Prof. d-r Goran Koevski II. DOGOVOR ZA FRAN[IZING 1.

Pojava i zna~ewe na fran{izingot i dogovorot za fran{izing Fran{izingot e: - originalen sistem na distribucija i plasman na stoka; i - relativno nov metod na moderna distribucija i plasman na stoka koj se javuva na site pazarni nivoa. 1.1. Pravno normirawe na fran{izingot i dogovorot za fran{izing -neimenuvan dogovor na avtonomnoto trgovsko pravo; - posebni pravila vo Soedinetite Amerikanski Dr`avi, Kanada i Japonija, a na me|unaroden plan odredeni napori za unifikacija na pravilata za fran{izing rabotite se pravat na nivo na UNIDROIT. 1.2. Poim na fran{izingot Ne e precizen pravno-tehni~ki izraz - nema nekoi posebni pravni posledici dokolku edna distributivna mre`a se imenuva kako fran{izing mre`a. 1.3. Definicija na fran{izingot i dogovorot za fran{izing "Dogovorot za fran{izing e (1) dvostarano tovaren dogovor pome| u (2) davatelot na fran{izata (Franchisegeber vo germanskoto ili franchisor vo zemjite na angliskoto govorno podra~je) i (3) eden ili pove}e individualni primateli na fran{izingot (Franchisenehmer vo germanskoto ili franchisee vo zemjite od angliskoto govorno podra~je), koj, kako (4) sistem na distribucija na stoka i uslugi, se (5) koristi od pravno i finansiski nezavisni i odvoeni pretprijatija (delovni potfati), (6) koi go zdru`ile svoeto znaewe i kapital vo vertikalna organizacija na sorabotka. Elementi na definicijata na dogovorot za fran{izing: - Davatelot na fran{izata mu dava na primatelot na fran{izata pravo da prodava odredena (1) stoka (obleka, obuvki, brza hrana, igra~ki i drugo) ili da pru`a odredeni uslugi (2) (konsalting uslugi vo vrska so kompjuterski softver, hotelski uslugi, rent-a-car uslugi i drugi); - Davatelot na fran{izata mu go licencira na primatelot na fran{izata (а) pravoto na koristewe na komercijalna formula (delovnite i tehni~kite metodi i (б) modelot na upravuvawe so potfatot), kako i (в) standardiziraniot, uniformen i potpoln sistem na plasman na stoki i/ili uslugi; - Sistemot na plasman na stoki i uslugi na pazarot se standardizira po pat na soodvetna operativna programa za podelba na zada~ite pome|u razli~ni partneri; 1

operativni i drugi prakti~ni i relativno tajni informacii. 3. odnosno uniformnosta i standardizacijata vo plasmantot na stokata ili pru`aweto na uslugite. Avtohtona kombinacija i kompozicija na site tie elementi. 2. . . za smetka na sopstvenite izvr{eni finansiski ili drugi vlo`uvawa. Na primatelite na fran{izata im' se pru`a kontinuirana komercijalna i tehni~ka pomo{ vo vr{eweto na rabotite koi se predmet na fran{izata.dogovorot za trgovsko zastapuvawe.dogovorniot joint venture. Vidovi fran{izing i dogovori za fran{izing 2 .dogovorot za know . i Primatelite na fran{izata ostvaruvaat odredena sigurna i kontinuirana dobivka. .ne e dogovor mixti iuris. 4.Kontinuirana pomo{ od strana na davatelot na fran{izata. . . Pravna priroda na dogovorot za fran{izing Dogovorot za fran{izing sodr`i elementi na mno{tvo drugi imenuvani i neimenuvani dogovori na trgovskoto pravo: .Intuitu personae karakter na dogovorot.dogovorot za distribucija.dogovorot za proda`ba. i . Predmet na dogovorot za fran{izing Predmet na dogovorot za fran{izing e пренесување на delovniot metod. .Sorabotka pome|u dogovornite strani na kontinuirana i dolgotrajna osnova.dogovorot za snabduvawe. dodeka samata stoka i/ili uslugi bi mo`ele da se smetaat kako sekundaren predmet na dogovorot. odnosno isklu~itelno bliski vrski pome|u davatelot i primatelot na fran{izata. Elementi na dogovorot za fran{izing Potpolna pravna nezavisnost na dogovornite strain.- Primatelite na fran{izata potpolno go usvojuvaat i neprestano ja povtoruvaat i koristat komercijalnata politika i prepoznatliv imix {to e sopstvenost na davatelot na fran{izata. kako i za smetka na redovnata nagrada {to mu ja pla}aat na davatelot na fran{izata.dogovorot za licenca na prava na industriska sopstvenost. 1. .Prenesuvawe odnosno licencirawe na pravoto za koristewe na svetski poznat i uniformen deloven metod i imix. so {to tie ja gubat svojata avtonomija i posebnost .how koj se sostoi vo razmena na tehni~ki. tuku eden nov sui generis neimenuvan dogovor na avtonomnoto trgovsko pravo. . . imix i formula.4. i drugi.

za da mo`e da ostvari posilna i centralizirana kontrola vrz nezavinsite primateli na fran{izata. mo`e da se sretne i podelbata na ekskluzivni i neekskluzivni dogovori za fran{izing.Industriska ili proizvodna fran{iza. . dogovorot za fran{izing. Prednosti na dogovorot bi gi sumirale vo slednoto: .master primatel na fran{izata. Slabosti na dogovorot za fran{izing: Sepak.Posle uspe{nata obuka na glavniot . od druga strana. Denes pod poimot "fran{izing" naj~esto se podrazbira distributivniot model na fran{izingot. vrz osnova na ekskluzivitetot. 5.Na davatelot na fran{izata mu odgovara pomalku razviena distributivna infrastruktura.Distributivna fran{iza.So fran{izingot se ostvaruva pobrza.2. poeftina i pomalku rizi~na penetracija na stranski pazari.Uslu`na fran{iza. i pokraj toa {to vo praktikata doste ~esto e mnogu te{ko da se napravi jasna granica pome|u niv. i . 4. poznat i kako fran{izing na deloven oblik (business format franchising). Sprema predmetot na обврската на fran{izata. nosi i nekoi slabosti: .1.Primatelite na fran{izata preferiraat svojot mal biznis da go vodat pod kapata na etablirano i svetski poznato ime i/ili imix. se razlikuvaat tri osnovni vida na fran{izing. toj mo`e da odlu~i da go raskine dogovorot i da 3 . .4.2. Sprema na~inot na koj nastanuva fran{izing mre`ata razlikuvame: . so nezavisni i zainteresirani trgovci na malo.Politi~kite i drugi administrativni problemi za vlez na stranski kapital vo zemjata doma}in se nadminuvaat.Sklu~uvawe na glaven dogovor za fran{izing (master franchise agreement). i .3. . . .1.Fran{izingot so sebe gi kombinira prednostite na edna koherentna distributivna mre`a od edna. i drugi. Prednosti i slabosti na dogovorot za fran{izing 5. Na krajot. . 4.Direkten fran{izing. vo sebe. 5.

2 Prava na davatelot na fran{izata .Pravo na dogovarawe klauzula za nekonkurencija za vreme i po prestanokot na dogovorot za fran{izing. . . . rastat tro{ocite za negova kontrola i nadzor. Dokolku primatelot na fran{izata se obu~i na dovolno visoko nivo za menaxersko upravuvawe. 7. . Mnogu e te{ko da se izberat pravite lica za sklu~uvawe na glaven . 7.master dogovor za fran{izing. Prava i obvrski na dogovornite strani kaj dogovorot za fran{izing 7.- prodol`i kako samostoen trgovec i so toa dopolnitelno da stane efektiven konkurent na ist pazar so davatelot na fran{izata. .  Pomo{ vo instaliraweto i odr`uvaweto na formulata  Pomo{ vo prenesuvaweto i implementacijata na know-how-ot. Forma na dogovorot za fran{izing Vo komparativnoto pravo ne postojat posebni pravila za formata na dogovorot za fran{izing.Pravo na kontrola i nadzor vo funkcionirawe na sistemot.Obvrska na davatelot na fran{izata da otkrie {to pove}e informacii. no vo delovnata praktika toj se sklu~uva vo pismena forma ad probationem. 4 .Pravo na nadomest (а) za otstapenata delovna formula i (б) za stanuvawe integralen del od edinstvenata distributivna mre`a. 6.Obvrska na davatelot na fran{izata da mu ja prenese na primetaelot komercijalnata formula i oblik kako potpoln i uniformen sistem.Pravo na za{tita na paketot na pravata од intelektualna sopstvenost. Dogovorot za fran{izing se koristi kako modus za ekonomska kolonizacija na svetot od strana na golemite multinacionalni kompanii vo najrazvienite zemji.  Obvrska ze redovno ispora~uvawe na stokata dokolku davatelot na fran{izata e istovremeno proizveduva~ na stokata ili vr{i prethodna selekcija na stokata {to se distribuira.1 Obvrski na davatelot na fran{izata . i t.Obvrska na davatelot na fran{izata da mu pru`a kontinuirana pomo{ na primatelot na fran{izata.n.

3 Obvrski na primatelot na fran{izata .Eventualnoto podlicencirawe na delovnata formula ili celosno da se zabrani ili da se dozvoli po prethodna soglasnost od davatelot na fran{izata.Obvrska za postojano otkrivawe na faktot deka se raboti za nezavisen trgovec.Obvrska za promovirawe na delovniot metod na davatelot na fran{izata.Obvrska za ~uvawe na delovna tajna. . . . kako vo pogled na dogovornata taka i vo pogled na vondogovornata odgovornost za nadomest na {teta.Obvrska za u~estvo vo tro{ocite za reklamirawe. (front money ili entry fee).mo`e da bide sklu~en na odredeno i neodredeno vreme.Pla}awe na soodvetna nadomest na davatelot na fran{izata.Pravo na nepre~eno koristewe na preneseniot paket na prava koi gi sodr`i delovnata fran{ing formula. pla}awe nadomest za koristewe na paketot prava od industriska ili intelektualna sopstvenost (royalties ili continuing franchise fee). . 8. . . .Obvrska za za~lenuvawe vo lokalna fran{izing asocijacija. .4 Prava na primatelot na fran{izata . 7. 9. Vremetraewe na dogovorot za fran{izing . . i (2) vtoriot. dokolku postoi. Odgovornost fran{izing na dogovornite strani kaj dogovorot za Na odgovornosta na dogovornite strani kaj dogovorot za fran{izing soodvetno se primenuvaat op{tite pravila na gra|anskoto. osven vo delot na dozvolenoto pravo na kontrola i nadzor vo funkcionirawe na sistemot i fran{izing mre`ata. sekako.Redovni izvestuvawa do davatelot na fran{izata.Pravo na neme{awe od strana na davatelot na fran{izata vo na~inot na koristewe na preneseniot paket na prava koi gi sodr`i fran{izata.7. i drugi. .Pravo na primatelot na fran{izata da bara soodveten nadomest za vremetraeweto na klauzulata za nekonkurencija po redovniot prestanok na dogovorot. odnosno obligacionoto pravo.Obvrska za nekonkurencija so davatelot na fran{izata (а) za vreme (in term) i (б) po prestanokot na dogovorot (post term). no vo praktikata voo~liv e trendot tie da se sklu~uvaat na odredeno vreme 5 .

10.Nadomest na {teta zaradi neovlasteno koristewe i/ili prenesuvawe na pravata od intelektualna sopstvenost od strana na primatelot na fran{izata na konkurenti na davatelot na fran{izata. Nadomest na {teta kaj dogovorot za fran{izing . sozdavaj}i privid deka e se u{te ~len na fran{izing distributivnata mre`a. 6 .- pri sklu~uvaweto na dogovorot se utvrduva eden inicijalen period vo koj ne smee da dojde do raskinuvawe na dogovorot od strana na davatelot na fran{izata. . Nadomest na {teta za izgubenata klientela i goodwill-ot? Nadomest na {teta na primatelot na fran{izata za vlo`enite sredstva vo vleguvaweto i razvojot na fran{izata? Isklu~ok e Germanija. „Стекнување право на провизија Член 863-а (3) Секоја поинаква одредба на договорот за трговско застапување е ништовна. . ако склучениот договор е последица претежно на (a) дејствувањето на застапникот пред престанокот на договорот за трговско застапување и (б) ако договорот е склучен во разумен рок од престанокот на договорот за трговско застапување или (в) ако понудата на трето лице за склучување на договор стигнала до застапникот или налогодавачот пред престанокот на договорот за трговско застапување. Член 119 Членот 860 се менува и гласи: “(5) Застапникот има право на провизија за договор кој налогодавачот го склучил по престанокот на договорот за трговско застапување. Toa e onoj inicijalen period vo koj vlo`uvaweto na primatelot na fran{izata treba da vrodi so soodveten plod odnosno dobivka.Nadomest na {teta dokolku primatelot na fran{izata gi koristi pravata koi se sodr`ani vo paketot na fran{izata i po prestanokot na dogovorot.Nadomest na {teta zaradi kratkoto traewe na otkazniot rok koj davatelot mu go dava na primatelot na fran{izata.Nadomest na {teta i izgubena dobivka zaradi neosnovano predvremeno raskinuvawe na dogovorot. i . koja primenuva analogno pravila za trgovski zastapnik. ако со неа се влошува положбата на застапникот уредена со овој член.

почитувајќи ги отказните рокови утврдени во овој член. тој мора да важи и за двете страни. а ако договорниот однос траел пократко од пет години. ако налогодавачот пронашол нови клиенти или значително му се зголемил обемот на работење со постојните клиенти. 868-б и 868-в. но ако договорат подолг рок. Член 132 По членот 868 се додаваат три нови наслова и три нови члена 868а.Член 128 „Отказ на договорот Член 866 (1) Ако договорот за трговско застапување е склучен на неопределено време. (4) Износот на посебниот надоместок не може да го надмине износот на просечната годишна провизија во последните пет години. кој гласи: „Оддел 5-а ПОСЕБЕН НАДОМЕСТОК“. особено поради губењето на провизијата од работењето со тие клиенти. кои гласат: „Причини што го исклучуваат правото на посебен надоместок Член 868-а 7 . (4) Страните не можат да договорат пократок отказен рок. Член 130 По членот 867 се додава нов Оддел 5-а. ако плаќањето на тој надоместок може да се оправда од околностите на случајот. износот на просечната годишна провизија за време на траењето на договорот. секоја страна може да го откаже со писмено известување упатено до другата страна. отказниот рок изнесува шест месеца. а налогодавачот и по престанокот на договорот имал значителна корист од тие клиенти. застапникот стекнува право на посебен надоместок. Член 131 „Право на посебен надоместок Член 868 (1) По престанокот на договорот. (2) Должината на отказниот рок е условена од траењето на договорот и изнесува по еден месец за секоја започната година на траење на договорот. (3) Ако договорот траел подолго од пет години.

Ponatamu. i t. znak.n.Obvrska na primatelot da gi ~uva kako delovna tajna site informacii i know-how do koj do{ol na osnova na dogovorot za fran{zing. Obvrski na dogovornite strani po prestanokot (post term) na dogovorot za fran{izing . 8 . застапникот го пренел договорот на некое друго лице.Obvrska na primatelot da go vrati siot imot i sredstva (dokumentacijata vo vrska so pravata sodr`ani vo paketot na fran{izata) koi mu pripa|aat na davatelot na fran{izata.Obvrska na primatelot da prestane da go koristi i da go otstrani od svoite delovni prostorii trgovskoto ime. `ig ili logo na davatelot na fran{izata i da prestane so sozdavaweto vpe~atok deka e se' u{te del od fran{izing lanecot na davatelot na fran{izata.Налогодавачот не е должен да плати посебен надоместок.налогодавачот го раскинал договорот поради однесување за кое е виновен застапникот и . primatelot e dol`en da gi po~ituva site obvrski koi proizleguvaat od post-term klauzulata za nekonkurencija. . . ако: . . . vo period sé dodeka pravata sodr`ani vo paketot na fran{izata u`ivaat zakonska za{tita. no ovoj pat bez pravo da referira na trgovskiot znak ili logo na davatelot na fran{izata vo svoite delovni prostorii. 11. od svoja strana. e dol`en da ja kupi nazad seta stoka koja ostanala kaj primatelot po prestanokot na dogovorot (buy . односно го раскинал или откажал договорот поради својата старост или болест која го спречува да го продолжи договорниот однос. со тоа што застапникот и тогаш има право на посебен надоместок ако причината за раскинувањето или откажувањето на договорот била на страната на налогодавачот. Davatelot na fran{izata.врз основа на спогодба со налогодавачот.застапникот го откажал или го раскинал договорот.back kaluzula) po cena koja e odnapred utvredna vo dogovorot ili od strana na nezavisen stru~wak ili pak da mu dozvoli na primatelot i ponatamu da ja prodava taa stoka.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful