöè íü óäèðääàã áàéíà. íèéãìèéí õºãæèëä Æèæèã äóíä ¿éëäâýðëýëèéí ã¿éöýòãýõ ¿¿ðýã àñàð èõ þì. Çýýëèéí äààòãàëûí ñèñòåì íü ßïîíû çàñãèéí ãàçðûí õàðúÿà ìóæóóäûí Çýýëèéí õàìãààëàëòûí êîðïîðàöè ãýñýí áàéãóóëëàãààð çîõèîí áàéãóóëàãääàã áàéíà. Æèæèã äóíä ¿éëäâýðëýë íü òóñ óëñûí ¿éëäâýð¿¿äèéí èõýíõ õóâèéã ýçýëäýã.1 ßïîíû çýýëèéí äààòãàëûí ñèñòåì ßïîíû ýäèéí çàñàã. Æèøýý íü: ßïîíû íèéò àæèë÷äûí 70% áóþó 32 ñàÿ àæèë÷èä æèæèã äóíä ¿éëäâýðëýëä àæèëëàäàã.èéã äýìæèõ êîðïîðàöè áà Çýýëèéí õàìãààëàëòûí êîðïîðàöè õî¸ðûí äóíä çýýëèéí äààòãàëûí òºðºë á¿ðýýð äýëãýðýíã¿é äààòãàëûí ãýðýý áàéãóóëñíààð ýõýëäýã.

3 127.0 3130. Æį-èéã äýìæèæ ìºí äààòãàëûí ñàíã ñèñòåìòýéãýýð õºãæ¿¿ëñýíýýðýý ýäèéí çàñãèéí ºñºëòèéã õàíãàæ.7 100.3 147.0 100.0 127. Ìîíãîëûí äààòãàëûí êîìïàíèé ìýäýýëýë Õ¿ñíýãò 2.4 286. Ìîíãîëûí äààòãàëûí áàéãóóëëàãûí ñóäàëãàà Ìàíàé îðîíä çàõ çýýëèéí ýäèéí çàñãèéí ñàëøã¿é á¿ðýëäýõ¿¿í õýñýã áîëîõ äààòãàëûí çàõ çýýë áèé áîëîí õºãæñºíººñ õîéø 10 ãàðóé æèë ºíãºð뺺.0 518.0 400.3 154.5 1036.1 386. Îäîî 2003 îíû áàéäëààð 18 äààòãàëûí êîìïàíè àæèëëàæ áàéãààãûí 1 íü õîëèìîã.Áàíêíû çýýëèéí ýðñäýëèéí óäèðäëàãûã áîëîâñðîíãóé áîëãîõ íü Í. òýäíèé õºðºíãèéí ýõ ¿¿ñâýðèéã áàíêíû çýýëýýð àðâèæóóëàõ ñóóðèéã òàâüæ.4 100. Çýýëèéí õàìãààëàëòûí êîðïîðàöè íü Æį-èéí ºðãºäëèéã õÿíàæ ¿çýýä çýýëèéí õýìæýýã òîãòîîäîã áà áàíê íü ò¿¿íèé äàãóó çýýëèéã Æį ëýëä îëãîäîã. ¿éë÷èëãýýíèé ÷àíàð äýýøëýõ çàìààð ºðñºë人íèé õýëáýð¿¿ä áèé áîëæ áàéíà.1 95.0 102. Ýíý íü ßïîíû çàñãèéí ãàçðààñ çýýëèéí àñóóäëààð áîäèòîé àëõàì õèéæ áàéãàà áºãººä Æį-èéã õàìãààëàõ.0 87.1 379.0 100.0 100.0 100.3 120.0 100. Äààòãàëûí áàéãóóëëàãà îëøèð÷. Ýíý íü àëü àëü òàëäàà àøèãòàé áàéíà ãýäýã íü îéëãîìæòîé.0 139. òºã / ¹ íýð Áàéãóóëàãäñàí îãíîî Íèéò õºðºí㺠Ŀðìèéí ñàí 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 Ìîíãîë äààòãàë Ò¿øèã Ä ýíä Á Ìè ýíä Ð Áîäü ÓÁ Àðä Òîðãîí çàì Ýðýë Ñòüþàðäåññà ñàðà Ìîíãîëûí ¿íäýñíèé Áàò ×èí ¿éëñ Íîìèí Óëààíáààòàð Òðàíñ èíøóðåíñ Ìîíãîë áóóõèà Æîíîí Íèéò ä¿í 1934-11-24 1991 1997-7-16 1997-8-15 1996-2-2 1996-2-2 1994-3-1 1996-7-17 1999-3-12 2000-6-10 2000-6-25 2001-4-25 2001-8-31 2002-2-19 2002-6-24 2002-6-24 2003-4-29 2003-4-29 7825.0 100.5 447.8 751.2 295. áóñàä 17 íü õóâèéí äààòãàëûí êîìïàíè þì.̺íõçóë êîðïîðàöèàñ çýýë ºãºõ ýñýõèéã ëàâëàäàã. íèéãìèéí ¿éëäâýðëýëèéã íýìýãä¿¿ëæ áàéíà.7 104. õºãæ¿¿ëýõ.1 / ñàÿ.2 100.8 Ñàíõ¿¿ ýäèéí çàñãèéí äýýä ñóðãóóëü Àæèëëàãñàä Òºâä Ñàëáàð ò 33 6 3 3 12 8 5 9 9 2 2 5 4 7 6 4 2 4 124 Áàíê ñàíõ¿¿ãèéí òýíõèì 240 22 2 4 2 1 18 11 300 Íèéò 273 28 3 3 14 12 5 11 10 2 2 5 22 18 6 4 2 4 424 20 .0 101. òºðèéí çîõèöóóëàëòòàéãààð àñóóäëûã øèéäñýí áàéíà ãýæ ¿çýæ áîëíî.0 100.6 123. äààòãàëûí íýð òºðºë. õàìðàõ õ¿ðýý íü ºðãºæèí . Èéíõ¿¿ áàíêíû áàéãóóëëàãûã çýýëèéí ýðñäýëýýñ õàìãààëæ .5 111.5 12206.2 470.

æèøýý ªíãºðñºí õóãàöààíä íèéò 14 àðèëæààíû áàíê äàìïóóðñàí áºãººä èõýíõ áàíêíû äàìïóóðëûí ãîë øàëòàã íü ìåíåæìåíòèéí áîëîí ýäèéí çàñãèéí õ¿÷èí ç¿éë¿¿ä áàéñàí.õºðºíãèéí äààòãàë13%.4 2002 îíû áàéäëààð íèéò äààòãàëûí áàéãóóëëàãóóäûí öýâýð àøèã 227. Çàðäàë òàòâàð / ñàÿ. Õóðààìæûí îðëîãûí ººð÷ëºëòèéí åðºíõèé áàéäàë Õ¿ñíýãò 2.8%-èéã áóñàä äààòãàëûí êîìïàíèóä ýçýëäýã áàéíà.1 1965.2 527.3 3163.3 ÀÁ –ûí äàìïóóðàëä íºëººëñºí õ¿÷èí ç¿éëèéí ñóäàëãàà Ìåíåæìåíòèéí íºëººëºë 1 Ýäèéí çàñãèéí ¿ç¿¿ëýëòèéí ººð÷ëºëò Äààòãàëûí õÿíàëòûí àëáàíû ñóäàëãàà Ñàíõ¿¿ ýäèéí çàñãèéí äýýä ñóðãóóëü Áàíê ñàíõ¿¿ãèéí òýíõèì 21 .2 Àìü íàñ.9 2002 534.4 3772. À.4 ñàÿ òºãðºã áîëæ ºìíºõ îíû ìºí ¿åýñ 5% ºñ÷ýý. Íèéò äààòãàëûí çàõ çýýëèéí 79%-èéã Ìîíãîë äààòãàë.5 / ñàÿ.9 ¯.3 6145.8 1427. Äàìïóóðñàí àðèëæààíû áàíêóóäûí ñóäàëãàà.3 3213. çàðäàë Îðëîãî 6145.Áàíêíû çýýëèéí ýðñäýëèéí óäèðäëàãûã áîëîâñðîíãóé áîëãîõ íü Í.5 ͺõºí îëãîâîð 1062.4 749.3 5167. Ýäãýýð õ¿÷èí ç¿éëñèéí íºëººëëèéã áàíê òóñ á¿ð äýýð õèéñýí äàðààõ ñóäàëãààíààñ õàðæ áîëíî.4 1999 372.8 1079.8%-èéã Áîäü äààòãàë.3 2703.3 2320.òºã / 1730.2 1034. àøèã ñîíèðõîë Ýä õºðºí㺠Õàðèóöëàãà Íèéò 1998 314.0 241.9 öýâýð àøèã 227. 15.4%-èéã Àðä äààòãàë. õàðèóöëàãûí äààòãàë 38% òóñ òóñ ºñ÷ýý.4 1928.5 ñàÿ òºãðºã áîëñîí íü 1998 îíû ìºí ¿åòýé õàðüöóóëàõàä 96% -èàð ºññºí áàéíà. 2.4 4225. òºã / 2000 2001 487.1 3646. Äààòãàëûí êîìïàíèé îðëîãî.̺íõçóë Òàéëáàð: 1Äààòãàëûí êîìïàíèé õºðºíãèéí õýìæýý 2002 îíû ýöñèéí áàéäëààð 12206.ýð¿¿ë ìýíä. Õ¿ñíýãò 2. àøèã ñîíèðõîëûí äààòãàë 1. 2.3%.5 Òàéëáàð: 2002 îíû áàéäëûã ºìíºõ æèëòýé õàðüöóóëáàë: ýð¿¿ë ìýíä.

Ýäãýýðýýñ õàìààð÷ ýäèéí çàñãèéí ¿ç¿¿ëýëò¿¿äèéí òýíöâýð àëäàãäàæ. 100%-èéí ÷àíàðã¿é çýýë îëãîñîí íü äàìïóóðàëä õ¿ðãýæýý. ººðèéí õºðºí㺠36-104% õ¿ðòýë äóòàãäàæ íèéò õºðºí㺠. íèéò áóñäààñ òàòàí òºâëºð¿¿ëñýí õºðºíãºíä çýýëèéí ýçëýõ õóâü õýìæýý 114159% õ¿ð÷. ¯¿íä: Ýäèéí òýíãýð . õàäãàëàìæ . õóâü íèéë¿¿ëýã÷èä íèéë¿¿ëñýí õºðºí㺺ñºº èë¿¿ èõ õýìæýýãýýð çýýë àâñàí.Ñýëýíãý Òºâ àçè ÕÎÒØ Ýäèéí Ñýðãýýí Ýêñïîðò Áàÿíáîãä Àçèéí ÕÎ + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + Íèéò áóñäààñ òàòàí òºâëºð¿¿ëñýí õºðºíãºä ýçëýõ çýýëèéí õýìæýý 116 228 248 154 2258 48 53 100 24 1 671 63 69 93 5 1 69 52 3 -8 -76 -29 -106 -79 34 21 29 57 174 144 114 189 50 88 133 101 5078 379 1598 1247 4831 195 13 52 94 67 62 157 123 164 13 41 98 100 100 100 7 18 Íèéò çýýëä ýçëýõ ÷àíàðã¿é çýýëèéí õýìæýý 68 145 207 36 51 90 Íèéò õàäãàëàìæèä ýçëýõ çýýëèéí õýìæýý 9 -7 -18 8 2 19 ªºðèéí õºðºíãèéí õ¿ðýëöýý 28 88 ªºðèéí õºðºí㺠äóòàãäñàí ÌÁ øàëãóóð ¿ç¿¿ëýëòèéã õàíãààã¿é Õóóëü ýðõ ç¿éí Óëñ òºð Õ¿¿ãèéí ýðñäýë + Íèéò õºðºíãºä ýçëýõ íèéò çýýëèéí õýìæýý 7 8 9 10 11 12 13 14 + + Í.̺íõçóë Òºëáºð ò¿ðãýí ã¿éöýòãýõ ÷àäâàðûí ¿ç¿¿ëýëò Àðä Äààòãàë Áèçíåñ Õîðøîî Èõ çàì ÌÌ èíâåñò ã¿é ¿éë àæèëëàãààÀæèëòíóóäûí õàðèóöëà- Ñóäàëãàà¿é èõ õýìæýý-íèé çýýë îëãîñîí Àðèëæààíû áàíêóóä 1 2 3 4 5 6 Õóâü íèéë¿¿ëýã÷èäýä èõ õýìæýýíèé çýýë îëãîñîí Áàíêíû çýýëèéí ýðñäýëèéí óäèðäëàãûã áîëîâñðîíãóé áîëãîõ íü Òàéëáàð: Äýýðõè ñóäàëãààíààñ õàðàõàä õàìãèéí èõ 100%-ûí ÷àíàðã¿é çýýëòýé áàíê íü äàðààõ ãóðâàí áàíê þì. àæèëòíóóä àæëûí õàðèóöëàãà àëäñàí. Ýêñïîðò èìïîðò áàíê îðñîí áºãººä ýäãýýðèéí ¿éë àæèëëàãààíä ñóäàëãàà õÿíàëòûí ¿éë àæèëëàãàà äóòàãäàëòàé áàéñàí. Ìîíãîë áàíêíû øàëãóóð ¿ç¿¿ëýëòèéã õàíãààã¿é . Äýýðõ áàíêóóäûí íýã æèøýý íü: Ñýðãýýí áîñãîëò áàíê Ñàíõ¿¿ ýäèéí çàñãèéí äýýä ñóðãóóëü Áàíê ñàíõ¿¿ãèéí òýíõèì 22 . õ¿¿ãèéí ýðñäýë èõ áàéñàí çýðýã ìåíåæìåíòèéí õ¿÷èí ç¿éë¿¿ä íºëººëñºí áàéíà. Ñýðãýýí áîñãîëò.

5 òýðáóì òºãðºãèéí àëäàãäàëòàé àæèëëàæ áàéæýý.6 òýðáóì òºãðºã çàðöóóëñàí. Òóñ áàíê õóâèéí êîìïàíèóäûí àâñàí 400 ñàÿ ãàðóé òºãðºãèéí çýýëèéã óëñûí áàéãóóëëàãóóäààð òºë¿¿ëæýý.6 ñàÿ òºãðºãèéí ýä õºðºí㺠áàéñàí õýäèé ÷ àêò áàðèìò á¿ðýí áóñ. Òóñ áàíê íýã çýýëäýã÷èä èõ õýìæýýíèé çýýë îëãîæ áàéñàí íü çýýë ýðãýí òºëºãäºõºä ñºð㺺ð íºëººëñºí.̺íõçóë Òºëáºðèéí ÷àäâàðã¿é áîëñîí Àðä. 1 Ýíý ¿åä òóñ áàíê 5. Ýíý ¿åä íèéò çýýëèéí 77. Çýýëèéí ºðºíä õóðààãäñàí 795.4% -èéã õóãàöàà õýòýðñýí ÷àíàðã¿é çýýë ýçýëæ áàéñàí. èõ õýìæýýíèé çýýëèéã ààí áàéãóóëëàãà . èðãýäýä îëãîñíîîñ ñàíõ¿¿ òºëáºðèéí ÷àäâàð íü áîãèíî õóãàöààíä ýðñ äîðîéòõîä õ¿ðñýí. Òóñ áàíêíû ñàíõ¿¿ òºëáºðèéí ÷àäâàð äîðîéòñîíû ãîë øàëòãààí íü çýýëèéí ÷àíàð ìóóäñàíòàé õîëáîîòîé. 1998 îíû 5-ð ñàðûí áàéäëààð òóñ áàíêíû íèéò çýýëèéí áàãöûí 70%-ûã õóãàöàà õýòýðñýí ÷àíàðã¿é çýýë ýçýëæ . áàðüöàà áàòàëãààã¿éãýýð èõ õýìæýýíèé çýýëèéã äóð ìýäýí îëãîñîí íü ýðãýæ òºëºãäºõã¿é áàéãààãààñ : íèéò 9 òýðáóì òºãðºãèéí çýýëèéí 93% áóþó 8. Ýíý íü õàðèëöàã÷äûí áàíêèíä èòãýõ èòãýëèéã àëäàãäóóëàõ óëìààð áàíêíû ñèñòåìä õèéãäýæ áóé á¿òöèéí ººð÷ëºëòèéí àðàã õýìæýýíèé íýð õ¿íäýä õîðòîéãîîð íºëººëæ áîëçîøã¿éã àíõààðàí ÇÖ ûí õ¿ñýëòèéí äàãóó òºëáºðèéí ÷àäâàð ñàéòàé Ãîëîìò áàíêòàé íèéë¿¿ëýõ àðãà õýìæýý àâ÷ õýðýãæ¿¿ëñýí áîëîâ÷ ÓÈÕ-ûí 1998-08-14 íû 92-ð òîãòîîëîîð äýýðõ õî¸ð áàíêûã ýðã¿¿ëæ ñàëãàñàí. ¿íý íü çàõ çýýëèéí ¿íýýñ ºíäºð áàéñíààñ øàëòãààëàí áîðëîãäîõã¿é áàéæýý.4 òýðáóì òºãðºãèéí çýýë ÷àíàðã¿é áîëñîí. öààøèä ¿éë àæèëëàãààãàà õýâèéí õýìæýýíä ÿâóóëæ ÷àäàõã¿éä õ¿ðñýí áàéíà.8 òýðáóì òºãðºã áîëñîí íü ÌÁ –íààñ òîãòîîñîí ººðèéí õºðºíãèéí çîõèñòîé õàðüöààíû ¿ç¿¿ëýëòèéã õàíãàõã¿é. Ñýðãýýí áîñãîëò áàíêíû õàäãàëàìæ ýçýìøèã÷äèéí ýðõ àøãèéã õàìãààëàõ ¿¿äíýýñ ýðñäýëèéã òºð á¿ðýí õ¿ëýýõ ÓÈÕ – ûí òîãòîîë ãàðñíààð èðãýäèéí õàäãàëàìæèéí 800-ãààä ñàÿ òºãðºãèéã ÕÀÀÍ áîëîí Õàäãàëàìæ áàíêèíä øèëæ¿¿ëñýí.Áàíêíû çýýëèéí ýðñäýëèéí óäèðäëàãûã áîëîâñðîíãóé áîëãîõ íü Í. ¯éë àæèëëàãààãàà ýõýëñíýýñ õîéø íàðèéí ñóäàëãàà øèíæèëãýý õèéõã¿éãýýð õîëáîãäîõ õóóëü òîãòîîìæ çºð÷èí . Ñýðãýýí áîñãîëò áàíê äàìïóóðàõàä íºëººëñºí ãîë õ¿÷èí ç¿éë íü : 1. Ñýðãýýí áîñãîëò áàíêíû ¿éë àæèëëàãààã äàõèí ñýðãýýõèéí òóëä ÌÁ –ààñ 2. Äààòãàë áàíêûã òàòàí áóóãäàõàä òýäãýýðèéí îðîí çàéä òºðèéí ºì÷èéí Ñýðãýýí áîñãîëò áàíê ãàð÷ èðñýí. Çýýëèéí ýðñäýë 1 Òºðèéí õÿíàí øàëãàõ õîðîîíû ìýäýýëëýýñ Ñàíõ¿¿ ýäèéí çàñãèéí äýýä ñóðãóóëü Áàíê ñàíõ¿¿ãèéí òýíõèì 23 . àæèëòàíóóä õóóëü çºð÷èí òîîöîî ñóäàëãàà. Òóñ áàíêíû õóó÷èí óäèðäëàãà . àëäàãäàë íü 2. ÌÁ–íû åðºíõèéëºã÷èéí òóøààëààð 1999-04-23 íû ºäðººñ ýõëýí 1 æèëèéí õóãàöààòàéãààð îíöãîé äýãëýì òîãòîîñîí.

ä¿ãíýëò õèéõ áîëîìæòîé þì. òºã / Ì1 Õàäãàëàìæ áýëýí ìºí㺠1 Ãàäààä âàëþò- Ì2 Èíô- Çýýë- ëÿöè èéí ¿¿íýýñ ͺºö ìºí㺠Ìîíãîëáàíêíû 2003 îíû 3-ð óëèðëûí ñóäàëãààíààñ Ñàíõ¿¿ ýäèéí çàñãèéí äýýä ñóðãóóëü Áàíê ñàíõ¿¿ãèéí òýíõèì 24 . ººðèéí ¿éë àæèëëàãààíäàà øèíæèëãýý. Òºâ áàíê áîëîí àðèëæààíû áàíêèíä íèéò 6000 ãàðóé àæèëòàí õîò ñóóðèí.4 îí ÿéëãýýíä áàéãàà / òýðáóì . îíöûí øààðäëàãã¿é ýä ç¿éëèéã ºíäºð ¿íýýð àâñàí çýðýã çºð÷èë ãàðñàí. ÁÁÑÁ . äàíñíû àðãààð íóóí äàðàãäóóëàõ. òºðèéí ºì÷èéí îðîëöîîòîé 4. 2.áàðüöàà áàòàëãààã¿éãýýð îëãîæ. ìºí 90 ãàðóé õàäãàëàìæ çýýëèéí õîðøîîä ààí áàéãóóëëàãà. ¯¿íýýñ ãàäíà Ìîíãîë áàíêíààñ çºâøººðºë îëãîãäñîí áàíê áóñ ñàíõ¿¿ãèéí 62 áàéãóóëàãà . ̺í㺠çýýëèéí ¿ç¿¿ëýëò Õ¿ñíýãò 2.Áàíêíû çýýëèéí ýðñäýëèéí óäèðäëàãûã áîëîâñðîíãóé áîëãîõ íü Í.èðãýäýä ìºíãºí õàäãàëàìæ . çýýëèéí øèéäâýðèéã õóóðàì÷ààð ¿éëäýõ. 1 Îäîîãèéí áàéäëààð / 2003 îíû 11 ñàð / òºðèéí ºì÷èò 1. ñàíõ¿¿ãèéí ñàëáàð òîãòâîðæèæ áàéãàà íü öààøèä íàéäâàðòàé àæèëëàõ ýõëýë òàâèãäàæ áàéíà. õàäãàëàìæ çýýëèéí õîðøîîäûí íèéò àêòèâóóä íèéëýýä áàíêíû ñàëáàðûí íèéò àêòèâèéí 1 ãàðóé õóâèéã ýçýëæ áàéíà. Óëñûí õýìæýýíä 2002 îíû ýöñèéí áàéäëààð 16 àðèëæààíû áàíê. Òóõàéëáàë : Çýýëèéí ýðñäýëä îðîõ ãîë íºõöºë íü òºâ áîëîí ñàëáàð áàíêóóäûí óäèðäàõ õ¿ì¿¿ñ íü èõ õýìæýýíèé çýýëèéã ýðã¿¿ëæ òºëºõ íºõöºë. Óäèðäëàãûí áóðóó ¿éë àæèëëàãààòàé õîëáîîòîé. Ñýðãýýí áîñãîëò áàíê 2000 îíû 1-ð ñàðä òàòàí áóóãäñàí.3 Àðèëæààíû áàíêóóäûí çýýëæ¿¿ëýëòèéí ºíººãèéí áàéäàë ªíãºðñºí æèë¿¿äýä Ìîíãîë óëñûí áàíê. ÍÁÁ¿ðòãýë. îðîí íóòàãò àæèëëàäàã. Äýýðõè ñóäàëãàà ä¿ãíýëòýýñ îäîî àæèëëàæ áàéãàà áàíêóóä ñóðãàìæ àâàõ . 60 ãàðóé áàíê áóñ ñàíõ¿¿ãèéí áàéãóóëëàãà / ÁÁÑÁ / ¿éë àæèëëàãàà ÿâóóëæ á¿õ àéìãèéí íóòàã äýâñãýðò íèéò 538 ñàëáàð íýãæýýð äàìæóóëàí áàíêíû ¿éë÷èëãýý ¿ç¿¿ëæ áàéñàí .̺íõçóë 2. çýýëèéí ¿éë÷èëãýý ¿ç¿¿ëæ áàéíà. õóâèéí 12 áàíê íèéòäýý 17 àðèëæààíû áàíê ¿éë àæèëëàãààãàà ÿâóóëæ áàéíà. õàíäèâ ºðãºõ. Ýíý íü ñàíõ¿¿ãèéí ñàëáàðò ¿ç¿¿ëæ áóé ñàíõ¿¿ãèéí çóó÷ëàëûí öàð õ¿ðýý áàãà áàéãààã õàðóóëàõ áîëîâ÷ öààøäàà ºðãºæèõ õàíäëàãàòàé áàéãàà. 1999-03-18 íä òºðèéí õÿíàí øàëãàõ õîðîîíû ýýëæèò õóðàëäààíààð òóñ áàíêíû ñ¿¿ëèéí õî¸ð æèëèéí ñàíõ¿¿ãèéí ¿éë àæèëëàãàà. òºñâèéí õºðºí㺠çàðöóóëàëòûí áàéäëûã øàëãàæ äàðààõ çºð÷èë ãàðãàñíûã èëð¿¿ëæýý.

0 õóâèàð.3 69.9 1.8 62.5 88.2 258.2 109.6 39.ñàíõ¿¿ãèéí ¿ç¿¿ëýëò¿¿ä 2000 îíîîñ òîãòâîðæèæ ýõýëñýí áºãººä 2002 îíû ýöñèéí áàéäëààð áàíêóóäûí ººðñäèéí ÷àíàðã¿é çýýë õýìýýí àíãèëñàí çýýëèéí õýìæýý 16. äóíä. ñàíõ¿¿ãèéí çóó÷ëàë ã¿íçãèéð÷ áàéãààã õàðóóëæ áàéíà.6 6.1 27.1 132.9 ìóó 26. 2003 îíû 11-ð ñàðûí áàéäëààð ìàíàé íèéò àðèëæààíû áàíêóóä : àæ àõóéí íýãæ .2 156.1 8.5 29.9 72.2 220. Ýíýõ¿¿ çýýë. Äîòîîäîä 249 òýðáóì òºãðºãèéí çýýë îëãîñíû 84%-èéã õóâèéí ñåêòîðò îëãîæýý. 0 190.86 ñàÿ äîëëàð áóþó 41.0 135.1 1.7 137.9 87. õóäàëäààíû.4 87.9 87.6 112.7 53.1 143.7 439.9 82.6 124.7 91.4 56.0 177.5 66. Àðèëæààíû áàíêóóäûí íèéò àêòèâ 453.87ñàÿ äîëëàð áîëñîí áà ýíý íü 2001 îíû ìºí ¿åýñ 65. õóâèéí ñåêòîðûíõ 2. 1996-1999 îíä áîëñîí áàíêíû õÿìðàëàñ ñóðãàìæ àâñàí áàíêóóäûí ¿éë÷èëãýý .6 114.1 167.8 26.2 14.̺íõçóë ûí ºðèéí ÷àíà õàäãà- ¿ëäýã- ð- ëàìæ äýë ã¿é Õýâèéí áóñ. áîãèíî õóãàöààòàé íèéò 30 ãàðóé òºðëèéí çýýë îëãîæ áàéíà. Çýýëèéí ºðèéí ¿ëäýãäýë 135. ýðãýëòèéí ýõ ¿¿ñâýðèéí.7 òýðáóì òºãðºãò õ¿ðñýí íü íèéò çýëèéí ºðèéí ¿ëäýãäëèéí 7. Ýíý íü äîòîîäûí ýäèéí çàñãèéã ñàíõ¿¿æ¿¿ëýõýä áàíêíû ¿¿ðýã íýìýãäýæ.1 òýðáóì òºãðºã áîëæ ÄÍÁ-íèé 40 îð÷èì õóâèéã ýçëýõ áîëñîí.1 2.8 9.6 107.3 100.4 173.8 6.äîòîîä çýýëèéí õýìæýý .4 16.6 77. ÌÁ-íû öýâýð ãàäààä íººö 2002 îíû ýöñèéí áàéäëààð 225.7 12. 39.8 135. : Ñàíõ¿¿ ýäèéí çàñãèéí äýýä ñóðãóóëü Áàíê ñàíõ¿¿ãèéí òýíõèì 25 .6 2002 136.2 õóâèàð ºññºí ¿ç¿¿ëýëò þì.1 85. Õàäãàëàìæ 2002 îíä 190 îð÷èì òýðáóì òºãðºã áîëæ ºññºí. õºðºí㺠îðóóëàëòûí.1 Ä¿í 70. çýýëèéí õ¿¿ãèéí ñóäàëãààã äàðààõ Õàâñðàëò ¹ 2 -ò òîäîðõîé õàðóóëàâ.8 130. 8 Í. çýýëèéí õ¿¿ãèéí ñóäàëãààã õèéëýý.1 231.8 124. Íèéò àðèëæààíû áàíêóóäàä îëãîæ áóé çýýë¿¿äýýñ íèéòëýã õýäýí çýýëèéã ñîíãîí àâ÷ .5 õóâèàð ºñ÷ýý.2 46. õýðýãëýýíèé ãýõ ìýò çîðèóëàëòààð : óðò .8 44.Áàíêíû çýýëèéí ýðñäýëèéí óäèðäëàãûã áîëîâñðîíãóé áîëãîõ íü Ä¿í Áàíê- Õóãà Õóãà íààñ öàà- öàà- ãàäóóðõ ã¿é òàé 1998 1999 2000 61. èðãýäýä : ¿éëäâýðëýë.õ¿í àìûí õàäãàëàìæ æèë èðýõ òóñàì íýìýãäñýí áàéíà.2 õóâü áàéíà. ãàäààä öýâýð àêòèâ.1 òýðáóì òºãðºãò õ¿ðñíèéã á¿òöýýð àâ÷ ¿çâýë óëñûí ñåêòîðûíõ ºìíºõ îíûõîîñ 68.3 331. ¿éë÷èëãýý.8 45 59 2001 119.8 6 10 8. áàéãóóëëàãà.7 Òàéëáàð: Ñ¿¿ëèéí òàâàí æèëèéí ñóäàëãààíààñ ¿çýõýä áàíêíû ººðèéí õºðºí㺠íýìýãäýæ .

1 êàññòàé ¿éë àæèëëàãààãàà ÿâóóëæ áàéíà. 150 ãàðóé àæèëòàí. ̺í õóâèéí õýâøëèéã õºãæ¿¿ëýõ äýëõèéí áàíêíû òºñëèéí çýýëèéã Ìîíãîë Óëñàä õýðýãæ¿¿ëýã÷ýýð øàëãàðàí àæèëëàæ áàéãàà íü Ìîíãîë óëñûí ýäèéí çàñàã. ßïîí óëñûí äýëõèéä àëäàðòàé àðàâ ãàðóé áàíêèí äàõü õàðèëöàõ äàíñààðàà äàìæóóëàí äýëõèéí àëü ÷ îðîíä õ¿ðãýõ õàðèëöàã÷äûí ãàäààä òºëáºð òîîöîîã øóóðõàé ã¿éöýòãýæ áàéíà. áèçíåñèéí ñàëáàðò ººðèéí áàéð ñóóðèéã ýçýëæ ÷àäñàíààð ýä¿ãýý Ìîíãîë óëñûí õàìãèéí òîì õóâèéí áàíê áîëæ ÷àäñàí.̺íõçóë ÃÓÐÀÂÄÓÃÀÀÐ Á¯ËÝà 3. Ýíý îíû ýõíýýñ øèíýýð õàäãàëàìæèéí õàéðöàã. 24 öàãèéí ¿éë÷èëãýý çýðýã øèíý ¿éë÷èëãýýí¿¿äèéã àíõ íýâòð¿¿ëñýí. Ñàíõ¿¿ ýäèéí çàñãèéí äýýä ñóðãóóëü Áàíê ñàíõ¿¿ãèéí òýíõèì 26 . ñàíõ¿¿ãèéí õàìãèéí òîì òºâ¿¿ä áîëîõ ÀÍÓ. “Ãîëîìò” áàíê îëîí óëñûí áàíê ñàíõ¿¿ãèéí íýãäñýí ñ¿ëæýý SWIFT-ýýð äàìæóóëàí äýëõèéí ýäèéí çàñàã. äóóäëàãûí ¿éë÷èëãýý. Ãîëîìò ÷åê. íàéäâàðòàé áàéäàë á¿ðä¿¿ëæ. õóâèéí ¿éë÷èëãýý áóþó telephone banking çýðýã áàíêíû ¿éë÷èëãýýí¿¿äèéã øèíýýð íýâòð¿¿ëæ ýõëýýä áàéíà. õóâèéí õàðèëöàõ. 1 ñàëáàð. ýíý öàãààñ õîéø Ìîíãîë óëñûí áàíêíû ñàëáàðò øèíý ¿éë÷èëãýý.Áàíêíû çýýëèéí ýðñäýëèéí óäèðäëàãûã áîëîâñðîíãóé áîëãîõ íü Í. “Ãîëîìò” áàíê îäîîãèéí áàéäëààð 15000 ãàðóé õàðèëöàã÷òàé. ÕÁÍÃÓ. áàíê õàðèëöàã÷äûí õîîðîíä èòãýëöëèéí íàéðñàã õàðèëöàà. çýýëèéí ñóäàëãàà Ìîíãîë Óëñûí “Ãîëîìò áàíê íü” 1995 îíû 3-ð ñàðä áàéãóóëàãäñàí. ¿íäýñíèé ¿éëäâýðëýëèéã õºãæ¿¿ëýõýä èõýýõýí õóâü íýìýð îðóóëæ áóé õýðýã áèëýý. 1998 îíîîñ òàéëàí òýíöëýý îëîí óëñûí íýð õ¿íäòýé øèíæýý÷äýýð áàòàëãààæóóëàõ áîëñîí íü áàíêíû ¿éë àæèëëàãààã õýðýãëýã÷äèéí ºìíº óëàì íýýëòòýé áîëãîæ. Áàéãóóëàãäñàí öàãààñàà ýõëýí Ìîíãîëûí áàíê ñàíõ¿¿ãèéí ñàëáàðò øèíý äýâøèëòýò ¿éë÷èëãýý á¿õíèé àíõäàã÷ áàéõ ãýñýí ¿íäñýí çàð÷ìûã áàðèìòëàí àæèëëàæ èðñíýýð Ìîíãîë óëñûí áàíêíû ñèñòåìä Ãîëîìò Ìàñòåðêàðò. øèíýëýã ñàíàà íýâòð¿¿ëæ. Western Union êîìïàíèòàé õàìòàð÷ õàðèëöàã÷èéí ãàäààä ãóéâóóëãûã ìàø áîãèíî õóãàöààíä áóþó åð人 ë 10 ìèíóòûí äîòîð äýëõèéí àëü ÷ ºíöºã áóëàíä òºëáºð õ¿ëýýí àâàã÷èä íü íàéäâàðòàé õ¿ðãýõ øèíý ¿éë÷èëãýýã íýâòð¿¿ëýýä áàéíà. Øâåéöàð. “Ãîëîìò” áàíê ñàíõ¿¿ãèéí òàéëàíãàà îëîí óëñûí ñàíõ¿¿ãèéí ñòàíäàðòàä íèéö¿¿ëýí ãàðãàæ. 8 òîîöîîíû òºâ. ãàäààä äîòîîäûí õàðèëöàã÷äèéí èòãýë íàéäâàð òàëààð ºíãºðººã¿éã õàðóóëæ áàéíà. íèéãìèéí õºãæèëä äýìæëýã ¿ç¿¿ëæ.1 Ãîëîìò áàíêíû ºíººãèéí áàéäàë .

000-500.000 òºãðºãèéí çýýëèéã 3-6 ñàðûí õóãàöààòàé. áîãèíî õóãàöààòàé ýðýëò õýðýãöýý á¿õèé ìºíãºíèé ýðýëòèéã ñàéæðóóëàõ çîðèëãîîð 100 ìÿíãààñ 3 ñàÿ òºãðºãèéí õýìæýýòýé çýýëèéã 5 õóâèéí õ¿¿òýéãýýð 3 ñàðûí õóãàöààòàé îëãîæ áàéíà. èðãýäýä îëãîõ çýýë Æèæèã çýýë. 4 õóâèéí õ¿¿òýé îëãîæ áàéíà. öîî øèíý ¿éë÷èëãýý. “Ãîëîìò” áàíêíû çýýëèéí ¿éë÷èëãýýíèé òºðë¿¿ä “Ãîëîìò” áàíêíààñ õàðèëöàã÷äûí õ¿ñýëòèéí äàãóó òýäãýýðèéí ¿éë àæèëëàãààíû ýðñäýëèéã ¿íýëñíèé ¿íäñýí äýýð ñàíõ¿¿ãèéí óðò. õî¸ð òàëûí èòãýë íàéäâàð äýýð öîãöîëñîí á¿òýýë÷ óóð àìüñãàë á¿ðä¿¿ëýõèéí òóëä á¿õíèéã õèéæ. 3. Åðäèéí çýýë.̺íõçóë “Ãîëîìò” áàíê íü Ìîíãîë óëñûí áàíê ñàíõ¿¿ãèéí çàõ çýýëä àðèëæààíû áàíêíû óäèðäëàãûí øèíý çàãâàð. èðãýäèéí áîãèíî õóãàöààíû ñàíõ¿¿ãèéí äóòàãäëûã íºõºõ çîðèëãîîð 1 æèë õ¿ðòýëõ õóãàöààãààð çýýëèéã îëãîæ áàéíà. 100. Öàëèíãèéí çýýë. “Ãîëîìò” áàíê àæ àõóéí íýãæ áàéãóóëëàãà. Èðãýäèéã öàõèëãààí áàðààòàé áîëãîõîä íü äýìæëýã ¿ç¿¿ëýõ çîðèëãîîð 100. Àæ àõóéí íýãæ áàéãóóëëàãàä çýýë îëãîõ Òºñëèéí çýýë.0% õ¿¿òýé îëãîæ áàéíà. Çýýëèéí àíãèëàë Áàíêíû òóõàé õóóëèéí 27 äóãààð ç¿éëèéí 7 äàõü çààëòûã ¿íäýñëýí áàíê íü çýýë áàòëàí äààëò àêêðåäèòèâ áîëîí áóñàä õ¿ëýýæ áîëçîøã¿é ¿¿ðýã ¿íýò öààñ. Æèæèã áèçíåñ ýðõëýã÷äèéã äýìæèõ. ºì÷ëºõ áóñàä ¿ë õºäëºõ õºðºíãº. ñàíõ¿¿æèëòèéí äàðààõ ¿éë÷èëãýýã áàéíãà ¿ç¿¿ëäýã. Äýëõèéí áàíêíààñ õóâèéí õýâøëèéã äýìæèõ çîðèëãîîð çýýëèéã àæ àõóéí íýãæ áàéãóóëëàãóóäàä 3-7 æèëèéí õóãàöààãààð îëãîæ áàéíà. àâëàãà /áóñàä àêòèâ/-ûã àíãèëàõ. Õýðýãëýýíèé çýýë. çýýë òºëºãäºõºä ó÷èð÷ áîëçîøã¿é àëäàãäëààñ õàìãààëàõ ñàí /Çýýëèéí ýðñäëèéí ñàí/ áîëîí õ¿ëýýæ áîëçîøã¿é ¿¿ðýã. öààøèä ÷ ýðýë õàéãóóëàà ¿ðãýëæë¿¿ëýõèéí òºëºº ÷àðìàéí àæèëëàæ áàéíà. çàðöóóëàõàä ýíýõ¿¿ æóðìûã ìºðäºíº. áóñàä àêòèâûí ýðñäëèéí ñàíã áàéãóóëæ.000 òºãðºãèéí çýýëèéã 6 ñàðûí õóãàöààòàé. Ñàíõ¿¿ ýäèéí çàñãèéí äýýä ñóðãóóëü Áàíê ñàíõ¿¿ãèéí òýíõèì 27 . äóíä õóãàöààíû õºðºí㺠îðóóëàëò. Õóâü õ¿í. áîãèíî õóãàöààíû ñàíõ¿¿ãèéí õ¿íäðýëèéã øèéäâýðëýõýä íü äýìæëýã ¿ç¿¿ëýõýä çîðèóëàí çýýë.Áàíêíû çýýëèéí ýðñäýëèéí óäèðäëàãûã áîëîâñðîíãóé áîëãîõ íü Í.000-700.

1.̺íõçóë Çýýë áîëîí õ¿ëýýæ áîëçîøã¿é ¿¿ðýã. õ¿¿íèé òàëáºð ãýðýýò õóãàöààíààñ 60-360 õîíîã õ¿ðòýë õýòýð÷ çýýëäýã÷èéí õàðèëöàõ äàíñíû ÷ºëººò ¿ëäýãäýë áîëîí áàðüöààò õºðºí㺠çýýëèéí ¿íäñýí ºð áîëîí õ¿¿íèé òºëáºð õèéõýä õ¿ðýëöýõýý áîëüñîí çýýëèéã á¿ðòãýíý.Õóãàöàà õýòýðñýí çýýë – çýýëäýã÷èéí òºëáºðèéí õýâèéí õýìæýýíä áàéãàà áîëîâ÷ òºëºõ îðëîãî ò¿ð ñààòñíààñ ãýðýýò õóãàöààíààñ 30 õ¿ðòýë õîíîãîîð õóãàöàà õýòýð÷ ºíäºðæ¿¿ëñýí õ¿¿ áîäîãäîæ ýõýëñýí çýýëèéã á¿òãýíý. çýýë. ÷àíàîûí ¿ç¿¿ëýëò¿¿äèéã õàðãàëçàí àíãèëàõ áºãººä ÷àíàðûí õ¿÷èí ç¿éëñèéã 50 õóâèàð. Áàíê íü çýýë áîëîí õ¿ëýýæ áîëçîøã¿é ¿¿ðýã. Õýâèéí áóñ çýýë – çýýëäýã÷èéí òºëáºðèéí ÷àäâàð ìóóäàæ áîëçîøã¿é. 3. • ×àíàðã¿é çýýë: 1. ÷àíàð áîëîí õóãàöààíû ¿ç¿¿ëýëò ººð÷ëºãäºõ òóõàé á¿ðò àíãèëàëûã õèéíý. 4. ¿íýò öààñ. çýýëèéí ãýðýýíä çààãäñàíòºëºãäºõ õóãàöàà íü áîëîîã¿é áóþó õóâààðèéí äàãóó òºëºãäºæ áàéãàà çýýëèéã á¿ðòãýíý. áàðüöàà õºðºí㺺ð ýðã¿¿ëýí òºë¿¿ëýõ øààðäëàãàòàé áîëñîí çýýëèéã á¿ðòãýíý. áóñàä àêòèâûí ýðñäëèéí ñàíã ýíý æóðàìä çààñíààñ ººð çîðèóëàëòààð çàðöóóëàõûã õîðèãëîíî. Ýðãýëçýýòýé çýýë – çýýë. Áàíê íü çýýë áîëîí õ¿ëýýæ áîëçîøã¿é ¿¿ðýã. ¿¿íýýñ ÷àíàðã¿é çýýëèéí õýìæýýã àðèëæààíû áàíêóóäûí õ¿ðýýíä àâ÷ ñóäàëëàà. Ñàíõ¿¿ ýäèéí çàñãèéí äýýä ñóðãóóëü Áàíê ñàíõ¿¿ãèéí òýíõèì 28 . ºì÷ëºõ áóñàä ¿ë õºäëºõ õºðºíãèéí õóãàöàà. ýñõ¿ë çýýëäýã÷ áàíê äàìïóóðñàí íü ø¿¿õýýð òîãòîîãäñîí çýýëèéã á¿ðòãýíý. 2.Áàíêíû çýýëèéí ýðñäýëèéí óäèðäëàãûã áîëîâñðîíãóé áîëãîõ íü Í. 2. ¯¿íä: • Õýâèéí çýýë : çýýëäýã÷èéí òºëáºðèéí ÷àäâàð õýâèéí õýìæýýíä áóþó Ìîíãîë áàíêíààñ òîãòîîñîí áàíêíû çîõèñòîé õàðüöààíû ¿ç¿¿ëýëò¿¿äèéã á¿ðýí õàíãàí àæèëëàæ áàéãàà. Áàíêíû ñèñòåìä Ãîëîìò áàíêíû ýçëýõ áàéð ñóóðü Áàíêíû ñèñòåìèéí çýýë äýõ “Ãîëîìò” áàíêíû ýçëýõ áàéð ñóóðèéã òîäîðõîéëîõ àæëûí õ¿ðýýíä áàíêíû ñèñòåì äýõ íèéò çýýëèéí ºðèéí ¿ëäýãäýë.Ãîëîìò áàíê ÷ áóñàä àðèëæààíû áàíêóóäûí àäèë äýýðõ æóðìûã ìºðääºã. õ¿¿íèé òºëáºð 360 õîíîãîîñ èë¿¿ãýýð õóãàöàà õýòýð÷. õóãàöààíû õ¿÷èí ç¿éëñèéã ìºí 50 õóâèàð òóñ òóñ æèãíýíý òîîöíî. çýýëäýã÷ áàíêûã òàòàí áóóëãàõ òóõàé ýðõ á¿õèé áàéãóóëëàãûí øèéäâýð ãàðãàñàí. áóñàä àêòèâèéã äîð äóðüäñàí áàéäëààð àíãèëæ. Ìóó çýýë – çýýë. õ¿¿íèé òºëáºð ãýðýýò õóãàöààíààñ 30-60 õîíîã õ¿ðòýë õýòýð÷. áàðüöàà áîëîí áàòàëãàà õºðºí㺠íü áàéõã¿é áîëñîí.

7 39181.0 10552.6 43667.0 10865.6 1281.9 çýýë 26587.1 61963.5 31408. Áàíêíû ñèñòåì áà Ãîëîìò áàíêíû çýýëèéí ÷àíàðûí ñóäàëãàà Ñàíõ¿¿ ýäèéí çàñãèéí äýýä ñóðãóóëü Áàíê ñàíõ¿¿ãèéí òýíõèì 29 .5 45482. òºãðºã / Çýýëèéí Õýâèéí Óëñûí Õóâèéí ÷àíàð- Õóãàöàà Íàéä- ºðèéí çýýë ñåêòîð ñåêòîð ã¿é çýýë õýòýðñýí âàðã¿é 1998 ¿ëäýã-äýë 94602.1 îí / ñàÿ.3.1 8564. Ãîëîìò áàíê íèéò ñèñòåìèéí 21% ýçýëæ áàéãàà íü õàðàãäàæ áàéíà.7 12434.Áàíêíû çýýëèéí ýðñäýëèéí óäèðäëàãûã áîëîâñðîíãóé áîëãîõ íü Í.0 Òàéëáàð: ¯¿íýýñ õàðàõàä áàíêíû ñèñòåìèéí çýýëèéí ºðèéí ¿ëäýãäýë 1998 îíä ºñººä öààøàà 2000 îí õ¿ðòýë òîãòâîðòîé áóóð÷.9 15895.̺íõçóë Ìîíãîëûí áàíêíû ñèñòåìèéí õ¿ðýýíä àðèëæààíû áàíêóóäûí íèéò çýýëèéí ºðèéí ¿ëäýãäýë áîëîí ÷àíàðã¿é çýýëèéí õýìæýýã õàðüöóóëæ ¿çüå.8 14613. Çóðàã. 2001.6 42106.8 39973.2 18295.6 2002 201188.6 32638.9 1798.8 2001 136088.9 16727.0 51764.0 184460.7 4293.3 114670.3 9067.7 2925.0 1999 82079. Íèéò àðèëæààíû áàíêóóäûí çýýëèéí ºðèéí ¿ëäýãäýë Õ¿ñíýãò 3.0 2000 67660.1 Áàíêíû ñèñòåì äýõ íèéò àðèëæààíû áàíêóóäààñ òàâàí òîì áàíêûã ñîíãîñîí áîëíî.6 125223.7 13043.8 171416.4 6218.9 çýýë 6051. 2002 îíóóäàä îãöîì ºññºí áàéíà.

068. 1 4.111.179.069. òýäãýýðèéí àíãèëàëûã îí á¿ðýýð ãàðãàæ øèíæèëëýý.̺íõçóë 1 ÷àíàðã¿é çýýë 2001 îíû 8-ð ñàð õ¿ðòýë / 2.252. ÷èã õàíäëàãûã òîãòîîõîîñ ãàäíà çýýëèéí áàãöûã óäèðäàõàä ÷èãëýãäýíý.303.3 ¯ç¿¿ëýëò/Îãíîî Îëãîñîí Òºëºãäñºí /ñàÿ.7 12 201 177. ãðàôèê ä¿ðñëýëýýð èëýðõèéëæ.955. Çýýëèéã àíãèëæ. Ãîëîìò áàíêíû îëãîñîí çýýë.947.2 / ìÿí.453 .989. 6 1998 îí 10.3 9.831.989.068.800 / îãöîì ºññºíººñ ÷àíàðã¿é çýýëèéí ºñºëò ìàø èõ áîëñîí. ò¿¿íèé òºëºëò Õ¿ñíýãò 3.6 13.000 .1 Ìóó çýýë / íàéäâàðã¿é / 3 350 075.4 2000 îí 7. Ãîëîìò áàíêíû çýýëèéí ñóäàëãàà / 2002-12-31 / Õ¿ñíýãò 3.Áàíêíû çýýëèéí ýðñäýëèéí óäèðäëàãûã áîëîâñðîíãóé áîëãîõ íü Ãîëîìò áàíêíû Í.6 19 328 323.7 277.200 / áóóðñàí ÷ 9-ð ñàð õ¿ðòýë/ 3.560.7 ñàÿ 1 Ãîëîìò áàíêíû çýýëèéí ñóäàëãààíààñ Ñàíõ¿¿ ýäèéí çàñãèéí äýýä ñóðãóóëü Áàíê ñàíõ¿¿ãèéí òýíõèì 30 .7 ñàÿ òºãðºãèéí çýýë îëãîñíîîñ ýðãýí òºëºëò íü 277. 2 1997 îí 7.òºã / Çýýëèéí àíãèëàë Íèéò îëãîñîí çýýë Òºãðºãèéí Âàëþòûí 31 529 500.302.1 • Õýâèéí çýýë 3 368 630.077.682.1 5.òºã/ 1995 îí 452. 9 1999 îí 15.7 1996 îí 1. ÷àíàðã¿é çýýëèéí ºñºëò áóóðàëòûã òîäîðõîéëæ.0 Òºëºëòèéí õóâü 61% 84% 54% 89% 87% 69% Çýýëäýã÷ 41 68 62 75 91 125 Òàéëáàð: Õ¿ñíýãòýýñ õàðàõàä “Ãîëîìò” áàíê 1995 îíû 3-ð ñàðä àíõ áàéãóóëàãäààä òóõàéí îíäîî îëãîñîí çýýë íü 452.7 Õýâèéí áóñ çýýë 284.616.093.5 Òàéëáàð: äýýðõ õ¿ñíýãòýýñ õàðàõàä Ãîëîìò áàíêíû ÷àíàðã¿é çýýëèéí èõýíõ õóâèéã / 99 % -èéã / ìóó çýýë ýçýëæ áàéãàà íü çýýëèéí ýðñäýëèéã áóóðóóëàõ àðãà õýìæýý àâàõ øààðäëàãàòàéã õàðóóëæ áàéíà.511. Ãîëîìò áàíêíû îëãîñîí çýýë ò¿¿íèé òºëºëò Ýíý õýñýãò àíõ áàéãóóëàãäñàí 1995 îíîîñ õîéøõè “Ãîëîìò” áàíêíû îëãîñîí çýýë.750 . 2 1.474.949.5 • ×àíàðã¿é çýýë Õóãàöàà õýòýðñýí 17 941.2 Ýðãýëçýýòýé çýýë 329. òºðºëæ¿¿ëýõèéí ãîë çîðèëãî íü ÷àíàðã¿é çýýëèéí ýçëýõ õóâü.472.486.

Áàíêíû çýýëèéí ýðñäýëèéí óäèðäëàãûã áîëîâñðîíãóé áîëãîõ íü Í. Øààðäëàãàòàé ¿åä áàíê çýýëäýã÷ýýñ õîëáîãäîõ áóñàä áàðèìò áè÷èã.831. Ñàíõ¿¿ ýäèéí çàñãèéí äýýä ñóðãóóëü Áàíê ñàíõ¿¿ãèéí òýíõèì 31 .1 ñàÿ òºãðºãèéí çýýë îëãîñíîîñ ýðãýí òºëºëò íü 5. õóâü íèéëýã÷äýä îëãîõ çýýëèéí íèéëáýð ä¿íã ä¿ðìèéí ñàíãèéí 20 õóâèàñ õýòð¿¿ëýõã¿é áàéíà. çýýëèéí ñàðûí óëèðëûí ýöýñò øèëæèõ ¿ëäýãäëèéí õýìæýý.̺íõçóë òºãðºã áàéñàí áîë 2000 îíû ýöñèéí áàéäëààð 7. ìºíãº. òºëºëòèéã äàðààõ ãðàôèêò õàðóóëúÿ. Çóðàã – 3. Çýýë õ¿ññýí ºðãºäëèéã áàíêíààñ ãàðãàñàí ñàíàìæ áè÷ãèéí äàãóó ¿éëäýæ òóõàéí áàéãóóëëàãà àæ àõóéí íýãæèéí äàðãà. çýýëäýã÷èéí òºëáºð òîîöîîíû ÷àäâàð çýðãèéã ¿íäýñëýí òóõàéí ñàð óëèðàëä îëãîõ çýýëèéí õýìæýýã Ìîíãîë áàíêíààñ òîãòîîñîí çýýëèéí ëèìèòýýñ õýòð¿¿ëýõã¿éãýýð äàãàæ ìºðäºíº.0 òºãðºã áàéíà. òóõàéí ¿åèéí ýäèéí çàñàã. Çýýë îëãîëò . Òóñ áàíê ººðèéí áîäèò ýõ ¿¿ñâýð.2 “Ãîëîìò” áàíêíû çýýë îëãîõ ïðîöåññèéí ñóäàëãàà “Ãîëîìò” áàíêíû åðºíõèé çàõèðàëûí òóøààëààð áàòàëñàí çýýëèéí áàðèìòëàõ áîäëîãî ÷èãëýëèéí äàãóó çýýë îëãîõ. õîëáîãäîõ áóñàä á¿ðä¿¿ëñýí áàðèìò ìàòåðèàëàà Çýýëèéí Õîðîîíû õóðàëäààíààñ 7 õîíîãèéí ºìíº.682. ñàíõ¿¿ãèéí çàõ çýýëèéí áàéäàë.179. 2. Áàíê íü øààðäëàãàòàé ãýæ ¿çâýë Ìîíãîëáàíêíû ìýäýýëëèéí ñàíãààñ àëáàí ¸ñíû òîäîðõîéëîëò àâíà.511. Õàðèëöàã÷ çýýë àâàõûã õ¿ññýí ºðãºäºë. çýýëèéí àæèëòàíä “Ãîëîìò” áàíêíû çýýëèéí áàðèìòûí õÿíàëòûí êàðòûí äàãóó õ¿ëýýëãýí ºãíº. åðºíõèé çàõèðëûí ãàðûí ¿ñýã çóðñàí òîõèîëäîëä õ¿÷èíòýéä òîîöíî. òºë¿¿ëýõ ¿éë àæèëëàãààã äîð äóðäñàí áàéäëààð ã¿éöýòãýíý: 1. Çýýë îëãîõ øèéäâýðèéã áàíêíû Çýýëèéí Õîðîîíû Õóðëààñ áàòëàíà. Íýã çýýëäýã÷èä îëãîõ çýýëèéí õýìæýýã òóñ áàíêíû ººðèéí õºðºíãèéí 20 õóâü. ìàòåðèàëóóäûã ãàðãóóëæ àâàõ ýðõòýé.

ò¿¿íä ¿ç¿¿ëýõ áàéãàëü öàã óóðûí áîëîí ýðõ ç¿éí çîõèöóóëàëòûí áóñàä íºëººëºë. óëñûí ¿íäñýí õºðºíãèéí ¿íýëãýý áîëîí àâòîìàøèíä áîë îíøèëãîîíû òîäîðõîéëîëòûã ãàðãóóëàí àâàõ. áàðüöààëàã÷ ýñâýë áàòëàí äààã÷ óã õºðºíãèéã ºì÷ëºã÷ ìºí ýñýõèéã õóóëèéí õ¿÷èí òºãºëäºð áàðèìòààð íîòëîí.̺íõçóë 3. õàðèëöàà. • Òóõàéí õóâü õ¿í áîëîí ºðõèéí îðëîãî. ¿ð àøãèéí òîîöîî • ªºðèéí õºðºí㺠íü çýýëèéí íàéäâàðòàé áàòàëãàà áîëæ ÷àäàõ ýñýõ • Áóñàä áàéãóóëëàãà èðãýäýä ºð òºëáºðòýé ýñýõ Ñàíõ¿¿ ýäèéí çàñãèéí äýýä ñóðãóóëü Áàíê ñàíõ¿¿ãèéí òýíõèì 32 . ºãëºã àâëàãûí á¿òýö. àâëàãûí íàéäâàðòàé áàéäàë áîëîí òºëáºðèéí ÷àäâàðûã òîäîðõîéëîõ. çýýëèéí ñàíõ¿¿æèëòòýé õîðøèí ñàíõ¿¿æ¿¿ëýõ ýõ ¿¿ñâýð á¿ðýí áàéãàà ýñýõèéã òîäðóóëæ ä¿ãíýëò õèéõ • Óðüä íü àâ÷ áàéñàí çýýëèéí ýðãýí òºëºëòèéí áàéäàë. ò¿íø¿¿äòýé òîãòîîñîí õýëõýý õîëáîî. àðèëæààíû ÷àíàð. Çýýëäýã÷ á¿ðä¿¿ëñýí áàéâàë çîõèõ á¿õ áàðèìò ìàòåðèàëóóäûã á¿ðä¿¿ëñýí òîõèîëäîëä áàíêíû çýýëèéí àæèëòàí çýýë íàéäâàðòàéãààð ýðãýæ òºëºãäºõ íºõöºëèéã òîäîðõîéëîõûí òóëä äàðààõ ñóäàëãààã õèéæ ä¿ãíýëò ãàðãàíà. ¯¿íä: • Çýýëäýã÷èéí àæ àõóéí ¿éë àæèëëàãàà. Þóíû ºìíº çýýëèéã çºâõºí ººðèéí õàðèëöàã÷èä îëãîõ çàð÷èì áàðèìòëàõ áºãººä óã õàðèöàã÷ íü äàíñàà áàíêèíä íýýñíýýñ õîéø 3 ñàðààñ äîîøã¿é õóãàöààíä èäýâõèòýé ã¿éëãýý õèéñýí áàéõûã øààðäàíà. ýðýëò. áàéãóóëëàãà íýã á¿ðýýð òîîöîõ • Òóõàéí àæèë ¿éë÷èëãýý. ñàëáàðûí õ¿ðýýí äýõ íýð õ¿íä çýðãèéã òîäîðõîéëîõ • Òåõíèê ýäèéí çàñãèéí ¿íäýñëýëä íü ýêñïåðòèç õèéí ¿íýëýëò ºãºõ.Áàíêíû çýýëèéí ýðñäýëèéí óäèðäëàãûã áîëîâñðîíãóé áîëãîõ íü Í. ºãëºãèéã áóñàä áàíê. 4. æèëýýð/ òîäîðõîéëîõ • Áàðüöàà áàòàëãààã ãàçàð äýýð íü ¿çýæ òàíèëöàí. ò¿¿íèé áîðëîãäîõ áàéäëûã òîäîðõîéëíî. áóñàä áàíêíû çýýëèéí áàðüöààíä áàéãàà ýñýõèéã íàðèéâ÷ëàí øàëãàæ. äàíñíû íèéò ýðãýëòèéã /ñàð. ýðñäýëèéí ò¿âøèí. áàéðøèë. ò¿ðãýí áîðëîãäîõ ÷àäâàðûã ãàçàð äýýð íü áèåýð î÷èæ ¿çýæ ñóäëàí ¿íýëýëò. Çýýëäýã÷ íü õóâü õ¿í áàéñàí òîõèîëäîëä çýýëèéí àæèëòàí äàðààõ ñóäàëãààã õèéíý. ä¿ãíýëò ºãºõ • Çýýëäýã÷èéí òàéëàí áàëàíñàä øèíæèëãýý õèéæ . õàðèëöàõ äàíñíû òîãòâîðòîé ¿ëäýãäýë. óëèðàë. çàðëàãûí á¿òýö • Ýð¿¿ë ìýíäèéí òîäîðõîéëîëò íàñ àæèë àìüäðàëûí òîãòâîðòîé áàéäàë • Çýýëèéí çîðèóëàëò. àêòèâ õºðºíãèéí á¿òýö.

7. Áàíêíû çýýëèéí õîðîîíîîñ çýýë îëãîõ øèéäâýð ãàðãàñíû äàðàà áàíêíû çýýëèéí àæèëòàí çýýëäýã÷òýé çýýëèéí áîëîí çýýëèéí áàðüöààíû. áàòàëãàà íü ÷àíàðûí õóâüä øààðäëàãàä íèéöýýã¿é ªðãºäºë ìàòåðèàë íü àëèâàà øàëòãààíààð õ¿÷èí òºãºëäºð áóñ áàéõ /òóõàéëáàë: òóõàéí ýðõèéã õýðýãæ¿¿ëýõ ýðõ á¿õèé ýòãýýäèéí ãàðûí ¿ñýãã¿é áóþó õºíäëºíãèéí ýòãýýä ãàðûí ¿ñýã çóðñàí áàéõ ãýõ ìýò/ Çýýëèéí çîðèóëàëò íü áàíêíû çýýëèéí áîäëîãîä íèéöýõã¿é áàéâàë Òóñ áàíêèíä äàíñàà íýýãýýä 3 ñàð áîëîîã¿é áîë 6. Áàíêíû çýýëèéí àæèëòàí 4-ò çààñàí ñóäàëãààã õèéñíèé ¿íäñýí äýýð ºãñºí ä¿ãíýëò. áàðüöààëàã÷. Åðºíõèé çàõèðëààð áàòëóóëíà. ò¿¿íèé õ¿¿ã á¿ðýí òºëæ äóóñààã¿é áóþó ãýðýýãýýð õ¿ëýýñýí ¿¿ðãýý áèåë¿¿ëýýã¿é çýýëäýã÷èä äàõèí çýýë îëãîõûã õàòóó õîðèãëîíî.̺íõçóë 5. ¯¿íä: Õÿíàëòûí êàðòàíä äóðüäñàí ìàòåðèàë øààðäëàãà õàíãààã¿é. òàøàà ìýäýý ìàòåðèàë ºãñºí áîëîõ íü èëýðâýë ªºð áàíêèíä çýýëòýé áóþó áàéãóóëëàãà. áàòëàí äààã÷ ÿìàð íýã áóðóó. 8. ºðãºäºë ãàðãà÷èä àëáàí ¸ñîîð ºãíº. áàðüöàà. çýýëèéí õóâèéí õýðýãò õàäãàëàõ áºãººä õýðýâ çýýë îëãîõ áîë óã øèéäâýðèéã ¿íäýñëýí ãýðýý õèéíý. áîëîâñðóóëñàí ñàíàë. ̺í õîðîîíû ãèø¿¿äèéí õóðëûí ïðîòêîëûã áè÷èæ. Áàíêíû çýýëèéí õîðîîíîîñ àëèâàà çýýëèéí ºðãºäëèéã àâ÷ õýëýëöýí á¿õýëä íü áóþó çàðèì õýñãèéã íü ñàíõ¿¿æ¿¿ëýõýýñ òàòãàëçàæ áîëîõ áºãººä èíãýñíýýð çýýë îëãîõã¿é áîëñîí øàëòãààíûã òàéëáàðëàñàí õàðèóã. Õóâü õ¿í çýýë àâàõ òîõèîëäîëä ò¿¿íèé õàìòðàí õàðèóöàõ. Çýýëèéí àæèëòàí äîîðõ ¿íäýñëýëýýð çýýëèéí ìàòåðèàë. õóâü õ¿íä áàãà áóñ ºãëºãòýé áîë Áàíêíààñ àâñàí çýýëýý ýäèéí çàñãèéí õóâüä èëò àøèãã¿é òºñºë àðãà õýìæýýã ñàíõ¿¿æ¿¿ëýõýýð áàéãàà íü óðüä÷èëàí õÿíàëòààð íîòëîãäñîí Áàðüöàà. óã äàíñààð çýýë îëãîñîí òóõàé ã¿éëãýý õèéãäñýíýýð çýýëèéã îëãîñîíä òîîöíî. áàðüöààíû ãýðýý áîëîí çýýëèéí õîðîîíû çýýë îëãîõ øèéäâýðèéí ¿íäñýí äýýð çýýëèéí äàíñ íýýæ. ìàòåðèàë á¿ðä¿¿ëýëòèéí ÿâöàä ñàíààòàé áóþó áîëãîîìæã¿é áóðóó. áàòàëãààíû òàëààð çýýëäýã÷. ¿íäýñëýë. 9. Çýýëäýã÷òýé áàéãóóëñàí çýýë.Áàíêíû çýýëèéí ýðñäýëèéí óäèðäëàãûã áîëîâñðîíãóé áîëãîõ íü Í. 10. òîäîðõîéëîëòîî áè÷ãýýð áàíêíû çýýëèéí õîðîîíû ãèø¿¿äýä òàíèëöóóëíà. òàøàà ìýäýý ºã÷ Ñàíõ¿¿ ýäèéí çàñãèéí äýýä ñóðãóóëü Áàíê ñàíõ¿¿ãèéí òýíõèì 33 . Çýýë îëãîõ ÿâöàä áîëîí çýýë îëãîñíû äàðàà çýýëäýã÷èéí òºëáºðèéí ÷àäâàð. õóóëü ¸ñíû ãýð á¿ëèéí õ¿í áîëîí ºâ çàëãàìæëàõ õàðèóöàã÷ààð ãàðûí ¿ñýã çóðóóëñàí íºõöºëä óã ãýðýý õ¿÷èí òºãºëäºð áîëíî. Áàíêíààñ àâñàí çýýë. ºðãºäëèéã õ¿ëýýí àâàõ áîëîí óëìààð çýýëèéí õîðîîíä îðóóëàõààñ òàòãàëçàæ áîëíî. çýýëèéã áàòëàí äààõ çýðýã ãýðýýã áàéãóóëæ ãàðûí ¿ñýã çóðàí.

¯¿íä: Çýýëäýã÷èéí áàðüöààëóóëñàí õºðºíãèéã áîðëóóëñíû îðîëîãî áà õàðèëöàõ äàíñíààñ ãýðýýíä çààñíû äàãóó ¿ë ìàðãàõ æóðìààð ñóóòãàí òºë¿¿ëýõ Çýýëäýã÷èéí ýçýìøèæ áóé ¿íýò öààñ.1 Áàíê ñàíõ¿¿ãèéí òýíõèì 34 . 11.8 92570.0 1011673.0 37.0 39.Áàíêíû çýýëèéí ýðñäýëèéí óäèðäëàãûã áîëîâñðîíãóé áîëãîõ íü Í.0 40.0 64192497. 12.5 6494260. çýýë òºëºõ øààðäëàãà òàâüæ çîõèõ àðãà õýìæýý àâíà.̺íõçóë áàéñàí íü èëðýõ áóþó òýäãýýðèéí ýðõýëæ áóé áèçíåñèéí ñàëáàðò òîäîðõîé íºõöºë áàéäàë ¿¿ñâýë.6 4242036.0 6745374.0 1029414. òºã / 2001 2002 ªºð÷ëºëò Õóâü 15013041.0 54.0 2245312. Ãîëîìò áàíêíû ñàíõ¿¿ãèéí òàéëàí òýíöýë Õ¿ñíýãò 3.0 33014776 18001735. Çýýëäýã÷ çýýëýý õóãàöààíä íü òºëººã¿é íºõöºëä òºëºã人ã¿é çýýë ºðèéí ¿ëäýãäëèéã õóãàöàà õýòýðñýí çýýëèéí äàíñàíä øèëæ¿¿ëíý.0 89.0 22780746.4 պкÍú ̺í㺠áà ò¿¿íòýé àäèëòãàõ õºðºí㺠¯íýò öààñ Çýýë áà óðüä÷èëãàà ¯íäñýí õºðºí㺠Áóñàä õºðºí㺠Íèéò õºðºíãèéí ä¿í ªð òºëáºð Õàðèëöàã÷äààñ òàòàñàí ýõ ¿¿ñâýð Ñàíõ¿¿ãèéí áóñàä áàéãóóëëàãààñ òàòñàí ýõ ¿¿ñâýð Ãàäààäûí áàíêíààñ òàòñàí ýõ Ñàíõ¿¿ ýäèéí çàñãèéí äýýä ñóðãóóëü / ìÿí.0 32042279.0 26248752.0 2503338.7 40. Õóãàöàà õýòýðñýí çýýëèéã äàðààõ ýõ ¿¿ñâýðýýð òºë¿¿ëýõ àæëûã áàíêíû çýýëèéí àæèëòàí õàðèóöàí ã¿éöýòãýíý.0 1945060.0 4201407. óã çîðèóëàëòààð àâñàí çýýëèéã òºëºãäºæ äóóñòàë çºâõºí áàíêíû ìýäýëä áàéíà. Ýíýõ¿¿ íºõöºëèéã çýýëèéí ãýðýýíä çààñàí áàéíà.0 893795.0 801225. èðãýä áàéíà.0 47262521.5 13.0 9556625. Çýýëèéí ¿íäñýí ºð òºëáºð áîëîí çýýëèéí õ¿¿ãèéí òºëáºð õóãàöàà áîëìîãö çýýëäýã÷èéí õàðèëöàõ áîëîí áóñàä äàíñíààñ ñóóòãàí.4 37943745. õóâüöààã áîðëóóëàõ Áàòëàí äààã÷èéí õºðºíãºíººñ ãàðãàñàí áàòàëãààã íü ¿íäýñëýí ¿ë ìàðãàõ æóðìààð áàòëàí äààëòûí ãýðýýíä çààñíû äàãóó òºë¿¿ëýõ 13. ýñâýë çýýëäýã÷èéí áîðëóóëàòûí îðëîãûã çýýëèéí äàíñàíä øóóä îðóóëàí ¿ë ìàðãàõ æóðìààð çýýëèéã òºë¿¿ëíý.0 10695667.2 29.0 32337372. Çýýëèéí ºðèéí àíãèëàëûí äàãóó.3 -1. ýðãýëçýýòýé áîëîí íàéäâàðã¿é çýýë áèé áîëñîí òîõèîëäîëä òóõàéí õºðºíãèéã áàíê áóñäàä õóäàëäàõ áóþó øèëæ¿¿ëýõ àñóóäàë .0 -17741.0 79304800.0 300252. 13. Òóñ áàíêíû çýýëäýã÷ íü íóòàã äýâñãýðèéí õàðúÿàëëûí õóâüä çºâõºí Óëààíáààòàð õîòûí õàðúÿàëàëä áàãòàõ áàéãóóëëàãà.

0 337547.0 29210773.0 79304800.0 20.19 1999 1272107.0 413286.0 798404 1618380.0 20.0 32042279.0 67783.0 798404.0 2002 6820549 3807522.0 267002.0 2831506.0 118.0 1255440 1424525.0 772405.0 4986286.0 105.0 Í.0 1050078.6 Àæëûí öýâýð êàïèòàë Ýõ ¿¿ñâýð ªðèéí õàðüöàà Õ¿¿ òºëºõ ÷àäâàðûí õàðüöàà Àêòèâûí ºãººæ 1998 3913507.6 1.0 2870104.0 37.0 66.0 689680.0 91.0 1.0 828976.0 434858.0 44392417.26 2000 2032996.0 5701610.0 170000 218752.67 0.16 0.0 õàíøèéí 341753.0 1056536.0 Ñàíõ¿¿ ýäèéí çàñãèéí äýýä ñóðãóóëü Áàíê ñàíõ¿¿ãèéí òýíõèì 35 .95 0.37 0.0 2060221.0 1.0 47262521.85 0.0 880897.0 0.0 1.90 0.0 37.0 1973259.0 170000 720627.òºã / ªºð÷ëºëò 2207494.28 2002 10964523.0 48693.0 71.0 126.0 37762419.0 0.7 1.0 385118. áàéãóóëëàãûí õàäãàëàìæ ÇÃ-ûí áàéðøóóëñàí õºðºí㺠Áóñàä ïàññèâ Íèéò ºð òºëáºð ªºðèéí õºðºí㺠ªð òºëáºð áà ººðèéí õºðºíãèéí ä¿í 1612209.0 3013027 1478576 378207 / ìÿí.0 63454.0 422040.0 112.0 116476.0 819976.5 2001 4613055.26 2001 251732.0 205362.82 1.0 501875.0 57.3 0.0 1702198.93 0.92 0.6 Ãîëîìò áàíêíû îðëîãûí òàéëàí Õ¿ñíýãò: 3.Áàíêíû çýýëèéí ýðñäýëèéí óäèðäëàãûã áîëîâñðîíãóé áîëãîõ íü ¿¿ñâýð Òºñºâ .0 977767.0 652120.94 0.0 22897080.0 12.0 40.0 2306321.16 0.4 30.0 1517814.3 39.̺íõçóë -731312.0 -83.0 1223867.0 Õ¿¿ãèéí îðëîãî Õ¿¿ãèéí çàðëàãà Öýâýð õ¿¿ãèéí îðëîãî Õóðààìæ øèìòãýë Âàëþò àðèëæàà áà òýãøòãýëèéí îðëîãî ¯éë àæèëëàãààíû áóñàä îðëîãî Õ¿¿ãèéí áóñ îðëîãûí ä¿í ¯éë àæèëëàãààíû îðëîãî ¯éë àæèëëàãààíû çàðëàãà Ýðñäëèéí àëäàãäëûí ºìíºõ àøèã Áîëçîøã¿é ýðñäýëèéí çàðäàë ÎÀÒªÀøèã Îðëîãûí òàòâàðûí çàðäàë Öýâýð àøèã Õóðèìòëàãäñàí àøèã / Ñ1 / Íîîãäîë àøèã Õóðèìòëàãäñàí àøèã / Ñ 2 / Õàðüöààíû øèíæèëãýý Õ¿ñíýãò 3.0 246100.0 2679965.6 49.0 30.0 1439072.0 376118.0 604549.0 2323347.0 Õóâü 48.93 0.0 73603190.0 40.0 534187.

0 õóâèàð áóóð÷ýý. • ÓÁ õîò äàõü ñàëáàð òîîöîîíû òºâ¿¿äèéí áàéðøèë.0 õóâèàð ºññºí áàéíà.4 įÃÍÝËÒ: Ãîëîìò áàíêíû íèéò àêòèâ íü 79304800. Õ¿¿ãèéí îðëîãî ñ¿¿ëèéí æèëä óðüä æèëèéíõòýé õàðüöóóëàõàä 48.0 òºãðºãººð íýìýãäñýí íü æèëèéí äóíäàæ ºñºëòººðºº 40.6 Í.õàðèëöàõ äàíñíû ¿ëäýãäëèéí ºñºëòèéí õóðä áàãà. • Çàðäàë áàãàòàé ýõ ¿¿ñâýð òàòàëò. Îðëîãî çàðëàãûí òàéëàíã ñóäëàõ ÿâöàä áàíêíû ñàíõ¿¿ãèéí áàéäàëä çàðèì íýã àõèö ãàðñíûã õàðæ áîëíî .áóñàä ¿éë÷èëãýýíýýñ îðñîí îðëîãî çýðýã íü ºí㺺ðñºí æèëèéí äîòîð 37.4 õóâü áîëñîí áàéíà.2 Ãîëîìò áàíêíû SWOT øèíæèëãýý.0 òºãðºãººð íýìýãäñýí. ªñºëòèéí õóâü “Ãîëîìò” áàíêíû õóâüä òèéì ÷ ìóó áèø õàðàãäàæ áàéíà.ìºíãºí ãóéâóóëëàãûí õºëñ . (ñèñòåìèéí õýìæýýíèé õàðèëöàõ ¿ëäýãäëèéí 13%-èéã ýçýëæ áàéíà ) Áàíê ñàíõ¿¿ãèéí òýíõèì 36 .¯¿íòýé õîëáîîòîéãîîð öýâýð õ¿¿ãèéí îðëîãî æèëèéí äîòîð 689680. SWOT øèíæèëãýý / 2003 îíû áàéäëààð / Äàâóó òàë • Çàõ çýýëä íýð õ¿íä ñàéòàé • Ìåíåæìåíò ñàéí • Õàðèëöàã÷ ¿éë÷ë¿¿ëýã÷ èõòýé. ïàññèâ áîëîí õºðºíãèéí ººðî÷ëºëò¿¿äèéã 2 îíîîð çýðýãö¿¿ëýí õàðóóëñàí. àæèëòíóóäûí õàðèöààíû ñî¸ëîîð òýðã¿¿ëýã÷ áèø • ͺºö.õàäãàëàìæ ¿éë÷èëãýýíèé õºëñ. Íèéò àêòèâ æèëèéí äîòîð áàðàã 32042279. • Îëîí òºðëèéí á¿òýýãäýõ¿¿í. Áàíêíû ¿íäñýí àêòèâ. • Õàäãàëàìæèéí õýìæýýãýýð ÕÕÁ äàðàà 2-ò îðäîã. 3. äåïîçèòûã á¿ðýí àøèãëàõã¿é áàéíà.6 õºðºíãèéí ºãººæ 10. ¿éë÷èëãýý Ñàíõ¿¿ ýäèéí çàñãèéí äýýä ñóðãóóëü Ñóë òàë • պ人 îðîí íóòàãò ñàëáàð. Òóõàéëáàë õ¿¿ãèéí áèø îðëîãî. àæèëëàäàã öàãèéí õóâààðü õàìãèéí òîõèðîìæòîé.0 õóâèàð ºññºí áàéíà. Ñ¿¿ëèéí æèë¿¿äýä óã áàíê õýð çýðýã àìæèëòòàé àæèëëàñàí ãýäãèéã äýýðõ áàíêíû òàéëàíãóóäûí ¿ç¿¿ëýëò¿¿äýýñ õàðàãäàíà.8 8.0 òºãðºãò õ¿ðñýí òîìîîõîí áàíêóóäûí íýã þì. Àøãèéí ýíý ýõ ¿¿ñâýð õ¿¿íèé õóâü õýìæýýíä øóóä õîëáîîã¿é ó÷ðààñ õ¿¿íèé õóâü õýìæýýíýýñ áîëæ ¿¿ñýí ãàðäàã ýðñäýëèéí ò¿âøèí äîîãóóð áàéíà.Áàíêíû çýýëèéí ýðñäýëèéí óäèðäëàãûã áîëîâñðîíãóé áîëãîõ íü Õóâü íèéë¿¿ëñýí 6.̺íõçóë 13. òîîöîîíû òºâã¿é • ¯éë÷èëãýýíèé ÷àíàð. çýýëèéí ýðñäýëä íºëººëºõ ãàäààä .0 òºãðºãººð áóþó 83.Ñ¿¿ëèéí æèë¿¿äýä òóñ áàíê íü õ¿¿ãèéí áóñ îðëîãûã íýìýãä¿¿ëýõ òàëààð èõýýõýí õ¿÷ òàâüæ àæèëëàõ áîëëîî.5 14. Ñàíõ¿¿ãèéí áóñàä áàéãóóëëàãààñ òàòñàí ýõ ¿¿ñâýðèéí ¿ëäýãäýë ºññºí áºãººä çºâõºí òºñºâò áàéãóóëëàãûí õàäãàëàìæèéí ¿ëäýãäýë 731312. äîòîîä õ¿÷èí ç¿éëñ À.

7 Ä/ä Õ¿÷èí ç¿éëñ Îðîëöîî Çýýëäýã÷èéí ç¿ãýýñ ãàðàõ õ¿÷èí ç¿éëñ: 1 Áàíêíààñ àâñàí çýýë çîðèóëàëòààðàà àøèãëàãäààã¿é 9% 2 Áàðàà ¿éë÷èëãýýíèé çàõ çýýëèéã áóðóó òîîöñîí 16% 3 Õàìòðàí çýýëäýã÷ íàñ áàðñàí 1% Íèéò 26% Áàíêíû ç¿ãýýñ íºëººëºõ õ¿÷èí ç¿éëñ: 4 Áàíê øààðäëàãàòàé çýýëèéã á¿ðýí ºãººã¿é 5% 5 Áàíêíû çýýëèéí õóãàöàà çýýëäýã÷èéí õýðýãöýýíä òîõèðîõã¿é 25% 6 Áàíêíû çýýëèéí õ¿¿ çýýëñýí ìºí㺺ð îëîõ àøãààñ èõ áàéñàí 1% Çýýë ýðãýí òºëºãäºõ õóãàöàà çýýëñýí ìºí㺺ð õýðýãæ¿¿ëæ áóé òºñëèéí 7 4% ìºíãºíèé ýðãýëòýýñ çºðñºí Íèéò 35% Òàéëáàð: Óã ñóäàëãààíû ¿ð ä¿íã õàðõàä áàíê áîëîí òóõàéí çýýëäýã÷èéí áóðóó ¿éë àæèëëàãààíààñ õàìààðàõ õ¿÷èí ç¿éëñ íü íàéäâàðã¿é çýýë áîëîõîä õàìààã¿é èë¿¿ íºëººëæ áàéíà. Õ¿íèé íººöèéí áîäëîãî. Western union . êàðòûí áîðëóóëàëòàä ìàðêåòèíãèéí õýëòýñ. îëîõ Á. Ñóäàëãààíû àñóóëãàà áàíê áîëîí çýýëäýã÷ýýñ õàìààðàõ. • Óëñ òºð ýðõ ç¿éí îð÷íû íºëººëºë òîäîðõîé áèø • Çýýëèéí ýðñäýë Í. Îäîî ýíýõ¿¿ õ¿÷èí ç¿éëñýý äîòîð íü áàíêíûõ óó çýýëäýã÷èéíõ ¿¿ ãýäãýýð íü ÿëãàæ ¿çýõýä Ñàíõ¿¿ ýäèéí çàñãèéí äýýä ñóðãóóëü Áàíê ñàíõ¿¿ãèéí òýíõèì 37 . Äýýðõ çýýëäýã÷äèéã ñóäàëãààíä õàìðóóëæ àñóóëãà ÿâóóëñàí áºãººä óã àñóóëãûã òóõàéí çýýë¿¿äèéã ìóó áîëãîõîä íºëººëñºí õ¿÷èí ç¿éë¿¿äèéã òîäîðõîéëîõ çîðèëãîòîéãîîð áýëòãýñýí. ªð áàðàãäóóëàõ àëáàíä ºíººãèéí áàéäëààð íèéò 30 ãàðóé ìóó çýýëäýã÷èä á¿ðòãýãäñýí áàéíà. ºðñºë人í õ¿÷òýé áîëæ áàéíà. òºëºâëºãºº ºãºõ • Ñóðòàë÷èëãààíû èë¿¿ îíîâ÷òîé õýëáýð. Õ¿ñíýãò 3.íýãæ¿¿äèéí ¿éë àæèëëàãààã ÷èãë¿¿ëýõ.̺íõçóë • Íýëýýä õýìæýýíèé çàðäàë ãàðãàæ . Ñóäàëãààíû ä¿í äàðààõ áàéäàëòàé áàéíà. • Èíòåðíýò áàíê. áîëîâñîí õ¿÷íèé ÷àíàð õàðüöàíãóé ñàéí Àþóë / ýðñäýë / • Áàíêóóä èäýâõòýé ¿éë àæèëëàãàà ÿâóóëæ . îíëàéí áàíê. Áîëîìæ • Õàðèëöàõûí ¿ëäýãäëèéã íýìýãä¿¿ëýõ áîëîìæòîé.Áàíêíû çýýëèéí ýðñäýëèéí óäèðäëàãûã áîëîâñðîíãóé áîëãîõ íü • íýâòð¿¿ëæ õàðèëöàã÷äûí òàëàðõàë õ¿ëýýñýí. çàõ çýýëä íýâòð¿¿ëñýí çàðèì á¿òýýãäýõ¿¿íèé ( èíòåðíýò áàíê. ñóâãèéã ñîíãîõ . Çýýëèéí ýðñäýëä íºëººëºõ äîòîîä õ¿÷èí ç¿éëñ : “Ãîëîìò” áàíêíû çýýëèéí ýðñäýëä íºëººëæ áóé õ¿÷èí ç¿éëñèéã áàíêíû ºð áàðàãäóóëàõ àëáàíä á¿ðòãýãäñýí ìóó çýýëäýã÷ýýñ àñóóëãà àâàõ çàìààð ñóäàëñàí. ¿ë õàìààðàõ ãýñýí 2 òºðëèéí àñóóëòóóäûã õàìðóóëàí òàâüñàí. õàäãàëàìæûí õàéðöàã çýðýã) ºñºëò õàíãàëòã¿é áàéíà. ñàëáàð .

0 1999 429.0 1072 10.0 907 6. ìàíàé áàíêóóäûí çýýëèéí ýðñäýëèéí óäèðäëàãûã ¿íýëýõ ò¿¿í÷ëýí çýýëèéí ýðñäýëýýñ äààòãàëààð õàìãààëàõ áîëîìæèéã ñóäëàõ çîðèëãîòîé õèéãäñýí áîëíî. íàéäâàðã¿é çýýëä àëü ¿ç¿¿ëýëò íü èë¿¿ õ¿÷òýé íºëººëæ áàéãààã òîòãîîæ áîëäîã. Ýíý íü çýýë íü ìóó çýýë áîëîõîä áàíê ººðºº èë¿¿ àíõààðàõ øààðäëàãàòàé áàéíà ãýñýí ¿ã.Êàïèòàë.0 2000 162. ¯¿íèéã êîðåëÿöèéí øèíæèëãýýíèé òóñëàìæòàéãààð øèéäâýðëýäýã. âàëüþòûí õàíø.1 11. Ñóäàëãààíû àñóóëò Ñàíõ¿¿ ýäèéí çàñãèéí äýýä ñóðãóóëü Áàíê ñàíõ¿¿ãèéí òýíõèì 38 .0 6.5 258.0 1102 11.2 8.0 2001 123.6 447.4 331.Áàíêíû çýýëèéí ýðñäýëèéí óäèðäëàãûã áîëîâñðîíãóé áîëãîõ íü Í.0 1125 1.0 1097 8. òýäãýýðèéí òóñ òóñûí áîëîí õàìòûí íºëººëºëººñ áîëæ ººð÷ëºí õóâüñàæ áàéäàã. Õààí.7 / ñàÿ . çýýëèéí ýðñäýëä îðæ áóé ãîë øàëòãààíûã òîäîðõîéëîõ. çýýëäýã÷èéí íºëººëºë – 26% ãàðñàí.0 17.ÒÁ¯Öíèé æèëèéí õ¿¿ ãýõ ìýò ¿ç¿¿ëýëò¿¿äèéí õîîðîíäûí õàìààðàëûí õýìæýýã èëýðõèéëæ.3 Çýýëèéí ýðñäýëèéí óäèðäëàãûã áîëîâñðîíãóé áîëãîõ àðãóóä Çýýëä¿¿ëýã÷èéí õàíäëàãûí ñóäàëãàà Çîðèëãî: Çýýëä¿¿ëýã÷èéí õàíäëàãûí ñóäàëãàà íü çýýëèéí ýðñäýëä áîäèòîîð íºëººëæ áóé õ¿÷èí ç¿éë¿¿äèéã òîäîðõîéëîõ. èíôëÿöè. Óã ñóäàëãààíä Ãîëîìò.̺íõçóë áàíêíû íºëººëºë – 35%. Íàéäâàðã¿é çýýë íü ìàêðî ýäèéí çàñãèéí çàðèì ¿ç¿¿ëýëò áîëîõ ìºíãºíèé íèéë¿¿ëýëò.0 167. Ìàêðî ýäèéí çàñãèéí çàðèì ¿ç¿¿ëýëòýýñ õàìààðñàí íàéäâàðã¿é çýýë Õ¿ñíýãò 3.6 7.òºã / ¯ç¿¿ëýëò¿¿ä 1 ×àíàðã¿é çýýëèéí õýìæýý 2 ̺íãºíèé íèéë¿¿ëýëò 3 Âàëüþòòûí õàíø 4 Èíôëÿöè 5 ÒÁ¯Ö-íû æèëèéí õ¿¿ 1998 461. õÿíàëò øàëãàëò çýðýã ¿éë àæèëëàãààíäàà ººð÷ëºëò õèéõ øààðäëàãàòàéã èëýðõèéëæ áàéíà. Àíîä. Ìàêðî ýäèéí çàñãèéí çàðèì ¿ç¿¿ëýëò íàéäâàðã¿é çýýëä íºëººëºõ íü: Ýäèéí çàñãèéí ñòàòèñòèê øèíæèëãýýãýýð ñóäëàãäàæ áóé þìñ ¿çýãäýë íü íýã áóþó õýä õýäýí õ¿÷èí ç¿éëñ.5 3. ¯¿íèé òóëä çýýëèéí øèíæèëãýý.0 220. Çîîñ ãýõ ìýò 6 áàíêíû çýýëèéí àëáàíû 18 àæèëòàí õàìðàãäñàí. Â.0 2002 163.

Çýýëäýã÷èä Á. ñàéí á. Çýýëäýã÷ íü çóãòñàí/ ñóðàãã¿é áîëñîí/ 3. Ìîíãîë óëñûí áàíêíû òîãòîëöîîíä Ã. Õóóëü ç¿éí ýðñäýë Ä. Äóíäààñ äýýã¿¿ð â. Çýýëèéí ðèñêèéí óäèðäëàãûí õºòºëáºð áîëîâñðóóëäàã óó ? 8. Íàéäâàðã¿é çýýëèéí øàëòãààí 1.Çàõ çýýëèéí ººð÷ëºëò. Çýýëèéí äààòãàë íýâòð¿¿ëýõ íü ýðñäýëýýñ õàìãààëàõ õýðýãñýë áîëæ ÷àäàõ óó ? ßàãààä? Ñàíõ¿¿ ýäèéí çàñãèéí äýýä ñóðãóóëü Áàíê ñàíõ¿¿ãèéí òýíõèì 39 .íºëººë뺺ñ ¿¿ñýõ ýðñäýë Á.Áàíêíû çýýëèéí ýðñäýëèéí óäèðäëàãûã áîëîâñðîíãóé áîëãîõ íü Í. Ó÷ðàõ ýðñäýë¿¿ä ¯íýëãýý À. Õàìãèéí èõ òîõèîëäîæ áóé ðèñêýýñ ýõëýí 1-6 ãýñýí äàðààëàë òîãòîîíî óó. Áàíêíû ýðñäýë¿¿äýä ¿íýëãýý ºãíº ¿¿. çýýëäýã÷ íàñ áàðñàí 2. Äóíä ã. Çýýëèéí ãýðýýã çààâàë õóóëèàð áàòàëãààæóóëàõ øààðäëàãàòàé þó? 5. Òàíàé áàíê çýýëèéí ðèñêèéã õýðõýí óäèðäàæ áàéíà âý ? 7. ¯éë àæèëëàãààíû ýðñäýë Å. Çýýëèéí ýðñäýë Â.Âàëþòûí õàíøíû ýðñäýë 4. Ãýðýýíèé ýðñäýë Ã. Íàéäâàðã¿é áîëñîí çýýëèéí øàëòãààíûã õàìãèéí èõ òîõèîëäîæ áóéãààñ íü õàìààðóóëàí 1-4 ãýñýí ýðýìáý òîãòîîíî óó. Ìóó 2. Ìîíãîëûí ºíººãèéí áàíêíû ñèñòåìèéí ¿éë àæèëëàãààã ¿íýëíý ¿¿ . 1. Áàíêíû çýýëèéí ýðñäýëèéí ãîë øàëòãààí þóíä áàéíà âý? À. Áàíêíû ¿éë àæèëëàãààíä Â. Õóóëü ýðõ ç¿éí îð÷èíä Ä. Òà äîîðõ àñóóëòóóäàä ¿íýí çºâ õàðèóëò ºã÷ áèäíèé àæèëä òóñ áîëíî óó. Áàðüöààíû õºðºí㺠óñòñàí 4.̺íõçóë Òàíä ýíý ºäðèéí ìýíä õ¿ðãýå. Äóíäààñ äîîãóóð ä. Çýýëäýã÷ äàìïóóðñàí ýðýìáý àëãà 9. Áàíêíû ñàëáàðûí õºãæèëä þó íºëººëæ áàéíà âý? 3. Áóñàä ………………/ áè÷íý ¿¿ / 6. à.

Ãàäíû äààòãàëûí êîìïàíèàð â. Õóóëü ç¿éí ýðñäýë Ýíäýýñ çýýëèéí ýðñäýëèéí óäèðäëàãûã íàðèéâ÷ëàí áîëîâñðóóëæ óäèðäàõ õýðýãòýé íü õàðàãäàæ áàéíà. Çýýëèéí äààòãàëûã ÿìàð õýëáýðýýð íýâòð¿¿ëáýë èë¿¿ àøèãòàé âý? à. Çýýëäýã÷èéí ìýäëýã óð ÷àäâàð ìóóãààñ áèçíåñýý àìæèëòòàé ÿâóóëæ ÷àäàõã¿é.Áàíêíû çýýëèéí ýðñäýëèéí óäèðäëàãûã áîëîâñðîíãóé áîëãîõ íü Í. • Áàíêèíä õàìãèéí èõ òîõèîëäîæ áóé ýðñäýë¿¿äèéã ¿íýëñýí áàéäëûã àâ÷ ¿çâýë: 1. Ñàíõ¿¿ ýäèéí çàñãèéí äýýä ñóðãóóëü Áàíê ñàíõ¿¿ãèéí òýíõèì 40 . Çýýëèéí ýðñäýë 2. õàðèóöëàãà òîîöäîãã¿é áàéäàë. 2. Ñóäàëãààíû ä¿í: • Ìîíãîëûí áàíêíû ñèñòåìèéí ºíººãèéí áàéäëûã ¿íýëñíèéã ¿çâýë îðîëöîã÷äûí 50% íü äóíä ãýñýí ¿íýëãýý ºãñºí áàéãàà íü áàíêíû ñèñòåìèéã öààøèä õºãæ¿¿ëýõ øààðäëàãàòàé íü õàðàãäàæ áàéíà. • Èõýíõ áàíêóóäûí çýýëèéí óäèðäëàãûã ãýðýý . ̺í çàðèì ñóäàëãààíä õàìðàãäñàí áàíêóóäûí õóâüä çýýëèéí óäèðäëàãûí íýãäñýí õºòºëáºð ãàðãààã¿é áàéäàë íü çýýëèéí ýðñäýëä ºðòºõ íýã ãîë øàëòãààí áîëæýý. Âàëþòûí ýðñäýë 5. ¯éë àæèëëàãààíû ýðñäýë 4. òºðèéí çîõèöóóëàëò. Ãýðýýíèé ýðñäýë 6. Çàñãèéí ãàçàð. áàíêíû óäèðäëàãûí ¿éë àæèëëàãàà. • Áàíêíû ñàëáàðûí õºãæèëä äýä á¿òýö. Áàíêíû äîòîîä äààòãàëûí õýëáýðýýð á. çýýëäýã÷èéí ÷àäâàðûã øèíæèëæ ¿íýëýýã¿éãýýñ áîëäîã áàéíà.̺íõçóë 10. òºðèéí çîõèöóóëàëòòàéãààð Òàíä áàÿðëàëàà. çàõ çýýëèéí çýðýã õ¿÷èí ç¿éë¿¿ä íºëººëæ áàéíà. õóóëü ýðõ ç¿éí îð÷èí. óëñ òºðèéí îð÷èí. Áàíêíû ç¿ãýýñ òºñëèéã íàðèéâ÷ëàí ñóäëààã¿é. æóðìóóäààð óäèðäàæ áàéíà. àâñàí çýýëýý ýðã¿¿ëæ òºëæ ÷àäàõã¿éä õ¿ðäýã. Çàõ çýýëèéí ýðñäýë 3. • Çýýëèéí ýðñäýëä ºðòºëòèéí ãîë øàëòãààíûã ¿íýëñýí áàéäëûã àâ÷ ¿çâýë: 1. õ¿í àìûí àìüæèðãààíû ò¿âøèí. ýäèéí çàñàã.

õÿíàëòûã íàðèéâ÷ëàí õèéãýýã¿é. À.òýäíèé 58% íü Çàñãèéí ãàçàð. Çýýëèéí ýðñäýëèéí óäèðäëàãûí õºòºëáºð áîëîâñðóóëñàíààð ýðñäýëèéã óäèðäàõ àðãóóäûã íýãòãýæ óëìààð óäèðäëàãûã ¿ð ä¿íòýé áîëãîõîä ÷èãëýãääýã.¯¿íä: 1. ¿éë àæèëëàãàà. Çýýëäýã÷èéí áèçíåñ ýðõëýõ ìýäëýã Áàðüöààíû õºðºíãèéí ¿íýëãýýã õÿíàõ Çýýëäýã÷èéí ºìíºõ íýãýýñ äýýø æèëèéí ¿éë àæèëëàãààíû òàëààðõ ìýäýýëëèéã îëæ àâàõ. ñàíõ¿¿ãèéí áàéäàëä íü ¿íýëýëò ä¿ãíýëò ºãºõ. áàíêóóä ººðèé㺺 ðèñê áóþó ó÷èð÷ áîëîõ àëäàãäëààñ õàìãààëàõ ¸ñòîé. Çýýëèéí ýðñäýëèéí óäèðäëàãûí õºòºëáºðèéí ¿íäýñëýë Àðèëæààíû áàíêèíä ó÷èðäàã ðèñê¿¿äèéã 3 òîì á¿ëýã áîëãîí õóâààäàã. êîìïàíè. Ò¿¿í÷ëýí äàìïóóðñàí áàíêóóäûí øàëòãààíûã àâ÷ ¿çâýë çýýëèéí áàãöûã ìóó óäèðäñàí ÿâäàë áàéñàí. 25% íü äîòîîä äààòãàëûí õýëáýðýýð çýýëèéí äààòãàëûã íýâòð¿¿ëýõ õýðýãòýé ãýæ ¿çæýý. ̺í çýýëèéí ¿éë àæèëëàãààã óäèðäàõ àðãóóäûã àâ÷ õýðýãæ¿¿ëæ áàéñàí áîëîâ÷ ýäãýýð àðãóóäûí õýðýãæèëò. Ñàíõ¿¿ ýäèéí çàñãèéí äýýä ñóðãóóëü Áàíê ñàíõ¿¿ãèéí òýíõèì 41 . Çýýëèéí ýðñäýë 2. Çýýëèéí ýðñäýëèéí óäèðäëàãûí õºòºëáºð Áîëçîøã¿é ýðñäýë¿¿ä Óäèðäàõ àðãóóä 1. Ýíäýýñ çýýëèéí ýðñäýë 55% -òàé áàéãàà íü àðèëæààíû áàíêóóäàä õàìãèéí èõ òîõèîëääîã ýðñäýë íü ìºí áîëîõûã õàðóóëæ áàéíà.̺íõçóë Ñóäàëãààíä õàìðàãäàãñäûí 67% íü çýýëèéí äààòãàëààð çýýëèéí ýðñäýëýýñ õàìãààëæ ÷àäíà ãýæ ¿çñýí íü áàãà òîî áèø þì. Çýýëèéí ýðñäýëèéí óäèðäëàãûí õºòºëáºðèéã áàíêèíä ó÷èð÷ áîëîõ õîõèðîëûã õàìãèéí áàãà áàéëãàõàä . Çàõ çýýëèéí ýðñäýë 3. 33% íü ãàäíû äààòãàëûí êîìïàíèàð. Çýýëèéí ýðñäýëèéí óäèðäëàãûí õºòºëáºð áîëîâñðóóëàõ íü Çýýëèéí ýðñäýëèéí óäèðäëàãûí õºòºëáºðèéí çîðèëãî: Áàíêíû áèçíåñ íü ðèñê èõòýé áèçíåñèéí òºðºëä õàìðàãääàã. ¿éë àæèëëàãààíû ýðñäýë Ýäãýýð ýðñäýëèéí òîõèîëäîõ áàéäëûã ñ¿¿ëèéí æèë¿¿äýä õèéãäñýí ñóäàëãààíààñ ¿çýõýä çýýëèéí ýðñäýë 55%. óäèðäëàãûí øèéäâýð ãàðãàã÷äàä òóñëàõ çîðèëãîòîéãîîð áîëîâñðóóëíà. Áàéãóóëëàãà. çýýë îëãîõ ÿâöàä çýýëäýã÷èéí øèíæèëãýýã á¿ðýí õèéäýãã¿é áàéñàí çýðãýýñ òºëáºðèéí ÷àäâàð íü ìóóäàõàä õ¿ðñýí áàéíà. çàõ çýýëèéí ýðñäýë25%.Áàíêíû çýýëèéí ýðñäýëèéí óäèðäëàãûã áîëîâñðîíãóé áîëãîõ íü • Í. ¿éë àæèëëàãààíû ýðñäýë 20% -òàé òýíö¿¿ áàéíà.Çýýëäýã÷èéí çýýëæèõ ÷àäâàð 2. òºðèéí çîõèöóóëàëòòàéãààð.

òàòâàðûí àëáàíààñ ¿íýí çºâèéã áàòàëãààæóóëñàí òàéëàí àâ÷ øèíæèëãýý õèéõ Áàðüöààíû õºðºí㺠óñòàõ. Çýýëä¿¿ëýã÷èéí ìóó øèíæèëãýýíýýñ ¿¿ñýõ ýðñäýë 8. Çýýëäýã÷ ýðõ ç¿éí ÷àäàìæã¿é áîëîõ Ñàíõ¿¿ ýäèéí çàñãèéí äýýä ñóðãóóëü Í. çýýëèéí õýëòñèéí ¿éë àæèëëàãààã ñàéòàð áîëîâñðóóëàõ Çýýëäýã÷èéí ¿éë àæèëëàãààíä ãýíýòèéí õÿíàëò õèéõ çàìààð çýýë çîðèóëàëòûí äàãóó àøèãëàãäàæ áàéãàà ýñýõèéã õÿíàõ Ýäãýýð çýýëäýã÷èéí ýðñäýëèéã áóóðóóëàõäàà áóñàä îðíû æèøãýýð çýýëäýã÷èä / àìüäðàëûí / äààòãàëä äààòãóóëñàí áàéõ øààðäëàãà òàâèõ Áàíê ñàíõ¿¿ãèéí òýíõèì 42 . ¿éë àæèëëàãàà ÿâàãäàæ áóé ýñýõèéã õÿíàõ Çýýëäýã÷èéí áè÷èã áàðèìò ¿íýí ýñýõ. äàâòàí ñóðãàëòàíä õàìðóóëæ ìýðãýæëèéí ìýäëýã ÷àäâàðûã áàéíãà äýýøë¿¿ëýõ Çýýëäýã÷èéí òàéëàí òýíöýë. òàéëàí òýíöëýý õóóðàì÷ààð ãàðãàõ 6. Áàðüöààíû õºðºíãºíä ó÷ðàõ ýðñäýë 7. õàðèóöëàãûã äîð á¿ð íü òîîöîõ Íýã ñàëáàðò îëãîõ çýýëèéí õýìæýýã õÿçãààðëàí òîãòîîæ ºãºõ Çýýëèéí òºñëèéã õÿíàõ. çýýëèéí õýëòñýýñ òîìèëîí àæèëëóóëàõ Çýýëèéí àëáàíû àæèëòàíòàé õàðèóöëàãà òîîöîõ Àæèë÷äàä ¿¿ðýã õàðèóöëàãûã íü óõàìñàðëóóëæ . Àæèëòíû ìýäëýã ÷àäâàð äóòóó 10. Çýýëèéí çîðèóëàëòàíä õÿíàëò òàâèàã¿é 17. Çýýëèéí õóãàöààã áóðóó òîîöñîí 13. Çýýëèéí çîðèóëàëòûã ººð÷èëæ ¿ð àøèãã¿é ç¿éëä çàðöóóëñàí 4. íýã ñàëáàðò õýò èõ õºðºí㺠îðóóëàëò õèéõ 15. ñóðàãã¿é àëãà áîëîõ 19. óðàìøóóëàõ õýðýãòýé. õàðèóöëàãà òîîöîæ. Ñàíõ¿¿ãèéí õÿíàëò ìóó. Òîîöîîëîîã¿é àëäàãäàë 18. Çýýëèéã àíõíààñ íü òºëºõ çîðèëãîã¿é àâ÷ áè÷èã áàðèìò õóóðàì÷ààð ¿éëäýõ 5.̺íõçóë Çýýëäýã÷èä ãýíýòèéí õÿíàëò øàëãàëò õèéõ. Çýýëèéí òºñëèéã ñàéí õÿíààã¿é 16. Ñàíõ¿¿ãèéí òàéëàí òýíöëèéã õàíãàëòã¿é øèíæèëñýí 12.Áàíêíû çýýëèéí ýðñäýëèéí óäèðäëàãûã áîëîâñðîíãóé áîëãîõ íü 3. Çýýëäýã÷èéí óð ÷àäâàðûã õýò ¿íýëñýí 11. Çýýëäýã÷ íàñ áàðàõ. Àæèëòàíû ìýäëýãèéã ã¿íçãèéð¿¿ëýõ. àëäàãäàõ ãýõ ìýò ýðñäýë¿¿äýýñ õàìãààëæ áàðüöààíû õºðºí㺺 äààòãóóëñàí áàéõ Áàíê ººðèéí çýýëèéí àëáàíû ¿éë àæèëëàãààíä õÿíàëò òàâüæ. Òàíèë òàë õàðæ çýýë îëãîõ 14. Õóäàë áàðèìò èëýðâýë çýýë îëãîõîîñ òàòãàëçàõ Òàéëàí òýíöýë íü ¿íýí çºâ ýñýõèéã ìàãàäëàõ. àæëûí óð ÷àäâàðûã øèíæèëñíèé ¿íäñýí äýýð çýýëäýã÷èéã ¿íýí çºâ ¿íýëýõ Çýýëäýã÷èéí ñàíõ¿¿ãèéí áàéäàëä øèíæèëãýý õèéõ ìýðãýæèëòýíã ýäèéí çàñàã. áàðüöààíû õºðºíãèéí ýçýí ìºí ýñýõèéã òîãòîîõ. Çýýëèéí á¿òýö áóðóó 9.

Çýýëèéã äààòãàõ îëîí ÿíçûí õóâèëáàðóóä áàéäàã áîëîâ÷ äààòãàëòàé õîëáîîòîé á¿õ çàðäëûã çýýëäýã÷ õàðèóöàõ ¸ñòîé áîëíî. Çýýëèéí õýìæýýã áàãàñãàõ íü çýýëýý ýðã¿¿ëæ òºëºõã¿é òîõèîëäîëä ó÷ðàõ õîõèðîëûí õýìæýýã áàãàñãàæ áàéãàà àðãà õýìæýý þì. Ýíý àðãà òóõàéí áàíêèíä çýýë áà çýýëèéí õ¿¿ã á¿ðýí á¿òýí ýðã¿¿ëæ àâàõ áàòàëãàà áîëæ ºãäºã. Çýýëèéí ýðñäýëèéã áóóðóóëàõ àðãà Äýýðõ ñóäàëãàà. Çýýëäýã÷èéã ¿íýëýõ ¿íýëãýýíèé øàëãóóð áîë áàíê á¿ðèéí àæëûí äàäëàãà òóðøèëãààñ ¿¿äýí ºâºðìºö ÿëãààòàé áàéäàã. Ýíä õàìãèéí ÷óõàë ç¿éë áîë çýýëèéí áàòàëãààíû õýìæýý íü çºâõºí ¿íäñýí çýýëèéã õààõ òºäèé áèø çýýëèéí õ¿¿òýé òýíöýõ õýìæýýíýýñ áàãàã¿é áàéõ ÿâäàë þì. Á. Çýýëèéí ýðñäýëèéí øèíæèëãýý ñàéí õèéãäñýí áîë àëäàãäëûí ýðñäýëèéã òîäîðõîéëæ óëìààð áîëîìæèò õýìæýýíä õ¿ðãýæ ÷àäíà. Óã õºòºëáºðèéã õýðýãæ¿¿ëñíýýðýý çýýëèéí ýðñäýëèéã îð ¿íäýñã¿é àðèëãàæ ÷àäàõã¿é ÷ òîäîðõîé õýìæýýãýýð áóóðóóëæ ÷àäíà ãýæ ¿çýæ áàéíà. Çýýëèéí äààòãàë áîë ýðã¿¿ëæ òºëºõã¿éãýýð ¿¿ñýõ àç òóðøèëòûã äààòãàëûí áàéãóóëëàãàä á¿ðýí øèëæ¿¿ëíý. 3. Øàëãóóðûã òîäîðõîé õóãàöàà ºíãºðìºãö äàõèí õÿíàõ íü çýýëæèõ ÷àäâàðò õèéõ øèíæèëãýýíèé ¿ð ä¿íã äýýøë¿¿ëäýã. Çýýëèéí ðèñêýýñ õàìãààëàõ íýã çàð÷èì áîë çºâõºí çýýëèéí õîõèðëûã ýðã¿¿ëæ òºëºõ áàòàëãàà ãàðãóóëàõäàà áèø áºãººä çýýëèéí áàòàëãàà áîëæ áàéãàà õºðºíãèéã ºðíèé îðîíä àâ÷ çàðàõàà óðüòàë áîëãîõã¿é. Õàíãàëòòàé õýìæýýíèé áàòàëãàà ãàðãóóëàõ. Çýýëäýã÷èéí çýýëæèõ ÷àäâàðûã òîäîðõîéëîõ îëîí àðãà áàéäàã. òîîöîîëîë õèéñíèé ýöýñò ýðñäýëèéí ò¿âøèíã áóóðóóëàõ äàðààõ àðãà çàìûã òîäîðõîéëñîí þì. Ñ¿¿ëèéí ¿åä ãàäààäûí áàíêóóäûí ïðàêòèêò çýýëäýã÷èéã áàëëààð ¿íýëäýã ¿íýëãýýíèé àðãà èõ ò¿ãýýìýë õýðýãëýãäýõ áîëñîí.¯¿íèé òóëä ¿éë÷ë¿¿ëýã÷èéí ðåéòèíãèéã òîäîðõîéëîõ òóñãàé øàëãóóð ãàðãàõ õýðýãòýé.Áàíêíû çýýëèéí ýðñäýëèéí óäèðäëàãûã áîëîâñðîíãóé áîëãîõ íü Í.̺íõçóë Õºòºëáºðèéí äàâóó òàë Äýýðõ ñóäàëãààíààñ ¿çýõýä ýðñäýëèéí óäèðäëàãûí õºòºëáºð áîëîâñðóóëàí õýðýãæ¿¿ëæ áàéãàà áàíêóóäûí íàéäâàðã¿é çýýëèéí ýðñäýë õàðüöàíãóé áàãà áàéãàà áà ýðñäýëèéí óäèðäëàãà íü ýìõ öýãöòýé áàéãàà íü õàðàãäàæ áàéíà. õàðèí çýýëèéí ãýðýýíä Ñàíõ¿¿ ýäèéí çàñãèéí äýýä ñóðãóóëü Áàíê ñàíõ¿¿ãèéí òýíõèì 43 . Çýýëæèõ ÷àäâàðûã ¿íýëýõ. 4. Çýýë ýðãýæ òºëºãäºæ ÷àäàõã¿éãýýñ ¿¿ñýõ àëèâàà õîõèðëûã óðüä÷èëàí ñýðãèéëýõ áîëîìæ îëãîäîã ó÷èð ¿¿íèéã õàìãààñ ÷óõàëä òîîöäîã. ¯¿íä: 1. Çýýëèéí äààòãàë. 2. Áàíêíû ¿éë÷ë¿¿ëýã÷èéí çýýëæèõ ÷àäâàðò á¿ðýí èòãýëòýé áóñ áàéãàà ¿åä ýíý àðãûã õýðýãëýäýã. Çýýëèéí õýìæýýã áàãàñãàõ.

Äèñêàóíòûí çýýë áóþó çýýëèéí õ¿¿ã óðüä÷èëàí òîîöîæ àâàõ àðãà. Çýýëèéí çîõèñòîé á¿òöèéã òîäîðõîéëîõ. Óÿí õàòàí õ¿¿ á¿õèé çýýë : Ýíý àðãà õýìæýýã àâñíààð áàíê îëãîñîí çýýëèéíõýý õ¿¿ã çàõ çýýë äýýðõ çýýëèéí õ¿¿ãèéí ò¿âøèíãèéí õýëáýëçýëòýé çîõèöóóëàí ººð÷ëºõ áîëîëöîîòîé áîëäîã.̺íõçóë çààñíû äàãóó ýðã¿¿ëæ òºë¿¿ëýõ çîðèëãî òàâèõ ¸ñòîé ó÷ðààñ . òîäîðõîé õýìæýýíèé çýýëèéã ìºí òîõèðñîí õ¿¿òýéãýýð àâ÷ ºãºõ òóõàé çààñàí áàéäàã.õóäàëäàà/ Çýýëèéã ÿìàð õóãàöààòàé îëãîõ / áîãèíî . Õ¿¿ãèéí ôüþ÷åðñûí ãýðýýí¿¿ä: Ýäãýýð ãýðýýí¿¿ä çàõ çýýë äýýðõ çýýëèéí õ¿¿ãèéí õýëáýëçëýýñ àøèã îëîõ çîðèëãîòîé. Çýýëèéí õ¿¿ãèéí äààòãàë: Çýýëèéã äààòãàõ àðãûí íýãýí àäèë çýýëèéí õ¿¿ã äààòãàñíààð á¿õ ýðñäýëèéã äààòãàëûí áàéãóóëëàãàä øèëæ¿¿ëæ áàéíà ãýñýí ¿ã 2. Õýðýâ òýð ¿åä çàõ çýýë äýýð çýýëèéí õ¿¿ãèéí õýìæýý ºññºí áàéâàë ¿éë÷ë¿¿ëýã÷ õîæíî. Ýíý àðãà íü çýýëèéí àç òóðøèëòûã áóóðóóëàõ áîëîìæòîé. Áàñ çýýëèéí õ¿¿ãèéí ýðñäýëèéã áàãàñãàõàä íýãýí çýðýã õýðýãëýäýã. 3. 6. Çýýëèéã èéì íºõö뺺ð îëãîõîä ÿìàð ÷ áîëîâ çýýëèéí õ¿¿ã îëæ àâàõ áàòàëãàà áîëäîã áîëîâ÷ ¿íäñýí çýýëýý ýðã¿¿ëæ òºëºõ ýñýõ íü àç òóðøèëòààñ õàìãààëàõ ººð àðãà õýðýãëýýã¿é ¿åä áîë òîäîðõîéã¿é õýâýýð ¿ëääýã þì. ¿éë÷ë¿¿ëýã÷ õî¸ð õóâààæ õ¿ëýýõ áîëîëöîî îëãîäîã. Ýðñäýëýýñ õàìãààëàõ ýíý àðãà áîë çýýëèéí õ¿¿ãèéí õýëáýëçëýýñ ó÷èðàõ õîõèðëûã áàíê. 5. ÕÀÀ. òºðèéí ãýõ ìýò Îëãîõ çýýëèéí õýäýí õóâèéã ÿìàð ñàëáàðò îëãîõ/ À¯. Â. çýýëäýã÷ èéì àëäàãäàëä îðîõã¿é áàéõ ýñýõýä ÷èãëýãäñýí ñóäàëãàà øèíæèëãýýã ñàéí õèéõ øààðäëàãà òàâèãääàã. óðò / àíãèëæ îëãîæ áîëíî. õóãàöààòàé ãýðýýí¿¿ä þì. Õóãàöààòàé õýëöýë : Çýýëèéí õ¿¿ãèéí ýðñäýëýýñ õàìãààëäàã ýíý àðãà áîë áàíê áà ¿éë÷èëãýýíèé õîîðîíä á¿¿ð óðüäààñ òóñãàé õýëöýë õèéõ àðãà áºãººä ýíý õýëöýëä òîäîðõîé íýã òîãòîîñîí ºäºðò . äóíä. Èéì õýëöýë õèéñíýýðýý áàíê çýýë îëãîõîîð òîõèðîëöñîí òýð ¿åä çàõ çýýë äýýð çýýëèéí õ¿¿ãèéí õýìæýý óíàñíààñ ó÷èð÷ áîëîõ àëèâàà õîõèðëîîñ õàìãààëäàã.Áàíêíû çýýëèéí ýðñäýëèéí óäèðäëàãûã áîëîâñðîíãóé áîëãîõ íü Í. 5.¯¿íèé ä¿íä çàõ çýýë äýýð çýýëèéí õ¿¿ãèéí õýìæýý ºññºíèé óëìààñ áèé áîëîõ õîõèðëîîñ çàéëñ õèéõ áîëîìæòîé áîëäîã. Ñàíõ¿¿ ýäèéí çàñãèéí äýýä ñóðãóóëü Áàíê ñàíõ¿¿ãèéí òýíõèì 44 . Îëãîõ çýýëèéí õýäýí õóâèéã ÿìàð ºì÷èéí àæ àõóé íýãæèä /Õóâèéí. Çýýëèéí õ¿¿ãèéí ýðñäýëèéã áàãàñãàõ àðãà 1. 4. Õ¿¿ãèéí îïöèîí : ýíý îïöèîíûã ýçýìøèã÷äýä çàðèì òºðëèéí ñàíõ¿¿ãèéí õýðýãñëèéã (áîãèíî õóãàöààíû çýýëèéí áóþó äåïîçèò ) óðüä÷èëàí òîãòîîñîí ¿íýýð èðýýä¿éí òîäîðõîé íýã ºäºð ýðã¿¿ëæ òºëºõººð õóäàëäàõ ýñâýë õóäàëäàí àâàõ ýðõ îëãîäîã õýëýëöýýð þì.

Ñàíõ¿¿ ýäèéí çàñãèéí äýýä ñóðãóóëü Áàíê ñàíõ¿¿ãèéí òýíõèì 45 . Çýýëèéí äààòãàë íü çýýëäýã÷ ºðºº òºëæ ÷àäàõã¿é áàéõ. Çýýëäýã÷èéí òºëæ ÷àäàõã¿é òºëáºð Á. Îäîî áîë çýýëèéí äààòãàë íü õóäàëäààã ºðãºæ¿¿ëýõ. ýðñäýëèéí ìåíåæìåíòèéã ñàéæðóóëàõ. Çýýëèéí ýðñäýëèéí äààòãàë ãýäýã íü êîìïàíèé ã¿éöýòãýëèéã áóóðóóëàõ. çýýë îëãîõ ¿éë àæèëëàãààíû ýðñäýëýý áóóðóóëæ áîëîõ þì. Çýýëèéí ýðñäýëèéí äààòãàëûã íýâòð¿¿ëýõ ñàíàë Äýýðõè çýýëèéí ýðñäýëèéã áóóðóóëàõ àðãà çàìóóäààñ ãàäíà ìàíàé óëñàä õýðýãëýãäýýã¿é íýã àðãà áîë çýýëèéí ýðñäýëèéã äààòãàõ ÿâäàë þì. Ñ¿¿ëèéí ¿åä çýýëèéí äààòãàëûí õýëáýð¿¿ä íü ìàø èõ õóäàëäàí àâàã÷òàé áîëæ áàéãàà áèëýý.Áàíêíû çýýëèéí ýðñäýëèéí óäèðäëàãûã áîëîâñðîíãóé áîëãîõ íü Í. Çýýëèéí ýðñäýëèéí äààòãàë íü óëàìæëàë ¸ñîîð áîë òºëáºð õèéãýýã¿é áîëîí óäààí õóãàöààò çýýëèéí òºëáºð õèéæ áàéãàà ¿éë÷ë¿¿ëýã÷äýýñ õàìãààëàõ áàéð ñóóðèéã áàðèìòàëäàã. Äýëõèéí õóäàëäààíû áàéãóóëëàãûí ñóäàëãààíààñ õàðàõàä äýëõèéí íèéòèéí çýýëèéí äààòãàëûí íèéò ä¿í 3. Æèøýý áîëãîí äàðààõ äààòãàëûí õýëáýðèéã àâ÷ ¿çüå. èõ õýìæýýíèé àëäàãäëààñ çàéëñõèéõèéí òóëä õóäàëäàæ àâñàí äààòãàëûí õýëáýð þì. çýýë òºëºëò óäààøðàõ ýñâýë óëñ òºðèéí ýðñäýëèéí ýñðýã õàìãààëäàã.̺íõçóë 6. Ìàíàé óëñûí õóâüä áàíêóóä ººðñäèéí ¿éë àæèëëàãààíû îíöëîã íºõöºë人 òîõèðóóëàí çýýëèéí äààòãàëûí õýëáýð¿¿äèéí àëü íýãèéã ñîíãîí àâ÷ . çýýëæèõ ÷àäâàðûã èõýñãýõ õýðýãñýë áîëîí õóäàëäàãäàæ áàéíà. àëäàãäàë òîõèîëäîõ õýëáýð: 1. Õ¿¿ãèéí ñâîï ( øèëæ¿¿ëýëò) : Çýýëèéí õ¿¿ãèéí ñâîï íü ÿíç á¿ðèéí íºõöºëººð õèéãäñýí èæèë õýìæýýíèé çýýëèéí õ¿¿ã õîîðîíäîî ñîëèëöîõ ( ¿íäñýí çýýë îðîîã¿é ) ãýñýí îéëãîëò þì.5 òýðáóì äîëëàðò õ¿ðñýí áàéíà. Óäààøðàëòàé áàéãàà ¿ë áèåë¿¿ëýëò Çýýëèéí äààòãàëûã õ¿ëýýí àâàõ ýñýõ íü õýðýãëýã÷èéí õóâèéí øèéäâýð þì. Êîìïàíèé îðîëäëîãûã ¿ë õàðãàëçàí àþóë îñîë. Çýýëèéí äààòãàë ÀÍÓ áîëîí Êàíàäòàé õàðüöóóëàõàä Åâðîïò èë¿¿ õóðäàí õºãæèæ áàéíà. Çàõ çýýë ýñâýë ýäèéí çàñãèéí ººð÷ëºëòºíä çýýëäýã÷ / äààòãóóëàã÷ / àëäàãäàëä îðñíîîñ áîëîîä çýýë òºëºõ ¿¿ðýã õàðèóöëàãàà õ¿ëýýæ ÷àäàõã¿é áîëîõ 2. Çýýëäýã÷èéí / äààòãóóëàã÷ûí / íóòàã äýâñãýðò óëñ òºðèéí áîëîí áàéãàëèéí ãýíýòèéí ººð÷ëºëò òîõèîëäîõ Çýýëèéí ýðñäýëèéí äààòãàëààð äîîðõ ç¿éë¿¿äèéã íºõäºã: À.

įÃÍÝËÒ Áàíêóóäûí óëñ îðíû ýäèéí çàñàã.Áàíêíû çýýëèéí ýðñäýëèéí óäèðäëàãûã áîëîâñðîíãóé áîëãîõ íü Í. íèéãìèéí õºãæèë äýâøèëä îðóóëàõ õóâü íýìýð àñàð èõ þì. Èíãýñíýýð Ìîíãîëûí íºõöºëä çýýëèéí äààòãàë õýðýãæèõ áîëîìæèéã íýâòð¿¿ëýõ öààøèëáàë áàíê áîëîí õóâü õ¿ì¿¿ñ . áàéãóóëëàãóóäàä ÷ ¿éë àæèëëàãààíûõàà ýðñäýëèéã áóóðóóëàõ . Áàíêíû ãîë áèçíåñ áîë çýýë îëãîõ ÿâäàë þì. Ýíý íü íýã òàëààñ áàðüöààíû õºðºíãèéã ýðñäýëýýñ õàìãààëæ. ýäèéí çàñãèéí íºõöºë áàéäàë. áàíêíû çýýëèéí áàðüöààíä àâñàí ýä ç¿éëèéã íàéäâàðòàé áàéëãàõ çîðèëãîîð õýðýãæ¿¿ëýõ ¿éë àæèëëàãàà þì. Èéìä áàðüöààíû õºðºíãèéí íàéäâàðòàé áàéäëûã õàíãàõ òàëààð àðãà õýìæýý àâàõ íü ç¿éòýé þì ãýæ áîäîæ áàéíà. ò¿¿í÷ëýí áàíêíû ººðèéíõ íü äîòîîä óäèðäëàãà. áàíêèíä õàíäàõ õàíäëàãà ãýõ ìýòèéí ãàäààä îð÷íû õ¿÷èí ç¿éë¿¿ä. àëäàãäàõ. àëäàãäëûã áàãàñãàõ . Èíãýõèéí òóëä áàíêíû ýðñäýëýýñ õàìãààëàõ òàë äýýð þóíû ºìíº áàðüöààíû õºðºíãèéã äààòãóóëñàí áàéõ ãýñýí øààðäëàãûã çýýëäýã÷èäýä òàâèõ ¸ñòîé. ̺í òóõàéí óëñûí áàíêíû òîãòîëöîî. õ¿ì¿¿ñèéí àìüæèðãààíû ò¿âøèí. ìºíãºí ã¿éëãýý. çîõèîí áàéãóóëàëò. Áàðüöààíû õºðºí㺠íü íàéäâàðã¿é áàéõ. Çýýëèéã íàéäâàðòàé çýýëäýã÷èä Ñàíõ¿¿ ýäèéí çàñãèéí äýýä ñóðãóóëü Áàíê ñàíõ¿¿ãèéí òýíõèì 46 . ¿íýëãýýíäýý òîõèðîõã¿é áàéõ çýðýã ýðñäýë õýçýýä áàéäàã áºãººä ýíý íü ìàíàéä èõ òîõèîëäîæ áàéãàà áîëíî. áàíêíû ýðñäýëèéã áóóðóóëíà. Áàíêíû òóñëàìæòàéãààð òºðèéí ìºíãºíèé áîäëîãûã ÿâóóëàõ.̺íõçóë Áàðüöààíû õºðºíãèéã äààòãóóëñàí áàéõ øààðäëàãà òàâèõ Çîðèëãî: Áàíêûã çýýëèéí ýðñäýëýýñ õàìãààëàõ. Çýýëäýã÷ ñàíõ¿¿ãèéí õóâüä õ¿ëýýñýí ¿¿ðãýý áèåë¿¿ëæ ÷àäàõã¿é áàéõ òîõèîëäëîîñ çýýëèéí ýðñäýë áèé áîëæ áàéíà. öààøäûí õºãæèëä áîäèòîé õóâü íýìýð îðóóëàõàä òóñëàõ þì. èíôëÿöè.àæ àõóéí íýãæ . Áàíê ñàíõ¿¿ãèéí õýâèéí ¿éë àæèëëàãààíä äîãîëäîë ãàð÷ õ¿íäðýë ó÷ðàõ íü óëñ îðíû ýäèéí çàñãèéí á¿õèé ë ñàëáàðò ñºðºã íºëºº ¿ç¿¿ëíý. Îíöëîã : Àðèëæààíû áàíêóóä çýýë îëãîõäîî òàâèõ àíõäàã÷ øààðäëàãóóäûí òîîíä áàðüöààíû õºðºí㺠ç¿é ¸ñîîð îðäîã. õ¿ì¿¿ñèéí ¿¿ðýã õàðèóöëàãà çýðãýýñ èõýýõýí øàëòãààëíà. ìºíãºíèé õóâèàðëàëò çîõèöóóëàãäàõààñ ãàäíà ñàõ¿¿ãèéí á¿õèé ë õàðèëöàà áàíêààð äàìæèí ÿâàãääàã. ͺ㺺 òàëààñ äààòãàëûí êîìïàíèòàé õàðèëöàõ áàíêíû õàðèëöààã õºãæ¿¿ëýí õàìòðàí àæèëëàõ áîëîëöîîòîé áîëíî. Çýýë íü áàíêíû àêòèâûí ¿íäñýí õýñãèéã á¿ðä¿¿ëäýã òóë áàíê àìæèëòòàé àæèëëàõûí ¿íäýñ íü çýýë îëãîõ àæèëëàãààíû ÿâöàä ýðñäýëèéã çºâ óäèðäàõ ÿâäàë þì.

Áàíêíû çýýëèéã îëãîõ õýìæýýíýýñ õýòð¿¿ëýí îëãîñîí. 5. çýýëèéã çàð÷ìûíõ íü äàãóó áóþó çýýëèéí çàð÷ìûã á¿ðýí õàíãàæ ÷àäàõ áàéãóóëëàãàä îëãîæ ÷àäàõã¿é áàéãààãààñ çýýëèéí ýðñäýëä ºðòñººð áàéíà. àæèëòíóóäûí õàðèóöëàãà ñóë. Çýýëäýã÷äèéí ìºíãºíèé óðñãàë áîëîí çýýë òºëºõ ÷àäàâõèéã äóòóó ñóäàëñàí áàéäàë. Áàíê ººðèéí áîäëîãî æóðìûã çºð÷ñºí ÿâäàë. 7. 4.Áàíêíû àæèëòàí áèçíåñòýé ãàçàð äýýð íü òàíèëöààã¿é ÿâäàë. Èéìýýñ áè óã äèïëîìûí àæèëààð çýýëèéí ýðñäýë ãàð÷ áóé øàëòãààí. Øèíýýð áèçíåñ ýõýëæ áàéãàà. á)çýýëèéí ýðñäýëèéã áóóðóóëàõ àðãà. Çýýëèéí áàéíãà õÿíàõ àæèëëàãàà àëäàãäñàí. 1990-ä îíû ¿åä ìàíàé îðíû áàíê ñàíõ¿¿ãèéí áàéäàë óíàëòàíä îðæ.â) çýýëèéí õ¿¿ãèéí ýðñäýëèéã áóóðóóëàõ àðãà çàìûã áîëîâñðóóëëàà. Ìàíàé áàíêóóä çýýëèéí ýðñäýëèéã áóóðóóëàõ òàëààð äàãóó ä¿ðýì æóðàì áîëîâñðóóëàí àæèëëàæ áàéãàà áîëîâ÷ çýýë îëãîõäîî çýýëäýã÷èéí ñàíõ¿¿ãèéí áàéäàëä á¿ðýí ä¿¿ðýí øèíæèëãýý õèéãýýã¿éãýýñ. îëîí áàíê äàìïóóðñàí íü áàíêóóäûí óäèðäëàãà çîõèîí áàéãóóëàëòûí ÷àäâàð ìóó.̺íõçóë ºãºõã¿é áîë çýýëèéí õîõèðîë íü òóõàéí çýýë îëãîã÷ áàíêíû îðøèí òîãòíîõ ýñýõèéã òîäîðõîéëæ áàéäàã. áèçíåñèéí òóðøëàãã¿é õ¿ì¿¿ñò çýýë îëãîñîí ÿâäàë. õàìãèéí áàãà çàðäëààð õàìãèéí èõ àøèã îëîõ çîðèëãîî áèåë¿¿ëýõèéí òóëä çýýëèéí ýðñäýëèéí óäèðëàãûã çºâ ÿâóóëàõ íü ÷óõàë.Áàíêíû çýýëèéí ýðñäýëèéí óäèðäëàãûã áîëîâñðîíãóé áîëãîõ íü Í. Áàíêíû äýýä óäèðäëàãûí íàéç íºõºä áîëîí õîëáîîòíóóäàä äàâóó ýðõýýð çýýë îëãîñîí. 3.¯¿íýýñ ãàäíà àæèëòàíû õàðèóöëàãûã ºíäºðñãºõ. 2. Çýýëèéí àëäàãäàë ãàðàõ çàðèì íèéòëýã øàëòãààíûã äàðààõ áàéäëààð ãàðãàæ èðýõèéã õè÷ýýëýý. äýâøèë ãàð÷ áàéãàà áîëîâ÷ àðèëæààíû áàíêóóäàä çýýëèéí ýðñäýë ãàðñààð áàéíà. 6. Ýðãýëçýýòýé çýýëèéã øèéäâýðëýõäýý õîéðãî õàíäñàí ÿâäàë. 1. ªíººäºð áàíêíû ñàëáàðò õºãæèë. çýýëèéí ýðñäýëýýñ õàìãààëàõ àðãóóäûã ñóäàëæ ¿çëýý. Çýýëäýã÷èéí óäèðäëàãûí õ¿÷èí ÷àäëûã õýò ºíäºð ¿íýëñýí ÿâäàë. ñóë ÷ºëººòýé õºðºíãèéã òºâëºð¿¿ëýí ñàíõ¿¿æèëòèéí ýõ ¿¿ñâýð áîëãîí àøèãëàæ. òýäãýýð íü ýðãýí òºëºãäºõã¿é áàéñíààñ ¿¿ñýëòýé þì. áàíêóóä çàõèðãààäàëòûí çýýë èõýýð îëãîæ. íàðèéí øèíæèëãýý õèéãýýã¿é çýýë îëãîñîí Äýýðõè øàëòãààíûã èëð¿¿ëñýíýýð áàíêóóä àíõààðàëäàà àâ÷. 8. Çýýëèéí ýðñäýëèéí óäèðäëàãûã áîëîâñðîíãóé áîëãîõ àðãàä: à) çýýëèéí ýðñäýëèéí óäèðäëàãûí õºòºëáºð áîëîâñðóóëàõ. õÿíàëò Ñàíõ¿¿ ýäèéí çàñãèéí äýýä ñóðãóóëü Áàíê ñàíõ¿¿ãèéí òýíõèì 47 .

Îþóíáèëýã Ãîëîìò áàíêíû ñàíõ¿¿ ýäèéí çàñãèéí òàéëàí ìýäýý 2003-05-02 7. ̺í áóñàä îðíû æèøãýýð áàíêíû çýýëèéí äààòãàëûí õýëáýð¿¿äýýñ ñîíãîí àâ÷ çýýë îëãîõ ¿éë àæèëëàãààíäàà àøèãëàæ áîëîõ þì.mn Ñàíõ¿¿ ýäèéí çàñãèéí äýýä ñóðãóóëü ãýõ ìýò àðèëæààíû áàíêóóäûí ñàéòóóä Áàíê ñàíõ¿¿ãèéí òýíõèì 48 . çýýëèéí øèíæèëãýý “ 6. http:// www. Ä. Áàíêíû òóõàé õóóëü Çîõèîã÷èä : 2002 îí 2. ca 3. áîäèòîé ñóäàëñíû ¿íäñýí äýýð çýýë îëãîõ õýðýãòýé áàéãàà íü õàðàãäàæ áàéíà.Öýðýíïèë Ï. Îþóí 4. Ýíý íü çýýëèéí ýðñäýëýýñ õàìãààëàõ ñàéí àðãà áîëæ ÷àääàã íü ãàäààä îðíóóäûí òóðøèëãààñ õàðàãäàæ áàéãàà áºãººä áàíê.2002 îí 9. Àðèëæààíû áàíêóóäûí òàíèëöóóëãà 10. “ Àðèëæààíû áàíêíû äàìïóóðàë” Ë. http:// www. credit insurance . Ñòàòèñòèêèéí ýìõòãýë ÓÁ 1999 . insurance system in Japan 4 . Àøèãëàñàí ìàòåðèàë Õýâëýìýë ýõ ñóðâàëæóóä : 1. äààòãàëûí ñàëáàð çýðýã õºãæèæ áóé ºíººãèéí íºõöºëä àâ÷ õýðýãæ¿¿ëýõýä òîõèðîìæòîé àðãûí íýã ãýæ ä¿ãíýæ áàéíà.Áàíêíû çýýëèéí ýðñäýëèéí óäèðäëàãûã áîëîâñðîíãóé áîëãîõ íü Í. “ªäðèéí ñîíèí “ 2003 îí 8.̺íõçóë øàëãàëòûã òîãòìîë ÿâóóëàõ.Áàëæ 3. www. Ñàíõ¿¿ áàíêíû ìýäýýëýë ñîíèíû õàé÷èëáàð Èíòåðíýòýýñ àâñàí ìýäýýëëèéí õàÿãóóä : 1. Îþóíöàöðàë 5. “ Çýýë . “ Ýðñäýë áà äààòãàë “ ÓÁ 2002 îí Ã. çýýëäýã÷èéã íàðèéí. golomtbank. risk management in banking 2. “ Àðèëæààíû áàíêíû óäèðäëàãà çîõèîí áàéãóóëàëò “ Ç . http:// www. http:// www.

Áàíêíû çýýëèéí ýðñäýëèéí óäèðäëàãûã áîëîâñðîíãóé áîëãîõ íü Ñàíõ¿¿ ýäèéí çàñãèéí äýýä ñóðãóóëü Áàíê ñàíõ¿¿ãèéí òýíõèì Í.̺íõçóë 49 .

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful