Përmbledhja e Ligjeve të Republikës së Kosovës

Vëllimi II

2012

PËRMBAJTJA
LIGJI MBI MARDHËNJET E DETYRIMEVE LIGJI MBI MARRËDHËNIET THEMELORE JURIDIKE PRONESORE LIGJI PËR PRONËSINË DHE DREJTAT TJERA SENDORE LIGJI PËR SHPRONËSIMIN E PRONËS SË PALUAJTSHME LIGJI MBI HIPOTEKAT RREGULLORE PËR PENGUN MBI PASURINË E LUAJTSHME LIGJI PËR SHITJEN E BANESAVE PËR TË CILAT EKZISTON E DREJTA BANESORE • LIGJI PËR KADASTËR • PËR THEMELIMIN E REGJISTRIT TË TË DREJTAVE TË PRONËS SË PALUAJTSHME • LIGJ PËR NDRYSHIMIN DHE PLOTËSIMIN E LIGJIT NR. 2002/ 5 PËR THEMELIMIN E REGJISTRIT TE TË DREJTAVE TË PRONËS SË PALUAJTSHME • • • • • • • •

LIGJI MBI MARËDHËNIET E DETYRIMEVE Pjesa e parë

BAZAT E MARRËDHËNIEVE TË DETYRIMEVE (PJESA E PËRGJITHSHME)

Kreu I.................................................................................................................................. 30 PARIMET THEMELORE ............................................................................................... 30 Qëllimi dhe përmbajtja e ligjit............................................................................................. 30 Pjesëmarrësit e marrëdhënieve të detyrimeve ...................................................................... 30 Marrëdhëniet e detyrimeve dhe disponimi i mjeteve shoqërore............................................ 30 Marrëdhëniet e detyrimeve dhe planifikimi shoqëror........................................................... 31 Marrëdhëniet e detyrimeve dhe shfrytëzimi i mjeteve shoqërore......................................... 31 Marrëdhëniet e detyrimeve dhe marrëveshjet vetqeverisëse................................................. 31 Bashkëpunimi në marrëdhëniet e detyrimeve ...................................................................... 31 Qytetarëve si konsumatorë dhe shfrytëzues të shërbimeve.................................................. 32 Sjelljet në treg ..................................................................................................................... 32 Liria e rregullimit të formave të marrëdhënieve të detyrimeve............................................. 32 Barazia e pjesëmarrësve në marrëdhënien e detyrimit.......................................................... 32 Parimi i ndërgjegjshmërisë dhe ndershmërisë ...................................................................... 32 Ndalimi i shpërdorimit të të drejtave ................................................................................... 33 Ndalimi i krijimit dhe i shfrytëzimit të pozitës monopoliste................................................. 33 Parimi i vlerës së njëjtë të dhënieve..................................................................................... 33 Ndalimi i shkaktimit të dëmit .............................................................................................. 33 Detyrat e përmbushjes së detyrimit...................................................................................... 33 Sjelljet në zbatimin e detyrimeve dhe në realizimin e të drejtave ......................................... 34 Zgjidhja e konflikteve në mënyrë paqësore.......................................................................... 34 Karakteri dispozitiv i dispozitave të ligjit ............................................................................ 34 Aplikimi i praktikës së mirë afariste .................................................................................... 34 Sjelljet në pajtim me statutet dhe me aktet e tjera të përgjithshme........................................ 34 Aplikimi i ligjeve të tjera federative .................................................................................... 35 Aplikimi i ligjeve republikane, respektivisht krahinore....................................................... 35 Aplikimi i dispozitave të veçanta......................................................................................... 35 Kreu II ................................................................................................................................ 36 LINDJA E DETYRIMEVE.............................................................................................. 36 KAPTINA I ........................................................................................................................ 36 KONTRATA............................................................................................................. 36 Nënpjesa 1 ............................................................................................................. 36 LIDHJA E KONTRATËS................................................................................... 36 PAJTUESHMËRIA E VULLNETEVE............................................................ 36 Kur kontrata quhet e lidhur? ..................................................................... 36 Lidhja e obligueshme dhe përmbajtja e obligueshme e kontratës ............. 36 Deklarimi i vullnetit ................................................................................. 36 Leja dhe autorizimi ............................................................................................................. 36 Negociatat........................................................................................................................... 37 Koha dhe vendi i lidhjes së kontratës................................................................................... 37 Oferta.................................................................................................................................. 37 Oferta e përgjithshme.......................................................................................................... 38 Ekspozimi i mallit ............................................................................................................... 38 Dërgimi i katalogjeve dhe i shpalljeve................................................................................. 38 Efekti i ofertës..................................................................................................................... 38 Deri kur obligon oferta........................................................................................................ 38 Forma e ofertës ................................................................................................................... 39 Pranimi i ofertës.................................................................................................................. 39 Pranimi i ofertës direkte ...................................................................................................... 39

Pranimi i ofertës me propozim që të ndryshohet .................................................................. 39 Heshtja e të ofertuarit .......................................................................................................... 39 Vonesa e pranimit dhe vonesa e dërgimit të deklaratës mbi pranimin ................................. 40 Vdekja ose paaftësia e një pale............................................................................................ 40 Parakontrata ........................................................................................................................ 40 II. OBJEKTI .................................................................................................................... 41 Si duhet të jetë objekti i detyrimit........................................................................................ 41 Nuliteti i kontratës për shkak të objektit .............................................................................. 41 Mundësia e mëvonshme ...................................................................................................... 41 Kur objekti i detyrimit është i palejueshëm.......................................................................... 41 Kur objekti është i caktueshëm............................................................................................ 41 III. BAZA ........................................................................................................................ 42 Baza e lejueshme................................................................................................................. 42 Nuliteti i kontratës për shkak të bazës.................................................................................. 42 Motivet për lidhjen e kontratës ............................................................................................ 42 IV. ZOTËSIA .................................................................................................................. 42 Kontratat e personit Juridik ................................................................................................. 42 Pëlqimi për lidhjen e kontratës ............................................................................................ 43 V. TË METAT E VULLNETIT ....................................................................................... 45 VI. FORMA E KONTRATËS ......................................................................................... 46 VII. KUSHTI................................................................................................................... 48 VIII. AFATI .................................................................................................................... 49 IX. KAPARI DHE PENDESA......................................................................................... 50 1 KAPARI ....................................................................................................................... 50 2. PENDESA ................................................................................................................... 51 Nënpjesa 2 ....................................................................................................................... 52 PËRFAQËSIMI ............................................................................................................... 52 I. MBI PËRFAQËSIMIN NË PËRGJITHËSI .................................................................. 52 II. PROKURA ................................................................................................................. 54 III. PROKURË AFARISTE ............................................................................................. 55 IV. AUTORIZIMET E AGJENTIT TREGTAR............................................................... 56 V. AUTORIZIMET E PERSONAVE QË USHTROJNË PUNË ...................................... 56 TË CAKTUARA PUNË TË CAKTUARA ...................................................................... 56 PAVLEFSHMËRIA E KONTRATËS ............................................................................. 58 NULETETI I KONTRATAVE ........................................................................................ 58 III. KONTRATAT QË NUK JANË NË PAJTIM ME ...................................................... 61 MARRËVESHJEN VETËQEVERISËSE ........................................................................ 61 KONTRATAT DYPALËSHE ......................................................................................... 62 PËRGJEGJËSIA PËR TË METAT MATERIALE........................................................... 62 DHE JURIDIKE TË PËRMBUSHJES............................................................................. 62 II. KUNDËRSHTIM I MOSPËMBUSHJES SË KONTRATËS....................................... 62 III. ZGJIDHJA E KONTRATËS PËR SHKAK TË MOSPËRMBUSHJES...................... 63 IV. ZGJIDHJA OSE NDRYSHIMI I KONTRATËS PËR SHKAK ................................. 66 TË RRETHANAVE TË NDRYSHUARA ....................................................................... 66 V. PAMUNDËSIA E PËRMBUSHJES ........................................................................... 67 VI. DËMTIMI PËRTEJ MASE........................................................................................ 68 VII. KONTRATË ME FAJDE ......................................................................................... 69 VIII. KUSHTET E PËRGJITHSHME TË KONTRATËS ................................................ 69 IX. CEDIMI I KONTRATAVE ....................................................................................... 70 EFEKTET E PËRGJITHSHME TË KONTRATËS ......................................................... 71

I. KRIJIMI I DETYRIMEVE PËR KONTRAKTUESIT.................................................. 71 SHKAKTIMI I DËMIT ................................................................................................... 72 PARIMET E PËRGJITHSHME....................................................................................... 72 PËRGJEGJËSIA NË BAZË TË FAJËSISË ..................................................................... 74 PËRGJEGJËSIA PËR TË TJETRIN ................................................................................ 75 PËRGJEGJËSIA E ORGANIZATAVE TË PUNËS SË BASHKUAR DHE TË PERSONAVE TË TJERË JURIDIK NDAJ PERSONAVE TË TRETË ........................... 77 PËRGJEGJËSIA PËR DËMIN NGA SENDI I RREZIKSHËM OSE NGA VEPRIMTARIA E RREZIKSHME ................................................................................. 78 DISPOZITA TË PËRGJITHSHME ................................................................................. 78 II. PËRGJEGJËSIA NË RAST AKSIDENTI TË SHKAKTUAR..................................... 80 NGA AUTOMJETET NË LËVIZJE ................................................................................ 80 III. PËRGJEGJËSIA E PRODHUESVE TË SENDEVE .................................................. 80 ME TË META ................................................................................................................. 80 RASTE TË VEÇANTA TË PËRGJEGJËSISË ................................................................ 80 KOMPENSIMI ................................................................................................................ 82 I. KOMPENSIMI I DËMIT MATERIAL ........................................................................ 82 II. VËLLIMI I KOMPENSIMIT TË DEMIT MATERIAL .............................................. 83 III. VEÇAS MBI KOMPENSIMIN E DËMIT PASUROR NË RAST VDEKJEJE .......... 84 LEZIONI TRUPOR DHE DËMTIMI TË SHENDETIT .................................................. 84 IV. VEÇAS MBI KOMPENSIMIN E DËMIT MATERIAL NË RAST TË SHKELJES SË NDERIT DHE TË PËRHAPJES SË THËNIEVE TË RREME......................................... 85 V. KOMPENSIMI I DËMIT JOMATERIAL................................................................... 86 PËRGJEGJËSIA SOLIDARE E POROSITËSIT DHE .................................................... 88 E ZBATUESIT TË PUNIMEVE ..................................................................................... 88 E DREJTA E DËMTUESIT PAS PARASHKRIMIT TË ................................................. 88 SË DREJTËS PËR TË KËRKUAR KOMPENSIM.......................................................... 88 KAPTINA 3 .................................................................................................................... 89 FITIMI PA BAZË............................................................................................................ 89 RREGULLA E PËRGJITHSHME ................................................................................... 89 RREGULLAT E KTHIMIT ............................................................................................. 89 KAPTINA 4 .................................................................................................................... 91 PUNËDREJTIMI PA URDHËRESË ............................................................................... 91 RREGULLË E PËRGJITHSHME ................................................................................... 91 DETYRIMET DHE TË DREJTAT E PUNËDREJTUESIT PA URDHËRESË................ 91 USHTRIMI I PUNËVE TË HUAJA KUNDËR NDALESËS .......................................... 93 PUNËDREJTIMI I PADREJTË....................................................................................... 93 LEJIMI ............................................................................................................................ 93 KAPTINA 5 .................................................................................................................... 93 DEKLARIMI I NJËANSHËM I VULLNETIT ................................................................ 93 PREMTIMI PUBLIKISHT I SHPËRBLIMIT.................................................................. 94 LETRAT ME VLERË ..................................................................................................... 95 I DISPOZITA TË PËRGJITSHME .................................................................................. 95 II. REALIZIMI I TË DREJTAVE.................................................................................... 96 III. BARTJA E LETRAVE ME VLERË .......................................................................... 97 IV. NDRYSHIMET NË LETRAT ME VLERË ............................................................... 99 V. PËRMBUSHJA E DETYRIMIT NGA LETRA ME VLERË ...................................... 99 VI. LETRAT DHE SHËNAT E IDENTITETIT............................................................. 101 VII. DISPOZITA TË TJERA ......................................................................................... 102 Kreu III ............................................................................................................................. 102

EFEKTI I DETYRIMEVE............................................................................................. 102 KAPTINA 1 .................................................................................................................. 102 TË DREJTAT E KREDITORIT DHE DETYRIMET E DEBITORIT ............................ 102 E DREJTA E SHPËRBLIMIT TË DËMIT¶................................................................... 102 I. RREGULLA TË PËRGJITHSHME ........................................................................... 102 DËNIMI KONTRAKTUES ........................................................................................... 105 III. KAMATËVONESA ................................................................................................ 107 KUNDËRSHTIMI I VEPRIMEVE JURIDIKE TË DEBITORIT................................... 108 E DREJTA E MBAJTJES.............................................................................................. 109 KAPTINA 2 .................................................................................................................. 110 TË DREJTAT E KREDITORIT NË DISA RASTE ....................................................... 110 Kreu IV............................................................................................................................. 112 KAPTINA 1 .................................................................................................................. 112 RREGULLA E PËRGJITHSHME ................................................................................. 112 KAPTINA 2 .................................................................................................................. 112 PËRMBUSHJA ............................................................................................................. 112 RREGULLA TË PËRGJITHSHME MBI PËRMBUSHJEN .......................................... 112 I. KUSH MUND TË BËJË PËRMBUSHJEN DHE SHPENZIMET E PËRMBUSHJES 112 SHPENZIMET E PËRMBUSHJES ............................................................................... 112 III. KUJT I BËHET PËRMBUSHJA.............................................................................. 114 IV. OBJEKTI I PËRMBUSHJES................................................................................... 115 V. LLOGARITJA E PËRMBUSHJES ........................................................................... 116 KOHA E PËRMBUSHJES ............................................................................................ 117 VII. VENDI I PËRMBUSHJES ..................................................................................... 118 VIII. DËFTESA............................................................................................................. 119 IX. KTHIMI I OBLIGACIONIT.................................................................................... 119 VONESA....................................................................................................................... 120 I. VONESA E DEBITORIT........................................................................................... 120 II. VONESA E KREDITORIT....................................................................................... 120 DEPOZITIMI DHE SHITJA E SENDIT TË DEBITUAR.............................................. 121 KAPTINA 3 .................................................................................................................. 123 MËNYRA TJETËR E PUSHIMIT TË DETYRIMEVE ................................................. 123 KOMPENSIMI .............................................................................................................. 123 FALJA E BORXHIT ..................................................................................................... 125 PËRTRITJA (NOVACIONI) ......................................................................................... 126 Efekti i novacionit............................................................................................................. 127 Mungesa e detyrimit të mëparshëm ................................................................................... 127 Efekti i anulimit ................................................................................................................ 127 Nënpjesa 4 ........................................................................................................................ 128 UNIFIKIMI (KONFUSION) ......................................................................................... 128 Nënpjesa 5 ........................................................................................................................ 128 PAMUNDËSIA E PËBMBUSHJES .............................................................................. 128 Pushimi i detyrimit për shkak të pamundësisë së përmbushjes........................................... 128 Kur sendet e caktuara sipas llojit janë objekt i detyrimit .................................................... 128 Cedimi i të drejtave ndaj të tretit përgjegjës për................................................................. 128 pamundësinë e përmbushjes .............................................................................................. 128 Nënpjesa 6 ........................................................................................................................ 129 KALIMI I KOHËS ........................................................................................................ 129 RENUNCIMI ................................................................................................................ 129 Afati në raportin e marrëdhënies debitore të vazhdueshme ................................................ 129

Renuncimi i raportit të vazhduesëm debitor....................................................................... 129 Nënpjesa 7 ........................................................................................................................ 129 VDEKJA ....................................................................................................................... 129 KAPTINA 4 .................................................................................................................. 130 PARASHKRIMI............................................................................................................ 130 Kaptina 1 .......................................................................................................................... 130 DISPOZITA TË PËRGJITHSHME ............................................................................... 130 Rregulla e përgjthshme...................................................................................................... 130 Kur fillon të rrjedhë parashkrimi ....................................................................................... 130 Lindja e parashkrimit ........................................................................................................ 130 Llogaritja e kohës së paraardhësve .................................................................................... 130 Ndalimi i ndryshimit të afatit të parashkrimit .................................................................... 130 Heqja dorë nga parashkrimi............................................................................................... 131 Njohja me shkrim dhe sigurimi i detyrimit ........................................................................ 131 të parashkruar.................................................................................................................... 131 Efekti i përmbushjes së detyrimit të parashkruar................................................................ 131 Kreditori kërkesa e të cilit është siguruar........................................................................... 131 Kërkesat akcesore ............................................................................................................. 131 Kur nuk vihehn në zbatim rregullat mbi parashkrimin ....................................................... 132 Nënpjesa 2 ........................................................................................................................ 132 KOHA QË NEVOJITET PËR PARASHKRIMIN ......................................................... 132 Afati i përgjithshëm i parashkrimit .................................................................................... 132 Kërkesat periodike ............................................................................................................ 132 Parashkrimi i vetë të drejtës............................................................................................... 132 Kërkesat reciproke nga kontrata në qarkullimin e .............................................................. 133 mallrave e të shërbimeve................................................................................................... 133 Kërkesa e qiras.................................................................................................................. 133 Kërkesa e shpërblimit të dëmit .......................................................................................... 133 Kërkesa e shpërblimit të dëmit të shkaktuar....................................................................... 133 nga vepra penale ............................................................................................................... 133 Afati njëvjeçar i parashkrimit ............................................................................................ 134 Kërkesat e përcaktuara para gjykatës ose........................................................................... 134 organeve të tjera kompetente............................................................................................. 134 Afatet e parashkrimit të kontratave mbi sigurimin ............................................................. 134 Nëpjesa 3 .......................................................................................................................... 135 NGECJA E PARASHKRIMIT ...................................................................................... 135 Kërkesat midis personave te caktuar.................................................................................. 135 Kërkesat e personave të caktuar......................................................................................... 135 Pengesat e pakapërecyeshme............................................................................................. 136 Ndikiml i shkaqeve të parandalimit në procesin................................................................. 136 e parashkrimit ................................................................................................................... 136 Kërkesat ndaj personave të paaftë për të vepruar ............................................................... 136 dhe kërkesat e tyre............................................................................................................. 136 Kërkesa ndaj personit që ndodhet në kryerjen.................................................................... 137 e shërbimit ushtarak .......................................................................................................... 137 NDËRPRERJA E PARASHKRIMIT............................................................................. 137 Pohimi i borxhit ................................................................................................................ 137 Ngritja e padisë ................................................................................................................. 137 Heqja dorë, hedhja poshtë ose refuzimi i padisë ................................................................ 137 Hedhja poshtë e padisë për shkak të lnkompetencës .......................................................... 138

Thirrja e debitorit .............................................................................................................. 138 Afati i parashkrimit në rastin e ndërprerjes ........................................................................ 138 Parashkrimi në rastin e novacionit..................................................................................... 139 Kreu V .............................................................................................................................. 139 LLOJET E NDRYSHME TË DETYRIMEVE ............................................................... 139 KAPTINA 1 .................................................................................................................. 139 DETYRIMET NË TË HOLLA ...................................................................................... 139 Nënpjesa I......................................................................................................................... 139 DISPOZITA TË PËRGJITHSHME ............................................................................... 139 Parimi i nominalizmit monetar .......................................................................................... 139 Detyrimet valutore ............................................................................................................ 139 Klauzola e indeksit............................................................................................................ 140 Shkalla e lëvizshme........................................................................................................... 140 Pagimi i parakohshëm ....................................................................................................... 140 Nënpjesa 2 ........................................................................................................................ 140 KAMATA KONTRAKTUESE...................................................................................... 140 Shkalla e kamatës kontraktuese ......................................................................................... 140 Kamata në kamatë............................................................................................................. 141 Kur kamata pushon të rrjedhë............................................................................................ 141 Kamata në detyrimet jomonetare ....................................................................................... 141 KAPTINA 2 .................................................................................................................. 142 DETYRIMET ME DISA OBJEKTE.............................................................................. 142 Nënpjesa 1 ........................................................................................................................ 142 DETYRIMET ALTERNATIVE .................................................................................... 142 E drejta e zgjedhjes ........................................................................................................... 142 Parevokushmëria dhe efekti i zgjedhjes së bërë ................................................................. 142 Kohëzgjatja e të drejtës së zgjedhjes.................................................................................. 142 Zgjedhja që i besohet personit të tretë................................................................................ 142 Kufizimi në objektin e mbetur........................................................................................... 143 Kufizimi në rast përgjegjësie të një pale ............................................................................ 143 Nënpjesa 2 ........................................................................................................................ 143 DETYRIMET FAKULTATIVE DHE KËRKESAT ...................................................... 143 FAKULTATIVE............................................................................................................ 143 DETYRIMET FAKULTATIVE .................................................................................... 143 Autorizimi i debitorit në detyrimin fakultativ .................................................................... 143 Autorizimet e kreditorit në detyrimin fakultativ................................................................. 144 II. KËRKESAT FAKULTATIVE .................................................................................. 144 KAPTINA 3 .................................................................................................................. 144 DETYRIMET ME DISA DEBITORË OSE ................................................................... 144 KREDITORI.................................................................................................................. 144 Nënpjesa I......................................................................................................................... 144 DETYRIMET E PJESËTUESHME ............................................................................... 144 Pjesëtimi i detyrimeve dhe i kërkesave .............................................................................. 144 Prezumimi i solidaritetit .................................................................................................... 145 Nënpjesa 2 ........................................................................................................................ 145 DETYRIMET SOLIDARE ............................................................................................ 145 I SOLIDARITETI I DEBITORËVE .............................................................................. 145 Përmbajtja e solidaritetit të debitorëve............................................................................... 145 Kompensimi...................................................................................................................... 145 Falja e borxhit ................................................................................................................... 146

Novacioni ......................................................................................................................... 146 Pajtimi .............................................................................................................................. 146 Bashkimi........................................................................................................................... 146 Vonesa e kreditorit ............................................................................................................ 146 Vonesa e një debitori dhe pohimi i borxhit ........................................................................ 147 Ngecja dhe ndërprerja e parashkrimit heqja dorë ............................................................... 147 nga parashkrimi................................................................................................................. 147 E drejta e përmbushësit në kompensim.............................................................................. 147 Pjesëtimi në pjesë të barabarta dhe përjashtimi.................................................................. 147 II. SOLIDARITETI I KREDITUESVE.......................................................................... 148 Solidariteti nuk mund të prezumohet ................................................................................. 148 Përmbajtja e solidaritetit.................................................................................................... 148 Kompensimi...................................................................................................................... 148 Falja e borxhit dhe novacioni ............................................................................................ 148 Pajtimi .............................................................................................................................. 148 Bashkimi........................................................................................................................... 149 Vonesa.............................................................................................................................. 149 Pohimi i borxhit ................................................................................................................ 149 Parashkrimi....................................................................................................................... 149 Raportet midis kreditorëve pas përmbushjes...................................................................... 149 Nënpjesa 3 ........................................................................................................................ 150 DETYRIMET E PAPJESTUESHME............................................................................. 150 Kreu VI............................................................................................................................. 150 NDËRRIMI I KREDITORIT OSE I DEBITORIT ......................................................... 150 KAPTINA 1...................................................................................................................... 150 CEDIMI I KËRKESËS ME KONTRATË (CESIONI) ............................................ 150 Nënpjesa 1 ........................................................................................................... 150 DISPOZITA TË PËRGJITHSHME .................................................................. 150 Cilat kërkesa mund të barten me kontrata....................................................... 150 Të drejtat akcesore ............................................................................................................ 151 Njoftimi i debitorit ............................................................................................................ 151 Cedimi i shumëfishtë......................................................................................................... 151 Nënpjesa 2 ........................................................................................................................ 151 RAPORTI MIDIS PRITËSIT DHE DEBITORIT .......................................................... 151 Nënpjesa 3 ........................................................................................................................ 152 RAPORTI I CEDUESIT DHE I PRITËSTT .................................................................. 152 Përgjegjësia për ekzistimin e kërkesës ............................................................................... 152 Përgjegjësia për arkëtueshmërinë ...................................................................................... 152 Nënpjesa 4 ........................................................................................................................ 153 RASTE TE VEÇANTA TË CEDIMIT TE KËRKESAVE ............................................. 153 Cedimi në vend të përmbushjes ose për qëllime arkëtimi................................................... 153 Cedimi për qëllime sigurimi .............................................................................................. 153 KAPTINA 2 .................................................................................................................. 153 NDËRIMI I DEBITORIT .............................................................................................. 153 Nënpjesa 1 ........................................................................................................................ 153 MARRJA PËRSIPER E BORXHIT............................................................................... 153 I. DISPOZITA TË PËRGJITHSHME ............................................................................ 153 Kontrata mbi marrjen përsipër të borxhit ........................................................................... 153 Rasti kur borxhi është siguruar me ipotekë ........................................................................ 154 II. EFEKTET E KONTRATËS MBI MARJEN ............................................................. 154

PËRSIPËR TË BORXHIT ............................................................................................. 154 Ndërrim i debitorit ............................................................................................................ 154 Të drejtat akcesore ............................................................................................................ 155 Prapësimet ........................................................................................................................ 155 Nënpjesa 2 ........................................................................................................................ 155 ADERIMI NË BORXH ................................................................................................. 155 Kontrata mbi aderimin në borxh........................................................................................ 155 Aderimi në borxh në rastin e pranimit ............................................................................... 155 të ndonjë tërësie pasurore .................................................................................................. 155 Nënpjesa 3 ........................................................................................................................ 156 MARRJA PËSIPËR E PËRMBUSHJËS........................................................................ 156 Kreu VII ........................................................................................................................... 157 SHITJA ......................................................................................................................... 157 KAPTINA 1 .................................................................................................................. 157 DISPOZITA TË PËRGJITHSHME ............................................................................... 157 Nocioni ............................................................................................................................. 157 Forma e shitjes së sendeve të paluejtshme ......................................................................... 157 Rreziku ............................................................................................................................. 157 Kalimi i rrezikut në rast vonese të blerësit ......................................................................... 157 KAPTINA 2 .................................................................................................................. 158 PJESË PËRBËRËSE TË KONTRATËS ........................................................................ 158 SË SHITJES .................................................................................................................. 158 Nënpjesa 1 ........................................................................................................................ 158 SENDI ........................................................................................................................... 158 Rregulla e përgjithshme .................................................................................................... 158 Kur sendi është shkatërruar para kontratës......................................................................... 158 Shitja e sendit të hauj ........................................................................................................ 159 Shitja e së drejtës kontestuese ........................................................................................... 159 Nënpjesa 2 ..................................................................................................................... 159 ÇMIMI .......................................................................................................................... 159 Kur çmimi nuk është caktuar............................................................................................. 159 Çmimi i caktuar ................................................................................................................ 159 Kur ëshët kontraktuar çmimi vijues ................................................................................... 160 Kur caktimi i çmimi i është besuar të tretit ........................................................................ 160 Kur caktimi i çmimit i është lënë një kontratuesi ............................................................... 160 KAPTINA 3 .................................................................................................................. 160 DETYRIMET E SHITËSIT ........................................................................................... 160 Nënpjesa 1 ........................................................................................................................ 160 DORËZIMI I SENDEVE............................................................................................... 160 I.MBI DORËZIMIN NË PËRGJITHSI .......................................................................... 160 Koha dhe vendi i dorëzimit ............................................................................................... 160 Objekti i dorëzimit ............................................................................................................ 161 Kur është kontraktuar dorëzimi brenda një periudhe.......................................................... 161 të caktuar .......................................................................................................................... 161 Kur data e dorëzimit nuk është caktuar.............................................................................. 161 Kur vendi i dorëzimit nuk i është caktuar me kontratë ....................................................... 161 Dorëzimi transportuesit ..................................................................................................... 162 Organizimi i transportit ..................................................................................................... 162 Shpenzimet ....................................................................................................................... 162 II. DORËZIMII NJËKOHSHËM I SENDIT .................................................................. 162

............................... 171 1 Nënpjesa 3 ........ 169 III.............................................. 165 Rëndësia faktit se shitësi ka qenë në dijeni për të metën .............................................................................................................................................................................. 163 Parandalimi i dorëzimit të sendit të nisur.......................................... 173 Kur e drejta e të tretit është e bazuar pa dyshim....................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 167 Kur është caktuar një çmim për disa sende ..................................................................... 164 Të metat e fshehura ............................................................................ 172 Sanksionet e të metave juridike .......... 167 Mospërmbushja e kontratës në afatin plotësues ............ ...................... 173 Humbja e të drejtave ..................................... 167 Të metat e pjesshme................................................. 167 Kur shitësi i ka dhënë blerësit sasinë më të madhe........................................................ 166 Përmbushja zbritja e çmimit...................................................................................... 168 Efektet e zgjidhjes për shkak të të metave ............................................................................... 171 Shpenzimet dhe rreziku................................... 173 ...... 163 Kur ekzistojnë të metat materiale ........... 170 Zgjatja e afatit të garancisë.......................................................... 169 Zbulimi gradual i të metave................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................. 170 Përgjegjësis e shitësit dhe e prodhuesit .......... 165 Afatet në rast ndreqjeje..................................... 162 Shtytja e dorëzimit në rastin e transportit të sendit........... 172 Kur blerësi nuk e njofton shitësin ...................................................................................................................................................................................................................................................................................... 170 TË SENDIT TË SHITUR .................... 163 Të metat materiale për të cilat përgjigjet shitësi..................................................................................................................................................................................................................... 166 shpërblimi i dëmit ................................... 170 Kërkesa per ndreqjen ose zëvendësimin .................................................................................................................................................................................................................................................................................... 170 Zgjidhja e kontratës dhe zbritja e çmimit.............................................................................................................................................................. 162 Shtytja e dorëzimit deri sa të paguhet çmimi ........................................................................................................................................................................................................................................... 164 Shikimi i sendit dhe të metat e dukshme..................... 172 PËRGJEGJËSIA PËR TË METAT JURIDIKE.................................................................................................................................. 163 Nënpjesa 2 ..................................................................... GARANCIA PËR FUNKSIONIMIN NË RREGULL .... 173 Kufizimi kontraktues ose përjashtimi i përgjegjësisë së shitësit ................. zëvendësimi etj ............................................................. 172 Njoftimi i shitësit .............. 168 Humbja e të drejtes për zgjidhjen e kontratës për shkak të të metave ............................................... 169 Humbja e të drejtave ............................................................................ 166 Mospërmbushja e kontratës brenda afatit të arsyeshëm................................................................................................................................................................. 171 Humbja e të drejtave . 165 Njoftimi mbi të metën .................................... 172 (MBROJTJA NGA EDIKSIONI)............................... 166 Shitja publikisht e berë me detyrim ..............................................................................................DHE PAGIMI I ÇMIMIT ......... 163 PËRGJEGJËSIA PËR TË METAT MATERIALE NË PËRGJITHËSI ........................................................ TË DREJTAT E BLERËSIT ......................... 166 II............. zgjidhja e kontratës.......................................................... 167 Kur blerësi mund të bëjë zgjidhjen e kontratës .. 173 Kufizimet e natyrës publiko-juridike .............. 168 Ruajtja e të drejtave të tjera ... 169 Zbritja e çmimit ............ 164 Të metat për të cilat nuk përgjigjet shitësi .............. 172 Të metat juridike ..................................................................................... 171 Përgjegjësia e kooperuesve.......................................................................

......................................................................................................................................................................................................................................................................DETYRIMET E BLERËSIT.......................................... 178 Kur është bërë bartja e pasurisë pa e njoftuar shitësin .................................................. 175 që i është dërguar ........................................................................................................................................................................... 177 Afatet për ushtrimin e të drejtës dhe për pagimin e çmimit .................................................. 181 RESPEKTIVISHT TË DREJTËN E PRONËSISË ................................ 176 Shpërblimi i dëmit tjetër.......................................... 174 Nënpjesa 1 ............................................................................................. 179 Nënpjesa 2 ................. 175 E drejta e palës së obliguar për ta ruajtur sendin ............................... 182 SHITJA ME PAGIMIN E ÇMIMIT NË KISTE....................................................................................................................................................................................................... 175 Rastet e detyrimit të ruajtjes ...... 176 Ku sendi ka çmimin vijues ............................................................................................................................................................................................... 178 E drejta ligjore e parablerjes............................................................................................................ 177 Nënpjesa 1 ........................................................ 177 KAPTINA 7 ........ 175 Kur blerësi nuk dëshiron ta pranojë sendin ............................................................................................................... 175 KAPTINA 5 ................................................. 177 SHITJA ME TË DREJTËN E PARABLERJES ................................................... 181 SHITJA DUKE REZERVUAR TE DREJTEN E DISPONIMIT....................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 174 Kamata në rast të shitjes me kredi ..................................................... 177 RASTET E SHITJES ME UJDITË E POSAÇME............................................ 174 PAGIMI I ÇMIMIT ............................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................ 174 Nënpjesa 2 .................................................................................................................................................................. 177 Nocioni ........................ 180 Blerja pas kqyrjes................................................ 177 Mundësia e trashëgimit dhe të jetërsimit......... 174 Koha dhe vendi i pagesës .............................................................................................................................. 180 SHITJA ME SPECIFIKIM ....................................................................................................................................................................................... 178 Kohëzgjatja e të drejtës së parablerjes ................................................................... 179 Nocioni ............ 176 KAPTINA 6 .......................................................... 175 MARRJA NE DORËZIM E SENDIT . 176 Kur është bërë shitja ose blerja për kuvertim ...... 180 Nëpjesa 5 ....................................... 179 Rreziku ....................................................................... 180 Nënpjesa 4 .............................................................................. 181 Rreziku ........................................................................................................................ 179 BLERJA PËR PROVË................................................................................................................................ 180 SHITJA SIPAS MOSTRES OSE MODELIT................................ 181 Kushtet ....... 175 TË BASHKËKONTRAKTUESIT ............................................................................................................................................... 174 Pagimi i çmimit në rastin e livrimeve të njëpasnëshme.......................... respektivisht me rezervën e të sprovuarit ....... 175 DETYRIMET E RUAJTJES SË SENDIT PËR LLOGARI .................................................................................................. 176 Rregulla e përgjithshme ...................... 180 Nënpjesa 3 ............ 181 Nënpjesa 6 ................................................................. 178 Në rastin e shitjes publike të detyrueshme ........................................................................................................................................................................................................................... 182 . ............................................................................................. 176 ZGJIDHJES SË SHITJES...................... 179 Prova objektive ................................................................................................................................................................................................................................................................................... 176 SHPËRBLIMI I DËMIT NË RASTIN E..............................

............... 189 Aplikimi i dispozitave të veçanta............................................................................................................ 184 Nuliteti i dispozitave të disfavorshme për blerësin.............................................................................................................................. 189 DISPOZITA TË PËRGJITHSHME ................................................................................................... 186 KAPTINA ........................................................................................................................................................................................................... 187 Dëmi për shkak të të metave të sendeve të dhëna hua ............................................................................................................................................... 182 Forma e kontratës........................... 189 QIRAJA.................................. 183 Zgjatja gjygësore e afateve të pagesë në kisteve ............................................................................................................................................ 187 Afati i kthimit të huasë .. 187 Heqja dorë nga kontrata ..........................................................................Nocioni .................................................................................................................................... 187 KAPTINA 3 ........................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................ 183 Aplikimi i rregullave mbi shitjen me pagimin e çmimit në kiste ............. 186 Gjendja e keqe materiale e huamarrësit ......... 186 HUAJA............................................ 184 SHKËMBIMI ............................................................................................................................................... 189 Dorëzimi i sendit.................................................................................................. 184 Efektet e kontratës mbi shkëmbimin................................................ 185 Rreziku i shkatërrimit dhe i dëmtimit të sendit ............................ 190 ............................................................................................................ 186 DETYRIMET E HUADHËNËSIT..... 189 Mirëmbajtja e sendeve ..................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 186 Dorëzimi i sendeve të premtuara ........................................................... 185 Kur konsiderohet se urdhërmarrësi e ka blerë sendin ........................................................................................................................................................ 184 Kreu VIII .. 188 Kthimi i huasë para afatit ....................................................................................................................................................................................................... 186 Nocioni ............................ 185 Kreu X .............................................................................. 185 Kreu IX..................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 189 Nocioni ................................................................................................................................................................................... 183 e plotë të çmimit ................................................................................................ 183 Zgjidhja e kontratës.................................................................................................. 184 Nocioni ................................................................ 186 KAPTINA 1 .................................. 188 HUAJA ME DESTINIM......................................................................................................................................................... 188 KAPTINA 4 ............ 187 DETYRIMET E HUAMARRËSIT ............................................ 185 URDHËRI I SHITJES .................... 190 Përgjegjësia për të metat materiale ............................................................................................................................................................................................................................................ 189 Zgjidhja e kontratës dhe zbritja e qirasë për shkak të riparimeve ................................................................................................................................. 182 Pjesët përbërëse esenciale të kontratës................................................................................................................................................. 182 E drejta e blerësit që ta paguajë çmimin përnjëherë .................................. 186 DISPOZITA TË PËRGJITHSHME .. 182 Zgjidhja e kontratës dhe kërkesa për pagimin .............. 185 Nocioni ............................. 190 Ndryshimet në sendin e marrë me qira .... 189 DETYRIMET E QIRADHËNËSIT...................................... 183 Nuliteti i dënimit kontraktues ............. 188 Kreu XI.... 187 Zgjedhja me rastin e kthimit të huasë .................................................................................................. 186 Kamata .....................................................................................................................................................

................................... 198 Nocioni ................................................................................................ 198 KONTRATA E SIPERMARRJES .................................................................................................................................................................................. 197 Shkatërrimi i sendeve për shkak të forcës madhore... 197 Përsërtritja nënkuptimisht e qirasë..................................................................................................................................................... 191 Zgjerimi i përgjegjësisë për të metat materiale................................ 192 Përgjegjësia e qiradhënësit për të metat juridike .......... 192 KAPTION 3 ................................................................................................................................... 196 Renuncimi i kontratës për shkak të jetërsimit të sendit.......................................................................... 198 Vdekja ... 197 Kalimi i kohës së caktuar ................. 197 Renuncimi..................................... 199 ........................................................................................................................................................................................................................................ 195 NËNQIRAJA........... 192 të kontraktuar ose të zakonshme...................................................................................................................................................................................................................................................... 197 PUSHIMI I QIRASË ............Të metat për të cilat qiradhënësi nuk përgjigjet............. 197 KAPTINA 6 ................................................................................................................................ 199 KAPTINA 3 ......... 195 Kërkesa direkte e qiradhënësit.............................................................................................................................................................. 199 Ftesa për ankand mbi çmimin e punimeve .................................... 194 KAPTINA 4 ........................................................ 196 JETËRSIMI I SENDIT TË MARRË ME QIRA............................... 191 Përjashtimi kontraktues ose kufizimi i përgjegjësisë........................................... 195 Kur sendet mund të jepen me nënqira............................................ 195 Renuncimi për shkak të nënqirasë së palejueshme ........................................................................................ 195 KAPTINA 5 ..................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 198 Raporti me kontratën e shitjes .................................................................................................................................................. 191 Të drejtat e qiramarrësit kur sendi ka ndonjë të metë ............. 196 Jetërsimi pas dorëzimit me qira ..... 199 MBIKQYRJA........................................................................................................... 195 Kur qiradhënësi mund ta refuzojë lejen .................... 199 LIDHJA E KONTRATËS ME ANË TË ANKANDIT .............................................................................................................................. 191 Njoftimi i qiradhënësit mbi të metat dhe rreziqet ............................................................................................. 193 Renuncimi për shkak të mospagimit të qirasë ............................................................................ 195 Shuarja e nënqirasë në bazë të vetë ligjit ............................... 196 Jetërsimi i sendit te marrë me qira para se t'i.............................................................. 193 Pagimi i qirasë ................................. 194 Kthimi i sendit të marrë me qira ..................................................................................................................... 192 Kur e meta lind gjatë qirasë dhe kur sendi nuk ka veçori ....................................................................................................................................................... 198 Kreu XII .............................. 193 me kontratën .............................................................................................................. 193 Renuncimi për shkak të përdorimit në kundërshtim ....................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 194 Neni 585 ......................................................................................................................... 196 E drejta e çmimit të qiras.................................................................................................. 193 Përdorimi i sendeve sipas kontratës ............................................................................................................................................................. 198 KAPTINA 1 .................................................... 199 KAPTINA 2 .......................................... 196 dorëzohet qiramarrësit.............................................................................. 193 DETYRIMET E QIRAMARRËSIT ..................................................................... 198 DISPOZITA TË PËRGJITHSHME ................................................................................................................................. 199 Cilësia e materialit të sipërmarrësit.....................................................................

................................................. 204 të tjera të punës së kryer .......... 205 Caktimi dhe pagimi i shpërbilimit ........................................ 206 Kur sipërmarrësi ka dhënë materialin e vet......................... 202 Të metat a fshehura ............................... 202 Dorëzimi i sendit të prodhuar porositësit ............. 200 teknike të punimeve të planifikuara ............................ 208 ............................................ 200 DETYRIMET E SIPËRMARRËSIT.... 201 kushtet e kontraktuara ................ 205 Detyrimi për ta pranuar punën.................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................. 207 Nocioni ..................................................................................................................................................... 201 Kërkesa direkte e bashkëpunëtorëve të ..................................................................................................................................................................................... 201 Të besuarit e zbatimit të punëve ........... 201 Përgjegjësia për bashkëpunëtorët.........................................................................................................................................Ftesa lidhur me ankandin për zgjidhjen artistike ose................................................................................................................................................................................................................................................ 202 Kontrollimi i veprës së kryer dhe njoftimi ........................................ 200 Të metat e materialit.................................... 202 drejtuar sipërmarrësit ............. 205 KAPTION 7 ................................................................ 208 Mbikqyrja e punimeve dhe kontrolli i cilësisë së materialit........................................................................................................... 206 Kur porositësi ka dhënë materialin e vet............................................................................................................................................................................... 202 PËRGJEGJËSIA PËR TË METAT........ 204 Zbritja e shpërblimit.................................................................................................................................................................................. 207 Zgjidhja e kontratës me vullnetin e porositësit........................................................................................................................................................................................................................................................................................................................ 203 Kur sipërmarrësi humb të drejtën që të invokojë........ 207 Kreu XIII ............................................................................................................................... 206 KAPTINA 8 ............................ 204 KAPTINA 6 .................................................... 203 Pushimi i të drejtave................................................................. 207 KONTRATA E NDËRTIMEVE............................ 206 Rreziku në rast të dorëzimit pjesë-pjesë........ 200 Detyrimi për ta kryer veprën .. 203 E drejta e kërkesës së menjanimit të të metave ........................................................................................................................................................................ 206 E DREJTA E PENGUT .................................................... 202 sipërmarrësit nga porositësi .............. 205 DETYRIMI I POROSITËSIT ........................ 200 Zgjidhja e kontratës për shkak të largimit nga ........................................................................................... 208 Largimi nga projekti............. 201 personit të tretë............................................................................................................................................................................................................................ 201 Zgjidhja e kontratës para skadimit të afatit ........................................................................................ 205 Llogaritja me dorëzani kategorike ........................................................................................................... 204 E drejta e porositësit në rastin e të metave ............. ................. 202 KAPTINA 5 .................................................................................................................................................................................................................................... 207 Ngrehina ........................................................................................................................................... 207 DISPOZITA TË PËRGJITHSHME ..... 203 Zgjidhja e kontratës në rastin e veçantë ...................................................................................................................................... 206 KAPTINA 9 ............................................................... 206 RREZIKU....................... 207 KAPTINA 1 ........................................................................................................................................................................................................................ 203 nenet paraprake...................................................................................................................... 207 PUSHIMI I KONTRATËS ..............................................................................

...................................................................................................................................................................................................... 212 Pakësimi dhe përjashtimi i përgjegjësisë ............................. 218 Drejtimi i transportit............................................................................................ 213 Kreu XVI ......................................... 216 Kontrata e transportit dhe fletëngarkesa.......................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 210 KAPTION 2 ................................................. 215 DISPOZITA TË PËRGJITSHME ..... 214 DISPOZITA TË PËRGJITHSHME .............................. 218 Pengesat gjatë zbatimit të transportit ............ 214 TRANSPORTI................... 209 Zgjithja e kontratës për shkak të çmimit të shtuar ................. 211 KONTRATA E NDËRTIMIT ME DISPOZITË TË VEÇANTË ............................................................................................ 217 Disponimi i dërgesës .................................. 217 Nënpjesa 2 .................................................................................................... 212 Detyra e njoftimit dhe humbja e të drejtave ................... 217 Paketimi................................................... 211 PËRGJEGJËSIA PËR TË METAT......................................................................... 211 KAPTION 4 ...................... 212 Nga çka përbëhet.................................................................................................................. 215 Kufizimi i aplikimit të dispozitave të këtij kreu ............................... 215 Nënpjesa 1 .. 209 Dispozita mbi pandryshueshmërinë e çmimeve ........................................................................................................................................................................................................................... 210 e çmimit të kontraktuar ............................................................................... 219 ......................................................................................................................................................................................................................................................................... 211 Aplikimi i rregullave nga kontrata e sipërmarrjes ........... 214 KAPTINA 1 ................................................... 216 Vërtetimi mbi marrjën në dorëzim për transport ............................................. 215 Dorëzimi i sendeve..................... 217 Shpërblimi për transport dhe shpenzimet lidhur me transportin ...................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 214 Heqja dorë nga kontrata .............................................................Punimet urgjente të paparashikuara .................................................................................................................................................................................................................................................................. 215 Fletëngarkesa ..................................................... 215 Për të cilën gjë dërguesi duhet të njoftojë transportuesin...................................................................................................................... 211 së banimit......................................... 218 Shpërblimi në rastin e ndërprerjes së transportit ................................. 219 Kur dërgesa nuk mund të dorëzohet .................................................................. 210 E drejta e porositësit për të kërkuar zbritjen.......................................................................................... 211 Kalimi i të drejtave nga përgjegjësia për të metat .......................................................................... 211 KAPTION 3 ........ 215 KAPTINA 2 .... 214 Detyrimet e transportuesit në transportin linear ........................................................................................................................................................................................................................................................... 217 RAPORTET E DËRGUESIT DHE TË TRANSPORTUESIT .......... 214 Shuma e shpërblimit për transport ........................................................................... 214 Nocioni ............................................................................ 211 Të drejtat e veçanta të titullarit të së drejtës ......................... 212 PËRGJEGJËSIA E SIPERMARRËSIT DHE TË PROJEKTUESIT PËR SOLIDARITETIN E E NGREHINËS.......................... 215 KONTRATA MBI TRANSPORTIN E SENDEVE....................... 213 Regreset ............. 208 Çmimi i punimeve..................................................... 209 Ndryshimi i çmimit ..................................................................................................................................................................... 219 Përgjegjësia a transportuesit ndaj dërguesit ....................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................

....................................... 228 ................................................... 223 TRANSPORTIN E DËRGESËS ................................................................................................................................................................................................................................................................................... 220 RAPORTET E TRANSPORTUESIT DHE TË MARRËSIT............................................................................................................ 220 Vërtetimi i autenticitetit dhe i gjendjes se dërgesës............................................................................................................................................................... 227 Dorëzimi i objektit të licencës ............................................................................................. 226 Kreu XV ......................................................................................................................................................................... 228 Detyrimi i dhënësit të licencës ekskluzive ......................................... 226 KONTRATA MBI LICENCËN.................................................................................. 224 Nënpjesa 6 ...... 221 Humbja ose dëmtimi i dërgesës .................... 226 DISPOZITA TË PËRGJITHSHME . 225 Përgjegjësia e transportuesit për sigurinë e udhëtareve .................................................................................................. 227 Dhënia e udhëzimeve dhe njoftimeve .................................................................................... 222 Kur marrësi e merr në dorëzim dërgesën pa kundërshtim ... 220 E drejta e marrësit për të kërkuar dorëzimin e dërgesës ..................................................................................................................................................................................................................................................... 227 Kufizimi territorial i të drejtës së shfrytëzimit ................................................................................................................................................. 226 KAPTINA 1 ................ 225 Dispozita e përgjithshme ...................................................................................................... 228 Dorëzania............................. 220 Njoftimi i marrësit mbi arritjen e dërgesës.......................... 223 Përgjegjësia për ndihmësit............ 226 Nocloni ........................ 225 Përgjegjësia e transportuesit për vonesë............................................................................................................................................. 221 Humbja ose dëmtimi i dërgesës së sendeve të shtrenjta .................... 225 E drejta e udhëtarit për vendin e caktuar.... 222 Përgjegjësia e transportuesit për vonesë.................................... 220 kopja e fletëngarkesës . 223 PJESËMARRJA E DISA TRANSPORTUESVE NË ................. 227 KAPTINA ................................................................. 226 dhe për sende të tjera............................................................................................................................................................................ 220 Dorëzimi i dërgesës kur është lëshuar.................................................................................................................. 223 Përgjegjësia e pjesëtuar e transportuesve ........................................................................................................ 225 KONTRATA MBI TRANSPORTIN E PERSONAVE .. 223 Nënpjesa 5 ....................................................... 223 Kur këta përgjigjen solidarisht.... 225 Përgjegjësia për bagazhin e dorëzuar për transport .......................................................... 221 Detyrimi i marrësit për të paguar shpërblimin e transportit ............................................................................................................................................................................................................................................................................. ............................................................................................ 221 DËMTIMIN DHE VONESËN E DËRGESËS .................................................................................................................................................................................................................................. 227 Detyrimi i garantimit.................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................. 224 KAPTION 3 ............................ 224 E DREJTA E PENGUT ............... 226 Afati i licencës ........................................................ 226 Forma ........ 222 Kthimi i shpërblimit të paguar për transport ............................................................................................................................................................................................................ 224 Kur transportuesi ka të drejtë pengu ............................................. 224 Konfiikti i të drejtave të pengut ............................................ 221 PËRGJEGJËSIA E TRANSPORTUESIT PËR HUMBJEN....................................Nënpjesa 3 .................................................................................................................................................................................. 221 Nënpjesa 4 ................................................. 226 Licenca ekskluzive............................................................... 227 DETYRIMET E DHËNËSIT TË LICENCËS ..........................

................................. 236 ....................................................................................................................... 229 Shënimi.................................... 231 Përtritja nënkuptimisht e licencës ...................................................................................................... 234 Kompensimi i shpenzimeve dhe i dëmit ................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................ 232 DEPOZITA .............................................................................................. 229 Paraqitja e raportit............. 228 Ruajtja e objektit të licencës në fshehtësi................................................................................................................................ 229 Shpërblimi .......... 235 KAPTINA 2 .......................................................................................................................KAPTINA 3 ...................................................... 229 Ndryshimi i shpërblimit të kontraktuar ..................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 233 Kthimi i sendeve .................................................................................................... 230 KAPTINA 4 ........................................................................................................................................................................ 232 Depozitë e sendit të huaj ............................................................................................................................................ 235 DISPOZITË HOTELIERE..................................................................................... 230 Kur mund të jepet..................... 231 Renuncimi..................................................................................................... 233 Dorëzimi i sendit dikujt tjetër për ruajtje ........................... 230 KAPTINA 5 ........................................................................................................................................................................................ 230 Renuncimi për shkak të nënlicencës së palejueshme..................................................... 232 Nënpjesa 2 ......................................................................................................... 235 Depozitë e zëvendësueshme .......................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 232 KAPTINA 1 ........................................ 228 Shfrytëzimi i perfeksionimeve të mëvonshme ....................................................................... 228 Shfrytëzimi i objektit të licencës ................................. 234 TË DREJTAT E DEPOZITEMARRËSIT....................................................................................................................................................................... 231 PUSHIMI I KONTRATËS ......... 235 Hotelieri si depozitëmarrësi........................................................................................................................................................................................................................................ 235 Lënia e depozitës nga nevoja................................................................................ 231 Kreu XVI ......................................... 234 Nënpjesa 3 ....................................................................................................................................................... 233 Përdorimi i sendit................................................................................. 232 MBI DEPOZITËN NË PËRGJITHËSI .......... 233 Detyrimi ruajtjes dhe i njoftimit ........................................................................................ 234 Shpërblimi .......................................... 231 Kalimi i kohës së caktuar ................................ 236 Detyra e klientit për ta lajmëruar dëmin................................................................ 230 Kërkesa direkte e dhënësit të licencës.................................................................................................................................................................................. 232 Nocioni ............ 229 Cilësia........................................ 235 Detyrimi i hotelierit për ta pranuar sendin për ruajtje....................................................... 233 DETYRIMET E DEPOZITMARRËSIT ............................. 228 DETYRIMET E FITUESIT TË LICENCËS ............................................................... 233 Përdorimi dhe dorëzimi i sendit dikujt tjetër.......................................................................... 235 Nënpjesa 4 ............................................. 234 Kthimi i sendit në rastin e depozitës falas......................................................................................................................... 230 Kur dhënësi mund ta refuzojë lejën ..................................................... 232 Nënpjesa 1 . 235 RASTE TË VEÇANTA TË DEPOZITËS ......................................................................................... 230 NËNLICENCA..................... 231 Vdekja falimentimi dhe likuidimi i zakonshëm.....

..................................................................................................................................................... 239 Tërheqja e mallit dhe shitja e mallit të patërhequr.. 243 Kreu XVIII .................................................................................................................................................. 238 Kufizimi i shpërblimit të dëmit.......................................................................... 245 DETYRIMET E URDHËRDHËNËSIT ..................................................................................... 243 Nocioni .................................................................................................................................. 244 Dhënia e llogarive .......................................................... 241 Bartja e çertifikatës dhe e fletëpengut.............................................. 244 Zëvendësimi.............. 245 Paraqitja e raporteve.................................................................................................................................................................................................................................. 241 Të drejtat e poseduesit të biletës së magazionimit........................................................................................................................................................................................................ 241 E drejta e poseduesit të fletëpengut .......................................................................... 237 Kreu XVII............................................................. 239 Kërkesat e magazionierit dhe e drejta e pengut ........... 240 Aplikimi i rregullave mbi depozitën ............................................................................... 237 Përjashtimi i përgjegjësisë dhe disa detyrime.................................................................................................................................. 237 Nocioni ................... 244 DETYRIMI I URDHËRMARRËSIT ............................................................................................ 239 Të metat me rastin e marries në dorëzim të mallit............................ 246 ... 246 Shpërblimi i dëmit.................................................................... 243 Urdhëri ...... 246 e detyrimeve ..........................................................................................................................................................................................................................Shpalljet mbi përjashtimin e përgjegjësisë ......................................................................................... 240 KAPTINA 2 ............................................................... 242 Protesta për shkak të mospagimit dhe të shitjes së mallit .......................................................................................................................................................................................................................................................... 238 Kur ekziston detyra e sigurimit......................................................................................................................................................................................... 240 Detyra e dhënies të biletës së magazionimit........................................................................................................................................... 237 DISPOZITA TË PËRGJITHSHME ........................................................................ 243 së urdhërit .................... 245 Përgjegjësia për përdorimin e të hollave të urdhërdhënësit ................................................................................................. 237 Zgjerimi i aplikimit të dispozitave mbi depozitën hoteliere....................................................................................................................................... 243 Personat që kanë për detyrë t’i përgjigjen ofertës......................................................................................................................................... 240 Pjesë përbërëse dhe përmbajtja e biletës së magazionimit................................................................................................................................................................................... 240 BILETA E MAGAZIONIMIT ................................ 244 Largimi nga urdhëri dhe nga udhëzimet ............... 237 MAGAZIONIMI ............................ 238 të magazionerit.................................................................. 245 Përgjegjësia solidare e urdhërmarrësit ............................................................ 242 Kërkesa e pagimit nga bartësi i fletëpengut .................................... 237 KAPTINA 1 ...................................................................... 243 Kaptina 2 ..................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 243 Kaptina 1 ........................... 240 Bileta a magazionimit për pjesët e mallrave.............................. 246 Paradhënia në të holla ....................................... 241 E drejta e poseduesit të çertifikatës......................... 238 Përzierja e sendeve të zëvendësueshme .................... 239 Kontrollimi i mallrave dhe marrja e mostrave..................................................................... 246 Kompensimi i shpenzimeve dhe marrja përsipër.............................................................. 243 DISPOZITA TË PËRGJITHSHME .................................................................................. 244 Zbatimi i urdhërit sikundër shkruan....................................... 236 E drejta e mbajtjës.............................................................................................................................................

.......... 250 Ruajtja dhe sigurimi ........................................................................................ 249 Shitja e mallit personit insolvabël.................................................................................................................................................................... 249 Aplikimi i rregullave mbi kontratën mbi urdhërin............................................................................................................................... 250 Njoftimi mbi gjendjen e mallit të pranuar ........ 253 KAPTINA 5 ...................... 247 PUSHIMI I URDHËRIT............................................................................... 255 DISPOZITA TË PËRGJITHSHME ......................................................................................................................................................................................................................................... 247 Vdekja pushimi i personit juridik ................................................................................................................. 251 Njoftimi i komitentit mbi emrat e bashkëkontraktuesve................................................................................................... 251 Delkredere ................................................................................................................................................... 247 Renuncimi........................ 255 KAPTINA 1 ..................................................................................................................................................................................................................... 249 Nocioni ......................................................................... 248 Përjashtimet ............................................................ 255 .................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................. 248 Falimentimi.................................................................................. 255 KONTRATA MBI AGJENCINË TREGTARE. 253 Dhënia e paradhëniës në të holla komisionarit......................................................................................................................................................................................... 252 Kompensimi i shpenzimeve................................ 248 Momenti i pushimit të urdhërit ................................................... 255 Forma .... 249 Kreu XIX ................................................................................................... 251 Dhënia e llogarisë ................................................................... 250 KAPTION 2 .......... 247 Përgjegjësia solidare e urdhërdhënësit ............................................................................................................................................................................................................................................................................................... 251 Të njoftuarit mbi ndryshimet në mall.................................................................................................................................................................Shuma e shpërblimit............................................................................................................ 252 Shpërblimi (provizioni) ................. 247 Heqja dorë nga kontrata ............................ heqja e zotësisë për të vepruar ................................................................................. 253 E DREJTA E PENGUT ..................... 247 KAPTINA 4 .... 246 E drejta e pengut .................................................................... 246 Pagimi i shpërblimit ....... 249 DISPOZITA TË PËRGJITHSHME ....................................................................................................................................................................................................................................................... 252 Shuma e shpërblimit................................................................................................................................................................................................................................. 250 DETYRIMET E KOMISIONARIT.............. 250 ose ia shet mallin e vet ............................................................................................... 255 Nocioni ............................ 254 Falimentimi i komisionarit ....... 249 Lidhja e punës nën kondita të ndryshme nga ato të urdhërit...................................................................... 254 Kreu XX .................................................................................................................................................................................................................... 249 KAPTINA 1 .... 254 MARRËDHËNIET ME PERSONA TË TRETË .............................................................................................................................. 249 KOMISIONI...................................................................... 253 KAPTINA 4 .............. 252 DETYRIMET E KOMITENTIT ..................... 250 Kur vetë komisionari blen mallin e komitentit................................................................................................................................................................ 254 Kufizimi i të drejtës së kreditorëve të komisionarit....................... 254 Të drejtat e komitentit në kërkesat nga puna me personin e tretë .......................... 255 Lidhja e kontratës në emër të urdhërdhënësit................................................. 252 KAPTINA 3 ......................................................................................................................................................................................................................

.............................................. 258 Shuma e shpërblimit................................................. 256 Masat e sigurimit.................. 257 Shpërblimi (provizion) ......................... 261 KAPTINA 2 ............................................................................................................................................................ 262 DETYRIMET E NDËRMJETËSUESIT .................................................................................................................................................................................................................................................................. 260 Aplikimi i dispozitave të ligjit mbi kontratën e sipërmarrjes ............................................. 260 Pushimi i kontratës së lidhur për një kohë të caktuar ................................ 255 Deklaratat e dhëna agjentit për urdhërdhënësin....................................................................................... 263 Shpërblimi ................................................................................... 263 DETYRIMET E URDHËRDHËNËSIT ................................................................... 261 Mungesa e detyrimit për urdhërdhënësin që të lidhë kontratë. 258 Shpërblim i veçantë................. 259 SHUARJA E KONTRATËS.............................. 264 Humbja e të drejtës së shpërblimit.................................................................................................................................................. 258 Fitimi i të drejtës së shpërblimit ......................................................................................................... 257 DETYRIMET E URDHËRDHËNËSIT ..................................................... 259 E DREJTA E PENGUT ........................ 257 KAPTINA 3 ............................................................................... 256 Kujdesi për interesat e urdhërdhënësit ............. 262 Detyrimi i gjetjes së rastit............................................................................................................................................................................................................................ 256 Ruajtja e sekreteve të punës......................................................... 261 Pranimi i përmbushjes.............................................................................................. 259 KAPTINA 5 .............................................................................................................. 262 Ditari dhe fleta ndërmjetësuese ........................................................................................................................................................................................................................ 260 KAPTINA 1 ........................................................................................................................................................................................................................................................................ 263 Kur ndërmjetësuesi fiton të drejtën e shpërblimit............................................................. 259 Zgjidhja e kontratës pa afat renuncimi............ 263 Kompensimi i shpenzimeve.................................................................................................... 260 DISPOZITA TË PËRGJITHSHME .................................................... 256 KAPTINA 2 ........................................................................................................................................................................................ 257 Kthimi i sendeve të dhëna në përdorim............................................................................... 256 Deklaratat në emër të urdhërdhënësit........................................................................................................................ 264 ................................................................................................................................................................................................................................ 262 Përgjegjësia e ndërmjetësuesit.......................................................................................................................................................................................................................................................................................... 257 Materiali dhe dokumentacioni ................... 262 Detyrimi i njoftimit ............................. 256 DETYRIMET E AGJENTIT..................................... 260 Kreu XXI ...........................................................................................................Pranimi i përmbushjes.................................................................................... 262 KAPTINA 3 .......................... 259 Zgjidhja e kontratës së lidhur për një kohë të pacaktuar.................................................................................................................................................................. 259 KAPTINA 4 ............. 263 Ndërmjetësimi për të dy palët......................................................... 257 Rasti i veçantë i përgjegjësisë............................................................................................................................................................................. 257 Detyra a njoftimit................................................. 260 Nocioni ............................................................................................................................................... 264 Kreu XXII............................................................................................................. 261 Revokimi i urdhërit për ndërmjetësim ............................................................................... 256 Pjesëmarrja në kontraktimin e punëve ............................ 260 NDËRMJETËSIMI............................................................................................... 258 Shpenzimet ...................................

........................................................................................ 265 Ruajtje e interesave të urdhërdhënësit...................................................................... 273 DISPOZITA TË PËRGJITHSHME ..................................................................... 269 RASTET E VEÇANTA TË DËRGIMIT.................. 271 E drejta e pengut ............................................................................................................................................................................................... 269 KAPTINA 5 .............................................................. 270 DHE TË SHËRBIMEVE ..................................................................................................................... 264 KAPTINA 1 ........................................................................ 273 ............................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................. 270 Nuliteti i dispozitave të veçanta të kontratës .................................................................................................................... 270 KONTRATA MBI KONTROLLIN E MALLRAVE .......................................................... 264 Heqja dorë nga kontrata ............................................ 267 Kur dërguesi kryen vetë transportin ose punët e tjera.................................................................................................................. 268 Kur është kontraktuar që shpërblimin të paguaje ....................................................................................................................................... 267 KAPTINA 3 .................................................................................................................................................................................................................................................................... 265 respektivisht të agjencisë................... 270 Nocioni ....................................................................DËRGIMI (Shpeditimi) ......... 265 KAPTINA ................................................................................................. 267 Dhënia e llogarisë ....................................................................................... 273 KAPTINA 1 ......... 266 Përgjegjësia e dërguesit për persona të tjerë................................ 264 Aplikimi i rregullave mbi kontratën e komisionit . 268 Pagimi i shpërblimit ........................................................................................................ 265 Paralajmërimi për të metat e urdhërit.................................................. 272 Kreu XXIV ...................................................................................................... 272 destinuar për qarkullim.............. 268 marrësi i sendeve.............................................................................. 272 Kontrolli i shpërblimeve dhe i sendeve që nuk janë ........................................... 264 Nocioni .............................................. 271 Kontrolli i mallit për ushtrimin e veprimeve të ndryshme juridike .............................. 269 Dërgimi me shpërblimin fiks........................................................................... 271 Shpërblimi ................................................... 270 Ruajtja e mallrave........................... 272 Zgjidhja e kontratës.............................................................................................................................................................................................................. 265 Paralajmërimi për të metat e paketimit ................................................ 269 E DREJTA E PENGUT E DËRGUESIT.................................................................................................................... 272 Kontrolli i mallit me garanci ............................................................................ 271 Detyrimi i njoftimit të porositësit .......................................... 270 Vëllimi i kontrollit ................................................................. 271 Të besuarit e kontrollit të mallit ushtruesit tjetër të kontrollit....................................................................... 268 Sendet e rrezikishme dhe të çmueshme......................................................................................................................... 264 DISPOZITA TË PËRGJITHSHME ............................. 265 DETYRIMET E DËRGUESIT ..................................... 269 Kreu XXIII .................................................................................... 266 Veprimet doganore dhe pagimi i doganës................................... 273 KONTRATA MBI ORGANIZIMIN E UDHËTIMEVE ............................................................... respektivisht e mostrave ..................................................................... 269 Dërgimi kompleks............................................................................................................................................................. 268 DETYRIMET E URDHËRDHËNËSIT .................. 268 KAPTINA 4 ................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 265 Respektimi i udhëzimeve të urdhërdhënsit................ 267 Sigurimi i dërgesës..................................................................................................................

................................................................ 273 Dhënia e vërtetimit mbi udhëtimin ...... 275 shërbimeve të veçanta ua ka besuar ................................................................................................................................................. 274 Përgjegjësia e organizatorit të udhëtimit kur i kryen vetë.................................... 274 Detyrimi i ruajtjes së sekretit...... 275 personave të tretë . 281 mbi organizimin e udhëtimit....................................................................................................................................................................... 281 Nocioni ............ 281 Forma e kontratës................................................................................ 279 Kreu XXV ............................................ 281 KAPTINA 2 .... 281 Kreu XXVI .............................................................. 276 DETYRIMET E UDHËTARIT............................................ 275 shërbimet e veçanta.................................................................................................................................. 276 Përmbushja e kushteve të parashikuara me dispozita ............................................. 277 KAPTINA 4 ......................................................... 278 nga kontrata ... 273 Raporti i kontratës dhe i vërtetimit mbi udhëtimin................................. 281 DISPOZITA TË PËRGJITHSHME ................................... 276 Pagimi i çmimit......................................................................................................................................... 281 Aplikimi konform i dispozitave të kontratës .................................... 280 Të vepruarit sipas udhëzimeve të udhëtarit .........................................................Nocioni ........................................................................................................................................ 278 Ndryshimet në programin e udhëtimit ............................................................. 282 .................... 274 Mbrojtja e të drejtave dhe e interesave të udhëtarit .................................... 273 Prezumimi i saktësisë së vërtetimit................................................................................. 278 E drejta e organizatorit të udhëtimit për të hequr dorë............................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................. 276 Detyrimi i dhënies të të dhënave.................................... 277 E drejta e udhëtarit për të hequr dorë nga kontrata.. 274 KAPTINA 2 ............................................................. 282 DETYRIMET E AGJENCISË TURISTIKE .................................................................................................................................... 280 KONTRATA NDËRMJETËSUESE MBI UDHËTIMIN ............................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................ 276 Përjashtimi dhe kufizimi i përgjëgjësisië ............................................................................................................................................................................................................................................................................... 280 Detyrimi i dhënies se vërtetimit..................................................................................................................................................................................................... ........................................................................................................................................ 281 Kaptina 1 .............................................................. 274 Detyrimi i njoftimit ..................................... 274 Përgjegjësia për organizimin e udhëtarit......................................................................................................................................................... 277 Përgjëgjësia e udhëtarit për dëmin e shkaktuar ..... 277 Zëvendësimi i udhëtaritt me ndonjë person tjetër........................... 275 Përgjegjësia e organizatorit të udhëtimit kur kryerjene .................... 281 KONTRATA MBI ANGAZHIMIN E KAPACITETEVE TË HOTELIERISË..................................................................................................................................................................................................................................................... 274 DETYRIMET E ORGANIZATORIT TË UDHËTIMIT ... 277 Shtimi i çmimit të kontraktuar.......................................... 276 së organizatorit të udhëtimit ............................................................................................................... 281 (KONTRATA MBI ALOTMANIN)..................... 275 Zbritja e çmimit ................................................................................................................................... 276 KAPTINA 3 ................................... 280 Nocioni ........ 277 TË DREJTAT DHE DETYRIMET E VEÇANTA .................................................... 277 TË PALËVE KONTRASTUESE....................................................................................... 280 Zgjedhja e përsonave të tretë ......................................................................................................................

..................................................... 285 Përjashtimi i disa sigurimeve.........................................................................................................................................................................Detyrimi i njoftimi .......................................................................................... 289 Lajmërimi i pasaktë i bërë me dashje ose lënia në heshtje..................................................................... 283 Detyrimi i hotelierit që të mos i ndryshojë çmimet e shërbimeve ......................................................................................... 282 Detyrimi i pagimit të shërbimeve të hotelierisë...................................... 289 Pasaktësia e paparamenduar ose lajmërimi jo i plotë ......... 284 e angazhuara të strehimit........... 282 Detyrim i dhënies së dokumentit të veçantë shkresor................................................................................................................................................. 291 ........ 289 Detyra e lajmërimit ...................................................................................................................................................... 285 Kreu XXVII.... 286 Nënpjesa 2 .......................................................................................................................................................................................... 283 Detyrimet e të vepruarit të barabartë.......................... 289 RESPEKTIVISHT I KONTRAKTUESVE TË SIGURIMIT.............. 287 Sigurimi pa policë ........... 291 Detyra e pagimit dhe e marrjes së primisë ....................................................................................................................................................................................................... 285 Nocioni ............................... 283 DETYRIMET E HOTELIERIT ............................................................................................................................... 286 Largimi nga dispozitat e këtij kreu ................................................................................................................ 285 SIGURIMET ................................................................................................................................................................... 283 Detyrimi i dhëniës në përdorim të kapaciteteve strehimi të kontraktuara.......................................................................................................................... 284 DORË NGA KONTRATA ................................................................. 289 LAJMËRIMI I RRETHANAVE TË RËNDËSISHME ............................. 283 KAPTINA 3 ..................... 284 KAPTINA 4 .................. 283 Detyrimi i pagimit të provizionit ........................................ 290 II PAGIMI I PRIMISË....................................................................................................... 287 Sigurimi për llogari të huaj ose për llogari............................................................................... 285 KAPTINA 1 ............................. 285 Rasti i siguruar ............................................................................................................................................................................................................................................... 286 Lidhja e kontratës.................................................................................................... 282 Detyrimi i respektimit të çmimeve të kontraktuara . 288 Përfaqësuesi i sigurimit ........................ 289 Zgjerimi i fushës së aplikimit neneve paraprake ................................................. 284 E drejta për të hequr dorë nga kapacitetet ................................ 290 ose lajmërimin jo të plotë .................. 285 kapacitetet e angazhuara.................................................... 288 të të cilit i përket ........................................................................................................................................................................................................................................ 290 Rastet në të cilat siguruesi nuk mund të invokojë pasaktësinë................................................ 285 Nënpjesa 1 ........................................................................................................... 284 Detyrimi i agjencisë turistike për t'i plotësuar........................................................................................................................................................... 285 DISPOZITA TË PËRGJITHSHME ................................................................................................. 286 Polcia dhe fletë-dërgesa .................................................................................................................................................................................................. 284 E DREJTA E AGJENCISË TURISTIKE PËR TË HEQUR ................................................. 287 Lidhja e kontratës në emer të tjetrit pa autorizim ................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................ 285 DISPOZITAT E PËRBASHKETA PËR SIGURIMET PASURORE DHE SIGURIMIN E PERSONAVE.................... 288 DETYRIMI I SIGURUESIT.. 288 Nënpjesa 3 .................................... 289 PËR ÇMUARJEN E RREZIKUT ............................................................................. 286 Kur kontrata konsiderohet e lidhur ..............................................................................

........ 305 të privuar nga aftësia për të vepruar... 294 Përjashtimi i përgjegjësisë së siguruesit në rastin........................ 298 Dëmet e mbuluara nga sigurimi. 296 Parandalimi i rastit të siguruar dhe shpëtimi .............................................................................................. 297 Lënia e sendit të dëmtuar që është siguruar................................... 296 DISPOZITA TË PËRGJITHSHME ........................................................Pasojat e mospagmit të primisë ... 296 Qëllimi i sigurimit të pasurisë................................................................................ 294 Nënpjesa 5 ...................................................................... 305 Sigurimi në rastin e vdekjes së personit të mitur dhe personit .......................................................................................... 292 Zvogëlimi i rrezikut .. 299 NËNSIGURIMI.................................................................................................................. 297 Shkatërrimi i sendit për shkak të ngjarjes që nuk ........................................................................................................... 299 Zvogëlimi i mëvonshëm i vlerës..................................................................... 306 .......................................................................................................................................................................................................... 301 NGA SIGURIMI TJETRIT................... ............................................................................................................................................................................................................................................................................. 305 Kumulimi i kompensimit dhe i shumës se siguruar........................................................... 297 është parashikuar në policë............ 302 PËRGJEGJËS NË SIGURUESIN (SUBROGIMI)............................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................ 293 Pagimi i shpërblimit ose i shumës së kontraktuar......................................................... 299 Sigurimi i shumëfishtë dhe i dyfishtë........................................................................... 298 e luftës dhe kryengritjet....................................... 298 Nënpjesa 3 ........................................ 301 KALIMI I KONTRATËS DHE PAGIMI I KOMPENSIMIT ................................................................ 297 Nënpjesa 2 .......................................................................... 291 Shtimi i rrezikut ..................................... 295 Ndikimi i falimentimit mbi sigrurimi............................................................ 301 KALIMI I TË DREJTAVE TË SIGURUARIT NDAJ PERSONIT .................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 294 Prapësimet e siguruesit................ 303 SIGURIMI I PERSONAVE.................. 299 MBISIGURIMI DHE KONTRATA ME DISA SIGURUES .............. 303 DISPOZITA TË PËRGJITHSHME ............................................................................................................................................................................................................. 303 KAPTINA 3 ........................................................................................................................................................................................................................................ 298 Dëmet e shkaktuara nga operacionet ........................................................... 303 Sigurimi i personit të tretë........................................................... 295 Nënpjesa 1 ............................... 293 Nënpjesa 4 ......................................................... 306 Vetëvrasja e të siguruarit.............................................................................................................................. 293 Detyrimi i njoftimit mbi lindjen e rastit të sigurimit............................................................................................................................................. 293 Nuliteti i dispozitave mbi humbjen e të drejtave .................. 298 Dëmet e shkaktuara nga të metat e sendit të siguruar ............................................. 295 KOHËZGJATJA E SIGURIMIT ................................................................. 292 Kur rast i siguruar ndodhë në ndërkohë .......................................................... 298 KUFIZIMI I RREZIQEVE TË SIGURUARA ........................................................................................... 306 RREZIQET E PËRJASHTUARA.................. 306 Nënpjesa 2 ...................... 295 Fillimi i efektit të sigurimit........................................................................................................................................................................................................ 302 SIGURIMI NGA PËRGJEGJËSIA ............................................ 296 Interesi i sigurimit .......... 299 Mbisigurimi ........................ 294 e paramendimit dhe të mashtrimii...................................

......................................................... 316 së lënë peng ................... 311 shumës për pagesë............................. 306 Shkaktimi me dashje i rastit të fatkeqësisë... 316 ........................................................ 314 Nënpjesa 4 .................................................................................. 315 DHËNIA PENG E KËRKESAVE DHE E TË DREJTAVE TË TJERA................................................................................................................... 312 Nocioni ....................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 315 Arkëtimi i kërkesës së lënë peng ............ 314 Pushimi i të drejtës së pengut me pushimin e kërkesës ........................................... 307 TË DREJAT E KONTRAKTUESIT TË SIGURUAR......................... 315 Detyra e ruajtjes së kërkesës.................... 307 Nënpjesa 3 ............................................................... 310 Kur shfrytëzuesi i caktuar vdes përpara rrjedhjes........................................................................................................................................................... 314 Rangu i të drejtave të lëna peng........................................................................................................................ 307 Përjashtimi kontraktues i rrezikut ............................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................. 313 Shitja e sendit të lënë peng para kohe dhe për shkak të prishjes ose të humbjes së vlerës dhe zëvendësimi i tij .................................... 312 DISPOZITA TË PËRGJITHSHME ............................................... 308 Lënia peng e policës...................... 315 Nënpjesa 1 ................................................................................... 312 PENGTU ............................................................. 314 Kaptina 3 ....................................................................... 308 Nënpjesa 4 .................. 315 Njoftimi i debitorit dhe dorëzimi i dokumenteve ....................................................... 309 E drejta vetiake dhe e drejtpërdrejtë e shfrytëzuesve....................................... 307 Riblerja ....................................................................................................................................... 307 Paradhënia .......................................................................... 313 Shitja e sendit të lënë peng para kohe me kërkesën e pengdhënësit.................................................................... 315 Arkëtimi dhe llogaritja e kamatës ............................ 313 nga kontrata në ekonomi ................................................................. 309 Revokimi i dispozitës mbi caktimin e shfrytëzuesve................................................ 315 DHËNIA PENG E KËRKESAVE .................................................................................................................................... 309 Pjesëtimi i dobisë midis disa shfrytëzuesve ..................................................... 307 Operacionet e luftës ...................................................................................................... 313 E drejta e arëktimit me përparësi ...................................................................................................................................................................... 309 Caktimi i shfrytëzuesit ............................................ 309 SIGURIMI I JETËS NË DOBI TË PERSONIT TË TRETË.............................................. 311 Kreu XXVIII................................................................................ 312 KAPTINA 1 .................... 312 Lënia peng e sendit në pronësi.................................................................. 314 Parashkrimi i kërkesave reciproke ......................................................................................................... 314 Pushimi i të drejtës së pengut me humbjen e posedimit ...... 316 Prapësimet e debitorit të kërkesës............. 312 Shitja e sendit të lënë peng për kërkesat ................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................. 315 Dhënia peng e kërkesave nga letrat me vlerë ............ 312 Shitja e sendit të lënë peng ....................................................................Vrasja me dashje e të siguruarit...................................................................................... 314 PUSHIMI I TË DREJTËS SË PENGUT ...................................... 310 Cedimi i shumës se siguruar.................................................................................................................................... 310 Kreditorët e kontraktuesit të sigurimit dhe të të siguruarit......................................................................................................................................... 307 PARA LINDJES SË RASTIT TË SIGURUAR..........................

.......................................... 317 DORËZANIA................................................................................... 322 KAPTINA 4 . ....................................................................................... 317 KAPTINA 1............................................................................................................................................................................................................................... 324 .......... 320 Detyrimi i njoftimit të dorëzanësit mbi ometimin e debitorit........................... 323 KAPTINA 2 ............. 323 Kreu XXX ................................................................................................................. 323 KAPTINA 5 ............................. 323 KAPTINA 1 .......... 323 Nocioni i kontratës ......................................................................... 318 Kalimi i të drejtave të kreditorit në dorëzanësin (subrogimi)................... 316 Nënpjesa 3 ................................................................................................ 321 KAPTINA 3 ............................................................................................... 316 DHËNIA PENG E TË DREJTAVE TË TJERA ............ 321 së kreditorit ....................................... 317 APLIKIMI I DISPOZITAVE MBI DHËNIEN PENG ............................................................................................................................................................................ 317 TË SENDEVE............................................................................................. 320 trashëgimtarit të debitorit ..................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 322 E drejta për kthimin e pjesës së paguar ............... 319 Solidariteti i dorëzanësve .................................... 321 RAPORTET E DORËZANËSIT DHE TË DEBITORIT....................................... 324 RAPORTET MIDIS ASIGNATORIT DHE ASIGNATIT ............................ 317 Aftësia për dorëzaninë............................ 319 Falimentimi i debitorit kryesor .................................................................................................................................................................... 319 Format e dorëzanisë ............................................................................................................................................................................................................................................................. 322 Humbja e të drejtës së kompensimit ................... 319 DORËZANËSIT........................................... 319 Rasti i përgjegjësisë së zvogëluar të .................................................................................... 317 Forma ............................................................................................................................................................................................................................................................................................. 317 Dorëzania për personin e paaftë për të vepruar ..................... 321 E drejta për të kërkuar kompensimin nga debitori...................................................................... 322 E drejta e dorëzanësit në sigurimin paraprak........................................................ 318 Volumi i përgjegjësisë së dorëzanësit ................................................................................................................................................................................................................................................................................... 317 Objekti i dorëzanisë ................ 321 E drejta e dorëzanësit të një debitori solidar ...................................................................................................................................................................................... 324 Prapësimet e asignatit............. 323 REGRESI I PAGUESIT NDAJ DORËZANESVE TË TJERË ................................................................. 324 Aprovimi nga ana e asignatit ................................................................................. 324 Aprovimi i asignacionit nuk mund të revokohet...................... 316 Mënyra e lënies peng ....................................................................................... 323 PARASHKRIMI...................... 320 Prapësimet e dorëzanësit ................................................................................................. 319 Humbja e të drejtës në afat ........................... 317 Kreu XXIX .......................................................................... 317 DISPOZITA TË PËRGJITHSHME .................. 323 DËRGIMI (ASIGNACIONI) .......................................................................................................................................... 317 Nocioni ......................................................................... 318 RAPORTET E KREDITORIT DHE TË...................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 320 Shakarkimi i dorëzanësit për shkak të zvaritjes............................................................................................................................................................................................................................ 324 Bartja e asignacionit................................Nënpjesa 2 .................................................................. ...........

.......................................... 326 Revokimi i autorizimit të dhënë asignatit.............................................................................................................................................................................. 325 Asignacioni nuk është përmbushja .............. 329 KAPTINA 2 ....................................... 330 Ushtrimi i të drejtave.......................................................... 331 Nocioni ....................................................................... 331 Rikthimi i letrave me vlerë ................................................................... 327 VDEKJA DHE PRIVIMI I AFTËSISË ....................................................................................................................................................... 332 Kompensimi midis saldos së disa llogarive....................................................... 329 Libreza e kursimit .................................................................................................................................. 326 Revokimi i autorizimit të dhënë marrësit të dërgesës ...................... 325 Detyra e asignatarit për ta njoftuar asignantin............................................................... 330 Pagimi i kamatës ............................................... 327 ASIGNACIONI NË FORMË TË LETRËS NË PRUERËSIN ........................... 328 DEPOZITË TË HOLLASH ..................................................................................................................................................................................................................................................... 326 Në qoftë se asignati është debitor i asignantit ................. 328 Gjendja e llogarisë ................................................................................................................................................................................ 326 KAPTINA 4 .............................................................. 329 Pagimi i kamatës ............................................................ 328 Llojet e depozitave të hollash .... 328 Menjanimi i saldos debitore ................................................................................................................. 325 KAPTINA 3 ............ 325 Në qoftë se asignatari është kreditor i asignatit ................. 331 Forma e kontratës......................................................................................................................................... 327 KAPTINA 7 ........................................................................................................................................................................................................................... 330 DEPONIMI I LETRAVE ME VLERË............................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 330 Nocioni .... 326 KAPTINA 5......... 328 KAPTINA 1 .................................................................................................................................................. 325 Heqja dorë nga asignacioni i aprovuar................................................................................................................. 329 Vendi i derdhjës dhe i pagesës................................................................................ 328 Nocioni ................................................................................ 325 RAPORTI MIDIS ASIGNATARIT DHE ASIGNATIT.................................................................................. 332 Mjetet në llogarinë rrjedhëse ............................ 328 Hapja e llogarisë ............................................................................ 327 Kreu XXXI .................................................................................................................... 328 DEPOZITA BANKARE NË TË HOLLA ........................................................................................ 332 .................................... 329 DEPOZITA E KURSIMIT......................................... 326 RAPORTET E ASIGNATIT DHE TË ASIGNATARIT .......................................................................................................................................................................................Parashkrimi.......................................................................... 329 Regjistrimi në librezë ..................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 330 Kreu XXXII......... 327 PËR TË VEPRUAR........................................................................................................................................................................................ 331 LLOGARIA RRJEDHËSE E BANKËS............................................................................... 330 Detyrat e bankës............................................................................................................................................................................................. 327 ASIGNSACIONI NË FORMË TË LETRËS SIPAS URDHËRIT ........................................................ 331 Kreu XXXIII................. 331 Kërkesat e personave të tretë .................................................................................................. 330 Llojet e depozitave të kursimit ....................... 329 Ekzistimi i disa llogarive................................................................................................ 327 KAPTINA 6 ............................................................................................................

.................................................................................... 332 Kohëzgjatja e llogarisë ................................................................................................................................................................. 336 Forma dhe përmbajtja ........................... 339 Kreu XXXVIII ...................................................... 336 Nocioni ...................................................................................................................................... 340 Kreu XL........................................................................................................................................................ 339 Vërtetimi i garancisë ........................................................... 337 Detyra e bankës akreditive ............................................................... 335 i kredisë para afatit....................................................................................................................................... 337 Pavarësia e akreditivit nga veprimi tjetër juridik............................... 335 Renuncim i dhënësit të kredisë ....... 339 Pagimi i detyrimeve nga garancia në të holla................. 335 Nocioni ........................................................................................................................................... 333 Dërgimi i ekstrakteve .............................. 338 Detyra e bankës lidhur me dokumentet........................................................................................................................................................................... 332 Aplikimi i rregullave të kontratës mbi urdhëresën ........................................................................................... 336 TË LETRAVE ME VLERË ......................................................................................................... 333 KONTRATA MBI KASAFORTËN ................................................................................. 335 KONTRATA MBI KREDINË ........................................... 335 Kreu XXXVI ............................................................................................................................................ 340 Garancia pa kundërshtim................................................................................................................................................................... 340 (supergarancia).............................................................................................. 337 Kur lind detyrimi ndaj shfrytëzuesit .................................................................................................................................................................................................................................... 338 Akreditiv i parevokueshëm............................................................................. 340 Kreu XXXIX ................................................. 334 Sendet që nuk guxojnë të vihen ............................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 337 AKREDITIVET... 337 Detyrimi i bankës akreditive dhe forma e akreditivit ....................................... 340 APLIKIMI I DISPOZITAVE MBI VEPRIMTARINË BANKARE ............................................ 337 Llojet e akreditivit dokumentar .................................................................................................................................................... 339 Bartshmëria dhe pjesëtueshmëria e akreditivit ...................................................................... 334 në kasafortë...................................................... 341 ................................................................................................ 340 Cedimi i të drejtës nga garancia......... 333 Provizioni dhe kompensimi i shpenzimeve................ 338 Kufijt e përgjegjësisë së bankës.......................................................... 338 Akreditiv i revokueshëm ........................................................................................................................................................ 334 Kreu XXXV...................................................................................................................................................................................................... 333 Hapja e kasafortës ................................................................................................................................ 333 Kreu XXXIV ....................................................................................................................................................................................................... 335 Heqja dorë nga kontrata dhe kthimi................................................................................. 334 Të drejtat e bankës në rast mospagimi .................. 339 GARANTIMI I BANKËS................................................................................................................................Disponimi i saldos................................. 339 Nocioni ................................................... 333 Nocioni .............................................................................................................. 336 Kreu XXXVII ............................................................................................................................................................................................................................... 337 Akreditivi dokumentar ............... 335 Forma dhe përmbajtja ................. 341 PAJTIMI..................... 336 KONTRATA E KREDISË NË BAZË TË PENGUT................................................................................................................... 336 Kur banka mund t'i shes letrat e lëna peng...................................................................

341 Ku ekzistojnë lëshimet reciproke................................................. Error! Bookmark not defined............................... 346 Shfuqizimi i dispozitave të tjera ........................................................................... Error! Bookmark not defined............. Error! Bookmark not defined.............................................. 345 Pjesa e katërt......... URDHRIN E MERITAVE PËR POPULL ....................................................................................................................................................................................... Error! Bookmark not defined........................................................................................................ TË ARTË.................................................................................................................... Error! Bookmark not defined....................................................................... .............................. 342 Pajtimi mbi punën që mund të anulohet.............................................. MEDALJEN E PUNËS ........................................................................................................ Error! Bookmark not defined................................................. 341 Aftësia ............... Error! Bookmark not defined.............................................................................................. URDHRIN E PUNËS ME KURORË...................................... 342 Dëmtimi përtej masës......................... TË ARGJENDTË ....................................................................... 342 Nuliteti i pajtimit......................................................................................................... KRYETARI I REPUBLIKËS SOCIALISTE FEDERATIVE.......................... Error! Bookmark not defined.................................................................................... ME YLL TË ARGJENDTË ............................................................. 345 Marrëdhëniet e detyrimeve të krijuara jashtë RSFJ ................... TË JUGOSLLAVISË......................................................................... 341 Aplikimi i dispozitës mbi kontratat dypalëshe .................. 346 Aplikimi i zakoneve ........... Error! Bookmark not defined................................. URDHRIN E MERITAVE PËR POPULL ................................... 346 Hyrja në fuqi e këtij ligji ....................... 344 E drejta kompetente ne rastin e shkaktimit të dëmit ............... 344 E drejta kompetente për marrëdhëniet e tjera të detyrimeve........................................................ 342 Nuliteti i një dispozite të pajtimit ... Error! Bookmark not defined................................................... URDHRIN E PUNËS ME KURORË..............................................Nocioni ........ 341 Objekti............. 346 Aplikimi i këtij ligji.. DEKRET ............................................................................................ Error! Bookmark not defined................ 346 DISPOZITAT KALIMTARE DHE TË FUNDIT..................................................................................................................... Error! Bookmark not defined.................................... Error! Bookmark not defined......................................... URDHRIN E VËLLAZËRIMIT DHE BASHKIMIT ME ............................................................ 345 E drejta kompetente për parashkrimin ................................................ Error! Bookmark not defined........... 344 E drejta kompetente në marrëdhëniet kontraktuese ................................................................................ KURORË TË ARGJENDTË.............. 344 E drejta kompetente lidhur me pasurinë e paluejtshme ..................................................................... ME RREZE TË ARGJENDTA ................. 343 Aplikimi i kësaj pjese të ligjit..... Error! Bookmark not defined............................................................................................................... 347 DEKORATAT....................... 342 Efekti i pajtimit ndaj dorëzanesve dhe pengdhënësve .................................................................

dhe për sigurimin e përgjegjësisë së organizatave e punës së bashkuar e të pjesëmarrësve të tjera në qarkullimin juridik për kryerjen e detyrimeve të veta si pasojë edhe për realizimin dhe zhvillmin e marrëdhënieve shoqërore-ekonomike socialiste vetëqeverisëse. Pjesëmarrësit e marrëdhënieve të detyrimeve Neni 2 • Pjesëmarrës të marrëdhënieve të detyrimeve janë organizatat themelore dhe organizatat e tjera të punës së bashkuar dhe personat e tërë shoqërorë e juridikë (në tekstin e mëtejmë: personat shoqërorë juridikë ) individët dhe personat civilë juridikë. Personat shoqërore juridikë realizojnë të drejtën e disponimit të mjeteve shoqërore në marrëdhëniet e detyrimeve në pajtim me punëtorët në organizatat themelore organizatat e tjera të punës. Marrëdhëniet e detyrimeve dhe disponimi i mjeteve shoqërore Neni 3 Personat shoqërorë juridikë marrin pjesë në marrëdhëniet e detyrimeve realizimin e të drejtës së disponimit të mjeteve shoqërore që drejtohen nga punëtorët në organizatat themelore dhe në organizatat tjera të punës së bashkuar respetivisht nga puna njësit pranë personave shoqërorë juridikë. respektivisht punonjësit pranë personave të tjerë shoqërorë juridikë në pajtm me statusin. së bashkuar. me aktet e tjera të përgjithshme vetëqeverisëse dhe me ligjin. me këtë ligj rregullohen bazat e marëdhënieve të detyrimeve (pjesa e përgjithshme) dhe kontratat e marëdhëniet e tjera të detyrimeve në lëmin e qarkullimit të mallrave dhe të shërbimeve. .Kreu I PARIMET THEMELORE Qëllimi dhe përmbajtja e ligjit Neni 1 • Për krijimin e kushteve për qarkullimin e lirë të mallrave dhe për kryerjen e shërbimeve në tregun mik jugosllav në kushtet e prodhimit socialist të mallrave dhe për plotësimin e nevojave materiale nevojave të tjera të punonjësve e të qytetarëve si.

Bashkëpunimi në marrëdhëniet e detyrimeve Neni 7 Në themelimin e marrëdhënieve të detyrimeve dhe në realizimin e të drejtave e të detyrimeve që dalin nga këto marëdhënie. respektivisht realizimin e qëllimeve dhe detyrave të tyre e të mbrojnë pronën shoqërore. Në marrëdhëniet reciproke të bashkpunimit. të përgjegjesisë reciproke e të soldidaritetit të punëtorëve në punën e bashkuar.Marrëdhëniet e detyrimeve dhe planifikimi shoqëror Neni4 Në themelimin e marrëdhënieve të detyrimeve. Në themelimin e marrëdhënieve të detyrimeve personat shoqërorë juridikë kanë për detyrë të kujdesen për marrëveshjet shoqërore dhe marrëveshjet vetëqeverisëse që i kanë lidhur me të tjerët dhe për përgjegjësinë e vet për zbatimin e detyrimeve të marra përsipër me këto marrëveshje vetëqeverisëse dhe me marrëveshjet shoqërore. të bazuar vetëqeverisjen e në pronën shoqërore të mjeteve të prodhimit e të mjeteve të tjera të punës. personat shoqërore kanë për detyrë të kujdesen për qëllimet e bashkpunimit të vazhdueshëm e për realizimin e interesave të tjera të përbashkëta dhe që në ndonjë mënyrë tjetër të krijojnë kushtet për realizimin e të . Marrëdhëniet e detyrimeve dhe shfrytëzimi i mjeteve shoqërore Neni 5 Në themelimin e marrëdhënieve të detyrimeve. personat shoqërorë juridikë kanë për detyrë ti përdorin mjetet shoqërore që disponojnë në mënyrën shoqërisht dhe ekonomikisht. personat shoqërorë juridikë realizojnë bashkëpunimin në ndërlidhjen dhe vartësinë reciproke. të përshtatshme dhe ta ruajnë vlerën e tyre të pazvogluar si dhe të sigurojnë avancimin dhe zgjerimin e bazës materiale të punës së bashkuar. Marrëdhëniet e detyrimeve dhe marrëveshjet vetqeverisëse Neni 6 (1) Personat shoqëore juridikë që themelojnë marrëdhëniet e detyrimeve për zbatimin e marrëveshjes vetëqeverisëse që e kanë lidhur midis tyre kanë për detyrë të veprojnë në pajtim me këtë marrëveshje vetëqeverisëse. personat shoqërore juridikë veprojnë në pajtim me planet e tyre dhe sigurojnë zbatimin e detyrimeve materiale të marra përsipër me marrëveshjet vetëqeverisëse mbi bazat e planeve të organizatave e të bashkësive vetëqeverisëse e të marrëveshjeve shoqërore mbi bazat e planeve të bashkësive shoqërore politike.

organizatat themelore dhe organizatat e tjera të punës së bashkuar. por nuk mund ti rregullojnë në kundërshtim me parimet e përcaktuara me kushtetutë të rregullimit shoqëror. Liria e rregullimit të formave të marrëdhënieve të detyrimeve Neni 10 Pjesëmarrësit e qarkullimit i rregullojnë lirisht marrëdhëniet e detyrimeve. të mos e shrregullojnë stabilitetin e tregut dhe të mos u sjellin dëm pjesëmarrësve të tjerë në treg. kanë për detyrë që. kur me ushtrimin e veprimtarisë së tyre i plotësojnë direkt nevojat e qytetarëve. kooperativat bujqësore dhe koperativat. Parimi i ndërgjegjshmërisë dhe ndershmërisë Neni 12 Ne themelimin e marredhënieve te detyrimeve dhe në realizimin e të drejtave dhe detyrimeve . e tjera. Qytetarëve si konsumatorë dhe shfrytëzues të shërbimeve Neni 8 Në themelimin e marrëdhënieve të detyrimeve dhe në realizimin e të drejtave dhe të detyrimeve që dalin nga këto marrëdhënie. t'i ushtrojnë sipas mënyrës që siguron plotësimin e rregullt dhe me cilësi të qytetarëve dhe kushte sa më të favorshme për plotësimin e këtyre nevojave. me dispozitat e detyrueshme dhe me moralin e shoqërisë socialiste vetëqeverisëse. organizatat themelore dhe organizatat e tjera të punës së bashkuar. Mbi këto baza. Barazia e pjesëmarrësve në marrëdhënien e detyrimit Nen 11 Pjesëmarrësit e marrëdhënies së detyrimit janë të barabartë. të drejtat e detyrimet e tyre t'i rregullojnë dhe.realizoinë bashkëpunimin në marrëdhëniet e detyrimeve edhe me bujqit dhe punonjësit e tjerë që në mënyrë të pavarur në veprimtari me punë personale. konsumatorëve dhe bashkësisë shoqërore në tërësi. kooperativat dhe punonjësit që ushtrojnë në mënyrë të pavarur veprimtari me punë personale. Sjelljet në treg Neni 9 Organizatat e punës së bashkuar dhe pjesëmarrësit e tjerë të qarkullimit kanë për detyrë që në marrëdhëniet e detyrimeve të veprojnë në pajtim me parimin e unitetit të tregut jugosllave dhe me politikën e përcaktuar ekonomike.drejtave dhe zbatimin e detyrimeve nga marëdhëniet e detyrimeve.

nga këto marrëdhënie. ndalohet ushtrimi i të drejtave nga marrëdhëniet e detyrimeve në kundërshtim me qëllimin për të cilin janë vendosur me marrëveshjen vetëqeverisëse. përgjegjës për përmbushjen e tij. Ndalimi i krijimit dhe i shfrytëzimit të pozitës monopoliste Neni 14 Në themelimin e marrëdhënieve të detyrimeve. . Ndalimi i shkaktimit të dëmit Neni 16 Secili ka për detyrë të rezervohet nga veprimet që mund ti sjellin dëm tjetrit. pjesëmarrësit nisen nga parimi i vlerës së barabartë të dhënieve reciproke. me të cilat fitohen përparësitë materiale apo përparësite e tjera që nuk bazohen në punë apo që krijojnë marredhënie të pabarabarta në ushtrimin e veprimtarisë ose prishin bazat e tjera të marrëdhënieve shoqërore-ekonomike. Ndalimi i shpërdorimit të të drejtave Neni 13 Ndalohet ushtrimi i të drejtave nga marrëdhëniet e detyrimeve në kundërshtim me qëllimin për të cilin janë vendosur ose njohur me ligj. pjesëmarrësit kanë për detyrë t'i përmbahen parimit të ndërgjegjshmërisë dhe ndershmërisë. Po kështu. Parimi i vlerës së njëjtë të dhënieve Neni 15 Në themelimin e kontratave dypalshe. Me ligj caktohet se në cilat raste prishja e këtij qëllimi passjell pasoja juridike. pjesëmarrësit nuk mund të vendosin të drejta e detyrime. me të cilat për cilindo qoftë prej tyre ose për tjetrin krijohet apo shfrytëzohet pozita monopoliste në tregun unik jugosllav. Detyrimi mund të shuhet vetëm me pajtimin e vullneteve në marrëdhënien e detyrimit ose në bazë të ligjit. Detyrat e përmbushjes së detyrimit Neni 17 Pjesemarrësit e marrëdhënies së detyrimit kanë për detyrë ta zbatojnë detyrimin e vet dhe janë përgjegjës për përmbushjen e tij.

Sjelljet në zbatimin e detyrimeve dhe në realizimin e të drejtave Neni 18 Pjesëmarrësi i marrëdhënies së detyrimit ka për detyrë që në zbatimin e detyrimit të vet të veprojë me kujdesin që kërkohet në qarkullimin juridik të llojit përkatës të marrëdhënieve të detyrimeve (kujdesi i ekonomistit të mirë. Pjesëmarrësi i marrëdhënies së detyrimit ka për detyrë që në realizimin e të drejtës së vet të rezervohet nga veprimi që do të mund t’ia vështërsonte kryerjen e detyrimit pjesëmarrësit tjetër. në qoftë se nga ndonjë dispozitë e këtij ligji apo nga kuptimi i tij nuk rezulton diçka tjetër. Sjelljet në pajtim me statutet dhe me aktet e tjera të përgjithshme Neni 22 Personat shoqërorë-juridikë dhe personat civilë juridikë në themelimin e marrëdhënies së detyrimeve veprojnë në pajtim me statutin e vet dhe me aktet e tjera të përgjithshme. Mirëpo që është lidhur kontrata. apo nëse nga rrethanat rezulton se e kanë dëshiruar aplikimin e tyre. Ndaj marëdhënieve të detyrimeve vihen në zbatim rregullat nëse pjesëmarrësit e marrëdhënieve të detyrimeve kanë kontraktuar aplikimin e tyre. Karakteri dispozitiv i dispozitave të ligjit Neni 20 Pjesëmarrësit mund ta rregullojnë raportin e tyre të detyrimeve ndryshe nga ajo që është caktuar me këtë ligj. të ndërmjetësimit apo në ndonjë mënyrë tjetër paqësore. apo kujdesi i nikoqirit të mirë). apo ndonjë veprim tjetër juridikë që është ndërmarrë në . Pjesëmarrësi i marrëdhënies së detyrimit ka për detyrë që në zbatimin e detyrimit nga veprimtaria e vet profesionale të veprojë me kujdes të shtuar. sipas rregullave të degës dhe praktikës (kujdesi i ekspertit të mirë). Zgjidhja e konflikteve në mënyrë paqësore Neni 19 Pjesëmarrësit e marrëdhënies së detyrimit do të përpiqen që konfliktet t’i zgjidhin me anë të harmonizimit. Aplikimi i praktikës së mirë afariste Neni 21 Pjesëmarrësit e marrëdhënieve të detyrimeve kanë për detyrë që në qarkullimin juridik të veprojnë në pajtim me praktikën e mirë afariste.

Aplikimi i ligjeve republikane. janë kontrata që organizata e punës së bashkuar dhe organizatat e bashkësitë e tjera që ushtrojnë veprimtari ekonomike. janë rregulluar ndryshe me ligjet rebublikane respektivisht krahinore. Aplikimi i ligjeve të tjera federative Neni 23 Ndaj marrëdhënieve të detyrimeve që rregullohen me ligje të tjera federative aplikohen dispozitat e këtij ligji mbi çështjet që nuk janë rregulluar me atë ligj. (3) Dispozitat e këtij ligji që kanë të bëjnë me kontratat vihen përshtatshmërisht në zbatim edhe ndaj punëve të tjera juridike. respektivisht krahinore nuk do aplikohen dispozitat e pjesës së përgjithshme të këtij ligji mbi çështjet që duke marrë parasysh karakterin e veçantë të marrëdhënieve të caktuara të detyrimeve. lidhet midis tyre në ushtrimet e veprimtarive që janë objekt i veprimtarisë së tyre apo lidhen me këto veprimtari. përveç nëse për kontratat në ekonomi nuk është caktuar.kundërshtim me këto akte. Aplikimi i dispozitave të veçanta Neni 25 (1) Dispozitat e këtij ligji që kanë të bëjnë me kontratat aplikohen ndaj të gjitha llojeve kontratash. si dhe poseduesit e dyqaneve dhe personat e tjerë të veçantë që në formë profesioni të regjistruar ushtrojnë ndonjë vëprimtari ekonomike.apo nëse me këtë ligj është caktuar ndryshe. respektivisht krahinore Neni 24 Ndaj marrëdhënieve të detyrimeve që rregullohen me ligjet republikane.shprehimisht ndryshe. mbetet në fuqi. në ekonomi në vështrim të këtij ligji. përveç nëse për këtë gjë pala tjetër ka ditur ose është dashur të dinte. (2) Kontratat. .

Deklarimi i vullnetit duhet të bëhet lirisht dhe seriozisht. Lidhja e obligueshme dhe përmbajtja e obligueshme e kontratës Neni 27 Në qoftë se ndokush është sipas ligjit i obligueshëm ta lidhë kontratën. personi i interesuar mund të kërkojë që kontrata e tillë të lidhet pa shtytje. ose hyjnë në vend të dispozitave kontraktuese që nuk janë në pajtim me to. me shenjat e zakonshme ose me ndonjë sjellje tjetër nga e cila mund të konkludohet me siguri për ekzistimin e tij.Kreu II LINDJA E DETYRIMEVE KAPTINA I KONTRATA Nënpjesa 1 LIDHJA E KONTRATËS PAJTUESHMËRIA E VULLNETEVE Kur kontrata quhet e lidhur? Neni 26 Kontrata quhet e lidhur kur palët kontraktuese të jenë marrë vesh mbi pjesët përbërëse esenciale të kontratës. ky mund të jepet para . kështuqë i plotësojnë ato. Dispozitat e akteve nënligjore me të cilat caktohet. përmbajtja e kontratës. janë pjesë përbërëse e këtyre kontratave. Deklarimi i vullnetit Neni 28 Vullneti për ta lidhur kontratën mund të deklarohet me fjalë. Leja dhe autorizimi Neni 29 Kur për lidhjen e ndonjë kontrate nevojitet pëlqimi i personit të tretë. pjesërisht apo tërësisht.

si autorizim. Negociatat Neni 30 Negociatat që vijnë para se. duke pasur kujdes për negociatat paraprake për praktikën e përcaktuar midis kontraktuesve dhe zakonet. respektivisht autorizimi duhet të jepen në formë të parashikuar për kontrata. Në qoftë se palët kontraktuese pas pajtimit të arritur mbi pjesët përbërëse esenciale të kontratës i kanë lënë disa pika sekundare për më vonë. ku ofertuesi ka pasur selinë respektivisht vendbanimin në çastin.kurse shpenzimet e përbashkëta i përballojnë në pjesë të barabarta. Përgjigjet për dëmin edhe pala që i ka zhvilluar negociatat më qëllim që të lidhë kontratë. Oferta Neni 32 Oferta është propozim për lidhjen e kontratës që i bëhet personit të caktuar e cila përmban të gjitha pjesët përbërëse esenciale të kontratës. kontrata konsiderohet e lidhur. . Në qoftë se nuk mirren vesh ndryshe. për dëmin e krijuar për shkak të zhvillimit të negociatave. secila palë përballon shpenzimet e veta rreth pregaditjes për lidhjen e kontratës.lidhjes së kontratës. të lidhet kontrata nuk obligojnë dhe secila palë mund të ndërprejë kurdo që të dëshirojë. pas lidhjes së saj. Koha dhe vendi i lidhjes së kontratës Neni 31 Kontrata quhet e lidhur në çastin kur ofertuesi ta ketë pranuar deklaratën e të ofertuarit se e pranon ofertën. Mirëpo. po që se vetë kontraktuesit nuk arrijnë pëlqimin mbi to do të rregullohet nga gjykata. si leje. në qoftë se me ligj nuk është parashikuar diçka tjetër. Leja. Konsiderohet se kontrata është lidhur në vendin. ndërsa pikat sekundare. kështuqë me pranimin e saj do të mund të lidhej kontrata. e pastaj heq dorë nga ky qëllim pa ndonjë shkak të bazuar dhe në këtë mënyrë i shkakton dëm palës tjetër. kur e ka bëre ofertën. pala që ka zhvilluar negociata pa pasur qëllim që të lidhë kontratë përgjigjet. apo. për lidhjen e të cilave jepen.

apo në qoftë se ky përjashtim rezulton nga rrethanat e punës. i listave të çmimeve. si dhe shpalljet e bëra me anë të shtypit. i tarifave dhe i njoftimeve të tjera. Deri kur obligon oferta Neni 37 Oferta ku është caktuar afati për pranimin e saj. Mirëpo. por vetëm thirrje që të bëhet oferta nën kondita të shpallura. radio. afatin e pranimit. trakteve. televizionit. Në rastin kur letra nuk është datuar afati për pranimin e ofertës rrjedh nga dita kur është dorëzuar letra në postë. nuk përbëjnë ofertë për lidhjen e kontratës. i cili përmban pjesë përbërëse esenciale të kontratës. Në qoftë se ofertuesi në letër ose në telegram e ka caktuar. dërguesi i thirrjeve të tilla do të përgjigjet për dëmin të cilin do ta pësonte ofertuesi. Dërgimi i katalogjeve dhe i shpalljeve Neni 35 Dërgimi i katalogjeve. në qoftë se nuk rezulton ndryshe nga rrethanat e rastit ose nga zakonet. vlen si ofertë. i destinuar për lidhjen e saj. do të konsiderohet se ky afat ka filluar të rrjedhë që nga data e shënuar në letër. Ekspozimi i mallit Neni 34 Ekspozimi i mallit me shënimin e çmimit konsiderohet si ofertë. Oferta mund të revokohet vetëm.Oferta e përgjithshme Neni 33 Propozimi për lidhjen e kontratës që i bëhet numrit të pacaktuar personash. ose në ndonjë mënyrë tjetër. në qoftë se nuk rezulton ndryshe nga rrethanat e rastit apo nga zakonet.në qoftë se i ofertuari e ka marrë revokimin përpara marrjes së ofertës apo njëkohësisht me të. Efekti i ofertës Neni 36 Ofertuesin e obligon oferta përveç në qoftë se obligimin e vet për ta ruajtur ofertën e ka përjashtuar. po që se pa ndonjë shkak të arsyeshëm nuk e ka pranuar ofertën e tij. respektivisht që nga dita kur është dorëzuar telegrami në postë. . e obligon ofertuesin deri në skadimin e këtij afati.

Forma e ofertës Neni 38 Oferta e kontratës për lidhjen e së cilës ligji kërkon formë të posaçme e obligon ofertuesin vetëm po që se është bërë në të njejtën formë. praktikës së vërtetuar midis palëve të interesuara dhe zakoneve. përveç në qoftë se nga rrethanat rezulton se të ofertuarit i takon njëfarë afati për të menduar. E njejta vlen edhe për pranimin e ofertës. Pranimi i ofertës Neni 39 Oferta quhet e pranuar kur ofertuesi e merrë deklaratën e të ofertuarit se e pranon ofertën. të vendosë mbi të dhe që përgjigja mbi pranimin t'i arrijë ofertuesit. Oferta e bërë me telefon. Pranimi mund të revokohet në qoftë se ofertuesi e merr deklaratën mbi revokimin përpara deklaratës mbi pranimet ose njëkohësisht me të. ku nuk është caktuar afati i pranimit. . Pranimi i ofertës me propozim që të ndryshohet Neni 41 Në qoftë se i ofertuari deklaron se e pranon ofertën dhe njëjkohësisht propozon që ajo diku të ndryshohet ose të plotësohet.Oferta e bërë personat mungimor. Heshtja e të ofertuarit Neni 42 Heshtja e të ofertuarit nuk do të thotë pranim i ofertës. Pranimi i ofertës direkte Neni 40 Oferta që i bëhet personit të pranishëm konsiderohet e refuzuar në qoftë se nuk është pranuar pa shtytje. si dhe kur bën ndonjë veprim tjetër i cili në bazë të ofertës. Oferta quhet e pranuar edhe atëherë kur ofertuesi e dërgon sendin ose e paguan çmimin. mund të konsiderohet si deklaratë mbi pranimin. konsiderohet se ofertën e ka refuzuar dhe se nga ana e vet i ka bërë ofertë tjetër ofertuesit të vet të mëparshëm. teleprinter ose direkt me anë të radio-ndërlidhjes konsiderohet si ofertë e bërë personit të pranishëm. e obligon ofertuesin për kohën që nevojitet rregullisht që oferta t'i arrijë të ofertuarit që ky ta shqyrtojë atë.

Mirëpo. Vonesa e pranimit dhe vonesa e dërgimit të deklaratës mbi pranimin Neni 43 Pranimi i ofertës që bëhet me vonesë konsiderohet si ofertë e re nga ana e të ofertuarit. Megjithatë. e jo më vonë se deri në ditën e parë të punës së ardhshme pas pranimit të deklaratës.kontrata në rastin e tillë nuk është në qoftë se ofertuesi menjëherë. konsiderohet se kontrata është lidhur në momentin kur oferta. ose edhe përpara pranimit të deklaratës dhe pas skadimit të afatit për pranimin e ofertës e njofton të ofertuarin se për shkak të vonësës nuk konsiderohet i obliguar nga oferta e vet.në qoftë se nuk e refuzon ofertën brenda afatit të caktuar apo në qoftë se sendin e dërguar mbi të cilin i afrohet kontrata nuk e kthen brenda afatit të caktuar etj. Po kështu personi që i është ofruar tjetrit që të zbatojë urdhërat e tij kryerjen e punëve të caktuara. kontrata quhet e lidhur.)do të konsiderohet si pranim. në qoftë se deklarata mbi pranimin që është bërë në kohën e duhur.Nuk ka afekt dispozita në ofertë se me heshtje të të ofertuarit ose ndonjë ometim tjetër i tij (p. ndërsa i ofertuari e ka ditur ose ka mundur ta dijë se deklarata është nisur në kohën e duhur. si dhe përsoni në veprimtarinë afariste të cilit hyn ushtrimi ka për detyrë ta zbatojë urdhërin e marrë në qoftë se nuk e ka refuzuar menjëherë.sh. oferta respektivisht urdhëri nuk është refuzuar. nga zakoni ose nga natyra e punës. Parakontrata Neni 45 Parakontratë është kontratë e atillë me të cilën merret përsipër detyrimi që më vonë të lidhet. Vdekja ose paaftësia e një pale Neni 44 Oferta nuk e humb efektin në qoftë se vdekja ose paaftësia e një pale ka lindur përpara pranimit të saj përveç në qoftë se e kundërta rezulton nga qëllimi i palës. Dispozitat mbi formën e kontratës kryesore vlejnë edhe për parakontratën. respektivisht urdhëri i ka arritur të ofertuarit. në qoftë se forma . Mirëpo kur i ofertuari ndodhet në lidhje të vazhdueshme afariste me ofertuesin lidhur me mallin e caktuar konsiderohet se e ka pranuar ofertën që të bëjë me mallin tillë në qoftë se nuk e ka refuzuar menjëherë ose brenda afatit që i është lënë. i ka arritur të ofertuarit pas skadimit të afatit për pranimin . Në qoftë se në rastin nga paragrafi paraprak.

apo me afat. i palejueshëm. II. Mundësia e mëvonshme Neni 48 Kontrata e lidhur nën kondita shtyerse. Kur objekti i detyrimit është i palejueshëm Neni 49 Objekti i detyrimit është i palejueshëm në qoftë se është në kundërshtim me parimet e rregullimit shoqëror të përcaktuara me kushtetutë. OBJEKTI Si duhet të jetë objekti i detyrimit Neni 46 Detyrimi kontraktues mund të përbëhet nga dhënia. i lejueshëm. është e plotfuqishme në qoftë se objekti i detyrimit i cili në fillim ishte i pamundur është bërë i mundur para realizimit të kushteve apo skadimit të afatit. Me kërkesën e palës së interesuar. kontrata është nul. Nuliteti i kontratës për shkak të objektit Neni 47 Kur objekti i detyrimit është i pamundur. i caktuar respektivisht i caktueshëm. e në qoftë se ky afat nuk është parashikuar.e parashikuar është kushti i plotfuqishmërisë së kontratës. me dispozitat e detyrueshme dhe me moralin e shoqërisë socialiste vetëqeverisëse. atëherë prej ditës kur sipas natyrës dhe rrethanave të punës kontrata është dashur të lidhet. gjykata do ta urdhërojë palën tjetër që refuzon lidhjen e kontratës kryesore ta bëjë këtë brenda afatit të cilin do t'ia caktojë. Lidhja e kontratës kryesore mund të kërkohet brenda gjashtë muajsh nga skadimi i afatit të parashikuar për lidhjen e saj. Ai duhet të jetë i mundshëm. Parakontrata nuk obligon në qoftë se rrethanat prej lidhjes së saj kanë ndryshuar aq saqë nuk do të lidhej fare po të ekzistonin rrrethana të tilla në atë kohë. ose durimi. bërja. mosbërja. Parakontrata obligon në qoftë se përmban pjesë përbërëse esenciale të kontratës kryesore. Kur objekti është i caktueshëm Neni 50 Objekti i detyrimit është i caktueshëm në qoftë se kontrata përmban të dhënat me . i pacaktuar ose i cili nuk mund të caktohet.

Presupozohet se detyrimi është i bazuar megjithëse nuk është shprehur. III. Në qoftë se ky person i tretë nuk dëshiron apo nuk mund ta caktojë objektin e detyrimit. Nuliteti i kontratës për shkak të bazës Neni 52 Në qoftë se baza nuk ekziston. (3) Kontrata pa kompensim nuk ka efekt juridik edhe kur kontraktuesi tjetër nuk ka ditur se motivi i palejueshëm ka ndikuar esencialisht në vendimin e bashkëkontraktuesit të tij.ndihmën e të cilave mund të caktohet apo nëse palët ia kanë lënë personit të tretë që ta caktojë atë. Baza është e palejueshme po që se është në kundërshtim me parimet e rregullimit shoqëror. se motivi i palejueshëm ka ndikuar esencialisht që një nga kontraktuesit të vendosë lidhjen e kontratës dhe në qoftë se këtë gjë kontraktuesi tjetër e ka ditur ose është dashur ta dinte kontrata do të jetë pa efekt. ne qoftë. kontrata është nul. ose është e palejueshme. Motivet për lidhjen e kontratës Neni 53 (1) (2) Motivet nga të cilat është lidhur kontrata nuk ndikojn në plotfuqishmërinë e saj. Mirëpo. IV. përcaktuara në kushtetutë me dispozitat e dhunshme dhe me rregullat e moralit të shoqërisë vetëqeverisëse socialiste. . BAZA Baza e lejueshme Neni 51 Secili detyrim kontraktues duhet të ketë bazën e lejueshme. kontrata është nul. ZOTËSIA Kontratat e personit Juridik Neni 54 (1) Person juridik mund lidhë kontrata në qarkullimin juridik në kuadrin e zotësisë së vet juridike.

. Pëlqimi për lidhjen e kontratës Neni 55 (1) Kur me statut ose me akt tjetër të përgjithshëm vetëqeverisës të organizatës së punës së bashkuar është caktuar dhe në regjistrin gjyqësor është notuar se përfaqësuesi i saj mund të lidhë kontratë të caktuar vetëm me pëlqimin e ndonjë organi.(2) Kontrata e lidhur në kundërshtim me dispozitën e paragrafit 1 të këtij neni nuk ka efekt juridik. (5) Kur sipas dispozitave të këtij neni konsiderohet se kontrata nuk është lidhur. (6) Dispozitat e paragrafeve të sipërme aplikohen edhe në rastin kur me statut ose me aktin tjetër të përgjitshëm vetëqeverisës së organizatës të punës së bashkuar është caktuar se përfaqësuesi mund të lidhët ndonjë kontratë vetëm bashkë me organin e caktuar të kësaj organizate. (3) Pala e ndërgjegjshme mund të kërkojë kompensimin e dëmit që ka pësuar për shkak të lidhjes së kontratës që nuk ka efekt juridik. pala e ndërgjegjshme mund të kërkojë nga organizata e punës së bashkuar kompensim të drejtë. Kontrata e personit të paaftë për të vepruar Neni 56 (1) Për lidhjen e kontratës së plotfuqishme nevojitet që kontraktuesi të ketë zotësinë për të vepruar që kërkohet për lidhjen e kësaj kontrate. (3) Pëlqimi i mëvonshëm ka efekt prapaveprues. e nëse ky nuk e bën këtë. në qoftë se në regjistër nuk është notuar diçka tjetër. do të konsiderohet se pëlqimi nuk është dhënë. (2) Pala tjetër ka të drejtë të ftojë organizatën e punës së bashkuar që organi i saj i autorizuar në afatin e caktuar të deklarohet nëse e jep pëlqimin. në qoftë se nuk është kontratuar ndryshe. konsiderohet se kontrata nuk është lidhur fare. (4) Në qoftë se pëlqimi nuk është dhënë. njëkohësisht apo më vonë. pëlqimi mund të jepet në mënyrë paraprake.

i cili nuk ka ditur për paaftësinë e tij për të vepruar mund të heqë dorë nga kontrata që ka lidhur me të pa autorizimin e përfaqësuesit të tij ligjor. (3) Kontratat e tjera të këyre personave janë të rrëzueshme. por ka qenë i mashtruar prej tij se e ka autorizimin e përfaqësues. E drejta e bashkëkontraktuesve të personit të paaftë për të vepruar Neni 57 Bashkëkontraktuesi personit të paaftë për të vepruar.(2) Personi me zotësi të kufizuar për të vepruar mundet pa lejen e përfaqësuesit të vet ligjor të lidhë vetëm ato kontrata. në qoftë se janë lidhur pa lejen e përfaqësuesit ligjor. respektivisht për mungesën e autorizimit të përfaqësuesit ligjor. e ka lidhur gjatë kohës së zotësisë së vet të kufizuar për të vepruar vetëm në qoftë . por shuhet edhe më përpara në qoftë se përfaqësuesi ligjor do ta lejojë kontratën para se të ketë skaduar ky afat Thirja e përfaqësuesit ligjor për t'u deklaruar Neni 58 Bashkëkontraktuesi i persont të paaftë për të vepruar që ka lidhur kontratën me te pa autorizimin e përfaqësuesit të tij ligjor niund ta ftojë përfaqësuesin ligjor që të deklarohet a e lejon ose Jo këtë kontratë Në qoftë se përfaqësuesi ligjor nuk deklarohet brenda tridhjetë ditësh nga data e kësaj ftese për lejimin e kontratës.të vet ligjor Kjo e drejt të shuhet pasi të kenë kaluar tridhje ditë nga data kur të ketë mësuar për paaftësinë për të vepruar të palës tjetër. Të njejtën të drejtë ka edhe bashkëkontraktuesi i personit të paaftë për të vepruar që ka ditur për paaftësinë e tij për të vepruar. do të konsiderohet se ka refuzuar ta japë lejen. lidhja e të cilave i lejohet nga ligji. Kur kontraktuesi e fiton zotësinë për të vepruar pas lidhjes së kontratës Neni 59 Personi i aftë për të vepruar mund të kërkojë që të anulohet kontrata e cila. por mund të riaftësohen me autorizimin e tij të mëvonshëm. pa autorizimin e nevojshëm.

si dhe me rrethanat në bazë të të cilave sipas zakoneve që praktikohen ose sipas qëllimit të palëve. Për shkak të lajthimit esencial pala në lajthim mund të kërkojë anulimin e kontratës për shkak të lajthimit esencial. Mosmarrvëshja .se padinë e ka paraqitur brenda tre muajsh nga data e fitimit të zotësisë së plotë për të vepruar V. pala tjetër e ndërgjegjshme ka të drejtë të kërkojë kompensim për dëmin e pësuar. pavarsisht nga fakti se pala në lajthim nuk është fajtore për lajthimin e vet. TË METAT E VULLNETIT Kanosja Neni 60 Në qoftë se pala kontraktuese ose ndonjë i tretë me kanosje të palejueshme ka shkaktuar friksim të bazuar te pala tjetër. ndërsa pala që është në lajthim nuk do ta lidhte përndryshe kontratën me përmbajtje të tillë. Në rastin e anulimit të kontratës për shkakt të lajthimit. Frika konsiderohet e bazuar në qoftë se nga rrethanat shihet se nga rreziku serioz është cenuar jeta trupi ose ndonjë e mirë tjetër e rëdësishme e palës kontraktuese ose e personit të tretë. kështu që kjo për këtë arsye e ka lidhur kontratën. Lajthimi esencial Neni 61 Lajthim është esencial në qoftë se ka të bëjë me veçoritë karakteristike të objektit me personin me të cilia lidhet kontrata në qoftë se lidhet duke marrë parasysh këtë person. konsiderohen vendimtare. përveç në qoftë se gjatë lidhjes së kontratës nuk ka vepruar me kujdesin që kërkohet në praktikë. Lajthimi për motivin te kontrata pa kompensim Neni 62 Te kontrata për kompensim për lajthim seancial konsiderohet edhe lajthimi për motivin që ka qënë vendimtar për marrjen përsiper të detyrimit. pala tjetër mund të kërkojë që kontrata të anulohet. Pala në lajthim nuk mund ta invokojë këtë në qoftë se pala tjetër është e gatshme ta zbatojë kontratën sikur lajthimi të mos kishte ekzistuar fare.

mashtrimi ndikon në vetë kontatën në qoftë se pala tjetër kontraktuese në kohën e lidhjes së kontratës e ka ditur ose është dashur të dinte për mashtrimin. kjo ka fuqi. Kontrata pa kompensim mund të anulohet edhe kur mashtrimin e ka bërë personi i tretë. Në qoftë se mashtrimin e ka bërë personi i tretë. Fiktiviteti i kontratës nuk mund të theksohet ndaj përsonit të tretë të ndërgjegjshëm. në qoftë se kontrata fiktive fsheh ndonjë kontratë tjetër. përveç nëse me ligj është caktuar ndryshe. ose e mban në lajthim me qëllim që ta bindë me këtë për lidhjen e kontratës edhe atëherë kur lajthimi nuk është esencial Pala që ka lidhur kontratën duke qënë e mashtruar. . kontrata nuk lind.Neni 63 Kur palët besojnë se janë dakord. ka të drejtë të kërkojë kompensimin e dëmit të pësuar. VI. Deklarata e tërthortë Neni 64 Lajthimi i personit me anë të të cilit pala ka deklaruar vullnetin e vet konsiderohet gjihthashtu edhe si lajthim në deklarimin vetiak të vullnetit. Mashtrimi Neni 65 Në qoftë se njëra palë shkakton lajthim te pala tjetër. Kontratë fiktive Neni 66 Kontrata fiktive nuk ka efekt midis palëve kontraktuese. pavarësisht nëse pala tjetër kontraktuese në kohën e lidhjes së kontratës e ka ditur ose është dashur të dinte për mashtrimin.Mirëpo. kurse faktikisht midis tyre ekziston mosmarrveshja rreth bazës ose të objektit të detyrimit. në qoftë se janë plotësuar kushtet për validitetin e saj juridik. FORMA E KONTRATËS Mosformaliteti i kontratës Neni 67 Lidhja e kontratës nuk i nënshtrohet asnjë forme.

zghidhet. Kontrata që nuk është lidhur në formën e kontraktuar nuk ka efekt juridik në qoftë se palët e kanë kushtëzuar plotfuqishmërinë e kontratës me formë të veçantë. përveç në qoftë se për rastin e caktuar në ligi parashikohet diçka tjetër. në qoftë se forma e veçantë është parashikuar vetëm në interesin e pąëve kontraktuese. Të plotëfuqishme janë edhe ujditë e mëvonshe verbale me të cilat pakësohen ose lehtësohen detyrimet e njërës ose të tjetrës palë. Mirëpo. Zgjidhja e kontratave formale Neni 68 Kontratat formale mund të zgjidhen me marrëveshjen joformale. . në qoftë se nga qëllimi i dispozitës me të cilën është caktuar forma nuk rezulton diçka tjetër. të plotësohet ose të ndryshohet në ndonjë mënyrë tjetër edhe me marrëveshjen joformale.Kërkesa nga ligj i që kontrata të lidhet në një formë të caktuar vlen edhe për të gjitha ndryshimet ose plotësimet e mëvonshme të kontratës. Në qoftë se palët kontraktuese kanë parashikuar formën e caktuar vetëm për të siguruar provën kontratës së vet. ose për të arritur diçka tjetër. në qoftë se kjo nuk është në kundërshtim me qëllimin për të cilin është parashikuar forma. Sanksioni i mungesës të formës së nevojshme Neni 70 Kontrata që nuk është lidhur në formën e parashikuar nuk ka efekt juridik. ose kur qëllimi për të cilin është parashikuar forma për lidhjen kontratës kërkon që zgjidhja e kontratës të bëhet në të njëjtën formë. Kontrata për lidhjen e së cilës është kontraktar forma e posaçme mund të. të plotfuqishme janë plotësimete më vonshme verbale mbi pikat sekundare për të cilat në kontraën formale nuk është thënë asgjë. Forma e kontraktuar Neni 69 Palët kontraktuese mund të merren vesh që forma e veçantë të jetë kusht për plotfuqishmërinë e kontratës së tyre. kontrata quhet e lidhur kur të jetë arritur pëlqimi për përmbajtjen e saj ndërsa për kontraktuesit ka lindur në të njejtën kohë detyrimi që kontratës ti japin formën e parashikuar.

Prezumimi i dokumentit të plotë Neni 71 Në qoftë se kontrata është lidhur ne forma të veçantë. Për lidhjen e kontratës dypalëshe mjafton që të dy palët të nënshkruajnë një dokument ose që secila prej palëve të nënshkruajë ekzemplarin e dokumentit të destinuar palës tjetër. KUSHTI Kushtet dhe efekti i tyre Neni 74 . personat që obligohen prej tij. si në bazë të ligjit ashtu edhe në bazë të vullnetit të palëve. në qoftë se forma e veçantë është parashikuar vetëm në interesin e palëve kontraktuese. Megjithatë. Kontraktuesi që nuk di të shkruajë do të vejë ne dokument shenjen e gishtit të vërtetuar nga dy dëshmitarë ose nga gjykata apo nga organi tjetër. në qoftë se nuk janë në kundërshtim me përmbajtjen e saj. apo. Kur kontrata që mungon forma quhet e zbatuar Neni 73 Kontrata për lidhjen e së cilës kërkohet forma shkresore quhët e plotëfuqishme. Përpilimi i dokumentit Neni 72 Kur për lidhjen e kontratës nevojitett përpilimi i dokumentit kontrata quhet e lidhur kur dokumentin ta nënshkruajnë të gjithë.nëse nuk janë në kundërshtim me qëllimin për të cilin është parashikuar forma. Të plotfuqishme janë edhe ujditë e njëkohshme verbale që i pakësojnë ose i lehtësojnë detyrimete njerës ose të të dy palëve. përveç në qoftë se nga qëllimi për të cilin është parashikuar forma është e qartë se nuk ekziston diqka tjetër VII. do të jenë të plotfuqishme ujditë njëkohëshme verbale mbi pikat sekundare rreth të cilave në kontratën formale nuk është thënë asgjë. vlen vetëm ajo që është shprehur në këtë formë. Kërkesa e formës shkresore quhet e plotësuar në qoftë se palët shkëmbejnë letra ose merren vesh me teleprinter apo me ndonjë mjet tjetër që bën të mundur që të përcaktohen me siguri përmbajtja dhe dhënësi i deklaratës. megjithëse nuk është lidhur ne këtë formë në qoftë se palët kontraktuese i kane zbatuar ne tërësi ose në pjesën predominuese detyrimet që dalin nga ajo.

me dispozita të detyrueshme ose me moralin e shoqërisë socialiste vetëqeverisëse. në javë. karakteri i punës. Kontrata e lidhur nën kushte të pamundshme shtytëse është nul.Kontrata quhet e lidhur me konditë që lindja ose pushimi i saj të varen nga fakti i pasigurtë. e shkakton pala në favor të së cilës është caktuar. Kushti i palejueshëm ose i pamundshëm Neni 75 Është nul kontrata ku është shtruar kushti shtytës ose zgjidhës në kundërshtim me parimet e përcaktuara në kushtetutë të rregullimit shoqëror. AFATI Llogaritja e kohës Neni 77 Afati i caktuar në ditët fillon të rrjedhë ditën e parë pas ngjarjes nga e cila mund të llogaritet afati. Në qoftë se lidhet në konditë shtytëse dhe kushti plotësohet. në kundërshtim me parimin e ndërgjegjëshmërisë dhe të ndershmërisë. Sigurimi i së drejtës kushtëzuese Neni 76 Në qoftë se kontrata është e lidhur me kushte shtytëse. të afatit. e parandalon pala në barrën e së cilës është caktuar. përveç nëse nga ligji. në kundërshtim me parimin e ndërgjegjshmërisë e të ndershmërlsë. Në qoftë se kontrata është lidhur me kusht të zgjidhshëm ajo mbetet pa fuqi kur kushti të plotësohet.apo nga vulineti i palëve nuk rezulton diçka tjetër. ndërsa përfundon me skadimin e ditës së fundit. kreditori e drejta e të cilit është kushtëzuar mund të kërkojë sigurim përkatës të kësaj të drejte në qoftë se realizimi i saj është rrezikuar VIII. Afati i caktuar. ndërsa kushti i pamundshëm zgjidhës konsiderohet i paqenë. efekti i kontratës fillon që nga lidhja e saj. Konsiderohet se kushti është realizuar në qoftë se realizimi i tij. ndërsa konsiderohet se nuk është realizuar në qoftë se realizimi i tij. muaj ose vite përfundon atë ditë që me emër numër përputhet me .

e në fund ditën e fundit të muajit. Moszbatimi i kontratës Neni 80 Në qoftë se për moszbatimin e kontratës është përgjegjëse pala që e ka dhënë kaparin. e kur kontrata nuk është më. ose një sasi sendesh të tjera të zëvendësueshme si shenjë se kontrata është lidhur (kapari). IX. fundi i afatit bie në ditën e fundit të atij muaji. kapari duhet të kthehet apo të llogaritet në përmbushjen e detyrimit.nuk mund të heqë dorë nga kontrata duke ia lënë kaparin palës tjetër. në qoftë se nuk është kontraktuar diçka tjetër Në rastin e përmbushjes së kontratës. Fillimi i muajit shënon ditën e parë të muajit në mes me pesëmbëdhjetë. sipas dëshirës se vet. kontrata quhet e lidhur kur kapari të jetë dhënë. Në qoftë se dita e fundit të afatit bie në ditën kur në bazë të ligjit është caktuar që të mos punohet. të kërkojë zbatimin e kontratës. në fuqi pas skadimit të kohës së caktuar. e në qoftë se një ditë e tillë nuk ekzisto në muajin e fundit.ditën e lindjes së ngjarjes nga e cila ka filluar të rrjedhë afati. Në qoftë se nuk është kontraktuar diçka tjetër. Aplikimi i rregullave mbi kushtin Neni 78 Kur efekti i kontratës fillon që nga koha e caktuar vihën përshtatshmërisht në zbatim rregullat mbi kushtin shtytës. KAPARI DHE PENDESA 1 KAPARI Kthimi dhe llogaritja e kaparit Neni 79 Në qoftë se në çastin e lidhjes së kontratës njëra palë ia ka dhënë palës tjetër një shumë të hollash. në goftë se kjo është gjithnjë e mundshme dhe të kërkojë shpërblimin e dëmit. në qoftë se diçka tjetër nuk rezulton nga qëllimi i palëve ose nga natyra e raportit. vihen përshtatshmërisht në zbatim rregullat mbi kushtin e zgjidhjes. kontraktues. pala që e ka dhënë kaparin. pala tjetër. ndërsa kaparin ta llogarisë në . si ditë e fundit të afatit të llogaritet ditëpuna e ardhshme. e as që mund ta bëjë këtë pala tjetër duke e kthyer kaparin e dyfishuar.

por në të dy raste kapari llogaritet në shpërblim Në qoftë se kreditori e zgjidhë kontratën dhe dhe e kthen atë që ka marrë si përmbushje e pjesshme.shpërblim ose ta kthejë ose të kënaqet me kapanin e marrë. kur pala tjetër. sipas dëshirës së vet. ajo ka të drejtë edhe për shpërblimin e dëmit që pëson për shkak të vonesës. të kërkojë zbatimin e kontratës po të jetë e mundshme ose të kërkojë kompensimin e dëmit dhe kthimin e kaparit. Pala e autorizuar për të heqë dorë ka për detyrë të japë pendesën njëkohësisht me deklaratën mbi heqjen dore. Kjo e drejtë e heqjes dorë nga kontrata pushon edhe kur pala në dobi të së cilës është kontraktuar fillon ti përmbush detyrimet e veta nga kjo kontratë. kreditori nuk mund ta mbajë kaparën. Në qoftë se për moszbatimin e kontratës është përgiegjëse pala që e ka marrë kaparin. PENDESA Roli i pendesës Neni 82 Me marrëveshjen e palëve kontraktuese mund të autorizohet njëra ose secila palë që të heqë dorë nga kontrata duke e dhënë pendesën. 2. ajo mund ta bëjë këtë gjithnjë gjersa të mos kalojë afati i caktuar për përmbushjen e detyrimit të saj. Në qoftë se kontraktuesit nuk kanë caktuar afatin deri kur pala e autorizuar mund të heqë dorë nga kontrata. Në rastin e përmbushjes së pjeshme të detyrimit Neni 81 Në rastin e përmbushjes së pjesshme të detyrimit. kërkon zbatimin e kontratës. me kërkesën e palës së interesuar. pala tjetër. por mund të kërkojë përmbushjen e detyrimit të mbetur shpërblimin e dëmit për shkak të vonesës. Kur pala në dobi të së cilës është kontraktuar pendesa i deklaron palës tjetër se do ta japë pendesën. ose të kërkojë kthimin e kaparët të dyfishuar. mundet. Sidoqoftë. apo të kërkojë shpërblimin e dëmit për shkak të përmbushjes të të plotë. ajo nuk mund të kërkojë me zbatimin e kontratës. ose të pranojë detyrimet . Giykata mundet. ta pakësojë kaparin tepër të madh. ai mund të zgjedhë midis kërkesave të tjera që i takojnë njerës palë kur kontrata ka mbetur e pa zbatuar me faj të tjetrit.

Bartja e autorizimeve Neni 86 Përfaqësuesi nuk mund të bëjë bartjen e autorizimeve ta veta në tjetrin. në qoftë se është i penguar nga rrethanat që . në qoftë se kjo ka ditur. e në qoftë se heq dorë pala që e ka marrë kaparin. ose në deklaratën e vullnetin të personit të përfaqësuar (prokurë). në qoftë se heq dorë pala që e ka dhënë kaparin. Në të njejtat kushtet edhe veprimet e tjera juridike të përfaqësuarit passjellin efekt juridik direkt ndaj personit të përfaqësuar Përfaqësuesi ka për detyrë ta njoftojë palën tjetër se paraqitet në emër të përsonit të përfaqësuar. kjo e humbë atë. ai mund ta bëjë këtë. MBI PËRFAQËSIMIN NË PËRGJITHËSI Mundësia e përfaqësimit Neni 84 Kontrata si dhe veprimi tjetër juridik mund të ndërmirret edhe me anë të përfaqësuesit. Në këtë rast. ose nga rrethanat. ajo e kthen të dyfishuar. e obligon drejtpërdrejt të përfaqsuarin dhe palën tjetër kontraktuese.e përmbushura nga pala Kapari si pendesë Neni 83 Kur bashkë me kaparin është kontraktuar e drejta e heqjës dorë nga kontrata. ka mundur të vijë në përfundim se ai paraqitet si përfaqësues. (1) Përjashtimisht. por edhe kur nuk e bënë këtë gjë kontrata ka efekt juridik për të përfaqësuarin dhe për palën tjetër. përveç kur kjo i është lejuar me ligi ose me kontratë. Nënpjesa 2 PËRFAQËSIMI I. Efekti i përfaqësimit Neni 85 Kontrata të cilën ë lidh përfaqësuesi në emër të personit të përfaqësuar dhe në kuadrin e autorizimeve të veta. atëherë kapari konsiderohet t si pendesë dhe çdo palë mund të heqë dorë nga kontrata. në aktin e organit kompetent. Autorizimi i përfaqësimit bazohet në ligj në statut ose në aktin tjetër të përgjithshëm vetëqeverisës.

po që se kjo nuk ka ditur dhe as që është dashur ta dite për kapërcimin e autorizimit. Në qoftë se i përfqësuari e refuzon lejimin. në qoftë se palët nuk caktojnë ndryshe. mund të kërkojë nga personi i cili si përfaqësues e ka lidhur kontratën pa autorizirn kompensimin e dëmit. Legume nga paragrafi paraprak ka efekt prapaveprues. Kapërcimi i kufirit të autorizimit Neni 87 Kur përfaqësuesi i kapërcen kufijt e autorizimit. e obligon personin e përfaqësuar në mënyrë të pautorizuar vetëm nëse ky e lejon kontratën më vonë. në qoftë se në çastin e lidhjes se kontratës nuk e ka ditur e as që është dashur ta dite se ky person nuk ka pasur autorizim për lidhjen e kontratës. konsiderohet sikur kontrata ta mos jetë lidhur fare.punën ta kryejë vetë. Në qoftë se i përfaqësuari nuk e lejon Kontrakten brenda afatit që nevojitet rregullisht që kontrata e llojit të tillë të shqyrtohet e të vlerësohet. Në këtë rast pala me të cilin është lidhur kontrata. Lidhja e kontratës nga ana e personit të paautorizuar Neni 88 Kontrata që lidhet prej ndonjë personi si i autorizuari në emër të tjetrit pa autorizimin e këtij. mundet duke mos pretur që i përfaqësuari të deklarohet rreth kontratës. i përfaqësuari është në obligim vetëm në qoftë se e miraton kapërcimin. . Në qoftë se person i përfaqësuar në mënyrë ta paautorizuar as edhe në afatin e lënë të kontratës nuk e lejon atë. Pala me të cilën është lidhur kontrata mund të kërkojë nga person i përfaqësuar në mënyrë të paautorizuar që në afatin e caktuar të deklarohet nëse e lejon kontratën ose jo. përfaqësuesi dhe i përfaqësuari janë solidarisht përgjëgjës për dëmin që e ka pësuar pala tjetër. Në qoftë se pala tjetër nuk ka ditur dhe as që është dashur ta dinte për kapërcimin e autorizimet. menjëherë posa ta ketë mësuar për kapercimi e bërë. do të konsiderohet se legumi është refuzuar. kurse interesat e të përfaqësuarit kërkojnë ndërmarrjen pa vonesë të veprimit juridik. ta deklarojë se nuk e quare vetën të obliguar nga kontrata.

II. të vet ta kufizojë posa ta revopojë prokurën edhe nëse në kontratë ka hequr dorë nga kjo e drejtë. Ekzistimi dhe volumi i prokurës janë të pavarur nga raporti juridik mbi bazën e së cilës është dhënë prokura. ose të llojeve veprimesh ku bën pjesë ky veprim. ose kontrata mbi sipërmarrjen. apo ndonjë kontratë tjetër. Autorizuesi të cilit i është dhënë prokura e përgjithshme mund të marrë vetëm ato veprime juridike që i takojnë ushtrimit të veprimtarisë së rregullt Veprimi që nuk i takon ushtrimit të veprimtarisë së regullt mund të ndërmerret nga autorizuesi vetëm në qoftë se është i autorizuar veçanarisht për ndërmarrjen e këtij veprimi. Forma e veçantë e prokurës Neni 90 Forma e parashikuar me ligj për ndonjë kontratë ose për ńdonjë punë tjetër juridike vlen edhe për prokurë për lidhjen e kësaj kontrate ose për marrjen përsipër të kësaj pune Volumi i autorizimeve Neni 91 Autorizuesi mund të ndërmerrë vetëm ato veprime juridike për të cilat është i autorizuar. autorizuesi ka të .mbi pajtimin mbi gjykatën e apelit ose të heqë dorë nga ndonjë e drejtë pa kompensim Revokimi dhe ngushtimi i prokurës Neni 92 Drejtëdhënësi mundet që me vullnet. Autorizues mund ta jetë edhe person juridik. Autorizuesi nuk mundet pa autorizim të veçantë. PROKURA Dhënia e prokurës Neni 89 Prokura është autorizimi për përfaqësim që i jepet me veprim juridik të autorizuarit nga ana e drejtëdhënësit. Në qoftë se me revokimin ose me ngushtimin e prokurës është shkelur kontrata mbi urdhërin. Revokimi dhe ngushtimi i secilës prokurë mund të bëhet me deklaratë pa formë të veçantë. për secilin rast të veçantë të ndërmarrë detyrimin kambial të lidhë kontratë mbi dorëzaninë.

respektivisht se është ngushtuar. respektivisht për ngushtimin e prokurës. si me vullnetin e tij ashtu edhe duke marrë parasysh karakterin e punës. E njejta gjë vlen edhe në raste të tjera të pushimit të prokurës. respektivisht personi tjetër juridik dhe me këtë ta autorizoj autarizuesin të lidhë kontrata dhe ta kryejyë punë të tjera që praktikohen në ushtrimin e veprmtarisë së tyre afariste. në qoftë se me ligj nuk është caktuar ndryshe. përveç nëse puna e filluar nuk mund të ndërpritet pa u shkaktuar dëm pasuesve juridikë. Efekti i pushimit dhe i ngushtimit të prokurës ndaj personave të tretë Neni 93 Revokimi i prokurës si dhe ngushtimi i saj nuk ka efekt ndaj personit të tretë që ka lidhur kontratën me autorizuesin. ndërsa nuk ka ditur dhe as që është dashur ta dinte se prokura është revokuar.drejtë të marrë kompensim për dëmin e krijuar kështu. Raste të tjera të pushimit të prokurës Neni 94 Prokura pushon me pushimin e personit juridik si autorizues. drejtëdhënësi ka të drejtë të kërkojë nga autorizuesi kompensimin e dëmit që do ta pësonte për këtë arsye me perjashtim kur autorizuesi nuk ka ditur dhe as që është dashur ta dinte për revokimin. Në këtë rast. III. Prokura pushon me vdekjen e autorizuesit. respektivisht me vdekjen e personit që e ka dhënë atë. apo nëse prokura vlen edhe në rast vdekjeje të dhënësit të prokurës. Autorizuesi afarist nuk mund t'i jetërsojë ose t'i ngarkojë sendet e paluejtshme të marrë përsipër detyrime kambiale apo detyrime të dorëzanisë. . PROKURË AFARISTE Kush mund ta japë prokurën dhe përmbajtja e saj Neni 95 Prokurën afariste mund ta japë brenda ligjit organizata e punës së bashkuar. në qoftë se nuk ka marrë prokurë të veçantë për çdo punë të tillë. të marrë hua dhe të zhvillojë kontestë. apo që ka kryer ndonjë veprim tjetër juridik. Prokura pushon me pushimin e personit juridik.

AUTORIZIMET E AGJENTIT TREGTAR Neni 97 Agjenti tregtar i organizatës të punës së bashkuar që merret me veprimtari ekonomike është i autorizuar të ndërmarrë vetëm ato veprime që kanë të bëjnë me shitjen e mallit dhe që janë theksuar në autorizimin e dhënë nga organizata. Prokura afariste e poseduesit të dyqanit Neni 96 Dispozitat mbi prokurën afariste vihen përshtatshmërisht në zbatim ndaj prokurës afariste të poseduesit të dyqanit. në qoftë se drejtdhënësi e aprovon më vonë. përveç në qoftë se ka autorizim të veçantë për shitje me kredi Agjenti tregtar është i autórizuar që për drejtdhënësin të marrë reklamacione për shkak të mungesës së mallit dhe deklarata të tjera lidhur me zbatimin e kontratës së përfunduar nga ndërmjetësimi i tij. Agjenti tregtar që është i autorizuar për shitjen e mallit nuk është i autorizuar të arkëtojë çmimin si dhe të shesë me kredi. Në rast pasigurie. V. por këto kutizime kanë efekt ndaj të tretit vetëm nëse ka ditur për to ose është dashur të dinte. por vetëm të mbledhë porosi por megjithatë kontrata që ka lidhur do të mbetet në fuqi. Prokura afariste nuk pushon me vdekjen e poseduesit të dyqanit si dhe në qoftë se ky privohet nga zotësia për të vepruar.Prokura afariste mund t kufizohet për një lloj të caktuar punësh ose për punë të caktuara. siq janë shitësit në . konsiderohett se agjenti tregtar nuk është i autoriżuar të lidhë kontrata. AUTORIZIMET E PERSONAVE QË USHTROJNË PUNË TË CAKTUARA PUNË TË CAKTUARA Neni 98 Personat në organizatat e punës së bashkuar që punojnë në ato punë ushtrimi i të cilave lidhet me përfundimin dhe përmbushjen e kontratave të caktuara. si dhe në emër të drejtdhënësit të marrë masa të datura për ruajtjen e të drejtave të tij nga kjo kontratë. IV.

Interpretimi jashtëgjyqësor i kontratës Neni 102 Palët kontraktuse mund të parashikojnë se në rastin e mospajtimit lidhur me kuptimin dhe sferën e dispozitave kontraktuese dikush i treti do ta interpretojë kontratën. në qoftë se me kontratë nuk është parashikuar ndryshe palët nuk mund të fillojnë kontestin para gjykatës ose para organit tjetër kompetent gjërsa të mos të marrin . në bankë etj janë të autorizuar vetëvetiu për lidhjen dhe përmbushjen e këtyre kontratave. Paqartësitë e dispozitave në raste të veqanta Neni 100 Në rastin kur kontrata është lidhur sipas përmbajtjes së shtypur që më parë. E njejta gjë vlen edhe për personat e punësuar pranë punonjësve që ushtrojnë në mënyry të pavarur veprimtari me punë personale. ndërsa te kontrata e barrës në kuptimin me të cilin realizohet një qëndrim i drëjtë i dhënieve reciproke. dispozitat e paqarta do të interpretohen në dobi të palës tjetër. Në këtë rast. Kur bëhet interpretimi i dispozitave kontestuese nuk duhet t'u përmbahet domëthënies tekstuale të shprehjeve të përdorura. Rregull plotësuese Neni 101 Dispozitat e paqarta në kontratën pa kompensim duhen interpretuar në kuptimin që është me pak i vështirë për debitorin. Nënpjesa 3 INTERPRETIMI I KONTRATËS Aplikimi i dispozitave dhe interpretimi i dispozitave kontestuese Neni 99 Dispozitat e kontratës aplikohen ashtu sikundër e kanë përmbajtjen. por duhet hulumtuar qëllimi i përbashkët i kontraktuesve dhe dispozita të kuptohet ashtu sikundër u përgjigjet parimeve të së drejtës së detyrimeve të përcaktuara me ligj.shitore punëtorët që kryejnë shërbime të caktuara në hotelieri punëtorët në shërbimet e spartelës së postës. ose kur kontrata ka qenë në ndonjë mënyrë e pregaditur dhe propozuar nga njera palë kontraktuese.

në qoftë se në ligj nuk është parashikuar diçka tjetër për rastin e caktua ndërsa pala që e ka shkelur ndalesën ligjore do të pësojë pasoja përkatëse. Me rastin e marrjes së vendimit gjykata do të ketë parasysh ndërgjegjshmërinë e njerës ose të të dy palëve rëndësinë e interesave shoqërore që cenohęn si dhe opinionin moral të shoqërisë. në qoftë se qëllimi i rregullës së shkelur nuk pasjell ndonjë sanksion tjetër apo në qoftë se ligji në rastin e caktuar nuk parashikon diçka tjetër. Nënpjesa 4 PAVLEFSHMËRIA E KONTRATËS NULETETI I KONTRATAVE Nuliteti Neni 103 Kontrata që është në kundërshtim me parimet e përcaktuara me kushtetutë të rreguilimit shoqëror me dispozitat e detyrueshme apo me moralin e shoqërisë vetëqeverisëse socialiste është nul. në qoftë se kontrata është nul për shkak se sipas përmbajtjes ose qëllimit të vet është në kundërshtim me parimet e përcaktuara në kushtetutë të rregullimit shoqëror me dispozitat e detyrueshme ose me moralin e shoqërisë vetëqeverisëse socialiste gjykata mund ta refuzojë tërësisht ose pjeserisht kërkesën e palës së pandërgjegjshme për kthimin e asaj që ia ka dhënë palës tjetër. . e mundet edhe të vendosë që pala tjetër tia dorëzojë komunës ate që ka marrë në bazë të kontratës së ndaluar në territorin e së cilës ndodhet selia.më parë interpretimin kontratës përveç nëse personi i tretë refuzon ta japë interpretimin e kontratës. Mirëpo. Në qoftë se lidhja e kontratës së caktuar është e ndaluar vetëm për njerën anë kontrata do të mbetet në fuqi. Pasojat e nulitetit Neni 104 Në rastin e nulitetit të kontratës secila palë kontraktuese ka për detyrë t'ia kthej palës atë që ka marrë në bazë të kontratës së tillë e në qoftë se kjo nuk ka mundësi apo nëse vetë natyra e asaj që është plotësuar i kundërvihet kthimit duhet të jepet kompensimi përkatës në të holla sipas çmimeve në kohën e nxjerrjes se vendimit gjyqësor në qoftë se ligji nuk cakton diçka tjetër. reskpektivisht vendbanimin e saj.

në qoftë se ajo mund të qëndrojë pa dispozitën nul dhe në qoftë se ajo nuk ka qenë as konditë e kontratës dhe as motiv vendimtar për shkak të së cilës është lidhur kontrata. kontrata do të mbetet në fuqi edhe atëherë kur dispożita nul ka qenë kusht ose motiv vendimtar i kontratës në rastin kur nuliteti është vërtetuar pikërisht që kontrata të lirohet prej kësaj dispozite dhe të ketë vlerë pa te.Nuliteti i pjesshëm Neni 105 Nuliteti i ndonjë dispozite të kontratës nuk passjell nulitetin edhe të vetë kontratës. në qoftë se ndalesa ka qenë me rëndësi të vogël ndërsa kontrata është zbatuar nuliteti nuk mund të theksohet. Konversioni Neni 106 Kur kontrata nul i plotëson kushtet për plotfuqishmërinë e ndonjë kontrate tjetër atëherë midis kontraktuesve do të vlejë kjo kóntratë tjetër në qoftë se kjo do të ishte në përshtatje me pikësynimin të cilin kontraktuesit e kanë pasur parasysh kur e kanë lidhur kontratën dhe në qoftë se mund të merret se këta do ta lidhnin këtë kontratë po të kishin ditur për nulitetin e kontratës së tyre. në qoftë se ky nuk ka ditur apo nga rrethanat nuk është dashur të dinte për ekzistimin e shkakut të nulitetit Theksimi i nulitetit Neni 109 . Përgjegjësia e personit fajtor për nulitetin e kontratës Neni 108 Kontratktuesi që është fajtor për lidhjen e kontratës nuk është përgjegjës para bashkëkontraktuesit të vet për dëmin që pëson për shkak të nulitetit të kontratës. Mirëpo. Lindja e mëvonshme e shkaqeve të nulitetit Neni 107 Kontrata nul nuk bëhet e plotfuqshme kur ndalesa ose ndonjë shkak tjetër i nulitetit lind më vonë. Mirëpo.

duhet të bëhet kthimi e nëse kjo nuk ka mundësi. kur gjatë lidhjes së saj ka pasur të meta në pikëpamje të vullnetit të palëve. Theksimi i pakufizuar i nulitetit Neni 110 • E drejta e theksimit të nulitetit nuk parashkruhet. Pasojat e anulimit Neni 113 Në qoftë se në bazë të kontratës se rrëzueshme që është anuluar është përmbushur diçka.Për nulitetin gjykata kujdeset kryesisht dhe atë mund ta invokoj çdo person i interesuar. si dhe kur kjo gjë është caktuar në këtë ligj ose me dispozitë të veçantë. por jo më pak se 30 ditë të deklarohet a i përmbahet kontratëstratës apo jo sepse në të kundërten do të konsiderojë se kontrata është anuluar. Kthimi dhe kompensimi në rast anulimi të kontratës. respektivisht të nxjerrjes së vendimit gjyqësor. Në qoftë se pala kontraktuese e thirrur brenda afatit të lënë nuk deklarohet.apo nëse deklaron se nuk i përmbahët kontratës do të konsiderohet se kontrata është anuluar. mund të kërkojë që kontrata të anulohet. apo në qoftë se natyra e asaj që është përmbushur i kundërvihet të jepet kompensimi përkatës në të holla. Anulimi i kontratës Neni 112 Pala kontraktuese në interesin e së cilës është vërtetuar rrëzueshmëria. Kompensimi në të holla jepet sipas çmimeve në kohën e kthimit. të një . II. KONTRATA TË RRËZUESHME Kur kontrata është e rrëzueshme Neni 111 Kontrata është e rrëzueshme kur e ka lidhur pala me zotësi të kufizuar për të vepruar.i bashkëkontraktuesi i kësaj pale mund të kërkojë prej saj që në afatin e caktuar. të personit me zotësi të kufizuar për të vepruar Neni 114 Në rast anulimi të kontratës për shkak të zotësisë së kufizuar për të vepruar. Mirëpo.

mund të kërkojë që kontrata e tillë të përshtatet me marrëveshjen vetëqeverisëse. është përgjegjës para bashkëkontraktuesit për dëmin që pëson për shkak të anulimit të kontratës nëse ky nuk ka ditur dhe as që është dashur ta dinte për qënien e shkakut të rrëzueshmërisë së kontratës. apo në qoftë se kjo nuk ka mundësi të anulohet tërësisht ose pjesërisht. Në të kundërtën. Përgjegjësia e personit me zotësi të kufizuar për të vepruar Neni 116 Personi me zotësi të kufizuar për të vepruar përgjigjet për dëmin e krijuar nga anulimi i kontratës. në qoftë se me dinakri e ka bindur bashkëkontraktuesin e vet se ka zotësi për të vepruar. si dhe të asaj që është asgjësuar apo jetërsuar me dashje. kontrata duhet të jetë në pajtim me këtë marrëveshje vetëqeverisëse. Pushimi i të drejtave Neni 117 E drejta për të kërkuar anulimin e rrëzueshmërisë së kontratës pushon me skadimin e afatit prej një viti nga data kur të jetë ditur shkaku i rrëzueshmërisë. edhe ai që nuk është palë kontraktuese.kontraktuesi. respektivisht i pushimit të dhunës. ose që është përdorur në dobi të tij. Përgjegjësia për anulimin e kontratës Neni 115 Kontraktuesi në anën e të cilit është shkaku i rrëzueshmërisë. KONTRATAT QË NUK JANË NË PAJTIM ME MARRËVESHJEN VETËQEVERISËSE Harmonizimi respektivisht anulimi i kontratave Neni 118 Kur pjesëmarrësit e marrëveshjes vetëqeverisëse lidhin kontratën për zbatimin e kësaj marrëveshjeje. III. bashkëkontraktuesi i pęrsonit të tillë mund të kërkojë kthimin vetëm të asaj pjese të përmbushjes që ndodhet në posedim të personit me zotësi të kufizuar për të vepruar. Kjo e drejtë në çdo rast pushon me skadimin e afatit prej pesë vjetësh nga data e lidhjes së kontratës. . secili pjesëmarrës i marrëveshjes vetëqeverisëse.

duhet të jepet kompensimi përkatës në të holla sipas çmimeve në kohën e kthimit. në qoftë se për rastin e caktuar nuk është caktuar ndryshe.Kthimi dhe kompensimi në rast anulimi të kontratës Neni 119 Në qoftë se në bazë kontratës që është anuluar diçka është përmbushur duhet të bëhet kthimi e në qoftë se kjo nuk ka mundësi ose nëse vetë natyra e asaj që është përmbushur është në kundërshtim me kthimin. KUNDËRSHTIM I MOSPËMBUSHJES SË KONTRATËS Rregulla e përmbushjes së njëkohëshme Neni 122 . Pushimi i të drejtës Neni 120 E drejta për të kërkuar harmonizimin respektivisht anulimin e kontratës që është në kundërshtikn me marrëveshjen vetëqeverisëse pushon me skadimin e afatit prej një viti nga data kur është mësuar për këtë të metë. të nxjerrjes së vendimit gjyqësor. Po kështu kontraktuesi përgjigjet edhe për të metat juridike të përmbushjes dhe ka për detyrë ta mbrolë palën tjetër nga të drejtat dhe kërkesat e personave të tretë me të cilat e drejta e saj do të përjashtohej ose kufizohej Ndaj këtyre detyrimeve të bartësve vihen përshtatshmërisht në zbatim dispozitat e këtij ligji mbi përgjegjësinë e shitësit për të metat materiale e juridike. Kjo e drejtë sidoqoftë pushon me skadimin e afatit prej tre vjetësh nga data e lidhjes së kontratës. Nënpjesa 5 KONTRATAT DYPALËSHE PËRGJEGJËSIA PËR TË METAT MATERIALE DHE JURIDIKE TË PËRMBUSHJES Neni 121 Te kontrata me kompensim secili kontraktizes përgjigjet për të metat materiale të mospërmbushjes së vet. II. respektivisht.

Kur përmbushja e detyrimit të njërës palë bëhet e pasigurt Neni 123 Në qoftë se është kontraktuar më parë që palë ta përmbushë detyrimin e vet e pastaj së lidhjes së kontratës rrethanat materiale të palës tjetër keqësohen deri në atë masë saqë e pasigurt në ajo do ta përmbushë detyrimin e vet. apo të mos ta japë sigurimin e mjaftueshëm se do ta përmbushë atë. pala tjetër mundet në qoftë se nuk është caktuar diçka tjetër. në kushte parashikuara në nenet e mëpastajmë. ose pasiguria rezulton nga shkaqet e tjera serioze.të kërkojë përmbushjen e detyrimit ose. ZGJIDHJA E KONTRATËS PËR SHKAK TË MOSPËRMBUSHJES Të drejtat e njerës palë kur pala tjetër nuk e përmbush detyrimin e vet Neni 124 Për kontratat dypalëshe kur njëra palë nuk e përmbush detyrimin e vet. e pasi të kalojë ky afat pa rezultat.Në kontratat dypalëshe asnjë palë nuk e ka për detyrë ta përmbush detyrimin e vet në qoftë se pala tjetër nuk e përmbush ose nuk është e gatshme që njëkohësisht ta përmbush detyrimin e vet me përjashtim kur është kontraktuar diçka tjetër ose është caktuar me ligj apo. ta zgjidhë kontratën me deklaratë të thjeshtë në qoftë se zgjidhja e kontratës lind sipas vetë të drejtës. Kur përmbushja brenda afatit është pjesë përbërëse . në qoftë se në gjykatë njëra nga palët thekson se nuk e ka për detyrë ta përmbush detyrimin e vet gjersa edhe pala tjetër nuk e përmbush të vetin gjykata do të gjykojë që ta përmbush detyrimin e vet kur edhe pala tjetër ta përmbush të vetin. mund ta zgjidhë kontratën. III. e sidoqoftë ka të drejtë t'i kompensohet dëmi. Kjo vlen edhe kur rrethanat materiale të palës tjetër kanë qenë në të njejtën masë të vështira edhe para lidhjes së kontratës në qoftë se bashkëkontraktuesi i saj këtë gjë nuk e ka ditur dhe as që është dashur ta dinte. kur rezulton diçka tjetër nga vetë natyra e punë Mirëpo. Në raste të tilla pala që e ka marrë përsipër detyrimin se do ta përmbushë e para detyrimin e vet mund të kërkojë që t'i jepet sigurimi brenda afatit të caktuar. atëherë pala që është obliguar ta përmbushë e para detyrimin e vet mund ta shtyjë përmbushjen e tij gjersa pala tjetër mos ta përmbush detyrimin e vet.

Kur përmbushja e detyrimet brenda afatit nuk është pjesë esenciale e kontratës Neni 126 Kur përmbushja e detyrimi brenda afatit të caktuar nuk është pjesë esenciale e kontratës. kurse kreditori të kërkojë përmbushjen e saj. Zgjidhja e kontratës pa lënien e afatit të ri Neni 127 Kreditori mund ta zgjidhë kontratën pa i lënë debitorit afatin e ri për përmbushjen e detyrimit në qoftë se nga qëndrimi i debitorit rezulton se ai detyrimin e vet nuk do ta zbatojë as në afatiń e ri. Këto rregulla vlejnë si në rastin kur palët kontraktuese kanë parashikuar që kontrata të konsiderohet e zgjidhur në qoftë se nuk do të përmbushët brenda afatit të caktuar.esenciale e kontratës Neni 125 Kur përmbushje e detyrimit në afatin e caktuar është pjesë përbërëse esenciale e kontratës. Zgjidhja e kontratës para skadimit të afatit Neni 128 Kur para skadimit të afatit për përmushjen e detyrimit del e qartë se njëra palë nuk do ta . por nuk e ka marrë brenda afatit të arsyeshëm. debitori rezervon të drejtën që edhe pas skadimit të afatit ta përmbushë detyrimin e vet. Në qoftë se kreditori ka kërkuar përmbushjen. ndërsa debitori nuk e përmbush detyrimin brenda këtij afati kontrata zgidhet me vetë të drejt. pa shtytje e njofton debitorin se kërkon përmbushjen e kontratës. mund të deklarojë zgjidhjen e kontratës. Në qoftë se kreditori dëshiron zgjidhjen e kontratës duhet t'i lëjë debitorit një afat të ri për përmbushjen e detyrimit. Por. Në qoftë se debitori nuk e përmbush detyrimin brenda afatit të ri lindin të njëjta pasoja sikurse kur afati është pjesë përbërëse esenciale e kontratës. kreditori mund ta mbajë kontratën në fuqi në qoftë se pas skadimit të afatit. ashtu edhe atëherë kur përmbushja e kontratës brenda afatit të caktuar është pjesë përbërëse esenciale e kontratës sipas vetë natyrës së punës.

Debitori mund ta mbajë kontratën në qoftë se jep sigurimin përkatës. Kur kontrata nuk mund të zgjidhet Neni 131 Kontrata nuk mund të zgjidhet për shkak të mospërmbushjes së pjesës së parëndësishme të detyrimit. pala tjetër mund ta zgjidhë kontratën dhe të kërkojë shpërblimin e dëmit. . po qe se përmbushja e tyre pa përmbushjen e atyre që kanë mbetur nuk ka interes për të. Ajo mund ta zgjidhë kontratën jo vetëm përsa u përket detyrimeve të ardhshme.rrethanat konkrete del e qartë se. por edhe përsa u përket detyrimeve të përmbushura. Secila palë ka detyrime ndaj palës tjetër për dobitë që ka pasur në ndërkohë prej asaj që e ka për detyrë ta kthejë ose ta shpërblejë Pala që i kthan të hollat ka për detyrë të paguaj kamatëvonesën që nga dita kur e ka marrë pagesën. Në qoftë se të dy palët kanë të drejtë të kërkojnë kthimin e asaj që kanë dhënë.përmbushë detyrimin e vet nga kontrata. Efekti i zgjidhjes Neni 132 Me zgjidhjen e kontratës të dy palët lirohen nga detyrimet e veta me përjashtim të detyrimit për shpërblimin e dëmit eventual. Detyrimi i njoftimit Neni 130 Kreditori i cili për shkak të mospërmbushjes së detyrimit të debitorit e zgjidh kontratën ka për detyrë që këtë tia komunikojë debitorit pa shtytje. as ato nuk do të përmbushen. kthimet reciproke bëhen sipas rregullave për zbatimin e kontratave dypalëshe. Në qoftë se njëra palë ka plotësuar kontratën tërësisht ka të drejt t'i kthehet ajo që ka dhënë. Zgjidhja e kontratës me detyrime të njëpasnjëshme Neni 129 Kur në kontratën me detyrime të njëpasnjëshme njëra palë nuk plotëson një nga detyrimet e veta pala tjetër mundet me kusht që këtë ta bëjë në afat të arsyeshëm ta zgjidhë kontratën lidhur me të gjitha detyrimet e ardhshme në qoftë se nga.

me kërkesën e palës tjetër do ta gjykojë palën që ka kërkuar t'i kompensojë palës tjetër në mënyrë të drejtë pjesën e dëmit që ka pësuar për këtë gjë. apo nëse për shkak të tyre nuk mund të realizohet qëllimi i kontratës.IV. pala të cilës i është vështërësuar përmbushja e detyrimit mund të kërkojë që kontrata të lidhet. Rrethanat me rëndësi për vendimin e gjykatës Neni 135 Kur vendos për zgjidhjen e kontratës. ZGJIDHJA OSE NDRYSHIMI I KONTRATËS PËR SHKAK TË RRETHANAVE TË NDRYSHUARA Prezumimi i zgjidhjes Neni 133 Në qoftë se pas lidhjes së kontratës lindin rrethanat që e vështirësojnë përmbushjen e detyrimit të njerës palë. e në qoftë se këtë nuk e ka bërë përgjigjet për dëmin që ka psuar pala tjetër për shkak se kërkesa nuk i është komunikuar në kohë. Kontrata nuk do të zgjidhet në qoftë se pala tjetër ofron ose pranon që kushtet përkatëse të kontratës të ndryshohen në mënyrë të drejt. Zgjidhja e kontratës nuk mund të kërkohet në qoftë se pala që i referohet rrethanave të ndryshuara e ka pas për detyrë që në kohën e lidhjes së kontratës të marrë në konsiderim këto rrethana ose ka mundur të evitojë apo t'i mposhtë. Detyra e njoftimit Neni 134 Pala që ështër e autorizuar që për shkak të ndryshimit të rrethanave të kërkojë zgjidhjen e kontratës ka për detyrë që për qëllimin e vet për të kërkuar zgjidhjen e kontratës ta njoftojë palën tjetër posa të ketë mësuar se kanë lindur rrethana të tilla. Në qoftë se gjykata cakton zgjidhjen e kontratës ajo. respektivisht për ndryshimin e saj gjykata udhëhiqet . Pala që kërkon zgjidhjen e kontratës nuk mund të t'u referohet ndryshimit të rrethanave kanë lindur pas skadimit të afatit të caktuar për përmbushjen e detyrimit të saj. kurse si në njerin ashtu edhe në tjetrin rast në një mase të atillë del e qartë se kontrata nuk i përgjigjet më asaj që është pritur nga palët kontraktuese dhe se sipas opinionit të përgjithshëm do të ishte e padrejtë të mbahet në fuqi ashtu siç është.

pala tjetër mund ta zgjidhë kontratën në qoftë se përmbushja e pjesshme nuk u përgjigjet nevojave të saj por kontrata mbetet në fuqi ndërsa pala tjetër i takon e drejta që të kërkojë pakësimin proporcional të detyrimit të vet. si dhe për interesat e të dy palëve. Në rast të pamundësisë së pjesshme për shkak të ngjarjeve për të cilat nuk ësttë përgjegjëse as njëra as tjetra palë. PAMUNDËSIA E PËRMBUSHJES Pamundësia e përmbushjes për të cilën nuk përgjigjet asnjë palë Neni 137 Kur përmbushja e detyrimit të njërës palë në kontratën dypalëshe është bërë e pamundur për shkak të ngjarjes për të cilën nuk është përgjegjëse asnjëra as tjetra palë. përveç nëse kjo është në kundërshtim me parimin e ndërgjegjshmërisë e të ndershmerisë. Heqja dorë nga invokimi i rrethanës së ndryshuar Neni 136 Palët mund të heqin dorë që përpara me kontratë nga invokimi i rrethanës përkatëse të ndryshuar. e në qoftë se kjo ka përmbushur diçka prej detyrimit të vet mund të kërkojë rikthimin sipas rregullave mbi kthimin e fitimit pa bazë. V. për rrezikun normal te kontratat e këtij lloji. për interesin e përgjithshëm. Përpos kësaj. ajo ka për detyrë t'i cedojë palës tjetër të gjitha të drejtat që do të kishte ndaj personave të tretë lidhur me objektin e detyrimit të vet përmbushja e të cilit është berë e .nga parimet e qarkullimit të ndershëm duke pasur kujdes sidomos për pikësynimin e kontratës. shuhet edhe detyrimt i palës tjetër. Pamundësia e përmbushjes për të cilën përgjigjet pala tjetër Neni 138 Kur përmbushja e dëtyrimit të njërës palë në kontratën dypalëshe është bërë e pamundur për shkak të ngjarjes për të cilën përgjigjet pala tjetër detyrimi i saj shuhet. ndërsa ajo rezervon kërkesat e veta kundrejt palës tjetër por do t'i pakësojë për aq sa ka mundur të ketë dobi nga lirimi i detyrimit të vet.

. Për shkak të këtij shpërpjesëtimi nuk mund të kërkohet anulimi i kontratës aleatore të shitjes publike. si dhe atëherë kur për sendin është dhënë çmimi i lartë për shkak të anësisë së posaçme.pamundur. mund të kërkohet anulimi i kontratës po qe se ajo që ësttë marrë është në përpjestim të hapur me vlerën në kotën e lidhjes së kontratës. Në qoftë se me këtë nen nuk është parashikuar ndryshe vihen përshtatshmërisht në zbatim rregullat e nenit paraprak. ndërsa fitues eshtë person fizikë ose civil-juridik. ndërsa fituesi është person shoqëror-juridik mund të kërkohet anulimin i kontratës po qe se ajo që është dhënë është në shpërpjestim të hapur me vlerën në kotën e lidhjes së kontratës. Mosdija e vlerës së vërtetë të sendit në çastin lidhjes së kontratës nuk është kusht për anulimin saj. DËMTIMI PËRTEJ MASE Shpërpjestimi i hapur i dhënieve reciproke Neni 139 Në qoftë se midis detyrimeve të palëve kontraktuese në kontratën dypalëshe ekziston në kohën e lidhjes së kontratës shpërpjestim të hapur pala e dëmtuar mund të kërkojë edhe anulimin e kontratës. Në qoftë se person fizik ose civil-juridik e tjetërson sendin që mund të jetë mjet themelor. Kontrata do të mbetet në fuqi në qoftë se pala tjetër ofron plotësimin deri në vlerën e plotë. Raste të veçanta Neni 140 Në qoftë se tjetërsotet mjeti themelor në pronësi shoqërore. E drejta për të kërkuar anulimin e kontratës pushon me skadimin e një viti nga lidhja e kontratës. në qoftë se për vlerën e saktë atëhere nuke ka ditur dhe as që është dashur të dinte. VI. Anulimi i kontratës mund të kërkohet nga personi shogëror-juridik që ka qenë palë kontraktuese si dhe nga organi kompetent. Heqja dorë që përpara nga kjo e drejtë nuk ka efekt juridik.

Ndaj kontratës me fajde vihen përshtatshmërisht në zbatim dispozitat e këtij ligji anti pasojat e nulitetit dhe mbi nulitetin e pjesshëm të.kontratave. Kushtet e përgjithshme e obligojnë palën kontraktuese në qoftë se kanë qenë të njohura për te ose është dashur t'i njihte në çastin e lidhjes së kontratës. Në qoftę se i dëmtuari kërkon që detyrimi i tij të pakësohet në një shumë të drejtë gjykata do ta plotësojë këtë kërkesë po qe se kjo është e mundshme dhe në një rast të tilë kontrata do të mbetet në fuqi në foramë të ndryshuar. I dëmtuari mund të bëjë kërkesë për pakësimin detyrimit në një shumë të drejtë brenda pesë vjetësh nga data e lidhjes së kontratës. KONTRATË ME FAJDE Neni 141 Kontrata është nul kur dikush duke shfrytëzuar gjendjen e nevojes ose gjendjen e vështirë materiale të tjetrit përvojën e pamjaftueshme të tij mendjelehtësin ose për ndonjë të të tretë dobinë është haptazi në çpërçpjestim me atë që ai e ka dhënë tjetrit ose i ka bërë tjetrit ose është obliguar se do ti japë ose do ti bëj. Nulteti i dise dispozitave të kushteve të përgjithshme . VII. KUSHTET E PËRGJITHSHME TË KONTRATËS Karakteri i detyrueshëm Neni 142 Kushtet e përgjiithshme të caktuara nga ana e një kontraktuesi qofshin ato të përmbajtura në kontratën formale qofshin ato të invokuara nga kontrata plotësojnë ujdi të veçanta të përcaktuara midis kontraktuesve në të njëjtëni kontratë dhe si rregull i obligojnë sikundër edhe këto kushtet e përgjithshme të kontratës duhet të shpallën sipas mënyrës së zakonshme. Në rast mospajtimi të kushteve të përgjithshme dhe të ujdive të veçanta vlejnë keto të fundit.Si mjet themelor në vështrim të këtij neni nuk parashikohet pasuria e paluejtshme që është mjet themelor i personit shoqëror-jurldik. VIII.

ose janë edhe ashtu të padrejta apo tepër rigoroze ndaj saj.Neni 143 Janë nul dispozitat e kushteve të përgjithshme që janë në kundërshtim me vetë qëllimin e kontratës së lidhur ose me praktikën e mirë afariste qoftë edhe kur kushtet e përgjithshme që mbajnë të jenë apravuar nga organi kompetent. IX. bashkësisë lokale. këto kushte janë pjësë përberëse e te gjitha kontratave të veçanta qe do t'i lidhte kjo organizatë mbi këto livrime ose shërbime po që se me ligj nuk është caktuar ndryshe. CEDIMI I KONTRATAVE Kushtet e cedimit Neni 145 Secila palë në kontratën dypalëshe mundet po që se per këte jep pëlqimin pala tjeter t'ia cedojë kontratën personit të tretë i cili me ketë gjë bëhet titullar i të gjitha të drejtave dhe detyrimeve të tij nga kjo kontratë. Gjykata mund ta refuzojë zbatimin e disa dispozitave të kushteve të përgjithshme që e privojnë anën tjetër nga e drejta për të bërë kundërshtime ose të atyre në bazë të të cilave ajo humbë të drejtën nga kontrata ose humbë afate. Raporti midis kushteve të përgjithshme dhe kantratave të veçanta Neni 144 • Në qoftë se midis bashkësisë shoqërore-politike bashkësisë vetëqeverisëse të interesit. (4)Dispozitat mbi te drejtat akcesore lidhur me kontratën e marrjes përsipër të debitimit vihen përshtatshmërisht në zbatim edhe ndaj cedimit të kontratave shtatshmërisht në zbatim edhe . Me cedimin e kontratës raporti kontraktues midis ceduesit dhe palës tjëter kalon në pritësin dhe në palën tjetër në momentin kur pala tjetër ka pranuar cedimin. respektivisht organizatës se konsumatorëve dhe të ndonjë organizate të punës se bashkuar që mert me punë e qarkullimit të mallrave e të shërbimeve me pakice jane përcaktuar kushtet e pergjithshme të livrimit të mallrave apo të kryerjes se shërbimeve. e në qoftë se pala tjëter e ka dhënë parapëlqimin e vet në momentin kur është njoftuar mbi cedimin. Pëlqimi për cedimin e kontrates është i plotëfuqishëm vetëm ne qoftë se është dhënë në formën e parashikuar me ligj për kontratën e ceduar.

Me kontrate mund të krijohet e drejta në dobi të personit te trete. II.ndaj cedimit të kontratave. KRIJIMI I DETYRIMEVE PËR KONTRAKTUESIT Efekti i kontratave midis kontraktuesve dhe drejtëpasuesve të tyre Neni 148 Kontrata krijon të drejta dhe detyrime për palet kontraktuese. përveç nese është obldguar për këte gjë në mënyrë te posaçme. ai dhe ato që ka nga raportet e tjera me të. Kaptina 6 EFEKTET E PËRGJITHSHME TË KONTRATËS I. Kundërshtimet Neni 147 Pala tjetër mund ti theksojë pritësit të gjitha kundërshtimet nga kontrata e ceduar. Përgjegjësia e ceduesit Neni 146 Ceduesi i pergjigjët pritësit për plotëfuqishmërine e kontratës së ceduar. por jo edhe kundershtimet që ka ndaj ceduesit. Kontrata passjellë efekte te veta edhe për pasues juridik universal te palëve kontraktuese. Ai nuk i garanton se pala tjetër do ti përmbush detyrimet e veta nga kontrata e ceduar perveç nëse e ka marrë obligimin e posaçëm për këtë gjë. Revokimi i përfitimit për te tretin . Kontraktuesi ka të drejtë të kërkojë që debitori të kryejë ndaj personave të tretë atë që është kontraktuar në dobi të këtij personi të tretë. në qoftë se diçka tjëtër nuk eshtë kontraktuar ose nuk rezulton nga rrethanat e punës. Ai nuk i garanton palës tjëtër se pritësi do t'i plotësojë detyrimet nga kontrata. atëherë i treti fiton të drejtën vetiake dhe të drejtëpërdrejtë ndaj debitorit. KONTRATA NE DOBI TË PERSONIT TË TRETË E drejta direkte e të tretit Neni 149 Kur dikush kontrakton në emër të vet ndonjë kërkesë ne dobi të të tretit. përveç ne qoftë se është kontraktuar diçka tjëter apo nëse diçka tjetër rezulton nga vete natyra e kontratës.

Kaptina 2 SHKAKTIMI I DËMIT Nënpjesa 1 PARIMET E PËRGJITHSHME Bazat e përgjegjësisë Neni 154 . Kundërshtimet e debitorit ndaj të tretit Neni 151 Debitori mund t'i theksojë te tretit të gjitha kundërshtimet që ka ndaj kontraktuesit në bazë të kontratës me të cilën është kontraktuar përfitimi për të tretin. kurse këtu nuk ka pasë sukses megjithë angazhimin e vet.Neni 150 Kontraktuesi mund ti revokojë ose t'i ndryshojë përfitimet për të tretin githnjë gjërsa i treti të mos deklarojë se e pranon ate që është kontraktuar në dobi të tretit. Premtuesi nuk do të përgjigjet nëse i ka premtuar tjetrit se vetëm do të angazhohet tek i treti që ky të obligohet të kryejë diçka apo të ometojë. Refuzimi i të tretit Neni 152 Në qoftë se i treti refuzon dobinë që është kontraktuar për të apo nëse kontraktuesi e revokon dobia i kalon kontraktuesit. Premtimi i veprimit të personit të tretë Neni 153 Premtimi i bërë tjetrit si i treti do të kryejë diqka apo se do të ometojë të tretin nuk e obligon kurse premtuesi përgjigjët për dëmin që do të pësonte tjetri për shkak se i treti nuk don të obligohet. (1) Ne qoftë se është kontraktuar se debitori do t`i zbatojë ato që është i obliguar në dobi te tretit vetëm pas vdekjes së kontraktuesit atëherë ky mundet deri atëherë bile edhe me testamentin e vet ta revokojë përfitimin e kontratuar për të tretin në qoftë se nga vetë kontrata ose nga rrethanat nuk rezulton diçka tjetër. të kryejë apo të ometojë veprimin e caktuar. po qe se ndonjë gjë tjëtër nuk është kontraktuar ose nuk rezulton nga vetë natyra e punës.

me shpenzimet e mbajtësit të burimit të rrezikut. Për dëmin pavarësisht nga faji përgjigjet edhe në raste të tjera të parashikuara me ligj. për të cilën është marrë autorizimi i organit kompetent mund të kërkohet vetëm shpërblimi i dëmit që i tejkalon kufijtë normalë. nga të cilat rrjedh rreziku i shtuar i dëmi për ambientin përgjigjet pavarësisht nga faji. Mirëpo edhe në këtë rast mund të kërkohet marja e masave shoqërisht të justiflkuara për parandalimin e lindjes së dëmit apo për zvoglimin e tij. Kërkesa për mënjanimin e rrezikut të dëmit Neni 156 Kushdo mund të kërkojë prej tjetrit që të mënjanojë burimin e rrezikut të dëmit të rëndësishëm që i kanoset atij ose numrit të pacaktuar njërëzish si dhe të përmbahet nga veprimtaritë nga të cilat rezulton trazimi ose rreziku i dëmit në qoftë se lindja e trazimit ose e dëmit nuk mund të parandalohet me masa përkatëse. Në qoftë se dëmi lind në ushtrimin e veprimtarisë me dobi te përgjithshme. Dëmi Neni 155 Dëmi është pakësim i mjeteve shoqërore. si dhe shkak i tjetrit te dhimbjës ose të frikës fizike apo psiqike (demi jomaterial). Gjykata do të urdhërojë me kërkesën e personit të interesuar që të merren masat përkatëse për parandalimin e lindjes së dëmit ose të trazimit apo të evitohet burimi i rrezikut. respektivisht i pasurisë së dikujt (dëm i zakonshem) dhe parandalimi i shtimit të tyre (përfitimi i munguar). Kërkesa që të pushohet me shkeljen e të drejtave të përsonalitetit Neni 157 Secili ka të drejtë të kërkojë nga gjykata ose nga organi tjetër kompetent të urdhërojë pushimin e veprimit që e shkel integritetin e personalitetit të njeriut të jetës personale e familjare e të drejtave të tjera të personalitetit të tij. në qoftë se nuk provon se dëmi ka lindur pa fajin e tij. . në qoftë se ky vetë nuk e bën këtë gjë. Për dëmin nga sendet ose nga veprimtaritë.Kush i shkakton tjetrit dëmin ka për detyrë ta kompensojë.

gjendja e nevojës. është përgjëgjës për të me përjashtim në qoftë se provone se me faj të vet nuk është sjellur në një gjendje të tillë. I mituri mbas t'i ketë mbushur 14 vjeç përgjigjet sipas rregulleve të përgjithshme mbi përgjegjësinë e dëmit. Në qoftë së në këtë gjëndje është sjellur me faj të dikujt për dëmin do të përgjigjet ai që e ka sjellur në gjendje të tillë. vjeç nuk përgjigjet për dëmin. respektivisht organi tjëtër kompetent mund te urdherojë që të pushojë veprimi nenkanosjën e pagimit të një shumë të caktuara të hollash të caktuara gjithsejt ose sipas njesisë së kohës në të të dëmtuarit. Kush i shkakton dëmin tjëtrit në gjendje të pazotësisë së kalueshme për gjykim. Mbrojtja e nevojshme. nuk përgjigjët për dëmin që i shkakton tjetrit. përveç në qoftë se provohet se gjatë shkaktimit të dëmit ka qenë i zoti për të gjykuar. . I mituri prej moshës shtatë vjeç deri në moshën 14. Përgjegjësia e të miturit Neni 160 (1) I mituri deri në moshën shtatë vjeç nuk përgjigjet për dëmin të cilin e shkakton. mënjanimi i dëmit nga tjetri Neni 161 Kush në mbrojtje të nevojshme shkakton dëmin sulmuesit nuk e ka për detyrë ta kompensojë dëmin përveç në rastin e kapërcimit të mbrojtjes së nevojshme. Personat e papërgjegjshëm Neni 159 Personi i cili për shkak të sëmundjes psiqike ose të zhvillimit të metë mendor apo të shkaqeve të tjera nuk është i zoti të gjykojë. Nënpjesa 2 PËRGJEGJËSIA NË BAZË TË FAJËSISË Ekzistimi i fajësisë Neni 158 Fajsia ekziston kur dëmtuesi e ka shkaktuar dëmin me dashje ose nga pakujdesia.Gjykata.

ose të vendimit të organit kompetent. ose nga personi nga i cili është mënjanuar demi. Pëlqimi i dëmtuesit Neni 163 Kush në dëm të vet i lejon tjetrit marrjen e ndonjë veprmmi nuk mund të kërkojë prej tij kompensimin e dëmit të shkaktuar nga ky vepnim. Eshtë nul deklarata e të dëmtuarit me të cilën e ka dhënë pëlqimin që ti shkaktohet dëmi me veprimin e ndaluar me ligj. Ai mund të lirohet nga përgjegjësia në qoftë se provon se ka kryer rnbikëqyrjen për të cilën është i obliguar. apo të kontratës ka për detyrë të zhvillojë rnbikëqyrjen e tij. apo se dëmi do të shkaktohej edhe po të zhvillohej mbikëqyrja e kujdeshme. Nënpjesa 3 PËRGJEGJËSIA PËR TË TJETRIN Personat me sëmundjet mendore dhe të meta në zhvillimin mendor Neni 164 Për domin të cilin e shkakton person i cili për shkak të sëmundjes mendore ose të zhvillimit mendor të metë ose të shkaqeve të tjera nuk është i zoti për të gjykuar përgjigjjet ai i cili në bazë të ligjit. Kush pëson dëm duke mënjanuar prej tjetrit rrezikun e dëmit ka të drejtë të kërkojë prei tij shpërblimin e tij dëmi që i është akspozuar me arsye.Kur dikush e shkakton dëmin në gjendje të nevojes i dëmtuari mund të kërkojë kompensirn nga person që është fajtor për lindjen e rrezikut të dëmit. Përgjegjësia e prindërve . por nga këta të fundit jo më tepër se sa kanë pasur përfitim nga kjo. Vetëndihma e lejushme Neni 162 Kush në rastin e vetëndihmnës së lejueshme i shkakton dëmin personit që ka shkaktuar nevojen e vetëndihmës nuk ka për detyrë ta kompensojë Me vetëndihmë të lejueshme nënkuptohet e drejta e çdo personit për të mënjanuar shkeljen e të drejtës kur kanoset rreziku direkt në qoftë se një mbrojtje e tillë është e domosdoshme dhe nëse mënyra e mënjanimit të shkeljes të së drejtës i përgjigjet rastit ku lind rreziku.

shembujve të këqinj ose të veseve të këqija që i kanë dhënë prindërit. Përgjegjësia e veçantë e prindërve Neni 168 Në qoftë se detyra e mbikëqyrjes mbi të miturin nuk bie mbi prindërit por mbi ndonjë person tjetër i demtuari ka të drejtë të kërkojë shpërblimin nga prindëri kur dëmi është krijuar për shkak të edukatës së keqe të të miturit.Neni 165 Prindërit përgjigjen për dëmin që i shkaktojn tjetrit fëmia e tyre deri në moshën shtatë vjeç. . Prindërit përgjigjen për dëmin që i shkaktojnë tjetrit fëmija i mitur i tyre që ka mbushur moshën shtatë vjeç. Ata lirohen nga përgjegjësia në qoftë se ekzistojnë shkaqet për përjashtimin e përgjegjësisë sipas rregullave mbi përgjegjësinë pavarësisht nga faji. respektivisht institiucioni tjetër përveç në qoftë se provojnë se mbikëqyrjen e kanë kryer sipas mënyrës në të cilën kanë qenë të obliguar. pavarësisht nga faji i tij. Ata nuk përgjigjen në qoftë se dëmi është krijuar gjersa fëmia i është besuar personit tjetër dhe në qoftë se ky person është përgjegjës për dëmin. Në qoftë se për dëmin përgjigjet edhe i mituri. Personi i cili në këtë rast mban përgjegjësi të mbikëqyrjes ka të drejtë të kërkojë nga prindërit që t'i kompensojnë shumën e paguar në qoftë se ia ka paguar shpërblimin dëmtuesit. pëgjegjësia është solidare. apo kur edhe ashtu dëmi mund ti dedikohet fajit të prindërit. apo se dëmi do të shkaktohej edhe po të zhvillonin mbikqyrje të kujdesshme. Përgjegjësia e personit tjetër për të miturin Neni 167 Për dëmin të cilin i shkakton tjetrit i mituri gjersa ndodhet në mbikëqyrjen e kujdestarit të shkollës ose të institucionit tjetër përgjigjet kujdestari. përveç në qoftë se provojnë se dëmi është krijuar pa fajin e tyre. shkolla. Përgjegjësia solidare Neni 166 Në qofië se përpos prindërve përgjigjet për dëmin edhe fëmia përgjegjësia e tyre është solidare.

Në qoftë se dëmin e ka shkaktuar i mituri me zotësi për të gjykuar e i cili nuk është në gjendje ta shpërblejë gjykata mundet kur kjo është drejtësisht e sidomos duke marrë parasysh gjendjen materiale të prindërve dhe të dëmtuesit t'i detyrojë prindërit ta kompensojnë dëmin tërësisht ose pjesërisht megjithëse për të nuk kanë faj. Përgjegjësia e personave të tjerë Neni 171 Dispozitat e nenit paraprak aplikohen edhe ndaj personave të tjerë juridikë dhe ndaj . Nënpjesa 4 PËRGJEGJËSIA E ORGANIZATAVE TË PUNËS SË BASHKUAR DHE TË PERSONAVE TË TJERË JURIDIK NDAJ PERSONAVE TË TRETË Përgjegjësia e organizatave të punës së bashkuar Neni 170 Për dëmin të cilin e shkakton punëtori në punë ose lidhur me punën i shkakton i personit të tretë përgjigjet organizata e punës së bashkuar ku ka punuar punëtori në momentin e shkaktimit të dëmit. Me dispozitën e paragrafit 1 të këtij neni nuk preket në rregullat mbi përgjegjësinë për dëmin e shkaktuar nga sendi i rrezikshëm ose nga veprimtaria e rrezikshme. përveç në qoftë se provon se punëtori në rrethanat konkrete ka vepruar ashtu sikundër është dashur.Përgjegjësia në bazë të drejtësisë Neni 169 Në rast dëmi të cilin e ka shkaktuar personi që për tëe nuk është përgjegjës ndërsa shpërblimi nuk mund të nxirret nga personi që e ka pasur për detyrë të zhvillojë mbikëqyrjen mbi të gjykata mundet kur këtë gjë e kërkon drejtërisht. e sidomos duke marrë parasysh gjendjen materiale të dëmtuesit dhe të të dëmtuarit ta gjykojë dëmtuesin që ta shpërblejë dëmin tërësisht ose pjesërisht. I dëmtuari ka të drejtë të kërkojë shpërblimin e dëmit edhe drejtpërdrejt nga punëtori në qoftë se dëmin e ka shkaktuar me dashje.

. si dhe personi shoqëror juridik që ka të drejtë disponimi. Zotërues konsiderohet poseduesi i sendit. Përgjegjësia e personit juridik për dëmin e shkaktuar nga organi i tij Neni 172 Personi juridik përgjigjet për dëmin të cilin organi i tij ia shkakton përsonit të tretë gjatë ushtrimit ose lidhur me ushtrimin e funksioneve të veta. respektivkisht me veprimtarinë e rrezikshme konsiderohet se rrjedh nga ky send respektivisht nga kjo veprimtari me përjashtim në qoftë se provohet se ato nuk kanë qenë shkak i dëmit. Kjo e drejtë parashkruhet brenda gjashtë muajsh nga data e pagimit të kompensimit të dënimit.personave që me punë personale ushtrojnë në mënyrë të pavarur veprimtari lidhur me përgjegjësinë për dëmin që punëtorët të cilët punojnë tek ata shkaktojnë në punë ose lidhur me punën. Personi që ia ka kompensuar dëmin të dëmtuarit që e ka shkaktuar personi me dashje ose nga pajkujdesia e fundit ka të drejtë të kërkojë nga ky punëtor kompensimin e shumës së paguar. Nënpjesa 5 PËRGJEGJËSIA PËR DËMIN NGA SENDI I RREZIKSHËM OSE NGA VEPRIMTARIA E RREZIKSHME DISPOZITA TË PËRGJITHSHME Prezullimi i kauzalitetit Neni 173 • Dëmi i lidhur me sendin e rrezikshëm. Në qoftë se në rastin e caktuar nuk është parashikuar diçka tjetër në ligj përsoni junidik ka të drejtë kompensimi nga personi që e ka fshehur dëmin me dashje ose nga pakujdesia e fundit. respektivisht të drejtë shfrytëzimi të përkohshëm. Kush përgjigjet për dëmin Neni 174 Për dëmin nga sendi i rrezikshëm përgjigjet zotëruesi i saj kurse për dëmin nga veprimtaria e rrezikshme përgjigjet personi që merret me te. Kjo e drejtë parashkruhet brenda gjashtë muajsh nga data e kompensimit të paguar të dëmit.

Dorëzimi i sendit personit të tretë Neni 176 Në vend të zotëruesit të sendit gjithashtu si ai përgjigjet personi të cilit zotëruesi ia ka besuar sendin që të shërbehet me te ose personi që e ka edhe ashtu për detyrë që ta mbikqyrë ndërsa nuk ndodhet me ne prane mirëpo përpos tij do të përgjigjet edhe poseduesi i sendit po qe se dëmi është shkaktuar nga ndonjë e metë e fshehur ose nga veçoria karakteristike e fshehur e sendit për te cilën gjë poseduesi nuk ia ka tërhequr vëmendjen. Në këtë rast personi përgjegjes që ia ka paguar kompensimin dëmtuesit ka të drejtë të kërkojë shumën e plotë të saj nga zotëruesi. ose t'i lejojë. Zoteruesi i sendit lirohet nga përgjegjësia edhe në qoftë provon se dëmi ka lindur vetem nga veprimi idëmtuesit ose i përsonit të tretë gjë të cilën ai nuk ka mundur të parashihte dhe pasojat e të cilit nuk ka mundur ti shmangë. Lirimi nga përgjegjësia Neni 177 Zotëruesi lirohet nga përgjegjësia në qoftë se provon se dëmi rrjedh nga ndonjë shkak që ka ndodhur jashtë sendit dhe efekti i të cilit nuk ka mundur parashihet dhe as të mënjanohet ose të evitohet. Zotëruesi lirohet nga përgjegjësia pjesërisht në qoftë se dëmtuesi pjesërisht i ka kontribuar në lindjen e dëmit. në qoftë se zotëruesi nuk është përgjegjës për këtë.Sekuestrimi i kundërligjshëm i sendit të rrezikshëm nga zotëruesi Neni 175 Në qoftë se zotëruesit i është privuar posedimorja e sendit të rrezikshëm në mënyrë të kundërligjshme për dëmin që vjen nga kjo nuk përgjigjet ai por ai që ia ka sekuestruar posedimoren e sendit të rrezikshëm. ndërsa e ka për detyrë të përballojë kompensimin përpjestimisht me peshën e fajit të vet. . Zotëruesi i sendit të rrëzikshëm që ia ka besuar personit që nuk është aftësuar apo nuk është i autorizuar ta përdorë atë përgjigjet par dëmin që vlen nga ky send. Në qoftë se në lindjen e dëmit ka kontribuar pjesënisht personi i tretë ky i përgjigjet dëmtuesit solidarisht bashkë me zotësuesin e sendit.

Në qoftë se nuk ka fajsi në asnjë anë zotëruesit përgjigjen në pjesë të barabarta në qoftë se shkaqet e drejtërisë nuk kërkojnë gjë tjetër.Personi me të cilin zotëruesi është shërbyer gjatë përdorimit të sendit nuk konsiderohet si person i tretë. III. Për dëmin që e kanë pësuar personat e tretë zotëruesit e automjeteve përgjigjen solidarisht. PËRGJEGJËSIA NË RAST AKSIDENTI TË SHKAKTUAR NGA AUTOMJETET NË LËVIZJE Neni 178 Në rast aksidenti të shkaktuar nga automjeti në lëvizje që është shkaktuar vetëm për faj të një poseduesiseduesi të automjetit vihen në zbatim regullate mbi përgjegjësinë në bazë të fajësisë. II. PËRGJEGJËSIA E PRODHUESVE TË SENDEVE ME TË META Neni 179 Kush vën në qarkullim ndonjë send të cilin e ka prodhuar e që për shkak të ndonjë të mete për të cilen ai nuk ka ditur përbën rrezik dëmi për personat ose për sendet përgjigjet për dëmin që do të krijohej për shkak të kësaj të mete. Në qoftë se ekziston faji dypalësh. secili zotërues përgjigjet për dëmin total që e kanë pësuar ata përpjestimisht me shkallën e fajësisë së tyre. Nënpjesa 6 RASTE TË VEÇANTA TË PËRGJEGJËSISË Përgjegjësia për shkak të akteve terroriste demostratave ose manifestimeve publike Neni 180 Për dëmin e krijuar nga vdekja ose për lezionmin trupor për shkak të akteve të dhunës ose të terrorit si dhe me rastin e demonstratave dhe manifestimeve publike përgjigjet bashkësia shoqërore politike organet e se cilës sipas dispozitave në fuqi kanë qenë të detyrueshme ta parandąlojnë një dëm të tillë. Prodhuesi përgjigjet edhe për cilesitë e rrezikshme të sendeve në qoftë se nuk ka ndërmarr çdo gjë që nevojitet për dëmin të cilin ka mundur ta parashihte ta parandalojë me anë të paralajmërimit ambalazhit të sigurt ose me ndonjë masë tjetër përkatëse. .

gjykata mund ta lirojë një person të tillë nga detyrimi i kompensimit të dëmit. Përgjegjësia për shkak të refuzimit të dhënies së ndihmës së domosdoshme Neni 182 Kush pa pasur rrezik për vete e refuzon dhënien e ndihmës personit jeta ose shëndeti i të cilit janë rrezikuar haptazi përgjigjet për dëmin që ka lindur nga kjo në qoftë se ai këtë dëm sipas rrethanave të rastit është dashur ta parashihte. çrregullimet e përgjithshme e të tjera.Përgjegjësia e organizatorëve të manifestimeve Neni 181 Organizatori i mbledhjes së një numri të madh njerëzish në ambiente të mbyllura apo të hapura përgjigjet për dëmin e krijuar me vdekjen ose me lezionimin trupor që pëson dikush për shkak të rrethanave të jashtëzakonshme që mund të krijohen në situata të tilla siç janë denduria e masës. Në qoftë se e lyp drejtëria. Përgjegjësia lidhur me obligimin e lidhjes së kontratë Neni 183 Personi që sipas ligjit është i detyrueshëm të lidhë ndonjë kontratë ka për detyrë ta kompensoj dëmin në qoftë se me kërkesën e personit të interesuar nuk e lidhë këtë kontratë pa vonesë. Përgjegjësia lidhur me ushtrimin e punëve me interes të përgjithshëm Neni 184 Organizatat që ushtrojnë veprimtari komunale ose ndonjë veprimtari tjetër të ngjashme me interes të përgjithshëm përgjigjen për dëmin në qoftë se pa shkak të arsyeshëm pezullojnë ose kryejnë jo rregullisht shërbimin e tyre. Nënpjesa 7 .

Kur rivendosja e gjendjes së mëparshme nuk është e mundshme apo kur gjykata konsideron se nuk është e domosdoshme që ta bëjë këtë personi përgjegjës.KOMPENSIMI I. Gjykata do ti gjykojë dëmtuesit kompensimin në të holla kur ai e kërkon këtë me përjashtim kur rrethanat e rastit konkrete justifikojnë rivendosjen e gjendjes së mëparshme. personi përgjegjës ka për detyrë që për pjesën tjetër të dëmit të japë kompensim në të holla. Kompensimi në formë të rentës në të holla Neni 188 Në rast të vdekjes të lezionimit trupor ose të dëmtimit të shëndetit kompensimi caktohet . Kompensimi në rast shkatrrimi të sendeve të sekuestruara në mënyrë të palejueshme Neni 187 Në qoftë se sendi që ka qenë sekuestruar nga zotëruesi në këtë mënyrë të palejueshme është shkatërruar për të forcës madhore personi përgjegjës ka për detyrë ta kompensojë dëmin në të holla. Kur rrjedh për pagesë detyrimi i kompensimi Neni 186 Detyrimi i kompensimit të dëmit konsiderohet se rrjedh për pagesë që nga momenti i shkaktimit të dëmit. Në qoftë se rivendosja e gjendjes së mëparshme nuk e mënjanon plotësisht dëmin. gjykata do të caktojë që ai t'ia paguajë dëmtuesit shumën përkatëse në të holla për efekt të kompensimit të dëmit. KOMPENSIMI I DËMIT MATERIAL Rivendosja e gjendjes së mëparshme dhe kompensimi në të holla Neni 185 Personi përgjegjës ka për detyrë ta rivendosë gjendjen e ekzistuar para se të shkaktohej dëmi.

në qoftë se gjykata nuk cakton diçka tjetër. Kur sendi është asgjësuar ose është dëmtuar për shkak të veprës penale të kryer me dashje gjykata mund të caktojë shumën e kompensimit sipas vlerës që ka pasur sendi për të dëmtuarin.si rregull në formë të rentës në të holla për gjithë jetën ose për një kohë të caktuar. përveç në qoftë se sipas rrethanave të rastit nuk do të ishte e arsyeshme. Kreditori ka të drejtë të kërkojë sigurim të nevojshëm për pagimin e rentës. Në qoftë se debitori nuk jep ndonjë sigurim të cilin e cakton gjykata kreditori ka të drejtë të kërkojë që në vend të rentës t'i paguhet një shumë e përgjithshme e cila do të caktohet sipas masës së rentës dhe kohëzgjatjes së mundshme të jetës së kreditorit kundrejt zbritjes së kamatave përkatëse. Renta në të holla e gjykuar për efekt të kompensimit të dëmit paguhet për çdo muaj përpara. Shuma e dëmit të thjesht caktohet sipas çmimeve në kohën e nxjerrjes së vendimit gjyqësor me përjashtim të rastit kur ligji urdhron diçka tjetër. II. VËLLIMI I KOMPENSIMIT TË DEMIT MATERIAL Dëmi i thjeshtë dhe përfitimi i munguar Neni 189 (1) I dëmtuari ka të drejtë si për kompensimin e dëmit të thjeshtë ashtu edhe për kompensimin e fitimit të munguar. Kakësimi i kompensimit . Për shkaqe serioze kreditori mundet edhe në raste të tjera të kërkojë menjëherë ose më vonë që në vend të rentës t'i paguhet një shumë e përgjithshme të hollash. Kompensimi i plotë Neni 190 Gjykata duke marrë parasysh edhe rrethanat që kanë lindur pas shkatkti it të dëmit do të gjykojë kompensimin në një shumë që nvojitet që gjendja materiale e dëmtuesit të sjellet atje ku do të ishte po të mos kishte veprim dëmtues ose ometim. Gjatë vlerësimit të shumës së perfitimit të munguar merret në konsiderim fitimi ka mundur të pritej në mënyrë të bazuar sipas procesit të rregullt të sendeve ose sipas rrethanave të veçanta ndërsa realiżimi i të cilave është penguar nga veprimi i dëmtuesit ose nga ometimi.

në qoftë se dëmi nuk është shkaktuar as me dashje dhe as nga pakujdesia e fundit. gjykata do të gjykojë kompensimin duke pasur parasysh rrethanat e rastit. E drejta e personit që e ka ushqyer i vrari Neni 194 Personi të cilin i vrari e ka ushqyer ose e ka ndihmuar rregullisht. ndërsa personi përgjegjës është në gjendje të dobët pasurore. Kur është e pamundur të vërtetohet se cila pjesë e dëmit rezulton nga veprimi i dëmtuesit. ka të drejtë vetëm për kompensim përpjestimisht të pakësuar. si dhe ai që sipas ligjit ka pasur të drejtë të kërkojë ushqim nga i vrari ka të drejtë kompensimi të dëmit që pëson nga humbja e ushqimit ose të ndihmës. Përgjegjësia e pjesëtuar Neni 192 I dëmtuari i cili ka kontribuar që dëmi të krijohet ose te jetë më i madh nga sa do të ishte zakonisht. VEÇAS MBI KOMPENSIMIN E DËMIT PASUROR NË RAST VDEKJEJE LEZIONI TRUPOR DHE DËMTIMI TË SHENDETIT Humbja e fitimit dhe shpenzimet e mjekimit dhe të varrosjes Neni 193 Kush shkakton vdekjen e ndokujt ka për detyrë që t'i kompensojë shpenzimet e zakonshme të vorrimit të tij. kështu që pagimi i shumës së plotë do ta sjellte në skamje. III. të kompensojë edhe shpenzimet e mjekimit të tij nga lezionet e marra dhe shpenzimet e tjera të nevojshme lidhur me mjekimin dhe fitimin e humbur për shkak të paaftësisë për punë. Ai ka për detyrë. Në qoftë se dëmtuesi ka shkaktuar dëm duke punuar diçka për përfitim të të dëmtuarit gjykata mund të caktojë kompensim më të vogël duke pasur parasysh kujdesin që tregon dëmtuesi në punët vetiake. Ky dëm kompensohet me pągimin e rentes në të holla shuma e së cilës caktohet duke marrë parasysh të gjitha rrethanat e rastit e që nuk mund të jetë më e madhe nga ajo që do të fitonte .Neni 191 Gjykata mundet duke pasur kujdes për gjendjen materiale të dëmtuesit ta gjykojë personin përgjegjës ta paguajë kompensimin më të vogël nga sa është shuma e dëmit.

të përparimit janë zhdukuar ose janë pakësuar personi përgjegjës ka për detyrë ti paguajë të lezionuarit rentën e caktuar në të holla si kompensim për këtë dëm. Në qoftë se i lezionuari për shkak të paaftësisë së plotë ose të pjesëshme për punë e humbë fitimin. mbi aftësinë e personit tjetër ose mbi ndonjë gjë tjetër. Ndryshimi i kompensimit të gjykuar Neni 196 Gjykata me të dëmtuarit. e në këtë mënyrë i shkakton dëm material ka për detyrë tia kompensojë atë.ose nevojat i janë shtuar vazhdimisht.i dëmtuari nga i vrari po të mbetej gjallë. Shumat e rrjedha për pagesë të kompensimit mund ti barten tjetrit në qoftë se shuma e kompensimit është caktuar me marrëveshjen shkresore të palëve ose me gjykim të formës së prerë. që në të ardhmen ta shtojë renten por me kërkesën e dëmtuesit zvogëlojë ose ta heq në qoftë se kanë ndryshuar esencialisht rrethanat për të cilat gjykata ka pasur parasysh me rastin e nxjerrjes së vendimit. Mosbartja e të drejtave Neni 197 E drejta e kompensimit të dëmit në formë rente në të holla në rast të vdekjes ose të lezionimit trupor apo të shëndetit të personit të afërt nuk mund t'i kalohet personit tjetër. VEÇAS MBI KOMPENSIMIN E DËMIT MATERIAL NË RAST TË SHKELJES SË NDERIT DHE TË PËRHAPJES SË THËNIEVE TË RREME Neni 198 Kush e shkel nderin ose kush nxjerr apo përhap thënie të rreme mbi të kaluarën mbi diturinë. si dhe fitimin e humbur për shkak të paaftësisë për punë gjatë kohës së mjekimit. ndërsa e di ose do të duhej ta dinte se janë të rreme.ose ia prish shëdetin ka për detyrë t’i kompensojë shpenzimet e mjekimit she shpenzimet e tjera të nevojshme lidhur me këtë. . apo mundësitë e zhvillimit të tij të mëtejshëm dhe. Kompensimi i dëmit në rast të lezionimit trupor ose të prishjes së shëndetit Neni 195 Kush i shkakton tjetrit lezonim trupor. IV.

Kompensimi në të holla Neni 200 Për dhimbjet e pësuara fizike. Në rast të invaliditetit sidomos të rëndë të ndonjë personi gjykata mund t'u gjykojë bashkëshortit. ose shpalljen e ndreqjes së gabimit apo të urdhërojë që dëmtuesi ta tërheqë deklaratën me të cilën është bërë shkelja. në qoftë se ky ose ai të cilit ia ka bërë komunikimin ka pasur ndonjë interes serioz në këtë gjë. po të konstatojë se rrethanat e rastit për frikën dhe zgjatja e tyre justifikon këtë. gjykata do të ketë parasysh për rëndësinë e shkeljes së të mirës dhe të qëllimit të cilit shërbën ky kompensim e gjithashtu edhe për faktin se mos të u shkojë përshtat synimeve që nuk janë të pajtueshme me natyrën e saj dhe me qëllimin shoqëror.Mirëpo. për shkak të zvogëlimit të aktivitetit të jetës të prishjes. Personat që kanë të drejtë për kompensim në të holla në rast vdekjeje ose të invaliditetit të rëndë Neni 201 Në rast vdekjeje të ndonjë personi. KOMPENSIMI I DËMIT JOMATERIAL Shpallja e aktgjykimit ose e ndreqjes së gabimit Neni 199 Në rast shkeljes të së drejtës së personit gjykata mund të urdhërojë shpalljen e aktgjykimit me shpenzim të dëmtuesit. V. fëmijëve dhe prindërëve kompensim të drejtë në të holla për dhimbjet e tyre . ose diçka tjetër me të cilën gjë mund të realizohet qëllimi që arrihet me kompensim. të vdekjes së personit të afërm si dhe për frikën gjykata. nuk përgjigjet për dëmin e shkaktuar ai që kryen komunikim të rremë mbi tjetrin duke mos ditur se është i rrem. gjykata mund t'u gjykojë anëtarëve të familjes së tij të ngushte (bashkëshorti. do të gjykojë kompensim të drejtë në të holla. Me rastin e vendosjes për kërkesën mbi kompensimin e dëmit jomaterial si dhe mbi shumën e kompensimit të tij. pavarësisht nga kompensimi dëmit material dhe nga mungesa e dëmit material. të shkeljes së nderit ose të lirisë.fëmijët dhe prindërit) kompensim të drejtë në të holla për dhimbjet e tyre shpirtërore Ky kompensim mund t'u gjykohet edhe vëllëzërve dhe motrave në qoftë se midis tyre dhe për sonit të vdekur ka ekzistuar bashkëjetesa e vazhdueshme. për dhimbjet e pësuara shpirtërore.

shpirtërore. Kompensimi nga paragrafet 1 dhe 3 të këtij neni mund t'i gjykohet edhe bashkëshortit jashtë martese në qoftë se midis tij dhe të vdekurit, respektivisht të lezionuar ka ekzistuar bashkëgjetesa e vazhdueshme. Satisfaksioni në raste të veçanta Neni 202 E drejta e kompensimit të drejtë në të holla për shkak të dhimbjeve shpirtërore të pësuara i takon personit i cili me anë të mashtrimit dhunës ose të shpërdorimit të ndjonjë raporti nënshtrimi ose vartësie është shtyer në marrëdhënie të dënueshme seksuale jashtëmartese ose në veprime morale të çthurura si dhe personi ndaj të cilit është kryer ndonjë vepër penale kundër dinjitetit të personalitetit dhe të moralit. Kompensimi i dëmit të ardhshëm Neni 203 Gjykata me kërkesën e të dëmtuarit do të gjykojë kompensimin edhe për dëmin e ardhshëm jomaterial në qoftë se sipas procesit të rregullt është e sigurt se ai do të vazhdojë edhe në të ardhmen.

Trashëgimi dhe cedimi i kërkesës së kompensimit të dëmit jomaterial Neni 204 Kërkesa e kompensimit të dëmit jomaterial i kalon trashëgimtarit vetëm në qoftë se është njohur me aktgjykim të formës së prerë ose me marrëveshje shkresore. Në kushte të njejta, kjo kërkesë mund të jetë objekt cedimi, kompensimi dhe i ekzekutimit me detyrim.

Përgjegjësia e pjesëtuar dhe pakësimi i kompensimit Nen 205 Dispozitat mbi përgjegjesinë e pjesëtuar dhe mbi pakësimin e kompensimit që vlejnë për dëmin material vihen përshtatshmërisht në zbatim edhe ndaj dëmit jomaterial.

Nënpjesa 8 PËRGJEGJËSIA E DISA PERSONAVE PËR TË NJËJTIN DËM Përgjegjesia soildare Neni 206

Për dëmin të cilin disa persona e kanë shkaktuar bashkarisht, përgjigjen te gjith pjesemarrësit solidarisht. Nxitësi dhe nidihmësi, si dhe ai që, ndihmuarr që personat përgjegjës të mos zbulohn, përgjigjen solidarisht me këta. Përgjigjen solidarisht për dëmin e shkaktuar edhe personat që e kanë shkaktuar duke punuar pa varësisht njëri nga tjetri, në qoftë se nuk mund të vërtetohen kontributet e tyre në dëmin e shkaktuar. Kur nuk ka dyshim se dëmin e ka shkaktuar ndonjë nga dy opse më tepër persona të caktuar të cilët në ndonjë mënyrë janë të ndërlidhur midis tyre, ndërsa nuk mund të përcaktohet se cili prej tyre e ka shkaktuar dëmin, këta përsona përgjigjen solidarisht.

PËRGJEGJËSIA SOLIDARE E POROSITËSIT DHE E ZBATUESIT TË PUNIMEVE Neni 207 Porositësi dhe zbatuesi i punimeve përgjigjen solidarisht për pasurinë e paluejtshme ndaj personit të tretë për dëmin që i krijohet këtij lidhur me zbatimin. le këtyre punimeve. Regresi paguesve Neni 208 Debitori solidar që paguan më tepër nga sa është shuma e pjesës së tij në dëmin e krijuar, mund të kërkojë prej secilit nga debitorët e tjerë që t'ia kompensojë ate që ka paguar për të. Sa është shuma e kontributit të secilit debitor të veçantë i caktohet nga gjykata, duke marrë parasysh peshën e fajësisë së tij dhe peshën e pasojes që kanë rezultuar nga veprimi i tij. Në rast të pamundësisë që të vërtetohen kontributet debitorëve, secilit i takon pjesa e barabart, përveç në qoftë se drejtësia kërkon që në rastin konkret të vendoset ndryshe.

Nënpjesa 9 E DREJTA E DËMTUESIT PAS PARASHKRIMIT TË SË DREJTËS PËR TË KËRKUAR KOMPENSIM Neni 209

Pas lindjes së parashkrimit të së drejtës për të kërkuar kompensimin e dëmit, i dëmtuari mund të kërkojë nga personi përgjegjës, sipas rregullave që vlejnë në rastin e fitimit pa bazë që t'i cedojë atë që ka marrë nga veprimi me të cilin është shkaktuar dëmi.

KAPTINA 3 FITIMI PA BAZË Nënpjesa 1 RREGULLA E PËRGJITHSHME Neni 210 Në qoftë se mjeti shoqëror që drejtohet nga punëtorët, respektivisht nga punonjësit e tjerë, pranë personit të caktuar shoqëror juridik ka kaluar në cilëndo mënyrë qoftë në mjete shoqërore që drejtohen nga punëtorët, respektivisht punonjësit e tjerë pranë personit tjetër shoqëror juridik, ose në posedim të ndonjë personi, kurse ky kalim nuk bazohet në ndonjë marrëveshje vetëqeverisëse pse në ndonjë veprim tjetër juridik apo me ligj fituesi ka për detyrë ta kthejë në qoftë se kjo është e mundur, por edhe ashtu e ka për detyrë ta kompensojë vlerën e përfitimit të krijuar. Dispozitat e paragrafit paraprak vihet përshtatshmërisht në zbatim kur ndonjë pjesë e pasurisë së një personi në cilëndo mënyrë ka kaluar në mjete shoqërore që drejtohen nga punëtorët, respektivisht punonjësit e tjerë pranë personit shoqëror juridik, ose në posedim të ndonjë personi tjetër, kurse ky kalim nuk bazohet në marrëveshjen vetëqeverisëse, ose në ndonjë punë tjetër juridike, ose në ligj. Me fjalën kalim i mjetit shoqëror, respektivisht të pasurisë nënkuptohet edhe krijimi i përfitimit veprimi i kryer. Detyrimi i kthimit, respektivisht i kompensimit të vlerës, fillon edhe kur diçka merret duke marrë parasysh bazën që nuk është realizuar ose që është hequr më vonë. Nënpjesa 2 RREGULLAT E KTHIMIT Kur nuk mund të kërkohet kthimi Neni 211 Kush kryen pagesën duke ditur se nuk e ka për detyrë ta paguajë nuk ka të drejtë të kërkojë kthimin, përveç në qoftë se e ka rezervuar të drejtën e kërkimit të kthimi, apo në qoftë se ka paguar për t'iu shmangur dhunës

Pagimi i dyfishtë i borxhit Neni 212 Kush e ka paguar të nejtin borxh dy herë, qoftë edhe një herë në bazë të dokumentit ekzekutiv, ka të drejtë të kërkojë kthimin sipas rregullave të përgjithshme mbi fitimin pa bazë.

Zbatami i një detyrimi natyror, ose i ndonjë detyre Morale apo shoqërore Neni 213 Nuk mund të kërkohet ajo që është dhënë ose është bërë për efekt të kryerjes së ndonjë detyrimi natyror ose të ndonjë detyre morale apo shoqërore. Volumi i kthimit Neni 214 Kur kthehet ajo që është fituar pa bazë, duhet të kthehen frutet dhe të paguhet kamatëvonesa, e pikërisht, në qoftë se fituesi është i pandërgjegjshëm, që nga dita e fitimit, e për ndryshe që nga dita e paraqitjes së kërkesës.

Kompensimi i shpenzimeve Neni 215 Fituesi ka të drejtë në kompensimin e shpenzimeve të domosdoshme dhe të dobishme por në qoftë se ka qenë i pandërgjegjshëm, kompensimi për shpenzimet e dobishme i takon vetëm deri në shtmën që përbën shtimin e vlerës në momentin e kthimit.

Kur mund të mbahet ajo që është marrë Neni 216 Nuk mund të kërkohet kthimi i shumave të paguara pa bazë në emër të shpërblimit të dëmit për shkak të lezionimit trupor, të prishjes së shëndetit, ose të vdekjes, në qoftë se pagesa i është bërë drejt marrësit mirëbesues. Përdorimi i sendit në dobi të tjetrit Neni 217 Në qoftë se dikush e ka përdorur sendin e vet apo të tjetrit në dobi të tretit, kurse nuk ka kushte për aplikimin e rregullave mbi punëdrejtimin pa urdhëresë, i treti ka për detyrë ta kthejë sendin, respektivisht, po qe se kjo s'është e mundur, t'ia kompensojë vlerën e sendit.

Shpenzimi për tjetrin Neni 218 Kush kryen për tjetrin ndonjë shpenzim ose diçka tjetër që ky e ka pasur për detyrë në bazë të ligjit ta bëjë, ka të drejtë të kërkojë kompensim prej tij. Përdorimi i sendit të huaj në dobi të vet Neni 219 Kur dikush e ka përdorur sendin e huaj për dobi të vet, zotëruesi mund të kërkojë pavarësisht nga e drejta e shpërblimit të dëmit ose në mungesë të kësaj, që ky t'ia kompensojë përfitimin që ka pasur nga përdorimi. KAPTINA 4 PUNËDREJTIMI PA URDHËRESË Nënpjesa 1 RREGULLË E PËRGJITHSHME Neni 220 Në ushtrimin e punës së tjetrit mund të aderojë pavarësisht vetëm në qoftë se puna nuk duron shtyerje, kështuqë mund të shkaktohet dëmi ose të ometohet përfitimi konkret.

Nënpjesa 2 DETYRIMET DHE TË DREJTAT E PUNËDREJTUESIT PA URDHËRESË Detyrimet e punëdrejtuesit pa urdhëresë Neni 221 Punëdrejtuesi pa urdhëresë ka për detyrë ta njoftojë për veprimin e vet sa më pare që është e mundur atë puna e të cilit është dhe ta vazhdojë punën e filluar, në qoftë se ka mundësi të arsyeshme, gjersa ky të mos mund ta marrë përsipër kujdesin për të. Pas mbarimit të punës ai ka për detyrë të japë llogari dhe t'ia cedojë atij puna e të cilit është çdo gjë që ka fituar nga kryerja e punës së tij. Në qoftë se nuk është urdhëruar me ligj diçka tjetër, punëdrejtuesit pa urdhëresë ka detyrime të urdhërmarrësit. Kujdesi i duhur dhe përgjegjësia Neni 222 Gjatë ushtrimit të punës së tjetrit punëdrejtuësi pa urdhëresë ka për detyrë të udhëhiqet nga qëllimet faktike ose të mundshme dhe nga nevojat e atij puna e të cilit është.

Ai ka për detyrë të veprojë me kujdesin e ekonomistit të mirë, respektivisht të nikoqirit të mirë. (1) Gjykata mundet duke marrë parasysh rrethanat në të cilat dikush e ka filluar punën e tjetrit pa qenë i ftuar ta pakësojë përgjegjësinë e tij, ose ta lirojë fare nga përgjegjësia për pakujdesinë. Për përgjegjësinë e punëdrejtuesit pa urdhëresë të paaftë për të vepruar vlejnë dispozitat mbi përgjegjësinë e tij kontraktuese dhe jashtëkontraktues.

Të drejtat e punëdrejtuesit pa urdhëresë Neni 223 Punëdrejtuesi pa urdhëresë që ka vepruar krejtësisht sikundër duhet dhe ka punuar ashtu sikundër kanë kërkuar rrethanat, ka të drejtë të kërkojë që ai punën e të cilit ka kryer ta shkarkojë nga të gjitha detyrimet që i ka marrë përsipër për shkak të kësaj punë, të marrë mbi vete të gjitha detyrimet që i ka kontraktuar në emër të tij, t'i kompensojë të gjitha shpenzimet e domosdoshme dhe të dobishme, si dhe t'i shpërblejë dëmin e pësuar, edhe në qoftë se rezultati i pritshëm nuk është arritur. Atij i takon edhe shpërblimi shembullor për mundin, në qoftë se e ka evituar dëmin nga personi puna e të cilëve është ose ia ka siguruar përfitimin që i përgjigjet krejtësisht qëllimeve dhe nevojave të tij.

Ushtrimi i punëve të huaja me qëllim që ti ndihmohet tjetrit Neni 224 Kush ushtron punë të huaj me qëllim që t'a ndihmojë tjetrit, e nuk janë plotësuar kushtet për punëdrejtim pa urdhëresë, i takon e drejta e kompensimit të shpenżimeve të bëra, por jo më tepër se dera në shumën e përfitimit që ka realizuar tjetrit.

Marrja me vete e shtesave Neni 225 Çdo punëdrejtues pa urdhëresë ka të drejtë Vi marrë me vete sendet me të cilat e ka shtuar pasurinë e huaj, ndërsa nuk i kompensohen shpenzimet që ka bërë, në qoftë se këto mund të ndahen pa dëmtuar sendet të cilave u janë shtuar, por personi në punën e të cilit ka ndërhyrë, mundet, në goftë se dëshiron, t'i mbajë këto shtesa po qe se ia kompenson vlerën e tyre të tashme, por jo më tepër se dera në shumën e shpenzimeve të bëra.

Nënpjesa 3 USHTRIMI I PUNËVE TË HUAJA KUNDËR NDALESËS Neni 226 Kush e pranon punën e tjetrit megjithë ndalesën e personit puna e të cilit është, kurse për ndalesën ka ditur ose është dashur të dinte, nuk ka të drejta që i takojnë punëdrejtuesit pa urdhëresë. Ai përgjigjet për dëmin e shkaktuar duke u përzier në punët e huaja, edhe atëherë kur kjo është shkaktuar pa fajin e tij. Mirëpo, kur ndalesa e ushtrimit të punës është në kundërshtim me ligjin ose me moralin, e sidomos në qoftë se dikush ka ndaluar që tjetri ta plotësojë ndonjë detyrim të tij ligjor që nuk duron shtyerje, vlejnë rregullat e përgjithshme mbi punëdrejtimin pa urdhëresë.

Nënpjesa 4 PUNËDREJTIMI I PADREJTË Neni 227 Kush ushtron punën e tjetrit me qëllim që për vete të mbajë përfitime të arritura, megjithëse e di se është punë e tjetrit, ka për detyrë që me kërkesën e atij puna e të cilit është, të japë llogari si punëdrejtues pa urdhëresë dhe tia dorëzojë të gjitha përfitimet e arritura. Ai puna e të cilit është mund të kërkojë edhe kthimin e sendeve në gjendje të mëparshme, si dhe shpërblimin e dëmit.

Nënpjesa 5 LEJIMI Neni 228 Në qoftë se ai puna e të cilit është lejon më vonë ate që është kryer, punëdrejtuesi pa urdhëresë konsiderohet si urdhërmarrësi i cili ka punuar që nga fillimi me urdhëresë të personit puna e të cilit është.

KAPTINA 5 DEKLARIMI I NJËANSHËM I VULLNETIT Nënpjesa 1

PREMTIMI PUBLIKISHT I SHPËRBLIMIT Kur obligon Neni 229 Me anë të shpalljes së bërë publikisht të premtuarit e shpërblimit atij që kryen ndonjë veprim të caktuar, arrin ndonjë sukses, gjendet në një situatë të caktuar, apo nëse premtimi është bërë nën ndonjë kusht tjetër, e obligon premtuesin që ta plotësojë premtimin. Premtuesi i shpërblimit apo të çfarëndo gara shpërblyese ka për detyrë të caktojë afatin e garës, e në qoftë se nuk e cakton kushdo që dëshiron të marrë pjesë në garë ka të drejt të kërkojë që gjykata të caktojë afati e caktuar Revokimi i premtimit Neni 230 Premtimi mund të revokohet ashtu sikundër është bërë si dhe me anë të komunikimit personal, por ai që e ka kryer veprimin duke mos ditur dhe duke mos qenë i obliguar ta dinte se premtimi i shpërblimit është revokuar, ka të drejtë të kërkojë shpërblimin e premtuar, ndërsa ai i cili demi në revokimin ka bërë shpenzime të nevojshme për të kryer veprime të caktuara në shpalljen publike ka të drejtë të marrë kompensimin e tyre, me përjashtim në qoftë se premtuesi provon se ato janë bërë pa nevojë. Premtimi i shpërblimit nuk mund të revokohet në qoftë se me shpallje është caktuar afati për zbatimin e veprimit, respektivisht për njoftimin mbi rezultatin e arritur ose mbi realizimin e situatës së caktuar.

Kush ka të drejtë të marrë shpërblim Neni 231 Të drejtë shpërblimi ka ai që i pari kryen veprimin për të cilin është premtuar shpërblimi. Në qoftë se disa persona e kanë kryer veprimin njëkohësisht, secilit i takon pjesa e barabartë e shpërblimit, në qoftë se drejtëria nuk kërkon ndonje ndarje tjetër.

Rasti i konkursit Neni 232 Mbi dhënien e shpërblimit në rastin e konkursit vendos organizatori i konkursit ose një apo disa persona të caktuar prej tij. Në qoftë se në kushtet e konkursit, ose në disa dispozita të përgjithshme që vlejnë për konkurs të caktuar, janë vendosur rregulla sipas të cilave shpërblimi duhet të jepet, secili pjesëmarrës në konkurs ka të drejtë të kërkojë anulimin e vendimit mbi dhënien e

shpërblimit, në qoftë se shpërblimi nuk është dhënë në pajtiim me këto rregulla. Pronësia ose ndonjë e drejtë tjetër në pjesën e shpërblyer në konkurs, i takon organizatorit të konkursit vetëm në qoftë se kjo është theksuar në shpalljen e konkursit.

Pushimi i detyrimit Neni 233 • Detyrimi i premtuesit të shpërblimit pushon në qoftë se, askush nuk ia komunikon brenda afatit të caktuar në shpallje, se ka kryer veprimin, apo se ka arrrtur sukses, apo se në përgjithësi ka plotësuar kushtet e shtruara në shpalljen publike, e në qoftë se afati nuk është caktuar, atëherë pas një viti nga data e shipalljes së bërë.

Nënpjesa 2 LETRAT ME VLERË I DISPOZITA TË PËRGJITSHME Nocioni Neni 234 Letra me vlerë është dokument shkresor me te cilin lëshuesi i saj obligohet se ta plotësojë detyrimin e shkruar në këtë dokument poseduesit. të saj të ligjshëm.

Pjesë përbërëse esenciale Neni 235 (1) Letra me vlerë duhet të përmbajë këto pjesë përbërëse esenciale emërtimin e llojit të letrës me vlerë. firmën, respektivisht emërtimin dhe selinë, respektvisht emrin dhe vendbanmimin e lëshuesit të letrës me vlerë. firmën, respektivisht emërtimin ose emrin e personit me urdhër të të cilit është dhënë letra me vlerë ose emërtimin se letra me vlerë është e pagueshme pruerësit. detyrimin e shënuar saktë nga lëshuesi që rezulton nga letra me vlerë vendin dhe datën e lëshimit të letrës me vlerë, kurse për ato që lëshohen në seri edhe numrin e saj të serisë. nënshkrimin e lëshuesit të letrës me vlerë,respektivisht faksimilin e nënshkrimit të lëshuesit të letrës me vlerë që emetohet në seri. Me ligj të veçantë për letra të ndryshme me vlerë mund të caktohen edhe pjesë përbërëse

esenciale të tjera. okumenti që nuk përmban cilëndo nga pjesët përbërëse esenciale nuk vlen si letra me vlerë. Letrat me vlerë të emebuara në seri, të cilat nuk përmbajnë cilëndo nga pjesët përbërëse esenciale nuk kanë efekt juridik.

Në emër të të cilit është e pagueshme letra me vlerë Neni 236 Letra me vlerë mund të jetë e pagueshme prurësit, në emër ose sipas urdhërit. Lindja e detyrimit Neni 237 Detyrimi nga letra me vlerë lind në çastin kur lëshuesi letrën me vlerë ia dorëzon shfrytëzuesit të saj.

Kushtet e posaçme për emetimin e letrave me vlerë në seri Neni 238 Me ligj të veçantë caktohen edhe kushte, të tjera për emetimin e letrave me vlerë në seri. II. REALIZIMI I TË DREJTAVE Kujt i takon e drejta nga letra me vlerë Neni 239 Kërkesa nga letra me vlerë është e lidhur per vetë letrën me vlerë dhe i takon poseduesit të saj të ligjshëm. Si posedues i ligjshëm i letrës me vlerë të pagueshme prurësit konsiderohet prurasi i saj. Si posedues i ligjshëm i letrës me vlerë të pagueshme në emër ose në bazë të urdhërit., konsderohet personi në emrin e të cilit është e pagueshine letra me vlerë, respektivIsht personi të cilit është bartur rregullisht. Drejtmarrësi i mirëbesueshëm i letrës me vlerë të pagueshme prurësit bëhet poseduesi i saj i ligjshëm dhe fiton të drejtën e kërkesës të shkruar në të edhe kur letra me vlerë të ketë dalur nga dora e lëshuesit të saj, respektivisht të poseduesit të saj të mëparshëm edhe pa vullnetin e tij.

Kush mund të kërkojë përmbushjen Neni 240 Përmbushjen e kërkesës nga letra me vlerë mund të kërkojë, kundrejt paraqitjes së saj, vetëm poseduesi i saj i ligjshëm ose personi të cilin e autorzon ai.

III. BARTJA E LETRAVE ME VLERË Bartja e të drejtës nga letra e pagueshme pruerësit Neni 241 E drejta nga letra me vlerë e pagueshune pruerësit bartët me dorëzimin e saj. Bartja e të drejtës nga letra me vlerë në emër Neni 242 E drejta nga letra me vlerë në emër bartet me cedim Me ligj të veçantë mund të caktohet që e drejta nga letra me vlerë në emër të mund të bartet edhe me indosament. Bartja e së drejtës nga letra me vlerë në emër bëhet duke shënuar në vetë letrën përkatësisht firmën, emërtimin, emrin e poseduesit të ri, duke vënë nënshkrimin e bartësit dhe duke e shkruar bartjen në regjistrin e letrave me vlerë, në qoftë se një regjistër i tillë mbahet prana lëshuesit.

Bartja e të drejtës nga letra me vlerë sipas urdhërit Neni 243 E drejta nga letra me vlerë sipas urdhërit bartet me indosament

Llojet e indestamenteve Neni 244 Indosamenti mund të jetë i plotë, blank dhe në prurësin. Indosamenti i plotë përmban deklaratën mbi bartjen dhe firmen, respektivisht emërtimin ose emrin e personit në të cilin bartet e drejta nga letra me vlerë (indosatar) dhe nënshkrimin e bartësit (indosatantit), por mund të përmbajë edhe të dhëna të tjera (vendin, datën etj.). Indosamenti blank përmban vetëm nënshkrimin e indosantit. Në rast të bartjes në prurësin në vend të emrit të indosatarit vihet fjala prurësit. Indosamenti në prurësin vlen si indosamenti blank.

Efekti i bartjes të së drejtës Neni 246 Me bartjen e të drejtës nga letra me vlerë poseduesi i saj i ri fiton të gjitha të drejtat që i takonin poseduesit paraprak. përveç në rastin e dispozitës së ndryshme ligjore. Ky rregull vihet përshtatshmërisht në zbatim edhe ndaj cesionarit të fundit. respektivisht si bartja për peng. Dokumentimi i ligjshmërisë së bartjes Neni 248 Indosatari i fundit provon të drejtën e vet nga letra me vlerë me një varg të parreshtur indosamentesh. ndërsa tek bartja për peng vlera për peng ose të ngjashme.Indosamenti i pjesshëm është i pavlefshëm. nuk ka efekt ndaj lëshuesit gjersa ky për këtë gjë të mos njoftohet në rruge shkresore. mund të ushtrojë të gjitha të drejtat që rezultojnë nga kjo letër me vlerë. respektivisht gjersa kjo bartje të mos shkruhet në regjistrin e letrave me vlerë në emër. në qoftë se regjistri i tillë mbahet pranë lëshuesit. Efekti i bartjes së prokurës dhe i bartjes për pengun Neni 247 Poseduesi i letrës me vlerë që i është bartur këtij si bartja e prokurës ose si bartja për peng. por letrën mundet me ia bartë tjetrit vetëm si bartje e prokurës. Tek bartja e prokurës vihet klauzola vlera në prokurë. Cedenti. qoftë në rrugën e cedimit ashtu edhe të indosamentit. ose duke vënë klauzolë analoge me domethënie të njejtë. Bartja e së drejtës nga letra me vlerë në emër. respektivisht indosanti nuk përgjigjet për mospërmbushjen e detyrimit nga ana e lëshuesit. ose nëse ekziston dispozita e kundërt e shkruar në vetë letrën me vlerë. . Ndalimi i bartjes Neni 249 Ndalimi i bartjes me indosament të letrës me vlerë sipas urdhërit bëhet me shprehjen ajo sipas urdhërit. Bartja e prokurës dhe bartja për peng Neni 245 Letra me vlerë mund të bartet edhe si bartja e prokurës.

Bartja me indosament mund të ndalohet nga lëshuesi dhe indosanti Me ligj të veçantë ose me deklaratë të lëshuesit të shkruar në vetë letrën me vlerë në emër. Bashkimi dhe pjesëtimi i letrave me vlerë Neni 252 (1)Letrat me vlerë të emetuara në seri munden. me kërkesën dhe me shpenzimet e zotëruesit të letrës ta ndryshojë letrën me vlerë në emër në letrën me vlerë të pagueshme prurësit ose sipas urdhërit. por këto nuk mund të jenë nën shumën e apoenit më të vogël të letrës se emetuar në këtë seri. Letrën me vlerë në emër cedenti respektivisht andosanti mund t'ia bartë vetëm personit të caktuar. V. me kërkesën dhe me shpenzimet e zotëruesit të letrës. NDRYSHIMET NË LETRAT ME VLERË Ndryshimet që i bën lëshuesi Neni 250 Letrën me vlerë të pagueshme prurësit ose sipas urdhërit. Letra me vlerë e pagueshme prurësit mund t'i bartet me indosament edhe personit të caktuar. me kërkesën dhe me shpenzimet e poseduesit. në qoftë se me dispozitë të veçantë nuk është caktuar ndryshe. me kërkesën dhe me shpenzimet e poseduesit. lëshuesi mund ta ndryshojë në letrën me vlerë të pagueshme në emër. Në qoftë se ndryshimin nuk e ka ndaluar shprehimisht lëshuesi i letrës me vlerë mundet. mund të ndalohet çdo bartje e saj. të bashkohen në një ose në disa letra me vlerë (2)Letra me vlerë mundet. të pjesëtohet në disa letra me vlerë me shuma më të vogla.E drejta nga letra me vlerë bartja e së cliës është e ndaluar me indosament mund të bartet vetëm me secion. Ndryshimet që bëhen nga poseduesi gjatë bartjes Neni 251 Letrën me vlerë sipas urdhërit indosanti mundet me ia bartë pruerësit. IV. PËRMBUSHJA E DETYRIMIT NGA LETRA ME VLERË Pushimi i detyrimit .

Kundërshtimet mbi kërkesën për përmbushjen e detyrimit Neni 256 Kundër kërkesës të poseduesit të letrës me vlerë. Lëshuesi i letrës me vlerë nuk mund ta përmbushë në mënyrë të plotfuqishme detyrimin e vet po qe se këtë gjë ia ka ndaluar organi kompetent. kompensimi mungesa e procedurës se parashikuar me ligj për fitimin e letrës me vlerë dhe mungesa e autorizimit. siç janë afatet ose kushtet e në fund kundërshtimet që ka ndaj vetë poseduesit të letrës. Pagimi i kamatit ose i rendimenteve të tjera sipas pagesës së kryegjëse Neni 255 Debitori që ia ka paguar kryegjënë poseduesit të letrës me vlerë ka për detyrë ti paguajë kuponet e kamatit. ka për detyrë ta refuzojë përmbushjen. prurësi e ka ditur ose është dashur. që do t'i paraqiten për pagesë pas pagimit të kryegjësë. respektivisht të rendimenteve të tjera nga të njëjtat letra. Lëshuesi i ndërgjegjshëm i letrës me vlerë të pagueshme prurësit shkarkohet nga detyrimi i përmbushes prurësit edhe atëherë kur ky nuk është posedues ligjor i letrës me vlerë. siç është falsifikimi pastaj kundërshtimet që rezultojnë nga përmbajtja e letrës. Lëshuesi mund të theksojë kundër kërkesës. Kërkesa nga letra me vlerë pushon edhe kur letra i takon lëshuesit.Neni 253 Detyrimi nga letra me vlerë pushon me përmbushjen nga ana e lëshuesit të letrës zotëruesit të ligjshëm. por këto të meta nuk mund të . përndryshe do të përgjigiet për dëmin.së poseduesit të cilit ia ka ceduar letrën me vlerë të metat e veprimit juridik në bazë të të cilit është kryer bartja. Ndalimi i përmbushjes Neni 254 Në qoftë se lëshuesi i letrës me vlerë të pagueshme. siç janë. ne qoftë se këto kërkesa nuk janë parashikuar. lëshuesi mund të theksojë vetëm kundërshtime që kanë të bëjnë me lëshimin e vetë letrës. ta dinte se prurësi nuk është poseduesi i ligjshëm i letrës dhe as që është i autorizuar nga ana e poseduesit të ligjshëm. në qoftë se me ligj të veçantë nuk është caktuar ndryshe. ose kur e ka ditur ose është dashur ta dinte se është ngritur procedura për amortizimin ose anulimin e letrës me vlerë.

Lidhur me të tjera. Me ligj të veçantë mund të caktohen edhe llojet e tjera kundërshtimesh të llojet e veçanta të letrave me vlerë. duke marrë në dorë letrën nga pasardhësi i vet. por për prurësin nuk vlen prezumimi se ai është kreditori i vërtetë. ka për detyrë të provojë këtë status të vet. lëshuesi mund ta theksojë këtë kundërshtim edhe ndaj poseduesit të letrës. apo se është I autorizuar të kërkojë përmbushjen. bonot dhe në . si dhe të asaj që është e zakonshme. VI. në qoftë se poseduesi i letrës me vlerë. ku zakonisht i është stamposur një numër ose është shënuar numri i sendeve të dorëzuara. Mirëpo. në secilin rast konkret duhet t'i përmbahet vullnetit të përbashkët të lëshuesit dhe të marrësit të shënjes. Shënjat e identitetit Neni 258 Shënjat e bagazheve ose shënjat e tjera analoge të cilat përbëhen nga një copë letër. shërbejnë vetëm për të treguar se kush është kreditor në raportin e detyrimit me rastin e lindjes së të cilit janë lëshuar. .theksojë kundër kërkesës të ndonjë poseduesit të fundit. se ky ia dorëzon letrën me vlerë për të evituar kundërshtimin të cilin lëshuesi ka ndaj tij. metali apo material tjetër. e ka ditur. e që zakonisht nuk përmbajnë diçka të caktuar mbi detyrimin e lëshuesit të tyre. LETRAT DHE SHËNAT E IDENTITETIT Letrat e Identitetit Neni 257 Në biletat hekurudhore. vihen përshtashmërisht në zbatim dispozitat përkatëse mbi letrat me vlerë. kështuqë në rast kontesti. ose është dashur ta dinte. Lëshuesi i shënjes së identitetit shkarkohet nga detyrimi kur në mirëbesim këtë ia kryen prurësit. Kreditori mund të kërkojë përmbushjen e detyrimit megjithëse e ka humbur shënjen e identitetit. në biletat e teatrove dhe në biletat e tjera. dokumentet e tjera analoge që përmbajnë detyrim të caktuar për lëshuesin e tyre. e ku nuk është shënuar kreditori dhe as që prej tyre ose nga rrethanat në të cilat janë lëshuar rezulton se mund t'i cedohen tjetrit.

ndërsa debitori ka për detyrë ta mbush me ndërgjegje krejtësisht sikundër është përmbajtja e tij. dhe përmbajtja e së cilës mund të përcaktohen në mënyrë ekzakte. po qe se me ligj të veçantë nuk është caktuar ndryshe. RREGULLA TË PËRGJITHSHME Përmbushja e detyrimit dhe pasojat e mospërmbushjes Neni 262 Kreditori në raportin e obliguar është autorizuar që prej debitorit të kërkojë mbushjen e detyrimit. me kusht që ta kthejë letrën e dëmtuar me vlerë dhe t'i kompensojë shpenzimet. në qoftë se me ligj të veçantë nuk është caktuar ndryshe. por që saktësia. DISPOZITA TË TJERA Zëvendësimi i letrave me vlerë të dëmtuara Neni 259 Poseduesi i letrës me vlerë të dëmtuar që nuk është e përshtatshme për qarkullim. Kur debitori nuk e përmush detyrimin ose vonon me përmbushjen e tij. Parashkimi i kërkesave nga letra me vlerë Neni 261 Për parashkrimin e kërkesës nga letra me vlerë vlejnë rregulllat mbi parashkrimin.VII. Amortizimi i letrës me vlera Neni 260 Letra me vlerë e mund të amortizohet vetëm në qoftë se ëshhtë e pagueshme në emër apo me urdhër. ka të drejtë të kërkojë lëshimin e letrës së re me vlerë në të njëjtën shumë. kreditori ka të drejtë . Kreu III EFEKTI I DETYRIMEVE KAPTINA 1 TË DREJTAT E KREDITORIT DHE DETYRIMET E DEBITORIT Nënpjesa 1 E DREJTA E SHPËRBLIMIT TË DËMIT¶ I.

Është e plotëfuqishme dispozita e kontratës me të cilën caktohet shuma më e lartë e kompensimit. Mirëpo. Mirëpo gjykata mundet me kërkesen e palës së interesuar kontraktuese ta anulojë edhe dispozitën kontraktuese mbi përjashtimin e përgjegjësisë për pakujdesinë e thjeshtë. dhe në qoftë se për rastin e caktuar nuk është caktuar diçka tjetër nga ligji. Mirëpo. në qoftë se një marrëveshje e tillë ka rezultuar nga pozita monopoliste e debitorit ose në përgjithësi nga marrëdhënia e pabarabartë e palëve kontraktuese. në qoftë se shuma e caktuar kështu nuk është në disproporcion të hapur me dëmin. për të cilën përgjigjet. Zgjerimi kontraktues i përgjegjësisë Neni 264 Me kontratë mund të zgjerohet përgjegjësia e debitorit edhe në rastin për të cilin ai zakonisht nuk përgjigjet. debitori shkarkohet nga përgjegjësia për dëmin në qoftë se provohet se sendi që është objekti i detyrimit është shkatërruar rastësisht dhe se ai detyrimin e vet e ka përmbushur në kohë. Për dëmin për shkak të vonesës të përmbushjes së detyrimit përgjigjet edhe debitori të cilit kreditori ia ka dhënë afatin e ri plotësues për përmbushjen e detyrimit.te kërkojë edhe shpërblimin e dëmit që ka pësuar për këtë shkak. t'i evitojë ose t'iu shmanget. kreditori ka të drejtë në kompensim të plotë . respektivisht se ka vonuar me përmbushjen e detyrimit për shkak të rrethanave të krijuara pas lidhjes së kontratës të cilat nuk ka mundur t'i parandalojë. përmbushja e dispozitës së tij kontraktuese nuk mund të kërkohet në qoftë se kjo do të ishte në kundërshtim me parimin e ndërgjegjëshmërisë dhe të ndershmërisë. Shkarkimi i debitorit nga përgjegjësia Neni 263 Debitori shkarkohet nga përgjegjësia për dëmin në qoftë se provon se nuk ka mundur ta pëmbushë detyrimin e vet. Kufizimi dhe përjashtimi i përgjegjësisë Neni 265 Përgjegjësia e debitorit për qëllimin ose pakujdesinë ekstreme nuk mund të parapërjashtohet me kontratë. Në rastin e kufizimit të shumës së kompensimit. Debitori përgjigjet edhe për pamundësinë e pjeshme apo të plotë të përmbushjes megjithëse për këtë pamundësi nuk ka faj nëse ka lindur pas vonesës së tij.

në qoftë se për disa prej tyre me këtë ligj nuk është parashikuar diçka tjetër. Në rast mashtrimi ose të mospërmbushjes me dashje. Pala që invokon shkeljen e kontratës ka për detyrë të marrë të gjitha masat e arsyeshme për të bërë që të pakësohet demi i shkaktuar nga kjo shkelje. Në qoftë se me rastin e shkeljes së detyrimit. Dispozitat e këtij neni vihen përshtatshmërisht në zbatim edhe ndaj mospërmbushjes së detyrimeve që nuk kanë lindur nga kontrata. Vëllimi i kompensimit Neni 266 Kreditori ka te drejtë në kompensim të dëmit të zakonshëm dhe të dobisë së munguar. Përgjegiësia për shkak të ometimit të njoftimit Neni 268 Pala kontraktuese që ka për detyrë ta njoftojë palën tjetër mbi faktet që kanë ndikim në raportin e tyre reciprok përgjigjet për dëmin të cilin e pëson pala tjetër për shkak se nuk ka qenë e njoftur në kohë. apo për vështirësimin e pozitës së debitorit.në qoftë se pamundësia e përmbushjes së detyrimi është shkaktuar me dashje ose nga pakujdesia ekstreme e debitorit. që debitori është dashur t'i parashikonte në kohën e lidhjes së kontratës si pasoja të mundshme të shkeljes së kontratës e duke marrë parasysh faktet të cilat i ka pasur të njohur atëherë ose është dashur ti kishte të njohura. përndryshe pala tjetër mund të kërkojë pakësimin e kompensimit. ekziston fajësia e kreditorit ose e përsonit për të cilin përgjigjet ai kompensimi pakësohet përpjestimisht. përpos dëmi ka lindur për kreditorin edhe ndonjë fitim për te me rastin e caktimit të shumës së kompensimit do të kihet parasysh në një masë të arsyeshme. si dhe të mospërmbushjes për shkak të pakujdesisë ekstreme kreditori ka të drejtë të kërkojë nga debitori kompensimin e krejt dëmit që ka lindur për shkak të shkeljes së kontratës. Fajësia e kreditorit Neni 267 Kur për dëmin e krijuar. ose për madhësinë e tij. Aplikimi i dispozitave mbi shkaktimin e dëmit . pavarësisht se debitori nuk ka ditur për rrethana të veçanta për shkak të të cilave kanë lindur ato.

Ajo duhet të jetë e kontraktuar në formën e parashikuar për kontratën nga e cila ka rezultuar detyrimi me të cilin ka të bëjë përmbushja. kreditori mund të kërkoj ose përmbushjen e detyrimit ose dënimin kontraktues. DËNIMI KONTRAKTUES Rregullat e përgjithshme Neni 270 Kreditori dhe debitori mund të kontraktojnë që debitori t'i paguajë kreditorit shumën e caktuar të hollash ose ndonjë përfitim tjetër material po qe se nuk e plotëson detyrimin e vet.Neni 269 • Në qoftë se me dispozitat e kësaj nënpjese nuk është parashikuar ndryshe ndaj shpërblimit të këtij dëmi vihen përshtatshmërisht në zbatim dispozitat e këtij ligji mbi shpërbimin e dëmi jashtkontraktues. ose për çdo ditë vonese. Në qoftë se diçka tjetër nuk rezulton nga kontrata. Akcesoriteti Neni 272 Marrëveshja mbi dënimin kontractues pëson fatin juridik të detyrimit me sigurimin e të cilit ka të bëjë. apo në qoftë se vonon me plotësimin e tij (dënimi kontraktues). në përqindje. konsiderohet se dënimi është kontraktuar për rastin kur debitori vonon me plotësimin e detyrimit. Të drejtat e kreditorit Neni 273 Kur dënimi është kontraktuar për rastin e mospërmbushjes së detyrimit. Marrëveshja humbë efektin juridikë në qoftë se mospërmbushja ose vonesa janë shkaktuar për shkaqet për të cilat debitori nuk përgjigjet. Ai e humb të drejtën për të kërkuar përmbushjen e detyrimit në qoftë se ka kërkuar . apo në ndonjë mënyrë tjetër. Dënimi kontraktues nuk mund të kontraktohet për detyrimet në të holla. Mënyra e caktimit Neni 271 Palët kontraktuese mund të caktojnë shumën e dënimit sipas dëshirës së tyre në një shumë të përgjithshme.

kreditori nuk ka të drejt të kërkojë dënimin kontraktues dhe kompensimin e caktuar në ligj. Kur dënimi është kontraktuar për rastin e mospërmbushjes. Kompensimi i caktuar me ligj dhe dënimi kontraktues Neni 276 Në qoftë se për mospërmbushjen e detyrimit ose për rastin e vonesës në përmbushjen e detyrimit është caktuar me ligj shuma e kompensimit me emërtimin e penaliteteve. Dënimi kontraktues dhe shpërblimi i dëmit Neni 275 (1) Kreditori ka të drejtë të kërkojë dënimin kontraktues edhe kur shuma e tij e kapërcen shumën e dëmit që ka pësuar . si dhe kur nuk ka pësuar asnjë dëm. të kompensimeve. Kredituesi nuk mund të kërkoj dënimin kontraktues për shkak të vonesës në qoftë se e ka pranuar përmbushjen e detyrimit dhe nuk ia ka komunikuar pa shtyerje debitorit se e rezervon të drejtën e vet në dënimin kontraktues. përveç në qoftë se kjo ka qenë qëllimi i kontraktuesve kur kanë kontraktuar dënimin. (2) Në qoftë se dëmi që ka pësuar kreditori është më i madh nga sa është shuma e dënimit kontraktues. me përjashtim në qoftë se kjo lejohet nga vetë ligji. Pakësimi i shumës së dënimit kontraktues Neni 274 Gjykata me kërkesën e debitorit do ta pakësojë shumën e dënimit kontraktues për shkak të vonesës në qoftë se me përpjestim shumë të lart duke marrë parasysh vlerën dhe rëndësinë e objektit të detyrimit. ai ka të drejtë të kërkojë diferencën deri në shpërblimin e plotë të dëmit. të dënimeve kontraktuese. ndërsa palët kontraktuese megjithatë e kanë kontraktuar dënimin. Kur dënimi është kontraktuar për rastin kur debitori vonon me përmbushjen.pagimin e dëmit të kontraktuar. ose me ndonjë emërtim tjetër. . debitori nuk ka të drejtë ta paguajë dënimin kontraktues dhe të heqë dorë nga kontrata. kreditori ka të drejtë të kërkpjë si përmbushjen e detyrimit ashtu edhe dënimin kontraktues.

Nënpjesa 2 . Kamata në kamatë Neni 279 Për kamatën e rrjedhur për pagesë por të pa paguar. kur kjo është caktuar me ligj. përpos kryegjës. (4) së parashikuar në paragrafin paraprak të këtij neni. E drejta e kompensimt të plotë Neni 278 Kreditori ka të drejtë të marrë kamatëvonësën pamvarësisht nëse ka pasuar ndonjë dëm për shkak të vonesës së debitorit. Ndaj dhënieve të kohëpaskohshme në të holla të rrjedha për pagesë paguhet kamatëvonesa që nga çasti kur i është paraqitur gjykatës kërkesa për pagimin e tyre. ai ka të drejtë të kërkojë diferencën deri në shpërblimin e plotë të dëmit. kontraktuese ose të voneses si dhe ndaj.III. do ta merrte në bazë të kamatëvonësës. Mirëpo. (2) Për detyrimin në të holla të rezultuar nga kontrata në ekonomi kamatëvonesën e cakton Këshilli Ekzekutiv Federativ. KAMATËVONESA Kur ka debitim Neni 277 (1) Debitori që vonon në përmbushjen e detyrimit në të holla debiton. dhënieve të tjera të kohëpaskohshme në të holla që kanë rrjedhur për pagesë nuk rrjedhë kamatëvonesa përveç. (3) NË qoftë se shkalla e kamatës kontrakruese është më e lartë nga sa shkalla e kamatësvonesës. e cila në vendin e përmbushjes paguhet në depozimet e kursimit me të parë. në qoftë se dëmi të cilin e ka pësuar kreditori për shkak të vonesës së debitorit është më i madh nga sa është shuma të cilën. Në shumën e papaguar të kamatës mund të kërkohët kamatëvonesa vetëm nga dita e kur i është paraqitur kërkesa gjykatës për pagimin e saj. edhe kamatin sipas shkallës. ajo rrjedh edhe pas vonesës së debitorit.

Konsiderohet se veprimi juridik është ndërmarrë në dëm të kreditorëve në qoftë se për shkak të zbatimit të tij debitori nuk ka mjete të mjaftueshme për plotësimin e kërkesave të kreditorit. ose sipas gjinise së vjehrit deri në të njejtën shkallë. Kushtet e kundërshtimit Neni 281 Disponimet e barrës mund të kundërshtohën në qoftë se në kohën e disponimit debitori e ka ditur ose ka mundur ta dinte se me disponimin e ndërmarrë u shkakton dëm kreditorëve të vet dhe në qoftë se personit të tretë së në dobi të të cilit është ndërmarrë veprimi juridik kjo ka qenë e njohur ose mundur të jetë e njohur. mund ta kundërshtojë veprimin juridik të debitorit të vet që është ndërmarrë në dëm të kreditorve. si dhe dhurimet e bëra nga falënderimi në përpjestim me mundësitë materiale të debitorit. supozohet se e ka pasur të njohur se debitori me disponime të ndërmarra u shkakton dëm kreditorëve. Përjashtimi i kundërshtimit Neni 282 Nuk mund të kundërshtohen për shkak të dëmtimit të kreditorëve dhurimet e zakonshme të rastit. Te disponimet falas dhe të veprimet juridike të barazuara me to konsiderohet se debitori e ka ditur se me disponime të ndërmarra e sjell dëm kreditorëve dhe për kundërshtimin e këtyre veprimeve nuk kërkohet që personi i tretë ta ketë pasur të njohur këtë ose të ketë mundur të jetë e njohur për të.KUNDËRSHTIMI I VEPRIMEVE JURIDIKE TË DEBITORIT Rregulla e përgjithshme Neni 280 Secili kreditor kërkesat e të cilit kanë rrjedhur për pagesë dhe pavarësist se kur kanë lindur. . dhuri me shpërblimi. ose është në gjini në vijë të drejtë ose në vijë të zhdrejtë deri në shkallën e katërt. Në qoftë se personi i tretë është bashkëshort i debitorit. Heqja dorë nga trashëgimia konsiderohet disponibilitet falas. Si veprim juridik nënkuptohet edhe ometimi për shkak të të cilit debitori ka humbur ndonjë detyrim pasuror.

kreditori mund të ushtrojë të drejtën e . paragrafi 1. e në qoftë se këtë dobi e ka jetërsuar me ndonjë punë pa kompensim. veprimi juridik e humbë efektin vetëm ndaj paditësit dhe vetëm aq sa nevojitet për plotësimin e kërkësave të tij. padia mund të ngritet kundër përfituesit. Në qoftë se i treti e ka jetërsuar me ndonjë barrë dobinë e përfituar nga disponimi që kundërshtohet. respektivisht që nga dita kur është dashur të ndërmerret veprimi i ometuar. respektivisht kundër pasuesve të tij universalë juridike. vetëm në qoftë se ky e ka ditur se përfitimi i paraadhësve të tij ka mundur të kundërshtohet. padia mund të ngritet kundër përfituesit edhe në qoftë se ky nuk e ka ditur këtë gjë. ndërsa për rastet e tjera breńda tre vjetësh.Si bëhet kundërshtimi Neni 283 Kundërshtimi mund të bëhet me anë të padisë ose të prapësimit. Efekti i kundërshtimit Neni 284 Në qoftë se gjykata e aprovon kërkëse-padinë. Afati nga paragrafi paraprak llogaritet që nga data kur është ndërmarrë veprimi juridik që kundërshtohet. Nënpjesa 3 E DREJTA E MBAJTJES Ushtrimi i të drejtës së mbajtjes Neni 286 Kreditori i kërkesës së arritur për pagesë në duart e të cilit ndodhet ndonjë send i debitorit. Në rast se debitori është bërë i paaftë për pagesë. ka të drejtë ta mbajë këtë send gjersa të mos i paguhet kërkesa. Afati për ngritjen e padisë Neni 285 Padia për kundërshtim mund të paraqitet brenda një viti për rastin e disponimit të parashikuar në nenin 281. Padia për kundërshtim paraqitet kundër personit të tretë me të cilin. I padituri mund ta evitojë kundërshtimin në qoftë se e plotëson detyrimin e debitorit. ose në dobi të të cilit është ndërmarrë veprimi juridik që kundërshtohet.

Efekti i të drejtës së mbajtjes Neni 289 Kreditori i cili e mban sendin e debitorit në bazë të së drejtës së mbajtjes ka të drejtë të arkëtojë nga vlera e saj në të njejtën mënyrë sikurse kreditori peng. kreditori pasi ta ketë njoftuar më parë debitorin mundet. kurse debitori nuk e ka përmbushur me kohë këtë detyrim. apo kur debitori kërkon që t'i kthehet sendi që i është dorëzuar kreditorit për ruajtje ose huapërdorje. letërnjoftimet. korespondencën dhe sendet e tjera si këto dhe as sende të tjera që nuk mund të ekspozohen për shitje. Kur detyrimi përbëhet nga bërja Neni 291 Kur detyrimi përbëhet nga bërja.mbajtjes megjithëse kërkesa e tij nuk ka rrjedhur për pagesë. sipas dëshirës së vet ta gjëjë sendin e të njejtit lloj dhe të kërkojë nga debitori komponsimin e çmimit dhe shpërblimin e dëmit. si dhe dokumentet e tjera të debitorit. Detyrimi i kthimit të sendeve përpara likuidimit të detyrimeve Neni 288 Kreditori ka për detyrë t'ia kthejë sendin debitorit në qoftë se ky i ofron sigurinë përkatëse të kërkesës së tij. ose të kërkojë vlerën e sendeve të debituara dhe shpërblimin e dëmit. ndërsa debitori vjen në vonesë. Ai nuk mund ta mbajë as autorizimin e marrë nga debitori. kreditori mundet duke e njoftuar për këtë më parë debitorin vetë e me shpenzime të debitorit . KAPTINA 2 TË DREJTAT E KREDITORIT NË DISA RASTE Kur detyrimi përbëhet nga dhënia e sendeve të caktuara sipas llojit Neni 290 Kur detyrimi përbëhet nga dhënia e sendeve të caktuara sipas llojit. Përjashtimet Neni 287 Kreditori nuk gëzon të drejtën e mbajtjes kur debitori kërkon që t'i kthehet sendi i cili ka dalur nga posedimi i tij kundër vullnetit të tij. por ka për detyrë që para se të fillojë ta realizojë arkëtimin për qëllimin e vet ta njoftojë në kohën e duhur debitorin.

të ketë detyrë t'i paguajë kreditorit një shumë të hollash për çdo ditë vonesë. kreditori mund të kërkojë që kjo të mënjanohet me shpenzimet e debitorit dhe që debitori t'ia shpërblejë dëmin që ka pësuar lidhur me ndërtimin dhe mënjanimin. po që se nuk e përmbush detyrimin e vet brenda këtij afati. E drejta e kërkimit të kompensimit në vend të sendit të gjykuar Neni 293 Në qoftë se debitori nuk e përmbush detyrimin e vet brenda afatit që i është caktuar me aktgjykim të formës së prerë. Penalitetet gjyqësore Neni 294 Kur debitori nuk e përmbush brenda afatit ndonjë detyrim të vet jomonetar të përcaktuar me aktgjykim të formës së prere. por që kreditorit t'i shpërblehet dëmi në të holla. kreditori ka të drejtë shpërblimi të dëmit nga vetë fakti se debitori ka vepruar në kundërshtirn me detyrimin e vet. por do të kërkojë shpërblimin e dëmit për shkak të mospërmbushjës së detyrimit. që të mos rrënohet ajo që është ndërtuar. ose për ndonjë njësi tjetër kohe duke filluar nga data e skadimit të këtij afati. Pas skadimit të afatit të ri kreditori mund të kërkojë vetëm shpërblimin e dëmit për shkak të mospërmbushjes. gjykata mund ta pakësojë shumën e caktuar në këtë mënyrë duke pasur parasysh qëllimin për të cilin ka urdhëruar pagimin e . kreditori mund ta ftojë që ta përmbushë në një afat të ri të mëvonshëm dhe të deklarojë që pas skadimit të këtij afati nuk do të pranojë përmbushjen. Kur detyrimi përbëhen nga mosbërja Neni 292 Kur detyrimi përbëhet nga mosbërja. Gjykata mund të vendos.të kryejë atë që debitori e ka pasur për detyrë ta bënte debitori. Kur debitori e plotëson më vonë detyrimin e vet. gjykata mundet me kërkesën e kreditorit t'i caktojë debitorit afatin e ri të mëvonshëm dhe t'i caktojë me qëllim ndikimi ndaj debitorit dhe pavarësisht nga çdo dëm që debitori. kurse nga debitori të kërkojë shpërblimin e dëmit për shkak të vonesës. kur konstaton se kjo është haptazi më e dobishme duke marrë parasysh interesin shoqëror dhe interesin e arsyeshëm të kreditorit. si dhe shpërblimin e dëmit tjetër që do të kishte për shkak të mënyrës së këtillë të përmbushjes. Në qoftë se diçka është ndërtuar në kundërshtim me detyrimin.

Mirëpo. pengu dhe të drejtat e tjera akcesore. Kreditori mund të pranojë përmbushjen nga personi i tretë pa dijen e debitorit. qoftë edhe kur debitori e kundërshton këtë përmbushje. KAPTINA 2 PËRMBUSHJA Nënpjesa 1 RREGULLA TË PËRGJITHSHME MBI PËRMBUSHJEN I.saj. kur debitori e ka njoftuar se nuk pranon që i treti ta plotësojë detyrimin e tij. në qoftë se debitori i ka ofruar që vetë ta plotësojë menjëherë detyrimin e vet. me përjashtim kur sipas kontratës ose nga vetë natyra e detyrimit këtë përmbushje duhet ta bëjë debitori personalisht. edhe në rastin. Përmbushja e të paaftit për të vepruar Neni 297 . kreditori nuk mund të pranojë përmbushjen nga personi i tretë. Kreditori ka për detyrë të pranojë përmbushjen nga ana e secilit person që ka ndonjë interes juridik që detyrimi të përmbushet. si dhe në raste të tjera të caktuara nga ligji. Kreditori ka për detyrë të pranojë përmbushjen nga ana personit të tretë në qoftë se debitori është dakord me këtë. Me pushimin e detyrimit kryesor shuhen dorëzania. Kreu IV PUSHIMI I DETYRIMEVE KAPTINA 1 RREGULLA E PËRGJITHSHME Neni 295 Detyrimi pushon kur të plotësohet. KUSH MUND TË BËJË PËRMBUSHJEN DHE SHPENZIMET E PËRMBUSHJES SHPENZIMET E PËRMBUSHJES Përmbushja nga ana e debitorit ose e personit të tretë Neni 296 Detyrimin mund ta përmbushë jo vetëm debitori por edhe personi i tretë.

në bazë të vetë të drejtës në momentin e përmbushjes kërkesa e kreditorit me të gjitha të drejtat akcesore. Subrogimi në rast të përmbushjes së pjesshme Neni 301 Në rast të përmbushjes së pjesshme të kërkesës së kreditorit. PËRMBUSHJA ME SUBROGIM Përmbushja me kalimin e të drejtës në përmbushësin (subrogimd) Neni 299 Në rast të përmbushjes së detyrimit të huaj secili përmbushës mund të kontraktojë me kreditorin. që kërkesa e përmbushur t'i kalohet atij me të gjitha të drejtat ose vetëm me disa të drejta akcesore. Mirëpo kreditori dhe përmbushësi mund të kontraktojnë se do të shfrytëzojnë garancitë në përpjestim me kërkesat e veta. në përmbushësin kalojnë të drejtat akcesore me të cilat është siguruar përmbushja e kësaj kërkese vetëm në qoftë se nuk nevojiten për përmbushjen e pjesës që ka mbetur të kërkesës së kreditorit. në qoftë se nuk i ka shkaktuar kreditori. II. Subrogimi ligjor Neni 300 Kur detyrimin e përmbush personi që ka ndonjë interes juridik në këtë. Të drejtat e kreditorit mund të kalojnë në përmbushësin edhe në bazë të kontratës midis debitorit dhe përmbushësit të përfunduar para përmbushjes. mund të kontestohet përmbushja në qoftë se personi i tillë e ka paguar borxhin e parashkruar. atëherë i kalohet këtij. Shpenzimet e përmbushjes Neni 298 Shpenzimet e përmbushjes i përballon debitori. para përmbushjes ose me rastin e përmbushjes.Edhe debitori i paaftë për të vepruar mundet në menyrë të plotëfuqishme ta përmbushë detyrimin në qoftë se ekzistimi i detyrimit është i padyshimtë dhe në qoftë se ka rrjedhur afati për përmbushjen e tij Mirëpo. ndërsa mund të kontraktojnë edhe se përmbushësi do të ketë të drejtë arkëtimi prioritar Provat dhe mjetet e sigurimit . ose borxhin i cili rrjedh nga loja ose nga basti. Në kto raste subrogimi i përmbushësit në të drejtat e kreditorit lind në momentin e përmbushjes.

Përjashtimi i përgjegjësisë së kreditorit për ekzistimin dhe pagueshmërinë e kërkesës Neni 304 Kreditori i cili e ka marrë në dorëzim përmbushjen nga personi i tretë nuk përgjigjet për ekzistimin dhe për mospagesën e kërkesës në kohën e përmbushjes. apo në qoftë se e ka përdorur atë. kreditori mund ti dorëzojë përmbushësit sendin që e ka marrë peng nga debitori ose nga ndonjë tjetër. Me këtë nuk përjashtohet aplikimi i rregullave mbi përfitimin pa bazë. III. Sa mund të kërkohet nga debitori Neni 303 Përmbushësi të cilit i është kaluar kërkesa nuk mund të kërkojë nga debitori më tepër se i ka paguar kreditorit. Përmbusbja e bërë kreditorit të paaftë për të vepruar Neni 306 Përmbushja e bërë kreditorit të paaftë për të vepruar e shkarkon debitorin vetëm në qoftë se ka qenë e dobishme për kreditorin ose objekti i përmbushjes ndodhet ende pranë tij. ose personit të caktuar nga ligji nga vendimi gjyqësor. vetëm në qoftë se penglënësi është dakord me këtë.Neni 302 Kreditori ka për detyrë ti dorëzojë përmbushësit mjetet me të cilat provohet ose sigurohet kërkesa. KUJT I BËHET PËRMBUSHJA Personi i autorizuar Neni 305 Përmbushja duhet ti kryhet kreditorit. nga kontrata midis kreditorit dhe debitorit. . ose nga ana e vet kreditorit. Përmbushja është e plotfuqishme edhe kur i është bërë personit të tretë në qoftë se kreditori e ka akorduar më vonë. Përjashtimisht. përndryshe ajo mbetet pranë kreditorit që ta mbajë dhe ta ruajë për llogari të përmbushësit.

Mirëpo. Zëvendësimi i përmbushjes Neni 308 Detyrimi pushon në qoftë se kreditori në marrëveshje me debitorin pranon diçka tjetër në vend të asaj që i debitohet. pasi të jetë bërë i aftë për të vepruar përmbushjen që e ka marrë në kohën e paaftësisë së vet për të vepruar. ndërsa pjesën tjetër ia dorëzon. Në këtë rast debitori përgjigjet sikundër shitësi për të metat materiale dhe juridike të sendit të dhënë në vend të asaj që ka debituar. përmbushjeh e kërkesës paraprake dhe shpërblimin e dëmit. Përmbushja e pjesshme Neni 310 . kështuqë as debitori nuk mund ta plotësojë me diçka tjetër dhe as që kreditori mund të kërkojë diçka tjetër. por jo më tepër nga dorëzani. OBJEKTI I PËRMBUSHJES Përmbajtja e detyrimit Neni 307 Përmbushja përbëhet nga zbatimi i asaj që është përmbajtja e detyrimit. Dorëzimi me qëllim shitjeje Neni 309 Në qoftë se debitori ia ka dorëzuar kreditorit ndonjë send ose ndonjë të drejtë tjetër për t'i shitur dhe nga shumat e arritura të arkëtojë kërkesat e veta. Nuk ka përmbushje të plotfuqishme në qoftë se ajo që debitori ia ka dorëzuar si send të debituar dhe kreditori e ka pranuar si të tillë. IV. gjë që në të vërtetë nuk është dhe kreditori ka të drejtë të kthejë atë që i është dorëzuar dhe të kërkojë sendin e debituar. kreditori në vend të kërkesës në bazë të përgjegjësisë së debitorit për të metat materiale ose juridike të sendit mund të kërkojë nga debitori. detyrimi pushon vetëm kur kreditori të arkëtojë nga shuma e arritur.Kreditori i paaftë për të vepruar mund të akordojë.

Kur nuk ekziston deklarata e debitorit mbi llogaritjen atëherë detyrimet plotësohen me radhë ashtu sikundër kanë rrjedhur për përmbushje. Llogaritja e kamatës dhe e shpenzimeve Neni 313 Në qoftë se debitori përpos kryegjësë debiton edhe kamata dhe shpenzime. kreditori ka për detyrë ta pranojë përmbushjen e pjesshme të detyrimit në të holla përveç në qoftë se ka ndonjë interes të veçantë për ta refuzuar. Mirëpo. Mirëpo në qoftë se e ka pasur të njohur destinimin e sendit i ka për detyrë t'i japë sendet e cilësisë përkatëse. plotësohen me radhë sikundër kanë lindur. në qoftë se për këtë gjë nuk ekziston marrëveshja e kreditorit dhe e debitorit llogaritja bëhet me atë radhë të cilën e cakton debitori më së voni në rastin e përmbushjes. . LLOGARITJA E PËRMBUSHJES Radha e përmbushjes Neni 312 Kur midis personave të njejtë ekzistojnë disa detyrime të njëllojta. atëherë ajo që është dhënë në emër të përmbushjes sistemohet në të gjitha detyrimet proporcionalisht me shumat e tyre. Në qoftë se kanë rrjedhur disa detyrime njëkohësisht për përmbushje. Në qoftë se në të gjitha sa u tha më lartë detyrimet janë të barabarta. V. pastaj kamatat dhe në fund kryegjëja. Detyrimi i dhënies së sendeve të caktuara sipas llojit Neni 311 Në qoftë se sendet janë caktuar vetëm spas llojit. e në qoftë se kanë lindur njëkohësisht. përveç në qoftë se nuk imponon diçka tjetër vetë natyra e detyrimit. debitori ka për detyrë t'i japë sendet e cilësisë mesatare. kështu që atë që debitori e përmbush nuk mjafton për t'i plotësuar të gjitha. llogaritja bëhet në mënyrë që më parë lahen shpenzimet. ndërsa kur japë siguruar të gjitha njësoj atëherë më parë plotësohen ato të cilat përbëjnë për debitorin barrë më të madhe.Kreditori nuk ka për detyrë të pranojë përmbushjen e pjesshme. atëherë më parë plotësohen ato përrnbushja e të cilave është siguruar më pak. atëherë.

në qoftë se për këtë gjë pa shtytje njofton debitorin. por e ka për detyrë ta njoftojë kreditorin mbi qëllimin e vet dhe të kujdeset që kjo të mos jetë në kohë të papërshtatshme. Kur caktimi i afatit i është lënë njerës palë Neni 317 Kur caktimi i kohës së përmbushjes i është lënë dëshirës së kreditorit ose të debitorit pala tjetër mundet. Detyrimi monetar Neni 318 . të kërkojë nga gjykata që ajo ta caktojë afatin plotësues për përmbushjen. E drejta e kreditorit për të kërkuar përmbushjen para afatit Neni 316 Kreditori ka të drejtë të kërkojë përmbushjen paraafatit në qoftë se debitori nuk ia ka dhënë sigurimin e premtuar. kur debitori ofron përmbushjen para afatit kreditori mund ta refuzojë përmbushjen ndërsa mundet edhe ta pranojë dhe ta ruajë të drejtën për shpërblimin e dëmit. ndërsa debitori nga ana e vet mund të kërkojë nga kreditori që menjëherë të marrë në dorëzim përmbushjen. Në raste të tjera. si dhe kur afati është kontraktuar vetëm në interes të tij. Përmbushja para afatit Neni 315 Kur afati është kontratuar ekskluzivisht në interesin e debitorit ai ka të drejtë ta përmbushë detyrimin edhe para afatit të kontraktuar.KOHA E PËRMBUSHJES Kur nuk është caktuar afati Neni 314 Në qoftë se afati nuk është caktuar. kurse qëllimi i punës vetë natyra e detyrimit dhe rrethanat e tjera nuk kërkojnë një afat për përmbushje kreditori mund të kërkojë menjëherë përmbushjen e detyrimit. po që se i autorizari nuk cakton afat edhe pas paralajmërimit. ose në qoftë se me kërkesën e tij nuk e ka plotësuar sigurimin e pakësuar pa faj të tij.

e në mungesë të vendbanimi. Në qoftë se me dispozitë të veçantë ose në kontratë është parashikuar pagimi i derdhjes me çek në llogari të caktuar supozohet se palët janë marrë vesh se pagimi ështër kryer atëherë kur debitori ta derdhë shumën e debituar me çek në dobi të llogarisë së shënuar. respektivisht vendbanimin e vet. atëherë si vend i përmbushjes konsiderohet selia e njësisë e cila duhet t'i zbatojë veprimet e domosdoshme për përmbushjen e detyrimit. në qoftë se debitori është arganizata e punës së bashkuar e cila ka disa njësi në vende të ndryshme. ku ka pasur vendqëndrimin e vet. Mirëpo. supozohet se palët janë pajtuar se me derdhjen e shumës së debituar në postë debitori e ka likuiduar detyrimin e vet ndaj kreditorit e në qoftë se një mënyrë e tillë e pagimit nuk është kontraktuar. respektivisht organizatës pranë së cilës mbahet llogaria t'i ketë arritur asignacioni në dobi të kreditorit ose urdhëri (virmani) i bankës së debitorit. VENDI I PËRMBUSHJES Rregulla të përgjlthshme Neni 319 Debitori ka për detyrë ta përmbushë detyrimin. e nuk mund të caktohet dhe as sipas qëllimit të punës. do të konsiderohet se në qoftë se palët kontraktuese nuk kanë caktuar ndryshe borxhi është likuiduar në kohën kur bankës. atëherë përmbushja e detyrimit bëhet në vendin ku debitorin në kohën e lindjes së detyrimit ka pasur selinë. . borxhi është i likuiduar kur kreditori ta ketë marrë dërgesën e të hollave. Në qoftë se me kontratë është parashikuar pagimi me anë të postës. natyrës së detyrimit ose të rrethanave të tjera. VII. Vendi i përmbushjes së detyrimeve në të holla Neni 320 Detyrimet në të holla përmbushen në vendin ku kreditori ka selinë. e në mungesë të vendbanimi atje ku ka vendqëndrimin e vet. resvektivisht i organizatës që ti akordojë llogarisë së kreditorit shumën e shënuar në urdhër.Në qoftë se pagesat bëhen me anë të bankës ose të organizatës tjetër pranë së cilës mbahet llogaria e kreditorit. në qoftë se kjo rrethanë për kreditorin me rastin e lidhjes së kontratës ka qenë e njohur ose është dashur të jetë e njohur. respektivisht vendbanimin. kurse kreditori ta pranojë përmbushjen në vendin e caktuar nga veprimi juridik ose nga ligji Kur vendi i përmbushjes nuk është caktuar.

ose të ujit. Refuzimi i lëshimit të dëftesës Neni 322 Në qoftë se kreditori refuzion të lëshojë dëftesën. VIII. supozohet se janë paguar edhe kamatat dhe shpenzimet gjyqësore e të tjera nëse ka pasur të tilla. Dëbitori i cili e ka paguar detyrimin në të holla me anë të bankës ose të postës. Në qoftë se është lëshuar dëftesa se është paguar krejtësisht kryegjëja. . DËFTESA Prezumimet lidhur me dëftesën Neni 321 Kush e plotëson detyrimin tërësisht ose pjesërisht ka të drejtë të kërkojë që kreditori t'i lëshojë për këtë gjë dëftesën me shpenzimet e veta. debitori mund të depozitojë pranë gjykatës objektin e detyrimit të vet. mund të kërkojë që kreditori të lëshojë dëftesën vetëm në qoftë se për këtë gjë ka shkak të arsyeshëm.Në qoftë se pagimi bëhet me virman. Në qoftë se kreditori e ka ndërruar vendin ku ka pasur selinë. kjo rritje bie në ngarkim të kreditori. siç janë ato që lindin me harxhimin e energjisë elektrike. respektivisht vendbanimin e vet në kohën e lindjes së detyrimit. Po kështu. KTHIMI I OBLIGACIONIT Neni 323 Kur e plotëson tërësisht detyrimin e vet. në qoftë se debitori me dhënie të kohëpaskohshme. Kur kreditori nuk mund ta kthejë obligacionin. debitori mundet përpos dëftesës. IX. ka dëftesën se e ka paguar kërkesën e arritur më vonë për pagesë. të kërkojë nga kreditori që t'ia kthejë obligacionin. supozohet se e ka paguar dhe ato që kanë arriturr më përpara për pagesë. apo me përdorimin e telefonit. detyrimet në të holla përmbushen në selinë e organizatës pranë së cilës mbahen mjetet monetare të kreditorit. debitori ka të drejtë të kërkojë që kreditori ti lëshojë një dokument të vërtetuar publikisht se detyrimi ka pushuar së ekzistuari. kështuqë për këtë arsye janë rritur shpenzimet e përmbushjes. siç janë qiratë dhe kërkesat e tjera që përllogariten periodikisht.

ose në kohën e caktuar për përmbushje. II. paralajmërim jashtëgjygësor.Në qoftë se debitorit i është kthyer obligacioni. qëllimi i së cilës është realizimi i përmbushjes të detyrimit. VONESA E DEBITORIT Kur debitori është në vonesë Neni 324 Debitori është në vonesë kun nuk e përmbush detyrimin brenda afatit të caktuar për përmbushje. Debitori që e ka përmbushur detyrimin vetëm pjesërisht. ka të drejtë të kërkojë që kjo përmbushje të shënohet në obligacion. ose me sjelljet e veta e parandalon atë Kreditori është në vonesë edhe kur është i gatshëm të pranojë përmbushjen e detyrimit të njëkohshëm të debitorit. Kreditori nuk është në vonesë në qoftë se provon se në kohën e ofertës së përmbushjes. Në qoftë se afati për përmbushje nuk është caktuar. Nënpjesa 2 VONESA I. VONESA E KREDITORIT Kur kreditori është në vonesë Neni 325 Kreditori është në vonese në qoftë se pa ndonjë shkak të arsyeshëm refuzon të pranojë përmbushjen. verbalisht ose me shkrim. ose duke filluar ndonjë procedurë. debitori ka qenë në pamundësi ta përmbushë detyrimin e vet. debitori është në vonesë kur kreditori ta ftojë që ta plotësojë detyrimin e vet. Efektet e vonesës së kreditorit . por nuk ofron përmbushjen e detyrimit të vet të rrjedhur për pages. supozohet se detyrimi është përmbushur plotësisht.

Dorëzimi për ruajtje personit tjetër Neni 329 (1) Kur objekti i detyrimit është ndonjë send që nuk mund të ruhet në depozitin gjyqësor. Nënpjesa 3 DEPOZITIMI DHE SHITJA E SENDIT TË DEBITUAR Depozitimi pranë gjykatës Neni 327 Kur kreditori është në vonesë ose është i panjohur. për të cilën pergjigjet. përveç në qoftë se shkaqet e levërdisë ekonomike ose vetë natyra e punës kërkojnë që depozitimi të bëhet në vendin ku ndodhet sendi. Pranë cilës gjykatë bëhet depozitimi Neni 328 Depozitimi bëhet pranë gjykatës me kompentencë lëndore në vendin e përmbushjes. si dhe shpenzimet rreth ruajtjes së mëtejshme të sendeve. . Çdo gjykatë tjetër me kompetencë lëndore duhet ta pranojë sendin në depozitë. debitori mund ta depozitojë sendin e debituar pranë gjykatës për kreditorin. Të njejtën të drejtë kanë edhe personat e tretë që janë juridikisht të interesuar që detyrimi të përmbushet.Neni 326 Me vonesën e kreditorit pushon vonesa e debitorit dhe në kreditorin kalon rreziku i shkatërrimit të rastit ose të dëmtimit të rendit. ndërsa debitori ka për detyrë t'i japë kompensim kreditorit në qoftë se ky ka pësuar dëm nga depozitimi pranë gjykatës tjetër. ose kur kreditori nuk është i aftë për të vepruar dhe nuk ka përfaqësues të vet. Kreditori në vonesë ka për detyrë t'i kompensojë debitorit dëmin e krijuar për shkak të vonesës. Që nga dita e vonesës së kreditori pushon të rrjedhë kamata. apo kur është e pasigurt se kush është kreditor dhe ku ndodhet ky. Mbi depozitimin e bërë debitori ka për detyrë ta njoftojë kreditorin po qe se di për të dhe për vendbanimin e tij. debitori mund të kërkojë nga gjykata që ta caktojë personin të cilit do t'ia dorëzojë sendin për ruajtje me shpenzime dhe për llogari të kreditorit.

Mbi marrjen e sendit debitori ka për detyrë ta njoftojë kreditorin. debitori ka për detyrë ta noftojë kreditorin. E drejta e debitorit për ta marrë sendin e depozituar pushon kur debitori i deklaron gjykatës se heq. Efekti i depozitimit Neni 331 Me depozitimin e sendit të debituar debitori shkarkohet nga detyrimi në çastin kur e ka bërë depozitimin. Në qoftë se debitori ka qenë në vonesë. Që nga dita e depozitimit pushon të rrjedhë kamata. dorë nga kjo e drejtë. Shpenzimet e depozitimit Neni 332 Shpenzimet e depozitimit të plotfuqishëm e të parevokueshëm i përballon kreditori në qoftë se i kalojnë shpenzimet e përmbushjes që ka për detyrë t'i përballojë debitori. Që nga çasti kur sendi është depozituar. kurse shuma e . Në qoftë se debitori e merr sendin e depozituar konsiderohet njësoj si të mos ta ketë depozituar fare dhe bashkëdebitorët dhe dorëzantë e tij mbeten në detyrim. vonesa e tij pushon. Shitja në vend të depozitimit të sendit Neni 333 Në qoftë se sendi është i papërshtatshëm për ruajtje apo në qoftë se për ruajtjen e tij ose për mirëmbajtjen e tij nevojiten shpenzimet që nuk janë në përpjestim me vlerën e tij. rreziku i shkatërrimit të rastit ose i dëmtimit të sendit kalon në kreditorin.Në rast të detyrimit nga kontrata në ekonomi. Mbi dorëzimin e bërë për ruajtje. kur kreditori deklaron se e pranon sendin e depozituar. debitori mund ta shesë në shitjen e bërë publikisht në vendin e caktuar për përmbushje apo në ndonjë vend tjetër në qoftë se kjo është në interesin e kreditorit. dorëzimi i sendit të tillë në depon publike për ruajtjen për llogari të kreditorit passjell efekt depozitimi pranë gjykatës. si dhe kur të vërtetohet me aktgjykim të forms së prerë se depozitimi i plotëson kushtet e përmbushjes së rregullt. Rikthimi i sendit të depozituar Neni 330 Debitori mund ta marrë sendin e depozituar.

Dorëzimi i sendit kreditorit Neni 334 Gjykata do t'ia dorëzojë kreditorit sendin e depozituar nën kondita që i ka shtruar debitori. Në qoftë se sendi është i atillë saqë mund të shkatrohet. ose sendet e tjera të zëvendësueshme të të njejtit lloj ose të njëjtës cilësi dhe në qoftë se të dy kanë rrjedhur për pagesë. pranë gjykatës për kreditorin. Nga shuma e realizuar prej shtitjes do të zbriten shpenzimet e shitjes dhe shpenzimet e ruajtjes. pasi të jenë zbritur shpenzimet e shitjes.arritur. apo prishet shpejtë. . apo në qoftë se ka vlerë të vogël në krahasim me shpenzimet e shitjes publike. e pas shitjes së bërë ta njoftojë mbi çmimin e realizuar dhe mbi depozitimin pranë gjykatës. që sendi të shitet dhe do të caktojë mënyrën e shitjes. debitori ka për detyrë ta shesë pa shtytje në një mënyrë sa më të përshtatshme. Në qoftë së sendi ka çmimin vijues. ndërsa pjesa që mbetet do të depozitohet. ta depozitojnë pranë gjykatës së këtij vendi. debitori mund ta shesë lirisht. gjykata do të urdhërojë me kërkesën e ruajtësit. Shitja për të mbuluar shpenzimet e ruajtjes Neni 335 Në qoftë se shpenzimet e ruajtjes nuk paguhen brenda afatit të arsyeshëm. KAPTINA 3 MËNYRA TJETËR E PUSHIMIT TË DETYRIMEVE Nënpjesa 1 KOMPENSIMI Kushtet e përgjithshme Neni 336 Debitori mund ta kompensoj kërkesën që ka ndaj kreditorit me atë që kërkon ky prej tij në qoftë se të dy kërkesat kanë si objekt të hollat. Sidoqoftë. debitori ka për detyrë ta njoftojë kreditorin mbi shitjen që ka ndërmend të bëjë kurdo që të jetë e mundur.

janë krisuar mbasi një nga kërkesat është parashkruar. Pas deklaratës mbi kompensimin konsiderohet se kompensimi është krijuar që nga çasti kur janë formuar kushtet për këtë. kompensimi nuk njohet në qoftë se debitori i kërkesës së parashikuar ka theksuar prapsimin e parashikimit.Deklarata mbi kompensimin Neni 337 Kompensimi nuk krijohet posa të janë formuar kushtet për këtë. por nevojitet që njëra palë t'i deklarojë tjetrës se është duke bërë kompensimin. Mirëpo. si dhe kur kreditori ometon me faj të vet që të bëjë kompensimin. ose në të njejtën kohë. Kompensimi me kërkesën e ceduar Neni 340 Debitori i kërkesës së ceduar mund t'i kompensoja marrësit ato kërkesa të veta të e cilat deri në njoftimin mbi cedimin ka mundur t'i kompensojë ceduesit. Debitori që i ka deklaruar pa rezervë marrësit se e pranon cedimin nuk mund t'i . Mungesa e reciprocitetit Neni 338 Debitori nuk mund të bëjë kompensimin e asaj që debiton kreditorit me ate që kreditori i debiton dorëzanit të tij të tij. Kush e ka dhënë sendin e vet peng për detyrimin e huaj. Kërkesa e parashkruar Neni 339 Borxhi mund të kompensohet me kërkesë të parashkruar vetëm në qoftë se ende nuk ka qenë parashkruar në momentin kur janë krijuar kushtet për kompensim. Në qoftë se kushtet për kompensim. Ai mund t'i kompensojë edhe ato kërkesa të veta nga ceduesi që i ka fituar para njoftimit mbi cedimin e afati i të cilit për cedim nuk ka skaduar në çastin kur është njoftuar mbi cedimin. dorëzani mund të bëjë kompensimin e detyrimit të debitorit ndaj kreditorit me kërkesën e debitorit nga kreditori. por vetëm në qoftë se ky afat bie para afatit për përmbushjen e kërkesës së ceduar. mund të kërkojë nga kreditori që t'ia kthejë sendin e lënë peng kur të jenë plotësuar kushtet për pushimin e këtij detyrimi me anë të kompensimit.

Në qoftë se kërkesa e ceduar është shkruar në regjistra publike. kërkesat e krijuara nga shkaktimi i dëmit me dashje. apo e vlerës së sendeve që i janë dhënë debitorit për ruajtje. Nënpjesa 2 FALJA E BORXHIT Marrëveshja Neni 344 Detyrimi pushon kur kreditori t'i deklarojë debitorit se nuk do të kërkojë përmbushjen e tij dhe debitori të jetë dakord me këtë. kërkesat që rezultojnë nga detyrimi ligjor i ushqimit Ndalimi i kërkesës së palës tjetër Neni 342 Debitori nuk mund të bëjë kompensimin në qoftë se kërkesa e tij ka rrjedhur për pagesë vetëm pasi dikush i treti ka vënë ndalesën në kërkesën e kreditorit ndaj tij. Rastet e përjashtimit të kompensimit Neni 341 Nuk mund të pushojë kompensimi kërkesat që nuk mund të sekuestrohen.kompensojë më asnjë kërkesë të vet nga ceduesi. debitori mund të bëjë kompensimin marrësit vetëm në qoftë se kërkesa e tij është shkruar pranë kërkesës së ceduar. . kërkesat e shpërblimit të dëmit të krijuar nga prishja e shëndetit ose shkaktimi i vdekjes.apo në qoftë se marrësi është njoftuar me rastin e cedimit mbi ekzistimin e kësaj kërkese. ose i ka mbajtur në mënyrë të kundërligjshme. ose për huapërdorje apo të cilat debitori i ka marrë në mënyrë të kundër ligjshme. kërkesat e sendeve. Llogaritja e kompensimit Neni 343 Kur midis dy personave ekzistojnë disa detyrime që mund të pushojnë me anë të kompensimit. atëherë kompensimi bëhet sipas rregullave që vlejnë për llogaritjen e përmbushjes.

të tjerët mbeten në detyrim. mbi dënimin kontraktues. Marrëveshja e kreditorit dhe e debitorit me të cilën ndryshohet ose shtohet dispozita mbi afatin. Falja e borxhit dorëzanit Neni 346 Falja e borxhit dorëzanit nuk e shkarkon debitorin kryesor. nuk do të thotë se kreditori ka hequr dorë nga e drejta për të kërkuar përmbushjen e tij. ndërsa falja e borxhit debitorit kryesor e shkarkon dorëzanin. Lëshimi i kambialit ose i çekut për shkak të ndonjë detyrimi të mëparshëm nuk . Falja e përgjithshme e borxheve Neni 347 Me faljen e përgjithshme të borxhit shuhen të gjitha kërkesat e kreditorit ndaj debitorit. Kur ka disa dorëzanë dhe kreditori e shkarkon nga detyrimi njerin prej tyre. përveç atyre për të cilat kreditori nuk ka ditur se ekzistojnë në çastin kur është bërë falja.Për plotfuqishmërinë e kësaj marrëveshjeje nuk nevojitet që ajo të lidhet në formën sikundër është kontraktuar puna nga e cila ka lindur detyrimi. ose mbi ndonjë dispozitë tjetër akcesore. mbi vendin ose mbi mënyrën e përmbushjes. sigurimin e përmbushjes. Nënpjesa 3 PËRTRITJA (NOVACIONI) Kushtet Neni 348 Detyrimi pushon në qoftë se kreditori dhe debitori janë dakord se detyrimin ekzistues ta zëvendësojnë me një tjetër dhe në qoftë se detyrimin tjetër ka objekt të ndryshëm ose bazën juridike të ndryshme. mbi dhënien e dokumentit të ri mbi borxhin. Heqja dora nga mjetet e sigurimit Neni 345 Kthimi i pengut dhe heqja dorë nga mjetet e tjera me të cilat është siguruar plotësimi i detyrimit. nuk konsiderohen si novacion. pastąj marrëveshja e mëvonshme mbi kamatën. por detyrimi i tyre zbritet për pjesën e dorëzanit të shkarkuar. si dhe marrëveshja.

Efekti i novacionit Neni 350 Me kontratën mbi nocavionn detyrimi i mëparshëm pushon. kurse detyrimi i ri lind. Mungesa e detyrimit të mëparshëm Neni 351 Novacioni është pa efekt në qoftë se detyrimi i mëparshëm ka qenë i pavlefshëm ose është shuar. kështuqë në qoftë se palët nuk e kanë shfaqur qëllimin që ta shuajnë detyrimin ekzistues kur kanë krijuar detyrimin e ri.konsiderohet si novacion. . E njejta gjë vlen edhe për të drejtat e tjera akcesore që kanë qenë të lidhura me detyrimin e mëparshëm. Në qoftë se detyrimi i mëparshëm ka qenë vetëm i rrëzueshëm. përveç kur kjo është kontraktuar. Efekti i anulimit Neni 352 Kur kontrata mbi novacionin të jetë anuluar konsiderohet se nuk ka pasur novacion dhe se detyrimi i mëparshëm as që ka pushuar së ekzistuari. por ekziston edhe më tutje përpos detyrimit të ri. novacioni është i plotëfuqishëm po qe se debitori e ka ditur për të metën e detyrimi të mëparshëm. Vullneti për ti bërë novacion Neni 349 Novacioni nuk prezumohet. Me detyrimin e mëparshëm pushojnë edhe pengu dhe dorëzania. atëherë detyrimi i mëparshëm nuk pushon. përveç në qoftë se me dorëzanin ose me pengdhënësin nuk është kontraktuar ndryshe.

Mirëpo. atëherë detyrimi pushon kur prishet e gjithë kjo masë. detyrimi i debitorit kryesor nuk pushon. detyrimi nuk pushon as atëherë kur të gjitha ato që ka debitori nga këto sende prishen për shkak të rrethanave për të cilat as nuk përgjigjet. . Kur sendet e caktuara sipas llojit janë objekt i detyrimit Neni 355 Në qoftë se objekti i detyrimi janë sendet e caktuara sipas llojit. Kur dorëzani bëhet kreditor. Detyrsmet e shkruara në regjistrat publike pushojnë me anë të unifikimit vetën pasi të bëhet fshirja e regjistrimit. Cedimi i të drejtave ndaj të tretit përgjegjës për pamundësinë e përmbushjes Neni 356 Debitori i sendit të caktuar që është shkarkuar nga detyrimi i vet për shkak të pamundësisë së përmbushjes ka për detyrë t'i cedojë kreditorit të drejtën që do ta kishte ndaj personit të tretë për shkak të pamundësisë së krijuar. Nënpjesa 5 PAMUNDËSIA E PËBMBUSHJES Pushimi i detyrimit për shkak të pamundësisë së përmbushjes Neni 354 Detyrimi pushon kur përmbushja e tij bëhet e pamundshme për shkak të rrethanave për të cilat debitori nuk përgjigjet.Nënpjesa 4 UNIFIKIMI (KONFUSION) Neni 353 Detyrimi pushon me uniflkimin kur i njejti person bëhet si debitor ashtu edhe kreditor. kur detyrimi ka si objekt sendet e caktuara sipas llojit që duhet të merren nga masa e caktuar e këtyre sendeve. Debitori duhet të provojë rrethanat që përjashtojnë përgjegjësinë e tij.

Nënpjesa 6 KALIMI I KOHËS RENUNCIMI Afati në raportin e marrëdhënies debitore të vazhdueshme Neni 357 Marrëdhënia debitore e vazhdueshme me afat të caktuar të kohëzgjatjes pushon kur të skadojë afati. e në qoftë se afati i tillë nuk është caktuar në kontratë. përveç kur është kontraktuar ose kur është caktuar me ligj që pas skadimit të afatit marrëdhënia debitore të zgjatet për një kohë të pacaktuar në qoftë se nuk renuncohet në kohë. Nënpjesa 7 VDEKJA Neni 359 Me vdekjen e debitorit ose të kreditorit pushon detyrimi vetëm në qoftë se ka lindur duke marrë parasysh veçoritë personale të njerës nga palët kontaraktuese ose aftësitë personale të debitorit. . por jo në kohën jo të duhur Raporti debitor i renuncimit pushon kur të ketë skaduar afati i renuncimit i caktuar në kontratë. me renuncim. Renuncimi duhet t'i dorëzohet palës tjetër Renuncimi mund të jepet në çdo kohë. Palët mund të kontraktojnë se marrëdhënia e tyre debitore do të pushojë me vetë dorëzimi i renuncimit. secila palë mund ta ndërprejë. Renuncimi i raportit të vazhduesëm debitor Neni 358 Në qoftë se kohëzgjatja e raportit debitor nuk është caktuar. respektivisht me skadimin e afatit plotësues. Kreditori ka të drejtë të kërkojë nga debitori atë që ka rrjedhur për pagesë para se detyrimi të ketë pushuar me kalimin e afatit ose me renuncim. në qoftë se për rastin e caktuar ligji nuk urdhëron diçka tjetër. atëherë raporti pushon pasi të ketë kaluar afati i caktuar nga ligji ose nga praktika e zakonshme.

Gjykata nuk mund të përfillë parashkrimin në qoftë se debitori nuk e ka invokuar atë. Ndalimi i ndryshimit të afatit të parashkrimit Neni 364 Me veprimin juridik nuk mund të caktohet një kohë më e gjatë ose më e shkurtër e parashkrimit nga sa është koha e caktuar me ligj. të lihet pa u bërë ose të durohet.KAPTINA 4 PARASHKRIMI Kaptina 1 DISPOZITA TË PËRGJITHSHME Rregulla e përgjthshme Neni 360 Me parashkrimin pushon e drejta e kërkimit të përmbushjes se detyrimit. Në qoftë se detyrimi përbëhet nga ajo se diçka të mos bëhet. Kur fillon të rrjedhë parashkrimi Neni 361 Parashkrimi fillon të rrjedhë ditën e parë pas ditës kur kreditori të ketë pasur të drejtë të kërkojë përmbushjen e detyrimit në qoftë se me ligj për raste të veçanta nuk është parashikuar diçka tjetër. Lindja e parashkrimit Neni 362 Parashkrimi lind kur të ketë skaduar dita e fundit e kohës së caktuar me ligj. . Llogaritja e kohës së paraardhësve Neni 363 Në kohën e parashkrimit llogaritet edhe koha që ka kaluar në dobi të paraardhësve të debitorit. parashkrimi fillon të rrjedhë ditën e parë pas ditës kur debitori të ketë vepruar në kundërshtim me detyrimin. Parashkrimi lind kur të ketë kaluar afati i caktuar me ligj brenda të cilit kreditori ka mundur të kërkojë përmbushjen e detyrimit.

ai nuk ka të drejtë të kërkojë që t'i kthehet ajo që ka dhënë as atëherë kur nuk e ka ditur se detyrimi ështe parashkruar. Të njejtin efekt ka dhënia e pengut ose te sigurimit tjetër për kërkesën e parashkruar. kreditori kërkesa e të cilit është siguruar me peng ose me ipotekë mund të paguhet vetëm nga sendi i ngrakuar. Njohja me shkrim dhe sigurimi i detyrimit të parashkruar Neni 366 Njohja me shkrim e sigurimit të parashkruar konsiderohet si heqje dorë nga parashkrimi. kërkesat e parashkruara të kamatës dhe të dhënieve të tjera periodike nuk mund të plotësohen as edhe nga sendi i ngarkuar. Kërkesat akcesore Neni 369 Kur parashkruhet kërkesa atëherë parashkruhen edhe kërkesat akcesore. Heqja dorë nga parashkrimi Neni 365 Debitori nuk mund të heqë dorë nga parashkrimi para se të ketë kaluar koha e caktuar për parashkrimin. sikundër janë . në qoftë se e mban në dorë apo në qoftë se e drejta e tij është shkruar në regjistrin publik. Efekti i përmbushjes së detyrimit të parashkruar Neni 367 Në qoftë se debitori e plotëson detyrimin e parashkruar. Mirëpo. Kreditori kërkesa e të cilit është siguruar Neni 368 Kur të ketë kaluar afati i parashkrimit.Me veprimin juridik nuk mund të caktohet që parashkrimi të mos rrjedhë për një kohë.

por nuk vlen për pagesat në kiste ose për përmbushje të tjera të pjeshme. Parashkrimi i vetë të drejtës Neni 373 Vetë e drejta nga e cila rezultojnë kërkesat periodike parashkruhet për pesë vjet. uzufrukteve. Nënpjesa 2 KOHA QË NEVOJITET PËR PARASHKRIMIN Afati i përgjithshëm i parashkrimit Neni 371 Kërkesat parashkruhen për pesë vjet në qoftë se me ligj nuk është caktuar ndonjë afat tjetër i parashkrimit.kërkesat e kamatës. Paguhen kryegjëja dhe kamata. Kur nuk vihehn në zbatim rregullat mbi parashkrimin Neni 370 Rreguliat mbi parashkrimin nuk vihen në zbatim në rastet kur në ligj janë caktuar afatet brenda të cilave duhet të ngritet padia ose të kryhet një veprim i caktuar kundrejt kanosjes humbjes së të drejtave. sikunder është kërkesa e kamatës. ashtu edhe kur është fjala për kërkesën periodike të atilla në të cilat soset vetëm e drejta sikundër është kërkesa e ushqimit. shpenzimeve. E njëjta gjë vlen për anuitetet me të cilat në shuma të caktuara një herë përpara periodikisht. . parashkruhen tre vjet nga rrjedhja e secilës dhënie të veçantë për pagesë. Kërkesat periodike Neni 372 Kërkesat e dhënieve periodike që rrjedhin vit për vit ose në afate të caktuara më të shkurtëra (kërkesat periodike) si kur është fjala për kërkesat periodike akcesore. penaliteteve kontraktuese. duke llogaritur nga rrjedhja për pagesë e kërkesës më të vjetër të papërmbushur pas së cilës debitori nuk ka kryer dhënien.

Kërkesa e shpërblimit të dëmit Neni 376 Kërkesa e shpërblimit të dëmit të shkaktuar parashkruhet prë tre vjet nga data kur i dëmtuari ka mësuar për dëmin dhe për përsonin që e ka bërë dëmin. parashkruhet për tre vjet. kërkesa për shpërblimin e dëmit ndaj personit përgjegjës parashkruhet kur të skadojë koha e caktuar për parashkrimin e ndjekjes penale. parashkruhen për tre vjet. Kërkesa e qiras Neni 375 Kërkesa e qirasë si për atë që është caktuar të paguhet periodikisht ashtu edhe për atë që është caktuar të paguhet në shumë totale. Sidoçoftë kjo kërkesë parashkruhet për pesë vjet nga data kur është krijuar dëmi. Parashkrimi rrjedh veç e veç për çdo livrim malli. atëherë kreditori humbë të të drejtën jo vetëm të kërkojë dhënie të ardhshme periodike që kanë rrjedhur për pagesë para këtij parashkrimi. punë ose shërbim të kryer. Kërkesat reciproke nga kontrata në qarkullimin e mallrave e të shërbimeve Neni 374 Kërkesat reciproke të personave shoqëror juridikë nga kontrata në qarkullimin e mallrave e të shërbimeve si dhe kërkesat e kompensimit për shpenzimet e bëra lidhur me këto kontrata.Kur parashkruhet e drejta nga e cila rezultonjnë kërkesat periodike. Ndërprerja e parashkrimit të ndjekjes penale passjell edhe ndërprerjen e parashkrimit të . Kërkesa e shpërblimit të dëmit të krijuar nga cenimi i detyrimit kontraktues parashkruhet për kohën e caktuar për parashkrimin e këtij detyrimi. Kërkesa e shpërblimit të dëmit të shkaktuar nga vepra penale Neni 377 Kur dëmi është shkaktuar nga vepra penale dhe për ndjekjen penale është parashkruar një afat më i gjatë parashkrimi. (3)Nuk mund të parashkruhet e drejta e ushqimit e caktuar me ligj.

E njëjta gjë vlen edhe për ngecjen e parashkrimit. Kërkesat e përcaktuara para gjykatës ose organeve të tjera kompetente Neni 379 Të gjitha kërkesat që janë përcaktuar me vendim gjyqësor të formës së prerë ose me vendim gjyqësor të formës së prerë ose me vendim të organit tjetër kompetent. Kërkesa e radiostacionit dhe kërkesa e radiotelevizionit për përdorimin e aparatit të radios dhe të aparatit televiziv. kur livrimi. respektivisht shërbimi është kryer për nevojat shtëpiake. duke llogaritur nga skadimi i kohës për të cilin është porositur botimi. Në qoftë se përsoni i interesuar provon se deri në ditën e caktuar në paragrafin paraprak nuk . telegrafit e të telefonave për përdorimin e telefonit e të separateve postare. gazit. Afatet e parashkrimit të kontratave mbi sigurimin Neni 380 Duke llogaritur që nga dita e parë pas kalimit të vitit kalendarik në të cilin ka lindur kërkesa. apo më të shkurtëra. parashkruhen në afatin e parashikuar për parashkrimin e kërkesave periodike.kërkesës për shpërblimin e dëmit. parashkruhën për dhjetë vjet dhe ato për të cilat ligji edhe ashtu parashikon afat më të shkurtër parashikrimi. Kërkesat e parapagimit në botimin periodik. ose me anë të pajtimit para gjykatës ose organit tjetër kompetent. Parashikimi rrjedh ngjithëse livrimet apo shërbimet janë zgjatur. Afati njëvjeçar i parashkrimit Neni 378 Parashkruhën për një vjet: kërkesa e kompensimit për livrimin e energjisë elektrike e të ngrohjes. si dhe kërkesat e tjera të tyre që arkëtohën në afatet tremujore. të gjitha kërkesat perioike që rezultojnë nga vendimet ose pajtimet e tilla dhe rrjedhin për pagesë në të ardhmën. ujit dhe shërbimet e spastrimit të oxhaqeve dhe për mirëmbajtjen e pastërtisë. Kërkesat e postës. Mirëpo.

midis dy personave që bashkëjetojnë jashtë martesë gjersa ekziston kjo bashkëjetesë. gjatë kohës së kujdestarisë dhe gjersa të mos paraqiten llogaritë. Përshkrimi i kërkesës që i takon siguruesit ndaj personit të tretë përgjegës për lindjen e rastit të sigurimit fillon të rrjedh kur fillon edhe parashkrimi i kërkesës së të siguruarit ndaj këtij përsoni dhe mbaron në të njëjtin afat. respektivisht të personit të tretë nga kontrata e sigurimit të jetës. në rastin e rrezikut direkt nga lufta ose të luftës lidhur me kërkesat e personave në detyrën ushtarake. Nëpjesa 3 NGECJA E PARASHKRIMIT Kërkesat midis personave te caktuar Neni 381 Parashkrimi nuk rrjedh: midis bashkëshortëve. parashikimi i kërkesës të të siguruarit ndaj siguruesit fillon që nga dita kur personi i dëmtuar ka kërkuar në rrugë gjyqësore kompensim nga i siguruari. Kur në rastin e sigurimit nga përgjegësia personi i tretë i dëmtuar kërkon kompensim nga i siguruari. ose e ka marrë prej tij. Kërkesat e kontratave të sigurimit. parashkrimi fillon që nga dita kur të ketë mësuar. midis prindërve dhe fëmijëve gjersa zgjatë e drejta prindërore. kurse të sigurimet e tjera për pesë vjet nga data e caktuar në paragrafin paraprak. Kërkesat e personave të caktuar Neni 382 Parashkrimi nuk rrjedh gjatë kohës së mobilizimit. midis personit nën kujdestari dhe kujdestarit të tij. . parashkruhën për pesë vjet kurse nga kontaratat e tjera mbi sigurimin për tre vjet. respektivisht kur i siguruari t’ia ketë shpërblyer dëmin. si dhe të organit të kujdestarisë. Kërkesat e sigurimeve nga kontrata e sigurimit parashkruhet për tre vjet. Kërkesa direkte e personit të tretë të dëmtuar ndaj siguruesit parashkruhet për të njëjtën kohë për të cilën parashkruhet kërkesa e tij ndaj të siguruarit përgjegjës për dëmin. për këtë me kusht që në çdo rast kërkesa përshkruhet te sigurimi i jetës për dhjetë vjet.ka ditur se rasti i siguruar ka ndodhur.

tjetër të paaftë për të vepruar pa përfaqësues. parashkrimi i kërkesës së të miturit që nuk ka përfaqësues dhe personit. gjersa zgjatë kjo marrëdhënie pune. ai don tl rrjedhë kur të pushojë së ekzistuari ky shkak. të kërkojë me anë të gjykatës përmbushjen e detyrimit. Kërkesat ndaj personave të paaftë për të vepruar dhe kërkesat e tyre Neni 385 Parashkriani rrjedh edhe ndaj të miturit dhe personit tjetër të paaftë për të vepruar. parashkrimi i kësaj kërkese fillon të rrjedhë nga data kur . ndërsa kreditori është i mitur që nuk ka përfaqësues ose ndonjë person tjetër i paaftë për të vepruar pa përfaqësues. Ndikiml i shkaqeve të parandalimit në procesin e parashkrimit Neni 384 Në qoftë se parashkrimi nuk ka mundur të fillojë të rrjedhë për shkak të ndonjë shkaku ligjor. për shkak të pengesave të pakapërcyeshme. Në qoftë se për parashkrimin e një kërkese është caktuar një kohë më e shkurtër se dy vjet. pavarësisht nëse kanë ose jo përfaqësuesin ligjor të tyre. nuk mund të fillojë të rrjedhë gjersa të mos kenë kaluar dy vjet nga data kur janë bërë krejtësisht të aftë për të vepruar ose nga data kur e kanë fituar përfaqësuesin.në pikëpamje të kërkesave që kanë personat e punësuar në ekonominë e huaj shtëpiake ndaj punëdhënësit ose anëtarëve të families së tij që bashkëjetojnë me te. Pengesat e pakapërecyeshme Neni 383 Parashkrimi nuk rrjedh për gjithë kohën për të cilën kreditori nuk ka pasur mundësi që. ndërsa koha që ka kaluar para ndalimit llogaritet në afatin e caktuar ligjor për parashkrimin.ai fillon të rrjedhë kur ky shkak ti ketë pushuar së ekzistuari. Në qoftë se parashkrimi ka filluar të rrjedhë përpara se të ketë ndodhur shkaku që e ka ndalur procesin e tij të mëtejshëm. Mirëpo.

Kërkesa ndaj personit që ndodhet në kryerjen e shërbimit ushtarak Neni 386 Parashkrimi ndaj personit që ndodhet në kryerjen e shërbimit ushtarak ose në ushtrimet ushtarake nuk mund të fillojë gjersa të mos kenë kaluar tre muaj nga përfundimi i afatit ushtarak ose nga pushimi i ushtrimit ushtarak. Po kështu. sigurimi ose realizimin të kërkesës. ose kur e ka fituar përfaqësuesin. ose në qoftë se anulohet masa e siguruar ose e ndërmarrë e ekzekutimit apo e sigurimit. . siç janë dhënia e kisteve. konsiderohet se nuk ka patur ndërprerje në qoftë se padia e kreditorë ose kërkesa e tij hidhen poshtë apo refuzohen. konsiderohet se nuk ka filluar po qe se kreditor heq dorë nga padia ose veprimi që ka ndërmarrë. sigurimi ose realizimi të kërkesës. hedhja poshtë ose refuzimi i padisë Neni 389 Ndërprerja e parashkrimit e bërë me ngritjen e padisë ose me ndonjë veprim tjetër të kreditorit të ndërmarrë kundër debitorit para gjykatës ose organit tjetër kompetent me qëllim përcaktimi. Ngritja e padisë Neni 388 Parashkrimi ndërpritet me ngritjen e padisë dhe me çdo veprim tjetër të kreditorit të ndërmarrë kundër debitorit para gjykatls ose organit tjetër kompetent me qëllim përcaktimi.kreditori është bërë i aftë për të vepruar. Heqja dorë. dhënia e sigurimit. pagimi i kamatave. NDËRPRERJA E PARASHKRIMIT Pohimi i borxhit Neni 387 Parashkrimi ndërpritet kur debitori pohon borxhin Pohimi i borxhit mund të blihet jo vetëm duke i dhënë deklaratë kreditorit por edhe në mënyr indirekte.

si dhë për theksimin e kompensimit te kërkesës në kontest. ose duke theksuar kompensimin e kërkesave në kontest respektivisht me kallzimin e kërkesave në ndonjë proces tjetëri parashkrimi fillon të rrjedhë përsëri që nga dita kur kontesti të ketë marrë fund definitivisht ose të ketë mbaruar në ndonjë mënyrë tjetër. Parashkrimni i ndërprerë me anë të pohimit nga ana e debitorit fillon të rrjedhë pësëri nga pohimi. që nuk përket esencës së çështjes. Thirrja e debitorit Neni 391 Për ndërprerjen e parashkrimit nuk mjafton që kreditori ta ftojë debitorin me shkrim ose me gojë që ta përmbushë detyrimin. do të konsiderohet se parashkrimi është ndërprerë me padinë e parë. kështu që kreditori përsëri ngrit padinë brenda afatit prej tre muajsh nga data kur vendimi i hedhur poshtë e të padisë të ketë marrë formën e prerë. si dhe në rastin kur ghykata ose ndonjë organ tjetër e ka drejtuar debitorin që kërkesën e vet të do ta realizojë atë procedurën ndërgjyqësore. E njëjta gjë vlen edhe kur ndërprerja e parashkrimit të ketë lindur me kërkesën e . E njejta gjë vlen edhe për invokimin në mbrojtje. Afati i parashkrimit në rastin e ndërprerjes Neni 392 Pas ndërprerjes ose parashkrimit fillon të rrjedhë përsëri.Hedhja poshtë e padisë për shkak të lnkompetencës Neni 390 Në qoftë se padia kundër debitorit është hedhur poshtë për shkak të inkompetencës së gjykatës ose të ndonjë shkaku tjetër. parashkrimi fillon të rrjedhë përsësi që nga dita e përfundimit të këtij procesi. kurse koha që ka kaluar para ndërprerjes nuk llogaritet në afatin e caktuar ligjor për parashkrim. Kur ndërprerja e parashkrimit të ketë lindur me kallzimin e kërkesës në procesin e falimentimit. Kur ndërprerja e parashkrimit ka filluar me ngritjen e padisë ose me invokimin në mbrojtje.

. Parashkrimi që fillon të rrjedhë përsëri pas ndërprerjes mbaron kur të ketë kaluar aq kohë sa është caktuar me ligj për parashkrimin që është ndërprerë. Kreu V LLOJET E NDRYSHME TË DETYRIMEVE KAPTINA 1 DETYRIMET NË TË HOLLA Nënpjesa I DISPOZITA TË PËRGJITHSHME Parimi i nominalizmit monetar Neni 394 Kur detyrimi ka si objekt një shumë të hollash. debitori ka për detyrë të paguajë të njejtin numër njësish të hollash të. Detyrimet valutore Neni 395 Në qoftë se detyrimet në të holla në kundërshtim me ligj të veçantë federatv është e pagueshme në ar ose në përmbushja e tij të kërkohet vetëm në të holla të vendit sipas kursit që ka qënë në fuqi në momentin e lindjes së detyrimit. pagueshme nga detyrimi me përjashtim kur ligji urdhëron diçka tjetër.ekzekutimit të detyrueshëm ose të sigurimit. Parashkrimi në rastin e novacionit Neni 393 Në qoftë se ndërprerja ka filluar me pohimin e borxhit nga ana e debitorit ndërsa kreditori dhe debitori janë marrë vesh që ta ndryshojnë bazën ose objektin e detyrimit kërkesa e re parashkruhet për kohën që është caktuar për parashkrimin e saj.

spekulative. apo nëse kjo rezulton nga vetë praktika e zakonshme.Klauzola e indeksit Neni 396 Eshtë nul dispozita e kontratës me të ciłën shu ma e detyrimit në të holla të vendit lidhet me. në kohë të caktuar në një treg të caktuar. të mallrave e të shërbimeve të shprehura me indeksin e çmimeve. por do të jetë e plotfuqishme në qoftë se indeksi i zgjedhur është në lidhje direkte ekonomike me objektin e punës kështu që nuk ka rëndësi. Lidhur me kamatën më të lartë midis përsonave të tjerë aplikohen dispozitat e ligjit të . Pagimi i parakohshëm Neni 398 Debitori mund t'j plotësojë detyrimet në të holla para kohe Është nul dispozita e kontratës me të cilën debitori heq dorë nga kjo e drejtë. si dhe nga pjesët përbërëse të tjera që ndikojnë në shumën e kostos së prodhimit. apo është kontraktuar një dispozitë e tillë për sigurimin e standardit të jetesës të palës kontras. Shkalla e lëvizshme Neni 397 Në kontratat në të cilat një palë obligohet të prodhojë dhe të livrojë sende të caktuara lejohet të kontraktohet se çmimi do të varet aga çmimi i materialit dhe nga puna. Në rast të përmbushjes së detymimit në të holla para kohe. debitori ka të drejtë ta zbresë kamatën nga shuma e borxhit për kohën prej datës së pagesës deri në ditën kur detyrimi të ketë rrjedhur për pagesë vetëm kur për këtë është i autorizuar me kontratë. ndryshimet e çmimtit të të mirave. të për caktuar nga organizata e autorizuar (klauzola e indeksit). Nënpjesa 2 KAMATA KONTRAKTUESE Shkalla e kamatës kontraktuese Neni 399 Shkalla e kamatës kontraktuese midis individëve nuk mund të jetë më e madhe nga sa është përqindja e kamatës që paguhet në vendn e përmbushjes për depozitimet e kursimeve me të parë.

ndërsa në detyrimet e rrjedha nga kontrata në ekonomi 8% në vit dhe rrjedh për pagesë pasi të ketë kaluar një vit. pasi të rrjedhë kamata po që se nuk do të paguhet. Kur kamata pushon të rrjedhë Neni 401 Kamata pushon të rrjedhë kur shuma e kamatave të rrjedha për pagesë por të papaguara arrijnë kryegjënë. Në qoftë se kamata është kontraktual por nuk është caktuar shkalla saj dhe as koha e rjedhjes për pagesë. .mund të parakontraktohet se shkalla e kamatës do të shtohet në qoftë se debitori nuk i paguan kamatat e rrjedha për pagesë në kohën e duhur. ajo është 8%. Mirëpo.veçantë. në qoftë se për ndonjë rast të caktuar nuk është parashikuar diçka tjetër. Kamata në detyrimet jomonetare Neni 402 Dispozitat e këtij ligji mbi kamatën kontraktuese vlejnë përshtatshmërisht edhe për detyrimet e tjera që kanë si objekt sendet e caktuara sipas llojit. Në qoftë se është kontraktuar kamata më e madhe nga sa lejohet do të vihet në zbatim shkalla më e lartë e kamatës së lejueshme. Dispozitat e paragrafeve të mësipërmë nuk shtihen në veprimtarinë kredituese të bankave dhe të organizatave të tjera bankare. Kamata në kamatë Neni 400 Është nul dispozita e kontratës me të cilën parashikohet që në kamatë.

por debitori ka për detyrë të japë vetëm një për tu shkarkuar nga detyrimi. Kohëzgjatja e të drejtës së zgjedhjes Neni 405 Debitori ka të drejtë të zgjedhë gjithnjë gjersa në procedurën e përmbarimit të detyrueshëm një prej sendeve debitore të mos i dorëzohet plotësisht ose pjesërisht kreditorit sipas zgjedhjes së tij. po qe se nuk është kontrakuar diçka tjetër.KAPTINA 2 DETYRIMET ME DISA OBJEKTE Nënpjesa 1 DETYRIMET ALTERNATIVE E drejta e zgjedhjes Neni 403 Në qoftë se ndonjë detyrim ka dy ose më tepër objekte. e drejta e zgjedhjes i takon debitorit dhe detyrimi pushon kur ky ta ketë dorëzuar objektin të cilin e ka zgjedhur. Në qoftë se e drejta e zgjedhjes i takon kreditorit dhe ky nuk deklarohet rreth zgjedhjes brenda afatit të caktuar përmbushje. Nga zgjedhja e bërë konsiderohet se detyrimi ka qenë që në fillim i thjeshtë dhe se që në filium ka pasur si objekt sendin e zgjedhur. debitori mund ta ftojë që të bënë zgjedhje dhe per këtë t'i caktojë një afat të ri. Zgjedhja që i besohet personit të tretë Neni 406 . atëherë. Parevokushmëria dhe efekti i zgjedhjes së bërë Neni 404 Zgjedhja quhet e bërë kur pala të cilës i takon e drejta e zgjedhjes e njofton palën tjetër për atë që ka zgjedhur dhe nga ky moment zgjedhja nuk mund të ndryshohet më. pas skadimit të të cilit e drejta e zgjedhjes kalon në debitorin.

secila palë mund të kërkojë që zgjedhjen ta bëjë gjykata Kufizimi në objektin e mbetur Neni 407 Në qoftë se një objekt i detyrimit është bërë i pamundshëm për shkak të ndonjë ngjarjeje për të cilën nuk përgjigjet asnje palë detyrimi kufizohet në objektin e humbur objektin e mbetur. duke dhënë ndonjë objekt tjetër të caktuar.për shkak të ngjarjeve për të cilat është përgjegjës kreditori detyrimi i kreditorit pushon. por në qoftë se këtij i takon e drejta e zgjedhjes ky mund të kërkojë shpërblimin e dëmit dhe ta kryejë detyrimin e vet nga objekti i mbetur. Nënpjesa 2 DETYRIMET FAKULTATIVE DHE KËRKESAT FAKULTATIVE DETYRIMET FAKULTATIVE Autorizimi i debitorit në detyrimin fakultativ Neni 409 Debitori detyrimi i të cilit ka një objekt. . por të cilit i lejohet që të shkarkohet nga detyrimi i vet. mund ta shfrytëzojë këtë mundësi gjithnjë gjersa kreditori në procesin e përmbarimit të detyrueshëm të mos ta ketë marrë tërësisht ose pjesërisht objektin e detyrimit. Kufizimi në rast përgjegjësie të një pale Neni 408 Kur një objekt i detyrimit është bërë i pamundur për shkak të ngjarjeve për të cilat është përgjegjës debitorit detyrimi kufizohet në objektin e mbetur në qoftë se e drejta e zgjedhjes i takon kreditorit.Në qoftë se zgjedhja duhet të bëhet nga ndonjë person i tretë dhe këtë gjë ai nuk e bën. ky mundet sipas zgjedhjes së vet të kërkojë objektin e mbetur ose kompensimin e dëmit. e në qoftë se e drejta e zgjedhjes i takon kreditorit ky mund të japë shpërblimin e dëmit dhe të kërkojë objektin e mbetur. Kur një objekt i detyrimit është bërë i pamundur.

në qoftë se dëshiron. KËRKESAT FAKULTATIVE Neni 411 Kur me ligj ose me kontratë është parashikuar që kreditori mundet në vend të objektit të debituar të kërkojë nga debitori ndonjë objekt tjetër të caktuar. Kur në ndonjë detyrim të pjesëtueshëm ka disa kreditorë. për kërkesa të këtilla fakultative vlejnë sipas qëllimit të kontraktuesve dhe sipas rrethanave të punës rregullat përkatëse mbi detyrimet fakultative dhe alternative. ndërsa në të kundërtën detyrimi është i papjesëtueshëm. II. mundet gjithashtu ta përbushë detyrimin e vet.Autorizimet e kreditorit në detyrimin fakultativ Neni 410 Kreditori në detyrimin fakultativ mund të kërkojë nga debitori vetëm objektin e detyrimit. por jo edhe objektin tjetër me të cilin debitori. Kur objekti i detyrimit bëhet i pamundur për shkak të ngjarjeve për të cilat debitori nuk përgjigjet. Në raste të tjera. detyrimi pjesëtohet midis tyre . debitori ka për detyrë t'ia dorëzojë objektin debitorit. KAPTINA 3 DETYRIMET ME DISA DEBITORË OSE KREDITORI Nënpjesa I DETYRIMET E PJESËTUESHME Pjesëtimi i detyrimeve dhe i kërkesave Neni 412 Detyrimi është i pjesëtueshëm në qoftë se ajo që debitohet mund të pjesëtohet dhe të përmbushet në pjesët që kanë cilësi të njëjta siç ka i tërë objekti dhe në qoftë se me këtë pjestim nuk humbë asgjë nga vlera e vet. kreditori mund të kërkojë vetëm shpërblimin e dëmit. por debitori mund të shkarkohet nga detyrimi duke dhënë objektin të cilin është i autorizuar ta japë në vend të objektit të debituar. në qoftë se këtë e kërkon kreditori.

por kur një debitor ta ketë përmbushur detyrimin ai pushon dhe të gjithë debitorët shkarkohen. Debitori solidar mund të bëjë kompensimin e kërkesës së bashkëdebitorit të vet ndaj kreditorit me ate që kreditori i detyrohet por vetëm për aq sa është pjesa e borxhit e këtij . në qoftë se nuk është caktuar diçka tjetër dhe secili kreditor mund të kërkojë vetëm pjesën e vet të kërkesës. në kushte të tjera. Nënpjesa 2 DETYRIMET SOLIDARE I SOLIDARITETI I DEBITORËVE Përmbajtja e solidaritetit të debitorëve Neni 414 Secili debitor i detyrimit solidar i përgjigje kreditorit për krejt detyrimin dhe kreditori mund të kërkojë përmbushjen e tij nga cilido që dëshiron gjithnjë gjersa të mos përmbushet tërësisht. në qoftë se nuk është caktuar pjesëtimi tjetër dhe secili prej tyre përgjigjet për pjesën e vet të detyrimit. Kompensimi Neni 415 Secili debitor solidar mund të invokojë kompensimin që e ka bërë bashkëdebitori i tij. kërkesa pjesëtohet midis tyre në pjesë të barabarta.në pjesë të barabarta. në ekonomi ata i përgjigjen kreditorit soiidarisht. Kur në ndonjë detyrim të pjesëtueshëm ka disa kreditorë. përveç në qoftë se kontraktuesit e kanë eliminuar shprehimisht përgjesinëgjësinë solidare. dhe në përgjithësi me devijime të ndryshme. Nga disa debitorë solidarë secili mund të debitojë me afatin tjetër të përmbushjes. Prezumimi i solidaritetit Neni 413 Kur ka disa debitorë në ndonjë detyrim të pjesëtueshëm të krijuar me kontratë.

Falja e borxhit Neni 416 Falja e borxhit që bëhet në rrugën e marrëveshjes me një debitor solidar shkarkon nga detyrimi edhe debitorë të tjerë. kurse debitorët e tjerë përgjigjen solidarisht për pjesën e mbetur të detyrimit. në qoftë se kreditori dhe debitori e kanë kufizuar novacionin në pjesën e detyrimit që i takon këtij. Mirëpo. por këta kanë të drejtë ta pranojnë këtë pajtim në qoftë se ai nuk është kufizuar në debitorin me të cilin është kontraktuar.bashkëdebitori në detyrimin solidar. në qoftë se falja ka pasur si qëllim ta shkarkojë nga detyrimi vetëm debitorin me të cilin është kryer detyrimi solidar pakësohet për pjesën që sipas marrëdhënieve reciproke të debitorëve i takon atij. detyrimi i të tjerëve nuk pushon por vetëm pakosëhet për këtë pjesë. Mirëpo. Pajtimi Neni 418 Pajtimi të cilin e ka kontraktuar një nga debitorët solidarë me kreditorin nuk ka efekt ndaj debitorëve të tjerë. Novacioni Neni 417 Me novacionin të cilin kreditori e ka bërë me një debitor solidar shkarkohen edhe debitorët e tjerë. Bashkimi Neni 419 Kur në një person bashkohen cilësia e kreditorit dhe cilësia e debitorit të detyrimeve të njejta solidare. Vonesa e kreditorit Neni 420 . atëherë detyrimi i debitorëve të tjerë zvogëlohet për shumën e pjesës që bie në të.

por debitori ndaj të cilit detyrimi nuk është parashkruar dhe i cili është dashur ta përmbushë ka të drejtë të kërkojë nga debitorët të tjerë ndaj të cilëve detyrimi është parashkruar që t'i kompensojnë secili pjesët e vet të detyrimit. nuk ka ndikim rrethana së kreditori e ka shkarkuar ndonjë nga bashkëdebitorët nga borxhi ose ia ka pakësuar borxhin. E njejta gjë vlen edhe për pohimin e borxhit që do ta bënte një prej debitorëve solidarë. atëherë ky është në vonesë edhe ndaj debitorëve të tjerë solidarë. Ngecja dhe ndërprerja e parashkrimit heqja dorë nga parashkrimi Neni 422 Në qoftë se parashkrimi nuk rrjedh ose është ndërprerë ndaj njërit debitor ai vazhdon të rrjedhë. Pjesa që bie në dëbitorin nga e cila nuk mund të merret kompensimi. Për debitorët e tjerë solidarë dhe mund të mbarojë. Vonesa e një debitori dhe pohimi i borxhit Neni 421 Vonesa e një debitori solidar nuk ka efekt ndaj debitorëve të tjerë. Ndërkaq. Heqja dorë nga parashkrimi i plotësuar nuk ka efekt ndaj debitorëve të tjerë.Kur kreditori është në vonesë ndaj një debitori solidar. Pjesëtimi në pjesë të barabarta dhe përjashtimi Neni 424 . E drejta e përmbushësit në kompensim Neni 423 Debitori i cili e ka përmbushur detyrimin ka të drejtë të kërkojë prej secilit bashkëdebitorë që t'i konpensojë pjesën e detyrymit që bie në të. pjesëtohet përpjestimisht në të gjithë debitorët.

Falja e borxhit dhe novacioni Neni 428 Me faljen e borxhit dhe me novacionin midis debitorit dhe një kreditori pakësohet detyrimi solidar për aq sa është shuma e pjesës së kësaj kërkese të kreditorit. Kompensimi me kërkesën që ka ndaj ndonjë kreditori tjetër debitori mund ta bëjë vetëm deri në masën e pjesës së kërkesës solidare që i takon këtij. ose nuk rezulton nga marrëdhëniet juridike të pjesëmarrësve në punë. Përmbajtja e solidaritetit Neni 426 Secili kreddtor solidar ka të drejtë të kërkojë nga debitori përmbushjen e krejt detyrimit. II. por kur njeri prej tyre paguhet detyrimi pushon edhe ndaj kreditorëve të tjerë. SOLIDARITETI I KREDITUESVE Solidariteti nuk mund të prezumohet Neni 425 Kur në anën e kreditorit ka disa persona. atëherë ky ka për detyrë t'ia kompensojë krejt shumën e detyrimit bashkëdebitorit që e ka paguar kreditorin. në qoftë se detyrimi solidar është kontraktuar në interesin ekskluziv të një debitori solidar.Në qoftë se nuk është kontraktuar diçka tjetër. këta janë solidarë vetëm kiur solidariteti është kontraktuar ose e caktuar me ligj. Kompensimi Neni 427 Debitori mund të bëjë kompensimin e detyrimit të vet me kompensimin që ka ndaj kreditorit që i kërkon përmbushjen. Pajtimi Neni 429 . secilit debitor i takon pjesa e barabartë. Mirëpo. Debitori mund tia përmbushë detyrimin kreditorit të cilin e zgjedh vetë gjithnjë gjersa një kreditor të mos kërkojë përmbushjen.

secilit kreditor solidar i takon pjesa e barabartë.Pajtimi të cilin e ka kontraktuar një nga kreditorët solidarë me debitorin nuk ka efekt ndaj kreditorëve të tjerë. Bashkimi Neni 430 Kur në një person të një kreditori solidar bashkohet edhe cilësia e debitorit secili prej kreditorëve të tjerë solidarë mund të kërkojë prej tij vetëm pjesën e vet të kërkesës. ose në qoftë se ndaj tij nuk rrjedhë parashkrimi kjo u shërben kreditorëve të tjerë dhe ndaj tyre parashkrimi rrjedhë edhe më tej. Në qoftë se nga raporti midis kreditorëve nuk rezulton diçka tjetër. Parashkrimi Neni 433 Në qoftë se një kreditor e ndërpren parashkrimin. . por këta kanë të drejtë që ta pranojnë këtë pajtim. Raportet midis kreditorëve pas përmbushjes Neni 434 Secill kreditor solidar ka të drejtë të kërkojë nga kreditori që e ka marrë përmbushjen nga debitori që t'ia japë pjesën që i takon. atëherë ai është në vonesë edhe ndaj kreditorëve të tjerë. Vonesa e një kreditori solidar ka efekt edhe ndaj kreditorëve të tjerë. Heqja dorë nga parashkrimi që bëhet ndaj njërit kreditor u shërben edhe nga kreditorëve të tjerë. Pohimi i borxhit Neni 432 Pohimi i borxhit që i është bërë një kreditori u shërben të gjithë kreditorëve. me përjashtim kur ai ka të bëjë vetëm me pjesën e kreditorit me të cilin është kontraktuar. Vonesa Neni 431 Kur debitori vjen në vonesë ndaj një kreditori solidar.

një krediaor mund të kërkojë që debitori ti përmbushë atij vetëm po qe se është i autorizuar nga kreditoret e tjerë që të pranojë përmbushjen kreditorëve së bashku.Nënpjesa 3 DETYRIMET E PAPJESTUESHME Neni 435 Për detyrime të papjesetueshme ku ka disa debitore vihen përshtatshmërisht dispozitat mbi detyrimet solidare. . Kontrata mbi cedimin nuk ka efekt ndaj debitorit po qe se ky dhe debitori kanë kontraktuar se ky nuk do të mund t'i kalojë kërkesat në tjetrin. si dhe i atyre që lidhen me personin e kreditorit. Kreu VI NDËRRIMI I KREDITORIT OSE I DEBITORIT KAPTINA 1 CEDIMI I KËRKESËS ME KONTRATË (CESIONI) Nënpjesa 1 DISPOZITA TË PËRGJITHSHME Cilat kërkesa mund të barten me kontrata Neni 436 Kreditori mundet me kontraten e lidhur me personin e tretë ti kalojë këtij kërkesat e veta. ose e cila nga vetë natyra e tyre nuk mund t'i bartën tjetrit. Kur në detyrimin e papjesëtueshëm ka disa kreditorë. midis të cilëve nuk është kontraktuar solidariteti dhe as që është caktuar me ligj. ose të bëje depozit pranë gjykatës. ose nuk do të mund t'i kalojë pa pëlqimin e debitorit. me përjashtim të atyre kërkesave kalimin e të cilave është i ndaluar me ligj.

Presupozohet se kanë rrjedhur për pagesë dhe se nuk janë paguar kamatat e ceduara me kërkesën kryesore. Megjithate. siç janë e drejta e paraarkëtimit. . pengut të drejtat nga kontrata me dorëzanin. Cedimi i bërë ceduesit para njoftimit mbi cedimin është i plotfuqishëm dhe e shkarkon debitorin nga detyrimi.Të drejtat akcesore Neni 437 Me kërkesën kalojnë në pritësin të drejtat akcesore. Njoftimi i debitorit Neni 438 Për bartjen e kërkesës nuk nevojitet pëlqimi i debitorit. Cedimi i shumëfishtë Neni 439 Në qoftë se kreditori u ka ceduar të njejtën kërkesë personave të ndryshëm. kërkesa i takon pritësit për të cilin ceduesi e ka njoftuar më parë debitorin ose i cili i është lajmëruar i pari debitorit. Nënpjesa 2 RAPORTI MIDIS PRITËSIT DHE DEBITORIT Neni 440 Pritësi ka ndaj debitorit të njëjtat të drejta të cilat ceduesi i ka pasur ndaj debitorit përpara cedimit. dënimin kontrakaues etj. ceduesi mund t'ia dorëzojë sendin peng pritësit vetëm në qoftë se pengdhënësi e ka dhënë në pëlqimin për këtë. por vetëm në qoftë se nuk ka ditur për cedimin. ipoteka. e drejta në kamatë. Debitori mund t’i theksojë pritesit përpos prapësimeve që ka ndaj tij edhe ato prapësime të cilat ka mundur ti theksojë ceduesit deri në momentin kur ka mësuar për cedim. përndryshe detyrimi mbetet dhe ai ka për detyrë t'ia plotësoj pritësit. përndryshe ajo mbetet pranë ceduesit për ta ruajtur për llogari të pritësit. por ceduesi ka për detyrë ta njoftojë debitorin mbi cedimin e bërë.

Përgjegjësia më e madhe e ceduesit të ndërgjegjëshëm nuk mund të kontraktohet. . si dhe për arkëtueshmërinë e kamatave. Ai ka për detyrë që me kërkesën e tij t’i lëshojë vërtetimine e legalizuar mbi cedimin. por vetëm deri në shumën e asaj që ka marrë nga pritësi. Përgjegjësia për arkëtueshmërinë Neni 443 Ceduesi përgjigjet për arkëtueshmërinë e kërkesës së ceduar në qoftë se kjo gjë ka qenë kontraktuar. Në qoftë se ceduesi ka kaluar në pritësin vetëm një pjesë të kërkeses ai ka për detyrë t’i dorëzojë kopjen e legalizuar të obligacionit ose të ndonjë dokumenti tjetër me të cilin provohet ekzistimi i kërkesës së ceduar.Nënpjesa 3 RAPORTI I CEDUESIT DHE I PRITËSTT Neni 441 Dorëzimi i dokumenteve mbi borxhin Ceduesi ka për detyrë t'i dorëzojë pritësit obligacionin apo dokumentin tjetër mbi borxhin. shpenzimeve rreth cedimit dhe të shpenzimeve të procedurës kundër debitorit. në qoftë se ka një gjë të tillë si dhe provat e tjera mbi kërkesën e ceduar dhe mbi të drejtat akcesore. Përgjegjësia për ekzistimin e kërkesës Neni 442 Kur cedimi është bërë me anë të kontratës me kompensimin ceduesi përgjigjet për ekzistimin e kërkesës në çastin kur është bërë cedimi.

. për të cilën gjë ka dhënë pëlqimin kreditori.Nënpjesa 4 RASTE TE VEÇANTA TË CEDIMIT TE KËRKESAVE Cedimi në vend të përmbushjes ose për qëllime arkëtimi Neni 444 Kur debitori në vend të përmbushjes së detyrimit të vet ia cedon kreditorit kërkesën e vet ose një pjesë të saj me lidhjen e kontratës mbi cedimin detyrimi i debitorit shuhet deri në shumën e kërkesës se ceduar. për qëllime arkëtimi. respektivisht zvogëlohet vetëm. Ne të dy rastet pritësi ka për detyrë t'i dorëzojë ceduesit të gjitha që ka arkëtuar përtej shumës se kërkesës së vet ndaj ceduesit. edhe kur ështe njoftuar mbi cedimin. respektivisht të nikoqirit të mirë mbi arkëtimin e kërkesës së ceduar dhe pas arkëtimit të kryer të ndalë aq sa nevojitet për të plotësuar kërkesën e vet ndaj ceduesit. t'ia darëzojë këtij tepricën. kur debitori ia cedon kreditorit të vet kërkesën e vet vetem. DISPOZITA TË PËRGJITHSHME Kontrata mbi marrjen përsipër të borxhit Neni 446 Marrja përsipër e borxhit bëhet me kontratë midis debitorit dhe sipërmarrësit. Cedimi për qëllime sigurimi Neni 445 Kur cedimi është bëre për qëllime sigurimi të kërkesës së pritësit ndaj ceduesit. pritesi ka për detyrë të kujdeset me vëmendjen e një ekonomisti të mire. KAPTINA 2 NDËRIMI I DEBITORIT Nënpjesa 1 MARRJA PËRSIPER E BORXHIT I. Mirëpo. Në rastin e cedimit për qëllime arkëtimi debitori i kërkeses së ceduar mund ta përmbushë detyrimin e vet edhe ndaj ceduesit. kur kreditori arkëton kërkesën e ceduar. detyrimi i tij shuhet.

konsiderohet se kreditori ipotekist e ka dhënë pëlqimin për kontratën mbi marrjen përsipër të borxhit në qoftë se me ftesën shkresore të jetërsuesit nuk e ka refuzuar brenda tre muajsh nga marrja e ftesës. mund ta ftojnë kreditorin që brenda afatit te caktuar të deklarohet nëse pranon ose jo marrjen përsipër te borxhit dhe. si dhe në qoftë se ky refuzon ta japë pëlqimin. Kontrata mbi marrjen përsipër të borxhit ka efekt të kontratës mbi marrjen përsiper të përmbushjes derisa kreditori të mos ta japë pëlqimin e vet për kontratën mbi marrjen përsiper të borxhit. Rasti kur borxhi është siguruar me ipotekë Neni 447 Kur me rastin e jetërsimit të ndonjë sendi të paluejtshëm mbi të cilin ekziston ipoteka e kontraktuar midis marrësit dhe jetërsuesit se marrësi do ta marrë për borxhin ndaj kreditorit ipotekist. Kontraktuesi si dhe secili prej tyre veças. . Presupozohet se kreditori e ka dhëne pëlqimin e vet ne qoftë se pa rezervë ka pranuar ndonje përmbushje nga sipërmarrësit. ndërsa kontrata mbi marrjen përsipëre të borxhit ka efektin e kontrates mbi hyrjen borxh. debitori i mëparshem nuk shkarkohet nga detyrimi. Në ftesën shkresore i duhet theksuar kreditorit për këtë pasojë. në qoftë se kreditori nuk deklarohet brenda afatit të caktuar. II. konsiderohet se ka refuzuar të japë pëlqimin e vet. te cilën e ka bërë ky në emer të vet. përndryshe ftesa do të konsiderohet si të mos jetë dërguar.Mbi kontratën e lidhur kreditorin mund ta njoftojë secili prej tyre dhe secilit prej tyre kreditori mund ti komunikojë pëlqimin e vet për marrjen përsipër të borxhit. ndërsa kreditori këtë nuk e ka ditur dhe as që ka qenë i detyruar ta dinte. Mirëpo në qoftë se në kohën e pëlqimit të kreditorit për kontratën mbi marrjen përsiper të borxhit sipërmarrësi ka qenë i zhytur në borxh. EFEKTET E KONTRATËS MBI MARJEN PËRSIPËR TË BORXHIT Ndërrim i debitorit Neni 448 Me marrjen përsipër të borxhit sipërmarrësi zën vendin e debitorit të mëparshëm ndërsa ky shkarkohet nga detyrimi.

Sipërmarrësi nuk mund të theksojë ndaj kreditorit prapësime që rezuitojnë nga raporti i tij juridik me debitorin e mëparshëm. raporti i cili ka qenë bazë e marrjes përsipër. Nënpjesa 2 ADERIMI NË BORXH Kontrata mbi aderimin në borxh Neni 451 Me kontratë midis kreditorit dhe të tretit me të cilën ky obligohet ndaj kreditorit se do ta përmbushë kërkesën e tij nga debitori. Në qoftë se nuk është kontraktuar diçka.Midis sipërmarrësit dhe kreditorit ekziston i njëjti detyrim që ka ekzistuar deri atëherë midis debitorit dhe kreditorit të mëparshëm. si dhe prapësime të cilat sipërmarrësi ka ndaj kreditorit. i treti hyn në obligim përpos debitorit. Prapësimet Neni 450 Sipërmarrësi mund të theksojë ndaj kreditorit të githa prapësimet që rezultojnë nga raporti juridik midis debitorit dhe kreditorit të mëparshëm nga i cili rrjedh borxhi i marrë përsipër.tjetër sipërmarrësi nuk përgjigjet për kamatat e paarkëtuara që kanë rrjedhur për pagesë deri në marrjen përsipër. Të drejtat akcesore Neni 449 Të drejtat akcesore që kanë ekzistuar gjr atëherë kundrejt kërkesës ekzistojnë edhe me tutje por dorëzanitë si dhe pengjet që kanë dhënë persona të tretë pushojnë së ekzistuari në qoftë se dorëzanësit dhe pengdhënësi nuk janë dakord që të përgjigjen dhe për debitorin e ri. Aderimi në borxh në rastin e pranimit të ndonjë tërësie pasurore Neni 452 .

) e personit të veçantë ose të personit civil-juridik. por vetëm deri në vleren e aktivit të saj. Mirepo. përgjigjet për borxhet që kanë të bëjnë me këtë tërësi. Nënpjesa 3 MARRJA PËSIPËR E PËRMBUSHJËS Neni 453 Marrja përsipër e përmbushjes bëhet me kontratë midis debitorit dhe të tretit me të cilën ky obligohet ndaj debitorit se do ta përmbushe detyrimin e tij ndaj kreditorit të tij. ky nuk e merr përsipër borxhin dhe as që aderon në borxh dhe kreditori nuk ka asnjë të drejtë ndaj tij. respektivisht me pjesen e saj përpos poseduesit të deriatëherëshëm dhe solidarisht me të.Personi në të cilin kalon në bazë të kontratës ndonjë tërësi pasurore (duqani i zejtarisë etj. Ai i përgjigjët debitorit në qoftë se nuk e përmbush në kohën e duhur detyrimin e vet ndaj kreditorit të tij kështu që ky kërkon përmbushjen nga debitori. Nuk ka efekt juridik ndaj kreditorëve dispozita e kontratës me të cilën do të përjashtohej ose kufizohej përgjegjësia e përcaktuar në paragrafin paraprak. . ose një pjese e kësaj tërësie.

respektivisht të drejtën e pronësise.Pjesa e dytë Kreu VII SHITJA KAPTINA 1 DISPOZITA TË PËRGJITHSHME Nocioni Neni 454 Me kontratën e shitjes obligohet shitësi që sendin që e shet ti dorezojë blerësit kështuqë blerësi të fitojë të drejtën e disponimit. ndërsa kur ushtrimi i kësaj të drejte kërkon zotërimin e sendit edhe t'ia dorëzojë sendin. Shitësi i ndonjë të drejte tjetër obligohet që blerësit t'i japë të drejtën e shitur. Kalimi i rrezikut në rast vonese të blerësit Neni 457 . Rreziku nuk kalon në blerësin në qoftë se ky për shkak të ndonjë të mete të sendit të dorëzuar e ka zgjidhur kontratën ose ka kërkuar zëvendësimin e sendit. ndërsa blerësi obligohet që shitësit ti poguajë çmimin. Rreziku Neni 456 Deri në shitjen e sendit blerësit rreziku i shkatërrimit të rastit ose të dëmtimit të sendit e përballon ndërsa me dorëzimin e sendit rreziku kalon në blerësin. Forma e shitjes së sendeve të paluejtshme Neni 455 Kontrata e shitjes së sendeve të palujetshme që personat shoqëror juridikë të vëjnë në qarkullim juridikë në kuadrin e ushtrimit të rregullt të veprimtarisë së vet duhet të lidhet në formë shkresore.

rreziku kalon në blerësin që nga momenti kur ka dalur në vonesë. . Në qoftë se në momentin e lidhjes së kontratës sendi vetëm pjesërisht është shkatërruar. Për shitjen e sendit. (3) Mirëpo. qarkullimi i së cilës është i kufizuar vlejnë dispozita të veçanta. KAPTINA 2 PJESË PËRBËRËSE TË KONTRATËS SË SHITJES Nënpjesa 1 SENDI Rregulla e përgjithshme Neni 458 Sendi për të cilën është dashur që kontrata të jetë në qarkullim. ose në qoftë se për sendin e caktuar ekziston një praktikë e këtillë në qarkullimin juridik.(1) Në qoftë se dorëzimi i sendit nuk është bërë për shkak te vonesës së blerësit. kur sendet e caktuara sipas llojit janë të një natyre të atillë kështu që shitësi nuk mund të veçojë një pjesë të tyre mjafton që shitësi t'i ketë kryer të gjitha veprimet e nevojshme për të bërë që blerësi të mund të kryejë marrjen përsipër të sendit dhe për këtë ti ketë dërguar njoftimin blerësit. blerësi mund ta zgjidhë kontratën ose të mos e zgjidhë por duke e zbritur përpjestimisht çmimin. (2) Kur objekt i kontratës janë sendet e caktuara sipas llojit rreziku kalon në blerësin e dalur në vonesë në qoftë se shitësi i ka veçuar sendet e destinuara haptazi për të bërë dorëzimin dhe për ketë gjë i ka dërguar njoftimin blerësit. kështuqë është e pavlefshme kontrata e shitjes së sendit që është jashtë qarkullimit. Mirëpo kontrata do të mbetet në fuqi dhe blerësit do të ketë vetëm të drejtën e zbritjes së çmimit në qoftë se shkatërrimi i pjesshëm nuk e pengon realizimin e qëllimit të kontratës. Shitja mund të ketë të bëjë edhe me sendin ardhshëm. Kur sendi është shkatërruar para kontratës Neni 459 Kontrata e shitjes nuk ka efekt juridik në qoftë se në momentin e lidhjes së saj sendi që është objekt i kontratës është shkatërruar.

Shitja e së drejtës kontestuese Neni 461 E drejta kontestuese mund të jetë objekt i kontratës së shitjes Mirëpo.Shitja e sendit të hauj Neni 460 Shitja e sendit të huaj e obligon kontraktuesin. e në mungesës të kësaj çmimin e arsyeshësm. kontrata nuk ka efekt juridik. Kur me kontratën e shitjes në ekonomi nuk është caktuar çmimi dhe as që ka të dhëna të mjaftueshme në të me anë të të cilave do të mund të caktohej çmimi. ta zgjidhë kontratën dhe të kërkojë shpërblimin e dëmit. Nënpjesa 2 ÇMIMI Kur çmimi nuk është caktuar Neni 462 Në qoftë se me kontratën e shitjes çmimi nuk është caktuar. po qe se për këtë shkak nuk mund të realizohet qëllimi i kontratës. blerësi ka për detyrë të paguajë çmimin që e ka arkëtuar rregullisht shitësi në kohën e lidhjes së kontratës. Me çmim të arsyeshëm konsiderohet çmimi vijues në kohën e lidhjes së kontratës. e në qoftë se ky nuk mund të përcaktohet actherë atë e cakton gjykata sipas rrethanave të rastit. Çmimi i caktuar Neni 463 Kur është kontraktuar çmimi më tepër nga sa është ai që për llojin e caktuar të sendeve e ka . por bleresi që nuk ka ditur ose nuk e ka pasur për detyrë ta dinte se sendi është i huaj mundet. është e pavlefshme kontrata me të cilën avokati apo urdhërmarrësi tjetër do ta blinte të drejtën kontestuese realizimi i së cilës i është besuar ose do ta kontraktonte për vete pjesëmarrjen në ndarjen e shumës deri në shumën e gjykuar urdhërdhënësit të tij. ndërsa as kontrata nuk përmban të dhëna të mjaftueshme me anë të të cilave do të mund të caktohej çmimi.

Në qoftë se evidenca e tillë nuk ekziston. Kur caktimi i çmimi i është besuar të tretit Neni 465 Në qoftë se personi i tretë. ka të drejtë të kërkojë që t. blerësi debiton vetëm shumën e çmimit të caktuar. ndërsa kontraktuesit nuk bijnë dakord më vonë mbi caktimin e çmimit dhe as që e zgjidhin kontratën. Kur caktimi i çmimit i është lënë një kontratuesi Neni 466 Dispozita e kontratës me të cilën caktimi i çmimit i lidhet vullnetit të një kontraktuesi konsiderohet sikur të mos ishte kontraktuar fare dhe atëherë blerësi debiton çmimin sikurse në rastin kur çmimi nuk është caktuar. Kur ëshët kontraktuar çmimi vijues Neni 464 Kur është kontraktuar çmimi vijues.caktuar organi kompetent.MBI DORËZIMIN NË PËRGJITHSI Koha dhe vendi i dorëzimit Neni 467 Shitësi ka për detyrë që sendin t'ia dorëzojë blerësit në kohën dhe në vendin e parashikuar . blerësi debiton çmimin e përcaktuar me evidencë zyrtare në tregun e vendit të shitësit në kohën kur është dashur të bëhej përmbushja. do të konsiderohet se është kontraktuar çmimi i arsyeshëm.i kthehet diferenca. KAPTINA 3 DETYRIMET E SHITËSIT Nënpjesa 1 DORËZIMI I SENDEVE I. atëherë çmimi vijues caktohet në bazë të elementeve me anë të të cilëve sipas praktikës së tregut përcaktohet çmimi. e në qoftë se e ka paguar çmimin e kontraktuar. të cilit i është besuar caktimi i çmimit nuk dëshiron ose nuk mundet ta caktojë çmimin.

kjo e drejtë i takon shitësit përveç kur nga rrethanat e rastit rezulton se caktimi i datës së dorëzimit i është lënë blerësit. kur t'ia dorëzojë sendin ose t'ia dorëzojë dokumentin me të cilin mund të merret sendi. shitësi ka për detyrë t'ia dorëzojë sendin blerësit në gjendje të rregullt. Objekti i dorëzimit Neni 468 Në qoftë se nuk është kontraktuar diçka tjetër. Kur është kontraktuar dorëzimi brenda një periudhe të caktuar Neni 469 Kur është kontraktuar që dorëzimi i sendit të bëhet brenda një periudhe të caktuar. Kur vendi i dorëzimit nuk i është caktuar me kontratë Neni 471 Kur vendi i dorëzimit nuk është caktuar me kontratë dorëzimi i sendit bëhet në vendin ku shitësi në momentin e lidhjes së kontratës ka pasur venbanimin e vet ose në mungesë të .me kontratë. Kur data e dorëzimit nuk është caktuar Neni 470 Kur data e dorëzimit të sendit blerësit nuk është caktuar. ndërsa nuk është caktuar se cila palë do të ketë të drejtë ta caktojë datën e dorëzimit brenda kësaj periudhe. duke marrë parasysh natyrën e sendit dhe rrethanat e tjera. bashkë me pjesët përkatëse të tij. shitësi ka për detyrë ta bëjë dorëzimin brenda afatit të arsyeshëm pas lidhjes së kontratës. apo nuk rezulton nga vetë natyra e punës. Shitësi e ka kryer detyrimin e dorëzimit blerësit si rregull. Uzupruktet dhe debitë e tjera nga sendi i takojnë blerësit prej momentit kur shitësi e ka pasur për detyrë t'ia dorëzojë.

respektivisht se ku duhet të prodhohet. DORËZIMII NJËKOHSHËM I SENDIT DHE PAGIMI I ÇMIMIT Shtytja e dorëzimit deri sa të paguhet çmimi Neni 475 Në qoftë se nuk është kontraktuar diçka tjetër ose e zakonshme.kësaj vendqëdrimin e vet e në qoftë se shitësi e ka lidhur kontratën në ushtrimin e veprimtarisë së vet ekonomike të zakonshme. . atëherë në vendin e selisë së tij. II. ndërsa shpenzimet e dërgimit të sendit dhe të gjitha shpenzimet e tjera pas dorëzimit i përballon blerësi. shitësi nuk e ka për detyrë ta dorëzojë sendin në qoftë se blerësi njëkohësisht nuk e paguan çmimin e tij ose nuk është i gatshëm që ta bëjë këtë njëkohësisht. në qoftë se nuk është kontraktuar diçka tjetër. Organizimi i transportit Neni 473 Në qoftë se shitësi e ka pasur për detyrë t'ia dërgojë sendin blerësit. Dorëzimi transportuesit Neni 472 Në rastin kur sipas kontratës nevojitet që të bëhet transporti i sendeve. në qoftë se në momentin e lidhjes së kontratës kontraktuesit e kanë pasur të njohur se ku ndodhet sendi. i përballon shitësi. dorëzimi bëhet në këtë vend. Shpenzimet Neni 474 Shpenzimet e dorëzimit si dhe ato që i paraprijnë. ai duhet që në mënyrën e zakonshme dhe në kushtet e zakonshme të lidhë kontrata të nevojshme për realizimin e transportit deri në vendin e caktuar. Mirëpo. ndërsa me kontratë nuk është caktuar vendi i përmbushjes. dorëzimi quhet i kryer duke ia dhënë në dorë sendet transportuesit ose personit që organizon nisjen. por blerësi nuk e ka për detyrë ta paguajë çmimin para se të ketë pasur mundësinë ta shikojë sendin.

Në qoftë se e ka rezervuar të drejtën e disponimit të sendit gjatë kohës së transportit.kur kontrata parashikon pagimin kundrejt dorëzimit të dokumentlt përkatës. edhe atëherë kur ky ta ketë në dorë dokumentin që e autorizon të kërkojë dorëzimin e sendit.Shtytja e dorëzimit në rastin e transportit të sendit Neni 476 Kur dorëzimi i sendit realizohet duke ai dorëzuar transportuesit. Shitësi përgjigjet edhe për ato të metat materiale që shfaqen pas kalimit të rrezikut në blerësin në qoftë se janë pasojë e shkakut që ka ekzistuar para kësaj. gjërsa të mos e paguajë çmimin. ose ta dërgojë sendin kështuqë të rezervojë të drejtën e disponimit të saj gjatë kohës së transportit. pavarësisht a e ka pasur të njohur këtë ose jo. blerësi nuk ka të drejtë të refuzojë pagimin e çmimit për shkak se nuk ka pasur mundësinë ta shikojë sendin. Mirëpo. dërgimin e sendit deri në pagimin e çmimit. . shitësi mund ta parandalojë dorëzimin e sendit blerësit.shitësi mund ta shtyjë. apo në qoftë se shitësi provon se është posedues i dokumentit që tregon se kur e ka marrë ka vepruar në mënyrë të ndërgjegjshme në dëm të shitësit. Nënpjesa 2 PËRGJEGJËSIA PËR TË METAT MATERIALE NË PËRGJITHËSI Të metat materiale për të cilat përgjigjet shitësi Neni 478 Shitësi përgjigjet për të metat materiale të sendit që ka pasur në momeńtin e kalimit të rrezikut në blerësin. Mirëpo. ndërsa blerësi nuk e ka për detyre ta paguajë çmlmin para se të ketë pasur mundësinë ta shikojë sendin. Parandalimi i dorëzimit të sendit të nisur Neni 477 Në qoftë se pas nisjes së sendit vërtetohet se gjendja materiale e blerësit është e atillë sa që mund të dyshohet në mënyrë të bazuar se ai do ta paguajë çmimin. shitësi mund të kërkojë që sendi të mos i dorëzohet blerësit në vendin e destinimit. shitësi nuk mund ta parandalojë dorëzimin në qoftë se këtë e kërkon ndonjë person i tretë që është posedues i rregullt i dokumentit që e autorizon të kërkojë dorëzimin e sendit. përveç në qoftë se dokumenti përmban rezerva lidhur me efektin e bartjes së tij.

Mirëpo. përveç në qoftë se mostra ose modeli janë treguar vetëm për qëllime njoftimi. në qoftë se në momentin e lidhjes së kontratës i ka pasur të njohur blerësi. ose nuk kanë mundur të mbeten të panjohura. në qoftë se sendi nuk ka veçori dhe karakteristika të cilat janë kontraktuar sbprehimisht ose nënkuptimisht. Shikimi i sendit dhe të metat e dukshme Neni 481 Blerësi ka për detyrë që sendin e marrë ta shikojë. e që e ka pasur të njohur shitësi. nga pikat 1 dhe 3 të paragrafit paraprak. Konsidesohet se nuk kanë mundur të mbeten të panjohura për blerësin ato të meta të cilat një person i kujdesshëm me diturinë dhe përvojen mesatare të personit të mjeshtrisë dhe të profesionit të njejtë sikurse blerësi do të mund ti vinte re lehtë gjatë shikimit të zakonshëm të sendit. respektivilsht që janë caktuar. apo se sendi ka veçori ose karakteristikat të caktuara.E meta materiale e parëndësishme nuk merret parasysh. ndërsa për kontratat në ekonomi pa shtytje . Kur ekzistojnë të metat materiale Neni 479 E meta ekziston: në qoftë se sendi nuk ka veçoritë e duhura për përdorimin e tij të rregullt ose për qarkullim. dhe mbi të metat e dukshme ta njoftojë shitësin brenda tetë ditësh. në qoftë se ka deklaruar se sendi nuk ka kurfarë të metash. kur shitësi e ka dorëzuar sendin që nuk i është përshtatur mostrës ose modelit. Të metat për të cilat nuk përgjigjet shitësi Neni 480 Shitësi nuk përgjigjet për të metat. ose ta japë për kqyrje në mënyrë të zakonshme posa kjo gjë sipas procesit të zakonshëm është e mundur. në qoftë se sendi nuk ka veçoritë e duhura për përdorim special për të cilën e blen blerësi. shitësi përgjigjet edhe për të metat të cilat blerësi ka mundur të vinte re lehtë. ose është dashur ta kishte të njohur.

përveç kur në kontratë është caktuar një afat më i gjatë. përndryshe e humbë të drejtën. nga zavendësimi i bërë i pjesëve e të tjera si këto. Shitësi nuk përgjigjet për të metat që tregohen pasi të kenë kaluar gjashtë muaj nga dorëzimi i sendit. dorëzimi i sendit tjetër. dhe në këtë rast blerësi ka për detyrë ta njoftojë shitësin mbi të metat posa. ndërsa shitësi gjatë lidhjes së kontratës e ka pasur të njohur ose është dashur ta kishte të njohur mundësinë e dërgesës së këtillë të mëtejshme.përndryshe humbë të drejtën që i takon mbi këtë bazë. Afatet në rast ndreqjeje. afatet nga dy nene paraprake fillojnë të rrjedhin që nga dorëzimi i sendit të ndrequr. (e metë e fshehur).blerësi ka për detyrë.. Kur kqyrja është bërë në praninë e të dy palëve. zëvendësimi etj Neni 483 Kur për shkak të ndonjë të mete janë bërë ndreqje të sendit. Të metat e fshehura Neni 482 Kur pas pritjes së sendit nga ana e blerësit vërtetohet se sendi ka ndonjë të metë që nuk ka mundur të zbulohet nga shikimi i zakonshëm me rastin e marrjes në dorëzim të sendit. sipas procesit të zakonshëm të ketë mundur të mësojë për to nga klijentet e vet. që për këtë të metë ta njoftojë shitësin brenda tetë ditësh duke llogaritur që nga dita kur e ka zbatuar të metën kurse për kontratat në ekonomi pa shtytje. livrimi i sendit tjetër. kqyrja e sendit mund të caktohet deri në arritjen e tij në vendin e ri të destinimit. zëvendësimi i pjesëve e të tjera si këto. blerësi ka për detyrë që vërejtjet e veta për shkak të të metave të dukshme t'ia komunikojë shitësit menjëherë. Në qoftë se njoftimi mbi ekzistimin e të metës. të cilin blerësi ia ka nisur në kohë shitësit . përndryshe e humbë të drejtën që i takon mbi këtë baz. Njoftimi mbi të metën Neni 484 Në njoftimin mbi ekzistimin e të metës së sendit blerësi ka për detyrë ta përshkruajë më hollësisht të metën dhe ta ftojë shitësin që ta shikoj sendin. Në qoftë se blerësi e ka nisur sendin më tutje pa shkarkim ngarkim.

do të konsiderohet se blerësi e ka kryer obligimin e vet që ta njoftojë shitësin. çmimit. ose t'ia dorëzojë sendin tjetër pa të meta (përmbushja e kontratës) të kërkojë zbritjen e. në qoftë se për këtë të metë shitësi ka qenë në dijeni ose nuk ka mundur të mos ketë qenë në dijeni. . Shitja publikisht e berë me detyrim Neni 487 Poseduesi sendi i të cilit është shitur në shitjen e zhvilluar publikisht me detyrim nuk përgjigjet për të metat e sendit. TË DREJTAT E BLERËSIT Përmbushja zbritja e çmimit. telegram ose në ndonjë mënyrë tjetër të sigurt. Blerësi që ka hequr dorë nga e drejta që ta zgjidhë kontratën për shkak të të metës së sendit rezervon të drejta të tjera për shkak të këtyre të metave. si dhe kur e meta të tregohet vetëm pasi të kenë kaluar gjashtë muaj nga dorëzimi i sendit. të deklarojë zgjidhjen e kontratës (2) Në secilin nga këto raste blerësi ka të drejtë edhe për shërbimin e dëmit (3) Përpos kësaj dhë pavarësisht nga kjo shitësi i përgjigjet blerësit edhe për dëmin të cilin e ka pësuar ky për shkak të të metave të sendit. Rëndësia faktit se shitësi ka qenë në dijeni për të metën Neni 485 Blerësi nuk humb të drejtën që të invokojë ndonjë të mete edhe kur nuk e kryen obligimin e vet që sendin ta shikojë pa shtytje. ose obligimin që brenda afatit të caktuar ta njoftojë shitësin mbi ekzistimin e të metës. vonon apo nuk arrin fare deri të shitësi. II. shpërblimi i dëmit Neni 488 (I) Blerësi i cili e ka njoftuar shitësi në kohën e duhur dhe rregullisht mbi të metën mundet: të kërkojë nga shitësi që të metan ta mënjanoj . në të mirat e tjera të veta dhe këtë sipas rregullave të përgjithshme mbi përgjegjësinë për dëmin.me letër të porositur. zgjidhja e kontratës.

Mospërmbushja e kontratës në afatin plotësues Neni 491 • Në qoftë se shitësi në afatin plotësues nuk e përmbush kontratën. kjo zgjidhet vetëvetiu por blerësi mund ta mbajë në qoftë se pa vonesë i deklaron shitësit se kontrata mbetet në fuqi.Mospërmbushja e kontratës brenda afatit të arsyeshëm Neni 489 Në qoftë se blerësi nuk fiton përmbushjen e kërkuar të kontratës brenda afatit të arsyeshëm. ose vetëm lidhur me pjesën ose sasinë që mungojnë. Kur shitësi i ka dhënë blerësit sasinë më të madhe Neni 493 . ose kur është dorëzuar vetëm një pjesë e sendit. rezervonn të drejtën e zgjidhjes së kontratës ose të zbritjes së çmimit. ose një sasi më e vogël nga sa është kontraktuar blerësi mund ta zgjidhë kontratën në kuptim të neneve të mësipërme vetëm lidhur me pjesën që ka të meta. apo në qoftë se nga rrethanat e rastit konkret rezulton haptazi se shitësi nuk do të mund ta përmbushë kontratën as në afatin plotësues. Kur blerësi mund të bëjë zgjidhjen e kontratës Neni 490 Blerësi mund të bëjë zgjidhjen e kontratës vetëm në qoftë se ia ka lënë shitësit afatin e ri plotësues për përmbushjen e kontratës Blerësi mund ta zgjedhë kontratën edhe pa e lënë afatin e ri plotësues në qoftë se shitësi. pas njoftimit mbi të metat i ka komunikuar se nuk do ta përmbushë kontratën. Të metat e pjesshme Neni 492 Kur vetëm një pjesë e sendit të dorëzuar ka të meta.

blerësi mund ta zgjidhë krejt kontratën. Ruajtja e të drejtave të tjera Neni 496 . do të konsiderohet se e ka marrë edhe këtë tëpricë. blerësi mund ta zgjidhë kontratën vetëm përsa u përket këtyre sendeve.Me kontratën e shitjes në ekonomi kur shitësi i sendeve të caktuara sipas llojit. ndërsa vetëm disa prej tyre kanë të meta. kështuqë ka për detyrë ta paguajë me të njëjtin çmim. shitësi ka për detyrë tia shpërplejë dëmin blerësit. apo në qoftë se ai megjithatë deklaron se e zgjidh kontratën vetëm përsa u përket sendeve të tjera u përket sendeve me të metë. kështu që ndarja e tyre do të ishte e dëmshme. E njejtë gjë vlen në qoftë se sendi është prishur ose dëmtuar tërësisht ose pjesërisht për shkak të detyrimit të blerësit që ta kontrollojë sendin. apo në qoftë se blerësi para se është zbuluar e meta e ka konsumuar ose e ka ndryshuar një pjesë të sendit gjatë përdorimit të tij normal. si dhe në qoftë se dëmtimi ose ridryshimi janë të parëndësishme. ndërsa blerësi brenda afatit të arsyeshëm nuk deklaron se e refuzon tepricën. në qoftë se këto përbëjnë një tërësi. Kur është caktuar një çmim për disa sende Neni 494 Kur me një kontratë dhe për një çmim janë shitur disa sende ose një grumbull sendesh. shitësi nga ana e vet. Në qoftë se blerësi refuzon të marrë tepricën. apo për shkak të ndonjë ngjarjeje që nuk rezulton prej tij dhe as prej ndonjë personi për të cilin përgjigjët ai. Humbja e të drejtes për zgjidhjen e kontratës për shkak të të metave Neni 495 Blerësi humb të drejtën e zgjidhjes së kontratës për shkak të metave të sendeve kur është në pamundësi ta kthejë sendin ose ta kthejë në gjendjen në të cilën e ka marrë. mund ta zgjidhë kontratën edhe përsa u përket sendeve të tjera. e jo edhe për të tjera. në qoftë se sendi është prishur tërësisht ose pjesërisht ose është dëmtuar për shkak të të metave që justifikon zgjidhjen e kontratës. i ka dhënë blerësit sasinë më të madhe nga sa është kontraktuar. Mirëpo. Megjithatë. blerësi mund ta zgjidhë kontratën për shkak të ndonjë të mete të sendit.

blerësi i cili e ka njoftuar në kohën e duhur shitësin mbi ekzistimin e të metave. Efektet e zgjidhjes për shkak të të metave Neni 497 Zgjidhja e kontratës për shkak të të metave të sendit passjell të njeta efekte sikurse edhe zgjidhja e kontratave dypalëshe për shkak të mospërmpushjes. rezervon të drejta të tjera që i jep ligji për shkak të ekzistimit të ndonjë të mete. mund ta zgjidhë kontratën ose të kërkojë zbritjen e re të çmimit në qoftë se më vonë zbulohet ndonjë e metë tjetër.Blerësi i cili për shkak të pamundësisë që ta kthejë sendin ose ta kthejë në gjendjen në të cilën e ka marrë. Zbulimi gradual i të metave Neni 499 Blerësi që ka realizuar zbritjen e çmimit për shkak të ekzistimit të ndonjë të mete. të theksojë kërkesën e vet për zbritjen e çmimit ose t'i shpërbëhet dëmi si prapësim kundër kërkesës së shitësit që t'i paguhet çmimi. Blerësi i debiton shitësit kompensimin për dobinë nga sendi edhe kur është në pamundësi që ta kthejë krejtësisht ose një pjesë të tij. duke logaritur që nga dita e dërgimit të njoftimit shitësit. Mirëpo. Zbritja e çmimit Neni 498 Zbritja e çmimit bëhet sipas raportit midis vlerës së sendit pa të meta dhe vlerës së sendit me të meta në kohën e dhënjes së kontratës. Humbja e të drejtave Neni 500 Të drejtat e blerësit i cili e ka njoftuar në kohën e duhur shitësin mbi ekzistimin e të metave shuhen pasi të ketë kaluar një vit. pasi të ketë kaluar ky afat. ndërsa kontrataa megjithatë është zgjidhur. e ka humpur të drejtën e zgjidhjes së kontratës. . mundet. përveç në qoftë se nga mashtrimi i bërë nga ana e shitësit blerësi ka qenë i penguar t'i përdorë. në qoftë se ende nuk e ka paguar çmimin.

që i përkasin të ashtuquajturit »mallit teknik«. ose ndonjë ndreqje esenciale e tij afati i garancisë fillon të rrjedhë përsëri që nga zëvendësimi. nëse nuk bën këtë. GARANCIA PËR FUNKSIONIMIN NË RREGULL TË SENDIT TË SHITUR Përgjegjësis e shitësit dhe e prodhuesit Neni 501 Kur shitësi i ndonje maqine.III. Kërkesa per ndreqjen ose zëvendësimin Neni 502 Blerësi mundet për shkak të funksionimit jo në rregull të kërkojë nga shitësi. blerësi mundet. . pavarësisht se kur është shfaqur meta në funksionimin e sendit. Mirëpo. ia ka dorëzuar blerësi fletëgarancinë me të cilën prodhuesi garanton funksinimin të sendit gjatë një kohe të caktuar duke logaritur që nga dorëzimi i saj. Ne qoftë se është zëvendësuar apo ndrequr esencialisht vetëm ndonjë pjesë e sendit. që në vend të tij t'ia dorëzojë sendin që funksionon në rregull. afati i garancisë zgjatet aq sa blerësi ka qenë i privuar nga përdorimi i sendit. në qoftë se sendi nuk funksionon në rregull. ose të sendeve të tjera si këto. ndreqjen ose zëvendësimin e sendit gjatë afatit të garancisë. të kërkojë si nga shitësi ashtu edhe nga prodhuesi që sendi të ndreqet në afatin e arsyeshëm ose. kur për shkak të funksionimit jo në rregull është bërë zëvendësimi i sendit. motori. Zgjatja e afatit të garancisë Neni 503 Në rast të ndonjë ndreqjeje të vogëi. Ai ka të drejtë në shpërblimin e dëmit që ka pësuar për shkak se ka qenë i privuar nga përdorimi i sendit që nga momenti i kërkesës për ndreqjen ose zëvendësimin deri në ekzekutimin e kërkesës. Me këto rregul a nuk preket në rregullat mbi përgjegjësinë e shitësit për të metat e sendit. të ndonjë aparati. afati i garancisë fillon të rrjedhë përsëri vetëm për këtë pjesë. respektivisht nga prodhuesi. respektivisht që nga kthimi i sendit të ndrequr.

Zgjidhja e kontratës dhe zbritja e çmimit Neni 504 Në qoftë se shitësi nuk e kryenbrenda afatit të arsyeshëm ndreqjen ose zëvedësimin e sendit. blerësi mund ta zgjidhë kontratën ose të bëjë zbritjen e çmimit dhe të kërkojë shpërblimin e dëmit Shpenzimet dhe rreziku Neni 505 Përkatësisht shitësi dhe prodhuesi ka për detyrë që me shpenzimet e veta sendin ta transportojë deri në vendin ku duhet të ndreqet ose të zëvendësohet si dhe sendin e ndrequr ose të zëvendësuar tia kthejë blerësit. Humbja e të drejtave Neni 507 Të drejtat e blerësit ndaj prodhuesit në bazë të fletëgarancisë shuhen pasi të ketë kaluar një vit. . Përgjegjësia e kooperuesve Neni 506 Kur në prodhimin e pjesëve të veçanta të sendit. që rezulton prej këtyre pjesëve ose prej këtyre veprimive. Gjatë kësaj kohe shitësi. përgjegjësia e tyre ndaj prodhuesit final për funksionimin jo në rregull të sendit. pushon kur pushon përgjegjësia e prodhusit final ndaj blerësit të sendit. kanë marrë pjesë disa prodhues të pavarur. respektivisht prodhuesi përballon rrezikun për shkatërrimin ose për dëmtimin e sendit. ose në zbatimin e veprimeve të veçanta. duke llogaritur që nga data kur ka kërkuar prej tij ndreqjen ose zëvendësimin e sendit.

1 Nënpjesa 3 PËRGJEGJËSIA PËR TË METAT JURIDIKE (MBROJTJA NGA EDIKSIONI) Të metat juridike Neni 508 Shitësi përgjigjet në qoftë se në sendin e shitur ekziston ndonjë e drejtë e të tretit që përjashton. në rastin e marrjes së sendit nga blerësi kontrata zgjidhet nga vetë e drejta. e për ekzistimin e së cilës blerësi nuk është njoftuar. ose kur. Shitësi i ndonjë të drejte tjetër garanton se ajo ekziston dhe se nuk ka pengesa juridike për realizimin e saj. ose që i drejta e tij t'i zvogëlohet ose t'i kufizohet. por ka të drejtë të kërkojë kthimin. nuk ka të drejtë në shpërblimin e dëmit në qoftë se kjo mundësi realizohet. zvogëlon ose kufizon të drejtën e blerësit. Njoftimi i shitësit Neni 509 Kur tregohet se personi i tretë ushtron ndonjë të drejtë në sendin. sipas dëshirës së vet ta zgjidhë kontratën ose të kërkojë zbritjen proporcionale të çmimit. . në qoftë se blerësi në momentin e lidhjes së kontratës ka qenë në dijeni për mundësinë që sendi t'i merret. e as që ka dhënë pëlqimin që ta marrë sendin e ngarkuar me këtë të drejtë. respektivisht zbritjen e çmimit. Sanksionet e të metave juridike Neni 510 Në qoftë se shitësi nuk vepron sipas kërkesës së blerësit. me përjashtim kur këtë shitësi e di dhe ta ftojë atë që brenda afatit të arsyeshëm ta shkarkojë sendin nga e drejta ose pretendimi i të tretit. blerësi ka për detyrë ta njoftojë shitësin për këtë gjë. blerësi mund ta zgjidhë kontratën në qoftë se për këtë arsye qëllimi i saj nuk mund të realizohet. e në rastin e zvogëlimit ose të kufizimit të së drejtës së blerësit.objekti i kontratës janë sendet e caktuara sipas llojit që t'i livrojë sendin tretër pa të metë juridike. Në qoftë se shitësi nuk ia plotëson dëshirën blerësit që në afatin e arsyeshëm ta shkarkojë sendin nga e drejta ose nga pretendimi i të tretit. Sidoqoftë blerësi ka të drejtë për shpërblimin e dëmit të pësuar Mirëpo. blerësi mundet.

Në qoftë se blerësi ia ka paguar të tretit një shumë të hollash për të hequr dorë nga e drejta e vet e padyshimtë. ndërsa nuk ia ka komunikuar blerësit. Kufizimi kontraktues ose përjashtimi i përgjegjësisë së shitësit Neni 513 Përgjegjësia e shitësit për të metat juridike mund të kufizohet me kontratë ose të përjashtohet fare. ose ka ditur se ato mund të priten. Kufizimet e natyrës publiko-juridike Neni 514 Shitësi përgjigjet edhe për kufizime të veçanta të natyrës publiko-juridike të cilat nuk kanë qenë të njohura për blerësin. në qoftë se ka ditur për to.Kur blerësi nuk e njofton shitësin Neni 511 Blerësi i cili duke mos e njoftuar shitësin ka hyrë në kontest me të tretin dhe e ka humbur kontestën. Humbja e të drejtave Neni 515 E drejta e blerësit në bazë të të metave juridike shuhet me skadimin e vitit nga dita kur ka mësuar për ekzistimin e të drejtës së tretit. mundet megjithatë t'i referohet përgjegjësisë së shitësit për të metat juridike. shitësi mund të shkarkohet nga përgjegjësia e vet në qoftë se ia kompenson blerësit shumën e paguar dhe dëmin e pësuar. ose nuk ka mundur të mos ketë qenë në dijeni për ndonjë të metë në të drejtën e tij. . Mirëpo. Kur e drejta e të tretit është e bazuar pa dyshim Neni 512 Blerësi ka të drejtë të invokojë përgjegjësinë e shitësit për të metat juridike edhe kur pa e njoftuar shitësin dhe pa kontestë e ka pohuar të drejtën e të tretit të bazuar pa dyshim. përveç në qoftë se shitësi provon se ka disponuar mjete që të refuzohet kërkesa e personave të tretë. dispozita e kontratës mbi kufizimin ose mbi përjashtimin e përgjegjësisë për të metat juridike është e pavlefshme. në qoftë se në kohën e lidhjes së kontratës shitësi ka qenë në dijeni.

para skadimit të këtij afatit ka filluar procesin. pagesa bëhet në momentin dhe në vendin ku kryhet dorëzimi i sendit. DETYRIMET E BLERËSIT Nënpjesa 1 PAGIMI I ÇMIMIT Koha dhe vendi i pagesës Neni 516 Blerësi ka për detyrë ta paguajë çmimin në kohën dhe në vendin e caktuar në kontratë. pagesa bëhet. Pagimi i çmimit në rastin e livrimeve të njëpasnëshme Neni 518 Në rastin e livrimeve të njëpasnjëshme. Në mungesë të dispozitës kontraktuese ose të praktikës tjetër. në qoftë se personi i tretë. ose rezulton nga rrethanat e punës.në vendbanimin. në qoftë se nuk është kontraktuar diçka tjetër. përveç në qoftë se është kontraktuar diçka tjetër. Në qoftë se çmimi nuk duhet të paguhet në momentin e dorëzimit. respektivisht ne selinë e shitësit. blerësi ka për detyrë të paguaj ë çmimin për çdo livrim në momentin e marrjes në dorëzim. Kamata në rast të shitjes me kredi Neni 517 Në qoftë se sendi i shitur me kredi jep uzurfrukte ose dobitë e tjera. e drejta e blerësit shuhët vetëm pasi të kenë kaluar gjashtë muaj nga marrja mund e procesit në mënyrë të plotfuqishme. Në qoftë se në kontratën me livrimet e njëpasnjëshme blerësi ia ka dhënë shitësit paradhënien. blerësi debiton kamatë prej momentit kur i është dorëzuar sendi pavarësisht nëse detyrimi i pagimit të çmimit ka rrjedhur ose jo. .Mirëpo. ndërsa blerësi e ka ftuar shitësin që të ndërhyjë në proces. livrimet e para arkëtohen nga paradhënia.

shkak të vonesës së blerësit rreziku ka kaluar në blerësin para dorëzimit të sendit. në qoftë se ky nuk është i pranishëm në vendin e destinimit. E njejta. shitësi ka për detyrë ta ruajë sendin me vëmendje të ekonomistit të mirë respektivisht të nikoqirit të mirë dhe për këtë qëllim të ndërmarrë masa të nevojshme. të deklarojë se e zgjidhë kontratën. qoftë sepse e ka zgjidhur kontratën. me kusht që kjo të jetë e mundur pa paguar çmimin pa . shitësi mundet. në qoftë se ka arsye të bazuar të dyshojë se blerësi nuk do ta paguajë çmimin. ndërsa ai dëshiron t'ia kthejë shitësit. gjë vlen edhe për blerësiri kur i është dorëzuar sendi.Nënpjesa 2 MARRJA NE DORËZIM E SENDIT Neni 519 Marrja në dorëzim e sendit përbëhet nga kryerja e veprimeve të nevojshme për të bërë të mundur marrjen në dorëzim të sendit si dhe për çuarjen e sendit. ka për detyrë ta marrë përsipër përllogari të shitësit. Kur blerësi nuk dëshiron ta pranojë sendin që i është dërguar Neni 521 Blerësi që nuk dëshiron ta pranojë sendin që i është dërguar në vendin e destinimit dhe që i është lënë atje në disponim. Në qoftë se blerësi pa ndonjë shkak të arsyeshëm refuzon marrjen në dorëzim të sendit që i është ofruar në mënyrën e kontraktuar ose të zakonshme dhe në kohë. KAPTINA 5 DETYRIMET E RUAJTJES SË SENDIT PËR LLOGARI TË BASHKËKONTRAKTUESIT Rastet e detyrimit të ruajtjes Neni 520 Kur për. dhe as që ndodhet atje ndokush që kishte me e marrë përsipër sendin për të. Si në njërin ashtu edhe në tjetrin rast kontraktuesi që ka për detyrë të marrë masa për ruajtjen e sendit ka të drejtë në kompensimin e shpenzimeve të nevojshme për ruajtjen e sendit. qoftë se ka kërkuar sendin tjetër në vend të tij.

pala tjetër mund të kërkojë diferencën midis çmimit të caktuar në kontratë dhe çmimit vijues në ditën e zgjidhjes së kontratës në tregun e vendit ku është kryer puna Në qoftë se në tregun e vendit ku është kryer puna nuk ka çmim vijues. ndërsa sendi ka çmimin vijues.ndërlikime të mëdha ose shpenzime të tepruara. t'ia dorëzojë për ruajtje ndonjë tjetri. ose ta shesë për llogari të palës tjetër. E drejta e palës së obliguar për ta ruajtur sendin Neni 522 Pala kontraktuese që sipas dispozitave. sipas rregullave të përgjithshme mbi shpërblimin e dëmit të krijuar nga cenimi i kontratës. respektivisht . pala tjetër ka të drejtë në shpërblimin e dëmit që pëson për këtë arsye. Kur është bërë shitja ose blerja për kuvertim Neni 525 Kur objekti i shitjes është një sasi sendesh të caktuara sipas llojit dhe kur njëra palë nuk e kryen në kohë detyrimin e vet pala tjetër mund të bëjë shitjen për kuvertim. KAPTINA 6 SHPËRBLIMI I DËMIT NË RASTIN E ZGJIDHJES SË SHITJES Rregulla e përgjithshme Neni 523 Kur shitja është zgjidhur për shkak të cenimit të kontratës nga ana e një kontraktuesi. paraprake ka për detyrë të marrë masa për ruajtjen. për llogaritjen e lartësisë së kompensimit merret në konsiderim çmimi vijues i tregut që do të mund ta zëvendësonte në rastin konkret. të cilit i duhet shtuar diferenca në shpenzimet e transportit. Ku sendi ka çmimin vijues Neni 524 Kur shitja është zgjidhur për shkak të cenimit të kontratës nga ana e një kontraktuesi.e sendit mundet nën kushte e me pasoja të treguara në dispozitat e këtij ligji mbi depozitimin pranë gjykatës dhe shitjen e sendit të debituar ta depozitojë pranë gjykatës.

pala që i mbetet besnike kontratës ka të drejtë edhe në shpërblimin e dëmit të madh. Në qoftë se në kontratën me të tretin është parashikuar afati për pagimin e çmimit shitësi mund ta shfrytëzojë këtë afat vetëm në qoftë se ofron sigurim të mjaftueshëm. në qoftë se e ka pësuar. Njëkohësisht me deklaratën se ai e blen sendin shitësi ka për detyrë ta paguajë çmimin e dakorduar me personin e tretë ose ta depozitojë pranë gjykatës. Përkatësisht shitja dhe blerja për kuvertim duhet të bëhet në afatin e arsyeshëm dhe në mënyrën e arsyeshme. Shpërblimi i dëmit tjetër Neni 526 Përpos të drejtës në shpërblimin e dëmit sipas rregullave nga nenet paraprake. respektivisht të blerjes për kuvertim. dhe të kërkojë diferencën midis çmimit të caktuar në kontratë dhe çmimit të shitjes. Përkatësisht mbi shitjen dhe blerjen e planfikuar kreditori ka për detyrë ta njoftojë debitorin. . KAPTINA 7 RASTET E SHITJES ME UJDITË E POSAÇME Nënpjesa 1 SHITJA ME TË DREJTËN E PARABLERJES Nocioni Neni 527 Me dispozitën kontraktuese mbi të drejtën e parablerjes obligohet blerësi që ta njoftojë shitësin mbi shitjen e sendit që ka ndërmend t'ia bëjë personit të caktuar.blerjen për kuvertim. Afatet për ushtrimin e të drejtës dhe për pagimin e çmimit Neni 528 Shitësi ka për detyrë ta njoftojë blerësin në mënyrë të sigurt mbi vendimin e vet për ta shfrytëzuar të drejtën e parablerjes brenda afatit prej një muaji duke llogaritur që nga dita kur blerësi e ka njoftuar mbi shitjen që ka ndërmen ti bëjë personit të tretë. si dhe mbi kushtet e kësaj shitjeje. dhe t'i ofrojë që ky ta blejë sendin me të njejtin çmim.

megjithëse i treti e ka ditur ose nuk ka qenë e mundur të mos e dinte se shitësi ka të drejtën e parablerjes. Kur është bërë bartja e pasurisë pa e njoftuar shitësin Neni 532 Në qoftë se blerësi e ka shitur sendin dhe pronësinë e tij e ka bartur në personin e tretë. Mirëpo. duke mos e njoftuar shitësin. Në qoftë se është kontraktuar nje afat. ky afat prej gjashtë muajsh fillon të rrjedhë nga dita kur shitësi ka pësuar për kushtet e . Kohëzgjatja e të drejtës së parablerjes Neni 531 E drejta e parablerjes shuhet pas pesë vjetësh nga lidhja e kontratës. në qoftë se nuk është kontraktuar që ajo të shuhet me parë. megjithëse i treti e ka ditur këtë ose nuk ka mundur të mos e dinte.Mundësia e trashëgimit dhe të jetërsimit Neni 529 E drejta e parablerjes së sendeve të luejtshme nuk mund të jetërsohet dhe as të trashëgohet. Në rastin e shitjes publike të detyrueshme Neni 530 Në rastin e shitjes publike të detyrueshme shitësi nukmund të invokojë të drejtën e vet të parablerjes.në qoftë se nuk është ftuar posaçërisht që të asistojë në të. me i gjate ai shëndërrohet në pesë vjet. Në qoftë se blerësi e ka njoftuar në mënyrë jo të saktë shitësin mbi kushtet e shitjes së bërë personit të tretë. në goftë se me ligj nuk është caktuar ndryshe. shitësi mundet brenda gjashtë muajsh duke llogaritur kur ka: mësuar për këtë bartje të kërkojë që bartja të anulohet dhe sendi t'i cedohet këtij nën të njejta kushte. shitësi e drejta e parablerjes e të cilit është shkruar në regjistrin zyrtar mund të kërkojë anulimin e shitjes publike.

nëse i mbetet besnik kontratës ose jo. respektivisht nëse është i përshtatshëm për përdorim të caktuar. .sakta të kontratës E drejta e parablerjes shuhet sidoqoftë pasi të kenë kaluar pesë vjet nga bartja e pronësisë së sendit në përsonin e tretë. Rregullat e shitjes me të drejtën e parablerjes vihen përshtatshmërisht në zbatim edhe ndaj të drejtave ligjore të parablerjes. për të vërtetuar nëse i përgjigjet dëshirave të tij blerësi ka për detyrë ta njoftojë shitësin brenda afatit të caktuar në kontratë ose sikundër praktikohet. e në qoftë se ky nuk ekziston. ndërsa ky nuk e kthen pa shtytje deri në skadimin e afatit. konsiderohet se i ka mbetur besnik kontratës. por nga fakti nëse ai ka me të vërtetë këto veçori. Në qoftë se sendi i është dorëzuar blerësit për ta provuar deri në afatin e caktuar. përndryshe do të konsiderohet se ka hequr dorë nga kontrata. E drejta ligjore e parablerjes Neni 533 Për persona të caktuar e drejta e parablerjes mund të vendoset me ligj. mbetja në fuqi e kontratës nuk varët nga dëshira e blerësit. Prova objektive Neni 535 Kur prova është kontraktuar për të vërtetuar nëse sendi ka veçorinë e caktuar ose nëse është i përshtatshëm për përdorim të caktuar. Kohëzgjatja e të drejtës ligjore të parablerjes nuk është e kufizuar Personat të cilët sipas ligjit kanë të drejtën e parablerjes duhet të njoftohen me shkrim mbi shitjen e planifikuar dhe mbi kushtet e saj përndryshe kanë të drejtë të kërkojnë anulimin e shitjes. atëherë në afatin e ri të cilin ia cakton shitësi. ose nuk i deklaron shitësit se heq dorë nga kontrata. Nënpjesa 2 BLERJA PËR PROVË Nocioni Neni 534 Kur është kontraktuar që blerësi ta marrë sendin me konditë që ta provojë.

shitësi përgjigjet sipas dispozitave mbi përgjegjësinë e shitësit për të metat materiale të sendit ndërsa në raste të tjera shitësi për sipas dispozitave mbi përgjegjesinë për mos përmbushjen e detyrimit. ndërsa blerësi nuk e kryen këtë . Blerja pas kqyrjes. Nënpjesa 4 SHITJA ME SPECIFIKIM Neni 539 Në qoftë se me kontratë është rezervuar e drejta për blerësin që të caktojë me vonë formen.Rreziku Neni 536 Rrezikun e shkatërrimit ose të dëmtimit të rastit të sendit që i është dorëzuar blerësit për provë e përballon shitësi derisa blerësi të deklarojë se i mbetet besnik kontratës. Shitësi nuk do të përgjigjet për të metën e pershtatjes në qoftë se mostrën. te kontratat në ekonomin në qoftë se sendi të cilin shitësi ia ka dorëzuar blerësit nuk i është përshtatur mostrës ose modelit. masën ose ndonjë karakteristikë tjetër të sendit. respektivisht me rezervën e të sprovuarit Neni 537 Dispozitat mbi blerjen për ta sprovuar sendin vihen përshtatshmërisht në zbatim edhe ndaj blerjes për kqyrje dhe ndaj blerjes me rrezervën e të sprovuarit. respektivisht modelin ia ka paraqitur blerësit vetëm për qëllime njoftimi dhe caktimi të përafërmë të karakteristikave të sendit pa premtim të përshtatjes. Nënpjesa 3 SHITJA SIPAS MOSTRES OSE MODELIT Neni 538 Në rastin e shitjes sipas mostrës ose modelit. respektivisht deri në skadimin e afatit kur blerësi ka qenë i dëtyruar tia kthejë sendin shitësit.

respektivisht e drejta e pronësisë vetëm në qoftë se kjo është parashikuar sipas dispozitave mbi rregullimin dhe mbi mbajtjen e këtyre regjistrave. Rreziku Neni 541 Rreziku i shkatërrimit ose i dëmtimit të rastit të sendit përballohet nga blerësi që nga momenti kur i është dorëzuar sendi.specifikim deri në datën e kontraktuar. ose të bëjë specifikimin sipas asaj që është në dijeni për nevojat e blerësit. për llogaritjen e lartësisë së kompensimit merret në konsiderim çmimi vijues i tregut që do të mund ta zëvendësonte në rastin konkret të cilit i duhet shtuar diferenca në shpenzimet e transportit. Rezervimi i të drejtës së disponimit nuk mund të kontraktohet te shitja e sendeve të luejtshme midis personave shoqërorë juridikë. përveç nëse me ligj federativ është caktuar ndryshe. shitësi mund të deklarojë se e zgjidhë kontratën. Në qoftë se në tregun e vendit ku është kryer puna nuk ka çmim vijues. duke llogaritur që nga kërkesa e shitësit për ta bërë këtë. ai ka për detyrë ta njoftojë blerësin mbi hollësitë e saj dhe ti caktojë një afat të arsyeshëm që të bëjë vetë një specifikim tjetër. Në sendet e luejtshme për të cilat mbahen regjistra të veçantë zyrtarë mund të rezervohet e drejta e disponimit. Rezervimi i të drejtës ka efekt ndaj kreditorëve të blerësit vetëm në qoftë se është bërë në formën e dokumentit të legalizuar publikisht. respektivisht të drejtën e pronësisë edhe pasi t'ia dorëzojë sendin blerësit gjithnjë gjersa blerësi të mos e paguajë çmimin në tërësi. RESPEKTIVISHT TË DREJTËN E PRONËSISË Kushtet Neni 540 Shitësi i sendit të caktuar të luejtshëm mundet. . me dispozitë të vęçantë të kontratës të rezervojë të drejtën e disponimit. Në qoftë se vetë shitësi kryen specifikimin. Nëpjesa 5 SHITJA DUKE REZERVUAR TE DREJTEN E DISPONIMIT. para falimentimit të blerësit ose përpara sekuestrimit të sendit. ose derisa të kalojë një afat i arsyeshëm.

numri i tyre dhe afatet e tyre. shuma e pagesave të veçanta. në dokumentin e kontratës duhet me konditën e nulitetit të shënohen shuma totale e të gjitha pagesave në kiste. Është e pavlefshme dispozita e kundërt e kontratës. Kjo mbetje paguhet e kulluar.Nënpjesa 6 SHITJA ME PAGIMIN E ÇMIMIT NË KISTE Nocioni Neni 542 Me kotratën e shitjes së sendit të luejtshëm. . Forma e kontratës Neni 543 Kontrata e shitjes me pagimin e çmimit në kiste duhet të përpilohet në formë shkresore. me pagimin e çmimit në kiste obligohet shitësi tia dorëzojë blerësit sendin e caktuar. E drejta e blerësit që ta paguajë çmimin përnjëherë Neni 545 Blerësi mundet gjithnjë ta paguajë përnjëherë mbetjen e çmimit të detyruar. të luejtshëm para se të jetë paguar tërësisht çmimi. Pjesët përbërëse esenciale të kontratës Neni 544 Përpos sendit dhe çmimit të saj në shitjen me para të gatshme. në periudha të caktuara kohore. Dispozitat e kësaj nënpjese mbi shitjen me pagimin e çmimit në kiste aplikohen vetëm në qoftë se blerësi është individ. të përmbajë dispozitën se blerësi mund të heqë dorë nga kontrata në qoftë se këtë ia komunikon me shkrim shitësit brenda tre ditësh nga nënshkrimi i dokumentit dhe se nga kjo e drejtë blerësi nuk mund të heqë dorë që përpara. ndërsa blerësi obligohet ta paguajë çmimin e tij në kiste. duke llogaritur edhe atë që është bërë në momentin e lidhjes së kontratës. Dokumenti mbi kontratën duhet që nën konditën e nulitetit. pa kamatë të kontraktuar dhe pa shpenzime.

të bëjë zgjatjen e afateve për pagimin e kisteve të vonuara. Pas pagesës së kistit fillestar shitesi mund ta zgjidhë . Zgjatja gjygësore e afateve të pagesë në kisteve Neni 547 Me kërkesën e blerësit. Zgjidhja e kontratës Neni 549 Në rastin e zgjidhjes së kontratës shitësi ka për detyrë t'ia kthejë blerësit kistet e marra me . si dhe për rastin në qoftë se blerësi është në vonesë me pagimin e ndonjë kisti të çmimit. që përbëjnë të paktën një të tetën e çmimit. në qoftë se blerësi është në vonesë me fillimin e pagesës. kontratën në qoftë se blerësi ështënë vonesë me të paktën dy kiste të njëpasnjeshme. Në rastet e parashikuara në paragrafet 2 dhe 3 të këtij neni shitësi mundet në vend që ta zgjidhë kontratën. të kërkojë nga blerësi pagimin e krejt mbetjes së çmimit. Përjashtimisht. në qoftë se për pagesën e çmimit nuk është e parashikuar më tepër se katër kiste. shitësi mund ta zgjidh kontratën kur blerësi është në vonesë me pagesën vetëm të një kisti.Zgjidhja e kontratës dhe kërkesa për pagimin e plotë të çmimit Neni 546 Shitësi mund. në qoftë se blerësi jep ndonjë sigurim se do t'i kryejë obligimet e veta dhe në qoftë se për ketë shkak shitësi nuk pëson dëm. gjykata mundet kur rrethanat e rastit e justifikojnë. ta zgjidhë kontratën. Nuliteti i dënimit kontraktues Neni 548 Është e pavlefshme dispozita e kontratës mbi dënimin kontraktues për rastin e zgjedhjes së kontratës. por përpara kësaj kërkese ka për detyrë t'i lejë shitësit një afat të ri prej pesëmbëdhjetë ditësh.

Aplikimi i rregullave mbi shitjen me pagimin e çmimit në kiste Neni 550 Rregullat mbi shitjen me pagimin e çmimit në kiste vlejnë edhe në rastin e ujdive të tjera që kanë të njëjtën esencë. Nuliteti i dispozitave të disfavorshme për blerësin Neni 551 Janë të pavlefshme dispozitat e kontratës së shitjes në kiste që do të ishin të disfavorshme për blerësin në krahasim me dispozitat e këtij kreu përveç dispozitave mbi rezervimin e të drejtës së disponimit respektivisht e të drejtës së pronësisë. Kreu VIII SHKËMBIMI Nocioni Neni 552 Në kontratën mbi shkëmbimin secili kontraktues obligohet ndaj bashkëkontraktuesit të vet ta dorëzojë sendin që shkëmbehet kështuqë ai të fitojë të drejtën e disponimit. Objekt shkëmbimi mund te jenë e bartshme. për një kohë të caktuar. sikundër është për shembull. respektivisht të drejtën e pronësisë.kamatë ligjore që nga dita kur i ka marrë dhe t'i kompensojë shpenzimet e domosdoshme që ka bërë për sendin. Nga ana e vet blerësi ka për detyrë t'ia kthejë shitësit sendin në gjendjen në të cilën ndodhej kur i është dorëzuar dhe t'i japë kompensimin për përdorimin e tij deri në zgjedhjen e kontratës. do t'i pagujë huadhënësit çmimin në kiste. në qoftë se huadhënësi dhe shitësi janë marë vesh që blerësi. sipas kontratës së përfunduar midis blerësit dhe shitësit. Ajo do të aplikohet edhe në rastin e huasë që i është dhënë blerësit dhe të destinuar për blerjen e sendeve të caktuara. . kontrata mbi qiranë me dispozitën se sendin që është dhënë me qira do të kalojë në pronësinë e qiramarrësit në qoftë se do të paguajë qranë. për sendin të cilin shitësi ia ka shitur.

kreditorët e tij nuk mund të bëjnë sekuestrimin e sendit gjesa ai të mos ia paguajë çmimin urdhërdhënësit. e as që e kthen në këtë afat konsiderohet se ai e ka blerë sendin. Mirëpo. . Urdhëri i shitjes nuk mund të revokohet Rreziku i shkatërrimit dhe i dëmtimit të sendit Neni 555 Sendi i dorëzuar urdhëmarrësit mbetet në pronësinë e urdhërdhënësit dhe ai përballon rrezikun e shkatërrimit ose të dëmtimit të tij të rastit. Kur konsiderohet se urdhërmarrësi e ka blerë sendin Neni 556 Në qoftë se urdhërmarrësi nuk e shet sendin dhe nuk na dorëzon çmimin e caktuar urdhërdhënësit deri në afatin e caktuar. por ai nuk mund ta disponojë deri sa të mos i kthehet.Efektet e kontratës mbi shkëmbimin Neni 553 Nga kontrata mbi shkëmbimin lindin për secilin kontraktues detyrime dhe të drejta të cilat nga kontrata e shitjes lindin për shitësin. ose që në këtë afat t'ia kthejë urdhërdhënësit. të cilin ia ka dorëzuar urdhërdhënësi ta shesë me një çmim të caktuar në afatin e caktuar. Kreu IX URDHËRI I SHITJES Nocioni Neni 554 Me kontratën e urdhërit të shitjës obligohet urdhërmarrësi që sendin e caktuar të luejtshëm.

Kreu X HUAJA KAPTINA 1 DISPOZITA TË PËRGJITHSHME Nocioni Neni 557 (1) Me kontratën e huasë obligohet huadhënësi t'ia dorëzojë në pronësi. e sidoqoftë për një vit nga lidhja e kontratës. e në qoftë se afati i dorëzimit nuk është caktuar. atëherë duhet ta bëjë këtë kur ta kërkojë huamarrësi. Në kontratat në ekonomi huamarrësi debiton kamatën megjithëse kjo nuk është kontraktuar. respektivisht të njejtën sasi sendesh të llojit dhe të cilësisë së njejtë. E drejta e huamarrësit për të kërkuar dorëzimin e sendeve të caktuara parashkruhet në tre nga vonesa e huadhënës. ndërsa huamarrësi obligohet ta kthejë pas një kohe të caktuar të njejtën shumë të hollash. . Mbi sendet e marra huamarrës fiton të drejtën e disponimit respektivisht të drejtën e pronësisë. Kamata Neni 558 Huamarrësi mund të obligohet që përpos kryegjësë të debitojë edhe kamatën. KAPTINA DETYRIMET E HUADHËNËSIT Dorëzimi i sendeve të premtuara Neni 559 Huadhënësi ka për detyrë t'i dorëzojë sendet e premtuara në kohën e kontraktuar. respektivisht në disponim huamarrësit shumën e caktuar të hollash ose sasinë e caktuar të sendeve të tjera të zëvendësueshme.

Gjendja e keqe materiale e huamarrësit Neni 560 Në qoftë se vërtetohet se gjendja materiale e huamarrësit është e atillë që tregon se është e pasigurtë a do të jetë në gjendje ta kthejë huanë. KAPTINA 3 DETYRIMET E HUAMARRËSIT Afati i kthimit të huasë Neni 562 Huamarrësi ka për detyrë që në afatin e kontraktuar t'i kthejë sendet e marra hua në sasi e në cilësi të njëjtë. Zgjedhja me rastin e kthimit të huasë Neni 563 Në qoftë se nuk janë dhënë hua të hollat. si dhe në qoftë se keqësimi i gjendjes materiale të huamarrësit ka ndodhur pas lidhjes së kontratës. Mirëpo. ndërsa është kontraktuar që huamarrësi do ta . ai do të ketë për detyrë ta kryejë detyrimin e vet në qoftë se huamarrësi ose ndokush tjetër për të ofron sigurim të mjaftueshëm. Dëmi për shkak të të metave të sendeve të dhëna hua Neni 561 Huadhënësi ka për detyrë t'ia kompensojë huamarrësit dëmin që do t'i shkaktohej për shkak të të metave materiale të sendeve të dhëna hua Mirëpo. ai ka për dëtyrë ta shpërblejë dëmin vetëm në qoftë se ka qenë në dijeni për të metat e sendit. huamarrësi ka për detyrë ta kthejë huanë pasi të ketë kaluar afati plotësues. në qoftë se në kohën e lidhjes së kontratës nuk ka ditur. duke filluar që nga kërkesa e huadhënësit që huaja t'i kthehet e që nuk mund të jetë më i shkurtër se dy muaj. Në qoftë se kontraktuesit nuk kanë caktuar. afatin për kthimin e huasë dhe as që ky mund të caktohet nga rrethanat e huasë. ndërsa ai për to nuk e ka njoftuar huamarrësin. në qoftë se huaja është pa shpërblim. ose nuk ka mundur të mos dinte për to. huadhënësi mund të refuzojë ta kryejë detyrimin e vet të dorëzimit të sendeve të prematuara.

nga kontrata para se huamarrësi t'i dorëzojë sendet e caktuara por në qoftë se për këtë shkak do të ndodhte ndonjë dëm për huadhënësin. . huadhënësi mund të deklarojë se e zgjidhë kontratën. KAPTINA 4 HUAJA ME DESTINIM Neni 566 Në qoftë se me kontratë është caktuar qëllimi për të cilin huamarrësi mund t'i përdorë të hollat e marra hua ndërsa ai i përdorë për ndonjë qëliim tjetër. huamarrësi megjithatë është i autorizuar që sipas dëshirës së vetë ti kthejë sendet e marra hua ose shumën e të hollave që i përgjigjet vlerës së këtyre sendeve në kohën dhe në vendin e caktuar në kontratë për ti kthyer. Heqja dorë nga kontrata Neni 564 Huamarrësi mund të heqë dorë.kthejë huanë në të holla. Kthimi i huasë para afatit Neni 565 Huamarrësi mund ta kthejë huanë edhe para afatit të caktuar për kthim. ka për detyrë ta kompensojë atë. por ka për detyrë ta njoftojë huadhënësin që përpara mbi qëllimin e vet t'ia shpërblejë dëmin. E njejtja gjë vlen edhe në rastin kur nuk ka mundësi të kthehet e njejta sasi sendesh dhe të cilësisë e të llojit të njejtë.

në qoftë se është në gjendje të caktuar me kontratë. Aplikimi i dispozitave të veçanta Neni 568 Dispozitat e këtij kreu nuk do të vihen në zbatim ndaj qirave të rregulluara me dispozita të veçanta. Përdorimi përfshin edhe uzufruktin e sendeve (marrja e frutave). Mirëmbajtja e sendeve Neni 570 Qirandhënësi ka për detyrë t'i mirëmbajë sendet në gjendje të rregullt gjatë kohës së .Kreu XI QIRAJA DISPOZITA TË PËRGJITHSHME Nocioni Neni 567 Me kontratën e qirasë obligohet huadhënësi që ti dorëzojë sendin e caktuar qiramarrësit në përdorim. e në mungesë të kontratës në gjendje që të mund të shërbejë për përdorim për të cilin është lidhur kontrata. Sendi është në gjendje të rregullt.ndërsa ky obligohet t'i paguajë për këtë qiranë e caktuar. DETYRIMET E QIRADHËNËSIT Dorëzimi i sendit Neni 569 Qiradhënësi ka për detyrë t'i dorëzojë qiramarrësit sendin e marrë me qira në gjëndje të rregullt së bashku me pjesë përbërëse të tij. në qoftë se nuk është kontraktuar diçka tjetër ose është e zakonshme diçka tjetër.

qiramarrësi mund ta zgjidhë kontratën. Mbi nevojën e riparimit qiramaresi ka për detyrë ta njoftojë qiradhënësin. do të zvogëlohet edhe qiraja në përpjestimin përkatës. Ndryshimet në sendin e marrë me qira Neni 572 Qiradhënësi nuk mundet pa pëlqimin e qiramarrësit të bëjë ndryshime në sendin e marrë me qira gjatë kohës së qirasë. si dhe për të metat e veçorive apo të karakteristikave të parashikuara shprehimisht ose nënkuptimisht me kontratë. Nuk merren në konsiderim të metat e një rëndësise të vogël . në qoftë e kjo do të pengonte përdorimin e sendit. e që do t'i kishte përr detyrë ky t'i bënte Shpenzimet e merremetimeve të vogla të shkatuara. Në qoftë se me ndryshimet e sendit do të zvoglohej në një farë mase përdorimi i sendit nga ana e qiramarrësit. bijnë në ngarkim të qiramarrësit. nga përdorimi i zakonshëm i sendit. pavarësisht nëse ka ditur ose jo për to. Ai ka të drejtë në zbritjen e qirasë proporcionalisht me kufizimin e përdorimit të sendit për shkak të këtyre riparimeve. Zgjidhja e kontratës dhe zbritja e qirasë për shkak të riparimeve Neni 571 Në qoftë se meremetimet e nevojshme të sendit të marrë me qira pengojnë përdorimin e tij në një masë të konsideruar dhe për një kohë të gjatë. Ai ka për detyrë t'i kompensojë qiramarrësit shpenzimet që i ka bërë ky për mirëmbajtjen e sendit. si dhe shpenzimet e vetë përdorimit.qirasë dhe për këtë arsye të bëjë riparime të nevojshme në të. Përgjegjësia për të metat materiale Neni 573 Qiradhënësi i përgjigjet qirmarrësit për të gjitha të metat e sendit të marrë me qira që pengojnë në përdorimin e kontraktues ose të zakónshëm të tij.

Përjashtimi kontraktues ose kufizimi i përgjegjësisë Neni 576 Përgjegjesia për të metat materiale të sendit të marrë me qira mund të përjashtohet ose të kufizohet me kontratë. Dispozita e kontratës me të cilën kjo përgjegjësi përjashtohet ose kufizohet është e pavlefshme në qoftë se qiradhënësi ka qene ne dijeni për të metat dhe me dashje ka ometuar që për to ta njoftojë qiramarrësin. ose nuk kanë mundur t'i mbeten të panjohura. Zgjerimi i përgjegjësisë për të metat materiale Neni 575 Qiradhdënësi përgjigjet për të gjitha të metat e sendit të marrëe me qira. Mirëpo. përveç në qoftë se qiradhënesi ka ditur për të metën. në qoftë se ky ka qenë në dijeni për këtë të metë dhe me dashje ka ometuar që për këtë ta njoftojë qiramarrësin. ne qoftë se ka pohuar se ai nuk ka kurrfarë të metash. ose po qëse e meta është e atillë që bën të pamundur përdorimin e sendit të marra me qira si dhe atëherë kur qiradhënësi ka impomuar këtë dispozitë duke shfrytëzuar pozitën e vet monopoliste. Njoftimi i qiradhënësit mbi të metat dhe rreziqet Neni 577 Qiramarrësi ka për detyrë ta njoftoje qiradhënësin pa zvaritje të panevojshme për secilën të metë të sendit të marrë me qira që do të tregohej gjatë kohës së qirasë. Qiramarrësi i cili nuk e njofton qiradhënësin mbi shfaqjen e të metës. ose mbi rrezikun e . qiradhënësi përgjigjet dhe për te metën e sendit të marrë me qira e cila i ka mbetur e panjohur qiramarrësit për shkak të pakujdesisë treme.Të metat për të cilat qiradhënësi nuk përgjigjet Neni 574 Qiradhënësi nuk përgjigjet për të metat e sendit të marrë me qira të cilat në momentin e lidhjes së kontratës kanë qenë të njohura për qiramarrësin. Ai ka për detyrë gjithashtu ta njoftojë qiradhënësin për çdo rrezik të paparashikuar që do të kanosej gjate kohës së qirasë sendit të marrë me qira për të mundur të marrë masa të nevojshme.

qiramarrësi mund ta zgjidhë kontratën ose të kërkojë zbritjen e çmimit të qirasë. ky ka për detyrë ta njoftojë për këtë qiradhënësin. Kur sendi ka ndonjë të metë që nuk mund të evitohet pa ndërlikime të mëdha për qiramarrësin. Ne qofte se qiradhënësi nuk e eviton te metën në afatin e ri plotësues qe ia ka caktuar qiramarrësi. si dhe në qoftë se arbitrarisht e merr sendin nga qiramarrësi.lindur për të cilën ky nuk ka ditur humb të drejtën e shpërblimdt të dëmit që do të pësonte për shkak ië ekzistimit të metës ose të rrezikut të lindur për sendin e marrë me qira dhe ka për detyrë ta shpërblejë dëmin. qiramarrësi mundet sipas dëshirës së vet. Ato aplikohen edhe në rastet kur sendi i marrë me qira nuk ka ndonji veçori që sipas kontratës ose sipas praktikës duhet të kishte. ose zbritjen e çmimit të qirasë. qiramarrësi ka të drejtë në shpërblimin e demit Kur e meta lind gjatë qirasë dhe kur sendi nuk ka veçori të kontraktuar ose të zakonshme Neni 579 Dispozitat e nenit paraprak aplikohen edhe në rastin kur gjatë qirase lind ndonjë e mete në sendin e marre me qira. ndërsa dorëzimi i sendit ne afatin e caktuar nuk ka qenë pjese përbërese esenciale e kontrates. apo kur kjo veçori humbë gjate qirasë. Sidoqoftë. qiramarrësi mund të kërkojë nga qiradhënësi ose evitimin te metës ne afatin plotësues. ose në ndonjë pjesë të tij të ushtrojë ndonjë të drejtë dhe i drejtohet me kërkesë të vet qiramarresit. që do ta pësonte qiradhënësi për këtë arsye. përveç kur ky është tanimë në dijeni për këtë. përndryshe do të përgjigjet . Të drejtat e qiramarrësit kur sendi ka ndonjë të metë Neni 578 Në qoftë se në momentin e dorëzimit sendi i marrë me qira ka ndonjë të metë që nuk mund të evitohet. ta zgjidhë kontratën ose të kërkojë zbritjen e çmimit të qirasë. Përgjegjësia e qiradhënësit për të metat juridike Neni 580 Kur dikush i treti pretendon që në sendin e marre me qira.

Ne rastin kur me të drejtën e personit të tretë vetem kufizohet e drejta e qiramarrësit. Në qoftë se vërtetohet se personit të tretë i takon ndonjë e drejte e cila përjashton fare të drejtën e qiramarrësit në përdorimin e sendit. e përdore sendin në kundershtim me kontratën ose me destinimin e tij. Pagimi i qirasë Neni 583 . kështuqë ekziston rreziku i dëmit të konsideruar për qiradhënësin. KAPTION 3 DETYRIMET E QIRAMARRËSIT Përdorimi i sendeve sipas kontratës Neni 581 Qiramarrësi ka për detyrëe ta përdorë sendin si ekonomist i mire respektivisht si nikoqir i mirë. Ai përgjigjët për dëmin e lindur nga përdorimi i sendit të marrë me qira në kundërshtim me kontratën ose me destinimin e tij. ndërsa qiradhënësi ka për detyrë që qiramarrësit t'i shpërblejë dëmin e pësuar për këtë arsye. kontrata e qirasë zgjidhet vetvetiu ne bazë të ligjit.për demin. ky mund ta renuncoje kontratën pa e dhënë afatin e renuncimit. ose e lën pas dore mirembajtjen e tij. Ai mund ta përdore vetëm ashtu sikundër është caktuar me kontratë ose me destinimin e sendit. pavaresisht nëse a ka përdorur sendin ai ose ndonjë person që punon me urdhër të tij qiramarrësi. ose ndonjë person tjetër të cilit ai ia ka bërë të mundur përdorimin e sendit. ky mundet sipas dëshirës së vet ta zgjidhë kontrakten ose të kërkojë zbritjen e qirase. Renuncimi për shkak të përdorimit në kundërshtim me kontratën Neni 582 Ne qoftë se qiramarrësi edhe pas paralajmërimit të drejtuar nga qiradhënësi. e sidoqoftë shpërblimin e demit.

Qiramarrësi ka për detyrë ta paguajë qiranë në afatet e caktuara me kontratë ose me ligj e në mungesë të kontratës dhe të ligjit. si dhe për dëmtimet që rrjedhin nga vjetrimi i tij. ka për detyrë ta kthejë në gjendjën në të cilën ndodhej kur i është dhënë me qira. atëherë pasi të ketë kaluar kjo kohë. qiraja paguhet për çdo gjashtëmujor kur sendi është dhënë me qira për një ose për disa vjet e në qoftë se është dhënë për një kohë më të shkurtër. në qoftë se qiramarrësi nuk paguan qiranë dhe këtë gjë nuk e bën as në afatin prej 15 ditësh pasi qiradhënësi ta ketë ftuar që të kryejë pagesën. Renuncimi për shkak të mospagimit të qirasë Neni 584 Qiradhënësi mund ta renuncojë kontratën e qirasë. në qoftë se mund të veçohen pa ndonjë dëmtim të tij. . Në qoftë se gjatë kohës së qirasë ka bërë ndonjë ndryshim në send. Ai mund ti marre me vete shtesat që ka bërë në send. Sendi kthehet në vendin ku është dorëzuar Qiramarrësi nuk përgjigjet për harxhimin e sendit që krijohet nga përdorimi i tij i zakonshëm. Kthimi i sendit të marrë me qira Neni 585 Qiramarrësi ka për detyrë ta ruajë sendin e marrë me qira dhe pas mbarimit të qirasë ta kthejë të padëmtuar. kontrata do të mbetet ne fuqi në qoftë se qiramarrësi e paguan shumën e debituar të qirasë para se t'i komunikohet renuncimi. por qiradhënësi mund t'i mbajë po qe se ia shpërblen vlerën e tyre në kohën e kthimit. ashtu sikundër praktikohet në vendin ku sendi i është dorëzuar qiramarrësit. Mirëpo. Në qoftë se nuk është kontraktuar ndryshe ose në vendin e dorëzimit të sendit nuk praktikohet ndryshe.

Kërkesa direkte e qiradhënësit Neni 589 Qiradhënësi mundet për ti arkëtuar kërkesat e veta nga qiramarrësi të krijuara nga qiraja. Qiramarrësi i garanton qiradhënësi se nënqiramarrësi do ta përdorë sendin sipas kontratës së qirasë. ose sipas kontratës është e nevojshme. Shuarja e nënqirasë në bazë të vetë ligjit Neni 590 Nënqiraja shuhet në çdo rast kur shuhet qiraja . Renuncimi për shkak të nënqirasë së palejueshme Neni 588 Qiradhënësi mund ta renuncoje kontratën e qirasë në qoftë se sendi i marrë me qira është dhënë në nënqira pa lejen e tij kur kjo sipas ligjit. ose mbi ndonjë bazë tjetër t’ia dorëzojë në përdorim. të kërkojë direkt nga nënqiramarrësi pagimin e shumës që ky i debiton qiramarrësit ne bazë të nënqiras. ky mund ta refuzojë vetëm për shkaqe të justifikuara. qiramarrësi mund ta jap sendin e marrë me qira në nënqira tjetrit (nënqiraja). por vetëm në qoftë se me ketë gjë nuk i shkaktohet dëmi qiradhënësi. Kur qiradhënësi mund ta refuzojë lejen Neni 587 Kur për dhënien e sendit të marre me qira në nënqira nevojitet leja e qiradhënësit.KAPTINA 4 NËNQIRAJA Kur sendet mund të jepen me nënqira Neni 586 Në qoftë se nuk është kontraktuar ndryshe.

e jo qiramarrësit. Për detyrimet e fituesit nga dhënia me qira ndaj qiramarrësit përgjigjet bartësi si dorëzanës solidar. qiramarrësi mund t'ia paguajë çmimin a qirasë vetëm fituesit. nuk ka për detyrë t'ia dorëzojë qiramarrësit sendin. Për detyrimet fituesit nga qiraja ndaj qiramarrësit përgjigjet bartësi si dorezanës solidar. atëherë para skadimit të afatit të renuncimit. Fituesi i cili në momentin e lidhjes se kontratës mbi jetërsimin nuk ka qënë në dijeni për ekzistimin e kontratës së qirasë. ka për detyrë t'ia cedojë.KAPTINA 5 JETËRSIMI I SENDIT TË MARRË ME QIRA Jetërsimi pas dorëzimit me qira Neni 591 Në rast jetërsimi të sendit i cili para kësaj i është dorëzuar ndonjë tjetrit me qira fituesi i sendit mund vendin e qiradhënësit. . Jetërsimi i sendit te marrë me qira para se t'i dorëzohet qiramarrësit Neni 593 Në qoftë se sendi për të cilin është lidhur kontrata e qirasë i është dorëzuar fituesit. Fituesi nuk mund të kërkojë nga qiramarrësi që t ia dorëzojë sendin para se të ketë kaluar koha për të cilën është kontraktuar qiraja e në qoftëse kohëzgjatja e qirasë nuk është caktuar as me kontratë dhe as me ligj. të drejte edhe detyrimet nga qiraja lindin midis tij dhe për qiramarrësit. kështu që pas kësaj. duke filluar që nga afati i parë i ardhshëm pas fitimit të sendit. ndërsa qiramarrësi mund të kërkojë vetem shpërblimin e dëmit nga qiradhënësi. E drejta e çmimit të qiras Neni 592 Fituesi i sendit të dorëzuar me qira ka të drejtë në çmimin e qirasë. në qoftë se nuk ishte kontraktuar diçka tjetër e në qoftë se bartësi e ka marre këtë çmim të qirasë përpara. Që nga momenti kur është njoftuar mbi jetësimin e sendit të marrë me qira. fituesi zën vendin e qiradhënësit dhe merr përsipër detyrimet e tij ndaj qiramarrësit në qoftë se në momentin e lidhjes së kontratës mbi jetërsimin ka qenë në dijeni për ekzistimin e kontratës së qirasë.

KAPTINA 6 PUSHIMI I QIRASË Kalimi i kohës së caktuar Neni 595 Kontrata e qirase e lidhur për një kohe të caktuar pushon me vetë kalimin e kohës për të cilën është lidhur. duke respektuar afatet ligjore të renuncimit. Në qoftë se kohëzgjatja e afatit të renuncimit nuk është caktuar me kontratë ose me ligj apo me zakonet lokale. konsiderohet se është lidhur kontratë e re e qirasë me kohëzgjatje të pacaktuar. qiramarrësi mund ta renuncojë kontratën në çdo rast. Sigurimet të cilat personat e tretë kanë dhënë për qiranë e parë pushojnë me të kaluar koha për të cilat është lidhur kontrata. ndërsa ajo është tetë ditë por që renuncimi të mos mund të jepet . Përsërtritja nënkuptimisht e qirasë Neni 596 Kur pasi të ketë kaluar koha për të cilën është lidhur kontrata e qirasë qiramarrësi vazhdon ta përdorë sendin. Renuncimi Neni 597 Kontrata e qirasë kohëzgjatja e së cilës nuk është caktuar dhe as që mund të caktohet nga rrethanat apo nga zakonet lokale pushon me renuncim të cilin secila palë mund t'ia japë tjetrës duke respektuar afatin a caktuar të renuncimit. ndërsa qiradhënësi nuk e kundërshton këtë.Renuncimi i kontratës për shkak të jetërsimit të sendit Neni 594 Kur për shkak të jetërsimit të sendit të marrë me qira të drejtat dhe detyrimet e qiradhënësit kalojnë në fituesin. E njëjta gjë vlen edhe në rastet kur në mungesë të vullnetit të kontraktuesve kohëzgjatja e qirasë ështe caktuar me ligj. në të njëjtat kushte sikundër edhe në ato paraprake.

. Në qoftë se sendet e marra me qira janë të rrezikshme për shëndetin. zbatuesi i punimeve) merr përsipër të kryejë një punë të caktuar siç është prodhimi apo ndreqja e ndonjë sendi ose zbatimi i ndonjë pune fizike ose intelektuale etj. ndërsa porositësi obligohet që për këtë t'i paguajë shpërblim. Në qoftë se sendi i marrë me qira shkatërrohet pjesërisht ose vetëm dëmtohet. qiramarrësi mund ta zgjidhë kontratën. Vdekja Neni 599 Në rast vdekjeje të qiramarrësit ose të qiradhënësit qiraja vazhdon me trashëgimtarë të tij po që se nuk është kontraktuar ndryshe. edhe në qoftë se në momentin e lidhjes së kontratës e ka ditur ketë. Kreu XII KONTRATA E SIPERMARRJES KAPTINA 1 DISPOZITA TË PËRGJITHSHME Nocioni Neni 600 Me kontratën e sipërmarrjes sipërmarrësi (sipërmarrësi.në kohën jo të duhur. Qiramarrësi nuk mund të heqë dorë edhe nga e drejta e parashikuar në paragrapfing 3 të këtij neni. qiramarrësi mund ta renunocojë kontratën pa e dhënë afatin e renuncimit. Shkatërrimi i sendeve për shkak të forcës madhore Neni 598 Marrja me qira pushon në qoftë se sendi i marrë me qira shkatërrohet nga ndonjë rast i forcës madhore. ose të mbetet edhe më tej në qiramarrje dhe të kërkojë zbritjen përkatëse të çmimit të qirasë.

kontrata do të konsiderohet si kontratë e sipërmarrjes në qoftë se porositësi është obliguar të japë pjesën esenciale të materialit të nevojshëm për prodhimin e sendit. Në rastin e përjashtimit të obligimit për të lidhur kontratën. . Mirëpo. ftesa për ankand konsiderohet si ftesë drejtuar të interesuarëve që këta të hartojnë oferta të kontratës sipas kushteve të shpallura. Ai i përgjigjet porositësit për cilësinë e materialit të përdorur njësoj si shitësit. kontrata konsiderohet si kontratë e sipërmarrjes në qoftë se kontraktuesit kanë pasur parasysh sidomos punën e sipërmarrësit.Raporti me kontratën e shitjes Neni 601 Kontrata me të cilën njëra anë obligohet të prodhoje një send të caktuar të luejtshëm prej materialit të vet. KAPTINA 3 LIDHJA E KONTRATËS ME ANË TË ANKANDIT Ftesa për ankand mbi çmimin e punimeve Neni 604 Ftesa e drejtuar numrit të caktuar ose të pacaktuar personash për ankand për zbatimin e punimeve të caktuara nën kushte të caktuara dhe kundrejt garancisë se caktuar. obligon ftuesiti të lidhë kontratën mbi këto punime me atë që ofron çmimin më të ultë. Sidoqoftë. KAPTINA 2 MBIKQYRJA Neni 603 Porositësi ka të drejtë të ushtrojë mbikqyrjen e kryerjes së punës e të japë udhëzime. konsiderohet në dyshim si kontratë e shitjes. Cilësia e materialit të sipërmarrësit Neni 602 Kur është kontraktuar që sipërmarrësi të prodhojë një send prej materialit të vet ndërsa nuk është caktuar cilësia. sipërmarrësi ka për detyrë të japë material të cilësisë së mesme. kur kjo i përgjigjet natyrës së punës ndërsa sipërmarrësi ka për detyrë t'ia bëjë të mundur këtë. me përjashtim në qoftë se këtë obligim e ka përjashtuar në ftesën për ankand.

. si dhe për rrethana të tjera që i ka ditur ose është dashur t'i dinte. Në qoftë se porositësi ka kërkuar që sendi të prodhohet prej materialit për të metat e të cilit sipërmarrësi ia ka tërhequr vëmendjen. përveq në qoftë se këtë obligim e ka përjashtuar në ftesen për ankand. përndryshe do të përgjigjet për dëmin. ose për kryerjen e saj në kohë. zgjidhja e të cilit është aprovuar nga komisioni me përbërjen e shpallur që përpara.Ftesa lidhur me ankandin për zgjidhjen artistike ose teknike të punimeve të planifikuara Neni 605 Ftesa drejtuar numrit të caktuar ose të pacaktuar personash për të berë ankand për zgjidhjen artistike ose teknike të punimeve të planifikuara obligojnë fituesin që sipas kushteve të përmbajtura në ftesë për ankand të lidhë kontratën me pjesëmarrësin e ankandit. e në qoftë se kjo nuk është caktuar atëherë për një kohë që nevojitet logjikisht për punime të tilla. të cilat mund të ketë rëndësi për veprën e porositur. Detyrimi për ta kryer veprën Neni 607 Sipërmarrësi ka për detyrë të kryejë veprën ashtu sikundër është kontraktuar dhe sipas rregullave të punës. DETYRIMET E SIPËRMARRËSIT Të metat e materialit Neni 606 Sipërmarrësi ka për detyrë t'ia tërheqë vemendjen porositësit për të metat e materialit që ia ka dorëzuar porositësi e që ka vën re ose është dashur t'i vëje re. përndryshe do të përgjigjet për dëmin. Sipërmarrësi ka për detyrë të paralajmërojë porositësin për të metat në urdhërin e tij. Ai ka për detyrë të kryejë për një kohe të caktuar. sipërmarrësi ka për detyrë të veprojë sipas kërkesës së tij me përjashtim në qoftë se është e qartë se materiali nuk eshtë i përshtatshëm për objektin e porositur ose në qoftë se punimi prej materialit të kërkuar do të mund t'i sjellte dëm prestigjit të sipërmarrësit në të cilin rast sipërmarrësi mund të zgjidhë kontratën.

Në qoftë se deri në skadimin e këtij afati sipërmarrësi nuk vepron sipas kërkesës së porositësit. në qoftë se për shkak të vonesës së tillë porositësi nuk do të kishte aspak interes për përmbushjen e kontratës. apo për shkak se ka kërkuar ndryshime. Përgjegjësia për bashkëpunëtorët Neni 611 . (2) Edhe kur punën nuk e kryen personalisht. sipërmarrësi nuk e ka për detyrë që punën ta kryejë personalisht. të krijuara për shkak se porositësi nuk ia ka dorëzuar materialin në kohë. porositësi mund të zgjidhë kontratën dhe të kërkojë shpërblimin e dëmit. ky mund të zgjidhë kontratën dhe të kërkojë shpërblimin e dëmit. Ai ka këtë të drejtë edhe atëhere kur afati nuk është pjesë përbërëse esenciale e kontratës. Zgjidhja e kontratës para skadimit të afatit Neni 609 Në qoftë se afati është pjesë përbërëse esenciale e kontratës ndërsa sipërmarrësi është aq në vonesë me fillimin ose me kryerjen e punës saqë s'ka dyshim se nuk do të kryejë brenda afatit. Zgjidhja e kontratës për shkak të largimit nga kushtet e kontraktuara Neni 608 (1) Në qoftë se gjatë zbatimit të punimeve tregohet se sipërmarrësi nuk u përmbahet kushteve të kontratës dhe se në përgjithësi nuk punon siç duhet.Ai nuk përgjigjet për vonesa. kështu që vepra e zbatuar do të ketë të meta. Të besuarit e zbatimit të punëve personit të tretë Neni 610 (1) Në qoftë se nga kontrata ose nga vetë natyra e punës nuk rezulton diçka tjetër. sipërrmarrësi vazhdon t'i përgjigjet porositësit për kryerjen e punës. porositësi mund të paralajmerojë sipërmarrësin për këtë dhe t'i caktojë një afat plotësues që punimet e veta t'ua përshtasë detyrimeve të veta. apo sepse nuk i ka paguar paradhënien dhe në përgjithësi për vonesa të krijuara nga sjelljet e porositësit.

KAPTINA 5 PËRGJEGJËSIA PËR TË METAT Kontrollimi i veprës së kryer dhe njoftimi drejtuar sipërmarrësit Neni 614 Porositësi ka për detyrë të kontrollojë veprën e kryer posa. Pas kontrollit të bërë dhe pranimit të punimeve të kryera zbatuesi i punimeve nuk përgjigjet më për të metat që kanë mundur të vihen re nga kontrolli i zakonshëm. . Dorëzimi i sendit të prodhuar porositësit Neni 613 Sipërmarrësi ka për detyrë që sendin e prodhuar ose të riparuar që t'ia dorëzojë porositësit. në qoftë se këto kërkesa janë pohuar. sikur ta ketë zbatuar vetë. përveq në qoftë se ka ditur për të. Sipërmarrësi shkarkohet nga ky detyrim në qoftë se sendin të cilin e ka prodhuar ose riparuar shkatërrohet për shkaqe për të cilat ai nuk përgjigjet. Kërkesa direkte e bashkëpunëtorëve të sipërmarrësit nga porositësi Neni 612 Për arkëtimin e kërkesave të veta nga sipërmarrësi bashkepunëtorët e tij mund t'i drejtohen direkt porositësit dhe të kërkojnë prej tij që tu paguhen këto kërkesa në ngarkim të shumës të cilën ai në këtë moment i debiton sipërmarrësit. Në qoftë se porositësi në thirrjen e sipërmarrësit për t'i kontrolluar dhe pranuar punimet e kryera nuk e bën këtë pa ndonjë shkak të arsyeshëm. do të konsiderohet se punimet janë pranuar. ndërsa nuk ia ka treguar porositësit.Sipërmarrësi përgjigjet për personat të cilët në bazë të urdhërit të tij kanë punuar në punën që e ka marrë përsipër të zbatojë. sipas procesit të zakonshëm të jetë e mundur dhe për të metat e konstatuara ta njoftojë sipërmarrësin pa shtytje.

mund të kërkojë prej tij që të metën ta mënjanojë dhe t'ia caktoj afatin plotësues për këtë. të theksojë të drejtën e vet për zbritjen e shpërblimit dhe për shpërblimin e dëmit. Pushimi i të drejtave Neni 616 Porositësi i cili e ka njoftuar sipërmarrësin në kohën e duhur për të metat e punës së kryer. porositësi nuk mund të invokojë më të metat. porositësi megjithatë mund ta invokojë atë me kusht që për këtë ta njoftojë sa më parë sipërmarrësin por jo më vonë se brenda afatit prej një muaj. nuk mund ta realizojë të drejten e vet në rrugë gjyqësore pasi të ketë kaluar një vjet nga njoftimi i bërë. në qoftë se për të metat e ka njoftuar në kohën e duhur sipërmarrësi me anë të prapësimit kundër kërkesës së sipërmarrësit për pagimin e shpërblimit. Neni 617 Sipërmarrësi nuk mund të invokojë ndonjë nga dispozitat e neneve paraprake kur e meta ka të bëjë me faktet të cilat i ka pasur të njohura ose nuk kanë mundur të mos jenë të njohura për të ndërsa për këto nuk e ka njoftuar porositësin. Pasi to kenë kaluar dy vjet nga marrja në dorëzim e punës së kryer. E drejta e kërkesës së menjanimit të të metave Neni 618 Porositësi i cili e ka njoftuar rregullisht sipërmarrësin se puna e kryer ka ndonjë të metë. porositësi mundet. Ai ka të drejtë edhe në shpërblimin e dëmit që pëson për këtë arsye .Të metat a fshehura Neni 615 Në qoftë se më vonë tregohen disa të meta që nuk kanë mundur të zbulohen me kontroll të zakonshëm. Kur sipërmarrësi humb të drejtën që të invokojë nenet paraprake. Mirëpo edhe pas skadimit të këtij afati. nga zbulimi i kësaj të mete.

porositësi mundet duke mos kërkuar mënjanimin paraprak të të metave. porositësi ka për detyrë t'i lejoj sipërmarrësit që të metat t'i mënjanojë. porositësi mundet sipas dëshirës së vet të bëjë mënjanimin e të metave në llogari të sipërmarrësit ose të bëjë zbritjen e shpërblimit apo zgjidhjen e kontratës. . Sidoqoftë. sipas dëshirës së tij e drejta e zbritjes së shpërblimit ose zgjidhjes së kontratës së dhe e drejta e shpërblimit të sendit. E drejta e porositësit në rastin e të metave të tjera të punës së kryer Neni 620 Kur puna e kryer ka të meta për të cilat nuk është e papërdorshme. Porositësi mund t'i caktojë sipërmarrësit një afat të ri për menjanimin e të metave. sipërmarrësi mund të refuzojë t'i bëjë këto. Zbritja e shpërblimit Neni 621 Zbritja e shpërblimit bëhët në përpjestim midis vlerës së punës së kryer pa të meta në kohën e lidhjes së kontratës ose vlerës që do të kishte puna e kryer me të meta në këtë kohë. por në këtë rast porositësit i takon. porositësi nuk mund ta shfrytezojë të drejtën e zgjidhjes së kontratës. Kur është fjala për të metat e parëndësishme. ai ka të drejte edhe për shpërblimin e dëmit. Në qoftë se sipërmarrësi nuk i mënjanon të metat deri në skadimin e këtij afati.Në qoftë se menjanimi i të metave kërkon shpenzimet e tepruara. Zgjidhja e kontratës në rastin e veçantë Neni 619 Kur puna e kryer ka të metë të atillë saqë e bën të papërdorshme ose ështe kryer në kundërshtim me kushtet kategorike të kontratës. ta zgjidhë kontratën dhe të kërkojë shpërblimin e dëmit. respektivisht kur puna nuk është kryer në kundërshtim me kushtet kategorike të kontratës.

KAPTINA 6 DETYRIMI I POROSITËSIT Detyrimi për ta pranuar punën Neni 622 Porosotësi ka për detyrë të pranojë punën e kryer sipas dispozitave të kontratës ose rregullave të punës. në qoftë se nuk është caktuar me ndonjë tarifë të obligueshme ose me ndonjë akt të obligueshëm. Në qoftë se shpërbilmi është kontraktuar në bazë të llogaritjes pa dorëzani kategorike të sipërmarrësit për saktësinë e tij. Në qoftë se shpërblimi nuk është caktuar do të caktojë gjykata sipas vlerës së punës. . E njëjta gjë vlen në qoftë se është kontraktuar zbatimi dhe dorëzimi i punimeve pjesëpjesë. në bazë të kohës së nevojshme normalisht për këtë punë si dhe në bazë të shpërblimit të zakonshëm për këtë lloj të punë. sipërmarrësi duhet që për këtë pa shtytje ta njofton përostitësin përndryshe humbë çdo kërkesë pët shkak të shpenzimeve të shtuara. kështuqë punimeve tejkalimi i llogarisë tregohet i paevitueshëm. Me këtë nuk përjashtohet aplikimi i rregullave mbi zgjidhjen ndryshimin e kontratës për shkak të rrethanave të ndryshuara. Porositësi nuk ka për detyrë t'ia paguajë shpërblimin para se t'i ketë kontrolluar punimet e kryera dhe t'i ketë aprovuar këto përveq në qoftë se ishte kontraktuar ndryshe. Llogaritja me dorëzani kategorike Neni 624 Në qoftë se shpërblimi është kontratuar në bazë të llogaritjes me dorëzani kategorike të sipërmarrësit për saktësinë e tij ai nuk mund të kërkojë më shtimin e shpërblimit as edhe atëherë në qoftë se në vepër ka dhënë më tepër punë dhe në qoftë se zbatimi i punimeve ka kërkuar më tepër shpenzime nga sa është parashikuar. Caktimi dhe pagimi i shpërbilimit Neni 623 Shpëblimi caktohet me kontratë.

në qoftë se sendi dëmtohet ose shkatërrohet për cilëndo arsye para se t'i dorëzohet porositësit. Rreziku në rast të dorëzimit pjesë-pjesë Neni 627 Në qoftë se është kontraktuar se porositësi do të bëjë kontrollin dhe pranimin e pjesëve të veçanta ashtu sikundër do të prodhohen sipërmarrësi ka të drejtë shpërblimi për prodhimin e pjesëve që i ka kontrolluar dhe aprovuar porositësi edhe atëhere në qoftë se pas kësaj do të shkatërroheshin tek ai pa fajin e tij.KAPTION 7 RREZIKU Kur sipërmarrësi ka dhënë materialin e vet Neni 625 Në rastin kur sipërmarrësi e ka dhënë materialin për prodhimin e sendit. KAPTINA 8 E DREJTA E PENGUT Neni 628 . Kur porositësi ka dhënë materialin e vet Neni 626 Në rastin kur porositësi ka dhënë materialin për prodhimin e sendit. kështuqë nuk ka të drejtë shpërblimi për materialin e dhënë dhe as të drejtë shpërblimi për punën e vet. në qoftë se porositësi nuk i është përgjigjur ftesës së tij të bërë rregullisht për kontrollimin e sendit. Në qofte se porositësi është vonuar për shkak të mosmarrjes së sendit të ofruar rreziku i shkatërrimit ose i dëmtimit të rastit të sendit kalon në të. rreziku i shkatërrimit ose i dëmtimit të rastit të sendit përballohet nga porositësi. rrezikun e përballon sipërmarrësi. Në këte rast sipërmarrësi ka të drejtë shpërblimi vetëm në qoftë se sendi ështe shkatërruar apo dëmtuar pas daljes së porositësit në vonesë. Në qoftë se porositësi e ka kontrolluar punimin e kryer dhe e ka aprovuar atë konsiderohet se sendi i është dorëzuar ndërsa te sipërmarrësi e ka lënë atë për ruajtje.

si dhe në sende të tjera që i ka dorëzuar porositësi lidhur me punën e tij.Për sigurimin e arkëtimit të kërkesave të veta për shpërblimin e punës. porositësi mund të zgjidhë kontratën kurdo që të dëshirojë. KAPTINA 9 PUSHIMI I KONTRATËS Zgjidhja e kontratës me vullnetin e porositësit Neni 629 Gjithnjë gjërsa puna e porositur nuk ka marrë fund. si dhe për kërkesa të tjera në bazë të kontratës së sipërmarrjes. por në këtë rast ka për detyrë ti paguajë sipërmarrësit shpërblimin e kontraktuar. sipërmarrësi ka të drejtë pengu në sendet që i ka prodhuar ose riparuar. gjithnjë gjërsa i mban dhe gjërsa të mos pushojë vullnetarisht t'i mbajë. zvogëluar për aq sa janë shpenzimet që ky nuk i ka bërë e që do të kishte për detyrë t'i bënte po të mos zgjidhej kontrata. ndërsa porositësi obligohet që për këtë ti paguajë shpërblimin e caktuar. për shpërblimin për materialin e harxhuar. Kreu XIII KONTRATA E NDËRTIMEVE KAPTINA 1 DISPOZITA TË PËRGJITHSHME Nocioni Neni 630 Kontrata e ndërtimeve është kontratë e sipërmarrjës me të cilën zbatuesi i punimeve obligohet se sipas projektit të caktuar të ndërtojë në afatin e caktuar ngrehinë të caktuar në tokëbn e caktuar.apo që në një tokë të tillë respektivisht në objektin ekzistues të kryejë punime të tjera ndërtimi. . si dhe shumën e fitimin që ka realizuar në anën tjetër ose që ka ometuar me dashje të realizojë.

pëlqimin shkresor të porositësit Ai nuk mund të kërkojë asnjë ngritje të shpërblimit të kontraktuar për punimet që i ka kryer pa pëlqimin e këtilllë. në qoftë se për shkak të urgjencës se tyre nuk ka pasur mundësi të marrë këtë pëlqim. nga shfaqja e papritshme e ujit. rrugët. apo për parandalimin e lindjes së dëmit e që janë shkaktuar nga natyra e papritshme e rëndë e tokës. respektivisht nga punimet e kontraktuara zbatuesi duhet të ketë. Mbikqyrja e punimeve dhe kontrolli i cilësisë së materialit Neni 632 Zbatuesi ka për detyrë t'ia bëjë të mundur porositësit mbikqyrjen e vazhdueshme të punimeve dhe kontrollin e sasisë dhe cilësisë së materialit të përdorur. apo nga ndonje ngjarje tjetër e jashtëzakonshme dhe e papritshme. Largimi nga projekti Neni 633 Për çdo largim nga projekti i ndërtimeve. Zbatuesi ka të drejtë të marrë shpërblim të drejtë për punime të paparashikuara që është . vijat hekurudhore. urat. Ngrehina Neni 631 Me fjalën ngrehinë në kuptim të këtij kreu. Punimet urgjente të paparashikuara Neni 634 Zbatuesi mund të kryejë punime të paparashikuara edhe pa pengimin paraprak të porositësit. Punime të paparashikuara janë ato ndërmarrja e të cilave ka qenë e domosdoshme për shkak të sigurimit të stabilitetit të objektit. Zbatuesi ka për detyrë që pa vonesë të njoftojë porositësin mbi këto fenomene dhe mbi masat e marra. punimi i të cilave kërkon punë të madhe dhe të ndërlikuar. kanaizimet. digat. konsiderohen ndërtesat. ujësjellësit.Kontrata a ndërtimeve duhet të lidhet në formë shkresore. puset dhe objekte të tjera ndërtimi.

dashur të kryhen. Porositësi mund të zgjidhë kontratën në qoftë se për shkak të këtyre punimeve çmimi kontraktues do të duhej të shtohej mjaft për të cilën gjë ka për detyrë që pa shtytje ta njoftojë zbatuesin e punimeve. Në rastin e zgjidhjes së kontratës, porositësi ka për detyrë t'i paguajë zbatuesit të punimeve pjesën përkatëse të çmimit për punime të kryera, si dhe një shpërblim të drejtë për shpenzimet e domosdoshme të bëra. Çmimi i punimeve Neni 635 Çmimi i punimeve mund të caktohet sipas njësisë së matjes së punimeve të kontraktuara (çmimi i njësisë) ose në shumë totale për krejt objektin (çmimi total i kontraktuar). Ndryshimi i çmimit Neni 636 Në qoftë se me kontratë lidhur me ndryshimin e çmimit nuk është parashikuar diçka tjetër zbatuesi që i ka kryer detyrimin e vet në afatin e parashikuar mund të kërkojë shtimin e çmimit të punimeve në qofte se në kohën midis lidhjes së kontratës e të përmbushjes së saj kanë ndryshuar çmimet e elementeve në bazë të të cilave është caktuar çmimi i punimeve, kështuqë do të duhej që ky çmim të ishte më i madh për më se 2 për qind. Në rastin kur zbatuesi i punimeve me faj të vet nuk i ka kryer punimet në afatin e parashikuar me kontratë, ai mund të kërkojë shtimin e çmimit të punimeve, në qoftë se në kohën midis lidhjes së kontratës dhe datës kur sipas kontratës është dashur të përfundoheshin punimet, janë shtuar çmimet e elementeve në bazë të të cilëve është caktuar çmimi i punimeve, kështuqë ky do të duhej sipas çmimeve të reja të këtyre elementeve të ishte më i madh për më se 5 përqind. Në rastet nga paragrafet e mësipërme zbatuesi mund të kërkojë vetëm diferencën në çmimin e punimeve që tejkalon 2 respektivisht 5 përqind. Zbatuesi nuk mund të invokojë shtimin e çmimit të elementeve në bazë të të cilave ështe caktuar çmimi i punimeve në qoftë se shtimi i çmimit ka ardhur si pasojë e vonesës së tij.

Dispozita mbi pandryshueshmërinë e çmimeve Neni 637 Në qoftë se është kontraktuar se çmimi i punimeve nuk do të ndryshojë, në rastin kur pas

lidhjes së kontratës shtihen çmimet e elementeve në bazë të të cilave është caktuar çmimi i punimeve, zbatuesi mund të kërkojë megjithëse ekziston një dispopzitë e tillë e kontratës ndryshimin e çmimit të punimeve, në qoftë se çmimet e elementeve janë shtuar aq sa do të nevojitet që çmimi i punimeve të ishte më i madh më tepër se 10 për qind. Mirëpo, edhe në këtë rast zbatuesi mund të kërkojë vetëm diferencën në çmimin që tejkalon 10 për qind, përveq në qoftë se shtimi i çmimit të elementeve ka ardhur si pasojë e vonesës se tij.

Zgjithja e kontratës për shkak të çmimit të shtuar Neni 638 Në qoftë se në rastet nga paragrafet e mësipërme çmimi kontraktues do të duhej të shtihet mjaft, porositësi mund të zgjidhë kontratën. Në rastin e zgjidhjes së kontratës, porositësi ka për detyrë t'i paguajë zbatuesit pjesën përkatëse të çmimit të kontraktuar për punimet e kryera gjerë atëherë, si dhe kompensim të drejtë për shpenzimet si domosdoshme të bëra.

E drejta e porositësit për të kërkuar zbritjen e çmimit të kontraktuar Neni 639 Ne qoftë se në kohën midis lidhjes së kontratës dhe përmbushjes së detyrimit së zbatuesit janë zbritur çmimet e elementeve në bazë të të cilave është caktuar çmimi i punimeve për më tepër se 2 për qind, kurse punimet janë kryer brenda afatit të kontraktuar, porositësi ka të drejtë të kërkojë zbritjen përkatëse të çmimit të kontraktuar të punimeve mbi këtë përqindje. Në qoftë se është (kontraktuar pandryshueshmëria i çmimit të punimeve, ndërsa këto janë kryer brenda afatit të kontraktuar, porositësi ka të drejtë për zbritjen e çmimit të kontraktuar në rastin kur çmimet e elementeve, në bazë të të cilave është caktuar çmimi i elementeve, janë zbritur aq sa çmimi do të ishte me e vogël më se 10 për qind e pikërisht për diferencën në çmimin prej më se 10 për qind. Në rastin e vonesës së zbatuesit të punimëve, porositësi ka të drejtë për zbritjen proporcionale të çmimit të punimëve për çdo zbritje të çmimit të elementeve, në bazë të të cilave është caktuar çmimi i punimeve.

KAPTION 2 KONTRATA E NDËRTIMIT ME DISPOZITË TË VEÇANTË Neni 640 Në qoftë si kontrata e ndërtimit përmban dispozitën ,,çelsi në dorë'', ose ndonjë dispozitë tjetër të ngjashme, zbatuesi obligohet në mënyre të pavarur që të kryejë së bashku të gjitha punimet e nevojshme për ndërtimin dhe përdorimin e objektit të caktuar të tërësishëm. Në këtë rast çmimi i kontraktuar përfshin edhe vlerën e të gjitha punimeve të paparashikuara e të tepricës së punimeve, ndërsa përjashton ndikimin i mungesave të punimeve në çmimin e kontraktuar. Në qoftë se në kontratën ,,çelsi në dorë'' marrin pjesë disa zbatues si palë kontraktuese përgjegjësia e tyre ndaj porositësit është solidare.

KAPTION 3 PËRGJEGJËSIA PËR TË METAT Aplikimi i rregullave nga kontrata e sipërmarrjes Neni 641 Në qoftë se në këtë kaptinë nuk është caktuar ndryshe për përgjegjësinë për të metat e ngrehinës, aplikohen dispozitat përkatëse të kontratës së sipërmarrjes.

Kalimi i të drejtave nga përgjegjësia për të metat Neni 642 Të drejtat e porositësit ndaj zbatuesit për shkak të të metave të ngrehinës kalojnë edhe në të gjithë fituesit e mëvonshëm të ngrehinës ose të pjesës së saj, por me kusht që fituesve të mëvonshëm të mos t'u rrjedhë afati i ri për njoftim dhe padi, por t'u llogaritet afati paraprak.

Të drejtat e veçanta të titullarit të së drejtës së banimit Neni 643

Titullari i të drejtës së banimit në penison në pronosinë shoqërore ka të drejtë të kërkojë nga zbatuesi mënjanimin e të metave brenda kufirit të përgjegjësisë së tij për të metat në ngrehinë ndaj porositësit.

KAPTION 4 PËRGJEGJËSIA E SIPERMARRËSIT DHE TË PROJEKTUESIT PËR SOLIDARITETIN E E NGREHINËS Nga çka përbëhet Neni 644 Zbatuesi përgjigjet për të metat në ngritjen e ngrehinës që i përkasin soliditetit të saj, po që se këto të meta do të tregoheshin gjatë një kohe prej dhjetë vjetësh nga data a dorëzimit dhe e pranimit të punimeve. Zbatuesi përgjigjet edhe për të metat e tokës ku është ngritur ngrehina, të cilat do të tregoheshin për një kohë prej dhjetë vjetësh nga dorëzimi dhe pranimi i punimeve, përveç nëse organizata e specijalizuar ka dhënë mendimin profesional se toka është e përshtatshme për ndërtim, kurse gjatë ndërtimit nuk janë shfaqur rrethanat që vëjnë në pikëpyetje bazueshmërinë e mendimit profesional. E njejtë gjë vlen edhe për projektuesin në qoftë se e meta e ngrehinës rrjedh nga ndonjë e metë në plan. Ata janë përgjegjës sipas paragrafeve të mësipërme jo vetëm para porositësit, por edhe para çdo fituesit tjetër të ngrehinës. Kjo përgjegjësi e tyre nuk mund të përjashtohet dhe as të kufizohet në kontratë.

Detyra e njoftimit dhe humbja e të drejtave Neni 645 Porositësi ose fituesi tjetër ka për detyrë që për të metat të njoftojë zbatuesin e punimeve dhe projektuesin brenda gjashtë muajsh nga data kur i ka konstatuar të metat, përndryshe humbë të drejtën që të invokojë atë. E drejta e porositësit ose e fituesit tjetër ndaj zbatuesit, respektivisht ndaj projektuesit, mbi bazën e përgjegjësisë së tyre për të metat pushon brenda një viti, duke llogaritur që nga dita kur porositësi, respektivisht fituesi e ka njoftuar projektuesin, respektevisht

zbatuesin e punimeve mbi të metën.

Pakësimi dhe përjashtimi i përgjegjësisë Neni 646 Zbatuesi nuk shkarkohet nga përgjegjësia në qoftë se dëmi është krijuar për arsye se gjatë zbatimit të punimeve të caktuara ka vepruar sipas kërkesave të porositësit. Por, në qoftë se para kryerjes së punës së caktuar sipas kërkesës së porositësit, e ka paralajmëruar këtë për rrezikun nga dëmi, përgjegjësia e tij pakësohet dhe sipas rrethanave të rastit konkret mundet edhe të përjashtohet.

Regreset Neni 647 Kur për dëmin janë përgjegjës zbatuesi dhe projektuesi, përgjegjësa e secilit prej tyre caktohet sipas madhësisë së fajit të tij. Projektuesi që e ka hartuar projektin e ngrehinës dhe të cilit i është besuar mbikëqyrja e zbatimit të punimeve të planifikuara, përgjigjet edhe për të metat në punimet e bra që janë krajuar me faj të zbatuesit të punimeve, në qoftë se ka mundur t'i vinte re me mbikëqyrjen normale dhe të arsyeshme të punimeve, por ka të drejtë të kërkojë nga zbatuesi i punimeve kompensimin përkatës. Zbatuesi i punimeve që e ka shpërblyer dëmin e krijuar për shkak të të metave në punimet e kryera, ka të drejtë të kërkojë shpërblimin nga projektuesi në masën në të cilën të metat në punimet e kryera rrjedhin prej të metave në projekt. Kur për të metat është përgjegjës personi të cilit zbatuesi i punimeve i ka besuar kryerjen e një pjese të punës, zbatuesi po që se dëshiron që prej tij të kërkojë kompensim, duhet ta njoftojë për ekzistimin e të metave brenda dy muajsh,duke llogaritur që nga dita kur ai ka qenë i njoftuar nga porositësi për të njëjtën të metë.

Kreu XVI TRANSPORTI KAPTINA 1 DISPOZITA TË PËRGJITHSHME Nocioni Neni 648 Më kontratën e transportit obligohet transportuesi që të transportojë në vendin e caktuar ndonjë person ose ndonjë send, ndërsa udhëtari respektivisht dërguësi obligohet që për këtë të paguajë shpërblim të caktuar. Më fjalën transportuës, në kuptim të këtij ligji konsiderohët se përsoni që mërret me transport si ushtrim i veprimtarisë së rregullt të tij, ashtu edhe çdo person tjetër i cili obligohet me kontratë të kryejë transportin kundrëjt shpërblimit.

Detyrimet e transportuesit në transportin linear Neni 649 Transportuesi i cili ushtron transportin në një linjë të caktuar (transporti linear) ka për detyrë që rregullisht dhe në gjëndje të rregullt të mbajë linjen e shpallur. Ai ka për detyrë të pranojë për transport çdo person dhe çdo send që i përmbushin kushtet ë caktuara në kushtet e përgjithshme të shpallura. Ne qoftë se mjetet e rregullta të transportit të transportuesit nuk mjaftojnë për kryerjen e të gjitha transporteve të kërkuara, përparësi kanë personat ose sendet për të cilat kjo është parashikuar me dispozita të veçanta, ndërsa përparësi të mëtejshme caktohet sipas radhës së kërkesave, por midis kërkesave të njëkohshme përparësia caktohet sipas gjatësisë më të madhe të transportit.

Heqja dorë nga kontrata Neni 650 Dërguesi, respektivisht udhëtari mund të heqë dorë nga kontrata para së të fillojë zbatimi i saj, por ka për detyrë të shpërblejë dëmin të cilin transportuesi do të pësonte për këtë arsye. Kur transportuesi vonon me fillimin e transportit aq sa pala tjetër nuk ka më interes për

transport të kontraktuar, ose kur transportuesi nuk dëshiron ose nuk mund të kryejë transportin e kontraktuar, pala tjetër mund të heqë dorë nga kontrata dhe të kërkojë kthimin e shpërblimit të paguar për transport.

Shuma e shpërblimit për transport Neni 651 Në qoftë së shuma e shpërblimit për transport është caktuar me tarifë, ose me ndonjë akt tjetër të obliguar që është shpallur, nuk mund të kontraktohet shpërblimi më i madh. Në qoftë se shuma e shpërblimit për transport nuk është caktuar me tarifë ose me ndonjë akt të obliguar tjetër të shpallur, e as me kontratë, transportuesi ka të drejtë për shpërblim të zakonshëm për këte llojë transporti. Në të tjera vihen përshtatshmërisht në zbatim dispozitat mbi shpërblimin të përmbajtura në kreun e këtij ligji mbi kontratën e sipërmarrjes. Kufizimi i aplikimit të dispozitave të këtij kreu Neni 652 Dispozitat e këtij kreu vihen në zbatim ndaj të gjitha llojeve të transportit, në qoftë se me ligj për lloje të veçanta nuk është caktuar ndryshe. KAPTINA 2 KONTRATA MBI TRANSPORTIN E SENDEVE Nënpjesa 1 DISPOZITA TË PËRGJITSHME Dorëzimi i sendeve Neni 653 Transportuesi ka për detyrë që sendin të cilin e ka pranuar për transport ti'a dorëzojë në vendin e caktuar dërguesit ose personit të caktuar (marrësit).

Për të cilën gjë dërguesi duhet të njoftojë transportuesin Neni 654 Dërguesi ka për detyrë të njoftojë transportuesin mbi llojin e dërgesës dhe mbi përmbajtjen dhe sasinë e saj dhe t'i komunikojë se ku duhet të transportohet dërgesa,

emrin dhe adresën e marrësit të dërgesës, emrin dhe adresën e vet, si dhe çdo gjë tjetër që nevojitet që transportuesi t'i përmbushë detyrimet e veta pa shtyerje dhe pengesa. Kur në dërgesë ndodhen sende të çmueshme, letrat me vlerë ose sendet e tjera të shtrenjta dërguesi ka për detyrë që për këtë gjë të njoftojë transportuesin në momentin e dorëzimit të tyre për transport dhe ti'a komunikojë vlerën e tyre. Kur është fjala për transportin e sendeve të rrezikshme, ose të sendeve për të cilat nevojiten kushte të veçanta të transportit, dërguesi ka për detyrë që për këtë gjë të njoftojë transportuesin në kohën e duhur, kështuqë ky të mund të marrë masa përkatëse të posaçme. Në qoftë se dërguesi nuk i jep transportuesit të dhënat e parashikuara në paragrafet 1 dhe 3 të këtij neni, ose i jep gabimisht, përgjigjet për dëmin që do të shkaktohej për këtë arsye.

Fletëngarkesa Neni 655 Kontraktuesit mund të mirren vesh që për dërgesën e dorëzuar për transport të përpilohet fletëngarkesa. Fletëngarkesa duhet të përmbajë emrin dhe adresën e dërguesit e të transportuesit, llojin, për mbajtjen dhe sasinë e dërgesës, si dhe vlerën e sendeve të çmueshme dhe të sendeve të tjera të shtrenjta, vendin e destinimit, shumën e shpërblimit për transport, respektivisht shënimin se shpërblimi është parapaguar, dispozitën mbi shumën me të cilin është ngarkuar dërgesa, vendin dhe datën e lëshimit të fletëngarkesës. Në fletëngarkesë mund të vihen edhe dispozita të tjera të kontratës së transportit. Fletëngarkesa duhet të nënshkruhet nga të dy kontraktuesë. Fletengarkesa mund të përmbajë dispozitën sipas urdhërit ose të jetë e shënuar në prurësin.

Kontrata e transportit dhe fletëngarkesa Neni 656 Ekzistimi dhe plotëfuqishmëria e kontratës së transportit janë të pavarura nga ekzistimi i fletëngarkesës dhe nga saktësia e saj.

Vërtetimi mbi marrjën në dorëzim për transport Neni 657 Në qoftë se nuk është lëshuar fletëngarkesa, dërguesi mund të kërkojë nga transportuesi që t'i lëshojë vërtetimin mbi marrjen në dorëzim të fletëngarkesës për transport, me të dhënat që duhet t'i përmbajë fletëngarkesa. Nënpjesa 2 RAPORTET E DËRGUESIT DHE TË TRANSPORTUESIT Paketimi Neni 658 Dërguesi ka për detyrë t'i paketojë sendet sipas mënyrës së parashikuar ose të praktikuar, kështuqë të mos shkaktohet ndonjë dëm ose të rrezikohet siguria e njerëzve ose e vlerave. Transportuesi ka për detyrë t'i tërheqë vëmendjen dërguesit për të metat e paketimit që mund të vihen re, përdryshe do të përgjigjët për dëmtimin e dërgesës që do të ndodhej për shkak të këtyre të metave. Mirëpo, transportuesi nuk do të përgjigjet për dëmtimin e dërgesës në qoftë se dërguesi, megjithëse i është tërhequr vemendja për të metat e paketimit, ka kërkuar që transportuesi të pranoje dërgesën për transport me këto të meta. Transportuesi ka për detyrë të refuzojë dërgesën në qoftë se të metat në paketimin e saj janë të atilla saqë mund të rrezikohet siguria e personave ose e vlerave, ose të shkaktohet ndonje dëm. Për dëmin të cilin për shkak të të metës në paketim do të pësonin personat e tretë gjatë kohës gjersa sendi ndodhet prane transportuesit, përgjigjet transportuesi, ndërsa ky ka drejtë të kërkoje shpërblimin nga dërguesi.

Shpërblimi për transport dhe shpenzimet lidhur me transportin Neni 659 Dërguesit ka për detyrë t'i paguajë transportuesit shpërblimin për transport dhe shpenzimet lidhur me transportin. Në qofte se në fletëngarkesa nuk është theksuar se dërguesi duhet të paguajë shpërblimin për transport dhe shpenzimet e tjera lidhur me transportin, nënkuptohet se dërguesi a ka udhëzuar transportuesin që t'i arkëtojë nga marrësi.

Disponimi i dërgesës Neni 660 Dërguesi mund të disponojë dërgesën dhe t'i ndryshojë urdhërat e përmbajtura në kontrata, mund të urdhërojë transportuesin që të pezullojë transportin e mëtejshëm të dërgesës, t'ia kthejë dërgesën, t'ia dorëzojë marrësit tjetër, ose të drejtojë në një vend tjetër. E drejta e dërguesit për t'i ndryshuar urdhërat pushon pas arritjes së dërgesës në vendin e destinimit, kur transportuesi i dorëzon marrësit fletënngarkesën, ose kur transportuesi e fton marrësin që të marrë në dorëzim dërgesën, ose kur marrësi e kërkon vetëm dorëzimin e saj. Në rastin kur është lëshuar fletëngarkesa sipas urdhërit ose të shënuar pruerësit, e drejtat e dërguesit nga paragrafi paraprak i takojnë ekskluzivisht poseduesit të fletëngarkesës. Personi i autorizuar që shfrytëzon të drejtën e dhënies së urdhërave të reja transportuesit, ka për detyrë t'ia kompensojë shpenzimet dhe dëmin që ka pësuar për këtë arsye, si dhe që me kërkesën e tij t'i japë dorëzani, se shpenzimet dhe dëmi do t'i kompensohen.

Drejtimi i transportit Neni 661 Transportuesi ka për detyrë të zbatojë transportin në rrugën e kontraktuar. Në qoftë se nuk është kontraktuar se në cilin rrugë duhët të bëhet transporti, transportuesi ka për detyrë të bëjë në atë rrugë që i përgjigjët më tepër interesave të dërguesit.

Pengesat gjatë zbatimit të transportit Neni 662 Transportuesi ka për detyrë të njoftoje dërguesin mbi të gjitha rethanat që do të kishin ndikim në zbatimin e transportit dhe të veprojë sipas udhëzimeve të marra prej tij. Transportuesi nuk ka për detyrë të veprojë sipas udhëzimeve të dërguesit, zbatimi i të cilave do të mund të rrezikonte sigurinë e personave ose të vlerave. Në qoftë se rasti do të ishte i atillë sa të mos mund të priten udhëzimet e dërguesit, transportuesi ka për detyrë të veprojë sikundër do të vepronte ekonomisti i mirë respektivisht nikoqiri i mirë në të njejtën situatë dhe për këtë gjë të njoftojë dërguesin e të

kërkojë udhezimet e tij të mëtejshme. Transportuesi ka të drejtë në kompensimin e shpenzimeve që ka pasur për shkak të pengesave të krijuara pa fajin e tij.

Shpërblimi në rastin e ndërprerjes së transportit Neni 663 Në qoftë se për ndonjë shkak për të cilin përgjigjet transportuesi është ndërpritur transporti, ky ka të drejtë në pjesën proporcionale të shpërblimit për transportin e kryer, por ka për detyrë të shpërblejë dëmin që do të krijohej për palën tjetër për shkak të ndërprerjes së transportit. Në qoftë se transporti është ndërprerë për ndonjë shkak për të cilin nuk përgjigjet askush nga personat e interesuar, transportusi ka të drejtë në diferencën midis shpërblimit të kontraktuar për transport dhe të shpenzimeve të transportit nga vendi ku është ndërpritur transporti deri në vendin e destinimit. Transportuesi nuk ka të drejtë as edhe në pjesën e shpërblimit, në qoftë së gjatë transportit dërgesa shkatërrohet për shkak të fuqisë madhore.

Kur dërgesa nuk mund të dorëzohet Neni 664 Ne qoftë se marrësi nuk mund të njoftohet mbi arritjen e dërgesës, ose refuzon ta pranojë dhe në përgjegjësi po që se dërgesa nuk mund të dorëzohet, apo në qoftë se marrësi nuk i paguan transportuesit shpërblimin e obliguar dhe shumat e tjera që ngarkojnë dërgesën, transportuesi ka për detyrë të njoftojë për këtë dërguesin, të kërkojë prej tij udhëzime dhe të marrë masa të duhura për llogari të tij për ruajtjen e sendeve. Në qoftë se brenda afatit të caktuar personi i autorizuar nuk ndërmerr asgjë me dërgesën, transportuesi ka të drejtë të shesë sipas rregullave mbi shitjen e sendit të debituar në rastin e vonesës së kreditorit dhe të arkëtojë kërkesat e veta nga çmimi i realizuar, ndërsa pjesën që mbetet ka për detyrë të depozitojë pranë gjykatës për personin e autorizuar. Përgjegjësia a transportuesit ndaj dërguesit Neni 665 Në qoftë se transportuesi ia ka dorëzuar dërgesën marrësit, ndërsa nuk ka arkëtuar prej tij shumën me të cilën ka qenë e ngarkuar, ka për detyrë t'ia paguajë këtë shumë dërguesit, por

po që se kjo është lëshuar. .ka të drejtë të kërkojë kompensimin nga marrësi. Në rastin kur është lëshuar fletëngarkesa sipas urdhërit. ti vejnë në dispozicion sikundër është kontraktuar dhe t'i paraqes fletëngarkesën. ai ka për detyrë të veprojë sipas paragrafit paraprak vetëm në qoftë se në fletëngarkesë është shënuar personi në vendin e destinimit i cili duhet lajmëruar se dërgesa ka arritur. Nënpjesa 3 RAPORTET E TRANSPORTUESIT DHE TË MARRËSIT Njoftimi i marrësit mbi arritjen e dërgesës Neni 666 Transportuesi ka për detyrë të njoftojë marrësin pa vonesë se dërgesa ka arritur. Dorëzimi i dërgesës kur është lëshuar kopja e fletëngarkesës Neni 667 Transportuesi mund të refuzojë të dorëzojë dërgesën në qoftë se njëkohësisht nuk jepet kopja e fletëngarkesës ku marrësi ka vërtetuar se dërgesa i është dorëzuar. E drejta e marrësit për të kërkuar dorëzimin e dërgesës Neni 668 Marrësi mund të ushtrojë të drejta nga kontrata e transportit ndaj transpoirtuesit dhe të kërkojë prej tij tia dorëzojë fletëngarkesën dhe dërgesen vetëm pasi ajo të arrijë në vendin e destinimit. Marrësi mund të ushtrojë të drejta nga kontrata e transportit dhe të kërkojë nga transportuesi t'i dorëzojë dërgesën vetëm në qoftë se i plotëson kushtet e parashikuara në kontratën e transportit. Transportuesi ka për detyrë që me kërkesën e marrësit tia dorëzojë dërgesën para se ajo të arrijë në vendin e destinimit vetëm në qofte se për këtë gjë është i autorizuar nga dërguesi. apo në pruerësin.

Detyrimi i marrësit për të paguar shpërblimin e transportit Neni 670 Me marrjen në dorëzim të dërgesës dhe të fletëngarkesës po që se është lëshuar. ai mund të ushtrojë të drejtat nga kontrata vetëm në qoftë se pranë gjykatës depoziton shumën kontestuese. nga cilësitë e dërgesës ose nga shkaqet e jashtme që nuk kanë mundur të parashikohen. të tarifës ose të ndonjë akti tjetër të përgjithshëm ku pakësohet kjo përgjegjësi. të kushteve të përgjithshme të transportit. me konditë që të mos jetë në disporcion të hapur me dëmin. Ky kufizim i shumës së kompensimit nuk vlen në qoftë se dëmin e ka shkaktuar . shpenzimet e vërtetimit i përballon transportuesi. marrësi obligohet t'i paguajë transportuesit shpërblimin për transport. Nënpjesa 4 PËRGJEGJËSIA E TRANSPORTUESIT PËR HUMBJEN. si dhe të evitohen ose të mënjanohen. Janë të pavlefshme dispozitat e kontratës së transportit.Vërtetimi i autenticitetit dhe i gjendjes se dërgesës Neni 669 Personi i autorizuar ka të drejtë të kërkojë që me procesverbal të vërtetohet autenticiteti i dërgesës dhe po që se dërgesa është e dëmtuar nga çka përbëhet ky dëmtim. Po që se vërtetohet se dërgesa nuk është ajo që i është dorëzuar transportuesit. Në qoftë se marrësi konsideron se nuk e ka për detyrë t'i paguajë transportuesit aq sa kërkon ky. DËMTIMIN DHE VONESËN E DËRGESËS Humbja ose dëmtimi i dërgesës Neni 671 Transportuesi përgjigjet për humbjen ose për destimin e dërgesës që do të ndodheshin prej momentit të marrjes në dorëzim deri në dorëzimin e saj përveç në qoftë se janë shkaktuar nga veprimet e personit të autorizuar. në qoftë se nuk është caktuar diçka tjetër në kontratën e transportit ose në fletëngarkesën. apo se dëmtimi është më i madh nga sa ka pohuar transportuesi. si dhe t'i paguajë shumat me të cilat është ngarkuar dërgesa. Por është e plotëfuqishme dispozita që cakton përpara shumën më të lartë të shpërblimit.

përveç në qoftë se dëmtimi është konstatuar me procesverbal para marrjes në dorëzim të dërgesës. ose sende të tjera to shtrenjta transportuesi ka për detyrë të kompensojë dëmin e krijuar në këtë mënyrë vetëm në qoftë se me rastin e dorëzimit të sendit për transport ka qenë i njoftuar mbi natyrën e këtyre sendeve dhe mbi vlerën e tyre. apo në qoftë se dëmin e ka shkaktuar me dashje ose nga pakujdesia ekstreme. përpos shpërblimit të dëmi. Kur marrësi e merr në dorëzim dërgesën pa kundërshtim Neni 674 (1)Kur marrësi e merr në dorëzim dërgesën pa kundërshtim dhe ia paguan transportuesit kërkesat e tij. ose dëmtimin e tyre transportuesi përgjigjet sipas rregullave të përgjithshme mbi përgjegjësinë e transportuesit. shuma e shpërbimit caktohet sipas çmimit të tregut të dërgesës në kohën dhe në vendin e dorëzimit për transport. transportuesi ka për detyrë që. Në qoftë se me sendet e përmendura në dërgesë kanë qenë edhe sende të tjera. por jo më vonë se tetë dite nga dorëzimi. Kthimi i shpërblimit të paguar për transport Neni 673 Në rastin e humbjes se plotë të dërgesës. Transportuesi nuk mund të invokojë dispozitat e paragrafeve në qoftë se dëmtimin e ka shkaktuar me dashje ose nga pakujdesia ekstreme. . Humbja ose dëmtimi i dërgesës së sendeve të shtrenjta Neni 672 Në rastin e humbjes ose të dëmtimit të dërgesës ku ndodhesin sende të çmueshme. Në qoftë se nuk është kontraktuar ndryshe. dërguesit t’i kthejnë shërbimin për transport në qoftë se është paguar. për humbjen. pushon përgjegjësia e transportuesit. Transportuesi mbetet përgjegjës për dëmtimin e dërgesës që nuk mund të viheshin re në momentin e dorëzimit në qoftë se marrësi e ka njoftuar për këto dëmtime pa vonesë pasi të jenë zbuluar.transportuesi me dashje ose nga pakujdesia ekstreme. letrat me vlerë.

Secili prej disa transportuesve ka të drejtë të kërkojë që të vërtetohet gjendja e dërgesës në momentin kur i është dorëzuar për zbatimin e pjesës së tij të transportit. ky bëhët palë kontraktuese në kontratën e transportit. por ka të drejtë në kompensim nga transportuesi të cilit ia ka besuar dërgesën. Transportuesit solidarë marrin pjesë në përballimin e dëmit përpjestimisht në kontributet e tyre në transport. Përgjegjësia për ndihmësit Neni 676 Transportuesi përgjigjet për personat që kanë punuar në zbatimin e transportit sipas urdhërit të tij. përveç atij që provon se dëmi nuk është krijuar gjërsa ai ka transportuar dërgesën. kontributet e të cilit janë në përpjestim me pjesëmarrjen e tij në transport.Përgjegjësia e transportuesit për vonesë Neni 675 Transportuesi përgjigjet për dëmin e krijuar për shkak të vonesës. me të drejtat dhe detyrat e debitorit solidar dhe të kreditorit solidar. përveç në qoftë se vonesa është shkaktuar nga ndonjë fakt që përjashton përgjegjësinë e tij për humbjen ose dëmtimin e sendit. mbetet gjithnjë përgjegjës për transportin e saj që nga marrja në dorëzim deri në dorëzimin e saj. Në qoftë se transportuesi tjetër e merr përsipër nga transportuesi i parë bashkë me dërgesen edhe fletëngarkesën. Nënpjesa 5 PJESËMARRJA E DISA TRANSPORTUESVE NË TRANSPORTIN E DËRGESËS Kur këta përgjigjen solidarisht Neni 677 Transportuesi që i beson ndonjë transportuesit tjetër zbatimin tërësisht ose pjesërisht të transportit të dërgesës që e ka pranuar për transport. E njëjta gjë vlen edhe kur për zbatimin e transportit të ndonjë dërgese obligohen me të njëjtën kontratë disa transportues të cilët do të marrin pjesë në transport njeri pas tjetrit. .

përparësi arkëtimi kanë kërkesat e cilit do prej këtyre kreditorëve të krijuara me nisjen . kërkesat e tyre lidhur me transportin janë siguruar. Kërkesat e transportuesit të mëparshëm. në qoftë se fletëngarkesa nuk përmban diçka tjetër t'i arkëtojë të gjitha kërkesat në bazë të fletëngarkesës. të nisësit dhe të magazionerit. E njejta gjë vlen në qoftë se transportuesi paguan kërkesat e nisësit. transportuesi ka të drejtën e pengut në sendet që i janë dorëzuar për transport dhe lidhur me transportin gjërsa i mban dhe gjërsa ka në dorë dokumentin me anë të të cilit mund t'i disponojë këto. Përgjegjësia e pjesëtuar e transportuesve Neni 678 Kur në zbatimin e transportit të një dërgese marrin pjesë njeri pas tjetrit disa transportues që i ka caktuar dërguesi. secili prej tyre përgjigjet vetëm për pjesën e vet të transportit. gjithashtu me ketë peng dhe transportuesi i fundit ka për detyrë. Kërkesat e tjera të komisionarëve dhe të magazionerëve si dhe kërkesat e nisësit e të transportuesit të krijuara nga dhënia e paradhënieve arkëtohen vetëm pas pagimit të . si dhe e drejta e tij e pengut.Prapësimet e bëra transportuesit të mëvonshëm kanë efekt edhe ndaj transportuesve të mëparshëm.ose transportin anasjelltas radhës që janë krijuar. Konfiikti i të drejtave të pengut Neni 680 Kur përpos të drejtës së pengut të transportuesit ekzistojnë në të njëjtin send njëkohësisht të drejtat e pengut të komisionerit. Kur në zbatimin e transportit kanë marrë pjesë disa transportues njeri pas tjetrit. Nënpjesa 6 E DREJTA E PENGUT Kur transportuesi ka të drejtë pengu Neni 679 Për sigurimin e arkëtimit të shpërblimit për transport e të shpenzimeve të domosdoshme që i ka bërë lidhur me transportin. bartën nga vetë e drejta në transportuesin e mëvonshëm që i ka paguar këto kërkesa.

E drejta e udhëtarit për vendin e caktuar Neni 682 Transportuesi ka për detyrë t'i japë udhëtarit atë vend dhe në atë mjet transporti sikundër është kontraktuar. KAPTION 3 KONTRATA MBI TRANSPORTIN E PERSONAVE Dispozita e përgjithshme Neni 681 Transportuesi ka për detyrë që transportin e personave të bëjë në mënyrë të sigurtë me atë mjet të transportit që është caktuar në kontratën e transportit dhe në ato kushte komoditeti dhe higjenike të cilat sipas llojit të mjetit respektiv të transportit dhe të largësisë së rrugës. përveç në qoftë se vonesa është shkaktuar për ndonjë arsye që nuk ka mundur të evitohet as me kujdesin e ekspertit. kështuqë ka për detyrë të kompensojë. sipas radhës që janë krijuar. lëndimi ose vdekja e udhëtarit. dëmin që do të krijohej nga dëmtimi i shëndetit. përveç në qoftë se është shkaktuar nga veprimi i udhëtarit ose nga shkaku i jashtëm që nuk ka mundur të parashihet dhe as të shmanget ose të evitohet. Ai përgjigjet për dëmin të cilin udhëtari do të pësonte për shkak të vonesës. si në rastin e transportit me pagesë ashtu edhe në transportin falas. ose të ndonjë akti tjetër të përgjithshëm. Përgjegjësia e transportuesit për sigurinë e udhëtareve Neni 684 Transportuesi përgjigjet për sigurinë e udhëtarëve që nga fillimi i transportit deri në mbarim të tij. të cilat e zvogëlojnë këtë përgjegjësi.kërkesave të përmendura në paragrafin paraprak. konsiderohen të domosdoshëm. Përgjegjësia e transportuesit për vonesë Neni 683 Transportuesi ka për detyrë të transportojë në kohën e duhur udhëtarin deri në vendin e caktuar. si dhe të kushteve të përgjithshme të transportit të tarifës. Të pavlefshme janë dispozitat e kontratës. .

të mostrës apo të modelit. Për dëmtimin e sendeve që i mban me vete udhetari. të diturisë teknike e të përvojës të damkës. . transportuesi përgjigjet sipas dispozitave për transportin e sendeve. kurse fituesi i licencës obligohet t'i paguajë për këtë kompensim të caktuar. Forma Neni 687 Kontrata mbi licencë duhet të lidhet në formë shkresore. Kreu XV KONTRATA MBI LICENCËN KAPTINA 1 DISPOZITA TË PËRGJITHSHME Nocloni Neni 686 Me kontratën mbi licencën obligohet dhënësi i licencës që fituesit të licencës t'i cedojë terësisht apo pjesërisht të drejtën e shfrytëzimit të çpikjes. transportuesi përgjigjet sipas regullave të përgjithshme mbi përgjegjësinë.Përgjegjësia për bagazhin e dorëzuar për transport dhe për sende të tjera Neni 685 Bagazhi të cilin ia ka dorëzuar udhëtari transportuesi ka për detyrë të transportojë në të njëjtën kohë kur edhe udhëtarin dhe t'ia dorëzojë pasi të ketë marrë fund transporti Për humbjen dhe dëmtimin e bagazhit që ia ka dorëzuar udhëtari. Afati i licencës Neni 688 Licenca për shfrytëzimin e çpikjes se patentuar të mostrës apo të modelit nuk mund të kontraktohet për një kohë më të gjatë nga sa është kohëzgjatja e mbrojtjes ligjore e këtyre të drejtave.

Kufizimi territorial i të drejtës së shfrytëzimit Neni 690 E drejta e shfrytëzimit të objektit të licencës mund të kufizohet nga ana territoriale vetëm në qoftë se kjo nuk është në kundërshtim me dispozitat mbi tregun unik jugosllav. . konsiderohet se i është dhenë licenca ekskluzive.Licenca ekskluzive Neni 689 Me kontratën mbi licencën fituesi i licencës fiton të drejtën ekskluzive të shfrytëzimit të objektit të licencës vetëm në qoftë se kjo është kontraktuar shprehimisht (licenca ekskluzive). Dhënësi i licencës ka për detyrë që fituesit të licencës t'i dorëzojë edhe dokumentacionin teknik të nevojshëm për aplikimin praktik të objektit të licencës. Mundësitë e tjera të shfrytëzimit të objektit të licencës i rezervon dhënesi i licencës Në qoftë se në kontratën mbi licencës nuk është treguar se për cilën licencë është fjala. Dhënia e udhëzimeve dhe njoftimeve Neni 692 Dhënësi i licencës ka për detyrë që fituesit të licencës t'i japë të gjitha udhezimet dhe njoftimet që nevojiten për shfrytëzimin me sukses të objektit të licencës. konsiderohet se licenca është e pakufizueshme nga ana territoriale KAPTINA DETYRIMET E DHËNËSIT TË LICENCËS Dorëzimi i objektit të licencës Neni 691 Dhënësi i licencës ka për detyrë që fituesit të licencës t'i dorëzojë brenda afatit të caktuar objektin e licencës. Në qoftë se me kontratën mbi licencën nuk i është kufizuar nga ana territoriale e drejta e shfrytëzimit të objektit të licencës.

as tërësisht dhe as pjesërisht.Detyrimi i garantimit Neni 693 Dhënësi i licencës i garanton fituesit të licencës zbatueshmërinë teknike dhe përdorëshmërinë teknike të objektit të licencës. dhënësi i licencës garanton që të drejtën e shfrytëzimit nuk ia ka ceduar tjetrit. se në të nuk ka barrë dhe se nuk është e kufizuar në favor të ndonjë të tretit. Shfrytëzimi i perfeksionimeve të mëvonshme Neni 697 Në qoftë se me kontratë nuk është caktuar ndryshe. në volumin e kontraktuar dhe në kufij e kontraktuar. KAPTINA 3 DETYRIMET E FITUESIT TË LICENCËS Shfrytëzimi i objektit të licencës Neni 696 Fituesi i licencës ka për detyrë të shfrytëzojë në objektin e licencës sipas mënyrës së kontraktuar. fituesi i licencës nuk është i autorizuar të shfrytëzojë perfeksionime të mëvonshme të objektit të licencës. Në qoftë se objekti i kontratës është licenca ekskluzive. as ti besojë ndonj tjetri në kuadrin e aplikimit territorial të licencës. Dorëzania Neni 694 Dhënësi i licencës garanton që e drejta e shfrytëzimit që është objekt i kontratës t'i takojë atij. Detyrimi i dhënësit të licencës ekskluzive Neni 695 Në qoftë se është kontraktuar licenca ekskluzive. . dhënësi i licencës nuk mundet në asnjë formë ta shfrytëzojë vetë objektin e licencës dhe as pjesë të veçanta të saj. Dhënësi i licencës ka për detyrë të ruajë dhe të mbrojë të drejtën e ceduar fituesit të licencës nga të gjitha pretendimet e personave të tretë.

Ruajtja e objektit të licencës në fshehtësi Neni 698 Në qoftë se objektin e licencës e përbëjnë çpikja e jopatentuar ose dituria dhe eksperienca teknike e fshehtë fituesi i licencës ka për detyrë të ruaj në fshehtësi. Cilësia Neni 699 (1)Po që se me licencë të prodhimit është ceduar edhe licenca e përdorimit të damkës, fituesi i licencës mund të vijë në qarkullim mallra me këtë damkë vetëm nëse cilësia e tyre është e vetëm sikundër janë edhe mallrat që i prodhon dhënësi i licencës. Marrëveshja e kundërt nuk ka efekt juridik.

Shënimi Neni 700 Fituesi i licencës ka për detyrë që mallin ta shënojë me shënimin mbi prodhimin sipas licencës. Shpërblimi Neni 701 Fituesi i licencës ka për detyrë t'i paguajë dhënësit të licencës shpërblimin e kontraktur në kohën dhe në mënyrë sikundër është caktuar në kontratë. Paraqitja e raportit Neni 702 Në qoftë se shpërblimi caktohet varëssisht nga volumi i shfrytëzimit të objektit të licencës, fituesi i licencës ka për detyrë ti paraqes dhënësit të licencës raportin mbi volumin e shfrytëzimit dhe të bëjë llogarinë e shpërblimit për çdo vit, në qoftë se me kontratë për këtë gjë nuk është caktuar afati më i shkurtër.

Ndryshimi i shpërblimit të kontraktuar Neni 703 Në qoftë se shpërblimi i kontraktuar është bërë hapëtazi i papërpjestueshëm në krahasim me të ardhurat të cilat fituesi i licencës ka nga shfrytëzimi i objetit të licencës, pala e interesuar mund të kërkojë ndryshimin e shpërblimit të kontraktuar KAPTINA 4 NËNLICENCA Kur mund të jepet Neni 704 Fituesi i licencës ekskluzive mund t'ia cedojë tjetrit të drejtën e shfrytëzimit të objektit të licencës (nënlicenca). Me kontratë mund të parashikohet që fituesi i licencës të mos mund t'i japë tjetrit nënlicencën, apo të mos mund t’ia japë pa autorizimin e dhënësit të licencës.

Kur dhënësi mund ta refuzojë lejën Neni 705 Kur për dhënien e nënlicencës nevojitet leja e dhënësit të licencës, ky mund t’ia refuzojë fituesit të licencës ekskluzive vetëm për shkaqe serioze.

Renuncimi për shkak të nënlicencës së palejueshme Neni 706 Dhënësi i licencës mund ta renuncojë kontratën e licencës pa afat renuncimi në qoftë se nënlicenca është dhënë pa autorizimin e tij, kur ky sipas ligjit, ose sipas kontratës është i nevojshëm

Kërkesa direkte e dhënësit të licencës Neni 707 Me kontratën mbi nënlicencën nuk krijohet asnjë raport juridik i veçantë midis fituesit të nënlicencës dhe dhënësit të licencës, as atëhere kur dhënësi i licencës e ka dhënë lejën e nevojshme për kontraktimin e nënlicencës. Mirëpo, dhënësi i licencës mundet, për arkëtimin e kërkesave të veta nga fituesi i licencës

të krijuara nga licenca, të kërkojë direkt nga fituesi i nënlicencës pagimin e shumës të cilën ky i debiton dhënësit të nënlicencës në bazë të nënlicencës.

KAPTINA 5 PUSHIMI I KONTRATËS Kalimi i kohës së caktuar Neni 708 Kontrata mbi licencën e lidhur për një kohë të caktuar pushon vetevetiu nga kalimi i kohës për të cilën është lidhur, kështuqë nuk nevojitet të renuncohet. Përtritja nënkuptimisht e licencës Neni 709 Kur pasi të ketë kaluar koha për të cilën është lidhur kontrata mbi licencën, fituesi i licencës e zgjatë shfrytëzimin e objektit të licencës, ndërsa dhënësi i licencës nuk e kundërshton këtë, konsiderohet se është lidhur kontrata e re mbi licencën për një kohë të pacaktuar me kondita të njëjta sikurse edhe paraprake. Sigurimet që i kanë dhënë personat e tretë për licencën e parë pushojnë pasi të ketë kaluar koha për të cilën është kontraktuar.

Renuncimi Neni 710 Kontrata mbi licencën kohëzgjatja e së cilës nuk është caktuar pushon me renuncim, të cila secila palë mund t'ia japë tjetrës duke respektuar afatin e caktuar të renuncimit. Në qoftë se afati i renuncimit nuk është caktuar me kontratë, ky do të jetë gjashtë muaj me kusht që dhënësi i licencës të mos mund të renuncojë kontratën gjatë vitit të parë të afatit të saj.

Vdekja falimentimi dhe likuidimi i zakonshëm Neni 711 Në rast vdekjes së dhënësit të licencës, licenca vazhdon me trashëgimtarët e tjerë, në qoftë se nuk është kontraktuar ndryshe.

Në rast të vdekjës së fituesit të licencës, licenca vazhdon me trashëgimtarët e tjerë të cilët e vazhdojnë veprimtarinë e tij. Në rast falimentimi ose të likuidimit të zakonshëm të fituesit të licencës dhënësi i licencës mund të zgjedhë kontratën. Kreu XVI DEPOZITA KAPTINA 1 MBI DEPOZITËN NË PËRGJITHËSI Nënpjesa 1 DISPOZITA TË PËRGJITHSHME Nocioni Neni 712 Me kontratën mbi depozitën obligohen depozitmarrësi që të paraqes sendin nga depozitëdhënësi për të ruajtur dhe për të kthyer kur ky ta kërkojë. Objekt kontrate mbi depozitë mund të jenë vetëm sendet e luejtshme.

Depozitë e sendit të huaj Neni 713

(1)

Kontratën mbi depozitën mund të lidhë në mënyrë të plotfuqishme posedues në emer të vet edhe personi që nuk eshtë titullari i të drejtës së disponimit respektivisht poseduesi i sendit, dhe depozitëmarrësi ka për detyrë t'i kthejë sendin këtij, përveç në qoftë se merr vesh se sendi është vjedhur.

Në qoftë se personi i tretë kërkon me anë të padisë sendin nga depozitmarrësi si titullar i të drejtës së disponimit, respektivisht si posedues, depozitëmarrësi ka për detyrë t'i komunikojë gjykatës se prej kujt e ka marrë sendin, e njëkohësisht të njoftojë depozitëdhënësin mbi padinë e ngritur.

Nënpjesa 2 DETYRIMET E DEPOZITMARRËSIT Detyrimi ruajtjes dhe i njoftimit Neni 714 Depozitëmarrësi ka për detyrë ta ruajë sendin si të vetin, e në qoftë se depozita është me shpërblim duhet të ruajë si ekonomist i mirë, respektivisht si nikoqir i mirë. Në qoftë se janë kontraktuar vendi ose mënyra e ruajtjes së sendit, depozitëmarrësi mund t'i ndryshojë vetëm në qoftë se këtë e kërkojnë rrethanat e ndryshuara, përndryshe do të përgjigjet edhe për shkatërrimin pa dashje ose për dëmtimin pa dashje të sendit. Për të gjitha ndryshimet që do t'i vinte re në sendin dhe për rreziqet që sendet të prishen në cilëndo mënyrë qoftë depozitëmarrësi ka për detyrë të njoftojë depozitëdhënësin.

Dorëzimi i sendit dikujt tjetër për ruajtje Neni 715 Depozitëmarrësi nuk mundet pa pëlqimin e depozitëdhënësit, ose pa nevojë të domosdoshme t'ia dorezojë dikujt sendin që i është besuar për ta ruajtjur përndryshe përgjigjet edhe për shkatërrimin ose dëmtimin e tij pa dashje. Përdorimi i sendit Neni 716 Depozitëmarrësi nuk ka të drejtë ta përdorë sendin që i është besuar për ruajtje. Në rasatin e përdorimit të palejueshëm të sendit, depozitëmarrësi i debiton depozitëdhënësit kompensmin përkatës dhe përgjigjet për shkatërrimin ose dëmtimin pa dashje të sendit që do të mund të ndodhin në këtë rast. Kur në depozitë është lënë ndonjë send i pa konsumueshëm dhe depozitëmarrësit i është lejuar përdorimi i tij, atëherë ndaj marrëdhënieve të kontraktuesve vihen në zbatim rregullat e kontratës mbi huapërdorjen, e vetëm për qështjet e kohës dhe të vendit të kthimit të sendit gjykohet sipas rregullave të kontratës mbi depozitën, në qoftë se kontraktuesit nuk kanë caktuar lidhur me këtë diçka tjeter.

Përdorimi dhe dorëzimi i sendit dikujt tjetër Neni 717 Kur depozitëmarrësi pa pëlqimin e depozitëdhënësit dhe pa ndonjë nevojë të domosdoshme

në kundërshtim me kontratën, e përdorë sendin e ndryshon vendim, pse mënyrën e ruajtjes së tij ose kur sendi i është dorëzuar për ruajtje personit tjetër, ai nuk përgjigjet për shkatërrimin ose dëmtimin pa dashje të sendit që mund të ndodhnin edhe sikur të ketë vepruar në pajtim me kontratën.

Kthimi i sendeve Neni 718 Depozitëmarrësi ka për detyrë të kthejë sendin posa të kërkojë depozitëdhënësin, duke e bërë këtë me të gjitha uzufruktet dhe përfitimet e tjera që ka pas nga sendi. Në qoftë se është caktuar afati për kthimin e sendit, depozitëdhënësi mund të kërkojë që sendi t'i kthehet edhe para skadimit të afatit, me përjashtim kur afati nuk është kontraktuar eksluzivisht në interesin e depozitëdhënësit. Kthimi bëhet në vendin e dorëzimit të sendit depozitëmarrësit, në qoftë se me kontratë nuk është caktuar ndonjë vend tjetër, në të cilin rast depozitëmarrësi ka të drejtë në kompensimin e shpenzimeve të bartjes së sendit.

Nënpjesa 3 TË DREJTAT E DEPOZITEMARRËSIT Kompensimi i shpenzimeve dhe i dëmit Neni 719 Depozitëmarrësi ka të drejtë të kërkojë nga depozitëdhënësi që t'i kompensojë shpenzimet e bëra në mënyrë të bazueshme për ruajtjen e sendit, si dhe dëmin që ka pasur për shkak të depozitës.

Shpërblimi Neni 720 Depozitëmarrësi nuk ka të drejtë në shpërblim për mundin e vet, përveç në qoftë se shpërblimi është kontraktuar, në qoftë se depozitëmarrësi merret me pranimin e sendeve për ruajtje, ose në qoftë se shpërblimi ka mundur të pritet,duke marrë parasysh rrethanat e punës.

Kthimi i sendit në rastin e depozitës falas Neni 721 Depozitëmarrësi i cili është obliguar ta ruajë sendin për atë kohë të caktuar mund tia kthejë depozitëdhënësit para skadimit të afatit të kontraktuar në qoftë se vetë sendit do t'i kanosej rreziku i shkatërrimit ose i dëmtimit apo në qoftë se ruajtja a tij e mëtejshme do të shkaktonte dëm. Në qoftë se afati nuk është kontraktuar, depozitëmarrësi nga paragrafi paraprak mundet në çdo kohë të heqë dorë nga kontrata, por ka për detyrë që depozitëdhënësit ti caktojë afatin plotësues për marrjen në dorëzim të sendit.

Nënpjesa 4 RASTE TË VEÇANTA TË DEPOZITËS Depozitë e zëvendësueshme Neni 722 Kur në depozitë janë dhënë sendet e zëvendësueshme me të drejtë që depozitëmarrësi t'i konsumojë dhe me detyrim që ta kthejë të njëjtën sasi sendesh të njejtit lloj, atëherë ndaj marrëdhënieve të tij me depozitëdhënësin vihen në zbatim rregullat e kontratës së huasë, vetëm lidhur me kohë dhe vendin e kthimit do të aplikohen rregullat e kontratës mbi deposition, në qoftë se kontraktuesit këtë gjë nuk kanë caktuar dicka tjetër.

Lënia e depozitës nga nevoja Neni 723 Kujt i është besuar sendi në rast të ndonjë nevoje, për shëmbull në rast zjarri, termeti, vërshimi, ka për detyrë ta ruajë me kujdesin e shtuar.

KAPTINA 2 DISPOZITË HOTELIERE Hotelieri si depozitëmarrësi Neni 724

Organizatat hoteliere të punës së bashkuar dhe hotelierë të tjerë konsiderohen si depozitëdhënës lidhur me sendet që i kanë marrë me vete klientë dhe përgjigjen për humbjen ose dëmtimin e tyre jo më teper se deri në dhjetë mijë dinarë, por Këshilli Ekzekutiv Federativ mund të caktojë edhe shumë më të madhe se kjo. Kjo përgjegjësi është përjashtuar në qoftë se sendet janë shkatërruar ose dëmtuar për shkak të rrethanave që nuk kanë mundur të shmangen ose të mënjanohen për, ndonjë shkak të vetë sendit, në qoftë se kanë humbur ose janë dëmtuar nga sjelljet e vetë klientit ose nga sjelljet e përsonave që i ka sjellur ky me vete ose që i kanë ardhur këtij në vizitë. Hotelieri debiton kompensim të plotë në qoftë se klienti ia ka dorëzuar sendin për ruajtje, si dhe në qoftë se dëmi është krijuar, me faj të tij ose me faj të personave për të cilët përgjigjet ai.

Detyrimi i hotelierit për ta pranuar sendin për ruajtje Neni 725 Hotelieri ka për detyrë të pranojë sendet për ruajtje që i kanë sjellur klientit dhe që deshirojnë t'i dorëzojnë për ruajtje,përveç në qoftë se nuk disponon lokale të përshtatshme për vendosjen e tyre, apo në qoftë se ruajtja e tyre e kapërcen mundësinë e tij për ndonjë shkak tjetër. Në qoftë se hotelieri refuzon në mënyrë të pajustifikuar ta pranojë sendin për ruajtje, debiton kompensim të plotë të dëmit të cilin klienti e pëson për këtë shkak.

Detyra e klientit për ta lajmëruar dëmin Neni 726 Klienti ka për detyrë ta lajmërojë humbjen ose dëmtimin e sendeve posa të mësojë për të përndryshe do të ketë të drejtë në kompensim vetëm në qoftë se dëmi është krijuar me faj të hotelierit ose të personave për të cilët përgjigjet ai.

Shpalljet mbi përjashtimin e përgjegjësisë Neni 727

Nuk kanë asnjë efekt juridik shpalljet e theksuara në lokalet hoteliere me të cilat përjashtohet, kufizohet ose kondicionohet përgjegjësia e tyre për sendet që i kanë sjellur klientët.

E drejta e mbajtjës Neni 728 Organizatat hoteliere të punës së bashkuar, dyqanet dhe individët që pranojnë klientët për fjetje kanë të drejtë t'i mbajnë sendet që i kanë sjellur klientët, gjërsa t'i arkëtojnë kërkesat e veta për strehim dhe shërbimet e tjera.

Zgjerimi i aplikimit të dispozitave mbi depozitën hoteliere Neni 729 Dispozitat mbi depozitë hoteliere vihen përshtatshmërisht në zbatim edhe ndaj spitaleve, garazheve, vagonëve të fjetjës, kampave të organizuara etj. Kreu XVII MAGAZIONIMI KAPTINA 1 DISPOZITA TË PËRGJITHSHME Nocioni Neni 730 Me kontratën mbi magazionimin obligohet magazonieri që ta pranojë dhe ta ruajë mallin e caktuar dhe të marrë masa të nevojshme, ose të kontraktuara për ruajtjën e tij në gjendje të caktuar, si dhe ta dorëzojë me kërkesën e depozitëdhënësit ose të personit tjetër të autorizuar, ndërsa depozitëdhënësi obligohet t'i paguajë shpërblim të caktuar. Me rastin e dorëzimit të mallit dëpozitëdhënësi ka për detyrë të japë të gjtha njoftimet e nevojshme mbi të dhe të deklarojë sa është vlera e tij.

Përjashtimi i përgjegjësisë dhe disa detyrime të magazionerit Neni 731 (1)Magazionieri përgjigjet për dëmin në mallin, përveç në qoftë se provon se dëmi është shkaktuar për shkak të rrethanave që nuk kanë mundur të shmangen ose të evitohen, apo që shkaktuar me faj është të depozitëdhënësi, të veseve ose të vetë veçorisë natyrore të mallit, si dhe të ambalazhit në gjendje jo si duhet. (2)Magazionieri ka për detyrë ta paralajmërojë depozitëdhënësin për këto të meta ose për veçoritë natyrore të mallit, respektivisht për ambalazhin në gjendje jo si duhet, për shkak të cilave mund të vijë deri në dëmtimin e mallit, posa t'i ketë vënë re të metat e përmendura ose është dashur t'vinte re. Në qoftë se në mall do të ndodhnin ndryshime të atilla të paevitueshme për shkak të të cilave ekziston rreziku që malli të prishet ose të shkatërrohet magazionieri ka për detyrë, në qoftë se kjo sipas thirrjes së tij nuk do të mund ta bënte në kohë depozitëdhënësi, ta shesë mallin pa shtytje në mënyrën më të përshtatshme. Magazionieri është i obliguar të ndërmarrë veprime për t'i ruajtur të drejtat e depozitëdhënësit ndaj transportuesit që ia ka dorëzuar mallin për llogari të depozitëdhënësit në gjendje të dëmtuar ose të mangët.

Kur ekziston detyra e sigurimit Neni 732 Magazionieri ka për detyrë ta sigurojë mallin e marrë për ruajtje vetëm në qoftë se kjo është kontraktuar. Në qoftë se me kontratë nuk është caktuar se cilat rreziqe duhet të përfshihen nga sigurimi, magazionieri ka për detyrë ta sigurojë mallin kundër rreziqeve të zakonshme.

Kufizimi i shpërblimit të dëmit Neni 733 Shpërbiimi i dëmit të cilin magazionieri ka për detyrë ta paguajë për shkak të shkatërrimit, pakësimit ose të dëmtimit të mallit gjatë kohës së pranimit të saj deri në dorëzim, nuk mund të kalojë vlerën faktike të mallit, përvec në qoftë se dëmin e ka shkaktuar me dashje ose nga pakujdesia e fundit.

Përzierja e sendeve të zëvendësueshme Neni 734 Magazionieri nuk mund t'i përziejë sendet e zëvendësueshme të marra në dorëzim me sendet e të njëjtit lloj dhe të së njejtës cilësi, përveç në qoftë se depozitëdhënësi e ka dhënë pëlqimin për këtë, apo në qoftë se është e qartë se është fjala për sendet që mund të përzihen pa rrezik nga krijimi i dëmit për depozitëdhënësin. Ne qoftë se sendet janë përzier, magazionieri mundet me kërkesën e personit të autorizuar, pa pjesëmarrjen e përsonave të tjerë të autorizuar nga përzierja e sendeve të zëvendësueshme ta ndajë pjesën që i takon.

Kontrollimi i mallrave dhe marrja e mostrave Neni 735 Magazionieri ka për detyrë t'i lejojë personit të autorizuar t'i kontrollojë mallrat dhe t'i marrë mostra prej tyre.

Kërkesat e magazionierit dhe e drejta e pengut Neni 736 Përpos shpërblimit për ruajtjen, magazionieri ka të drejtë në shpërblimin e shpenzimeve që kanë qenë të nevojshme për ruajtjen e mallit. Për kërkesat e veta nga kontrata e magazionimit dhe për kërkesat e tjera të krijuara lidhur me mbrojtjen a mallit ai ka të drejtën e pengut në ketë mall.

Tërheqja e mallit dhe shitja e mallit të patërhequr Neni 737 Depozitëdhënësi i mallit mund ta tërheqë atë edhe para afatit të kontraktuar. Në qoftë se depozitëdhënësi nuk e tërheq mallin pasi të ketë kaluar afati i kontraktuar, ose pasi të ketë kaluar një vit, në qoftë se nuk është kontraktuar afati për ruajtje,magazionieri mundet për llogarinë e tij ta shesë mallin në shitje publike, por ka për detyrë ta njoftojë më parë mbi qëllimin e vet dhe t'i lëjë një afat të ri të paktën prej tetë ditësh për tërheqjën e mallit.

Pjesë përbërëse dhe përmbajtja e biletës së magazionimit Neni 741 Bileta e magazionimit përbëhet nga çertifikata dhe fletëpengu. KAPTINA 2 BILETA E MAGAZIONIMIT Detyra e dhënies të biletës së magazionimit Neni 740 Magazionieri i cili në bazë të ligjit është i autorizuar që për mallin e pranuar për magazionim të lëshojë biletën e magazionimit ka për detyrë t'ia japë depozitëdhënëstit me kërkesën e tij.llojin. Mbi të metat e mallit që nuk kanë mundur të vërtetohen në momentin e marries në dorëzim. në qoftë se me rregullat mbi magazionimin nuk është rregulluar ndryshe. datës dhe numrin e biletës së magazionimit vendin ku ndodhet depoja. pritësi ka për detyrë ta paralajmërojë menjëherë për këtë gjë magazionierin. Çeritifikata dhe fletëpengu permbajnë këto të dhëna emërtimin. përndryshe konsiderohet se malli është marrë në dorëzim në gjendje të rregullt. pritësi ka për detyrë që në një mënyrë të sigurtë ta lajmërojë magazionierin brenda shtatë ditësh duke llogaritur që nga dita e marries në dorëzim të mallit. respektivisht emrin dhe profesionin e depozitëdhënësit. përndryshe konsiderohet se malli është marrë në dorëzim në gjendje të rregullt. si dhe të dhënat tjera të nevojshme për njohjen e mallit dhe catimin e . Aplikimi i rregullave mbi depozitën Neni 739 Ndaj kontratave mbi magazionimin vihen përshtatshmërisht në zbatim rregullat mbi depozitën. deklarimin se deri në cilën shumë është siguruar malli. emërtimin dhe selinë e magazionierit. karakterin dhe sasinë e mallit.Të metat me rastin e marries në dorëzim të mallit Neni 738 Pritësi i mallit ka për detyrë ta kontrollojë mallin në momentin e marrjes së tij në dorëzim. lënë respektivisht vendbanimin e tij. Në qoftë se me rastin e marrjes në dorëzim të mallit vën re të meta.

Të drejtat e poseduesit të biletës së magazionimit Neni 743 Poseduesi i biletës së magazionimit ka të drejtë të kërkojë që t'i dorëzohet malli i shënuar në të. në të duhet të shënohet data. Me rastin e çdo bartjeje. Neni 742 Depozitëdhënësi mund të kërkojë që magazionieri të pjesëtojë mallrat në pjesë të caktuara dhe që për secilën pjesë t'i lëshojë biletë të posaçme magazionimi. Në qoftë se e ka marrë biletën e magazionimit për krejt sasinë e mallit. Ai mund t'i disponojë mallrat e shënuara në biletën e magazionimit me bartjën e biletës së magazionimit. E drejta e poseduesit të çertifikatës Neni 745 Bartja e çertifikatës pa fletëpengun i jep marrësit të drejtën që të kërkojë t'i dorëzohet malli vetëm po që se i paguan poseduesit të fletëpengut. Çertifikata dhe fletëpengu duhet t'i referohen njëra tjetrës. ai mund të kërkojë që magazionieri t'i pjesëtojë mallrat në pjesë të caktuara dhe në vend të fletës së magazionimit që e ka marrë t'i lëshojë biletat e veçanta magazionimi për secilën pjesë të veçantë. ku do të shkruhet edhe selia dhe vendbanimi i tij. Ai mund të kërkojë që magazionieri t'i lëshojë fletën e magazionimit vetëm për një pjesë të mallit të zëvendesueshëm që e ka lënë te ai.vlerës së tij. Me kërkesën e marrësit të çertifikatës ose të fletëpengut. Bartja e çertifikatës dhe e fletëpengut Neni 744 Çertifikata dhe fletëpengu mund të barten me indosament. Bileta a magazionimit për pjesët e mallrave. ose i depoziton magazionierit për . së bashku ose veç e veç. bartja në të do të rregjistrohet në regjistrin e depos.

Protesta për shkak të mospagimit dhe të shitjes së mallit Neni 747 Poseduesi i fletëpengut pa çertifikatë të cilit nuk do t'i paguhet brenda afatit kërkesa e siguruar me fletëpeng. të ngrejë protestën sipas Ligjit mbi kambiralin. që të kërkojë pagimin nga bartësi. E drejta e poseduesit të fletëpengut Neni 746 Bartja a fletëpengut pa çertifikatë i jep marrësit të drejtën e pengut të mallit. Kur është fjala për sendet e zëvendësueshme. ndërsa depoja ka për detyrë të përshkruajë këtë bartje në regjistrin e vet dhe në vetë fletëpengun. shuma e kërkesës së tij. Nga shuma e realizuar nga shitja ndahet shuma e nevojshme për mbulimin e shpenzimeve .poseduesin e fletëpengut shumën që duhet ti paguhet në ditën e rrjedhjes për pagesë të kërkesës. respektivisht emëri dhe profesioni i kreditorit. obligon në dobi të kreditorit të pengut krejt vlerat e sendit të shënuar në të. Poseduesi i çertifikatës pa fletëpeng mund të kërkojë që malli të shitet. në qoftë se me çmimin e realizuar mund të paguhet shuma të cilën ka të drejtë poseduesi i fletëpengut. poseduesi i çertifikatës pa fletëpengun mund të kërkojë që magazionieri t'i dorëzojë një pjesë të mallrave me konditë që t'i depozitojë magazionierit për llogari të poseduesit të pengut shumën përkatëse në të holla. Me rastin e bartjes së parë në fletëpeng duhet të jenë të shkruara emërtimi. selia e punës së tij afariste respektivisht vendbanimi. me kusht që teprica e realizuar t'i dorëzohet atij. duke llogaritur edhe kamatën dhe datën e rrjedhjës për pagesë Marrësi i parë i fletëpengut ka për detyrë që pa shtytje t'i lajmërojë magazionierit se në të është bërë bartja e fletëpengut. Poseduesi i fletëpengut që e ka ngritur protestën mundet. ka për detyrë që nën kanosjen e humbjes të të drejtave. fletëpengu nuk mund të bartet më tej me indosament Fletëpengu që nuk përmban shumën e kërkesës së kreditorit të pengut.të shënojë se ky përshkrim është bërë. pasi të kenë kaluar tetë ditë nga data e arritjes për pagesë të kërkesës të kërkojë shitjen e mallit të lënë peng dhe e njejta e drejtë i takon edhe bartësit që ka paguar poseduesit të fletëpengut kërkesën e siguruar me fletëpeng. Pa kryerjen e veprimeve nga paragrafi paraprak.

të shitjes të kërkesës se magazionierit nga kontrata mbi magazionimin dhe e kërkesave të tjera të tij të krijuara lidhur me lëndën e mallit. Poseduesi i fletëpengut humb të drejtën për të kërkuar pagimin nga bartësit në qoftë se nuk do të kërkojë shitjen e mallit jo më vonë se brenda një muaji nga data e protestës. ka për detyrë. në qoftë se nuk dëshiron të pranojë urdhërin e ofruar që ka të . kurse mbetja i takon poseduesit të çertifikatës. Kërkesa e pagimit nga bartësi i fletëpengut Neri 748 Poseduesi i fletëpengut mund të kërkojë pagimin nga bartësi vetëm në qoftë se nuk ka mundur të realizojë pagimin e plotë nga shitja e mallit peng. përveç në qoftë se është kontraktuar ndryshe ose rezulton nga vetë karakteri i raporteve reciproke. Kreu XVIII Urdhëri Kaptina 1 DISPOZITA TË PËRGJITHSHME Nocioni Neni 749 Me kontratën mbi urdhërin obigohet urdhërmarrësi ndaj urdhërdhënësit që për llogari të tij të marrë veprime të caktuara. Personat që kanë për detyrë t’i përgjigjen ofertës së urdhërit Neni 750 Kush merret me ushtrimin e punëve të huaja si profesion ose ofrohet publikisht për ushtrimin e këtyre punëve. e pastaj paguhet kërkesa e siguruar e poseduesit të fletëpengut. Urdhërmarrësi ka të drejtë në shpërblim për punën e vet. Kjo kërkesë duhet të ngritet brenda afatit të caktuar në Ligjin mbi kambialin për kërkesat ndaj indosantëve dhe ky afat fillon të rrjedhë nga data kur është barë shitja e mallit. Njëkohësisht autorizohet urdhërmarrësi për marrjen e këtyre veprimeve.

respektivisht të nikoqirit të mirë. duke u udhëhequr nga interesat e urdhërdhënësit. Në qoftë se urdhërdhënësi nuk ka dhënë urdhëzime të caktuara mbi punën që duhët të kryhet. nuk do to konsiderohetsi urdhërmarrës. jashte rastit to parashikuar ne paragrafin paraprak. ky ka për detyrë t’ia tërheq vëmendjen e tij dhe të kërkojë udhëzime të reja. Ai mund t'i besojë zbatimin e urdhërit tjetrit vetëm në qoftë se urdhënësi ia ka lejuar këtë . Ne qoftë se urdhermarrësi kapercen kufijt e urdhërit ose largohet nga udheziznet e marra. Largimi nga urdhëri dhe nga udhëzimet Neni 752 Nga urdhëri dhe udhëzimet e marra urdhërmarrësi mund të largohet vetëm me pëlqimin e urdhërdhënësit.bëjë me këtë punë. Zëvendësimi Neni 753 Urdhërmarrësi ka për detyrë të zbatojë urdhërin personalisht. por si punëdrejtues pa urdher pervec ne qofte se urdherdhenesi nuk aprovon me vone ate që ka herë ky. pa shtytje të njoftojë për këtë palën tjetër. duke mbetur mbrenda kufijve të tij dhe krejtësisht të kujdeset për interesat e urdhërdhënësit dhe të udhëhiqet prej tyre. Kaptina 2 DETYRIMI I URDHËRMARRËSIT Zbatimi i urdhërit sikundër shkruan Neni 751 Urdhërmarrësi ka për detyrë ta zbatojë urdhërin sipas udhëzimeve të marra me kujdesin e ekonomistit të mirë. urdhërmarrësi ka për detyrë. të veprojë si ekonomist i mirë respektivisht si nikoqir i mirë. ai mund të largohet nga urdhëri dhe udhëzimet vetëm në qoftë se sipas vlerësimit të të gjitha rrethanave mund të konsiderohej në mënyrë të bazuar se këtë e kërkojnë interesat e urdhërdhënësit. Kur urdhërmarrësi konsideron se zbatimi i urdhërit sipas udhëzimeve të marra do të ishte i dëmshëm për urdhërdhënësin . përndryshe do të përgjigjet për dëmin të cilin do të pësonte kjo për këtë arsye. e në qoftë se urdhëri është pa shpërblim ashtu sikundër do të vepronte në rrethana të njëjta në çëshjen e vet.

Përgjegjësia solidare e urdhërmarrësit Neni 757 Në qoftë se ushtrimi i ndonjë pune i është besuar disave me urdhër të njëjtë për të ushtruar bashkarisht. në qoftë se nuk është kontraktuar dicka tjetër. Paraqitja e raporteve Neni 755 Urdhërmarrësi ka për detyrë që më kërkesën e urdhërdhënësit të paraqesë raport mbi gjendjen e punëve dhe të japë llogari edhe para kohës se caktuar. Urdhërdhënësi mundet në çdo rast të kërkojë direkt nga zëvendësi zbatimin e detyrimeve nga urdhëri. Në raste të tjera ai përgjigjet për punën e zevëndësit. ka për detyrë të paguaje kamatën sipas shkallës më të larte të lejueshme të kontraktuar. duke llogaritur që nga dita e përdorimit. si dhe për shkatërrimin e rastit ose të dëmtimit të sendeve që mund të ndodhesin të zëvendësi. Dhënia e llogarive Neni 754 Mbi punën e zbatuar urdhërmarrësi ka për detyrë të japë llogari dhe t’i dorëzojë pa shtytje urdhërdhënësit të gjjtha që ka marrë në bazë të ushtrimit të punëve që i janë besuar. Përgjegjësia për përdorimin e të hollave të urdhërdhënësit Neni 756 Në qoftë se urdhërmarrësi ka përdorë për nevojat e veta të holla që i ka marrë për urdhërdhënësin. këta përgjigjen solidarisht për detyrimet nga ky urdhër. e për të hollat e tjera të debituara që nuk i ka dorëzuar në kohë kamatë vonesën.si dhe në qoftë se në këtë ka qënë i shtytuar nga rrethanat. pavarësisht nësë këto që ka marrë nga urdhërdhënësi i ka debituar këtij ose jo. . duke llogaritur që nga dita kur e ka pasur për detyrë ta dorëzojë. Në këto raste ai përgjigjet vetëm për zgjedhjen e zëvendësit dhe për propozimet që i ka dhënë.

Shpërblimi i dëmit Neni 760 Urdhërdhënësi ka për detyrë t'i kompensojë urdhërmarrësit dëmin të cilin ky e ka pësuar pa fajin e vet gjatë ushtrimit të urdhërit. Shuma e shpërblimit Neni 761 Në qoftë se nuk është kontraktuar ndryshe urdhërdhënësi i debiton shpërblimin që praktikohet. Kompensimi i shpenzimeve dhe marrja përsipër e detyrimeve Neni 759 Urdhërdhënësi ka për detyrë t'i kompensojë urdhërmarrësit. ose në ndonjë mënyrë të shkarkojë prej tyre. Ai ka për detyrë të marrë përsipër detyrimin që e ka marrë urdhërmarrësi mbi vete. në qoftë se një praktikë e tillë nuk ekziston.KAPTINA 3 DETYRIMET E URDHËRDHËNËSIT Paradhënia në të holla Neni 758 Urdhërdhënësi ka për detyrë që me kërkesën e urdhërmarrësit t'i japë një shumë të hollash për shpenzimet e parashikuara. atëherë i debiton shpërblim të drejtë. edhe atëherë kur mundi i tij pa fajin e tij nuk ka pasur sukses. Pagimi i shpërblimit Neni 762 Në qoftë se nuk është kontraktuar ndryshe urdhërdhënësi ka për detyrë t'i paguajë . duke ushtruar në emër të vet detyrat që i janë besuar. të gjitha shpenzimet e nevojshme që i ka bër për kryerjen e udhërit. me kamatë që nga dita kur janë bërë.

Renuncimi Neni 766 Urdhërmarrësi mund të renuncojë urdhërin kurdo që të dëshirojë. Ai ka për detyrë t'i kompensojë urdhërdhënësit dëmin që e ka pasur ky për shkak të . Përgjegjësia solidare e urdhërdhënësit Neni 764 Në qoftë se disa prej tyre i kanë besuar urdhëmarrësit zbatimin e urdhërit. vetëm jo më kohën jo të duhur. E drejta e pengut Neni 763 Për sigurimin e shpërblimi dhe të shpenzimeve urdhërmarrësi ka të drejtë pengu në sendet e luejtshme të urdhërdhënësit që i ka marrë në bazë të urdhërit. si dhe në shumat në të holla që i ka arkëtuar për llogari të urdhërdhënësit.urdhërmarrësit shpërblimin pas kryerjes se punës. në qoftë se për heqjen dorë nuk ka pasur shkaqe të bazuara. Në qoftë se urdhërmarrësi pa fajin e vet e ka kryer urdhërin vetëm pjesërisht. KAPTINA 4 PUSHIMI I URDHËRIT Heqja dorë nga kontrata Neni 765 Urdhërdhënësi mund të heqë dorë nga kontrata. Në rastin kur shpërblimi i parakontraktuar është në përpjestim të hapur me shërbime të bëra urdhërdhënësi mund të kërkojë pakësimin e tij. Në rastin e heqjes dorë nga kontrata ku urdhërdhënësit i takon shpërblimi për punën e tij urdhërdhënësi ka për detyrë t'i paguajë urdhërmarrësit pjesën përkatëse të shpërblimit dhe t'i kompensojë që ka pasur nga heqja dorë prej kontratës. këta i përgjigjën solidarisht. ka të drejtë në pjesën e shpërblimi proporcional.

ose në qoftë se urdhërmarrësi ka marrë urdhër duke marrë parasysh marrëdhëniet e veta personale me urdhër dhënësin. Trashëgimtarët e urdhërmarrësit kanë për detyrë që për vdekjen e tij të njoftojnë se më parë urdhërdhënësin dhe të ndërmarrin çka nevojitet për mbrojtjen e interesave të tij. gjërsa të mos jetë në gjendje të kujdeset vetë për të. përveç kur për renuncim kanë ekzistuar shkaqe të arsyeshme. në qoftë se do të lindë dëmi për trashëgimtarët gjërsa këta janë në pamundësi që të kujdesen vetë për të Në qoftë se urdhërdhënësi ose urdhërmarrësi është ndonjë person juridik. Urdhërmarrësi ka për detyrë t'i zgjasë pas renuncimit punët që nuk durojnë zgjatje. Falimentimi.renuncimit të urdhërit jo në kohën e duhur. Urdhëri pushon me vdekjen e urdhërdhënësit vetëm në qoftë se është kontraktuar kështu. si dhe kur ka vdekur ose ka rënë në falimentim. Momenti i pushimit të urdhërit Neni 769 Kur urdhërdhënësi ka hequr dorë nga kontrata. urdhëri pushon në momentin kur urdhërmarrësi të ketë mësuar për ngjarjen për të cilën urdhëri pushon. Në këtë rast urdhërmarrësi ka për detyrë t'i zgjasë punët që i kanë besuar. . urdhëri pushon kur ky person të ketë pushuar së ekzistuari. apo i është hequr tërësisht apo pjesërisht zotësia për të vepruar. Kur urdhërmarrësit t'i jetë lëshuar prokura me shkrim. gjërsa urëdhërdhënësi është në pamundësi të marrë mbi vetë kujdesin për të. ka për detyrë të kthejë pas pushimit të urdhërit. Vdekja pushimi i personit juridik Neni 767 Urdhëri pushon me vdekjen e urdhërdhërmarrësit. heqja e zotësisë për të vepruar Neni 768 Urdhëri pushon kur urdhërdhënësi ose urdhërmarrësi të bijnë në falimentim ose kur i hiqet plotësisht ose tërësisht zotësia për të vepruar.

Aplikimi i rregullave mbi kontratën mbi urdhërin Neni 772 Për kontratën mbi komisionin vihen përshtatshmërisht në zbatim rregullat mbi urdhërin.Përjashtimet Neni 770 Kur urdhëri është dhënë për të bërë që urdhërmarrësi të mund të plotësojë ndonjë kërkesë të vet nga urdhërdhënësi. Komisionari ka të drejtë në shpërblim edhe kur ky nuk është kontraktuar. Kreu XIX KOMISIONI KAPTINA 1 DISPOZITA TË PËRGJITHSHME Nocioni Neni 771 Me kontratën mbi komisionin komisionari obligohet që me shpërblim (provizion) të ushtrojë në emër të vet dhe për llogari të komitentit një ose disa punë që i ka besuar komitenti. . urdhërdhënësi nuk mund të heq dorë nga kontrata dhe urdhëri nuk pushon me vdekjen dhe as me falimentimin e urdhërdhënësit apo të urdhërmarrësit. Në rastin nga paragrafi i sipërm komitenti mund të refuzojë të pranojë punën e kontraktuar me kusht që për këtë gjë të njoftojë menjëherë komisionarin. në qoftë se me rregullat mbi komisionin nuk është caktuar ndryshe. e as kur njëri prej tyre të jetë privuar plotësisht ose pjesërisht nga zotësia për të vepruar. ka për detyrë t'i kompensojë komitentit diferencën. Lidhja e punës nën kondita të ndryshme nga ato të urdhërit Neni 773 Në qoftë se komisionari ka kontraktuar ndonjë punë nën kondita më të disfavorshme nga ato që janë caktuar në urdhër kur këtë nuk ka guxuar të bëjë. si dhe dëmin e shkaktuar.

Në qoftë se çmimi i bursës respektivisht i tregut dhe çmimi të cilin e ka caktuar komitenti nuk pajtohen. sipas çmimit në kohën e zbatimit të punës së besuar. ndërsa komisionari blerësi ka për detyrë të paguajë çmimin më të madh. ajo që janë caktuar në urdhër. të mbajë mallin për vete si blerës. Në këtë rast midis komisionarit dhe komitentit lindin marrëdhëniet nga kontrata e shitjes. në qoftë se ai ka lejuar komitenti. komitenti e humbë këtë të drejtën në qoftë se komisionari tregon gadishmërinë t'ia paguajë menjëherë diferencën dhe t'i kompensojë dëmin e shkaktuar. Ai përgjigjet edhe për shkatërimin ose dëmtimin e rastit të mallit në qoftë së nuk e ka . ka të drejtë në çmimin më të vogël nga sa janë këto dy çmime. respektivisht të lirojë si shitës. e gjithë dobia e arritur në këtë mënyrë i takon komitentit Shitja e mallit personit insolvabël Neni 774 Komisionari i përgjigjet komitentit për dëmin në qoftë se ia ka shitur mallin personit për insolvabilitetin e të cilit ka ditur ose ka mundur të dinte. KAPTION 2 DETYRIMET E KOMISIONARIT Ruajtja dhe sigurimi Neni 776 Komisionari ka për detyrë të ruajë mallin që i është besuar me kujdesin e ekonomistit të mirë. Në qoftë se puna është kontraktuar nën kondita më të favorshme nga.Mirëpo. komisionari-shitësi. Kur vetë komisionari blen mallin e komitentit ose ia shet mallin e vet Neni 775 Komisionari të cilit i është besuar shitja ose blerja e ndonjë malli që ka vlerë në burs ose në treg mundet.

siguruar e sipas urdhërit e ka pasur për detyrë të bënte këtë. komisionari ka për detyrë të përcaktojë gjendjen e tyre dhe të lajmërojë pa vonesë komitetin mbi datën ë rritjes së mallrave. përndryshe do të përgjigjet për dëmin e cili për shkak të këtij ometimi do të krijohej për komitentin. Ai ka për detyrë t'ia dorëzojë komitentit çdo gjë që ka marrë në dorëzim në bazë të punës . Njoftimi mbi gjendjen e mallit të pranuar Neni 777 Në rastin e marries së mallrave nga transportuesi që ia ka dërguar komiteti. komisioni ka për detyrë të shesë në një mënyrë sa ma të prshtatshme. të dëmtimit të rëndësishëm të mallit. Të njoftuarit mbi ndryshimet në mall Neni 778 Komisionari ka për detyrë të njoftojë komitentin mbi të gjitha ndryshimet në mall për shkak të të cilave mund të humbë vlera e mallit në qoftë se nuk ka kohë për të pritur udhëzimet e tij po në qoftë së atë e zvarit dhëniën ë udhëzimevë në rast rrëziku. Dhënia e llogarisë Neni 780 Komisionari ka për detyrë të japë llogarinë mbi punën e kryer pa shtytje të panevojshme. Ky rregull nuk vlen në rastin e shitjes së sëndeve të lëvizshme që bëhën me anë të shitoreve me komision. përveç në qoftë se nuk është kontraktuar ndryshe. si dhe mbi dëmtimet e dukshme ose mbi deficitin. Ai ka për detyrë të marrë të gjitha masat e nevojshme për ruajtjen e të drejtës se komitentit ndaj përsonit përgjegjës. Njoftimi i komitentit mbi emrat e bashkëkontraktuesve Neni 779 Komisionari ka për detyrë t'i komunikojë komitentit me cilin person ka kryer punën që ia ka besuar komitenti.

Në qoftë se nuk realizohet zbatimi i punës së kontraktuar. komisionari ka të drejtë në shpërblimin përkatës për mundin e vet. KAPTINA 3 DETYRIMET E KOMITENTIT Shpërblimi (provizioni) Neni 782 Komitenti ka për detyrë t'i paguajë komisionarit shpërblimin kur të jetë kryer puna të cilin e ka kryer komisionari. Në qoftë se në rastin konkret shpërblimi është përpjestimisht i madh në krahasim me punën e kryer dhe me rezultatet e arritura. Shuma e shpërblimit Neni 783 Në qoftë se shuma e shpërblimit nuk është kontraktuar me kontratë ose me tarifë. gjykata mundet me kërkesën e komitentit të . si dhe në qoftë se kryerja e punës pengohet nga ndonjë shkak për të cilën përgjigjet komitenti. rezultatit të arritur. komisionari mund të kërkojë pjesën proporcionale të shpërblimit pas së cilit plotësim të pjesshëm. Në rastin e zbatimit gradual. Komisionari ka për detyrë t'ia kalojë komitentit kërkesat dhe të drejtat e tjera që ka fituar ndaj personit të tretë me të cilin ka kryer punën në emër të vet dhe për llogari të tij. nga shkaku për të cilin nuk përgjigjen as komisionari e as komitenti.së zbatuar për llogari të tij. komisionarit i takon shpërblimi sipas punës së kryer dhe. Delkredere Neni 781 Komisionari përgjigjet për përmbushjen e detyrimeve të bashkëkontraktuesit të vet vetëm në qoftë se ka garantuar posaçërisht se ai detyrimet ë veta do t'i përmbushë (delkredere) në të cilin rast i përgjigjet solidarisht me të. Komisionari që ka garantuar për përmbushjen e detyrimeve të bashkëkontraktuesit të vet ka të drejtë edhe në shpërblim të veçantë (provizioni delkredere). Komisionari që ka vepruar me mosbesimin ndaj komitentit nuk ka të drejtë shpërblimi.

zbresë në një shumë të drejtë. Dhënia e paradhëniës në të holla komisionarit Neni 785 Në qoftë se me kontratën mbi komisionin nuk është caktuar diçka tjetër komitenti nuk e ka për detyrë t'i japë parandhënie komisionarit në mjete të nevojshme për kryerjen e punës që i është besuar. me kamatë që nga data kur janë bërë. Nga vlera e këtyre sendeve komisionari mund të arkëtojë përpara të gjithë kreditorëve të komitentit kërkesat e veta në bazë të gjitha punëve të komisionit me komitentin. . E drejta e përparsisë së arkëtimit i takon komisionarit nga kërkesat të cilat duke e zbatuar urdhërin i ka fituar për llogari të komitentit. ose tek ndonjëri që i mban për të ose gjërsa ai ka në dorë dokumentin me anë të të cilit ai mund të disponojë me të. pavarësisht nëse janë krijuar ose jo lidhur me këto sende ose me diçka tjetër. KAPTINA 4 E DREJTA E PENGUT Neni 786 Komisionari ka të drejtë pengu në sendet që janë objekt i kontratës së komisionit. gjërsa këto sende ndodhen tek ai. si dhe në bazë të huave e të paradhënieve që i janë dhënë komitentit. Komitenti ka për detyrë t'i jepë komisionarit shpërblim të posaçëm për përdorimin e depove dhe të mjeteve të transportit të tij në qoftë se ky kompensim nuk është përfshirë në shpërblimin e kryerjes së punës. Kompensimi i shpenzimeve Neni 784 Komitenti ka për detyrë t'i kompensojë komisionarit shpenzimet që kanë qenë të nevojshme për zbatimin e urdhërit.

Në të njëjtin rast komitenti mund të kërkojë nga përsoni i trëtë të cilit komisionari i ka dorëzuar sëndet. . që t'i paguajë çmimin e tyre. komitenti mund të kërkojë përjashtimin nga masa e falimentimit të sendeve që ia ka dorëzuar komisionari për shitje për llogari të tij. përveç në qoftë së është fjala për kërkesat e krijuara lidhur me fitimin ë këtyre të drejtave dhe të sendeve.KAPTINA 5 MARRËDHËNIET ME PERSONA TË TRETË Të drejtat e komitentit në kërkesat nga puna me personin e tretë Neni 787 Komitenti mund të kërkojë përmbushjen ë kërkesës nga puna të cilën e ka kontraktuar komisionari me përsonin e tretë dhe për llogari të tij vetëm pasi t'ia cedojë komisionari. në pikëpamje të marrëdhënieve të komitentin me komisionarin dhe me kreditorët e tij. respektivisht pjesën edhe të papaguar. këto kërkesa që nga lindja e tyre konsiderohen si kërkesa të komitentit. si dhe të sendeve që i ka blerë komisionari për llogari të tij. Kufizimi i të drejtës së kreditorëve të komisionarit Neni 788 Kreditorët e komisionarit nuk mundet për arkëtimin ë kërkesave të veta dhe as në rastin e falimentimit të tij të ndërmarrin masa ekzekutimi në të drejtat dhe sendet të cilat komisionari duke zbatuar urdhërin i ka fituar në emër të vetë dhe për llogari të komitentit. Mirëpo. Falimentimi i komisionarit Neni 789 Në rastin ë falimentimit të komisionarit.

Forma Neni 791 Kontrata mbi agjencinë tregtare duhet të lidhet në formën shkresore. apo të përgjithshëm. Një agjent nuk mundet pa pëlqimin e urdhërdhënësit të marrë përsipër obligimin që në të njejtën zonë dhe për të njejtin lloj pune të punojë për urdhërdhënësin tjetër. Urdhërdhënësi mund të këtë në të njejtën zonë dhë për të njëjtin lloj pune disa agjenta. si dhe që pas marrjës së autorizimit të lidhë kontrata me persona të tretë në emër dhe për llogari të qiradhërdhënësit. ndërsa ky obligohet që për çdo kontratë të lidhur t'i paguajë shpërblim të caktuar (provizion). Lidhja e kontratës në emër të urdhërdhënësit Neni 792 Agjenti mund të lidhë kontrata në emër dhe për llogari të urdhërdhënësit të vet. në qoftë se për këte ka marrë autorizim të veçantë.Kreu XX KONTRATA MBI AGJENCINË TREGTARE KAPTINA 1 DISPOZITA TË PËRGJITHSHME Nocioni Neni 790 Me kontratën mbi agjëncinë trëgtare obligohet agjenti të kujdesët vazhdimisht që persona të tretë të lidhin kontrata me urdhërdhënësin e tij dhe që lidhur me këtë të ndërmjëtësojë midis tyre dhe urdhërdhënësit. . Pranimi i përmbushjes Neni 793 Agjenti nuk mund të kërkojë dhe as të pranojë përmbushjen e kërkesave të urdhërdhënësit të vet. në qoftë se për këtë nuk është i autorizuar posaçërisht.

Deklaratat e dhëna agjentit për urdhërdhënësin Neni 794 Kur kontrata është lidhur me ndërmjetësimin e agjentit atëherë bashkëkontraktuesi i urdhërdhënësit mundet t'i bëjë në mënyrë të plotfuqishme agjentit deklarata qe i përkasin të metave të objekteve të kontratës. Në këtë rast ka për detyrë të respektojë udhëzimet që ia ka dhënë urdhërdhënësi. Deklaratat në emër të urdhërdhënësit Neni 795 Agjenti është i autorizuar që me qëllim të drejtave të urdhërdhënësit të vet t'i bëjë deklaratë të nevojshme bashkëkontraktuesit të tij. Masat e sigurimit Neni 796 Me qëllim të mbrojtjes së interesave të urdhërdhënësit. me qëllim të ruajtjes ose të ushtrimit të të drejtave nga kontrata. sidomos ato që kanë rëndësi për çdo punë të veçantë. agjenti mund të kërkojë marrjen e masave të nevojshme të sigurimit. Ai ka për detyrë t'i heqë urdhërdhënësit të gjithë njoftimet e nevojshme mbi situatën e tregut. Pjesëmarrja në kontraktimin e punëve Neni 798 . KAPTINA 2 DETYRIMET E AGJENTIT Kujdesi për interesat e urdhërdhënësit Neni 797 Agjenti ka për detyrë të kujdeset për interesat e urdhërdhënësit dhe në të gjitha punët që ndërmerr ka për detyrë të veprojë me kujdesin e ekonomistit të mirë. si dhe deklaratat të tjera lidhur me këtë kontratë.

vetëm në qoftë se për këtë ka garantuar posaçërisht me shkrim. KAPTINA 3 DETYRIMET E URDHËRDHËNËSIT Materiali dhe dokumentacioni Neni 802 Kur për kryerjen e punëve të tij agjentit i nevojitet material i caktuar ose dokumentacioni i caktuar.Agjenti ka për detyrë të marrë pjesë sipas udhëzimeve të urdhërdhënësit në kontraktimin e punëve deri në përfundimin e tyre të plotë. Rasti i veçantë i përgjegjësisë Neni 801 Agjenti i përgjigjet urdhënësit për përmbushjen e detyrimeve nga kontrata për kontraktimin e së cilës ka ndërmjetësuar. Kthimi i sendeve të dhëna në përdorim Neni 800 Pas pushimit të kontratës mbi agjencinë tregtare. Ai përgjigjet po që se i shfrytëzon ose ia zbulon tjetrit edhe pas pushimit të kontratës mbi agjencinë tregtare. Detyra a njoftimit Neni 803 Urdhërdhënësi mundet sipas dëshirës së vet të pranojë ose të refuzojë lidhjen e kontratës së pregaditur nga ana e agjentit. por ka për detyrë të njoftojë pa vonesë agjentin mbi . ose të cilën në bazë të autorizimit e ka kontraktuar ai në emër të urdhërdhënësit. Në këtë rast ai ka të drejtë edhe në shpërblim të posaçëm (provizion delkredere). agjenti ka për detyrë t'i kthejë urdhërdhënësis të gjitha sendet që ia ka dorëzuar ky për përdorim gjatë afatit të kontratës. Ruajtja e sekreteve të punës Neni 799 Agjenti ka për detyrë t'i ruajë sekretet e punës të urdhërdhënësit të tij për të cilat ka mësuar lidhur me punën që i është besuar. urdhërdhënësi ka për detyrë t'ia vëjë në dispozicion.

Shuma e shpërblimit Neni 806 Në qoftë se shuma e shpërblimit nuk është caktuar me kontratë. në qoftë se për këtë ka qenë i autorizuar. Shpërblimi (provizion) Neni 804 Urdhërdhënësi ka për detyrë t'i paguajë agjentit shpërblimin për kontratat e lidhura me ndërmjetësimin e tij. në qoftë se kjo realizohet për shkaqet që janë në anën e urdhërdhënësit. Urdhërdhënësi ka për detyrë të njoftojë agjentin pa vonesë mbi nevojën që volumi i punëve të kontraktuara me ndërmjetësimin e tij të reduktohet në një masë më të vogël nga sa agjenti ka mundur të presë në mënyrë të bazuar kështuqë ky të zvogëlojë në kohën e duhur sipërmarrjën e vet në një masë përkatëse. Në qoftë se në rastin konkret shpërblimi është përpjestimisht i madh në krahasim me shërbimin e bërë. agjenti ka të drejtë në shpërblimin e zakonshëm. por kjo e drejtë i takon edhe kur kontrata mbetet e paekzekutuar. Fitimi i të drejtës së shpërblimit Neni 805 Në qoftë se midis palëve kontraktuese nuk është kontraktuar ndryshe e drejta e shpërblimit fitohet nga agjenti kur kontrata të jetë ekzekutuar. përndryshe do të përgjigjet për dëmin e pësuar. Shpërblim i veçantë Neni 807 . Agjenti ka të drejtë në shpërblimin edhe për kontratat të cilat urdhërdhënësi i ka lidhur drejtëpërdrejt me klientët që i ka gjetur agjenti. gjykata mundet me kërkesën e urdhërdhënësit të zvogëlojë atë në një shumë të drejtë. ose me tarifë. si dhe për kontratat të cilat vetë agjenti i ka përfunduar.vendimin e vet.

Renuncimi duhet t'i komunikohet palës tjetër të paktën një muaj para ditës së skadimit të tremujorit kalendarikë. secila palë mund të zgjidhë kontratën në fund të çdo tremujori kalendarik. Shpenzimet Neni 808 Agjenti nuk ka të drejtë në kompensimin e shpenzimeve që rezultojnë nga ushtrimi i zakonshëm të punëve të ndërmjetësimit. përveç nëse është kontraktuar ndryshe. apo gjërsa ka në dorë dokumentin me anë të të cilit mund t'i disponojë ato. ky ka të drejtë në kompensimin e shpenzimeve të veçanta që ka bërë në dobi të urdhërdhënësit. Mirepo. ose tek ndonjë tjetër që i mban për të. e në qoftë se kontrata ka zgjatur tre vjet. sipas autorizimit të tij. ose me urdhër të tij. KAPTINA 5 SHUARJA E KONTRATËS Zgjidhja e kontratës së lidhur për një kohë të pacaktuar Neni 810 Kur afati i kontraëts mbi agjencinë tregtare nuk është caktuar me kontratë dhe as nga rrethanat e punës mund të caktohet. gjërsa këto ndodhen tek ai. si dhe në të gjitha sendet e urdhërdhënësit të cilat lidhur me kontratën i ka marrë nga urdhërdhënësi ose nga ndonjë tjetër. renuncimi i duhet .Agjenti i cili me autorizimin e urdhërdhënësit ka bërë arkëtimin e ndonjë kërkese të tij. agjenti ka të drejtë pengu në shumat që ka arkëtuar për urdhërdhënësin. ka të drejtë në provizion të veçantë nga shuma e arkëtuar. KAPTINA 4 E DREJTA E PENGUT Neni 809 Për sigurimin e arkëtimit të kërkesave të veta të rrjedha për pagesë të krijuara lidhur me kontratën.

e në qoftë se ai e ka renuncuar kontratën në mënyrë të pabazuar e drejta e shpërblimit të dëmit i takon urdhërdhënësit.komunikuar dy muaj përpara skadimit të tremujorit kalendarik. Agjenti i cili për shkak të renuncimit të pabazuar e ka ndërprerë veprimtarinë e vet ka të drejtë në shpërblimin e dëmit për shkak të provizionit të humbur. Zgjidhja e kontratës pa afat renuncimi Neni 811 Për shkaqet serioze secila palë mundet duke treguar këto shkaqe të zgjidhë kontratën pa afat renuncimi. apo pushon me skadimin e kohës së caktuar. Renuncimi i pabazuar i jep të drejta palës tjetër të zgjidhë kontratën pa afat renuncimi. Në qoftë se kontrata e tillë zgjatet nënkuptimisht. konsiderohet më tutje si kontrata e lidhur për një kohë të caktuar. Kreu XXI NDËRMJETËSIMI KAPTINA 1 DISPOZITA TË PËRGJITHSHME Nocioni Neni 813 Me kontratën mbi ndërmjetësimin obligohet ndërmjetësuesi që të përgjigjet të gjejë dhe të merrë në lidhje me urdhërdhënësin personin që do të bisedonte me të për lidhjen e kontratës . Pushimi i kontratës së lidhur për një kohë të caktuar Neni 812 Kur kontrata mbi agjencinë tregtare është lidhur për një kohë të caktuar. Në qoftë se deklarata mbi renuncimin është bërë pa shkaqe serioze. apo do të konsiderohet si renuncim me afat të rregullt renuncimi. Palët kontraktuese mund t'i caktojnë ndryshe afatet e renuncimit dhe të shuarjes së kontratës por midis renuncimit dhe të shuarjes së kontratës duhet të lihet afati prej të paktën një afat prej një muaj.

në qoftë se nuk ka hequr dorë nga kjo me kondita që revokimi të mos jetë në kundërshtim me mirëbesimin. por do të përgjigjet për dëmin në qoftë se ka vepruar në kundërshtim me mirëbesimin. . Për këtë gjë nevojitet prokurë e veçantë shkresore. Revokimi i urdhërit për ndërmjetësim Neni 816 Urdhërdhënësi mund të revokojë urdhërin për ndërmjetësim kurdo që të dëshirojë. Pranimi i përmbushjes Neni 815 Urdhëri për ndërmjetësimin nuk përmban autorizimin për ndërmjetësuesin që për urdhërdhënësin të pranojë përmbushjen e detyrimit nga kontrata e përfunduar me ndërmjetësimin e tij.së caktuar. në qoftë se kjo kontratë do të lidhet. ndërsa urdhërdhënësi obligohet t'i paguajë kompensim të caktuar. Mungesa e detyrimit për urdhërdhënësin që të lidhë kontratë Neni 817 Urdhërdhënësi nuk është i detyruar të fillojë bisedime për lidhjen e kontratës me përsonin të cilin e ka gjetur ndërmjetësuesi dhe as të lidhë kontratë me të nën kondita që ia ka komunikuar ndërmjetësuesit. Aplikimi i dispozitave të ligjit mbi kontratën e sipërmarrjes Neni 814 Kur është kontraktuar se ndërmjetësuesi do të ketë të drejta në kompensim të caktuar dhe në qoftë se përpjekja e tij mbetet pa rezultat mbi kontrata të tillë do të gjykohet sipas dispozitave të ligjit mbi kontratën e sipërmarrjes.

të gjejë rastin për lidhjen e kontratës së caktuar dhe t'ia theksojë urdhërdhënësit. . ose për personin për të cilin ka ditur ose është dashur të dinte se nuk do të mund t'i zbatojë detyrimet nga kjo kontratë dhe në përgjithësi për çdo dëm të krijuar për faj të tij. Ndërmjetusuesi ka për detyrëtë ndërmjetësojë në negociatat dhe të përpiqet që të realizohet lidhja e kontratës në qoftë se ka marrë përsipër një obligim të tillë të posaçëm. Detyrimi i njoftimit Neni 819 Ndërmjetësuesi ka për detyrë të njoftojë urdhërdhënësin mbi të gjitha rrethanat me rëndësi për punën që ka ndërmend ta lidhë e që i ka të njohura. ose është dashur të jetë në dijeni për të. e që do të ndodhte për arsye se ka ndërmjetësuar për personin e paaftë për të vepruar për paaftësinë e të cilit ka ditur ose është dashur të dinte. Ai nuk përgjigjet në qoftë se megjithë kujdesin e duhur nuk ka sukses në përpjekjen e vet. Ditari dhe fleta ndërmjetësuese Neni 821 Ndërmjetësuesi në ekonomi ka për detyrë që në një regjistër të veçantë (ditari ndërmjetësues) t'i shënojë të dhënat më kryesore mbi kontratën që ka lidhur me ndërmjetësimin e tij dhe të lëshojë ekstraktin nga ky regjistër të nënshkruar nga ana e tij (fleta e ndërmjetësimit). Ndërmjetësuesi pëgjigjet për debating që do të krijohej për urdhërdhënësin për arsye se pa autorizimin e urdhërdhënësit e ka njoftuar ndonjë person të tretë mbi përmbajtjen e urdhërit mbi negociatat ose mbi kushtet e lidhjes së kontratës.KAPTINA 2 DETYRIMET E NDËRMJETËSUESIT Detyrimi i gjetjes së rastit Neni 818 (1)Ndërmjetësuesi ka për detyrë që me vëmendjen e ekonomistit të mirë. Përgjegjësia e ndërmjetësuesit Neni 820 Ndërmjetësuesi përgjigjet për dëmin të cilin do të pësonte njëra ose tjetra palë midis të cilëve ka ndërmjetësuar.

në qoftë se nuk është kontraktuar diçka tjetër. përveç në qoftë se kjo është kontraktuar. . ndërmjetesuesi fiton të drejtën shpërblimit vetëm kur kondita të realizohet. në qoftë se me kontratë i është njohur e drejta e kompensimit të shpenzimeve. Në rastin e pavlefshmërisë së kontratës. as me kontratë dhe as me praktikën e përgjithshme. Mirëpo. Në qoftë se shuma e shpërblimit nuk është caktuar as me tarifë ose me ndonjë akt tjetër të përgjithshëm. Kur kontrata është lidhur me kondita të zgjidhjes. realizimi i konditës nuk ka ndikim në të drejtën e ndërmjetësuesit në shpërblim. Zbritja e shpërblimit të kontraktuar nuk mund të kërkohet në qoftë se i është paguar ndërmjetësuesit pas lidhjes së konrtratës për të cilën ka ndërmjetësuar. Kur ndërmjetësuesi fiton të drejtën e shpërblimit Neni 823 Ndërmjetësuesi fiton të drejtën e shpërblimit në momentin e lidhjes së kontratës për të cilën ka ndërmjetësuar. Shpërblimin e kontraktuar të ndërmjetësimit gjykata mund të zbresë me kërkesën e urdhërdhënësit në qoftë se konstaton se është tepër i lartë duke marrë parasysh. do të caktojë gjykata sipas mundit të ndërmjetësuesit dhe shërbimit të bërë.KAPTINA 3 DETYRIMET E URDHËRDHËNËSIT Shpërblimi Neni 822 Ndërmjetësuesi ka të drejta shpërblimi edhe kur ky nuk është kontraktuar. Kompensimi i shpenzimeve Neni 824 Ndërmjetësuesi nuk ka të drejtë në kompensimin e shpenzimeve të bëra në kryerjen e urdhërit. Mirëpo. në qoftë se kontrata është lidhur nën kondita të shtyerjes. mundin dhe shpërblimin e kryer nga ndërmjetësuesi. ndërmjetësuesi ka të drejta në shpërblim në qoftë se shkaku i pavlefshmërisë nuk ka qenë i njohur për të. ai ka të drejtë për këtë kompensim edhe në rastin kur kontrata nuk është lidhur.

ndërmjetësuesi që e ka marrë urdhërin për ndërmjetësim nga të dy palët mund të kërkojë nga secila palë vetëm gjysmën e shpërblimit të ndërmjetësimit dhe kompensimin e shpenzimeve në qoftë se kompensimi i shpenzimeve është kontraktuar. Në qoftë se me kontraëa është parashikuar dërguesi mund të lidhë kontratën e transportit dhe të ndërmarrë veprime të tjera juridike në emër dhe për llogari të urdhërdhënësit. punon për palën tjetër. Heqja dorë nga kontrata Neni 828 . Kreu XXII DËRGIMI (Shpeditimi) KAPTINA 1 DISPOZITA TË PËRGJITHSHME Nocioni Neni 827 Me kontratën mbi dërgimin obligohet dërguesi që me qëllim transporti të sendit të caktuar. midis të cilave ndërmjetëson. Humbja e të drejtës së shpërblimit Neni 826 Ndërmjetësuesi i cili në kundërshtim me kontratën. humb të drejtën e shpërblimit të ndërmjetësimit dhe të kompensimit të shpenzimeve. Ndërmjetësuesi ka për detyrë që me kujdesin e ekonomistit të mirë të kujdeset për interesat e të dy palëve. të lidhë në emër të vet dhe për llogari të urdhërdhënësit kontratën e transportit dhe kontrata të tjera të nevojshme për kryerjen e transportit si dhe të kryejë punë dhe veprime të tjera të zakonshme ndërsa urdhërdhënësi obligohet t'i paguajë shpërblim të caktuar. ose në kundërshtim me interesat e urdhërdhënësit të vet.Ndërmjetësimi për të dy palët Neni 825 Në qoftë se nuk është kontraktuar ndryshe.

dërguesi ka për detyrë t'i evitojë në llogari të urdhërdhënësit. e kur pritja që urdhërdhënësi t'i evitojë do t'i shkaktonte dëm këtij. KAPTINA DETYRIMET E DËRGUESIT Paralajmërimi për të metat e urdhërit Neni 830 Dërguesi ka për detyrë të paralajmërojë urdhërdhënësin për të metat në urdhërin e tij. sidomos për ato që e ekspozojnë të ketë shpenzime më të mëdha ose të pësojë ndonjë dëm. respektivisht të agjencisë. Ruajtje e interesave të urdhërdhënësit Neni 832 Dërguesi ka për detyrë që në çdo rast të veprojë ashtu sikundër e lypin interesat e urdhërdhënësit dhe me kujdesin e ekonomistit të mirë. dërguesi ka për detyrë të paralamërojë urdhërdhënësin për këto të meta. . por në këtë rast ka për detyrë t'i kompensojë dërguesit të gjitha shpenzimet që ka pasur gjër atëherë dhe t'i paguajë pjesën proporcional të kompensimit për punën e deriatëhershme. Paralajmërimi për të metat e paketimit Neni 831 Në qoftë se sendi nuk i është bërë pako dhe në përgjithësi nuk është bërë gati për transport siç duhet.Urdhërdhënësi mund të heqë dorë nga kontrata sipas dëshirës së vet. Aplikimi i rregullave mbi kontratën e komisionit respektivisht të agjencisë Neni 829 Ndaj marrëdhënieve të urdhërdhënësit dhe dërguesit që nuk janë rregulluar sipas këtij kreu aplikohen përshtatshmërishtë rregullat mbi kontratën e komisionit.

mjetet dhe mënyrën e transportit. përveç në qoftë se ka marrë përsipër përgjegjësinë për punën e tij.Ai ka për detyrë të njoftojë urdhërdhënësin pa shtytje mbi dëmtimin e sendeve si dhe mbi të gjitha ngjarjet me rëndësi për të dhe të marrë të gjitha masat e nevojshme për ruajtjen e të drejtave të tij ndaj personit përgjegjës. Në qoftë se dërguesi është larguar nga udhëzimet e mara përgjigjet edhe për dëmin e krijuar për shkak të forcës madhore. si dhe për zgjedhjen e personave të tjerë me të cilat në zbatimin e urdhërit ka lidhur kontratën (magazionimi i mallit etj ). Përgjegjësitë nga paragrafat e mësipërm të këtij neni nuk mund të përjashtohen dhe as të . Në qofte se urdhëri përmban autorizimin kategorik ose të nënkuptueshëm dërguesit që t'i besojë zbatimin e urdhërit dërguesit tjetër ose nëse kjo është padyshim në interesin e urdhërdhënësit. Respektimi i udhëzimeve të urdhërdhënsit Neni 833 Dërguesi ka për detyrë t'i respektojë udhëzimet mbi drejtimin e rrugës. dërguesi ka për detyrë ta njoftojë urdhërdhënësin pa vonesë. Dërguesi i cili ia beson zbatimin e urdhërit dërguesit tjetër në vend që të përmbush urdhërin vetë përgjigjet për punën e tij. Në qoftë se nuk ka musndësi të veprojë sipas udhëzimeve të përmbajtura në urdhër. dërguesi do t'i caktojë ashtu sikurse e lypnin interesat e urdhërdhënësit në rastin konkret. por jo edhe për punën e tyre. as mënyrën e transportit. e në qoftë se për këtë gjë nuk ka kohë. ai përgjigjet vetëm për zgjedhjen e tij. Për çdo largim nga urdhëri. përveç në qoftë se këtë përgjegjësi e ka marrë mbi vete me kontratë. dërguesi ka për detyrë të veprojë sikundër e lypin interesat e urdhërdhënësit. Përgjegjësia e dërguesit për persona të tjerë Neni 834 Dërguesi përgjigjet për zgjedhjen e transportuesit. Në qoftë se urdhërdhënësi nuk e ka caktuar as rrugën dhe as mjetet. dërguesi ka për detyrë të kërkojë udhëzime të reja. si dhe udhëzimet e tjera të marra nga urdhërdhënësi. ose nuk është e mundur. përveç në qoftë se provon se dëmi do të ndodhte edhe po t'i kishte respektuar udhëzimet e dhëna.

praktikën që përdoret ose me kushtet e përgjithshme. në qoftë se nuk është kontraktuar diçka tjetër. ka të drejtë dhe detyrime të transportuesit. dërguesi ka për detyrë t'i sigurojë sendet nga rreziqet e zakonshme. kështuqë në këtë rast i takon edhe shpërblimi përkatës për transport përveç kompensimit mbi bazën e dërgimit dhe kompensimit të shpenzimeve në lidhje me dërgimin. Sigurimi i dërgesës Neni 837 Dërguesi ka për detyrë të sigurojë dërgesën vetëm në qoftë se kjo është kontraktuar. Dhënia e llogarisë Neni 838 Pas mbarimit të punës dërguesi ka për detyrë t'i japë llogari urdhërdhënësit.kufizohen me kontratë. Veprimet doganore dhe pagimi i doganës Neni 835 Në qoftë se në kontratë nuk është caktuar ndryshe urdhëri për dërgimin e sendit përtej kufirit përmban detyrimin për dërguesin që të zbatojë veprimet e duhura doganore dhe të paguajë targat doganore për llogari të urdhërdhënësit. Kur dërguesi kryen vetë transportin ose punët e tjera Neni 836 Dërguesi mundet edhe vetë të kryejë plotësisht ose një pjesë të transportit të sendeve dërgimi i të cilave i është besuar. Në qoftë se me kontratë nuk është caktuar se cilat rreziqe duhet t'i përfshijë sigurimi. Sipas kërkesës se urdhërdhënësit dërguesi ka për detyrë të japë llogari edhe gjatë zbatimit të urdhërit. . E njëjta gjë vlen lidhur me punë të tjera të përfshira me urdhërin. Në qoftë se dërguesi e ka kryer transportin vetë ose pjesën e transportit.

atëherë shpërblimin sipas tarifës ose të ndonjë akti tjetër të përgjiitshëm e në mungesë të këtij. Neni 840 Dërguesi mund të kërkojë shpërblim kur të kryejë detyrimet e veta nga kontrata mbi dërgimin. Shpenzimet dhe paradhënia Neni 841 Urdhërdhënësi ka për detyrë t'i kompensojë dërguesit shpenzimet e nevojshme të bëra për zbatimin e urdhërit mbi dërgimin e sendit Dërguesi mund të kërkojë kompensimin e shpenzimeve menjëherë posa t'i ketë bërë.KAPTINA 3 DETYRIMET E URDHËRDHËNËSIT Pagimi i shpërblimit Neni 839 Urdherdhënësi ka për detyre t'i paguajë dërguesit shpërblimin sipas kontratës. dërguesi rezervon të drejtën të kërkojë pagimin e shpërblimit nga urdhërdhënësi në qoftë se marrësi refuzon t'ia paguajë. Sendet e rrezikishme dhe të çmueshme Neni 843 Urdhërdhënësi ka për detyrë të njoftojë dërguesin mbi cilesitë e sendeve me të cilat mund të rrezikohet siguria e njërëzve ose e vlerave apo mbi sjelljen e dëmit. Urdhërdhënësi ka për detyrë që me kërkesën e dërguesit t'i japë në formë paradhënieje një shumë të nevojshme për shpenzimet që kërkon zbatimi i urdhërit mbi dërgimin e sendit. . Kur dërguesi mund të kërkojë shpërblim. e në qoftë se shpërblimi nuk është kontraktuar. shpërblimin do të caktojë gjykata. Kur është kontraktuar që shpërblimin të paguaje marrësi i sendeve Neni 842 Në qoftë se është kontraktuar se dërguesi do t'i arkëtojë kërkesat e veta nga marrësi i sendeve.

Dërgimi kompleks Neni 845 Dërguesi në zbatimin e urdhërave të marra mund të organizojë dërgiminë kompleks. letrat me vlerë ose sendet e tjera të shtrenjta. urdhërdhënësi ka për detyrë të njoftojë për këtë dërguesin dhe t'ia komunikojë vlerën e tyre në momentin e dorëzimit për dërgim. si dhe shpërblimi i shpenzimeve të transportit dhe shpërblimi i të gjitha shpenzimeve të tjera në qoftë se nuk është kontraktuar diçka tjetër.Kur në dërgesën ndodhen sendet e çmueshme. Në qoftë se me dërgimin kompleks realizon diferencën në çmimin e transportit në dobi të urdhërdhënësit dërguesi ka të drejtë në shpërblimin e posaçëm suplementar. Në këtë rast dërguesi përgjigjet edhe për punën e transportuesit dhe të përsonave të tjerë që i ka përdorur me anë të autorizimit nga kontrata. Në rastin e dërgesës komplekse dërguesi përgjigjet për humbjen ose dëmtimin e sendit të krijuar gjatë kohës së transpotit që nuk do të shkaktoheshin po të mos të kishte qenë dërgimi kompleks. KAPTINA 5 E DREJTA E PENGUT E DËRGUESIT Neni 846 (1)Për sigurimin e arkëtimit të kërkesave të veta të krijuera lidhur me kontratën mbi dërgimin. përveç në qoftë se me kontratë kjo është përjashtuar. KAPTINA 4 RASTET E VEÇANTA TË DËRGIMIT Dërgimi me shpërblimin fiks Neni 844 Kur me kontratën mbi dërgimin është caktuar një shumë e përgjithshme për zbatimin e urdhërit mbi dërgimin e sendit në të është përmbajtur shpërblimi për punën e dërguesit. dërguesi ka të drejtë pengu në sendet e dorëzuara për dërgim dhe lidhur me .

këto kërkesa dhe e drejta e pengut e dërguesit i bartën këtij në bazë të vetë ligjit. Në qoftë se dërguesi tjetër paguan kërkesat e dërguesit ndaj urdhërdhënësit. Nuliteti i dispozitave të veçanta të kontratës Neni 849 Janë nul dispozitat e kontratës që i imponojnë ushtruesit të kontrollit detyrat që do të mund të ndikonin në panshmrinë e ushtrimit të kontrollit ose në rregullsinë e dokumentit mbi kontrollin e kryer (çertifikata). kurse pala tjetër (porositësi i kontrollit) obligohet që për kontrollin e kryer të paguajë shpërblimin e kontraktuar. në vëllimin dhe në mënyrën që i përgjigjet natyrës së sendit. cilësisë. Kreu XXIII KONTRATA MBI KONTROLLIN E MALLRAVE DHE TË SHËRBIMEVE Nocioni Neni 847 Me kontratën mbi kontrollin e mallrave njëra palë kontraktuese (ushtruesi i kontrollit) obligohet të kryejë në mënyrë profesionale dhe të pranishme kontrollin kontrakrtues të mallrave dhe të lëshojë çërtitifkatë për këtë. e në qoftë se në kontratë nuk është caktuar asgjë. ai ka për detyrë të kujdeset për arkëtimin e kërkesave dhe për realizimin e të drejtës së pengut të dërguesve të mëparshëm. Kur në zbatimin e dërgimit ka marrë pjesë edhe dërguesi tjetër. kuantitetit dhe të veçorive të tij të tjera mallrave. kontrollin në vëllimin dhe në mënyrën që janë caktuar në kontrata. . Kontrolli konsiderohet i kryer vetëm pas lëshimit të çertifikatës.dërgimin gjithnjë. Kontrolli i mallrave mund të përbëhet nga përcaktimi i identitetit. ose gjërsa ka në dorë dokumentin me anë të të cilit mund t'i disponojë ato. Vëllimi i kontrollit Neni 848 Ushtruesi i kontrollit ka për detyrë të kryejë. E njëjta gjë ndodhë po që se dërguesi tjetër paguan kërkesat e transportuesit.gjërsa e mban.

respektivisht të zakonshëm. respektivisht e mostrave Neni 850 Mallrat që i ka dorëzuar porositësi i kontrollit ushtruesit të kontrollit për kryerjen e kontrollit kontraktues. e sidomos mbi shpenzimet e domosdoshme dhe të dobishme që janë bërë për llogari të tij. Ushtrues i kontrollit ka për detyrë t'i ruajë mostrat që i janë dorëzuar të paktën gjashtë muaj në qoftë se nuk është kontraktuer ndryshe. E drejta e pengut Neni 853 Për sigurimin e shpërblimit të kontraktuar apo të zakonshëm dhe të shpërblimit të shpenzimeve të domosdoshme dhe të dobishme ushtruesi i kontrollit ka të drejtë pengu mbi mallin që i është dorëzuar për kontroll. Ushtruesi i kontrollit i përgjigjet porositësit të kontrollit për punën e ushtruesit tjetër të kontrollit. ushtruesi i kontrollit ka për detyrë të sigurojë nga zëvendësimi. Ushtruesi i kontrollit ka të drejtë edhe për shpërblim të të gjitha shpenzimeve të domosdoshme dhe të dobishme që janë bërë për llogari të porositësit të kontrollit. Shpërblimi Neni 852 Për kontrollin e kryer dhe për ruajtjen e mallrave ushtruesi i kontrollit ka të drejtë për shpërblim të kontraktuar. . Detyrimi i njoftimit të porositësit Neni 851 Ushtruesi i kontrollit ka për detyrë që për të gjitha rrethanat e rëndësishme gjatë kontrollit dhe ruajtjes së mallrave të njoftojë në kohën e duhur ushtruesin e kontrollit. Të besuarit e kontrollit të mallit ushtruesit tjetër të kontrollit Neni 854 Ushtruesi i kontrollit mund t'ia besojë tjetrit kryerjen e kontrollit të kontraktuar të mallit përveç në qoftë se porositësi i kontrollit ia ka ndaluar këtë shprehimisht.Ruajtja e mallrave.

ushtruesi i kontrollit ka të drejtë shpërblimi të veçantë. por në këtë rast ka për detyrë që ushtruesit të kontrollit t'i paguajë pjesën proporciale të shpërblimit dhe shpenzimet e domosdoshme dhe të dobishme që janë bërë. Kontrolli i mallit me garanci Neni 856 Ushtruesi i kontrollit mund të garantojë për pandryshueshmërinë e veçorive të mallit të kontrolluar brenda afatit kontraktues. të kontraktuar ose të zakonshëm. Kontrolli i shpërblimeve dhe i sendeve që nuk janë destinuar për qarkullim Neni 857 Në qoftë se ushtrimi i kontrollit ka të bëjë me shërbimin ose me sende që nuk janë destinuar për qarkullim. Për garancinë e marë përsipër lidhur me veçoritë e mallit. . Ushtruesi i kontrollit ka të drejtë shpërblimi të veçantë të zakonshëm ose të kontraktuar për kryerjen e veprimeve të veçanta juridike në emër dhe për llogari të porositësit të kontrollt. Zgjidhja e kontratës Neni 858 Porositësi i kontrollit mund të deklarojë se e zgjidhë kontratën gjiithnjë gjërsa të mos jetë kryer kontrolli i porositur. ushtruesi i kontrollit dhe porositësi i kontrolit kanë të njëjta të drejta dhe detyrime sikurse për kontrollin e mallit. të ushtrojë edhe veprime të veçanta juridike në emër dhe për llogari të porositësit të kontrollit.Kontrolli i mallit për ushtrimin e veprimeve të ndryshme juridike Neni 855 Në bazë të urdhërit kategorik të porositësit të kontrollit. si dhe t'ia shpërblejë dëmin. ushtruesi i kontrollit është i autorizuar që përpos kryerjës së kontrollit të mallit.

vërtetimi mbi udhëtimin mund të përmbajë vetëm udhëzime për këtë program.qëndrimin.numrin minimal të udhëtarëve që nevojitën të parashikuara me kontratë kushtet në të cilat udhëtari mund të kërkojë zgjidhjen e kontratës. qëndrimi dhe nga shërbimet e tjera që lidhen me të. Raporti i kontratës dhe i vërtetimit mbi udhëtimin Neni 861 Ekzistimi dhe plotfuqishmëria e kontratës mbi organizimin e ushtrimit janë të pavarur nga ekzistimi i vërtetimit mbi udhëtimin dhe nga përmbajtja e tij. Mirëpo organizatori i udhëtimit përgjigjet për krejt dëmin që pëson pala tjetër për shkak . Në qoftë se para lëshimit të vërtetimit mbi udhëtimin udhëtarit i është dhënë programi i udhëtimit. si dhe të dhënat e tjera për të cilat konsiderohet se janë të dobishme që të përmbahen në vërtetim. ku ndodhen të dhënat nga paragrafi paraprak. i lëshon udhëtarit vërtetimin mbi udhëtimin. Dhënia e vërtetimit mbi udhëtimin Neni 860 Organizatori i udhëtimit me rastin e lidhjes së kontratës. kurse udhëtari obligohet që organizatorit ti paguajë një shumë të përgjithshme (paushale).Kreu XXIV KONTRATA MBI ORGANIZIMIN E UDHËTIMEVE KAPTINA 1 DISPOZITA TË PËRGJITHSHME Nocioni Neni 859 Me konrtratë mbi organizimin e udhëtimit obligohet organizatori i udhëtimit t'i japë udhëtarit kompleksin e shërbimeve që përbëhen nga transporti. si dhe mbi shërbimet e tjera që janë përfshirë në çmimin e përgjithshëm numrin minimal të udhëtarëve që nevojiten çmimine përgjithshëm. Vërtetimi mbi udhëtimin duhët të përmbajë vendin dhe datën e lëshimit shenjën dhe adresën e organizatorit të udhëtimit emrin udhëtarit vendin dhe datën e fillimit dhe të mbarimit të udhëtimit datat e qëndrimit. të dhënat e domosdoshme mbi transportin.

Detyrimi i ruajtjes së sekretit Neni 865 Njoftimin që e merr mbi udhëtarin. Përgjegjësia për organizimin e udhëtarit Neni 866 Organizatori i udhëtimit përgjigjet për dëmin që i shkakton udhëtarit për shkak të moszbatimt . të qëndrimit dhe të shërbimeve të veçanta. Prezumimi i saktësisë së vërtetimit Neni 862 Konsiderohet se është e saktë ajo që ndodhet në vërtetim gjithnjë gjërsa të mos provohet e kundërta. me vërtetim. me formalitetet kufitare dhe doganore. organizatori mund t'ua komunikojë personave të tretë vetëm me lejen e udhëtarit ose me kërkesën e organit kompetent. respektivisht me programin e udhëtimit dhe të kujdeset për të drejtat dhe interesat e udhëtarit. me dispozitat sanitare. ndërlidhjes. me itinerarin e udhëtimit. Detyrimi i njoftimit Neni 864 Organizatori i udhëtimit ka për detyrë që udhëtarit t'i japë njoftime të nevojshme mbi çmimet dhe kushtet e transportit. monetare e të tjera administrative. në pajtim me praktikën mirë afariste në këtë sferë. mbi bagazhin dhe lëvizjet e tij. KAPTINA 2 DETYRIMET E ORGANIZATORIT TË UDHËTIMIT Mbrojtja e të drejtave dhe e interesave të udhëtarit Neni 863 • Organizatori i udhëtimit ka për detyrë t'i japë udhëtarit shërbime që kanë përmbajtjen dhe veçoritë parashikuara me kontratë. si dhe njoftime që kanë të bëjnë me cilësinë e mjeteve të transportit e të strehimit.të mos dhënies së vërtetimit mbi udhëtimin ose për shkak të pasaktësisë së tij.

në pajtim me dispozitat që kanë të bëjnë me të. të strehimit ose të shërbimeve të tjera lidhur me kryerjen e udhëtimit. Udhëtari ka të drejtë të kërkojë direkt nga personi i tretë përgjegjës për dëmin. edhe kur shërbimet janë kryer në pajtim me kontratën dhe me dispozitat që kanë të bëjnë me të.të plotë ose të pjesshëm të detyrimeve që kanë të bëjnë me organizimin e udhëtimit që parashikohen me kontratën dhe me këtë ligj. Përgjegjësia e organizatorit të udhëtimit kur i kryen vetë shërbimet e veçanta Neni 867 Në qoftë se i jep vetë shërbimet e transportit. Përgjegjësia e organizatorit të udhëtimit kur kryerjene shërbimeve të veçanta ua ka besuar personave të tretë Neni 868 Organizatori i udhëtimit që u ka besuar përsonave të tretë kryerjen e shërbimeve të transportit. Në masën në të cilën ia ka shpërblyer dëmin udhëtarit organizatori i udhëtimit fiton të gjitha të drejtat që do t'i kishte udhëtari ndaj personit të tretë përgjegjës për këtë dëm (e drejta e regresit). përveç në qoftë se provon se sjellet si organizator kujdesshëm i udhëtimit gjatë zgjedhjes së personave që e kanë zbatuar. të strehimit ose shërbimet e tjera lidhur me kryerjen e udhëtimit të organizuar. Mirëpo. . organizatori përgjigjet për dëmin që i ka shkaktuar udhëtarit sipas dispozitave që kanë të bëjnë me këto shërbime. Udhëtari ka për detyrë t'i cedojë organizatorit të udhëtimit dokumente dhe çdo gjë që nevojitet për realizimin e të drejtës së regresit. shpërblimin e plotë ose plotësues për dëmin e pësuar. organizatori përgjigjet për dëmin që pëson udhëtari me rastin e kryerjes së tyre. i përgjigjet udhëtarit për dëmin e shkaktuar për shkak të moszbatimit të plotë ose të pjesshëm të këtyre shërbimeve.

me konditë që të mos jetë në shpërpjestim të hapur me dëmin.Zbritja e çmimit Neni 869 Në qoftë se shërbimet nga kontrata mbi organizimin e udhëtimit janë kryer në mënyrë jo të plotë ose jo me cilësi. sikundër është kontraktuar. Mirëpo. Kërkesa për zbritjen e çmimit nuk ndikon në të drejtën e udhëtarit që të kërkojë kompensimin e dëmit. është e plotfuqishmë dispozita e shkruar e kontratës me të cilën parapërcaktohet shuma më e lartë e shpërblimit. Përjashtimi dhe kufizimi i përgjëgjësisië së organizatorit të udhëtimit Neni 870 Janë nul dispozitat e kontratës mbi organizimin e udhëtimit që përjashtojnë ose pakësjonë përgjegjësinë e organizatorit të udhëtimit. KAPTINA 3 DETYRIMET E UDHËTARIT Pagimi i çmimit Neni 871 Udhëtari ka për detyrë që organizatorit të udhëtimit t'i paguajë çmimin e kontraktuar për udhëtimin në kohën. nuk vlen në qoftë se organizatori e ka shkaktuar dëmin me dashje ose nga pakujdesia ekstreme. udhëtari mund të kërkojë zbritjen proporcionale të çmimit me konditë që t'i ketë bërë prapësim organizatorit të udhëtimit brenda tetë ditësh nga data e përfundimit të udhëtimit. e sidomos për marrjën e biletave të . t'i japë në kohën e duhur të gjitha të dhënat e nevojshme për organizimin e udhëtimit. respektivisht siç praktikohet. Detyrimi i dhënies të të dhënave Neni 872 Udhëtari ka për detyrë që me kërkesën e organizatorit. Ky kufizim i shumës së shpërblimit.

dokumentet e tij dhe bagazhi i tij t'i përmbushin kushtet e parashikuara me dispozitat kufitare. udhëtari mund të caktojë përsonin tjetër që në vend të tij t'i shfrytëzojë shërbimet e kontraktuara me konditë që ky person t'i plotësojë kushtet e veçanta të parashikuara për udhëtimin e caktuar dhe që udhëtari t'i shpërblejë organizatorit të udhëtimit shërbimet e shkaktuara nga zëvendësimi. monetare dhe me dispozitat e tjera administrative. Përmbushja e kushteve të parashikuara me dispozita Neni 873 Udhëtari ka për detyrë të kujdeset që ai personalisht. rëzervimin e strehimit. sanitare. Përgjëgjësia e udhëtarit për dëmin e shkaktuar Neni 874 Udhëtari përgjigjet për dëmin që i shkakton organizatorit të udhëtimit nga moskryerja e detyrimeve që rezultojnë për të nga kontrata dhe nga dispozitat e këtij ligji.udhëtimit. doganore. KAPTINA 4 TË DREJTAT DHE DETYRIMET E VEÇANTA TË PALËVE KONTRASTUESE Zëvendësimi i udhëtaritt me ndonjë person tjetër Neni 875 Në qoftë se nuk është kontraktuar ndryshe. si dhe dokumentet e nevojshme për kalimin e kufirit. Shtimi i çmimit të kontraktuar Neni 876 Organizatori i udhëtimit mund të kërkojë shtimin e çmimit të kontraktuar vetëm në qoftë se .

Ne qoftë se shtimi i çmimit të kontraktuar cakton dhjetë përqind. plotësisht ose pjesërisht. organizatori ka të drejtë në shumën e plotë të çmimit të kontraktuar të udhëtimit. në kursin e shkëmbimit të valutës apo ndryshime në tarifat e transportuesve të cilat ndikojnë në çmimin e udhëtimit. kurse shkak për këtë nuk janë rrethanat nga paragrafi paraprak i këtij neni. që percaktohet përpjestimisht me kohën që mbetet deri në fillim të udhëtimit dhe që duhet të justifikohet ekonomikisht.pas lidhjes së kontratës kanë ndodhur ndryshime. Në rast të heqjës dorë jo në kohën e duhur nga kontrata. po të ekzistojnë në kohën e lidhjes së kontratës. organizatori i udhëtimit ka të drejtë vetëm në shpërblimin e shpenzimeve administrative. Në qoftë se udhëtari heq dorë nga kontrata pas fillimit të udhëtimit. E drejta në shtimin e çmimit kontraktues nga paragrafi paraprak mund të realizohet nga organizatori i udhëtimit vetëm me konditë që ajo të jetë parashikuar në vërtetimin mbi udhëtimin. E drejta e organizatorit të udhëtimit për të hequr dorë nga kontrata Neni 878 . udhëtari mund të zgjidhë kontratën pa qenë i detyruar të shpërblejë dëmin. si dhe në rastin kur udhëtari e ka siguruar zëvendësimin përkatës apo zëvendësimin e ka gjetur vetë organizatori. Ne qoftë se udhëtari para fillimit të udhëtimit heq dorë nga kontrata në një afat të arsyeshme që caktohet duke marrë parasysh llojin e aranzhmanit (heqja dorë në kohën e duhur). do të përbënin shkak të bazuar që kontrata të mos lidhet. Organizatori i udhëtimit ka të drejtë vetëm në shpërblimin e shpenzimeve të bëra në qoftë se udhëtari ka hequr dorë nga kontrata për shkak të rrethanave që nuk ka mundur t'i evitojë ose t'i shmangë dhe që. Në ketë rast udhëtari ka të drejtë t'i kthehet ajo që i ka paguar organizatorit të udhëtimit. E drejta e udhëtarit për të hequr dorë nga kontrata Neni 877 Udhëtari në çdo moment mund të heqë dorë nga kontrata. organizatori i udhëtimit mund të kërkojë nga udhëtari shpërblimin në përqindje të caktuar të çmimit të kontraktuar.

Zëvendësimi i strehimit të kontraktuar mund të bëhet vetëm me përdoriminn e objektit të së njëjtës kategori. organizatori duhët të kthejë në tërësi atë që ka marrë nga udhëtari. apo në ngarkim të organizatorit me përdorimin e objektit të kategorisë më të lartë dhe në vendin e kontraktuar të strehimit. kurse ka për detyrë të marrë të gjitha masat e domosdoshme për ruajtjen e interesave të udhëtarit. Organizatori i udhëtimit mund të heq dorë nga kontrata pa detyrimin e shpërblimit të dëmit edhe kur numri minimal i udhëtarëve i parashikuar në vërtetimin mbi udhëtimin nuk është grumbulluar me konditë që për ketë rrethanë udhëtari të jetë njoftuar brenda afatit të caktuar që nuk mund të jetë më i shkurtër se pesë ditë para ditës kur udhëtimi është dashur të fillonte. ndërsa pakësimi i shpenzimeve shkon në dobi të udhëtarit. Në qoftë se organizatori ka hequr dorë nga kontrata gjatë kohës së zbatimit të saj ka të drejtë të marrë shpërblim të drejtë për shërbimet e realizuara të kontraktuara. udhëtari në rast të heqjës dorë përballon vetëm shpenzimet efektive të shërbimeve të realizuara. Në rastin e heqjes dorë nga kontrata para zbatimti të saj. Ndryshimet në programin e udhëtimit Neni 879 Ndryshimet në programin e udhëtimit mund të behën vetëm në qoftë se janë shkaktuar nga rrethanat e jashtëzakonshme që organizatori i udhëtimit nuk ka mundur t'i parashikojë t'i shmangë ose t'i menjanojë. Në qoftë se në programin e udhëtimit janë bërë ndryshime esenciale pa ndonjë shkak të arsyeshëm organizatori i udhëtimit duhet të kthejë tërësisht atë që ka marrë nga udhëtari i cili për këtë arsye ka hequr dorë nga udhëtimi. do të përbënin shkak të bazuar për organizatorin e udhëtimit që të mos e lidhë kontratën.Organizatori i udhëtimit mund të heqë dorë nga kontrata. pa detyrimin e shpërblimit të dëmit. . plotësisht ose pjesërisht. Shpenzimet që janë krijuar për shkak të ndryshimit të programit i përballon organizatori i udhëtimit. Në qoftë se janë bërë ndryshime esenciale në programin gjatë kohës së zbatimit të kontratës. në qoftë se përpara ose gjatë kohës së zbatimit të kontratës lindin rrethana të jashtëzakonshme që nuk kanë mundur të parashikohen dhe as të shmangen ose të mënjanohen e që po të ekzistonin në kohën e lidhjes së kontratës.

duhet të përmbajë shënjen dhe adresën e ndërmjetësuesit.Kreu XXV KONTRATA NDËRMJETËSUESE MBI UDHËTIMIN Nocioni Neni 880 Me kontratën ndërmjetesuese mbi udhëtimin. . si dhe të dhënat që tregojnë se ai paraqitet me ketë status. Në qoftë se udhëtari nuk jep udhëzime të nevojshme. Detyrimi i dhënies se vërtetimit Neni 881 Kur me kontratën ndërmjetësuese mbi udhëtimin merret përsipër obligimi lidhjes së kontratës mbi organizimin e udhëtimit. ndërmjetësuesi ka për detyrë të leshojë vërtetimin që ka të bëjë me këtë shërbim duke theksuar shumën që paguhet për këtë shërbim. kurse udhëtari obligohet të paguajë për këtë shpërblim.ndërmjetesuesi ka për detyrë të punojë sipas mënyrës që në rrethanat konkrete është me e përshtatshme për udhëtarin. ashtu edhe kontratën mbi kryerjen e një ose të disa shpërblimeve të veçanta që bëjnë të mundur realizimin e ndonjë udhëtimi ose qëndrimin. Në rastin kur kontrata ndërmjetesuese mbi udhëtimin ka të bëjë me lidhjen e kontratës mbi ndonjë shërbim të veçantë. ndërmjetësuesi obligohet që në emër dhe për llogari të udhëtarit. të lidhë si kontratën mbi organizimin e udhëtimit. me ushtrimin e veprimtarisë së zakonshme të ndërmjetësuesit dhe me interesat e udhëtarëve të tjerë. shenjën dhe adresën e organizatorit të udhëtimit. Të vepruarit sipas udhëzimeve të udhëtarit Neni 882 Ndërmjetësusesi ka për detyrë të veprojë sipas udhëzimeve që ia ka dhënë në kohë udhëtari. në qoftë se ato janë në pajtim me kontratën. ndërmjetësuesi ka për detyrë që me rastin e kontraktimit të lëshoj vërtetimin mbi udhëtimin që përpos të dhënave të cilat kanë të bëjnë me vetë udhëtimin. Në qoftë se në vërtetimin mbi udhëtimin nuk tregon satusin e ndërmjetësuesit. ndërmjetësuesi në organizimin e udhëtimit konsiderohet si organizator i udhëtimit.

Forma e kontratës Neni 886 Kontrata mbi alotmanin duhët të lidhët në formë shkresore. Kreu XXVI KONTRATA MBI ANGAZHIMIN E KAPACITETEVE TË HOTELIERISË (KONTRATA MBI ALOTMANIN). kurse kjo obligohet që të përpiqet t'i plotësojë. Në qoftë se me kontratë nuk është caktuar ndryshe. Aplikimi konform i dispozitave të kontratës mbi organizimin e udhëtimit Neni 884 Dispozitat e këtij ligji që kanë të bëjnë me kontratën mbi organizimin e udhëtimit. Kaptina 1 DISPOZITA TË PËRGJITHSHME Nocioni Neni 885 Me kontratën mbi alotmanin hotelieri obligohet që gjatë kohës së caktuar t'i vëjë në dispozicion agjencisë turistike një numër shtretërish të caktuar në objektin e caktuar t'u japë shërbime hotelierere përsonave që i dërgon agjencia dhe t'i paguajë provizion të caktuar. si dhe të paguajë çmimin e shërbimeve të bëra në qoftë se ka shfrytëzuar angazhimin e kapaciteteve të hotelit. në qoftë se me dispozitat e këtij kreu nuk është caktuar ndryshe. respektivisht të njoftojë brenda afateve të caktuara se kjo nuk është e mundur. konsiderohet se kapacitetet e strehimit të hotelierisë janë venë në dispozicion për një vjet. . vihen përshtatshmërisht në zbatim ndaj kontratës ndërmjetësuese mbi udhëtimin.Zgjedhja e përsonave të tretë Neni 883 Ndërmjetësuesi ka për detyrë të bëjë zgjedhjen e ndërgjegjshme të përsonave të tretë të cilët duhet t'i kryejnë sherbimet e parashikuara me kontratë dhe i përgjigjet udhëtarit për zgjedhjën e tyre.

Pasi të ketë kaluar ky afat. Kapacitetet e hotelierisë që në listën e klienteve nuk janë theksuar si të plotësuara. Detyrimi i respektimit të çmimeve të kontraktuara Neni 888 Agjencia turistike nuk mund të llogarisë personave që i dërgon në objektin e hotelierisë çmime më të larta për shërbimet e hotelierisë nga ato që janë parashikuar me kontratën mbi alotmanin ose me listën e çmimeve të hotelierisë.konsiderohen të lira. Detyrimi i pagimit të shërbimeve të hotelierisë Neni 889 Në qoftë se me kontratë nuk është caktuar ndryshe. çmimin e shërbimeve të dhëna të hotelierisë ia paguan hotelierit agjencia turistike pas kryerjës së shërbimeve. agjencia turistike fiton përsëri të drejtën e plotësimit të kapaciteteve të angazhuara të strehimit.KAPTINA 2 DETYRIMET E AGJENCISË TURISTIKE Detyrimi i njoftimi Neni 887 Agjencia turistike ka për detyrë të njoftojë hotelierin mbi procesin e mbushjës së kapaciteteve të strehimit. Hotelieri ka të drejtë të kërkojë pagimin e paradhënies përkatëse. Në qoftë se nuk ka mundësi t'i plotësojë të gjitha kapacitetet e angazhuara të strehimit. agjencia turistike ka për detyrë që brenda afateve të kontraktuara ose të zakonshme të njoftojë hotelierin për këtë dhe t'i dërgojë listën e klienteve. . që nga dita e marrjës së kësaj liste nga ana e hotelit për periudhën me të cilën ka të bëjë lista. si dhe të caktojë në njoftimin e bërë afatin deri kur hotelieri mund të disponojë lirisht kapacitetet e angazhuara.

Në bazë të dokumentit të veçantë shkresor bëhet përllogaritja e kërkesave reciproke midis agjencisë turistike dhe hotelierit. Dokumenti i veçantë shkresor është i përdorshëm në emër ose në një grup të caktuar është i pabartshëm dhe përmban urdhërin drejtuar hotelierit që t'i japë shpërblimet të cilat janë theksuar në të Dokumenti i veçantë shkresor shërben si provë se personi është klient i agjencisë turistike që ka lidhur kontratën me hotelierin mbi alotmanin. Detyrimet e të vepruarit të barabartë Neni 892 Hotelieri ka për detyrë që personave të cilët i dërgon agjencia turistike t'u japë nën kondita të njëjta shërbimet sikurse personave me të cilët ka lidhur kontratë direkte mbi shërbimet e hotelierisë. KAPTINA 3 DETYRIMET E HOTELIERIT Detyrimi i dhëniës në përdorim të kapaciteteve strehimi të kontraktuara Neni 891 Hotelieri merr përsipër detyrimin definitiv dhe të parevokueshëm që brenda afatit të caktuar të vëjë në përdorim numrin e kontraktuar të shtretëve dhe t'u japë personave që i dërgon agjencia turistike shërbime të theksuara në dokumentin e veçantë shkresor. Detyrimi i hotelierit që të mos i ndryshojë çmimet e shërbimeve Neni 893 Hotelieri nuk mund t'i ndryshojë çmimet e kontraktuara në qoftë se për të nuk e njofton . Hotelieri nuk mund të kontraktojë me agjencinë tjetër turistike angazhimin e kapaciteteve që janë rezervuar në bazë të kontratës mbi alotmanin.Detyrim i dhënies së dokumentit të veçantë shkresor Neni 890 Agjencia turistike ka për detyrë që përsonave të cilët i dërgon në bazë të kontratës mbi alotmanin tu japë dokumentin e veçantë shkresor.

ose në qoftë se këto nuk ekzistojnë. Çmimet e reja mund të aplikohen pasi të ketë kaluar një muaj nga dërgimi i tyre agjencisë turistike. KAPTINA 4 E DREJTA E AGJENCISË TURISTIKE PËR TË HEQUR DORË NGA KONTRATA E drejta për të hequr dorë nga kapacitetet e angazhuara të strehimit Neni 895 Agjencia turistike mund të heqë dorë përkohësisht nga shfrytëzimi i kapaciteteve të angazhuara të strehimit dhe me këtë të mos e zgjidhë kontratën mbi alotmanin dhe as të krijojë për vete detyrimin e shpërblimit të dëmit të hotelierit. përveç në rastin e ndryshimit të kursit të shkëmbimit të valutave që ndikojnë në çmimin e kontraktuar.agjencinë turistike të paktën gjashtë muaj përpara. Çmimet e reja nuk do të aplikohen ndaj shërbimeve për të cilat është dërguar lista e klientëve. Provizioni caktohet në përqindje prej çmimit të shërbimeve hoteliere të kryera. përcaktohen në bazë të praktikës afariste në hotelieri. hotelieri ka të . në qoftë se në afatin e kontraktuar dërgon njoftimin mbi heqjen dorë nga shfrytëzimi. ndryshimet e çmimit nuk kanë efekt ndaj rezervimit që e ka konfirmuar hotelieri. Sidoqoftë. Në qoftë se përqindja e provizionit nuk është caktuar me kontratë. Në qoftë se afati i njoftimit mbi heqjen dorë nuk është caktuar me kontratë. Kur njoftimi mbi heqjen dorë nuk është dërguar në afatin e parashikuar. Detyrimi i pagimit të provizionit Neni 894 Hotelieri ka për detyrë që agjencisë turistike t'i paguajë provizionin mbi qarkullimin e realizuar në bazë të kontratës mbi alotmanin. sipas praktikës afariste. agjencisë turistike i takon provizioni i caktuar me kushtet e përgjithshme të ushtrimit të veprimtarisë së agjencisë turistike.

agjencia turistike ka për detyrë t'i paguajë hotelierit shpërblimin për çdo shtrat të pashfrytëzuar dhe për çdo ditë. Kreu XXVII SIGURIMET KAPTINA 1 DISPOZITAT E PËRBASHKETA PËR SIGURIMET PASURORE DHE SIGURIMIN E PERSONAVE Nënpjesa 1 DISPOZITA TË PËRGJITHSHME Nocioni Neni 897 Me kontratën mbi sigurimin obligohet kontraktuesi i sigurimit që mbi parimet e reciprocitetit e të solidaritetit të bashkojë një shumë të caktuar në bashkësinë e sigurimeve respektivisht në bashkësinë e rrezikut (siguruesi) kurse bashkësia obligohet që nëse ndodhë ngjarja që paraqet rastin e siguruar. Në qoftë se në këtë rast nuk i plotëson kapacitetet e angazhuara të hotelierisë. Agjencia turistike nuk ka atëherë të drejtë që me anë të njoftimit të bërë në kohën e duhur të renuncojë kontratën pjesërisht ose tërësisht. Detyrimi i agjencisë turistike për t'i plotësuar kapacitetet e angazhuara Neni 896 Me kontratën mbi alotmanin mund të parashihet detyrimi i veçantë i agjencisë turistike për t'i plotësuar kapacitetet e angazhuara të hotelierisë. Rasti i siguruar Neni 898 . Agjencia turistike mund të heq dorë nga kontrata tërësisht pa detyrimin e shpërblimit të dëmit në qoftë se njoftimin mbi heqjen dorë. e dërgon brenda afatit të kontraktuar. t'i paguajë siguruesit apo ndonjë personit të tretë kompensimin.drejtë shpërblimi të dëmit. respektivisht shumën e kontraktuar që të kryejë diçka tjetër.

Nënpjesa 2 Lidhja e kontratës Kur kontrata konsiderohet e lidhur Neni 901 Kontrata mbi sigurimin quhet e lidhur kur kontraktuesit nënshkruajnë policën e sigurimit ose e fletë-depozitën. Përjashtimi i disa sigurimeve Neni 899 Dispozitat e këtij kreu nuk do të aplikohen ndaj sigurimeve të lundrimit. si dhe nga ato që u ofrojnë kontraktuesve mundësinë që të veprojnë siç dëshirojnë. në qoftë se është kontraktuar se me sigurimin do të përfshihet periudha e caktuar që vjen para lidhjes së kontratës. Largimi nga dispozitat e tjera po që se nuk është e ndaluar me këtë ose me ndonjë ligj tjetër. apo në qoftë se ky ka qenë në krijim e sipër apo ka qenë e sigurtë se do të vijë. Dispozitat e theksuara nuk do të aplikohen as ndaj sigurimit të kërkesave. Mirëpo. kontrata do të jetë e pavlefshme vetëm në qoftë se në momentin e lidhjes së saj pala e interesuar e ka ditur se rasti i siguruar ka ndodhur. si dhe ndaj raporteve prej risigurimeve. Largimi nga dispozitat e këtij kreu Neni 900 Me kontratë mund të largohet vetëm nga ato dispozita të këtij kreu në të cilat ky largim është lejuar shprehimisht. lejohet vetëm në qoftë se është në interesin e padyshimt të të siguruarëve.Ngjarja duke marrë parasysh se për cilën lidhet sigurimi (rasti i siguruar) duhet të jetë e ardhshme e pasigurtë dhe e pavarur nga dëshira ekskluzive e kontraktuesve. Oferta shkresore që i është bërë të siguruarit për lidhjën e kontratës mbi sigurimin obligon . ose po që se që atëherë ka pushuar mundësia që ai të ndodhë. si dhe ndaj sigurimeve të tjera mbi të cilat aplikohen rregullat mbi sigurimet e lundrimit. Kontrata e sigurimit është e pavlefshme në qoftë se në momentin e lidhjes së saj ka ndodhur rasti i siguruar. respektivisht se që atëherë ka pushuar mundësia që ai të ndodhë.

data e dhënies së policës dhe nënshkrimet e palëve kontraktuese. primia ose kontributi. kohëzgjatja e sigurimit dhe periudha e depozitës. Polcia dhe fletë-dërgesa Neni 902 Në policë duhet të shkruhen palët kontraktuese . Në këtë rast kontrata quhet e lidhur kur oferta ti ketë arritur siguruesit. nuk do të përgjigjet për detyrimet nga sigurimi punëdhënësi pa urdhër që ka njoftuar siguruesin se paraqitet pa autorizimin në emër dhe për llogari të tjetrit . do të konsiderohet se e ka pranuar ofertën dhe se kontrata është lidhur. Lidhja e kontratës në emer të tjetrit pa autorizim Neni 904 Kush lidh kontratën e sigurimit në emër të tjetrit pa autorizim të tij i përgjigjet siguruesit për detyrimet nga kontrata gjithnjë gjersa ky në emër të të cilit është lidhur kontrata të mos e akordojë. kontraktuesi i sigurimit debiton priminë për periudhën e sigurimit në të cilën i siguruari është njoftuar mbi refuzimin e akordimit. por një kohë prej tetë ditësh nga data kur oferta ti ketë arritur siguruesit. shuma e sigurimit ose se sigurimi është i pakufizuar. e në qoftë se nevojitet kontrolli mjekësor atëherë për një kohë prej tridhjetë ditësh. në qoftë se ky nuk ka caktuar ndonjë afat më të shkurtër. Mirëpo. Në qoftë se akordimi është refuzuar. rreziku i përfshirë nga sigurimi. Sigurimi pa policë Neni 903 Me kushtet e sigurimit mund të parashikohen rastet nën të cilat marrëdhënia kontraktuese nga sigurimi lind nga vetë pagimi i primisë. Në qoftë se siguruesi në këtë afat nuk e merr ofertën e cila nuk largohet nga kushtet në të cilat ai ushtron sigurimin e propozuar.ofertuesin. I interesuari mund të akordojë kontratën edhe pasi të ketë ndodhur rasti i siguruar. respektivisht personi i siguruar. sendi i siguruar.

si dhe të drejtën për të kërkuar pagimin e tyre direkt nga siguruesi. ndërsa kjo për kontraktuesin e sigurimit nuk ka qenë e njohur. si dhe shpenzimet e kontratës. detyrimet e pagimit të primisë dhe detyrimet e tjera nga kontrata ka për detyrë t'i zbatojë kontraktuesi i sigurimit por ky nuk mund të ushtrojë të drejtat nga sigurimi. të kontraktojë ndryshimet e kontratës ose zgjatjen e afatit të tyre. Nënpjesa 3 . Kontraktuesi i sigurimit nuk ka për detyrë t'i dorëzojë policën personit të interesuar gjersa të mos i kompensohen primitë që i ka paguar siguruesit. të arkëtojë primitë dhe të pranojë deklarata të drejtuara siguruesi.Sigurimi për llogari të huaj ose për llogari të të cilit i përket Neni 905 Në rastin e sigurimit për llogari të huaj ose për llogari të të cilit i përket. Kontraktuesi i sigurimit ka të drejtë arkëtimi prioritar të këtyre kërkesave nga kompensimi i debituar. as edhe kur mban policën. përfaqësuesi është i autorizuar që në emër dhe për llogari të siguruesit të lidhë kontrata mbi sigurimin. Përfaqësuesi i sigurimit Neni 906 Kur siguruesi autorizon ndokënd që ta përfaqësojë. (1) (4)Siguruesi mund t'i theksojë secilit shfrytëzues të sigurimit për llogarinë e huaj të gjitha prapësimet të cilat në bazë të kontratës ka ndaj kontraktuesit të sigurimit. Në qoftë se siguruesi i ka kufizuar autorizimet e përfaqësuesit të vet. pa pëlqimin e personit interesi i të cilit është siguruar dhe të cilit ato i përkasin. konsiderohet sikur këto kufizime të mos kenë ekzistuar. ndërsa nuk cakton volumin e autorizimeve të tij. të lëshojë polica sigurimi.

siguruesi mund të kërkojë anulimin e kontratës. (3) E drejta e siguruesit për të kërkuar anulimin e kontratës mbi sigurimin pushon në qoftë se brenda tre muajsh nga data kur të ketë mësuar për pasaktësinë e lajmërimit ose të lënies në heshtje nuk i deklaron kontraktuesit të sigurimit se ka ndërmend ta shfrytëzojë këtë të drejtë. të deklarojë se e zgjidhë .DETYRIMI I SIGURUESIT RESPEKTIVISHT I KONTRAKTUESVE TË SIGURIMIT LAJMËRIMI I RRETHANAVE TË RËNDËSISHME PËR ÇMUARJEN E RREZIKUT Detyra e lajmërimit Neni 907 • Kontraktuesi i sigurimit ka për detyrë t'i lajmërojë siguruesit kur lidhë kontratën të gjitha rrethanat që paraqesin rëndësi për çmuarjen e rrezikut e që kanë qenë të njohura për të ose nuk kanë mundur të mbeten të panjohura. Pasaktësia e paparamenduar ose lajmërimi jo i plotë Neni 909 (1) Në qoftë se kontraktuesi i sigurimit ka bërë lajmërim të pasaktë ose ka ometuar të japë njoftim që ka për detyrë. (2) Në rastin e anulimit të kontratës për shkaqe të treguara në paragrafin paraprak. siguruesi mundet. brenda një muaj nga data kur të ketë mësuar për pasaktësinë ose për lajmërimin jo të plotë të lajmërimit. siguruesi mban për vetë primitë e arkëtuara dhe ka të drejtë të kërkojë pagimin e primisë për periudhën e sigurimit në të cilën ka kërkuar anulimin e kontratës. Lajmërimi i pasaktë i bërë me dashje ose lënia në heshtje Neni 908 (1) Në qoftë se kontraktuesi i sigurimit ka bërë me dashje lajmërimin e pasaktë ose me dashje e ka lënë në heshtje ndonjë rrethanë të një karakteri të atillë sa që siguruesi nuk do ta lidhte kontratën po të kishte ditur për gjendjen e vërtetë. ndërsa këtë nuk e ka bërë me dashje. sipas dëshirës së vet.

(2) E njejta gjë vlen në rastin kur siguruesi të ketë mësuar për këto rrethana gjatë . e të cilat kontraktuesi i sigurimit i ka lajmëruar në mënyrë jo të saktë ose i ka lënë në heshtje. por para zgjidhjes së kontratës. zgjidhja vjen vetëvetiu nga ligji në qoftë se kontraktuesi i sigurimit nuk e aprovon propozimin brenda katërmbëdhjetë ditësh nga data kur e ka marrë. ose për llogari në të cilës i përket. Rastet në të cilat siguruesi nuk mund të invokojë pasaktësinë ose lajmërimin jo të plotë Neni 911 (1) Siguruesi i cili në momentin e lidhjes së kontratës ka ditur ose nuk ka mundur të mos ketë qenë në dijeni për rrethanat që kanë rëndësi për çmuerjen e rrezikut. ose në dobi të tretit. e në rastin e propozimit të siguruesit që primia të shtohet. nuk mund të invokojë pasaktësinë e lajmërimit ose lënien në heshtje. (4) Në qoftë se rasti i siguruar ka ndodhur para se është vërtetuar pasaktësia ose lajmërimi jo i plotë. (3) Në rastin e zgjidhjes. respektivisht para arritjes së marrëveshjës mbi shtimin e primisë. në qoftë se këta persona kanë ditur për pa-saktësinë e lajmërimit ose për lënien në heshtje të rrethanave me rëndësi për çmuarjen e rrezikut. apo për llogari të huaj. siguruesi ka për detyrë ta kthejë pjesën e primisë që i takon kohës deri në fund të periudhës së sigurimit.kontratën ose të propozojë shtimin e primisë në përpjestim me rrezikun më të madh (2) Kontrata në këtë rast shuhet pasi të kenë kaluar katërmbëdhjetë ditë nga data kur siguruesi t'ia ketë komunikuar deklaratën e vet mbi zgjidhjen kontraktuesit të sigurimit. Zgjerimi i fushës së aplikimit neneve paraprake Neni 910 • Dispozitat e neneve paraprake mbi pasojat e lajmërimit të pasaktë ose të lënies në heshtje të rrethanave me rëndësi për çmuarjen e rrezikut aplikohen edhe në rastet e sigurimit të kontraktuar në emër dhe për llogari të tjetrit. shpërblimi zvogëlohet në përpjestim midis shkallëve të primive të paguara dhe shkallës së primive që do të duheshin të paguhen në bazë të rrezikut faktik. apo pas kësaj.

Pasojat e mospagmit të primisë Neni 913 Në qoftë se është kontraktuar që primia të paguhet me rastin e lidhjes së kontratës. Sidoqoftë kontrata mbi sigurimin shuhet vetvetiu. por siguruesi ka për detyrë të pranojë pagimin e primisë prej secilit person që ka interes juridik që ajo të paguhet. Vendi i pagimt të primisë është vendi në të cilin kontraktuesi i sigurimit ka selinë ose vendbanimin e vet. Mirëpo. detyrimi i sigurimit për të paguar shpërblimin ose shumën e caktuar me kontratë fillon ditën e ardhshme nga data e pagimit të primisë. atëherë paguhet me rastin e lidhjes së kontratës. në qoftë se kontraktuesi i sigurimit nuk e paguan priminë që ka rrjedhur për pagesë pas lidhjes së kontratës deri në skadimin e saj. dhe as që e bën këtë ndonjë person i interesuar. e që nuk i ka shfrytëzuar autorizimet ligjore.kohës se sigurimit. kontrata mbi sigurimin shuhet vetëvetiu në bazë të drejtës. pas skadimit të kohës prej tridhjetë ditësh nga data kur kontraktuesit të sigurimit i është dorëzuar letra e porositur e siguruesit me njoftimin mbi rrjedhjen për pagesë të primisë. por me kusht që ky afat të mos mund të skadojë para se të kenë kaluar tridhjetë ditë nga data e rrjedhjes për pagesë të primisë. në qoftë se primia nuk paguhet brenda një viti nga data e rrjedhjes për pagesë Dispozitat e këtij neni nuk aplikohen ndaj sigurimit të jetës. II PAGIMI I PRIMISË Detyra e pagimit dhe e marrjes së primisë Neni 912 Kontraktuesi i sigurimit ka për detyrë të paguajë priminë e sigurimit. detyrimi i siguruesit për të paguar shpërblimin ose shumën e përcaktuar me kontratë fillon nga data e caktuar me kontratë si ditë e fillimit të sigurimit. në qoftë se në kontratë nuk është caktuar ndonjë vend tjetër. Primia paguhet në afatet e kontraktuara. në bazë të vetë ligjit. Në qoftë se është kontraktuar që primia të paguhet pas lidhjes së kontratës. e në qoftë se duhet të paguhet përnjëherë. .

Ai ka për detyrë ta njoftojë pa vonesë siguruesin mbi shtimin e rrezikut. ta njoftojë siguruesin mbi secilin ndryshim të rrethanës që mund të ketë rëndësi për çmuarjen e rrezikut. Mirëpo. kontrata mbetet në fuqi. atëherë ka për detyrë ta njoftojë brenda katërmëdhjetë ditësh nga data kur të ketë mësuar për këtë. në qoftë se shtimi i rrezikut është aq saqë siguruesi do ta lidhte kontratën vetëm me ndonjë primi më të madhe po të kishte ekzistuar një gjendje e tillë në momentin e lidhjes së kontratës. ose pasi të jetë njoftuar mbi shtimin e rrezikut. Në qoftë se shtimi i rrezikut është aq saqë siguruesi nuk do ta lidhte kontratën po të kishte ekzistuar një gjendje e tillë në momentin e lidhjes së saj. në qoftë se rreziku është shtuar nga ndonjë veprim i tij. e kur është fjala për sigurimin personave. atëherë vetëm në qoftë se rreziku është shtuar për shkak se personi i siguruar ka ndryshuar profesionin.III. dhe siguruesi nuk mund t'i shfrytëzojë me autorizimet që t'i propozojë kontraktuesit të sigurimit shkallën e re të primisë ose ta zgjidhë kontratën në qoftë se nuk i shfrytëzon këto autorizime brenda nje muaji nga data kur të ketë mësuar në cilëndo mënyrë qoftë për shtimin e rrezikut. në bazë të vetë ligjit. e në qoftë se shtimi i rrezikut ka ndodhur pa pjesëmarrjen e tij. paguan shpërblimin për rastin e siguruar që ka ndodhur pas këtij shtimi etj.) Kur rast i siguruar ndodhë në ndërkohë Neni 915 Në qoftë se rasti i siguruar ka ndodhur para se siguruesi të jetë njoftuar mbi shtimin e rrezikut. apo në qoftë se edhe para skadimit të këtij afati tregon në ndonjë mënyrë se është da-kord me zgjatjen e kontratës (në qoftë se pranon priminë. Në qoftë se kontraktuesi i sigurimit nuk pranon shkallën e re të primisë brenda katërmbëdhjetë ditësh nga data e marrjës në dorëzim të propozimit të shkallës së re.ai mund ta zgjidhë kontratën. kontrata shuhet vetëvetiu. ai mund t'i propozojë kontraktuesit të sigurimit shkallën e re të primisë. NJOFTIMI I SIGURIMIT MBI NDRYSHIMET E RREZIKUT Shtimi i rrezikut Neni 914 Kontraktuesi i sigurimit ka për detyrë që kur është fjala për sigurimin e pasurisë. por para se ta ketë zgjidhur kontratën . Mirëpo.

ka për detyrë t'ia shpërblejë siguruesit dëmin të cilin do ta kishte ai për këtë. Nuliteti i dispozitave mbi humbjen e të drejtave Neni 918 • Janë të pavlefshme dispozitat e kontratës që parashikojnë humbjen e të drejtave në shpërblim ose në shumën e sigurimit. kontraktuesi i sigurimit mund ta zgjidhë kontratën.ose të ketë arritur ma-rrëveshjën me kontraktuesin e sigurimit mbi shtimin e primisë. (2) Në qoftë se nuk e kryen këtë detyrim të vet brenda kohës së caktuar. Detyrimi i njoftimit mbi lindjen e rastit të sigurimit Neni 917 (1) Kontraktuesi i sigurimit ka për detyrë. në qoftë se i siguruari pas lindjes së rastit të siguruar nuk kryen ndonjë nga detyrimet e parashikuara ose të kontraktuara. duke llogaritur që nga dita kur mbi zvogëlimin ta ketë njoftuar siguruesin. kontraktuesi i sigurimit ka të drejtë të kërkojë zvogëlimin përkatës të primisë. Nënpjesa 4 DETYRIMET E SIGURUESIT . ta njoftojë siguruesin mbi lindjen e rastit të sigurimit jo më vonë se tre ditë nga data kur të ketë mësuar për këtë. përveç në rastin e sigurimit të jetës. Zvogëlimi i rrezikut Neni 916 (1)Në rastin kur pas lidhjes së kontratës mbi sigurimin të ketë ndodhur zvogëlimi i rrezikut. shpërblimi i zvogëlohet në përpjestim midis shkallës së primive të paguara dhe primive që do të duheshin të paguhen sipas shtimit të rrezikut. Në qoftë se siguruesi nuk është dakord me zvogëlimin e primisë.

me asgjësimin ose me (dëmtimin e sendit të siguruar në shpërblimin nga sigurimi. siguruesi ka për detyrë të paguajë shpërblimin ose shumën e caktuar me kontratë në afatin e kontraktuar. i cili nuk mund të jetë më i gjatë se katërmbëdhjetë ditë. si dhe të kërkesës së ndonjë personi tjetër që e invokon atë. siguruesi nuk është i detyruar të japë asgjë dhe dispozita e kundërt kontraktuese nuk ka efekt juridik. siguruesi ka për detyrë. Prapësimet e siguruesit Neni 921 Kundër kërkesës së prurësit të policës. ky afat fillon të rrjedhë nga dita kur është vërtetuar ekzistimi i detyrimit të tij dhe shuma e tij. i siguruari. në qoftë se për caktimin e ekzistimit të detyrtmit të siguruesit ose të shumës së tij nevojitet një kohë. Përjashtimi i përgjegjësisë së siguruesit në rastin e paramendimit dhe të mashtrimii Neni 920 Në qoftë se kontraktuesi i sigurimit. ta paguajë shumën e pjesës pakontestuese të detyrimit të vet në emër të paradhënies. me kërkesën e personit të autorizuar. . Në qoftë se shuma e detyrimit të siguruesit nuk vërtetohet brenda afatit të caktuar në paragrafin e parë të këtij neni.ose shfrytëzuesi e ka shkaktuar rastin e siguruar me dashje ose me mashtrim.Pagimi i shpërblimit ose i shumës së kontraktuar Neni 919 Kur të ketë ndodhur rasti i siguruar. Përjashtimisht kundër kërkesës së personit të tretë në rastin e sigurimit vullnetar nga përgjegjësia dhe të kërkesës së titullarëve të të drejtave të caktuara në sendin e siguruar. e drejtë kjo që ka kaluar në bazë të vetë ligjit në bazë të së drejtës. duke llogaritur që nga data kur siguruesi të ketë marrë njoftimin se ka ndodhur rasti i siguruar. siguruesi mund të theksojë vetëm prapsime që kanë lindur para se të ketë ndodhur rasti i siguruar.siguruesi mund të theksojë të gjitha prapësimet që ka lidhur me kontratën ndaj personit me të cilin ka lidhur kontratën mbi sigurimin. Mirëpo.

mund ta zgjidhë kontratën. Në qoftë se sigurimi është përfunduar për një afat më të (gjatë se pesë vjet. Dispozitat e këtij neni nuk vlejnë për sigurimin e jetës. Në qoftë se afati i sigurimit nuk është caktuar me kontratë. duke e njoftuar palën me anë shkresore me afat renuncimi prej gjashtë muajsh. Me kontratë nuk mund të përjashtohet e drejta e secilës palë për ta zgjidhur kontratën sikundër është shtruar më lartë.Nënpjesa 5 KOHËZGJATJA E SIGURIMIT Fillimi i efektit të sigurimit Neni 922 Në qoftë se nuk është kontraktuar ndryshe. ka të drejtë ta zgjidhë kontratën mbi sigurimin brenda tre muajsh nga data e hapjes së falimentimit. secila palë pasi të ketë kaluar ky afat. por secila palë. sigurimi vazhdon. në të cilin rast masës se falimentimit të kontraktuesve i takon pjesa e primisë se paguar që i përgjigjet kohës së mbetur të sigurimit. Ndikimi i falimentimit mbi sigrurimi Neni 923 Në rastin e falimentimit të kontraktuesi të sigurimit. Në rastin e falimentimit të siguruesit. KAPTINA 2 SIGURIMI I PASURISË . kontrata mbi sigurimin shuhet pasi të kenë kaluar tridhjete ditë nga data e hapjës se falimentimit. kontrata mbi sigurimin ka efektet e veta duke filluar që nga ora e njëzetekatërt e ditës kur është shënuar në policë si ditë e fillimit të kohëzgjatjës së sigurimit e deri në mbarim të ditës së fundit të afatit për të cilin është kontraktuar sigurimi. secila palë mund të zgjidhë kontratën me ditën e rrjedhjes për pagesë të primisë. duke e njoftuar në rrugë shkresore palën tjetër jo më vonë se tre muaj para rrjedhjës për pagesë të primisë.

ose sigurimi i vlerës subjektive). sigurimi i sendit të përdorur në vlerën e sendit të tillë të ri. pa zbritjen e saj për aq sa është shuma e kompensimeve të mëparshme të paguara në atë periudhë Në qoftë se me kontratën mbi sigurimin vlera e sendit të siguruar është përcaktuar në marrëveshje. Të plotfuqishme janë dispozitat e kontratës me të cilën shuma e kompensimit kufizohet në një shumë më të vogël nga sa është shuma e dëmit. . kompensimi nga sigurimi për secilin prej tyre caktohet dhe paguhet tërësisht duke marrë parasysh krejt shumën e sigurimit. sepse përndryshe do të pësonte ndonjë dëm material. Në përcaktimin e shumës së dëmit merret në konsiderim fitimi i humbur vetëm në qoftë se kjo është kontraktuar. përveç në qoftë se siguruesi provon se vlera e kontraktuar është shumë më e madhe nga sa është vlera efektive dhe në qoftë se për këtë diferencë nuk ekziston ndonjë arsye e bazuar (si për shembull. Në sigurimin e të mbjellurave dhe të fruteve e të produkteve të tjera të tokës shuma e dëmit përcaktohet duke marrë parasysh vlerën që do të kishin në kohën e grumbullimit. në qoftë se nuk është kontraktuar ndryshe. Qëllimi i sigurimit të pasurisë Neni 925 Me sigurimin e pasurisë sigurohet kompensimi për dëmin që do të ndodhte në pasurinë e të siguruarit për shkak të lindjes së rastit të siguruar. kompensimi caktohet sipas kësaj vlere. Të drejtat nga sigurimi mund të kenë vetëm personat të cilët në momentin e lindjes së dëmit kanë pasur interes material që rasti i siguruar të mos ndodhë.Nënpjesa 1 DISPOZITA TË PËRGJITHSHME Interesi i sigurimit Neni 924 Sigurimi i pasurisë mund të kontraktohet nga secili person që ka interes që të mos ndodhë ndonjë rast i siguruar. Në qoftë se gjatë së njëjtës periudhë të sigurimit ndodhin disa raste të siguruara njëri pas tjetrit. Shuma e kompensimit nuk mund të jetë më e madhe nga sa është dëmi që ka pësuar i siguruari nga lindja e rastit të siguruar.

atëherë ka për detyrë të marrë çdo gjë që varet prej tij për të bërë që të kufizohen pasojat e dëmshme të tij. së bashku me kompensimin e dëmit nga rasti i siguruar. si dhe dëmet e tjera të shkaktuara nga orvatja e arsyeshme për të menjanuar rrezikun direkt të ardhjes së rastit të siguruar. si dhe me orvatjen që të kufizohen pasojat e dëmshme të tij. sigurimi mbetet në fuqi edhe me tutje përsa u përket sendeve të tjera kundrejt ndryshimeve të nevojshme për shkak të zvogëlimit të objektit të sigurimit. tejkalon shumën e sigurimit. ndërsa se për këtë nuk ka justifikim. ose sendi lidhur me përdorimin e të cilit është kontraktuar sigurimi nga përgjegjësia. Siguruesi ka për detyrë t'i kompensojë shpenzimet. detyrimi i siguruesit zvogëlohet aq sa ka lindur dëmi më i madh për shkak të kësaj mospërmbushjeje. të kontraktuara dhe të gjitha masat e tjera të nevojshme për të parandaluar lindjen e rastit të siguruar. Kur një nga disa sende të përfshira me një kontratë shkatërrohet për shkak të ndonjë ngjarjeje që nuk është parashikuar në policë. e në qoftë se rasti i siguruar vjen. Lënia e sendit të dëmtuar që është siguruar Neni 927 Në qoftë se nuk është kontraktuar ndryshe. shkatërrohet gjatë periudhës së sigurimit për shkak të ndonjë ngjarjeje që nuk është parashikuar në policë. Shkatërrimi i sendit për shkak të ngjarjes që nuk është parashikuar në policë Neni 928 Në qoftë se sendi i siguruar. Siguruesi ka për detyrë ta japë këtë kompensim edhe në qoftë se ky. humbjet. edhe atëherë kur këto orvatje kanë qenë pa sukses. . i siguruari nuk ka të drejtë që pas lindjes se rastit të siguruar t'ia lejë siguruesit sendin e siguruar të dëmtuar dhe të kërkojë prej tij pagimin e shumës së plotë të sigurimit. kontrata nuk ka më fuqi dhe siguruesi ka për detyrë t'i kthejë kontraktuesit të sigurimit pjesën e primisë në përpjestim me kohën e mbetur. Në qoftë se i siguruari nuk e plotëson detyrimin e vet të parandalimit të rastit të siguruar ose detyrimin e shpëtimit.Parandalimi i rastit të siguruar dhe shpëtimi Neni 926 I sigurtuari ka për detyrë të marrë masa të parashikuara.

Dëmet e shkaktuara nga të metat e sendit të siguruar Neni 930 • Siguruesi nuk përgjigjet për dëmin në sendin e siguruar që rrjedhë nga të metat e tij. (2) Siguruesi ka për detyrë të provojë se dëmi është shkaktuar nga ndonjë prej këtyre ngjarjeve. pavarësisht nëse dëmi është shkaktuar ose jo nga pakujdesia ose me dashje. Mirëpo. kështuqë është e pavlefshme dispozita në policë që do të parashikonte përgjegjësinë e tij edhe në këtë rast. Ai nuk përgjigjet për dëmin e shkaktuar me dashje nga këta persona. të të siguruarit ose të shfrytëzuesit të sigurimit.Nënpjesa 2 KUFIZIMI I RREZIQEVE TË SIGURUARA Dëmet e mbuluara nga sigurimi Neni 929 Siguruesi ka për detyrë t'i kompensojë dëmet e lindura rastësisht ose për faj të kontraktuesit të sigurimit. përveç në qoftë se është kontraktuar ndryshe. ose kryengritjet. përveç në qoftë se për dëmin e caktuar ky detyrim i tij është përjashtuar shprehimisht me kontratën mbi sigurimin. përveç në qoftë se është kontraktuar ndryshe. siguruesi ka për detyrë ta kompensojë secilin dëm të shkaktuar nga ana e ndonjë personi për veprimet e të cilit i siguruari përgjigjet mbi cilëndo bazë qoftë. . në qoftë se do të realizohet rasti i siguruar. Dëmet e shkaktuara nga operacionet e luftës dhe kryengritjet Neni 931 (1) Siguruesi nuk ka për detyrë t'i kompensojë dëmet e shkaktuara nga operacionet e luftës.

kështuqë shuma totale e sigurimit nuk tejkalon vlerën e këtij sendi (sigurimi i shumëfishtë) secili sigurues përgjigjet për zbatimin në tërësi të detyrimeve të krijuara nga kontrata që ka lidhur ai. duke filluar nga data kur i'a ka komunikuar palës tjetër kërkesën e vet për zbritje.shuma e sigurimit zbritet deri në shumën e vlerës efektive të sendit të siguruar. Në qoftë se shuma totale e sigurimit e tejkalon vlerën e sendit të siguruar (sigurimi i dyfishtë) ndërsa kontraktuesi i sigurimit nuk ka vepruar me pandërgjegje. të gjitha këto sigurime janë të plotfuqishme dhe secili sigurues ka të drejtë në priminë e kontraktuar për periudhën e sigurimit në vazhdim. ndërsa asnjëra nga palët nuk ka vepruar në mënyrë të pandërgjegjshme.për të njejtin interes dhe për të njejtën kohë. kontrata mbetet në fuqi. pala tjetër mund të kërkojë anulimin e kontratës. secila palë kontraktuese ka të drejtë në zbritjen përkatëse të shumës së sigurimit dhe të primisë. Zvogëlimi i mëvonshëm i vlerës Neni 933 Në qoftë se vlera e siguruar zvogëlohet për kohën e afatit të sigurimit. Në të dy rastet siguruesi i ndërgjegjshëm mban primitë e marra dhe ka të drejtë në priminë e pazvogëluar për periudhën vijuese.Nënpjesa 3 MBISIGURIMI DHE KONTRATA ME DISA SIGURUES Mbisigurimi Neni 932 Në qoftë se kur lidhet kontrata njëra palë përdorë mashtrimin dhe në këtë mënyrë kontrakton shumën e sigurimit më të madhe nga sa është vlera efektive e sendit të siguruar. Në qoftë se shuma e kontraktuar e sigurimit është më e madhe nga sa është vlera e sendit të siguruar. kurse primitë zvogëlohen përpjestimisht. ndërsa siguruesi ka të drejtë të kërkojë prej secilit sigurues të veçantë . Sigurimi i shumëfishtë dhe i dyfishtë Neni 934 Në qoftë se ndonjë objekt është siguruar pranë dy ose më tepër siguruesve kundër të njejtit rrezik.

Në qoftë se ndonjë kontratë është lidhur pa e treguar shumën e sigurimit. por siguruesi mban primitë e marra dhe ka të drejtë në priminë për periudhën vijuese. të kërkojë zbritjen përkatëse të shumës së sigurimit dhe të primisë së sigurimt të mëvoshshëm. kontraktuesi i sigurimit ka të drejtë në zbritjet përkatëse të shumave të sigurimit dhe të primive. secilit sigurues përballon pjesën e kompensimit në përpjestimin në të cilin qëndron shuma e sigurimit në të cilën është obliguar ai ndaj shumës totale të sigurimit. pavarsisht nëse sigurimin e mëparshëm e ka lidhur ai apo ndokush tjetër. Në qoftë se sigurimi i dyfishtë është realizuar për shkak të zvogëlimit të vlerës së objektit të sigurimit gjatë kohës së afatit të sigurimit. duke filluar që nga data kur ia ka komunikuar siguruesit kërkesën e vet për zbritje. kështuqë siguruesi që ka paguar më tepër ka të drejtë të kërkojë nga siguruesit e tjerë kompensimin për shumën e paguar më tepër. duke mos ditur për sigurimin e përfunduar më parë. Pasi kompensimi t'i paguhat të siguruarit. përgjigjen siguruesit e tjerë përpjestimisht me pjesët e tyre. Bashkëkontraktimi Neni 935 Kur kohtrata mbi sigurimin është lidhur me disa sigurues që janë marrë vesh mbi përballimin dhe përndarjen e përbashkët të rrezikut. . Kur ndodhë rasti i siguruar. të mbajë primitë e marra dhe të kërkojë priminë e pozvogëluar për periudhën vijuese. brenda një muaji nga dita kur ka mësuar për këtë sigurim. si dhe shumat e sigurimit të kontratave të veçanta të përfunduara me këta. ose kundrejt mbulimit të pakufizuar. por gjithsjet jo më tepër se sa është shuma e dëmit. secili sigurues mund të kërkojë anulimin e kontratës. Në qoftë se gjatë lindjes së sigurimit të dyfishtë kontraktuesi i sigurimit ka vepruar në mënyrë të pandërgjegjeshme. konsiderohet si kontratë e lidhur kundrejt shumës më të lartë të sigurimit. secili sigurues i shënuar në policën e sigurimit përgjigjet para të siguruarit për kompensimin e plotë.kompensimin sipas kontratës së përfunduar me të. Në qoftë se kontraktuesi i sigurimit ka lidhur kontratën e sigurimit me të cilën ka lindur sigurimi i dyfishtë. ai mundet. kontraktuesi i sigurimit ka për detyrë ta njoftojë për këtë secilin sigurues të të njejti rrezik dhe t'i komunikojë emrat dhe adresat e sigurusve të tjerë. Për pjesën e siguruesit i cili nuk mund të paguajë.

Kontrata mbi sigurimin nuk mund të zgjidhet në qoftë se polica e sigurimit është lëshuar . kontrata mbi sigurimin pushon vetëvetiu në bazë të ligjit lidhur me sendet e jetërsuara. në bazë të ligjit në përfituesin. përveç në qoftë se është kontraktuar ndryshe. në qoftë se është jetërsuar vetëm një pjesë e sendeve të siguruara. si dhe të sendeve lidhur me përdorimin e të cilave është kontraktuar sigurimi nga përgjegjësia. Kotraktuesi isigurimit. Siguruesi ka për detyrë të japë kompensim të plotë deri në shumën e sigurimit. të cilat lidhur me sigurimit. mbetet në obligim për pagimin e primive që rrjedhin për pagesë edhe pas ditës së jetërsimit. shuma e kompensimit që debiton siguruesi zvogëlohet përpjestimisht. Mirëpo. në qoftë se është kontraktuar që raporti midis vlerës së sendit dhe shumës së sigurimit të mos ketë rëndësi për caktimin e shumës së kompensimit. të drejtat dhe detyrimet e kontraktuesit të sigurimit kalojnë vetvetiu. i cili nuk e njofton siguruesin se sendi i siguruar është jetërsuar. Nënpjesa 5 KALIMI I KONTRATËS DHE PAGIMI I KOMPENSIMIT NGA SIGURIMI TJETRIT Kalimi i kontratës në përfituesin e sendit të siguruar Neni 937 Në rastin e jetërsimit të sendit të siguruar. Në rastin kur për shkak të jetërsimit të sendeve shtohet ose zvogëlohet probabiliteti i lindjes së rastit të siguruar. Siguruesi dhe përfituesi i sendit të siguruar mund të heqin dorë nga sigurimi me afat renuncimi prej 15 ditësh me kusht që renuncimin ta kenë për detyrë ta paraqesin jo më tepër se brenda tridhjetë ditësh nga data kur të kenë mësuar për renuncimin. përveç në qoftë se është kontraktuar ndryshe. aplikohen dispozitat e përgjitshme mbi shtimin ose mbi zvogëlimin e rrezikut. nuk përbëjnë tërësi të veçantë.Nënpjesa 4 NËNSIGURIMI Neni 936 Kur të vërtetohet se në fillim të periudhës respektive të sigurimit vlera e sendit të sigurimit ka qenë më e madhe nga sa është shuma e sigurimit.

Përjashtimisht nga rregullat mbi kalimin e të drejtrave të të siguruarit në siguruesin.në prurësin ose sipas urdhërit. në bazë të vetë ligjit. këto të drejta nuk kalohen në siguruesin në qoftë se dëmin e ka shkaktuar personi në gjini në vijë të . kështuqë siguruesi nuk mund t'ia paguajë kompensimin të siguruarit pa pëlqimin e titullarëve të këtyre të drejtave. Nënpjesa 6 KALIMI I TË DREJTAVE TË SIGURUARIT NDAJ PERSONIT PËRGJEGJËS NË SIGURUESIN (SUBROGIMI) Neni 939 Me pagimin e kompensimit nga sigurimi kalojnë në siguruesin. deri në shumën e kompensimit të paguar. Kalimi i të drejtave nga i siguruari në sigurues nuk mund të jetë në dëmin e të siguruarit. Mirëpo në qoftë se në momentin e pagesës siguruesi nuk ka ditur dhe as që ka mundur të dinte për këto të drejtat pagesa e bërë e kompensimit siguruesit mbetet e plotfuqishme. Këta persona mund të kërkojnë direkt nga siguruesi që në kuadrin e shumës së sigurimit dhe sipas radhës ligjore. tërësisht ose pjesërisht. ashtu edhe në rastin e sigurimit sendeve të huaja për shkak të obligimit të ruajtjes e të kthimit të tyre. si në rastin e sigurimit të sendit vetiak. të gjitha të drejtat e të siguruarit ndaj personit i cili mbi cilën bazë qoftë është përgjegjës për dëmin. i siguruari ka të drejtë që prej pasurisë së personit përgjegjës t'i paguhet mbetja e kompensimit përpara kërkesës së siguruesit në bazë të të drejtave që janë bartë në të. Akordimi i kompensimit titullarëve të pengut dhe të të drejtave të tjera Neni 938 Pas lindjes së rastit të siguruar. të drejtat e pengut dhe të drejtat e tjera që kanë ekzistuar me përpara në sendin e siguruar kanë si objekt kompensimin e debituar. kështuqë në qoftë se kompensimi të cilin e ka marrë i siguruari nga siguruesi për cilindo shkak qoftë është më i vogël nga sa është dëmi që ka pësuar. t'u paguajë kërkesat e tyre. siguruesi shkarkohet në masën përkatëse nga detyrimi i vet ndaj të siguruarit. Në qoftë se për faj të të siguruarit është bërë e pamundur ky kalim i të drejtave në sigurues.

në qoftë se dikush nga personat e përmendur në paragrafin paraprak ka qenë i siguruar nga përgjegjësia. ose personi që është punëtor i të siguruarit. ose personi për sjelljet e të cilit përgjigjet siguruesi. siguruesi mund të kërkojë nga siguruesi i tij kompensimin e shumës që i ka paguar të siguruarit. Nënpjesa 7 SIGURIMI NGA PËRGJEGJËSIA Përgjegjësia e të siguruarit Neni 940 Në rastin e sigurimit nga përgjegjësia. siguruesi përgjigjet për dëmin e lindur nga rasti i siguruar. vetëm në qoftë se personi i tretë i dëmtuar kërkon kompensimin e tij.drejtë me të siguruarin. apo i cili bashkëjeton me të në të njejtën ekonomi shtëpiake. Personi i dëmtuar ka që nga momenti kur ka ndodhur rasti i siguruar. të drejtën vetiake në kompensimin nga sigurimi. kështuqë çdo ndryshim i më vonshëm për të drejtat e të siguruarit ndaj siguruesit nuk ka ndikim në të drejtën e personit të dëmtuar në kompensim. por jo më tepër se deri në shumën e detyrimit të siguruesit. KAPTINA 3 SIGURIMI I PERSONAVE Nënpjesa 1 DISPOZITA TË PËRGJITHSHME Përcaktimi i shumës së siguruar Neni 942 Në kontratat mbi sigurimin e personave (sigurimi i jetës dhe sigurimi kundër rastit të . përveç në qoftë se këta persona e kanë shkaktuar dëmin me dashje. Mirëpo. personi i dëmtuar mund të kërkojë direkt nga siguruesi kompensimin e dëmit që ka pësuar nga ngjarja për të cilën përgjigjet siguruesi. shpenzimet e kontestës mbi përgjegjësinë e të siguruarit. Siguruesi përballon në kuadrirm e shumës së sigurimit. E drejta vetiake e të dëtmtuarit dhe padia direkte Neni 941 Në rastin e sigurimit nga përgjegjësia.

datlindja e tij. datën e indosimit dhe nënshkrimin e indosantit. në qoftë se me rastin e lidhijës së saj është kallzuar në mënyrë të pasaktë mosha e të siguruarit. të jetë e shënuar sipas urdhërit. shuma e sigurimit të cilën siguruesi ka për detyrë ta paguajë kur lind rasti i siguruar. në policën e sigurimit të jetës duhet të shënohen:emri dhe mbiemni i personit në jetën e të cilit shtrihet sigurimi. për kallzime të pasakta mbi moshën në kontratat mbi sigurimini e jetës vlejnë këto rregulla: kontrata mbi sigurimin e jetës është e pavlefshme dhe siguruesi ka për detyrë që në çdo rast t'i kthejë të gjitha primitë e marra. Pasojat e mospagimit të primisë dhe zvogëlimi i shumës së siguruar . në qoftë se është kallzuar në mënyrë jo të saktë se i siguruari ka më pak vjet. Për plotëfuqishmërinë e indosamentit të policës sipas urdhërit nevojitet të përmbajë emërin e shfrytëzuesit. primia zvogëlohet në shumën përkatëse. ngjarja ose afati nga i cili varet lindja e të drejtës për të kërkuar pagimin e shumës së siguruar.fatkeqësisë). Polica e sigurimit të jetës mund të jetë e shënuar në personm. Polica e sigurimit të jetës Neni 943 Përpos pjesëve përbërese që duhet t'i ketë çdo policë. Kallzimi pasaktë i moshës të të siguruarit Neni 944 Përjashtimisht nga dispozitat e përgjithshme të këtij kreu mbi pasojat e kallzimeve të pasakta dhe mbi lënien në heshje të rrethanave me rëndësi për çmuarjen e rrezikut. kur i siguruari ka më pak vjet nga sa është kallzuar me rastin e lidhjes së kontratës. ndërsa mosha faktike e tij nuk e kalon kufirin deri ku siguruesi bën sigurimin e jetës. ndërsa mosha faktike e tij kalon kufirin e moshës deri ku siguruesi sipas kushteve të veta dhe tarifave bën sigurimin e jetës. kontrata është e plotfuqishme. por nuk mund të shënohet në pruerësin. ndërsa siguruesi ka për detyrë ta kthejë diferencën midis primive të marra dhe primive në të cilat ka të drejtë. përcaktohet në policë sipas marrëveshjes së palëve kontraktuese. e caktuar. ndërsa shuma e siguruar zvogëlohet në përpjestim me priminë e kontraktuar dhe me primitë e parashikuara për sigurimin e jetës së personave të moshës së personit të siguruar.

konsiderohet sikundër të jetë zvogëluar shuma e siguruar. duke shënuar shumën e siguruar. . e në rastin e kundërt se e zgjidhë kontratën. por mund të shtrihet edhe në jetën e ndonjë personi të tretë. Sigurimi i personit të tretë. Sigurimi në rastin e vdekjes së personit të mitur dhe personit të privuar nga aftësia për të vepruar Neni 947 Është i pavlefshëm sigurimi për rastin e vdekjes së personit të tretë me moshë nën 14 vjec.për plotfuqishmërinë e kontratës nevojitet pëlqimi i dhënë me shkrim prej tij. siguruesi mundet vetëm. në qoftë se gjerë atëherë janë paguar të paktën tre primitë vjetore. nuk e paguan priminë (e rrjedhur për pagesë brenda afatit të caktuar në këtë letër. t'i deklarojë kontraktuesit të sigurimit se e zvogëlon shumën e siguruar në shumën e vlerës riblerëse të sigurmit. ose në dokumentin e veçantë. Në qoftë se kontraktuesi i sigurimit me ftesën e siguruesit. e cila i duhet dorëzuar me letër të porositur. respektivisht sikur kontrata të jetë zgjidhur. duke llogaritur që nga dita kur i është dorëzuar letra. kështuqë siguruesi ka për detyrë t'i kthejë kontraktuesit të sigurimit të gjitha primitë e marra në bazë të kontratës së këtillë.Neni 945 Në qoftë se kontraktuesi i sigurimit të jetës nuk paguan ndonjë primi kur rrjedhë për pagesë. siguruesi nuk ka të drejtë që pagimin e saj të kërkojë në rrugë gjyqësore.i shënuar në policë. Neni 946 Sigurimi i jetës mund të shtrihet në jetën e kontraktuesit të sigurimit. varëisht nga fakti nëse primitë janë paguar të paktën për tre vjet ose jo. Në qoftë se rasti i siguruar ka ndodhur përpara zgjidhjes së kontratës. Në qoftë se sigurimi shtrihet në rastin e vdekjes së ndonjë të treti. E njejta gjë vlen edhe për sigurimin kundër rastit të fatkeqësisë. në rastin e nënshkrimit të policës. dhe as që e bën këtë ndonjë person tjetër i interesuar. si dhe i personave krejtësisht të privuar nga aftësia për të vepruar. ose pakësimit të shumës se siguruar. e që nuk mund të jetë më i shkurtër se një muaj.

respektivisht shfrytëzuesit. si dhe pëlqimi me shkrim i çdo personi të siguruar. Vrasja me dashje e të siguruarit Neni 950 . por vetëm rezervën matematikore të kontratës. nevojitet pëlqimi me shkrim i përfaqësuesit të tij ligjor. siguruesi që ka paguar shumën e siguruar nuk mund të ketë. Kumulimi i kompensimit dhe i shumës se siguruar Neni 948 Në sigurimin e personave. të drejtë në kompensim nga personi i tretë përgjegjës për lindjen e rastit të siguruar. Në rastin kur vetëvrasja ka ndodhur brenda tre vjetësh nga data e lidhjes së kontratës siguruesi nuk ka për detyrë t'i paguajë shfrytëzuesit shumën e siguruar.Për plotfuqishmërinë e sigurimit për rastin e vdekjes së personit të tretë më të vjetër se 14 vjeç. mbi cilëndo bazë. i takon siguruesit. pavarësisht nga e drejta e tij në shumën e siguruar. E drejta në kompensimin nga personi i tretë përgjegjës për lindjen e rastit të siguruar. Nënpjesa 2 RREZIQET E PËRJASHTUARA Vetëvrasja e të siguruarit Neni 949 Me kontratën mbi sigurimin për rastin e vdekjes nuk është përfshirë rreziku i vetëvrasjes të të siguruarit në qoftë se ka ndodhur në vitin e parë të sigurimit. Dispozitat e paragrafeve paraprake nuk shtrihen në rastin kur sigurimi kundër pasojave të rastit të fatëkeqësisë është kontraktuar si sigurim kundër përgjegjësisë.

të paguajë rezervën matematikore të kontratës kontraktuesit të sigurimit.Siguruesi shkarkohet nga detyrimi që shfrytëzuesit t'i paguajë shumën e siguruar. por ka për detyrë në qoftë se deri atëherë janë paguar të paktën tre primi vjetore. Operacionet e luftës Neni 952 Në qoftë se vdekja e të siguruarit është shkakuar në operacionet e luftës siguruesi. e në qoftë se ky është i siguruari atëherë trashëgimtareve të tij. Përjashtimi kontraktues i rrezikut Neni 953 Me kontratën mbi sigurimin për rastin e vdekjes. Në qoftë se nuk është kontraktuar diçka tjetër. nuk ka për detyrë t'i paguaj shfrytëzuesit të sigurimit shumën e siguruar. në qoftë se nuk është kontraktuar diçka tjetër. mund të përjashtohen nga sigurimi dhe rreziqet e tjera. Shkaktimi me dashje i rastit të fatkeqësisë Neni 951 Siguruesi shkarkohet nga detyrimi i kontratës mbi sigurimin kundër rastit të fatkeqësisë në qoftë se i siguruari e ka shkaktuar me dashje rastin e fatkeqësisë. në qoftë se rasti i fatkeqësisë është shkaktuar nga operacionet e luftës. por ka për detyrë t'i paguajë rezervën matematikore nga kontrata. siguruesi shkarkohet nga detyrimi prej kontratës mbi sigurimin kundër rastit të fatkeqësisë. në qoftë se ky e ka shkaktuar me dashje vdekjen e të siguruarit. Nënpjesa 3 TË DREJAT E KONTRAKTUESIT TË SIGURUAR PARA LINDJES SË RASTIT TË SIGURUAR Riblerja Neni 954 . ose të rastit të fatkeqësisë.

si dhe shfrytëzuesit e sigurimit. Lënia peng e policës ka efekt ndaj siguruesit vetëm në qoftë se është njoftuar me shkrim se polica i është lënë peng kreditorit të caktuar. në qoftë se caktimi i shfrytëzuesit është i parevokueshëm. do të veprohet sikundër të ketë kërkuar riblerje. Mbi paradhënien e marrë kontraktuesi i sigurimit ka për detyrë të paguajë kamatë të caktuar. Në qoftë se kontraktuesi i sigurimit vonon me pagimin e kamatës së rrjedhur për pagesë. sikundër është caktuar në kushtet e sigurimit. si dhe mënyrën se ai të përllogaritet kjo vlerë. Në policë duhet të shënohen kushtet në të cilat kontraktuesi mund të kërkojë pagimin e vlerës së saj riblerëse. në qoftë se gjerë atëherë janë paguar të paktën tre primitë vjetore. pasojat e mospagimit të kamatës së rrjedhur për pagesë. mundësia që shuma e marrë në emër të paradhënies t'i kthehet siguruesit.Me kërkesën e kontraktuesit të sigurimit të jetës. Lënia peng e policës Neni 956 Polica e sigurimit të jetës mund të lihet peng. të përfunduar për krejt jetën e të siguruarit. në qoftë se kërkesa për sigurimin e së cilës është dhënë pengu nuk paguhet në afatin e rrjedhjes së saj për pagesë. siguruesi ka për detyrë t'i paguajë vlerën riblerëse të policës. të përfunduar për krejt jetën e të siguruarit. në pajtim me kushtet e sigurimit.ë cilën kontraktuesi i sigurimit. Të drejtën e kërkesës së riblerjës nuk mund ta ushtrojnë kreditorët e kontraktuesit të sigurimit. Në policën e sigurimit duhet të shënohen kushtet e dhënies së paradhënies. . Paradhënia Neni 955 Me kërkesën e kontraktuesit të sigurimit të jetës.siguruesi mund t'i parapaguajë pjesën e shumës së siguruar deri në shumën e vlerës riblerëse të policës. mund ta kthejë më vonë. Përjashtimisht nga paragrafi paraprak riblerja e policës mund të kërkohet nga kreditori të cilit polica i është dorëzuar në peng. lënia peng bëhet me indosament. shuma e shkallës së kamatës. por vlera riblerëse do t'i paguhet shfrytëzuesit me kërkesën e tij. Kur polica është shënuar sipas urdhërit.

por mjafton në qoftë se akti përmban të dhënat e domosdoshme për caktimin e tij. dhe këtë të drejtë të tij nuk mund ta ushtrojnë as kreditorët e tij dhe as trashigimtarët ligjorë të tij. e në qoftë se shfrytëzuesit nuk janë trashëgimtarë. shuma e siguruar do të pjesëtohet në pjesë të barabarta. Kur si shfrytëzues janë caktuar fëmijët. Shfrytëzuesi nuk nevojitet medoemos të caktohet sipas emrit. dhe në përgjithësi trashëgimtarët. ta caktojë personin të cilit do t'i takojnë të drejtat nga kontrata.Nënpjesa 4 SIGURIMI I JETËS NË DOBI TË PERSONIT TË TRETË Caktimi i shfrytëzuesit Neni 957 Kontraktuesi i sigurimit të jetës mundet në kontratë. Në qoftë se sigurimi shtrihet në jetën e ndonjë personi tjetër për caktimin e shfrytëzuesit nevojitet edhe pëlqimi me shkrim i tij. ose pasardhësit. qoftë edhe me testament. ndërsa dobia e destinuar bashkëshortit i takon personit që ka qenë në martesë me të siguruarin në momentin e vdekjes se tij.paspasardhësit. . Kontraktuesi i sigurimit mund ta revokojë dispozitën mbi dobinë gjithnjë gjersa shfrytëzuesi të mos deklarojë në cilëndo mënyrë qoftë se e pranon. dobia u takon edhe të paslindurëve. në qoftë se kontraktuesi i sigurimit nuk ka caktuar se si do të bëhet pjesëtimi midis tyre. pjesëtimi do të bëhet përpjestimisht me pjesët e tyre trashëgimore. si edhe me ndonjë veprim juridik të mëvonshëm. kur ajo bëhet e parevokueshme. Revokimi i dispozitës mbi caktimin e shfrytëzuesve Neni 959 Dispozitën me të cilën dobia nga sigurimi i caktohet personit të caktuar mund të revokohet vetëm nga kontraktuesi i sigurimit. Pjesëtimi i dobisë midis disa shfrytëzuesve Neni 958 Kur si shfrytëzues janë caktuar fëmijët.

në qoftë se primitë që i ka derdhur kontraktuesi i sigiurimit kanë qenë proporcionalisht shumë të mëdha në krahasim me mundësitë e tij në momentin kur janë derdhur.Megjithatë. Mirëpo. e pavarësisht nëse ka deklaruar aprovimin e vet përpara ose pas vdekjes së të siguruarit. Kreditorët e kontraktuesit të sigurimit dhe të të siguruarit Neni 961 Kreditorët e kontraktuesit të sigurimit dhe të të siguruarit nuk kanë asnjë të drejtë në shumën e siguruar të kontraktuar për shfrytëzues.kështuqë mund t'i drejtohet direkt siguruesit me kërkesën që t'i paguhet shuma e siguruar. pasardhësit ose trashigimtarët e vet në përgjithësi secili shfrytëzues të caktuar kështu i takon e drejta në pjesën përkatëse të shumës së siguruar megjithëse heq dorë nga trashëgimia. nëse janë përmbushur kushtet në të cilat kreditorët kanë të drejtë në kundërshtimin e veprimeve juridike të debitorit Cedimi i shumës se siguruar Neni 962 Të drejtën e vet në shumën e siguruar shfrytëzuesi mund t'ia kalojë tjetrit edhe përpara . kreditorët e tij mund të kërkojnë që t'u dorëzohet pjesa e primisë e cila tejkalon mundësitë e tij. në qoftë se shfrytëzuesi ka tentuar vrasjen e të siguruarit. Në qoftë se kontraktuesi i sigurimit ka caktuar si shfrytëzues fëmijet e vet. (4) Konsiderohet se shfrytëzuesi e ka refuzuar dobinë që i është destinuar në qoftë se pas vdekjes së kontraktuesit të sigurimit me thirrjen e trashigimtarëve të tij nuk deklarohet brenda një muaji se e pranon. e cila duhet t'i paguhet shfrytëzuesit nuk hyn në pjesën trashëgimore të kontraktuesit të sigurimit dhe as atëherë kur si shfrytëzues janë caktuar trashëgimtarët e tij. E drejta vetiake dhe e drejtpërdrejtë e shfrytëzuesve Neni 960 Shuma e siguruar. e në qoftë se dobia është akorduar pa kompensim. për revokim vlejnë edhe dispozitat mbi revokimin e dhuratës. kontraktuesi mund ta revokojë . dispozitën mbi dobinë edhe pas deklaratës së shfrytëzuesit se e pranon. e pikërisht nga lidhja e kontratës së sigurimit dhe pavarësisht se si dhe kur është caktuar si shfrytëzues. E drejta në shumën e siguruar i takon vetëm shfrytëzuesit.

Kur shfrytëzuesi i caktuar vdes përpara rrjedhjes shumës për pagesë Neni 963 Kur personi i cili pa kompensim është caktuar shfrytëzuesi vdes përpara rrjedhjës për pagesë të krye gjëse së siguruar apo të rentës. ndërsa shfrytëzuesi ka të drejtë të kërkojë kthimin nga personi që ka pranuar shumën e siguruar. . por shfrytëzuesit pasardhës.rastit të siguruar. e në qoftëse ky nuk është caktuar. ose me ndonjë akt tjetër. ndërsa kontraktuesi i sigurimit nuk cakton shfrytëzues tjetër. atëherë pasurisë se kontraktuesit të sigurimit. apo në qoftë se dispozita mbi caktimin e shfrytëzuesit mbetet pa efekt për shkak të revokimit. Pagimi i ndërgjegjshëm i shumës së siguruar personit të paautorizaur Neni 965 Kur siguruesi ia paguan shumën e siguruar personit i cili do të kishte të drejtë në të po të mos ta kishte caktuar shfrytëzuesin kontraktuesi i sigurimit. Sigurimi për rast vdekjeje pa shfrytëzues të caktuar. ose të cilindo shkak tjetër. shuma e siguruar i takon pasurisë së kontraktuesit të sigurimit dhe si pjesa e saj kalon me të drejtat e tjera të tij në trashëgimtarët e tij. E njejta gjë vlen në rastin e ndërrimit shfrytezuesit. Neni 964 Në qoftë se kontraktuesi i sigurimit për rastin e vdekjes nuk e cakton shfrytëzuesin. apo për shkak të refuzimit të personit të caktuar. i cili nuk i është dorëzuar. ky shkarkohet nga detyrimi prej kontratës mbi sigurimin në qoftë se në momentin e kryerjes së pagesës nuk ka ditur dhe as që ka mundur ta dinte se shfrytëzuesi është caktuar me testament. dobia nga sigurimi nuk u takon trashëgimtarëve të tij.

. kur sendi ka çmimin e bursës ose të tregut. apo.Kreu XXVIII PENGTU KAPTINA 1 DISPOZITA TË PËRGJITHSHME Nocioni Neni 966 Me kontratën mbi pengun obligohet çdo debitore ndokush i treti (pengdhënësi. kërkësë t'ia kthejë pengdhënësit të padëmtuar. po të dëshirojë. ndaj kreditorit pengmarrësi) t'i dorëzojë ndonjë send të luejtshëm mbi të cilën ekziston e drejta e pronësisë në mënyrë që përpara kreditorëve të tjerë të mund të arkëtojë nga vlera e tij. Në qoftë se shpenzimet e shitjes publike do të ishin në mënyrë disproporcionale të mëdha në krahasim me vlerën e sendit të lënë peng. në qoftë se kërkesa nuk do t'i paguhet në afatin e rrjedhjes për pagesë. ndërsa kreditori oblogohet që sendin e pranuar ta ruajë dhe pas shuarjes. kreditori mund të kërkojë nga gjykata vendimin që sendi të shitet në shitjen publike. Lënia peng e sendit në pronësi Neni 967 Sendi i lëvizshëm në pronësi shoqërore mund të jepet peng vetëm kur kjo është parashikuar me këtë ose me ndonjë ligj tjetër. ose sipas çmimit vijues. Shitja e sendit të lënë peng Neni 980 Në qoftë se kërkesa e kreditorit nuk do të paguhet në afatin e rrjedhjes për pagesë. gjykata mund të vendos që kreditori ta shes sendin sipas çmimit të vlerësuar nga ekspertet. ta mbajë për vete sipas këtij çmimi.

Në qoftë se sendet e lënë peng kanë çmimin e bursës ose të tregut. kur ky nuk është i njejti person. gjykata mundet. Gjykata. kreditori nuk e ka për detyrë t'i drejtohet gjykatës.Shitja e sendit të lënë peng për kërkesat nga kontrata në ekonomi Neni 981 Në qoftë se debitori nuk e paguan në afatin e rrjedhjes për pagesë kërkesën e krijuar nga kontrata në ekonomi. me kërkesën e pengmarrësit ose të pengdhënësit. Gjykata do ta refuzojë kërkesën e pengmarrësit në qoftë se pengdhënësi ofron që pengmarrësit t'i dorzojë në vend të sendit të lënë peng ndonjë send tjetër të së njejtës vlerë. në qoftë se ky ekziston. Kreditori ka për detyrë t'i njoftojë në kohën e duhur të dy përsonat mbi datën dhe vendin e shitjes. në kushte të njejta. do të lejojë zëvendësimin e sendit të lënë peng me kërkesën e pengdhënësit edhe në rastin kur pengmarrësi nuk kërkon shitjen e tij.ose sipas çmimit të bursës apo të tregut. por rnund të fillojë nga shitja e sendit të lënë peng në shitjen publike pasi të kalojnë tetë ditë nga paralajmërimi i bërë debitorit. Shitja e sendit të lënë peng para kohe dhe për shkak të prishjes ose të humbjes së vlerës dhe zëvendësimi i tij Neni 982 Kur sendi i lënë peng prishet ose kur edhe ashtu e humb vlerën. si dhe pengdhënësit. se do të veprojë kështu. dhe që çmimi ose pjesa e mjaftueshme e çmimit të depozitohet pranë gjykatës për sigurimin e kërkesës së pengmarrësit. kështuqë ekziston rreziku të bëhet i pamjaftueshëm për sigurimin e kërkesës së kreditorit. ruajtja e të cilit nuk kërkon mund dhe kujdes më të madh se sa ruajtja e sendit të parë të lënë peng. kreditori mund t'i shes sipas këtij çmimi. pasi të kenë kaluar tetë ditë nga paralajmërimi i bërë debitorit dhe pengdhënësit se do të veprojë kështu. Shitja e sendit të lënë peng para kohe me kërkesën e pengdhënësit Neni 983 Me kërkesën e pengdhënësit gjykata mund të lejojë qe sendi i lënë peng t'i shitet personit të . e pasi të dërgojë palën tjetër. të vendos që sendi të shitet në shitjen publike.

në qoftë se gjen se çmimi është i favorshëm dhe në qoftë se në këtë mënyrë janë ruajtur interesat e justifikuara të pengmarrësit. Pushimi i të drejtës së pengut me pushimin e kërkesës Neni 987 Kur pushon kërkesa përmbushja e së cilës ka qenë siguruar me peng. kreditori ka për detyrë t'ia kthejë pengdhënësit sendin e lënë peng. Ajo lind përsëri kur kreditori e rikthen posedimin e sendit. si dhe shpenzimet rreth realizimit të arkëtimit të kërkesës.caktuar për një çmim të caktuar. hyn në vend të sendit të lënë peng dhe depozitohet pranë gjykatës për sigurimin e arkëtimit të kërkesës së kreditorit. që do ta caktojë gjykata duke lejuar shitjen. Nënpjesa 4 PUSHIMI I TË DREJTËS SË PENGUT Pushimi i të drejtës së pengut me humbjen e posedimit Neni 986 E drejta e kreditorit që me përparësi të arkëtojë vlerën e sendit të lënë peng pushon me pushimin e posedimit të tij. ose pjesa e mjaftueshme e çmimit. kamatën e debituar. radha sipas se cilës paguhen kërkesat e tyre nga vlera e sendit të lënë peng caktohet sipas datës së lindjes të të drejtave të tyre të pengut. Parashkrimi i kërkesave reciproke Neni 988 . shpenzimet e bëra për ruajtjen e sendit të lënë peng. E drejta e arëktimit me përparësi Neni 984 Pengmarrësi ka të drejtë që prej çmimit të realizuar nga shitja e sendit të lënë peng të arkëtojë para kreditorëve të tjerë të pengdhënësit kërkesat e veta. Rangu i të drejtave të lëna peng Neni 985 Kur një send u është lënë peng disa kreditorëve. Çmimi i fituar.

Kërkesat e pengdhënësit ndaj pengmarrësit për shpërblimin e dëmit për shkak të keqësimit të sendit si dhe kërkesat e pengmarrësit ndaj pengdhënësit për kompensimin e shpenzimeve të bëra për përmirësimin e sendit. ose kërkesat e tjera periodike. Dhënia peng e dërgesës nga letra me urdhër bëhet me indosament në të cilin është shënuar se është dorëzuar peng. Pengdhënësi ka për detyrë t'ia dorëzojë pengmarrësit dokumentin mbi kërkesën e pengut Dhënia peng e kërkesave nga letrat me vlerë Neni 990 Kreditori fiton të drejtën e pengut në kërkesën e shkruar në letrën me vlerë të pagueshme pruerësit kur t'i jetë dorëzuar letra me vlerë. . Detyra e ruajtjes së kërkesës Neni 991 Pengmarrësi ka për detyrë të marrë masa të nevojshme për ruajtjen e kërkesës të lën peng. Arkëtimi dhe llogaritja e kamatës Neni 992 Në qoftë se kërkesa e lënë peng i jep të drejtë në kamatë. parashkruhet brenda një viti nga data kur sendi është kthyer Kaptina 3 DHËNIA PENG E KËRKESAVE DHE E TË DREJTAVE TË TJERA Nënpjesa 1 DHËNIA PENG E KËRKESAVE Njoftimi i debitorit dhe dorëzimi i dokumenteve Neni 989 Për fitimin e të drejtës së pengut në ndonjë kërkesë nevojitet që debitori të njoftohet me shkrim mbi kontratën e përfunduar të pengut.

Nënpjesa 2 DHËNIA PENG E TË DREJTAVE TË TJERA Mënyra e lënies peng Neni 995 Përveç kërkesave. pengmarrësi mund të mbajë për vete aq sa i debitohet.pengmarrësi ka për detyrë ta arkëtojë. në qoftë se për rastin e caktuar nuk është parashikuar diçka tjetër. pastaj me kamatën që i debitohet dhe më në fund me kryegjënë.pengmarrësi ka për detyrë t'i arkëtojë. Kur objekti i kërkesës të lënë peng janë pa ratë. Shumat e realizuara kështu kompensohen me shpenzimet në kompensimin e të cilave pengmarrësi ka të drejtë. debitori i kërkesës së ceduar mund t'i theksojë marrësit. të cilat në rastin e cedimit të kërkesës. Me përmbushjen e kërkesës së lënë peng e drejta e pengut kalon në sendin me të cilin është përmbushur kërkesa. ndërsa pjesën tjetër ka për detyrë t'ia dorëzojë pengdhënësit Prapësimet e debitorit të kërkesës së lënë peng Neni 994 Debitori i kërkesës së lënë peng mund t'i theksojë pengmarrësit prapësime. por në qoftë se objekti i kërkesës së tij janë gjithashtu paratë. . pengmarrësi ka për detyrë që në kërkesën e pengdhënësit të depozitojë shumën e arkëtuar pranë gjykatës. dhe në qoftë se ajo ka rrjedhur për arkëtim. Lënia peng e këtyre të drejtave bëhet sipas mënyrës së parashikuar për bartjen e tyre në një tjetër. mund të lidhen peng edhe të drejta të tjera. Arkëtimi i kërkesës së lënë peng Neni 993 Kur kërkesa e lënë peng rrjedh për arkëtim.

i përgjigjet kreditorit njësoj sikur dorëzanësi i personit të aftë për të vepruar. Neni 996 Dispozitat mbi dhënien peng të sendeve aplikohen edhe në pengjeve të kërkesave dhe të të drejtave të tjera. në qoftë se ky nuk e bën këtë. Aftësia për dorëzaninë Neni 999 Me kontratën mbi dorëzaninë mund të obligohet vetëm kush ka aftësinë e plotë për të vepruar. Kreu XXIX DORËZANIA KAPTINA 1 DISPOZITA TË PËRGJITHSHME Nocioni Neni 997 Me kontratën mbi dorëzaninë obligohet dorëzanësi ndaj kreditorit se do ta përmbushë detyrimin. Dorëzania për personin e paaftë për të vepruar Neni 1000 Kush obligohet si dorëzanës për detyrimin e ndonjë personi të paaftë për të vepruar.Nënpjesa 3 APLIKIMI I DISPOZITAVE MBI DHËNIEN PENG TË SENDEVE. Forma Neni 998 Me kontratën mbi dorëzaninë obligohet dorëzanësi vetëm në qoftë se deklaratën mbi dorëzaninë e ka bërë me shkrim. . e debitorit të plotfuqishëm dhe të rrjedhur për pagesë. në qoftë se për këto nuk është parashikuar diçka tjetër.

në qoftë se nuk është kontraktuar ndryshe. Mund të hyhet dorëzanë edhe për detyrimin e kushtëzuar. Dorëzanësi përgjigjet për përmbushjen e krejt detyrimit për të cilin ka qenë dorëzanës. Ai ka për detyrë t'i kompensojë shpenzimet e nevojshme që i ka bërë kreditori për arkëtimin e borxhit nga debitori kryesor. Dorëzania mund të jepet edhe për detyrimin e ndonjë dorëzanësi tjetër (dorëzanësi i dorëzanësit). ai reduktohet në masën e detyrimit të debitorit.Objekti i dorëzanisë Neni 1001 Dorëzania mund të jepet për çdo detyrim të plotfuqishëm pavarësisht nga përmbajtja e tij. Volumi i përgjegjësisë së dorëzanësit Neni 1002 Detyrimi i dorëzanësit nuk mund të jetë më i madh nga sa është detyrimi i debitorit kryesor. në qoftë se përgjegjësia e tij nuk është e kufizuar në ndonjë pjesë të tij. KAPTINA 2 . Kalimi i të drejtave të kreditorit në dorëzanësin (subrogimi) Neni 1003 Në dorëzanësin icili e ka plotësuar kërkesën e kreditorit kalon kjo kërkesë me të gjitha të drejtat akcesore dhe me garancitë e përmbushjes së saj. Dorëzania për detyrimin e ardhshëm mund të revokohet para se të lind detyrimi. në qoftë se nuk është parashikuar afati në të cilin ai duhet të lind. e në qoftë se është kontraktuar që të jetë më i madh. si dhe për detyrimin e caktuar të ardhshëm. ose në ndonjë mënyrë tjetër i është nënshtruar kushteve më të lehta. Ai përgjigjet vetëm për atë kamatë të kontraktuar e cila ka rrjedhur për pagesë pas lidhjes së kontratës mbi dorëzaninë. Dorëzanësi përgjigjet edhe për çdo shtim të detyrimit i cili do të krijohej nga vonesa e debitorit ose për faj të debitorit.

i përgjigjet kreditorit si debitori kryesor për krejt detyrimin dhe kreditori mund të kërkojë përmbushjen e tij si nga debitori kryesor ashtu edhe nga dorëzanësi apo nga të dy njëkohësisht (dorëzania solidare). kreditori megjithatë nuk mund të kërkojë përmbushjen nga dorëzani para skadimit të këtij afati. Falimentimi i debitorit kryesor Neni 1007 Në rastin e falimentimit të debitorit kryesor. Në qoftë se dorëzanës është obliguar si dorëzanës pagues. Dorëzanësi për detyrimin e lindur nga kontrata në ekonomi përgjigjet si dorëzanës pagues. në qoftë se nuk është kontraktuar diçka tjetër. me përjashtim kur në kontratë përgjegjësia e tyre është rregulluar ndryshe. kreditori mund të kërkojë përmbushjen nga dorëzanësi mëgjithëse nuk e ka thirrur më përpara debitorin kryesor në përmbushjen e detyrimit.RAPORTET E KREDITORIT DHE TË DORËZANËSIT Format e dorëzanisë Neni 1004 Prej dorëzanësit mund të kërkohet përmbushja e detyrimit vetëm pasi debitori kryesor të mos e përmbush brenda afatit të caktuar në thirrjen e drejtuar me shkrim (dorëzania subsidiare). Solidariteti i dorëzanësve Neni 1005 Disa dorëzanës të një borxhi përgjigjen solidarisht. në qoftë se nuk është kontraktuar ndryshe. pavarësisht a kanë hyrë dorëzanë bashkarisht ose secili prej tyre ka marrë përsipër detyrimin ndaj kreditorit veç e veç. kreditori ka për detyre't'i lajmërojë kërkesat e veta. Humbja e të drejtës në afat Neni 1006 Në qoftë se debitori e ka humbur të drejtën në afat të caktuar për përmbushjen e detyrimit të tij. falimentim dhe për këtë gjë ta njoftojë dorëzanësin ndryshe i përgjigjet dorëzanësit . Mirëpo. në qoftë se s'ka dyshim se prej mjeteve të debitorit kryesor nuk mund të realizohet përmbushja e detyrimit apo në qoftë se debitori kryesor ka ra në falimentim.

kreditori ka për detyrë që për këtë gjë ta njoftojë dorëzanësin. parashkrimin e kërkesave të kreditorit ndaj tij. Prapësimet e dorëzanësit Neni 1009 Dorëzanësi mund të theksojë kundër kërkesës së kreditorit të gjitha prapësimet e debitorit kryesor. Dorëzanësi mund të theksojë kundër kreditorit edhe prapësimet e veta personale.nulitetin e kontratës mbi dorëzaninë. për shembull. prapësimin e kompensimit të kërkesave reciproke. kështu që dorëzanësi i përgjigjet kreditorit për krejt shumën e detyrimit të vet. Detyrimi i njoftimit të dorëzanësit mbi ometimin e debitorit Neni 1010 Në qoftë se debitori nuk përmbush detyrimin e vet në kohë. përndryshe do t'i përgjigjet për dëmin të cilin dorëzanësi do ta pësonte për këtë . si dhe njohja e tij e kërkesave të kreditorit.për dëmin të cilin do ta pësonte ky për këtë gjë. nuk ka efekt ndaj dorëzanësit. Rasti i përgjegjësisë së zvogëluar të trashëgimtarit të debitorit Neni 1008 Dorëzanësi përgjigjet për krejt shumën e detyrimit për të cilën ka hyrë dorëzanë edhe në rastin kur nga trashëgimtari i debitorit do të mund të kërkohej pagimi vetëm i asaj pjese të tij që i përgjigjet vlerës së pasurisë të trashëguar. Pakësimi i detyrimit të dorëzanësit kryesor në procedurën e falimentimit ose në procedurën e pajtimit me shtërngesë nuk passjell edhe pakësimin përkatës të detyrimit të dorëzanësit. duke përfshirë edhe prapësimin e kompensimit dhe jo edhe të tjera prapësime thjesht personale të debitorit Heqje dorë e debitorit nga prapësimet.

me thirrjen e tij pas skadimit të një viti nga lidhja e kontratës mbi dorëzaninë. Rregulla e paragrafit paraprak vlen si në rastin kur ështe fjala për të drejtën e lindur para lidhjes së kontratës mbi dorëzaninë. KAPTINA 3 RAPORTET E DORËZANËSIT DHE TË DEBITORIT E drejta për të kërkuar kompensimin nga debitori Neni 1013 Dorëzanësi që i ka paguar kreditorit kërkesën e tij. nuk kërkon përmbushjen nga debitori kryesor brenda një muaji nga data e kësaj thirjeje. prapësime që ka ndaj asignatarit personalisht. Në qoftë se asignati i ka deklaruar asignatant se e pranon asignacionin. Neni 1012 Në qoftë se kreditori e braktis pengun ose cilëndo të drejtë tjetër me të cilën ka qenë siguruar përmbushja e kërkesës së tij. me thirrjen e tij pas rrjedhjes për pagesë të kërkesës. ose e humb nga pakujdesia dhe në ketë mënyrë bën të pamundur kalimin e kësaj të drejte në dorëzanësin. ashtu edhe në rastin kur ka lindur pas kësaj. nuk bën brenda një muaji nga data e kësaj thirjeje deklaratë të nevojshme për caktimin e datës së përmbushjes. ky shkarkohet nga detyrimi i vet ndaj kreditorit për aq sa do të mund të fitonte nga ushtrimi i kësaj të drejte. ky pranim ka efekt ndaj të gjithë personave në të cilët asignacioni do të bartej në mënyrë të parreshtur. Kur afati i përmbushjes nuk është caktuar.Shakarkimi i dorëzanësit për shkak të zvaritjes së kreditorit Neni 1011 Dorëzanësi shkarkohet nga përgjegjësia në qoftë se kreditori. si dhe në shpërblimin e dëmit në qoftë se ka ekzistuar. si dhe kamatën nga data e pagesës. ai nuk mund t'i theksojë fituesit. Ai ka të drejtë në kompensimin e shpenzimeve të krijuara në kontestë me kreditorin që nga momenti kur e ka njoftuar debitorin mbi këtë konteste. mund të kërkojë nga debitori t'i kompensojë të gjitha që i ka paguar në llogari të tij. Në qoftë se asignati i ka deklaruar fituesit në të cilin asignatari e ka bartur asignacionin se e aprovon atë. Shkarkimi i dorëzanësit për shkak të braktisjes së garancive. . dorëzanësi shkarkohet nga përgjegjësia në qoftë se kreditori.

të gjitha mjetet juridike me të cilat në momentin e kësaj pagese ka mundur të refuzojë kërkesën e kreditorit. Dorëzanësi që ka paguar kërkesën e kreditorit. mundet vetëm të kërkojë nga kreditori kthimin e pjesës së paguar. po që se kreditori ka kërkuar në rrugë gjyqësore arkëtimin nga dorëzanësi dhe në qoftë se gjendja pasurore e debitorit është keqësuar mjaft pas lidhjes së kontratës mbi dorëzaninë. E drejta për kthimin e pjesës së paguar Neni 1017 Dorëzanësi i cili pa dijen e debitorit e ka paguar kërkesën e kreditorit që me kërkesën e debitorit. dorëzanësi që është obliguar me dijen ose me pëlqimin e debitorit. kështuqë edhe ky në padijeni për këtë pagesë e ka paguar përsëri të njejtën kërkesë. por ka të drejtë të kërkojë nga kreditori që t'ia kthejë atë që ia ka paguar. . nuk mund të kërkoje kompensim nga debitori. si dhe shpenzimet. Humbja e të drejtës së kompensimit Neni 1016 Debitori mund të përdorë kundër dorëzanësit. E drejta e dorëzanësit në sigurimin paraprak Neni 1015 Edhe para se ta plotësojë kërkesën e kreditorit. ndërsa për këtë gjë nuk e ka njoftuar debtiorin. më vonë është anuluar ose shuar me anë të kompensimit.E drejta e dorëzanësit të një debitori solidar Neni 1014 Dorëzanësi i një prej disa debitorëve solidarë mund të kërkojë prej cilitdo prej tyre që t'i kompensojë aq sa i ka paguar kreditorit. i cili pa dijen e tij ka bërë pagimin e kërkesës së kreditorit. ka të drejtë të kërkojë nga debitori t'i japë sigurim të nevojshëm për kërkesat e tij eventuale në rastet që vijojnë: në qoftë se debitori nuk e ka përmbushur detyrimin e vet në afatin e rrjedhjes për pagesë.

ndërsa këtë e autorizon që këtë kryerje ta pranojë në emër të vet. . Ndërprerje e parashkrimit të kërkesave ndaj debitorit kryesor ka efekt edhe ndaj dorëzanësit vetëm në qoftë se ndërprerja është shkaktuar nga ndonjë veprim i kreditorit para gjykatës kundër debitorit kryesor. dërguesin (asignati) që për llogari tl tij t'i kryejë diçka të caktuar personit të tretë. Ngecja e parashkramit të detyrimit të debitorit kryesor nuk ka efekt ndaj dorëzanësit. KAPTINA 5 PARASHKRIMI Neni 1019 Me parashkrimin e detyrimit të debitorit kryesor shuhet edhe detyrimi i dorëzanësit. marrësit të asignacionit (asignaitari). ndërsa njëri prej tyre paguan kërkesën e rrjedhur për pagesë. Kreu XXX DËRGIMI (ASIGNACIONI) KAPTINA 1 Nocioni i kontratës Neni 1020 Me anë të dërgesës asignacionit.KAPTINA 4 REGRESI I PAGUESIT NDAJ DORËZANESVE TË TJERË Neni 1018 Kur ekzistojnë disa dorëzanës. një person. përveç kur dorëzanësi përgjigjet solidarisht me debitorin. dërguesi (asignanti) autorizon tjetrin. Kur afati për parashkrimin e detyrimit të debitorit kryesor është më i gjatë se dy vjet. ai ka të drejtë të kërkojë prej dorëzanësve të tjerë që secili prej tyre t'ia kompensojë pjesën që i takon atij. detyrimi i dorëzanësit parashkruhet pasi të kenë kaluar dy vjet nga afati i rrjedhjes për pagesë të detyrimit të debitorit kryesor.

Prapësimet e asignatit Neni 1022 Me aprovimin e asignacionit midis asignatarit dhe asignatit formohet raporti debitor. i pavarur nga raporti midis asignantit dhe asignatit. përveç kur nga vetë asignacioni ose nga rrethanat e posaçme rezulton se ai është i pabartshëm. ai nuk mund ti theksojë fituesit prapësimet që ka ndaj asignatarit personalisht. Bartja e asignacionit Neni 1023 Asignatari mund ta bëjë bartjen e asignacionit në një tjetër edhe përpara aprovimit nga ana e asignatit. si dhe nga raporti midis asignantit dhe asignatarit. . ndërsa ky mund ta bëjë bartjen më tej.KAPTINA 2 RAPORTET MIDIS ASIGNATORIT DHE ASIGNATIT Aprovimi nga ana e asignatit Neni 1021 Asignatari fiton të drejtën që të kërkojë nga asignati përmbushjen vetëm kur ky t'i deklarojë se e pranon asignacionin. ky pranim ka efekt ndaj të gjithë personave në të cilët asignacioni do të bartej në mënyrë të parreshtur. prapësimet që bazohen në përmbajtjen e aprovimit. ose në përmbajtjen e vete asignacionit. Në qoftë se asignati i ka deklaruar fituesit në të cilin asignatari e ka bartur asignacionin se e pranon atë. Asignati që e ka pranuar asignacionin mund t'i theksojë asignatarit vetëm prapësimet që kanë të bëjnë me plotfuqishmërinë e aprovimit. Aprovimi i asignacionit nuk mund të revokohet. si dhe prapësimet që ka personalisht ndaj tij. Në qoftë se asignati i ka deklaruar asignatarit se e pranon asignacionin.

Parashkrimi Neni 1024 E drejta e asignatarit për të kërkuar përmbushjen nga asignati parashkruhet për një vit. Kreditori që e ka aprovuar asignacionin ka për detyrë ta ftojë asignatin që ta zbatojë atë. përndryshe do t'i përgjigjet për dëmin. ose e refuzon përmbushjen që kërkon prej tij asignatari. ky detyrim nuk pushon. Kreditori që e ka aprovuar asignacionin e bërë nga ana e debitorit të tij. atëherë kur ti jetë dhënë këtij. në qoftë se nuk është kontraktuar ndryshe as me aprovimin e tij të asignacionit dhe as me aprovimin nga ana e asignatit. Asignacioni nuk është përmbushja Neni 1026 Kur kreditori e ka aprovuar asignacionin e bërë nga debitori i tij me qëllim të përmbushjes së detyrimit. por vetëm me përmbushjen nga ana e asignatit. . ose deklaron që përpara se nuk do ta zbatojë. parashkrimi fillon të rrjedhë kur asignati ta aprovojë asignacionin. përn-dryshe do t'i përgjigjet për dëmin. mund të kërkojë nga asignanti që t'i plotësojë atë që i debiton vetëm në qoftë se nuk ka marrë përmbushje nga asignati në kohën e caktuar në asignacion. KAPTINA 3 RAPORTI MIDIS ASIGNATARIT DHE ASIGNATIT Në qoftë se asignatari është kreditor i asignatit Neni 1025 Kreditori nuk ka për detyrë ta pranojë asignacionin që ia ka bërë debitori me qëllim të përmbushjes së detyrimit të vet. Në qoftë se nuk është caktuar afati i përmbushjes. Detyra e asignatarit për ta njoftuar asignantin Neni 1027 Në qoftë se asignati refuzon ta aprovojë asignacionin. por ka për detyrë që për refuzimin e vet menjëherë ta njoftojë debitorin. e në qoftë se ai e ka aprovuar përpara se t'i jetë dhënë asignatarit. asignatari ka për detyrë ta njoftojë menjëherë asignantin për këtë gjë.

kur asignacioni është lëshuar në bazë të debisë së asignatit asignantit. përveç në qoftë se ia ka premtuar këtë.gjithnjë gjersa ky nuk i deklaron asignatarit se e aprovon asignacionin. as edhe në qoftë se është debitor i asignantit. si . përveç në qoftë se asignacionin e ka lëshuar me qëllim të përmbushjes së ndonjë borxhi të vet ndaj tij dhe në përgjithësi në qoftë se asignacionin e ka lëshuar në interes të tij KAPTINA 4 RAPORTET E ASIGNATIT DHE TË ASIGNATARIT Në qoftë se asignati është debitor i asignantit Neni 1030 Asignati nuk ka për detyrë ta aprovojë asignacionin. asignati për detyrë ta zbatojë deri në shumën e kësaj debie. Zbatimi i asignacionit të lëshuar në bazë të debisë së asignatit asignantit. Ai mund ta revokojë edhe kur në vetë asignacion është shënuar se është i parevokueshëm. Revokimi i autorizimit të dhënë asignatit Neni 1031 Asignanti mund ta revokojë autorizimin të cilin me asignacion ia ka dhënë asignatit. apo se nuk e zbaton atë. por ka për detyrë që për këtë gjë ta njoftojë asignantin pa vonesë. edhe në qoftë se ka deklaruar se e aprovon atë.Heqja dorë nga asignacioni i aprovuar Neni 1028 Asignatari që nuk është kreditori i asignantit dhe që nuk dëshiron që asignacionin ta përdorë mund të heqë dorë prej tij. Mirëpo. në qoftë se kjo nuk është në asnjë pikëpamje më e rëndë nga sa është përmbushja e detyrimit ndaj asignantit. Revokimi i autorizimit të dhënë marrësit të dërgesës Neni 1029 Asignanti mund ta revokojë autorizimin që me anë të asignacionit ia ka dhënë marrësit të asignacionit. asignati shkarkohet në të njejtën masë nga debia e vet kundrejt asignantit.

KAPTINA 5 VDEKJA DHE PRIVIMI I AFTËSISË PËR TË VEPRUAR Neni 1032 Vdekja e asignantit. në letrat me vlerë. Hapja e falimentimit mbi pasurinë e asignantit passjell vetëvetiu në bazë të ligjit revokimin e asignacionit. formohen në këtë rast vetëm midis secilit posedues të veçantë të letrës dhe të personit që ia ka ceduar letrën. Në këtë rast secili posedues i letrës ka ndaj asignatit pozitën e asignatarit. mund të lëshohet me dispozitën »sipas urdhërit«. KAPTINA 6 ASIGNACIONI NË FORMË TË LETRËS NË PRUERËSIN Neni 1033 Asignacioni shkresor mund t'i lëshohet prurësit. Raportet që me asignacion lindin midis asignatarit dhe asignantit. KAPTINA 7 ASIGNSACIONI NË FORMË TË LETRËS SIPAS URDHËRIT Neni 1034 Asignacioni shkresor që është i pagueshëm në të holla.dhe kur nga revokimi do të ofendohej ndonjë detyrim i tij ndaj asignatarit. . asignatarit ose të asignatit. ose në sendet e zëvendësueshme. në qoftë se asignati është person që merret me veprimtari ekonomike dhe në qoftë se ajo që duhet të kryejë hyn në kuadrin e kësaj veprimtarie. si dhe kur në momentin e aprovimit nuk ka qenë në dijeni dhe as që ka mundur të ishte në dijeni për këtë falimentim. si dhe privimi i aftësisë për të vepruar të ndonjërit prej tyre nuk ka ndikim në asignacion.përveç me rastin kur asignati e ka aprovuar këtë më parë asignacionin përpara hapjes së falimentimit.

Me këtë kontratë banka fiton të drejtën e disponimit të të hollave të deponuara dhe ka për detyrë t'i kthejë sipas kushteve të parashikuara në kontratë. ndërsa depozituesi të deponojë pranë bankës shumën e caktuar të hollash. Në qoftë se banka ka kryer një ose disa derdhje të hollash dhe pagesa në kuadrin e kontratës mbi depozitën që e bën llogarinë pasive. me destinim të veçantë dhe pa destinim. për këtë gjë duhet pa vonesë ta njoftojë deponuesin që ka për detyrë të marrë menjëherë masa me qëllim mënjanimi të saldos debitore. disponibël.Kreu XXXI DEPOZITA BANKARE NË TË HOLLA KAPTINA 1 DEPOZITË TË HOLLASH Nocioni Neni 1035 Kontrata mbi depozitë të hollash quhet e lidhur kur banka të jetë obliguar ta pranojë. Llojet e depozitave të hollash Neni 1038 Depozitë të hollash mund të jetë me të parë ose e afatizuar. konsiderohet se llogaria e depozitës në të holla . Në qoftë se nuk është kontraktuar e kundërta. respektivisht ato debi për të cilat palët kontraktuese mirren vesh që t'i përjashtojnë. Menjanimi i saldos debitore Neni 1037 Banka është e obliguar të kryejë pagesa nga llogaria në kuadrin e mjeteve. me afat renuncimi dhe pa afat renuncimi. Hapja e llogarisë Neni 1036 Në bazë të kontratës mbi depozitën e të hollave banka hap llogarinë në dobi dhe në ngarkim të se cilës regjistron të gjitha kërkesat dhe debitë që rezultojnë nga punët me deponuesin ose për llogari të tij me të tretin. Nuk regjistrohen në llogari ato kërkesa.

e në qoftë se në kontratë nuk është parashikuar asgjë. paguhet kamata ligjore. Shuma e kamatës përcaktohet me kontratën mbi deponimin e mjeteve. Ekzistimi i disa llogarive Neni 1041 Në rastin kur i njejti person ka pranë një banke ose pranë disa njësive të saj afare disa llogari. Pagimi i kamatës Neni 142 Banka paguan kamatën në mjetet të cilat janë deponuar pranë saj. e në qoftë se kjo është kontraktuar apo praktikohet edhe më shpesh. në qoftë se me ligj nuk është caktuar ndryshe. kështu që deponuesi i llogarisë ka të drejtë të disponojë pjesën ose tërë saldon në çdo moment. Banka ka për detyrë që në fund të çdo viti. Vendi i derdhjës dhe i pagesës Neni 1040 Në qoftë se midis palëve kontraktuese nuk është kontraktuar ndryshe. secila prej këtyre llogarive është e pavarur. mandatet për derdhjen dhe pagesat nga llogaria e deponuesit dërgohen në qendër të bankës pranë se cilës është hapur llogaria. Gjendja e llogarisë Neni 1039 Banka ka për detyrë që deponuesin ta njoftojë për çdo ndryshim të gjendjes në llogarinë e tij.është me të parë. KAPTINA 2 DEPOZITA E KURSIMIT Libreza e kursimit Neni 1043 Në qoftë se depozita në të holla është pranuar si depozita e kursimit.të dërgojë raport mbi gjendjen e llogarisë (saldo). banka respektivisht .

Pagimi i kamatës Neni 1045 Në depozitat e kursimit paguhet kamata. Ushtrimi i të drejtave Neni 1048 Në qoftë se nuk është kontraktuar ndryshe. Llojet e depozitave të kursimit Neni 1046 Depozitat e kursimit mund të jenë me të parë ose të afatizuara. banka nga deponimi i letrave me vlerë mund të ushtrojë të drejta vetëm për llogari të deponuesit. respektivisht mbitërheqjet në raportet midis bankës dhe depozituesve. . Regjistrimet në librezë të vërtetuara me vulën e bankës dhe me nënshkrimin e personit të autorizuar përbëjnë provë mbi derdhjet. do t'i marrë letrat me vlerë për ruajtje dhe ushtrim të drejtash dhe detyrimesh që kërkohen lidhur me ketë.organizata e kursim-kredive i lëshon deponuesit librezën e kursimit. Kreu XXXII DEPONIMI I LETRAVE ME VLERË Nocioni Neni 1047 Me kontratën mbi deponimin e letrave me vlerë banka obligohet se. me afat renuncimi dhe pa afat renuncimi. Regjistrimi në librezë Neni 1044 Në librezën e kursimit shkruhen të gjitha derdhjet dhe tërheqjet e të hollave. Libreza e kursimit mund të lëshohet vetëm në emrin e personit të caktuar ose në prurësin. Marrëveshja e kundërt është e pavlefshme. kundrejt shpërblimit.

Kreu XXXIII LLOGARIA RRJEDHËSE E BANKËS Nocioni Neni 1052 Me kontratën mbi llogarinë rrjedhëse bankare. edhe kur nga vetë letrat me vlerë është e dukshme se ato u takojnë të tretit. Banka ka për detyrë t'i vëjë në dispozicion të deponuesit shumat e arkëtuara. si rregull bëhet në vendin ku është bërë deponimi. t'i regjistrojë në dobi të kësaj llogarie. banka obligohet që ndonjë personi t'i hapë llogari të veçantë dhe që me anë të tij të marrë derdhjet e shumave dhe të kryejë pagesa brenda kufive të mjeteve të tij dhe të kredisë së akorduar.Detyrat e bankës Neni 1049 Banka ka për detyrë ta sigurojë ruajtjen e letrave me vlerë me kujdesin e cili kërkohet nga depozitëmarrësit kundrejt shpërblimit dhe për llogari të deponuesit të ndërmarrë të gjitha veprimet për ruajtjen dhe realizimin e të drejtave të tij nga letrat me vlerë. Kthimi. Rikthimi i letrave me vlerë Neni 1050 Banka ka për detyrë që me kërkesën e deponuesit t'i kthejë letrat me vlerë në çdo kohë. Në qoftë se midis palëve kontraktuesve nuk është dakorduar diçka tjetër. Objekti i kthimit janë vetë letrat me vlerë në qoftë se midis palëve kontraktuese nuk është dakorduar që kthimi mund të bëhet me anë të pagimit të shumës përkatëse. apo personave që i shënojnë ato. banka ka për detyrë të arkëtojë kamata të rrjedha për pagesë. . Kthimi mund t'i bëhet vetëm deponuesit. kryegjënë dhe në përgjithësi të gjitha shumat në të cilat japin të drejtë letrat e deponuara. e në qoftë se ky ka pranë bankës llogarinë me depozitë të hollash. Kërkesat e personave të tretë Neni 1051 Mbi çdo kërkesë që thekson personi i tretë ndaj letrave të deponuara. posa ato të rrjedhin për pagesë. ose pasuesve të tij juridike. banka ka për detyrë ta njoftojë deponuesin.

në qoftë se nuk është kontraktuar ndryshe. Mjetet në llogarinë rrjedhëse Neni 1054 Mjetet monetare në llogarinë rrjedhëse realizohen me derdhjen e shumave nga ana e deponuesve dhe nga arkëtimi i shumave të parave të bëra në llogarinë e tij. . Ky detyrim i bankës mund të përjashtohet me kontratën mbi hapjen e llogarisë rrjedhëse. Në qoftë se urdhëresa duhet të zbatohet në vendin ku banka nuk ka agjencinë e vet. Banka ka për detyrë që me anë të llogarisë rrjedhëse të kryejë pagesa për deponuesin edhe atëherë kur në llogari nuk ka depozitë dhe pikerisht në volumin që është parashikuar në kontratën mbi hapjen e llogarisë rrjedhëse ose me marrëveshje të veçantë.Forma e kontratës Neni 1053 Kontrata mbi hapjen e llogarisë rrjedhëse duhet të lidhet në formë shkresore. Kompensimi midis saldos së disa llogarive Neni 1055 Në qoftë se midis deponuesi pranë të njejtës bankë ka disa llogari rrjedhëse saldoja aktive dhe pasive e këtyre llogarive kompensohet reciprokisht. ajo mund ta kryejë këtë me anë të bankës tjetër. Disponimi i saldos Neni 1056 Shfrytëzuesi i llogarisë rrjedhëse mundet në çdo moment të disponojë saldon që në llogari shfaqet në dobi të tij. Aplikimi i rregullave të kontratës mbi urdhëresën Neni 1057 Banka përgjigjet për zbatimin e urdhëresës së deponuesit sipas rregullave të kontratës mbi urdhëresën. përveç në qoftë se është kontraktuar afati i renuncimit.

ndërsa shfrytëzuesi obligohet që për këtë t'i paguajë bankës shpërblim të caktuar. ekstrakti nga llogaria mund të kontestohet për shkak të gabimeve gjatë shkrimit ose në përllogaritje. përndryshe e drejta shuhet. Edhe pas këtij akordimi.Kohëzgjatja e llogarisë Neni 1058 Në qoftë se në kontratën mbi hapjen e llogarisë rrjedhëse nuk është përcaktuar afati i kohëzgjatjes së saj. Kreu XXXIV KONTRATA MBI KASAFORTËN Nocioni Neni 1061 Me kontratën mbi kasafortën banka obligohet t'i vëjë në dispozicion shfrytëzuesit kasafortën për një periudhë të caktuar kohe. për shkak të ometimeve ose të dublifikimeve. si dhe kompensimin për shpenzime të veçanta të bëra lidhur me këto shërbime. por ky kontestim duhet të ndërmirret jo më vonë se brenda një viti nga data e marrjës në dorëzim të llogarisë mbi likuidimin e saldos pas përfundimit të llogarisë rrjedhëse. secila palë mund ta zgjidhë me afat renuncimi prej 15 ditësh. Konsiderohet se ekstrakti është aprovuar në qoftë se nuk është kontestuar në afatin e kontraktuar apo. . Provizioni dhe kompensimi i shpenzimeve Neni 1059 Banka ka të drejtë t'i kalkulojë provizionin për shërbimet e bëra që janë përfshirë në kontratën mbi llogarinë rrjedhëse. Dërgimi i ekstrakteve Neni 1060 Banka ka për detyrë që me rastin e çdo ndryshimi të gjendjes së llogarisë rrjedhëse të lëshojë ekstraktin nga llogaria me saldo të shënuar dhe t'ia dërgojë klientit sipas mënyrës së përcaktuar me marrëveshje. në qoftë se nuk ekziston marrëveshja. brenda 15 ditesh. Këto kërkesa të veta banka i regjistron në dobi të vet në llogarinë rrjedhëse në qoftë se midis palëve kontraktuese nuk është kontraktuar ndryshe.

Pasi ta zgjidhë kontratën. banka mund ta zgjidhë kontratën pasi të ketë kaluar një muaj nga data kur e ka paralajmëruar shfrytëzuesin me letër të porositur për kryerjen e arkëtimit. . banka mund ta ftojë shfrytëzuesin që të bëjë zbrazjen e kasafortës dhe t'ia dorëzojë çelsin. të konstatohet përmbajtja e saj dhe sendet e gjetura të vihen në depozitë të gjykatës ose t'i besohen bankës për ruajtje. e nëse shfrytëzuesi nuk e bën këtë. Banka nuk guxon të mbajë pranë vetës duplikatin e çelsit ose të çelseve që i dorëzohen shfrytëzuesit. Hapja e kasafortës Neni 1062 Hapja e kasafortës mund t'i lejohet vetëm shfrytëzuesit ose autorizuesit të tij. Të drejtat e bankës në rast mospagimi Neni 1064 Në qoftë se shfrytëzuesi nuk i paguan bankës të paktën një kist të shpërblimit pas rrjedhjes për pagesë.Banka duhet të ndërmarrë të gjitha masa të nevojshme për të siguruar gjendje të mirë dhe mbikqyrje të kasafortës. banka mund të deklarojë se e zgjidhë kontratën mbi kasafortën. Në rastin kur shfrytëzuesi nuk i përmbahet këtij detyrimi. Banka ka të drejtë përparësie në arkëtimin e shpërblimit të debituar të krijuar nga kontrata mbi kasafortën prej shumës në të holla që është gjetur në kasafortë. Sendet që nuk guxojnë të vihen në kasafortë Neni 1063 Shfrytëzuesi nuk guxon të vëjë në kasafortën e vet sendin ose produktin që mund të rrezikojë sigurinë e bankës apo të kasaforteve të tjera. si dhe prej çmimit të fituar nga shitja e vlerave të tjera të gjetura në kasafortë. banka mund të kërkojë që kasaforta të hapet me anë të gjyqit.

Forma dhe përmbajtja Neni 1066 Kontrata mbi kredinë duhet të lidhet në formë shkresore. për ndonjë destinim të caktuar ose pa destinim të caktuar. Renuncim i dhënësit të kredisë Neni 1067 Kontratën mbi kredinë banka mund ta renuncojë para skadimit të afatit të kontraktuar në qoftë se kredia është shfrytëzuar në kundërshtim. me destinimin e saj. Heqja dorë nga kontrata dhe kthimi i kredisë para afatit Neni 1068 Shfrytëzuesi i kredisë mund të heqë dorë nga kontrata para se të ketë filluar ta shfrytëzojë kredinë.Kreu XXXV KONTRATA MBI KREDINË Nocioni Neni 1065 Me kontratën mbi kredinë banka obligohet që t'i vejë në dispozicion shfrytëzuesit të kredisë një shumë të caktuar mjetësh në të holla për një kohë të caktuar ose të pacaktuar. Kontratën mbi kredinë banka mund ta renuncojë para skadimit të afatit të kontraktuar edhe në rastin e insolvencës së shfrytëzuesit edhe atëherë kur nuk është përcaktuar me vendim gjyqësor. apo të vdekjes së shfrytëzuesit. Në kontratën mbi kredinë përcaktohen shuma dhe kushtet e dhënies. në qoftë se në këto raste dhënësi i kredisë do të vihej në një situatë esencialisht të disfavorshme. kurse shfrytëzuesi obligohet t'i paguajë bankës kamatë të kontraktuar dhe shumën e marrë të parave ta kthejë në kohën dhe në mënyrën sikundër është përcaktuar me kontratë. të shfrytëzimit dhe të kthimit të kredisë. . në rastin e shuarjes së personit juridik.

por ka për detyrë që për këtë gjë ta njoftojë përpara bankën. si dhe shumën dhe vlerën e letrës që është marrë në konsiderim për akordimin e kredisë. Forma dhe përmbajtja Neni 1070 Kontrata mbi kredinë në bazë të pengut të letrave me vlerë duhet të lidhet në formë shkresore dhe të përmbajë emërtimin e letrave me vlerë që lidhen peng. Në rastin e kthimit të kredisë para afatit të caktuar. . Kreu XXXVI KONTRATA E KREDISË NË BAZË TË PENGUT TË LETRAVE ME VLERË Nocioni Neni 1069 Me kontratën mbi kredinë në bazë të pengut të letrave me vlerë banka akordon kredinë në një shumë të caktuar.Shfrytëzuesi i kredisë mund ta kthejë kredinë edhe para afatit të caktuar për kthimin e saj. shumën dhe kushtet e kredisë së akorduar. respektivisht firmën dhe selinë. Në të dy rastet shfrytëzuesi i kredisë ka për detyrë ta kompensojë dëmin në qoftë se e ka pësuar dhënësi i kredisë. emrin. banka mund t'i shes letrat me vlerë të lëna peng. Kur banka mund t'i shes letrat e lëna peng Neni 1071 Në qoftë se shfrytëzuesi nuk e kthen kredinë e marrë në afatin e rrjedhur për pagesë. banka nuk mund ta kalkulojë kamatën për kohën prej ditës së kthimit të kredisë deri në ditën kur sipas kontratës është dashur të kthehet. duke siguruar pengun e letrave me vlerë që i takojnë shfrytëzuesit të mjeteve ose personit të tretë që e pranon këtë. respektivisht vendbanimin e poseduesit të letrës.

Urdhërdhënësi është i obliguar me urdhërin e lëshuar nga momenti kur urdhëri t'i ketë arritur bankës. banka akreditive obligohet së shfrytëzuesit të akreditivit do t'i paguajë shumën e caktuar të hollash. Detyra e bankës akreditive Neni 1076 Banka që e hap akreditivin dokumentat ka për detyrë të kryejë klauzole pagesash. Akreditivi duhet të përpilohet në formë shkresore. nën kushte të parashikuara në akreditiv.Kreu XXXVII AKREDITIVET Detyrimi i bankës akreditive dhe forma e akreditivit Neni 1072 Me pranimin e kërkesës së urdhërdhënësit për hapjen e akreditivit. . Pavarësia e akreditivit nga veprimi tjetër juridik Neni 1074 Akreditivi është i pavarur nga kontrata e shitjes ose nga veprimi tjetër juridik me rastin e të cilit është hapur akreditivi. Kur lind detyrimi ndaj shfrytëzuesit Neni 1073 Banka është e obliguar ndaj shfrytëzuesit që nga dita kur i është komunikuar hapja e akreditivit. Akreditivi dokumentar Neni 1075 Akreditivi dokumentar ekziston kur banka është e obliguar t'i paguajë shfrytëzuesit të akreditivit shumën e caktuar të hollash nën kushtin që t'i jenë paraqitur dokumentet sipas kushteve të parashikura në akreditiv. në qoftë sederi në kohën e caktuar do të përmbushen kushtet e theksuara në urdhërin për hapjen e akreditivit.

Ky detyrim mund të prishet ose të ndryshohet vetëm me marrëveshjen e të gjitha palëve të interesuara. merr përsipër detyrimin e pavarur dhe direkt ndaj shfrytëzuesit. Detyra e bankës lidhur me dokumentet Neni 1080 Banka ka për detyrë të ekzaminojë nëse dokumentet janë ose jo krejtësisht në përshtatje me kërkesat e urdhërdhënësit. Në qoftë se nuk është kontraktuar ndryshe shprehimisht. Akreditiv i parevokueshëm Neni 1079 Akreditivi dokumentar i parevokueshëm përmban detyrimin e pavarur dhe direkt të bankës ndaj shfrytëzuesit. në qoftë se kjo është në interesin e urdhërdhënësit. kështuqë në çdo moment mund ta ndryshojë ose ta revokojë me kërkesën e urdhërdhënësit ose me inisiativën e vet. Akreditiv i revokueshëm Neni 1078 Akreditivi i revokueshëm dokumentar nuk e obligon bankën ndaj shfrytëzuesit. Notifikimi i akreditivit të shfrytëzuesit nga ana e ndonjë banke tjetër nuk përbën vetvetiu vërtetimin e këtij akreditivi. akreditivi është gjithmon i revokueshëm edhe atëherë kur është hapur për një periudhë të caktuar kohe. Akreditivi dokumentar i parevokueshëm mund të vërtetohet nga ana e ndonjë banke tjetër.Llojet e akreditivit dokumentar Neni 1077 Akreditivi dokumentar mund të jetë i revokueshëm ose i parevokueshëm. . e cila përpos bankës akreditive. Kur i merr dokumentet banka duhet që brenda një afati sa më të shkurtër ta njoftojë për këtë gjë urdhërdhënësin dhe t'i theksojë parregullësitë dhe të metat e konstatuara.

Akreditivi mund të bartet. Bartshmëria dhe pjesëtueshmëria e akreditivit Neni 1082 Akreditivi dokumentar është i bartshëm ose i pjesëtueshëm vetëm në qoftë se banka që e hap akreditivin në dobi të shfrytëzuesit të cilin e ka shënuar urdhërdhënësi. vetëm nga banka që e hap dhe vetëm një herë. në bazë të udhëzimeve kategorike. në qoftë se nuk është kontraktuar e kundërta. Pagimi i detyrimeve nga garancia në të holla Neni 1084 Banka paguan detyrimin nga garancia në të holla edhe në rastin kur me garancinë sigurohet detyrimi jomonetar. Garancia duhet të jepet në formë shkresore.Kufijt e përgjegjësisë së bankës Neni 1081 Banka nuk merr mbi vete asnjë përgjegjësi në qoftë se dokumente të paraqitura janë nga pamja e tyre të përshtatshme me udhëzimet e urdhërdhënësit. është e autorizuar në udhëzimet e shfrytëzuesit të parë që t'i paguajë në tërësi ose pjesërisht njërit ose numrit më të madh të personave të tretë. . Kreu XXXVIII GARANTIMI I BANKËS Nocioni Neni 1083 Bankës me garancinë e vet obligohet ndaj marrësit të garancisë (shfrytëzuesit) që në rast se përsoni i tretë nuk ia përmbush detyrimin në afatin e rrjedhur për pagesë t'i paguajë detyrimin në qoftë se do të përmbushen kushtet e shënuara në garancinë. Ajo nuk merr mbi vete asnjë detyrim përsa i përket mallit që është objekt i akreditivit të hapur.

Urdhërdhënësi ka për detyrë t'i paguajë bankës çdo shumë që e ka paguar banka në bazë të garancisë të lëshuar me klauzolën nga paragrafi paraprak. si debitor mund t'i theksojë ndaj shfrytëzuesit sipas detyrimit të siguruar. »me thirrjen e parë«. Kreu XXXIX APLIKIMI I DISPOZITAVE MBI VEPRIMTARINË BANKARE Neni 1088 Dispozitat e neneve 1035 deri 1087 të këtij ligji vihen përshtatshmërisht në zbatim edhe ndaj organizatave të punës së bashkuar dhe ndaj personave të tjerë shoqërorë-juridikë. . banka nuk mund të theksojë ndaj shfrytëzuesit kundërshtime që urdhërdhënësi. Garancia pa kundërshtim Neni 1087 Në qoftë se garancia bankare përmban klauzolën »pa kundërshtim*. Cedimi i të drejtës nga garancia Neni 1086 Të drejtat e veta nga garancia e bankës shfrytëzuesi mund t'ia cedojë të tretit vetëm me cedimin e kërkesave që është siguruar me garancinë dhe me kalimin e detyrimeve të veta lidhur me kërkesën e siguruar. Shfrytëzuesi i garancisë i debiton urdhërdhënesit shumën e marrë në bazë të garancisë për të cilën edhe ashtu nuk do të kishte të drejtë për shkak të kundërshtimeve të justifikuara të urdhërdhënësit. ose përmban fjalë që kanë domethënie të njëjtë. shfrytëzuesi mundet që kërkesat e veta nga garancia t'ia paraqes bankës që e ka lëshuar garancinë ose asaj që e ka vërtetuar atë.Vërtetimi i garancisë (supergarancia) Neni 1085 Në qoftë se banka tjetër e vërteton detyrimin nga garancia. në qoftë se janë të autorizuar me ligj për kryerjen e punëve të caktuara bankare.

Nuk mund të jenë objekt pajtimi konfliktet që kanë të bëjnë me marrëdhëniet statusore. ose në heqjen dorë nga ndonjë kërkesë e vet. midis tjerash në njohjen e pjesshme ose të plotë të ndonjë kërkese të palës tjetër. Ekziston pasiguria edhe kur realizimi i të drejtave të caktuara është i pasigurt. për shembull.Kreu XL PAJTIMI Nocioni Neni 1089 Me kontratën mbi pajtimin personat midis të cilëve ekziston konflikti apo pasiguria lidhur me ndonjë raport juridik. nëpërmjet lëshimeve reciproke. në dhënien e të drejtës së pendesës. mbi vete të ndonjë detyrimi të ri. e ndërprejnë konfliktin. në zvogëlimin e shkallës së kamatës në zgjatjen e afatit në dhënien e pëlqimit për pagimin e kisteve të pjesshme. Objekti Neni 1092 Objekt i pajtimit mund të jetë çdo e drejtë që mund të disponohet. Aftësia Neni 1091 Për lidhjen e kontratës mbi pajtimin nevojitet aftësia për disponimin e të drejtës që është objekt i pajtimit. Ku ekzistojnë lëshimet reciproke Neni 1090 Lëshimet mund të ekzistojnë. . ia njeh të drejtën palës tjetër. Lëshimi mund të jetë kondicional. I plotfuqishëm është pajtimi mbi pasojat pasurore të veprës penale. atëherë kjo nuk është pajtim dhe nuk i nënshtrohet rregullave të pajtimit. respektivisht mënjanojnë pasigurinë dhe caktojnë të drejtat dhe detyrimet e veta reciproke. në marrjen. Kur vetëm njëra palë i bën lëshime tjetrës.

përveç në qoftë se janë dakorduar me pajtimin. dorëzanësi dhe pengdhënësi rezervojnë të drejtën t'i theksojnë kreditorit prapësimet nga të cilat debitori me anë të pajtimit ka hequr dorë. në qoftë se për këtë nuk është parashikuar diçka tjetër. ndërsa shuhet edhe pengu i dhënë nga personi i tretë. ndaj raporteve të tyre nuk do të vihen në zbatim dispozitat e ligjit që vlejnë për pajtimin. Përndryshe. në qoftë se ajo në momentin e përfundimit të pajtimit ka qenë në dijeni për këtë mundësi. është i pavlefshëm pajtimi mbi punën juridike të pavlefshme edhe kur kontraktuesit e kanë ditur për pavlefshmërinë dhe kanë dashur që me anë të pajtimit ta menjanojnë. Kur debitori me anë të pajtimit e aprovon kërkesën kontestuese. ndërsa përgjegjësia e tyre mund të zvogëlohet me anë të pajtimit. por jo edhe të shtohet. dorëzanësi shkarkohet nga përgjegjësia për përmbushjen e tij. dorëzanësi dhe personi i tretë që e ka lënë sendin e vet peng mbeten edhe më tutje në obligim. Kur nën titullin e pajtimit kontraktuesit kryejnë ndonjë punë tjetër. Nuliteti i pajtimit Neni 1097 . por ato që vlejnë për punën e kryer efektive. Dëmtimi përtej masës Neni 1094 Për shkak të dëmtimit përtej masës nuk mund të kërkohet anulimi i pajtimit. Efekti i pajtimit ndaj dorëzanesve dhe pengdhënësve Neni 1095 Në qoftë se me anë të pajtimit është bërë novacioni i detyrimeve. Pajtimi mbi punën që mund të anulohet Neni 1096 I plotfuqishëm është pajtimi mbi punën juridike anulimin e se cilës ka mundur ta kërkojë njëra palë. Mirëpo.Aplikimi i dispozitës mbi kontratat dypalëshe Neni 1093 Për kontratën mbi pajtimin vlejnë dispozitat e përgjithshme mbi kontratat dypalëshe.

Pajtimi është i pavlefshëm në qoftë se është i bazuar në besimin e gabuar i të dy kontraktuesve se ekziston marrëdhënia juridike. përveç kur nga vete pajtimi shihet se ai përbëhet nga pjesët e pavarura. E njejta gjë vlen edhe kur besimi i gabueshëm i kontraktuesve ka të bëjë me faktet e thjeshta. Pjesa e tretë E DREJTA KOMPETENTE NË RASTIN E KONFLIKTIT TË LIGJEVE REPUBLIKANE RESPEKTIVISHT KRAHINORE . kështuqë në qoftë se një dispozitë është e pavlefshme. e cila në fakt nuk ekziston. dhe në qoftë se pa këtë besim të gabueshëm nuk do të ekzistonte midis tyre as konflikt dhe as pasiguri. Heqja dorë nga ky nulitet nuk ka efekt juridik dhe ajo që është dhënë në emër të zbatimit të detyrimit prej pajtimit të tillë mund të kërkohet të kthehet. Nuliteti i një dispozite të pajtimit Neni 1098 Dispozitat e pajtimit përbëjnë një tërësi. krejt pajtimi është i pavlefshm.

respektivisht e krahinës autonome që e kanë zgjedhur palët kontraktuese. Në qoftë se palët kontraktuese nuk e kanë zgjedhur të drejtën kompetente. E drejta kompetente në marrëdhëniet kontraktuese Neni 1101 Ndaj të drejtave dhe detyrimeve nga kontrata aplikohet e drejta e republikës. në territorin e së cilës ndodhet pasuria e paluejtshme. respektivisht e krahinës autonome. aplikohet e drejta e republikës.Aplikimi i kësaj pjese të ligjit Neni 1099 Dispozitat e këtij ligji aplikohen ndaj marrëdhënieve të detyrimeve që janë rregulluar me ligjet e republikave. E drejta kompetente ne rastin e shkaktimit të dëmit Neni 1102 . respektivisht të krahinave autonome. respektivisht e krahinës autonome në territorin e së cilës është lidhur kontrata. E drejta kompetente lidhur me pasurinë e paluejtshme Neni 1100 Ndaj të drejtave dhe detyrimeve lidhur me pasurinë e paluejtshme aplikohet e drejta e republikës.

Ndaj të drejtave dhe detyrimeve që lindin nga shkaktimi i dëmit jashtë kontratës të kryer me veprime suksesive apo me pasoja të shumëfishta. E drejta kompetente për parashkrimin Neni 1104 Ndaj parashkrimit të të drejtave dhe detyrimeve aplikohet e drejta që është kompetente për përmbajtjen e këtyre të drejtave dhe detyrimeve. respektivisht shtetas i së cilës është ai. E drejta kompetente për marrëdhëniet e tjera të detyrimeve Neni 1103 Ndaj të drejtave dhe detyrimeve që rezultojnë nga deklarimi i njëanshëm i vullnetit. është kompetente e drejta e republikës. punëdrejtimit pa urdhër dhe nga faktet e tjera juridike aplikohet e drejta e republikës. respektivisht e krahinës autonome në territorin e së cilës veprimi është ndërmarrë të paktën pjesërisht ose ku pasoja ka lindur të paktën pjesërisht. respektivisht e krahinës autonome në territorin e së cilës janë ndërmarrë këto veprime. respektivisht në territorin e së cilës kanë lindur këto fakte. respektivisht e krahinës autonome në territorin e së cilës ndodhet vendbanimi i të dëmtuarit. Në qoftë se si dëmtues në rastin e shkaktimit të dëmit me vepër penale paraqitet i mituri ose personi tjetër të cilit i është pakësuar ose nga veprimi i dëmshëm i është pakësuar esencialisht aftësia për punë apo për jetë për detyrimin e personit përgjegjës për ta kompensuar dëmin mund të jetë kompetente edhe e drejta e republikës. respektivisht e krahinës autonome në territorin e së cilës është kryer veprimi i dëmshëm ose ku kanë lindur pasoja të dëmshme. fitimit pa bazë. Marrëdhëniet e detyrimeve të krijuara jashtë RSFJ Neni 1105 Ndaj të drejtave dhe detyrimeve që nuk janë krijuar në territorin e Republikës Socialiste .Ndaj të drejtave dhe detyrimeve që lindin nga shkaktimi i dëmit jashtë marrëdhënies kontraktuese aplikohet e drejta e republikës. Organi kompetent për të vendosur mbi shpërblimin e dëmit kur bën zgjedhjen midis disa të drejtave kompetente. do të aplikojë atë të drejtë që është më e favorshme për të dëmtuarin.

. respektivisht të krahinave autoferative të Jugosllavisë. Nr. respektivisht e krahinës autonome që është lidhur më afër kontratës. në qoftë se nuk i kanë (përjashtuar me kontratë. e në qoftë se të drejat dhe detyrimet realizohen në territorin disa republikave. Aplikimi i zakoneve Neni 1107 Dispozitat e rregullave të përgjithshme apo të veçanta me të cilat përcaktohet prezumimi se palët kontraktuese kanë rënë dakord për aplikimin e rregullave. respektivisht të zakone e të tjera afariste. Rregullat e përgjithshme mbi qarkullimin e mallrave (»Gazeta Zyrtare e RFPJ«. do të aplikohen dispozitat e këtij ligji. Pjesa e katërt DISPOZITAT KALIMTARE DHE TË FUNDIT Aplikimi i këtij ligji Neni 1106 Dispozitat e këtij ligji nuk do të aplikohen ndaj marrëdhënieve të detyrimeve që janë krijuar para hyrjes në fuqi të këtij ligji. aplikohet e drejta e republikës. 40/53 dhe 57/54). respektivisht të marrëdhënies tjetër të detyrimeve.. Nr. respektivisht e krahinës autonome në territorin e së cilës realizohen këto të drejta dhe detyrime. Shfuqizimi i dispozitave të tjera Neni 1108 Ditën e hyrjes në fuqi të këtij ligji mbetet pa fuqi Ligji mbi parashkrimin e kërkesave (»Gazeta Zyrtare e RSFJ«.Federative të Jugosllavisë. në qoftë se pjesëmarrësit e marrëdhënieve të detyrimeve nuk kanë zgjedhur të drejtën kompetente. Në qoftë se rregullat e përgjithshme ose të veçanta apo zakonet e tjera afariste janë në kundërshtim me normat dispozitive të këtij ligji. është kompetente e drejta e republikës. nuk do të aplikohen pas hyrjes në fuqi të këtij ligji. 15/54) nuk do të aplikohen pas hyrjes në fuqi të këtij ligji për çështjet që janë rregulluar me të. përveç nëse palët e kanë kontraktuar shprehimisht aplikimin e rregullave.

Hyrja në fuqi e këtij ligji Neni 1109 Ky ligj hyn në fuqi me 1 tetor 1978. .

dridhjeve. zhurmës. Ndalohet ushtrimi i së drejtës së pronësisë në kundërshtim me qëllimin për të cilin është vendosur ose njohur me ligj. erërave të pakëndshme. shoqatat e qytetarëve dhe personat e tjerë juridikë civilë mund të jenë bartës të së drejtës së pronësisë në kufijtë dhe në kushtet e caktuara me ligj. E drejta e pronësisë nuk mund të ekzistojë mbi sendet që mund të jenë vetëm në pronësinë shoqërore.LIGJI MBI MARRËDHËNIET THEMELORE JURIDIKE PRONESORE Kreu I PARIMET THEMELORE Neni 1 Qytetarët. Neni 5 Pronari i pasurisë së paluajtshme ka për detyrë që me rastin e shfrytëzimit të pasurisë së paluajtshme të përmbahet nga veprimet dhe t'i mënjanojë shkaqet që rrjedhin nga pasuria e tij e paluajtshme. ose në kundërshtim me moralin e shoqërisë vetëqeverisëse socialiste. si dhe në pajtim me interesin shoqëror të caktuar me ligj. Neni 2 E drejta e pronësisë mund të ekzistojë mbi sendet e luajtshme dhe të paluajtshme. blozës. Neni 4 Pronari realizon të drejtën e pronësisë në pajtim me natyrën dhe destinimin e sendit. Neni 3 Pronari ka të drejtë që sendin e vet ta mbajë. Secili ka për detyrë të përmbahet nga shkelja e së drejtës së pronësisë të personit tjetër. me të cilat vështirësohet shfrytëzimi i pasurive të tjera të paluajtshme (përhapja e tymit. rrjedhjes së ujërave reziduale e të tjera) përtej masës që është e zakonshme duke marrë parasysh natyrës dhe destinimin e pasurisë së paluajtshme dhe rrethanat e . ta shfrytëzojë dhe ta disponojë në kufijtë e caktuara me ligj. ngrohtësisë.

si dhe të nevojave dhe interesave personale të anëtarëve të familjes së tij. . banesën si pjesë të veçantë të ndërtesës për plotësimin e nevojave personale dhe familjare. për të cilin janë vendosur ose njohur me ligj. Bartësit dhe objekti i së drejtës së pronësisë Neni 9 Qytetari mund të ketë të drejtën e pronësisë mbi sendet që shërbejnë për plotësimin e nevojave dhe interesave të tij personale. i së drejtës së drejtës së barrës reale dhe i së drejtës së pengut rregullohen me ligj. Neni 7 Fitimi. mbrojtja dhe pushimi i së drejtës së pronësisë. Qytetari. mund të ketë të drejtën e pronësisë mbi ndërtesën familjare të banimit ndërtesën për pushim ose këndellje dhe. Kreu II E DREJTA E PRONËSISË 1. Neni 8 E drejta e pronësisë mund të merret ose të kufizohet vetëm në kushtet e përcaktuara me ligj në pajtim me kushtetutën. ose me të cilat shkaktohet dëm i madh. Pa ndonjë bazë të veçantë juridike ndalohet bërja e pengesave nga paragrafi 1 i këtij neni me anë të instalimeve të posaçme. Ndalohet ushtrimi i të drejtave nga paragrafi 1 i këtij neni në kundërshtim me qëllimin.vendit. në kufijtë e caktuar me ligj. Neni 6 Mbi sendin për të cilin ekziston e drejta e pronësisë mund të vendoset e drejta e servitutit. në kushtet e caktuara me ligj. e drejta e barrës reale dhe e drejta e pengut. ose në kundërshtim me moralin e shoqërisë vetëqeverisëse socialiste.

në kufitë e caktuar me ligj. si dhe mbi ndërtesat e banimit dhe banesat si pjesë të veçanta të ndërtesave. pyjet dhe tokën pyjore. . ndërtesat afariste dhe lokalet afariste. Neni 10 Qytetari. pronari i ndërtesës ka të drejtën e shfrytëzimit të tokës në të cilën është ngritur ndërtesa dhe të tokës që shërben për përdorimin e rregullt të kësaj ndërtese derisa ajo të ekzistojë. E drejta e shfrytëzimit nga paragrafi 1 i këtij neni mund të bartet vetëm me bartjen e së drejtës së pronësisë mbi ndërtesën.Qytetari. Bartësit e së drejtës so pronësisë nga paragrafi 1 i këtij neni mund të kenë në kufijtë e caktuar me ligj të drejtën e pronësisë edhe mbi tokën që shërben për realizimin e interesave të përbashkëta të anëtarëve të tyre dhe të qëllimeve për të cilat janë themeluar. Bartësit e së drejtës së pronësisë nga paragrafi 1 i këtij neni mund të kenë të drejtën e pronësisë mbi ndërtesat afariste dhe lokalet afariste që shërbejnë për realizimin e interesave të përbashkëta të anëtarëve të tyre dhe të qëllimeve për të cilat janë themeluar. mund të ketë të drejtën e pronësisë mbi tokën bujqësore dhe tokën tjetër. mund ti shfrytëzojë sendet nga paragrafet 1 dhe 2 të këtij neni për të realizuar të ardhura vetëm në kushtet dhe në mënyrën e caktuar me ligj. Neni 11 Shoqata e qytetarëve dhe personi tjetër juridik civil mund të ketë të drejtën e pronësisë mbi sendet e luajtshme që shërbejnë për realizimin e interesave të përbashkëta të anëtarëve të tyre dhe të qëllimeve për të cilat janë themeluar. në tokën në pronësisë shoqërore. që shërbejnë për plotësimin e nevojave të banimit të punëtorëve që punojnë në to. si dhe mbi mjetet e punës që shërbejnë për ushtrimin e pavarur të veprimtarive me punë personale për të realizuar të ardhura. Neni 12 Kur ndërtesa mbi të cilën ekziston e drejta e pronësisë është ndërtuar në pajtim me ligjin.

supozohet se janë të barabarta. Për ndërmarrjen e punëve që i kalojnë suazat e drejtimit të rregullt (tjetërsimi i tërë sendit. e ndërmarrja e. duke mos cenuar të drejtat e bashkëpronarëve të tjerë. Bashkëpronarët mund t'ia besojnë drejtimin e sendit njërit ose disa bashkëpronarëve ose personit të tretë. Në qoftë se në rastet nga paragrafi 2 i këtij neni nuk arrihet pëlqimi. kur pjesa e secilit prej tyre është caktuar në përpjesëtim me madhësinë (pjesa ideale). . meremetimet e mëdha etj). ndërrimi i destinimit të sendit. vetëm nëse kjo është caktuar me ligj. vendosja e servituteve reale. Në qoftë se pjesët e bashkëpronarëve nuk janë caktuar. vendosja e hipotekës mbi tërë sendin. Neni 14 Bashkëpronari ka të drejtë që sendin ta mbajë dhe ta shfrytëzojë bashkë me bashkëpronarët e tjerë në përpjestim me pjesën e vet. dhënia e tërë sendit me qira. nevojitet pëlqimi i të gjithë bashkëpronarëve. Në rast të shitjes së pjesës së bashkëpronarit mbi të cilën ekziston e drejta e pronësisë bashkëpronarët e tjerë kanë të drejtën e parablerjes.Neni 13 Disa persona kanë të drejtën e bashkëpronësisë mbi sendin e papjesëtuar. Bashkëpronari mund të disponojë pjesën e vet pa pëlqimin e bashkëpronarëve të tjerë. Neni 15 Bashkëpronarët kanë të drejtë të drejtojnë bashkarisht sendin. punës është e domosdoshme për mirëmbajtjen e rregullt të sendit. mbi këtë vendos gjykata. Për ndërmarrjen e punëve të drejtimit të rregullt të sendit nevojitet pëlqimi i bashkëpronarëve pjesët të cilëve së bashku përbëjnë më shumë se gjysmën e vlerës së sendit.

Pronësia e përbashkët është pronësi e disa personave mbi sendin e papjesëtuar kur .Shpenzimet e shfrytëzimit. të drejtimit e të mirëmbajtjes së sendit dhe barrët e tjera që kanë të bëjnë me tërë sendin i heqin bashkëpronarët në përpjesëtirn me madhësinë e pjesëve të tyre. përveç në kohën kur ky pjesëtim do të ishte në dëm të bashkëpronarëve të tjerë. Neni 16 Bashkëpronari ka të drejtë të kërkojë në çdo kohë pjesëtimin e sendit. E drejta nga paragrafi 6 i këtij neni shuhet me kalimin e kohës prej tre vjetësh pas pjesëtimit të sendit. Bashkëpronarit. Neni 17 Në rastet dhe në kushtet e caktuara me ligj bashkëpronësia ekziston edhe mbi sendin e papjesëtuar. të cilit me pjesëtim i ka takuar sendi ose një pjesë e sendit. Gjykata do të vendosë që pjesëtimi të bëhet me shitjen e sendit. kurse mbi pjesën ekziston e drejta e pronësisë. E drejta nga paragrafi 1 i këtij neni nuk parashkruhet dhe e pavlefshme është kontrata me të cilën bashkëpronari heq dorë përgjithmonë nga e drejta e pjesëtimit të sendit. vendos gjykata. po qe se me ligi nuk është caktuar ndryshe. bashkëpronarët e tjerë i garantojnë për të metat juridike dhe fizike të sendit në kufijtë e vlerës së pjesëve të veta si bashkëpronarë. pjesa e të cilit është në pronësinë shoqërore. po qe se pjesëtimi fizik është i pamundshëm ose është i mundshëm vetëm me një zvoglim të konsiderueshëm të vlerës së sendit. e në rast se nuk mund të arrihet marrëveshja. Bashkëpronarët caktojnë me marrëveshje mënyrën e pjesëtimit të sendit. Neni 18 Në rastet dhe në kushtet e caktuar me ligj mund të ekzistojë e drejta e pronësisë së përbashkët.

me bashkim. me përzierje.pjesët e tyre janë të caktueshme. mbi sendin e ri lind e drejta e bashkëpronësisë në dobi të pronarëve të gjeratëhershëm. e ka punuar personi tjetër. Në qoftë se ndokush nga material i huaj me punën e vet ka punuar një send të ri. Neni 19 Në rastet dhe në kushtet e caktuara me ligj mund të ekzistojë e drejta e pronësisë mbi banesën dhe lokalin afarist si pjesë të veçantë të ndërtesës. 2. Neni 21 Sipas vetë ligjit e drejta e pronësisë fitohet me krijimin e sendit të ri. me ndërtim në tokën e huaj. me parashkrimin fitues. në bazë të veprimit juridik dhe me trashëgim. por nuk janë caktuar që më parë. lind bashkëpronësia. Fitimi i së drejtës së pronësisë Neni 20 E drejta e pronësisë fitohet sipas vetë ligjit. me ndarjen e fryteve. ai i takon atij po që se është me mirëbesim dhe nëse vlera e punës është më e madhe se vlera e materialit. në bazë të veprimit juridik. me punë personale punon një send të ri. në përpjesëtim me vlerën që e kanë pasur sendet e caktuara në momentin e bashkimit ose të . e nëse vierat janë të barabarta. Neni 23 Ker sendet që u takojnë pronarëve të ndryshën janë të bashkuara ose të përziera asisoj sa që nuk mend të ndahen pa dëmtim të konsidereeshëm ose pa shpenzime të mëdha. fiton të drejtën e pronësisë mbi këtë send. Neni 22 Personi që me material të vet. E drejta e pronësisë mbi sendin e ri i takon pronarit nga materiali i të cilit këtë send. me okupim dhe në raste të tjera të caktuara me ligi. E drejta e pronësisë fitohet edhe në bazë të vendimit të organit shtetëror në kushtet dhe në mënyrën e caktuar me ligj. me fitim të pronësisë nga jo-pronari.

e që ndërton ndërtesën ose godinën tjetër (objektin ndërtimor) në tokën mbi të cilën tjetri ka të drejtën e pronësisë (ndërtuesi). duke 1 pasur parasysh rrethanat e rastit. pronari me mirëmbesim mund të kërkojë brenda afatit prej një viti nga dita e bashkimit ose e përzierjes së sendeve. pronari i sendit tjetër fiton të drejtën e pronësisë mbi sëndin e ri me obligim që personit që me këtë ka humbur të drejtën e pronësisë mbi sendin t'ia kompensojë vlerën e tij. Përjashtimisht nga dispozita e paragrafit 1 të këtij neni gjykata mund të vendosë që objekti i ndërtuar ndërtimor të mos rrëzohet po që se rëzimi i objektit ndërtimor. si dhe mbi tokën që është e domosdoshme për përdorimin e rregullt të këtij objekti ndërtimor.përzierjes. Në rastin nga paragrafi 1 i këtij neni pronari i tokës ka të drejtë që brenda tre vjetësh nga dita që ka mësuar për ndërtimin e përfunduar. pronari i tokës mund të kërkojë që t'i takojë e drejta e pronësisë mbi objektin ndërtimor ose që ndërtuesi të rrëzojë objektin ndërtimor dhe t'ia kthejë tokën në gjendjen e mëparshme ose që ndërtuesi t'ia paguajë tokën sipas çmimit të qarkullimit. Neni 25 Në qoftë se ndërtuesi ka ditur se po ndërton në tokën e huaj apo nëse këtë nuk e ka ditur. por jo më vonë se dhjetë vjet pas ndërtimit të përfunduar. Në qoftë se ndonjëri nga pronarët ka qenë me keqëbesim. Neni 24 Personi që mund të jetë bartës i së drejtës së pronësisë. e veçanërisht vlerën e objektit. Në qoftë se nga dy sende të bashkuara ose të perziera njëri ka vlerë më të vogël në krahasim me tjetrin. . të kërkojë që ndërtuesi t'ia kompensojë vlerën e tokës në lartësinë e të çmimit të qarkullimit në kohën kur është marrë vendimi gjyqësor. as që ka mundur të dinte se po ndërton në tokën e huaj. si dhe sjelljen e tyre gjatë ndërtimit. nuk do të ishte shoqërisht i arsyeshëm. që i tërë sendi t'i takojë në pronësi ose që i tërë sendi t'i takojë pronąrit me keqëbesim dhe që ky t'ia kompensojë vlerën e sendit të tij. kurse pronari këtë menjëherë e ka kendërshtuar. gjendjen pasurore të pronarit të tokës dhe të ndërtuesit. kurse pronari i tokës ka pasur dijeni për ndërtimin dhe nuk ka kundërshtuar menjëherë. po qe se nuk ka ditur. fiton të drejtën e pronësisë edhe mbi tokën në të cilën është ndërtuar objekti ndërtimor.

Mbajtësi me mirëbesim.Në rastet nga paragrafi i këtij neni pronari i tokës ka të drejtë edhe për kompensimin e dëmit. Të drejtën e zgjedhjes nga paragrafi 1 i këtij neni pronari i tokës mund ta realizojë më së largu brenda afatit prej tre vjetësh nga dita e përfundimit të ndërtimit të objektit ndërtimor Pas kalimit të këtij afati pronari mund të kërkojë kompensimin e çmimit tę qarkullimit të tokës. uzufruktuesi dhe qiramarrësi i sendit që i jep fryte fiton të drejtën e pronësisë mbi frytet në momentin e ndarjes së tyre. gjykata objektin ndërtimor. e në kohën kur është marrë vendimi gjygësor. e sidomos për kushtet e banimit të tyre. duke pasur kujdes për nevojat e tyre. deri me ndarjen e tyre. respektivisht ndërtuesit i takon kompensimi për tokën. në rastin kur objekti ndërtimor vlen shumë më tepër se toka. Në qoftë se vlera e tokës është shumë më e madhe. kurse pronari i tokës nuk ka ditur për ndërtimin. respektivisht objektin ndërtimor dhe tokën do t'ia caktojë me vendim pronarit të tokës ose ndërtuesit. afatit prej tre vjetësh nga dita e përfundimit të ndërtimit të objektit ndërtimor. ka për detyrë t'ia kompensojë ndërtuesit vlerën e objektit në lartësinë e çmimit mesatar të ndërtimit të objektit në vendin ku ndodhet. Neni 28 . kurse pronari i tokës nuk ka ditur për ndërtimin. kurse ky pronarit të tokës i ka borxh kompensimin sipas çmimit të qarkullimit të tokës. janë pjesë përbërëse e sendit dhe i takojnë pronarit të tij. respektivisht objektin ndërtimor sipas dispozitës së paragrafit 1 të këtij neni. Në qoftë se ndërtuesi është me mirëbesim. Pronarit të tokës. Në qoftë se pronari i tokës kërkon që t'i takojë e drejta e pronësisë mbi objektin ndërtimor. Neni 27 E drejta e pronësisë mbi frytet që i jep sendi i takon pronarit të sendit. Këtë kërkesë pronari mund ta paraqesë brenda. gjykata me kërkesën e pronarit të tokës objektin ndërtimor do t'ia caktojë me vendim atij dhe do ta obligojë që ndërtuesit t'ia kompensojë vlerën e ndërtimit të objektit në lartësinë e çmimit mesatar të ndërtimit të objektit në vendin ku gjendet. objekti ndërtimor bashkë me tokën i takojnë ndërtuesit. Neni 26 Në qoftë se ndërtuesi është me mirëbesim. Frytet nga paragrafi 2 1 këtij neni. në rastin kur vlera e objektit ndërtimor dhe e tokës është përafërsisht e barabartë.

respektivisht. Mbajtësi me mirëbesim i sendit të luajtshëm. Mbajtësi me mirëbesim dhe i ligjshëm i sendit të paluajtshëm. Neni 31 Person me mirëbesim fiton të drejtën e pronësisë mbi sendin e luajtshëm që e ka marrë me shpërblim nga jopronari. fiton të drejtën e pronësisë mbi këtë send me parashkrimin fitues me kalimin e kohës prej dhjetë vjetësh. Mbajtësi me mirëbësim i sendit të paluajtshëm. nga jopronari. Neni 30 Koha e nevojshme për parashkrimin fitues fillon të ecë nga ajo ditë kur mbajtësi ka marrë në posedim sendin dhe mbaron me kalimin e ditës së fundit të kohës së nevojshme për parashkrimin fitues. Neni 29 Mbi sendin në pronësin shoqërore e drejta e pronësisë nuk mund të fitohet me parashkrimin fitues. mbi të cilin tjetri ka të drejtën e pronësisë fiton të drejtën e pronësisë mbi këtë send me parashkrimin fitues me kalimin e kohës prej dhjetë vjetësh. mbi të cilin tjetri ka të drejtën e pronësisë. Në kohën e nevojshme për parashkrimin-fitues llogaritet edhe koha për të cilën paraardhësit e mbajtësit të tanishëm kanë mbajtur sendin si mbajtës me mirëbesim dhe të ligjshëm.Mbajtësi me mirëbesim dhe i ligjshëm i sendit të luajtshëm. ngecjes së parashkrimit fitues aplikohen me analogji dispozital mbi ndërprerjen. respektivisht ngecjen e parashkrimit të kënkesës. Trashëgimtari bëhet mbajtës me mirëbesim nga momenti i hapjes së trashëgimisë edhe në rastin kur trëshëgimlënësi ka qenë mbajtës me këqbesim. . fiton të drejtën e pronësisë mbi këtë send me paras hkrim in fitues e me kalimin e kohës prej tre vjetësh. respektivisht si mbajtës me mirëbesim. të cilit pronari ia ka dorëzuar sendin në posedim në bazë të veprimit juridik që nuk është bazë për të fituar të drejtën e pronësisë. mbi të cilin tjetri ka të drejtën e pronësisë. mbi të cilin tjetri ka të drejtën e pronësisë. e trashëgimtari këtë nuk e ko ditur as që ka mundur taa dinte kurse koha për parashkrimin fitues fillon të ece nga momenti i hapjes së trashëgimisë. i cili në kuadër të veprimtarisë së tij vën në qarkullim sende të këtilla. si dhe me anë të shitjes publike. fiton të drejtën e pronësisë mbi këtë send me parashkrimin fitues me kalimin e kohës prej 20 vjetësh. Sa i përket ndërprerjes.

Kur një send i luajtshëm giendet në posedim të fituesit sipas ndonjë baze juridike. Neni 35 . ai fiton të drejtën e pronësisë mbi të në momentin e lidhjes së veprimit juridik me pronarin e sendit në bazë të të cilit fitohet e drejta e pronësisë. të cilin pronari i tij e ka braktisur. të drejtën e pronësisë e fiton personi që këtë send e ka marrë në posedim me qëllim që ta përvetësojë (okupimi). Neni 33 Në bazë të veprimit juridik e drejta e pronësisë mbi pasurinë e paluajtshme fitohet me regjistrimin në librin publik ose në mënyrën tjetër përkatëse të caktuar me ligj. Mbi pasurinë e paluajtshme nuk mund të fitohet e drejta e pronësisë me okupim. ai fiton të drejtën e pronësisë mbi të në momentin e lidhjes së veprimit juridik me pronarin e sedit në bazë të të cilit fitohet e drejta e pronësisë. po qe se me ligj nuk është caktuar ndryshe. Personi i tretë ka të drejtë që ndaj pronarit të ri t'i bëjë të gjitha prapësimet që i ka.Pronari i mëparshëm mund të kërkojë nga fituesi me mirëbesim që t'ia kthejë sendin me shpërblim sipas çmimit të qarkullimit. Dorëzimi i sendit të luajtshëm konsiderohet i kryer edhe me dorëzimin e dokumentit në bazë të të cilit fituesi mund të disponojë këtë send. Neni 34 Në bazë të veprimit juridik e drejta e pronësisë mbi sendin e luajtshëm fitohet me dorëzimin e këtij sendi në posedim të fituesit. Neni 32 Mbi sendin e luajtshëm. E drejta e pronësisë mbi sendin e luajtshëm që e mban personi i tretë kalon në fituesin në momentin e lidhjes së veprimit juridik me të cilin kaluesi ia ka bartur të drejtën që të kërkojë kthimin e këtij sendi. Kërkesa nga paragrafi 2 i këtij neni nuk mund të paraqitet pas kalimit të afatit prej një viti nga fitimi i së drejtës së pronësisë mbi këtë send. Në qoftë se fituesi i së drejtës së pronësisë mbi sendin e luajtshëm e lë këtë send edhe më tutje në posedim të kaluesit sipas ndonjë baze tjetër. Dorëzimi i sendit të luajtshëm konsiderohet i kryer edhe atëherë kur nga rrethanat konkrete rezulton se është bërë dorëzimi i sendit. si dhe me dorëzimin e ndonjë piese të sendit ose me veçimin apo shënimin tjetër të sendit që do të thotë dorëzim i sendit. po qe se ky send ka rëndësi të veçantë për të. pasur ndaj pronarit të mëparshëm.

Shpenzimet e domosdoshme dhe të dobishme nga paragrafet 3 e 4 të këtij neni pronari i sendit është i detyruar t'ia kompensojë mbajtësit me mirëbesim në masën në të cilën këto shpenzime nuk janë përfshirë me dobitë që ka pasur ai nga sendi. Neni 38 Mbajtësi me mirëbesim ia dorëzon sendin pronarit me frytet që ende nuk janë vjelë. Po qe se ajo qe është bërë për kënaqësi ose për zbukurimin e sendit mund të ndahet prej tij pa e dëmtuar. këtë të drejtë e fiton personi të cilit së pari i është dorëzuar sendi. Mbajtësi me mirëbesim ka të drejtë për kompensimin e shpenzimeve të domosdoshme të mirëmbajtjes së sendit. . Neni 36 E drejta e pronësisë mbi sendin fitohet me anë të trashëgimit në momentin e hapjes së trashëgimisë në pasurinë e të vdekurit.Kur disa persona kanë lidhur veprime të veçanta juridike për të fituar të drejtën e pronësisë mbi të njëjtin send të luajtshëm. Mbajtësi me mirëbesim nuk është i detyruar të paguajë shpërblimin për shfrytëzimin e sendit as që përgjigjet për keqësimin dhe shkatërrimin e sendit që janë shkaktuar gjatë kohës së mbajtjes së tij me mirëbesim. Mbajtësi me mirëmbesim mund të kërkojë kompensimin e shpenzimeve të dobishme në masën në të cilën është shtuar vlera e sendit. Mbajtësi me mirëbesim ka të drejtë të mbajë sendin. po qe se me ligj nuk është caktuar ndryshe. Mbajtësi me mirëbesim ka të drejtë për kompensimin e shpenzimeve që ka bërë për kënaqësi të vet ose për zbukurimin e sendit vetëm nëse vlera e sendin është shtuar. Mbrojtja e së drejtës së pronësisë Neni 37 Pronari mund të kërkojë me padi nga mbajtësi kthimin e sendit të caktuar në mënyrë individuale. Pronari duhet të provojë se mbi sendin kthimin e të cilit e kërkon ka të drejtën e pronësisë dhe se sendi gjendet nën zotërimin faktik të të paditurit e drejta e paraqitjen së padisë nga paragrafi 1 i këtij neni nuk parashkruhet. 3. që është caktuar në mënyrë individuale. derisa ti kompensohet shuma e shpenzimeve të domosdoshme dhe të dobishme që ka pasur lidhur me mirëmbajtjen e sendit. mbajtësi me mirëbesim ka të drejtë që këtë ta ndajë dhe ta mbajë për vete.

Mbajtësi me keqëbesim ka për detyrë të kompensoj ë vlerën e fryteve të vjela që i ka konsumuar. tjetërsuar ose asgjësuar. por mund të ndahet sendin që e ka montuar për kënaqësi të vet ose për zbukurimin e sendit kur ai mund të ndahet pa dëmtuar sendin. si dhe vlerën e fryteve që nuk i ka vjelë. Kur dy persona konsiderojnë se janë pronarë të supozuar të të njëjtit send. Mbajtësi me keqëbesim ka të drejtë për kompensimin e shpenzimeve të dobishme vetëm nëse janë tës dobishme personalisht për pronarin. Neni 39 Mbajtësi me keqbesim ka për detyrë t'ia dorëzojë pronarit të sendit të gjitha frytet. Mbajtësi me keqëbesim mund të kërkojë kompensimin e shpenzimeve të domosdoshme që do ti kishte edhe pronari sikur sendi të ndodhej te ai. ka të drejtë të kërkojë kthimin e tij edhe nga mbajtësi me mirëbesim. që nuk i ka vjelë ose që i ka asgjësur. tjetërsuar. te i cili sendi gjendet pa bazë juridike ose sipas bazës më të dobët juridike. bazë më të . para shkruhet brenda tre vjetësh nga dita e dorëzimit të sendit. Neni 41 Personi që ka fituar sendin e caktuar në mënyrë individuale sipas bazës juridike dhe në mënyrë të ligjshme. Mbajtësi me keqëbësim ka për detyrë të kompensojë dëmin e shkaktuar me keqësimin ose shkatërrimin e sendit. e nuk. por pronari mund të provojë se mbajtësi me mirëbesim është bërë mbajtës me keqëbesim edhe para dërgimit të padisë. përveç nëse ky dëm do të shkaktohej edhe sikur sendi të ndodhej te pronari.ka ditur dhe nuk ka mundur të dinte se nuk është bërë pronar i sendit (pronar i supozuar). Kërkesa e mbajtësit me keqbesim të sendit sa i përket kompensimit të shpenzimeve parashkruhet brenda tre vjetësh nga dita e dorëzimit të sendit. Mbajtësi me keqëbesim ka të drejt për kompensimin e shpenzimeve që ka pasur për kënaqësi të vet ose për zbukurimin e sendit. Mbajtësi me mirëbesim bëhet mbajtës me keqëbesim që nga momenti kur i është dërguar padia.Kërkesa e kompensimit të shpenzimeve të domosdoshme dhe të dobishme parashkruhet brenda tre vjevjete nga dita e dorëzimit të sendit. Neni 40 E drejta e pronarit që të kërkojë nga mbajtësi me keqbesim dorëzimin e fryteve të vjela dhe kompensimin e vlerës së fryteve që ka konsumuar.

pronari. E drejta e paraqitjes së padisë nga paragrafi 1 i këtij neni nuk parashkruhet. i cili sendin e ka fituar pa ngarkim me barrë. kurse bashkëpronari ka edhe të drejtë padie për mbrojtjen e së drejtës së vet të pronësisë mbi pjesën e sendit. Neni 42 Në qoftë se personi i tretë pa bazë trazon pronarin ose pronarin e supozuar në mënyrë tjetër e jo me marrjen e sendit. E drejta e paraqitjes së padisë nga paragrafi 1 i këtij neni nuk pa ras hk ruhet .fortë juridike ka ai person që e ka fituar sendin me ngarkim me barrë në krahasim me personin. Neni 46 E drejta e pronësisë pushon me braktisjen e sendit. pronari ka të drejtë të kërkojë kompensimin e dëmit sipas rregullave të përgjithshme mbi kompensimin e dëmit. Neni 47 . Pushimi i së dretjës së pronësisë Neni 44 E drejta e pronësisë pushon me kalimin e sendit në pronësinë shoqërore. kur personi tjetër fiton të drejtën e pronësisë mbi këtë send. respektivisht pronari i përbashkët ka të drejtë padie për mbrojtjen e së drejtës së pronësisë mbi tërë sendin. respektivisht pronari i supozuar mund të kërkojë me padi që ky trazim të pohojë. Sendi i paluajtshëm i braktisur kalon në pronësinë shoqërore në momentin e braktisjes së tij. Kur me trazimin nga paragrafi 1 i këtij neni është shkaktuar dëmi. Në qoftë se bazat juridike të këtyre personave janë të një force. Neni 45 E drejta e pronësisë që e ka-personi i caktuar mbi një send pushon. Neni 43 Pronari. përparësi ka personi te i cili giendet sendi. Sendi konsiderohet i braktisur kur pronari i tij ne mënyrë të padyshimtë shpreh vullnetin se nuk dëshiron më ta mbajë. 4.

Servituti real mund të vendoset edhe për kohë të caktuar ose për stinë të caktuar të vitit. Në qoftë se prona sunduese ose prona shërbyese është mjet shoqëror në personin juridik shoqëror. shpenzimet e mirëmbajtjes së këtij instalimi dhe të ndërmarjes së këtij veprimi i heq pronari i pronës sunduese. punëtorët dhe punonjësit e tjerë në këtë person juridik shoqëror kanë të drejtat. pronari i pronës sunduese dhe pronari i pronës shërbyese. vendimin e organit shtetëror dhe me anë të parashkrimit fitues. respektivisht të obligimeve që rjedhin nga servitutet reale. Në qoftë se gjatë ushtrimit të servitutit real nevojitet shfrytëzimi i ndonjë instalimi ose ndërmarrja e ndonjë veprimi. Në qoftë se instalimi ose veprimi shërben edhe për interesat e pronarit të pronës shërbyese. Neni 50 Servituti real ushtrohet ashtu që sa më pak të ngarkohet prona shërbyese. në përpjestim me dobinë që kanë. Neni 51 Servituti real vendoset me veprimin juridik. Kreu III E DREJTA E SERVITUTIT Neni 49 Servitut real është e drejta e pronarit të një pasurie të paluajtshme (prona sunduese) që për nevojat e kësaj pasurie të paluajtshme të kryejë veprime të caktuara në pasurinë e paluajtshme të pronarit tjetër (pronashërbyese) ose të kërkojë nga pronari i pronës shërbyese që të përmbahet nga kryerja e veprimeve të caktuara që përndryshe do të kishte drejtë ti kryente në pasurinë e vet të paluajtshme. respektivisht obligimet që i kanë bartësit e të drejtave. . Neni 48 E drejta e pronësisë pushon edhe në raste të tjera të caktuara me ligj. po qe se me ligj ose me kontratë nuk është caktuar ndryshe. shpenzimet e mirëmbajtjes së këtij instalimi dhe shpenzimet e ndërmarrjes së këtij veprimi i heqin.E drejta e pronësisë pushon me shkatërrimin e sendit. Mbi mbeturinat e sendit të shkatërruar pronari ruan të drejtën e pronësisë.

Me kërkesën e pronarit te tokën sherbyese. të cilin pronari i pronës sunduese ka për detyrë t'ia paguajë pronarit të pronës shërbyese. Servituti real nuk mund të fitohet me anë të parashkrimit fitues poqese është ushtruar me keqpërdorimin e besimit të pronarit ose të mbajtësit të pronës shërbyese. Neni 56 Pronari i pronës sunduese mund të kërkojë që ndaj pronarit të pronës shërbyese të përcaktohet ekzistimi i servitutit real. . Neni 55 Servituti real mbi pasurinë e paluajtshme që është mjet shoqëror nä personin juridikshoqëror nuk mund të fitohet me anë të parashkrimit fitues. kurse pronari i pronës shërbyese këtë nuk e ka kundërshtuar. Neni 53 Me vendimin e gjykatës mbi pjesëtimin e sendit ose me vendimin e organit tjetër shtëtëror servituti real vendoset kur pronari i pronës sunduese në tërësi ose pjesërisht nuk mund të shfrytëzojë këto pronë pa shfrytëzimin përkatës të pronës shërbyese si dhe në raste të tjera të caktuara me ligj. Neni 57 Në qoftë se pronari i pronës sunduese pa bazë ndalohet ose pengohet në ushtrimin e servitutit real. me mashtrim. me forcë. apo nëse servituti është ceduar deri në revokim. Në padinë nga paragrafi 1 i këtij neni aplikohen me analogii dispozitat e nenit 37 paragrafi 2 të këtij ligji.Neni 52 Në bazë të veprimit juridik servituti real fitohet me regjistrimin në librin publik ose në mënyrën tjetër përkatëse të caktuar me ligj. Neni 54 Servituti real fitohet me anë të parashkrimit fitues kur pronari i pronës sunduese ka realizuar faktikisht servitutin gjatë kohës prej 20 vjetësh. organi kompetent shtetëror përcakton edhe kompensimin përkatës. ai mund të kërkojë me padi që ky ndalim ose pengim pushojë. Servituti nga paragrafi i 1 këtij neni fitohet ditën që merr formën e prerë vendimi po që se me ligj nuk është caktuar ndryshe.

E drejta e pengut lind në bazë të veprimit juridik. Neni 62 Në të drejtën e pengut mbi sendet e luajtshme dhe të drejtën e pengut mbi të drejtat aplikohen dispozitat mbi pengun të përmbajtura në dispozita me të cilat janë rregulluar marrëdhëniet e detyrimeve. e drejta e përdorimit. sendet e paluajtshme dhe mbi të drejtat. respektivisht të pronës shërbyese. vendimit gjyqësor dhe ligjit. Pronari i pronës shërbyese mund të kërkojë që servituti real i pronarit të ndonjë pjesë të pronës sunduese të pjesëtuar të pushojë. Neni 59 Në qoftë se pjesëtohët prona sunduese servituti real mbetet në dobi te të gjitha pjeseve te saj. e drejta e banimit. poqese servituti real nuk shërben për nevojat e kësaj pjese. Në qoftë se është pjesëtuar prona shërbyese. Pronari i pronës shërbyese mund të kërkojë që të pushojë e drejta e servitutit real kur ai bëhet i panevojshëm për shfrytëzimin e punës sunduese ose kur nuk ekziston më arsyeja për të cilën ai është vendosur. kur i njëjti person bëhet pronar i pronës shërbyese dhe i pronës sunduese ose me shkatërrimin e pronës sunduese. Neni 63 . K r eu I V E DRFJTA E PENGUT Neni 61 E drejta e pengut mund të ekzistojë mbi sendet e luajtshme. si dhe e drejta e barrës reale rregullohet me ligj. servituti real mbetet vetëm mbi pjesët për të cilat është ushtruar. Servituti real pushon po që se nuk ushtrohet gjatë kohës së nevojshme për fitimin e tij me anë të parashkrimit fitues. kurse pronari i pronës sunduese tre vjet rrjesht nuk e kaushtruar të drejtën e vet. Neni 60 E drejta e uzufruktit.Neni 58 Servituti real pushon në qoftë se pronari i pronës shërbyese kundërshton ushtrimin e tij.

Neni 66 Hipoteka mund të bartet ne tjetrin vetem bashkë me bartjen e kërkesës që m e këtë hipotekë është Kreditori hipotekar mund të vendosë hipoteken mbi hipotekën ekzistuese në dobi të personit të tretë pa pëlqimin e debitorit hipotekar (mbi hipoteka).Me qëllim që te sigurohet kërkesa e caktuar. e poqese ai këtë nuk e bën. mund të kërkojë arkëtimin e dhunshëm të kërkesës së siguruar me hipotekë edhe para se të arrijë afati i kërkesës. kreditori hipotekar mund të kërkojë që gjykata të udhërojë debitorin hipotekar që të përmbahet nga veprimet e këtilla. të cilët mbi të nuk kanë hipotekë. Neni 68 Pushimi i hipotekës mund të kërkohet . pa marrë parasysh ndërrimin e pronarit të pasurisë së paluajtshme të ngarkuar. i cili është i autorizuar në mënyrën e parashikuar me ligj që të kërkojë arkëtimin e kërkesës së vet nga vlera e kësaj pasurie të paluajtshme para kreditorëve. si dhe me pjesët e tjera përbërëse dhe akcesore të saj. Neni 64 Në bazë të veprimit juridik ose vendimit gjykatës hipoteka fitohet me regjistrimin në librin publik në mënyrë tjetër përkatëse të caktuar me ligj. radha e hipotekave caktohet sipas momentit të lindjes së tyre. sendi i paluajtshëm mund të ngarkohet me të drejtën e pengut në dobi të kreditorit (hipoteka). si dhe para kreditorëve që hipotekën mbi të e kanë fituar pas tij. Pasuria e paluajtshme e lënë peng në tërësi siguron kërkesën e kreditorit deri në shlyerjen e plotë të kësaj kërkese pa marrë parasysh pjesëtimin e mëvonshëm të pasurisë së paluajtshme (pandashmëri hipotekës). Neni 67 Në qoftë se debitori hipotekar zvogëlon vlerën e pasurisë së paluajtshme të ngarkuar me hipotekë ose në mënyrë tjetër keqëson gjendjen e saj. Në bazë të ligjit hipoteka fitohet në momentin kur janë plotësuar kushtet e caktuara me ligj. poqese me ligj nuk është caktuar ndryshe. Neni 65 Kur mbi të njëjtën pasuri të paluajtshme ekzistojnë disa hipoteka. Për sigurimin e një kërkese mund të vendoset hipoteka mbi disa pasuri të paluajtshme (hipoteka përbashkët). Hipoteka ka të bëjë me tërë pasurinë e paluajtshme me frytet e saj derisa janë të pandąra.

Kreu V POSEDIMI Neni 70 Posedimin e sendit e ka çdo person që ushtron drejtpërdrejt zotërimin faktik të sendit (posedimi i drejtpërdrejtë). me vjeljen e fryteve që i jep kjo pasuri e paluajtshme ose me shfrytëzimin e pasurisë së paltajtshme në mënyrë tjetër. e cila ka kaluar në pronësinë shoqërore i është dhënë si kompensim pasuria tjetër e paluajtshme. të cilit në bazë të uzufruktit kontratës së shfrytëzimit të banesës. ruajtjes. hipoteka kalon mbi këtë pasuri të paluajtshme. Kur pronarit të pasurisë së paluajtshme të ngarkuar me hipotekë. . dhe kur shkatërrohet pasuria e paluajtshme e ngarkuar me hipotekë. Kur pasuria e paluajtshrne e ngarkuar me hipotekë kalon në pronësinë shoqërore fituesi ka për detyrë të paguajë kërkesën e siguruar me hipotekën mbi këtë pasuri të paluajtshme deri në lartësinë e çmimit të saj të qarkullimit në momentin e kalimit në pronësinë shoqërore poqese për disa raste me ligj nuk është caktuar ndryshe. huapërdorjes ose veprimit tjetër juridik la ka hënë sendin në posedim të drejtpërdrejtë (posedimi i tërthortë).• • kur debitori hipotekar paguan kërkesën e siguruar me hipotekë kur kreditori hipotekar heq dorë nga hipoteka me deklaratën me shkrim të dhënë para organit shtetëror kompetent që mban librin publik në të cilin është regjistruar hipoteka. kur i njëjti person është bërë bartës i së drejtës së pronësisë dhe bartës i hipotekës mbi të njëjtën pasuri të paluajtshme. Posedimin e së drejtës së servitutit real e ka personi që faktikisht shfrytëzon pasurinë e paluajtshme të personit tjetër në vëllimin që i përgjigjet përmbajtjes së këtij servituti. Posedimin e sendit e ka edhe personi që zotërimin faktik të sendit e ushtron nëpërmjet personit tjetër. Disa persona mund të kenë posedimin e sendeve ose të drejtave (bashkëposedimi). po qe se nuk përtërihet. • • • kur pasuria e paluajtshme e ngarkuar me hipotekë ka kaluar në pronësinë shoqërore. qirasë. Neni 69 E pavleshme është dispozita e kontratës mbi hipotekën me të cilën kreditori hipotekar kontrakton për vete të drejtën që në rast mospagimi të borxhit të realizojë kërkesën e vet me fitimin e së drejtës së pronësisë mbi pasurinë e paluajtshme të lënë peng.

. Neni 72 Posedimi eshtë i ligjshëm poqese mbështetet në bazën e plotfuqishme juridike që nevojitet për të fituar të drejtën e pronësisë dhe nëse nuk është fituar me forcë. me mashtrim ose me keqpërdorimin e besimit. nuk gëzon posedimin. pa marrë parasysh se kur e ka fituar zotërimin faktik të sendit.Neni 71 Personi në b azë të maredhëniesë ngjashme të ose në familje ushtron zotërimin faktik të sendit për përsonin tjetër. Neni 75 Çdo mbajtës i sendeve dhe i të drejtave (neni 70) ka të drejtë për mbrojtje nga trazimi ose marrja e posedimit (pengimi i posedimit). Neni 77 Mbrojtja gjyqësore nga trazimi. zotërimin faktik të sendit për personin tjetër. respektivisht nga marrja e posedimit mund të kërkohet brenda afatit prej 30 ditësh nga dita e njoftimit për pengimin dhe kryesin. Neni 76 Mbajtësi ka të drejtë për vetëndihmë kundër atij që në mënyrë të paautorizuar e trazon në posedim ose ia ka marrë. Neni 74 Posedimi humbet kur mbajtësi pushon të ushtrojë zotërimin faktik të sendit. e që ka për detyrë të veprojë sipas udhëzimeve të këtij personi tjetër. që vetëndihma të jetë e domosdoshme dhe që mënyra e ushtrimit të saj tu përgjigjet rrethanave në të cilat ekziston rreziku. me kusht që rreziku të jetë i drejtpërdrejtë. Posedimi është me mirëbesim poqese mbajtësi nuk di ose nuk mund të dijë se sendi që e mban nuk është i tij. Posedimi nuk humbet poqese mbajtësi është përkohësisht i penguar të ushtrojë zotërimin faktik pavarësisht nga dullneti i tij. Neni 73 Trashëgimtari bëhet mbajtës në momentin e vdekjes së trashëgimlënësit. Mirëbesueshmëria e posedimit supozohet.

si dhe në marredhëniet reciproke me bashkëmbajtësit e tjerët po qe se njeri prej tyre ia bën të pamundshme tjetrit mënyrën e gjeratëhershme të ushtrirnit të zotërimit faktik të sendit që është në posedim të tyre. Neni 80 Bashkëmbajtësi gëzon mbrojtjen sipas dispozitës së nenit 75 të këtij ligji ndaj personave të tretë. Edhe mbajtësi që posedimin e ka fituar me forcë. po qe se me ligjin federativ nuk është caktuar ndryshe. Neni 78 Gjykata siguron mbrojtjen sipas gjendjes së fundit të posedimit dhe pengimit të bërë. përveç ndaj personit nga i cili ne mënyrë të tillë ka realizuar posedimin. mund të jenë bartës të së drejtës së pronësisë mbi tokën dhe ndërtesat që i kanë fituar me anë të trashëgimit si edhe shtetasit e Republikës Socialiste Federative të Jugosllavisë. me ç'rast nuk ka ndikimin e drejta për posedimin. fshehtas ose me keqpërdorimin e besimit ka të drejtë për mbrojtje. poqese nga pengimi i bërë nuk kand kaluar afatet nga neni 77 i këtij ligji. Neni 79 Me vendimin mbi kërkesen për mbrojtjen nga pengimi i posedimit caktohet ndalimi i trazimit të mëtejshëm të posedimit nën kërcënimin e gjobës pektivisht kthimit të posedimit që është marrë. Neni 81 Pavarësisht nga kontesti për shkak të pengimit të posedimit ( neni 77 ) mund të kërkohet mbrojtja gjyqësore e posedimit në bazë të së drejtës së posedimit.e më së largu brenda afatit prej nje viti nga dita e pengimit të bërë (kontesti për shkak të pengimit të posedimit). Kreu VI TË DREJTAT E PERSONAVE TË HUAJ Neni 82 Personat e huaj fizikë mund të jenë bartës të së drejtës së pronësisë mbi sendet e luajtshme si edhe shtetasit e Republikës Socialiste Federative të Jugosllavisë. Në territorin e Republikës Socialiste Federative të Jugosllavisë personat e huaj fizikë. baza juridike e posedimit dhe mirëbesueshmëria e mbajtësit. po qe se me kontratën ndërkombëtare nuk është caktuar . si dhe masat e tjera të nevojshme për mbrojtje nga pengimi i mëtejshëm. në kushtet e reciprocitetit.

Qiraja afatgjate lidhur me të cilën është bërë regjistrimi ka efekt juridik edhe ndaj fituesit të mëvonshëm të ndërtesës së banimit. Pas kalimit të afatit të kontraktuar qiraja mund të zgjatet. Personi i huaj fizik ndertesën që i ështe dhenë me qira afatgjatë mund t'ua japë me nënqira organizatave hoteliere e turistike të vendit për kohën gjatë së cilës ai nuk e shfrytëzon.ndryshe. Me kërkesën e qiramarrësit do të bëhet regjistrimi i qirasë afatgjatë në librin publik ose në mënyrën tjetër përkatëse të caktuar me ligj. Neni 83 Shteteve të huaja për nevojat e përfaqësive të tyre diplomatike dhe konsullore. ligjin republikan. Ndërtesat e banimit mund t'i japin me qira afatgjatë në bazë të paragrafit 1 të këtij neni vetëm organizatat e punës së bashkuar dhe bashkësitë shoqërorepolitike. Neni 84 Personave të huaj fizikë. por kohëzgjatja e përgjithshme e qirasë sipas kontratave të mëparshme dhe ë kontratave të reja nuk mund të jetë më e gjatë se 30 vjet. . respektivlsht krahinor. kompetent për punët e judikaturës mund t'u shiten ndërtesa për nevojat zyrtare mbi të cilat ekziston e drejta e pronësisë ose në pronësi shoqërore si dhe tokat ndërtimore mbi të cilat ekziston e drejta e pronësisë për ndërtimin e ndërtesave të këtilla. Neni 85 Ndërtesa e banimit i jipet personit të huaj fizik me qira afatgjatë me kontratë me shkrim në bazë të pëlqimit që më parë është marrë nga organi i caktuar me. Qiraja afatgjatë mund të lidhet jo më pak se për pesë vjet dhe jo më shumë se për 30 vjet. në rastet dhe nën kushtet e caktuar me ligj. mund t'u jepen me qira afatgjate për pushim e këndellje të kohëpaskohshme ose të përhershme dhe për plotësimin e nevojave të tjera personale të tyre dhe të anëtarëve të familjeve të tyre vetëm ndërtesat e banimit me një banesë. dhe ai ka formë të prerë në procedurën administrative. si dhe organizatave dhe agjensive të specializuara të Organizatës së Kombeve të Bashkuara. respektivisht vendimet. me pëlqimin paraprak të organit federativ të adrnanistratës. Aktvendimin mbi dhënien ose mosdhënien e pëlqimit për qira organi kompetent e merr sipas vlerësimit të lirë pa treguar shkaqet. në pajtim me planet urbanistike.

Neni 87 Për të drejtat dhe obligimet nga marrëdhëniet juridike-pronësore mbi pasuritë e paluajtshme kompetente është e drejta e republikës. Neni 88 Në qoftë se qytetari ka pasuri të paluajtshme në territorin e disa republikave. Për të drejtat dhe obligimet nga marrëdhëniet juridike-pronësore mbi sendin e luajtshëm kompetente është e drejta e republikës. respektivisht e krahinës autonome në territorin e së cilës gjendet sendi në kohën e fillimit të kontestit. me kusht që në territorin e një republike respektivisht krahine autonome nuk mund të ketë më shumë nga maksimumi i pasurive të paluajtshme mbi të cilin ekziston e drejta e pronësisë të përcaktuar për atë republikë. Dispozita e paragrafit i të këtij neni aplikohet edhe ndaj shoqatave të qytetarëve dhe ndaj personave të tjerë juridikë civilë. respektivisht krahinë autonome. respektivisht krahinës autonome në territorin e së cilës mbahet ky libër publik.Kreu VII E DREJTA -KOMPETENTE NE RAST KONFLIKTI TE LIGJEVE REPUBLIKANE RESPEKTIVISHT KRAHINORE Neni 86 Sa i përket formës së veprimit juridik që ka të bëjë me marrëdhëniet juridike-pronësore mbi pasuritë e paluajtshme kompentente është e drejta e republikës. respektivisht krahine autonome që për të është më volitshme. respektivisht e krahinës autonome në territorin e së cilës gjendet pasuria e paluajtshme. 40c. nga momenti i regjistrimit kompetente është e drejta e republikës. Për të drejtat dhe obligimet nga marrëdhëniet juridike-pronësore mbi sendin e luajtshëm që regjistrohet në librin publik. 40ç dhe të . respektivisht të krahinave autonome. Kreu VIII DISPOZITAT E FUNDIT Neni 89 Ditën e hyrjes na fuqi të këtij ligji shfuqizohen dispozitat e neneve 40b. respektivisht e krahinës autonome në territorin e së cilës gjendet pasuria e paluajtshme. për caktimin e maksimumit të pasurive të paluajtshme mbi të cilat ekziston e drejta e pronësisë kompetente është e drejta e asaj republike.

17/67 dhe 11774) dhe dispozitat e neneve 439. nr. 43/65. dhe të nënit 443 paragrafi 1 të Ligjit mbi procedurën kontestimore („Gazeta Zyrtare e RSFJu. 57/65. 4/77). 441. . Neni 90 Ky ligj hyn në fuqi më 1 stator 1980.nenit 41 të Ligjit mbi qarkullimin e toki:s e të ndërtesave (Gazeta Zyrtare e RSFJ. dr. paragfafet 2 e 3.

2. Këto të drejta sendore të kufizuara mund të krijohen në pronësi apo në të drejta sendore të tjera që mund të jenë të përshtatshme për këtë qëllim.Skupština . përmbajtjen. Në mbështetje të nenit 65 (1) të Kushtetutës së Republikës së Kosovës.Assembly _______________________________________________________________________ Ligji Nr. Ky ligj rregullon pronësinë si dhe të drejtat sendore të kufizuara si posedimin.Republika e Kosovës Republika Kosovo . mbrojtjen si dhe shuarjen e të drejtave sendore.Republic of Kosovo Kuvendi . 03/L-154 PËR PRONËSINË DHE TË DREJTAT TJERA SENDORE Kuvendi i Republikës së Kosovës. Miraton LIGJI PËR PRONËSINË DHE TË DREJTAT TJERA SENDORE PJESA I DISPOZITAT E PËRGJITHSHME Neni 1 Fushëveprimi i Ligjit 1. Ky ligj rregullon krijimin. 1 . bartjen. të drejtat sendore të sigurimit si dhe të drejtat sendore të shfrytëzimit.

Dispozitat e përgjithshme dhe parimet themelore të këtij ligji gjithashtu vlejnë për të drejtat sendore të cilat nuk parashihen në paragrafin 2 të këtij neni. përveç nëse ligjet e veçanta parashohin ndryshe. 4.3. Dispozitat e këtij ligji nuk aplikohen në të drejtat sendore publike ose vlerat pasurore të përbashkëta të cilat rregullohen me ligje të veçanta. atëherë përparësia e tyre përcaktohet sipas kohës së krijimit të tyre. Çdo person mund të fitojë të drejta sendore. Pronësia dhe të drejtat sendore të tjera mund të kufizohen ose të merren kundër vullnetit të titullarit vetëm sipas kushteve dhe procedurave të përcaktuara me ligj. përveç nëse është paraparë ndryshe me ligj. Të drejtat sendore duhet të ushtrohen sipas natyrës së sendit dhe sipas parimeve të këtij ligji. Të drejtat sendore mund të kufizohen me të drejtat sendore në sendet tjera ashtu si është paraparë me këtë ligj 2. 5. Neni 2 Titullarët e të drejtave sendore 1. Neni 4 Prezumimi i mirëbesimit Në çoftë se fitimi i një të drejte sendore varet nga mirëbesimi i fituesit. përveç nëse me ligj parashihet ndryshe. Titullari i një të drejte sendore mund të paraqesë këtë të drejtë kundrejt cilitdo person. Neni 3 Përparësia e të drejtave sendore Në qoftë se në një vlerë pasurore ekzistojnë disa të drejta sendore. 2 . 2. përveç nëse me ligj parashihet ndryshe. do të prezumohet mirëbesimi. përveç nëse në mënyrë specifike parashihet ndryshe me këtë ligj. përveç nëse vërtetohet ndryshe. Neni 5 Kufizimi i të drejtave sendore 1. Të drejtat tjera sendore mund të krijohen vetëm përmes ligjit.

Sendet fizike që nuk janë trupore. 2. 2. që nuk janë në mënyrë të përhershme të lidhura me tokën ose pjesët e tokës dhe që në përgjithësi mund të lëvizin 2. Paluajtshmëria përfshinë pasuritë natyrore nëntokësore. Sendet e luajtshme janë objektet trupore të pavarura. Neni 10 Paluajtshmëria 1. siç janë drita ose energjia janë pasuri jotrupore (të paprekshme) . Keqpërdorimi i të drejtave sendore është i ndaluar. Një paluajtshmëri përfshinë edhe: 3 . Neni 9 Sendi i luajtshëm 1. Të drejtat sendore keqpërdoren. e cila është e kufizuar ose mund të kufizohet. përveç ashtu si përcaktohet me ligj. nëse përdoren ekskluzivisht ose qartas për t’i shkaktuar dëm personave të tjerë ose pasurive të tyre.Neni 6 Ndalimi i keqpërdorimit 1. paluajtshmeritë dhe të drejtat jotrupore. PJESA II Përkufizimet Neni 8 Sendi Sende konsiderohen sendet e luajtshme. bimët me rrënjë nën tokësore dhe objektet tjera të lidhura me bazament tokësor. Paluajtshmëria është një pjesë e caktuar e sipërfaqes tokësore. Neni 7 Parashkrimi i të drejtave sendore Të drejtat sendore nuk parashkruhen.

Të gjitha vlerat tjera pasurore janë të luajtshme Neni 11 Të drejtat jotrupore Të drejtat jotrupore janë të drejtat sendore të kufizuara që përfshijnë. e cila është në pronësi të një personi tjetër për dallim nga pronari i paluajtshmërisë. 3. 3. 2. e drejta e qirasë sendore sipas dispozitave përkatëse mbi qiranë. Neni 12 Pasuritë e përbashkëta 1. Neni 13 Pjesët përbërëse 1. përveç nëse janë ndarë nga sendi kryesor i luajtshëm ose paluajtshmëria.2.1. qëndrojnë mbi tokë ose shtrihen nën tokë. Pjesët përbërëse e kanë të njëjtin status ligjor sikur sendi kryesor i luajtshëm ose paluajtshëmeria dhe nuk mund të jenë objekt i një të drejte sendore të veçantë. kërkesën për të kërkuar nga një person tjetër kryerjen e një veprimi të caktuar.4.3..2. e drejta e ndërtimit sipas neneve 271-281. 2. Pjesë përbërëse të një paluajtshmërie përfshinë sendet e luajtshme që nuk janë vetëm përkohësisht të lidhura me token. 2. mbi të cilën është ndërtuar ndërtesa. Pasuritë e përbashkëta si ajri dhe ujë nuk mund të jenë objekt i pronësisë apo i të drejtave sendore të kufizuara të ndonjë personi ose objekt i punëve juridike. posaçërisht pagesën e të hollave. një njësi e ndërtuar që rregullohet sipas neneve 57-62. 2. Çdo person mund ti përdorë pasurit e përbashkëta brenda kufizimeve të parapara me ligj. Pjesë përbërëse është një send i luajtshëm i cili sipas bindjes së përgjithshme konsiderohet si pjesë e një sendi tjetër të luajtshëm (sendit kryesor) ose e një paluajtshmërie. 2. 4 . një ndërtesë.

prodhimtaria industriale ose tregtia janë makinat. të cilat duhen dhe përdoren për qëllimet e prodhimtarisë ose të tregtisë. në të cilat ushtrohet një zejtari. Send aksesor i paluajtshmërisë. Neni 17 Shfrytëzimi Shfrytëzimi i pasurisë ose i të drejtës jopersonale nënkupton përdorimin e frutave të pasurisë dhe të drejtave jopersonale dhe përfitimeve të tjera të parapara për përdorimin e këtyre pasurive dhe të drejtave jopersonale. përveç nëse ndryshe është paraparë me ligj ose nga palët. Sendet aksesore janë sende të luajtshme që nuk janë pjesë përbërëse. 2. 4. të cilat drejtpërsëdrejti burojnë nga pasuria apo e drejta jopersonale nga përdorimi faktik apo juridik i tyre pa zvolglimin e vlerës së pasurisë ose të drejtës jopersonale. Neni 16 Frutat Frutat të një pasurie ose të drejte jopersonale janë përfitimet natyrore dhe ligjore. 3.Neni 14 Sendi aksesor 1. veglat dhe pajisjet. përderisa këto duhen për mbarëvajtjen e ndërmarrjes derisa të mund të korren prodhimet dhe farërat pasuese. por që kanë për qëllim të shërbejnë vijueshëm qëllimeve ekonomike të një sendi kryesor të luajtshëm ose paluajtshmërie dhe për këtë arsye janë vendosen në afërsi përkatëse të sendit kryesor. Të drejtat dhe detyrimet që kanë të bëjnë me sendin kryesor shtrihen edhe mbi sendin aksesor. 5 . më tej edhe prodhimet bujqësore dhe farërat. Neni 15 E drejta jo-personale E drejtë jopersonale është një e drejtë e cila mund të bartet dhe vlera e së cilës mund të shprehet në të holla. Send aksesor të një ndërmarrjeje bujqësore janë bagëtia dhe aparatet e makinat.

2. Asnjë person nuk vepron në kundërshtim me ligjin nëse ai e dëmton ose e shkatërron pasurinë e luajtshme që i takon ndonjë personi tjetër me qëllim të largimit nga vetvetja ose nga personi i tretë rrezikun e pritshëm të rrjedhur nga kjo pasuri e luajtshme. Pronësia është e drejta e tërësishme në një send. Neni 19 Të drejtat e njëllojta Dispozitat e këtij kapitulli vlejnë edhe për të drejta të njëllojta në vlera të tjera pasurore. veçanërisht të drejtat e kërkesës dhe pasuria intelektuale. Pronari i një sendi të luajtshëm ose i një paluajtshmërie nuk ka të drejtë të ndalojë të tjerët për ushtrimin e ndikimeve mbi këtë pronë nëse kjo është e domosdoshme për shmangien e rrezikut të pritshëm. përderisa dëmtimi ose shkatërrimi i kësaj pasurie të luajtshme ishte e domosdoshme për largimin e rrezikut. nëse nuk kundërshtohet nga ligji ose nga të drejtat e një të treti. ky person është përgjegjës për kompensimin e pronarit të pasurisë së luajtshme për dëmin e shkaktuar. veçanërisht atë ta posedojë dhe ta përdorë. të cilat nuk lidhen për një send.PJESA III PRONËSIA KAPITULLI I DISPOZITA TË PËRGJITHSHME Neni 18 Pronësia 1. Pronari mund të kërkojë kompensim për çdo dëm të shkaktuar. Nëse rreziku ishte shkaktuar nga personi që e dëmton ose shkatërron pasurinë e luajtshme ose nëse ky person ka mundur të shmangë rrezikun e pritshëm por nuk ka vepruar me qëllim ose nga neglizhenca. përderisa në këto të drejta sipas natyrës së tyre ato dispozita janë të zbatueshme. 2. Pronësia intelektuale i nënshtrohet rregullave të posaçme. Pronari mund të disponojë me sendin sipas dëshirës së tij. përderisa rreziku është proporcionalisht më i madh në krahasim me dëmin që i shkaktohet pronarit. me atë të disponojë dhe të tjerët t’i përjashtojë nga çfarëdo ndikimi. Neni 20 Mbrojtja e nevojshme 1. 6 .

Fituesi nuk është me mirëbesim. fituesi fiton pronësinë. Për fitimin e pronësisë në një send të luajtshëm është e nevojshme një punë juridike e vlefshme ndërmjet tjetërsuesit dhe fituesit të pronësisë si dhe dorëzimi i sendit te fituesi i pronësisë.mund të zëvendësohet në atë mënyrë që tjetërsuesi ia cedon fituesit të drejtën e kërkesës kundër personit të tretë për kthimin e sendit të luajtshëm. përveçse në kohën kur ai fiton posedimin nuk është me mirëbesim. 3. Në qoftë se tjetërsuesi ka në posedim e sendin e luajtshëm dhe dorëzimi mund të zëvendësohet me marrëveshje midis pronarit dhe fituesit atëhere fituesi e fiton posedimin e tërthortë (indirekt) mbi sendin e luajtshëm. nuk i takon tjetërsuesit. Fituesi bëhet pronar edhe atëherë. 2. kur tjetërsuesi cedon kërkesën ose kur ai (fituesi) fiton posedimin nga një i tretë. 3. Nëse një send i luajtshëm gjatë fitimit te pronësisë sipas nenit 21 paragrafi 2. 4. përveçse ai (fituesi) në momentin e cedimit ose të fitimit të posedimit nuk është me mirëbesim. përveç nëse fituesi në kohën e bartjes së posedimit nuk është me mirëbesim. kur ai ka qenë në dijeni apo nga pakujdesia e madhe nuk ka qenë në dijeni se sendi nuk i takon tjetërsuesit. Në qoftë se një person i tretë ka në posedim sendin e luajtshëm. 2. atëherë dorëzimi i sendit. Nëse një send i luajtshëm gjatë fitimit sipas nenit 21 paragrafi 4. 7 . 5. Nëse fituesi e ka në posedim sendin e luajtshëm. 4. fituesi fiton pronësinë.KAPITULLI II FITIMI DHE HUMBJA E PRONËSISË NË SENDE TË LUAJTSHME Neni 21 Fitimi i pronësisë në sende të luajtshme 1. përveçse në kohën kur ai merr sendin në posedimin indirekt nuk është me mirëbesim. nuk i takon tjetërsuesit. nuk i takon tjetërsuesit. Nëse një send i luajtshëm gjatë fitimit sipas nenit 21 paragrafi 3. Neni 22 Fitimi me mirëbesim 1. atëherë puna juridike e vlefshme është e mjaftueshme për kalimin e pronësisë. nëse tjetërsuesi ia dorëzon atij (fituesit) sendin. fituesi bëhet pronar. nëse sendi nuk i takon tjetërsuesit.

Neni 25 Shuarja e të drejtave të personave të tretë 1. historike ose arkeologjike. Prezumohet se poseduesi i mëparshëm ka qenë pronarë gjatë kohës së posedimit 8 . Prezumohet se poseduesi i sendit të luajtshëm është edhe pronar. të cilat janë larguar nga territori sovran i vendeve të tjera. Kjo nuk vlen kur poseduesit të mëparshëm sendi i është vjedhur. Nëse një send i luajtshëm tjetërsuar është i ngarkuar me të drejtën e një personi të tretë. të cilat gjenden sidomos në institucione publike si në muze. E mira e kulturës kombëtare. 1 të këtij neni. 2. 2. në qoftë se sendi i është vjedhur pronarit. Kjo nuk zbatohet për të holla ose për letrat me vlerë të prurësit. E drejta e personit të tretë nuk shuhet. e cila është hequr kundërligjshëm nga territori sovran i një shteti anëtar të Unionit Evropian ose sipas kontratës së huas nuk është kthyer në afatin e paraparë. 2. letra me vlerë të prurësit si dhe për rastet e tjetërsimit të sendit përmes ankandit publik. Neni 26 Prezumimi i pronësisë për poseduesin 1. përveç siç është paraparë në nenin 33 të këtij ligji. i ka humbur apo në ndonjë mënyrë tjetër jo të vullnetshme e ka humbur posedimin. Nuk ka fitim të pronësisë me mirëbesim sipas nenit 22. nuk zbatohet për të holla. i mungon ose i ka humbur në çfarëdo mënyre. Paragrafi 1 zbatohet me kushtin e reciprocitetit faktik edhe për të mirat kulturore. Neni 24 Kthimi i të mirave të kulturës kombëtare 1. Rregulli sipas par.Neni 23 Pamundësia e fitimit me mirëbesim për sendet e humbura pa vullnetin e pronarit 1. Të mira e kulturës kombëtare janë sendet me vlerë artistike. 3. arkiva ose biblioteka. nëse fituesi nuk është me mirëbesim në kohën kur është kryer bartja e pronësisë. atëherë kjo e drejtë shuhet me fitimin e pronësisë mbi atë send. 2. atëherë ajo duhet të kthehet nga poseduesi ose mbajtësi te autoriteti kompetent.

në qoftë se në fillimin dhe gjatë kohës prej dhjetë (10) viteve ai nuk ishte në dijeni se nuk i takonte e drejta e pronësisë. Personi i cili e posedon sendin e luajtshëm si pronarë . Nëse pronësia fitohet përmes parashkrimit fitues. Kjo nuk vlen. Fitimi i pronësisë mbi frutat nuk është i mundur nëse poseduesi pronarë nuk është me mirëbesim në kohen kur e fiton posedimin pronësor ose merr në dijeni për mungesën e të drejtës së tij para ndarjes së frutave nga sendi Neni 28 Fitimi me parashkrim 1. nëse me ligj ose marrëdhënie juridike nuk rrjedh diçka tjetër. shuhen të drejtat e personave të tretë. Një person i cili ka në posedim pronësor një send të luajtshme për dhjetë (10) vite pa ndërprerje të posedimit e fiton pronësinë mbi këtë send me përfundimin e kohës prej dhjetë (10) vjetëve (fitimi me parashkrim). 3. e fiton pronësinë mbi frutat e sendit me ndarjen frutave nga ky send. 2. 2. Pronarët e deritanishëm të sendeve të cilët përmes bashkimit humbin pronësinë. Parashkrimi përjashtohet nëse personi gjatë fitimit dhe kohëzgjatjes së posedimit pronësor nuk ka qenë me mirëbesim ose nëse ai gjatë periudhës dhjetë-vjeçare e kupton se ai nuk ka të drejtë pronësie në pasurin e luajtshme. kur pronari i sendit të ngarkuar bëhet bashkëpronar ose mbetet pronar i sendeve të bashkuara. përveç nëse pronari posedues nuk është me mirëbesim lidhur me këto të drejta gjatë fitimit të posedimit pronësor. atëherë pronarët e deritanishëm bëhen bashkëpronarë të sendit të ri. atëherë shuhen edhe të drejtat e tjera që ekzistojnë në një send. Pjesëmarrjet përcaktohen sipas proporcioneve të vlerave. Neni 29 Bashkimi 1. atëherë pronari i tij bëhet pronar i sendit të njësuar. Në qoftë se në mesin e sendeve njëri mund të caktohet si send kryesor. 9 . fitojnë të drejtën për shpërblim të vlerës së sendeve të tyre kundër pronarit të sendit kryesor.Neni 27 Fitimi i frutave 1. Nëse shuhet pronësia në një send. të cilat të drejta janë krijuar para fitimit të pronësisë. 3. Frutat e një sendi të luajtshëm i takojnë pronarit të sendit. Nëse sendet e luajtshme të pronarëve të ndryshëm bashkohen ashtu ndërmjet veti që bëhen përbërës qenësor të një sendi të vetëm. 2. të cilat i kanë pasur sendet në momentin e bashkimit.

Kafsha shtëpiake bëhet pa pronarë. 3. nuk është ndjekur nga pronari i saj brenda dyzetetetë (48) orëve dhe nuk është vendosur ndonjë shenjë në vendqëndrimin e saj të ri. palët e fitojnë bashkëpronësinë mbi sendin e ri në pjesë të barabarta. Personi i cili e merr në posedim pronësor një send të luajtshëm pa pronarë. 2. 5. gravimi apo një përpunim i ngjashëm i sipërfaqes. atëherë gjen zbatim përkatës dispozita e nenit 29 të këtij ligji. Personi i cili e krijon një send të ri të luajtshëm përmes përpunimit apo ndryshimit me materialin e vet. fiton pronësinë në sendin e ri të përpunuar ose të ndryshuar. Një send i luajtshëm bëhet pa pronarë nëse pronari me qëllim të heqjes dorë nga pronësia e braktisë posedimin e sendit 3. e fiton pronësinë në atë send. vizatimi. përveç në rast se vlera e përpunimit është qenësisht më e vogël se vlera e materialit me të cilin është krijuar sendi i ri. shtypja. 4. 10 . 2. Personi i cili e krijon një send të ri të luajtshëm përmes përpunimit apo ndryshimit me materialin e personave të tjerë . 4. Në rastin e fitimit të pronësisë në sendin e ri të luajtshëm të gjitha të drejtat ekzistuese në material shuhen. kur nuk i kthehet pronarit sipas zakonit lokal.Neni 30 Përzierja Nëse sendet e luajtshme të pronarëve të ndryshëm përzihen ashtu që nuk mund të ndahen ose mund të ndahen vetëm me shpenzime jo proporcionale. Nëse vlera e përpunimit apo ndryshimit është saktësisht e barabartë me vlerën e materialeve të tjetrit. Si përpunim konsiderohet edhe shkrimi. Një luzmë (tufë) bletësh bëhet pa pronarë kur gjendet në natyrë të lirë. Pronari i sendit të ri është i detyruar t’i kompensoj personat e tretë për humbjen e të drejtave të tyre. pikturimi.e fiton pronësinë në sendin e ri të krijuar. nëse përvetësimi nuk është i ndaluar me ligj. Neni 32 Fitimi i pronësisë në sendet e luajtshme pa pronarë 1. Neni 31 Përpunimi 1.

Në qoftë se gjendet një send me vlerë të veçantë. Gjetësi mund të kërkojë një shpërblim për gjetjen nga personi që mbanë të drejtën për pranimin e sendit të gjetur. atëherë pronësia në atë send fitohet sipas kësaj ndarje. i cili ka qëndruar gjatë i fshehur sa që nuk mund të gjendet pronari i tij. vlera e shpërblimit për gjetjen përcaktohet ashtu siç është më e drejtë. tre përqind mbi këtë vlerë. Nëse sendi ka vlerë vetëm për personin që mbanë të drejtën për pranimin e tij. të drejtat e tjera në send do të shuhen. Nëse sendit i kanoset prishja ose ruajtja e tij është e lidhur me shpenzime të mëdha në proporcion me vlerën e sendit. Personi i cili e gjen një send të luajtshëm dhe e merr atë në posedim duhet sa më parë ta lajmërojë personin të cilit i ka humbur sendi ose pronarin e sendit të gjetur. 1/3 për gjetësin. Neni 34 Gjetja e thesarit 1. 2.Neni 33 Gjetja e sendit 1. Nëse sendi nuk ka vlerë më të madhe se dhjetë (10) Euro. njoftimi nuk është i nevojshëm. gjetësi duhet pa ndonjë vonesë të panevojshme ta lajmërojë autoritetin kompetent për gjetjen e sendit dhe rrethanat e gjetjes. Gjetësi është i detyruar për ruajtjen e sendit. 5. 4. 3. 1/3 për pronarin e sendit të paluajtshëm në të cilin ishte fshehur sendi dhe 1/3 i takon shtetit. Në qoftë se sendi është me vlerë historike. kur pronari në mënyrë të qartë shprehet se përfundimisht heq dorë nga pronësia e tij në atë send. Me rastin e fitimit të pronësisë. arkeologjike ose të artit. Kërkesa për shpërblim nuk vlen nëse gjetësi shkelë detyrën e lajmërimit ose e fshehë gjetjen kur është pyetur. përveç nëse gjetësi më parë merr dijeni për personin e legjitimuar për pranim e sendit ose ky e ka lajmëruar të drejtën e tij pranë autoritetit kompetent. atëherë fitimi i pronësisë parashihet me dispozita të ligjeve të veçanta. Me kalimin e afatit prej një viti nga njoftimi i autoriteteve kompetente. 2. dhe tre (3) për qind në rast të gjetjes së kafshëve. Neni 35 Heqja dorë nga pronësia Heqje dorë nga një send është. Nëse gjetësi nuk e dinë identitetin apo vendndodhjen e personit që i ka humbur sendi ose të pronarit të sendit. atëherë gjetësi është i detyruar t’ia dorëzojë sendin autoritetit kompetent për ta nxjerr atë në ankand publik. 11 . gjetësi e fiton pronësinë në sendin e gjetur. Shpërblimi i gjetësit është pesë për qind e vlerës së sendit deri në pesëqind (500) Euro.

2. i cili është bërë pjesë përbërëse e paluajtshmërisë. Personi i cili me mirëbesim e ka njëzetë (20) vjet në posedim të pandërprerë një paluajtshmëri ose një pjesë të saj. Neni 38 Pjesët përbërëse Pronësia në një paluajtshmëri shtrihet edhe në sendin e luajtshëm. Neni 39 Aksesori Në qoftë se fitohet pronësia në një paluajtshmëri. Për bartjen e pronësisë në paluajtshmëri është e nevojshme një punë juridike e vlefshme ndërmjet tjetërsuesit dhe fituesit si bazë juridike dhe regjistrimi i ndryshimit i pronësisë në Regjistrin e të drejtave në paluajtshmeri. Kontrata për bartjen e paluajtshmërisë duhet të lidhet me shkrim në prezencë të dy palëve në një zyrë kompetente Neni 37 Fusha e zbatimit Pronësia në një paluajtshmëri shtrihet në hapësirën mbi sipërfaqen e tokës dhe në hapësirën nën sipërfaqen e tokës.KAPITULLI III FITIMI DHE HUMBJA E PRONËSISË NË PALUAJTSHMËRITË Neni 36 Fitimi i pronësisë në paluajtshmëri 1. 12 . Neni 40 Fitimi me parashkrim 1. prezumohet se edhe aksesoret janë fituar njëkohësisht. e fiton pronësinë në të. mirëpo vetëm për aq sa ekziston interesi për ushtrimin e saj dhe nëse me ligj të veçantë dhe të drejtat e personave të tretë nuk përcaktojnë diçka tjetër. 2. në qoftë se brenda këtij afati nuk është regjistruar ndonjë kundërshtim lidhur me regjistrimin. Personi i cili e ka dhjetë (10) vjet në posedim të pandërprerë një paluajtshmëri dhe nëse ai është regjistruar si posedues pronësor në kadastër e fiton pronësinë në paluajtshmërinë ose në ndonjë pjesë të saj.

2. Heqja dorë nga pronësia në një paluajtshmëri mund të bëhet kur pronari deklaron në zyren kompetente se ai dëshiron të heqë dorë nga paluajtashmeria dhe kjo deklaratë është regjistruar në Regjistrin e të drejtave në paluajtshmëritë. nëse regjistrohet në Regjistrin e të drejtave në paluajtshmëritë. Në qoftë se hiqet dorë nga pronësia në një paluajtshmëri. që një person të ketë të drejtën e parablerjes. 2. Kalimi i afatit është i përjashtuar. atëherë pronësinë në atë paluajtshmëri e fiton subjekti publik kompetent në territorin e të cilës ndodhët paluajtshmeria. E drejta e parablerjes mund të krijohet përmes ligjit ose përmes kontratës. Autoriteti publik kompetent e fiton të drejtën e pronësisë në këtë send me regjistrimin e të drejtës së pronësisë ne regjistrin e të drejtave në paluajtshmeri. 13 . në qoftë se është i regjistruar një kundërshtim për regjistrimin në Regjistrin e të drejtave në paluajtshmëritë. Neni 42 Heqja dorë nga pronësia 1. E drejta e parablerjes bëhet e vlefshme ndaj personave të tretë. në qoftë se regjistrimi ka qëndruar njëzetë (20) vjet dhe ai në këtë kohë paluajtshmërinë e ka pasur në posedim pronësor. Një paluajtshmëri (ose bashkëpronësia në një paluajtshmëri) mund të ngarkohet në atë mënyrë. do të bëhet pronar.Neni 41 Fitimi me parashkrim përmes regjistrimit Personi i cili pa e fituar të drejtën e pronësisë është i regjistruar në Regjistrin e të drejtave në paluajtshmëritë si pronar i një paluajtshmërie ose të një të drejte tjetër sendore. E drejta kontraktuese e parablerjes krijohet përmes marrëveshjes ndërmjet pronarit të paluajtshmërisë dhe personit që e ka të drejtën e parablerjes. Neni 43 Bashkëpronësia dhe pronësia e përbashkët në paluajtshmëri Dispozitat e këtij ligji lidhur me pronësinë në një paluajtshmër janë të zbatueshme edhe për bashkëpronësinë dhe pronësinë e përbashkët në një paluajtshmëri KAPITULLI IV E DREJTA SENDORE E PARABLERJES Neni 44 Përmbajtja e të drejtës së parablerjes 1.

Titullari i të drejtës së parablerjes duhet t’ia paguajë shitësit çmimin e shitjes. Neni 45 Njoftimi dhe ushtrimi i të drejtës së parablerjes 1. 2. Përderisa titullari për parablerje ka për t’ia paguar çmimin e shitjes blerësit apo pasardhësit juridik të tij. përderisa çmimi i blerjes që ka mbetur borxh prej tij nuk është paguar. për të cilat është marrë vesh i detyruari i parablerjes me blerësin. atëherë blerësi lirohet nga detyrimi për pagesën e çmimit të shitjes. Me ushtrimin e të drejtës së parablerjes bëhet lidhja e kontratës ndërmjet të titullarit të drejtës së parablerjes dhe të detyruarit për parablerje nën ato kushte. atëherë ai lirohet nga detyrimi për pagesën e çmimit të blerjes ndaj shitësit. mirëpo kufizohet në rastin e shitjes nga pronari i cili e ke paluajtshmerinë në kohen e dhënies së të drejtës së parablerjes ose nga trashëgimtaret e tij. Në qoftë se blerësi ose pasardhësi juridik i tij është regjistruar si pronar. 2. Ndaj personave të tretë e drejta e parablerjes ka efektin e një shënimi për sigurimin e kërkesës për bartjen e pronësisë. Ushtrimi i të drejtës së parablerjes pason përmes deklarimit ndaj të detyruarit për parablerje si dhe është e nevojshme forma e parashikuar për kontratën e shitjes. Ai nuk mund të kërkojë kthimin e çmimit të paguar të shitjes. 2. Neni 48 Lirimi i titullarit të parablerjes dhe i blerësit 1. 14 . Në qoftë se blerësi apo pasardhësi juridik i tij humb pronësinë si pasojë e ushtrimit të së drejtës së parablerjes.3. Neni 47 Pagesa e çmimit 1. Për njoftimin për rastin e parablerjes vlen dispozita relevante e Ligjit për detyrimet ose të një ligji të tjetër të zbatueshëm. atëherë i titullari për parablerje duhet të paguajë çmimin e shitjes së paguar nga blerësi te shitësi. E drejta e parablerjes mund të caktohet për një apo më shumë raste të blerjes. Neni 46 Efektet e të drejtës së parablerjes 1. 2.

Frutat të cilat i jep sendi ndahen sipas madhësisë së pjesës. ai mund të përjashtohet nga ushtrimi i të drejtës së tij në të njëjtën mënyrë sikur një titullar i panjohur që ka përparësi të njoftimit i cili mund të përjashtohet nga ushtrimi i të drejtës së tij sipas nenit 124 të këtij ligji.Neni 49 Përjashtimi i titullarit të panjohur të të drejtës së parablerjes Nëse një titullar i të drejtës së parablerjes është i panjohur. 2. që sendin ta merr në posedim dhe ta shfrytëzojë në proporcion me pjesën e tij. Neni 50 Zbatimi i dispozitave për të drejtën e parablerjes Dispozitat përkatëse të Ligjit të Detyrimeve janë të zbatueshme në këtë kapitull mbi të drejtën e parablerjes. Në qoftë se pjesët e bashkëpronarëve janë të pacaktuara. 2. 3. Në qoftë se ndarja e frutave nuk është e mundshme. atëherë bashkëpronarët e fitojnë bashkëpronësinë mbi fruta. Neni 52 Të drejtat e bashkëpronarit 1. KAPITULLI V PRONËSIA E DISA PERSONAVE NËN-KAPITULLI 1 BASHKËPRONËSIA Neni 51 Bashkëpronësia 1. atëherë prezumohet se ato janë të barabarta. 15 . Në qoftë se pronësia në një send u takon disa personave në pjesë të caktuara (alikuote) ata kanë bashkëpronësi në send. Bashkëpronari ka të drejtë. Bashkëpronari mund të disponojë me pjesën e tij në send edhe pa pëlqimin e bashkëpronarëve të tjerë.

Shuarja e bashkëpronësisë bëhet përmes njërës nga këto mënyra: ndarjes. atëherë ky rregull vlen kundër pasardhësit të veçantë të një bashkëpronari. vetëm nëse ky rregull është i regjistruar në Regjistrin e të drejtave në paluajtshmëritë . braktisjes së sendit të luajtshëm. 4. E drejta e parablerjes ekziston edhe atëherë. nëse një bashkëpronar pjesën e tij ua shet trashëgimtarëve të tij. Në qoftë se disa bashkëpronarë parashtrojnë kërkesën për të drejtën e parablerjes. është i nevojshëm pëlqimi i të gjithë bashkëpronarëve. E drejta e parablerjes nuk ekziston. kërkesa për kthim dhe për prestimet që sipas natyrës së tyre janë të pandashme mund të parashtrohen nga bashkëpronari vetëm në atë mënyrë. atëherë secilit bashkëpronar i takon e drejtë e parablerjes. Neni 56 Shuarja e bashkëpronësisë 1. 3. kur një gjykatë ka urdhëruar shitjen e pjesës në ankand publik. në të cilin ekziston bashkëpronësia. 2.4. Vendimet e miratuara nga bashkëpronarët veprojnë edhe ndaj pasardhësve juridikë të një bashkëpronari. 16 . secilit i takon e drejta e parablerjes sipas pjesës së tij. që prestimi të bëhet ndaj të gjithë bashkëpronarëve. pjesët e të cilëve së bashku përbëjnë më shumë se pesëdhjetë (50) %. Në qoftë se objekt i bashkëpronësisë është një paluajtshmëri. Për punët e administrimit të jashtëzakonshëm. apo kur vendoset në ankand të paluajtshmërive. Neni 53 Administrimi i bashkëpronësisë 1. Punët e administrimit të rregullt të bashkëpronësisë janë të pavlefshme pa pëlqimin e bashkëpronarëve. veçanërisht disponimi me sendin dhe ngarkimi i sendit ose emërimi i administratorit. përqind. Bashkëpronarët e administrojnë së bashku një send. marrjes përsipër të sendit nga një bashkëpronar. Neni 54 Kërkesat nga bashkëpronësia Secili bashkëpronar mund të parashtrojë kërkesat kundrejt personave të tretë lidhur me tërë sendin. Neni 55 Pasardhësi i veçantë i një bashkëpronar Në qoftë se bashkëpronarët e një paluajtshmërie kanë rregulluar administrimin dhe përdorimin apo kanë përcaktuar që zgjidhja e bashkësisë përjashtohet përgjithmonë apo përkohësisht ose kanë caktuar një afat të denoncimit.

Në qoftë se tentativa për tjetërsimin e pronësisë nuk është e suksesshme. Në qoftë se ndërmjet bashkëpronarëve nuk mund të arrihet pajtimi rreth mënyrës së procedurës për zgjidhjen e bashkëpronësisë. 17 . Në qoftë se shuarja e bashkëpronësisë bëhet përmes ndarjes në natyrë apo kur një apo më shumë bashkëpronarë e fitojnë pronësinë në tërë sendin . Pronësia në një njësi ndërtese krijohet përmes kontratës (në pajtim me paragrafin 2 të këtij neni) ose përmes ndarjes (në pajtim me paragrafin 3të këtij neni). duhet të tjetërsohet përmes rregullave të shitjes së pasurisë që është peng. Pjesa e bashkëpronësisë në paluajtshmëri nuk mund të ndahet nga pronësia e veçantë në njësi të ndërtesës Neni 58 Krijimi i të drejtës së pronësisë 1. 3. Në qoftë se bashkëpronarët vlerësojnë se tjetërsimi te personi i tretë është i papranueshëm për të gjithë bashkëpronarët. Pronësi e përbashkët ekziston në paluajtshmëri (toka) mbi të cilën qëndron ndërtesa si dhe pjesët. nëse nuk heqin dorë të gjithë bashkëpronarët nga ekspertiza e vlerës. Pronësia në një pjesë të një ndërtese (njësi ndërtese) është pronësi e veçantë në një banesë. ndërsa kur është një paluajtshmëri përmes shitjes në ankand detyrues. atëherë sendi i përbashkët. Pronësia e veçantë në njësi të ndërtesës duhet të krijohet vetëm.2. 3. atëherë vlera e qarkullimit të sendit duhet të përcaktohet përmes ekspertizës të një eksperti zyrtar. të cilat nuk qëndrojnë në pronësi të veçantë ose në pronësi të një personi të tretë. atëherë sendi mund të shitet në ankand publik dhe të ardhurat do të ndahen bashkëpronarëve sipas pjesëve të secilit. hapësirat afariste ose vend parkimet në garazhe janë të kufizuara. NËN-KAPITULLI 2 PRONËSIA NË NJËSI TË NDËRTESËS Neni 57 Pronësia në pjesë të ndërtesës 1. 2. atëherë një bashkëpronarë mund të kërkojë përsëritjen. nëse ai i merr përsipër shpenzimet. një hapësirë (lokal) afariste ose një vend parkim garazhi së bashku me pjesën e bashkëpronësisë në paluajtshmëri në të cilën ndodhet pjesa e ndërtesës. instalimet dhe pajisjet. ndërsa të ardhurat e krijuara duhet tu ndahen bashkëpronarëve në pajtim me pjesët e tyre. 4. kur banesat. 4. nëse është i luajtshëm.

Bashkëpronësia në një paluajtshmëri mund të përcaktohet përmes kontratës së bashkëpronarëve në atë mënyrë. Hipoteka do të kalojnë në pronësinë në një pjesë të ndërtesës. Pronari i një paluajtshmërie mundet ta ndajë pronësinë e tij në pjesë bashkëpronësie përmes deklarimit para zyrës së regjistrit e të drejtave në paluajtshmëritë në atë mënyrë. Për krijimin ose shuarjen e pronësisë së veçantë është e nevojshme marrëveshja kontraktuese rreth ndryshimit juridik dhe regjistrimi në Regjistrin e të drejtave në paluajtshmëritë. hapësira afariste apo mbi një vend parkim garazhi në një ndërtesë të ndërtuar apo në një ndërtesë që do të ndërtohet mbi paluajtshmëri të bashkëpronësisë. Objekt të pronësisë së veçantë janë hapësirat e caktuara si dhe pjesët përbërëse të ndërtesës që i takojnë këtyre hapësirave. 2.2. Neni 60 Objekti i pronësisë së veçantë 1. që secilit bashkëpronar i lejohet pronësia e veçantë në një banesë. Në qoftë se paluajtshmëria në rastin e nenit 57 paragrafi 3 të këtij ligji ose bashkëpronësia në rastin e nenit 58 paragrafi 2 të këtij ligji është e ngarkuar me hipotekë. mënjanohen ose plotësohen. Neni 61 Dispozitat lidhur me formën 1. 2. 2. Neni 59 Ngarkimi me hipotekë 1. . pa u cenuar pronësia e përbashkët ose pronësia e veçantë e personave të tretë përtej masës së lejuar ose pa u cenuar pamja e jashtme e ndërtesës. 18 . Pronësia e veçantë nuk mund të tjetërsohet apo të ngarkohet pa pjesën përkatëse të bashkëpronësisë. atëherë ndarja e pronës mund të bëhet me pëlqimin e kreditorit hipotekues. Për marrëveshje nevojitet forma e caktuar në nenin 36 paragrafi 2 të këtij ligji. të cilat mund të ndryshohen. 3. që së bashku në secilën pjesë të bashkëpronësisë pjesa e veçantë e pronësisë është themeluar mbi një banesë të caktuar ose një hapësirë të një ndërtese që është ndërtuar ose do të ndërtohet në një paluatshmeri.

Marrëveshjet. Ndarja bëhet e vlefshme. se ekzistojnë kushtet për kufizim. përmes të cilave pronarët e njësive të ndërtesës parashohin diçka tjetër nga dispozitat e këtij ligji.2.Neni 62 Regjistrimi i të drejtave në paluajtshmëri 1. për të cilat sipas këtij ligji apo sipas një marrëveshjeje vendoset nëpërmjet shumicës së votave. 3. 2. pozita dhe madhësia e pjesëve të ndërtesave. nga e cila është e dukshme ndarja e ndërtesës. Vendimet për të qenë të vlefshme sidomos për vlefshmërinë ndaj kreditorëve dhe personave të tretë nuk duhet të regjistrohen në Regjistrin e të drejtave në paluajtshmëritë 19 . ose u shmangen marrëveshjeve të veta. 2.1. të cilat janë në pronësinë e veçantë dhe në pronësinë e përbashkët (plani i ndarjes). janë të vlefshme edhe ndaj pronarëve të njësive të ndërtesës. Veprimet juridike në çështjet. janë të vlefshme për pasardhësit juridikë të një pronari të veçantë. 1. nëse janë regjistruar në Regjistrin e të drejtave në paluajtshmëritë si përmbajtje e pronësisë së veçantë. Marrëdhënia juridike reciproke të pronarëve të njësive të ndërtesës përcaktohen me dispozitat e këtij ligji. një vërtetim i lëshuar nga autoriteti i ndërtimit. Për dhënien e pëlqimit nga pronari ose bashkëpronari për ndonjë regjistrim në Regjistrin për të drejtat në paluajtshmëritë në përputhje me nenin 58 paragrafët 2 dhe 3 të këtij ligji nevojitet: 1. një skicim (vizatim) i ndërtimit i pajisur me një nënshkrim nga autoriteti i ndërtimit. 4. Pronarët e njësive të ndërtesës me marrëveshje mund t’i rregullojnë raportet reciproke. NËN-KAPITULLI 3 BASHKËSIA E PRONARËVE TË NJËSIVE TË NDËRTESËS Neni 63 Parimet 1. nëse ajo ndarje regjistrohet në Regjistrin e të drejtave në paluajtshmëritë. përveç nëse me ligj është paraparë ndryshe. të cilët nuk e kanë miratuar vendimin apo nuk ishin prezentë gjatë marrjes së vendimit.

20 .Neni 64 Ndalimi i zgjidhjes së bashkëpronësisë Një pronar i një njësie të ndërtesës mund të kërkojë zgjidhjen e bashkëpronësisë vetëm atëherë. dhe nuk ekziston ndonjë detyrim për rindërtim Neni 65 Të drejtat e pronarit të një njësie të ndërtesës 1. 1. Si përmbajtje e pronësisë së veçantë mund të kontraktohet që tjetërsimi i pronësisë në një njësi të ndërtesës bëhet e vlefshme vetëm atëherë. që të mban barrën e mirëmbajtjes së pronësisë së përbashkët si dhe shpenzimet e mirëmbajtjes së pronësisë së përbashkët sipas proporcionalitetit të pjesës së tij. nëse ndërtesa është e shkatërruar krejtësisht apo pjesërisht. Secili pronar i një njësie të ndërtesës mund të disponojë në kuadër të ligjeve sipas dëshirës me pjesët e ndërtesës të cilat qëndrojnë në pronësi të veçantë (specifike) dhe të tjerët t’i përjashtojë nga ndikimet. Neni 67 E drejta e përjashtimit 1. Në qoftë se pronari i një njësie të ndërtesës në mënyrë të përsëritur është fajtor për shkelje të rëndë të detyrimeve ndaj pronarëve të tjerë të njësive të ndërtesës.3. që pjesën e ndërtesës që gjenden në pronësi të veçantë të mirëmbajë ashtu që pronësia e veçantë dhe pronësia e përbashkët të përdorët vetëm në atë mënyrë që asnjë pronar tjetër i një njësie të ndërtesës të mos pëson një dëm. përderisa nuk përballen me të drejtat e personave të tretë. atëherë pronarët e tjerë të njësive të ndërtesës mund të kërkojnë prej tij tjetërsimin e njësisë së tij të ndërtesës. në atë mënyrë që nuk mund të pritet edhe më tej vazhdimi i bashkësisë me atë. Neni 66 Detyrimet e pronarit të një njësie të ndërtesës 1. 2. Kufizimi bëhet i vlefshëm vetëm me regjistrimin në Regjistrin e të drejtave në paluajtshmëritë.1. kur kjo është e nevojshme për mirëmbajtjen dhe riparimin e pronësisë së përbashkët. kur pronarët e tjerë të njësive të ndërtesës apo një i tretë aprovojnë tjetërsimin.2. 1. Aprovimi mund të refuzohet vetëm për ndonjë një arsye të rëndësishme. të lejojë hyrjen dhe përdorimin e pjesëve të ndërtesës që gjenden në pronësi të veçantë. Secili pronar i një njësie të ndërtesës është i detyruar veçanërisht: 1.

3. administrimi i pronësisë së përbashkët u takon bashkërisht pronarëve të njësive të ndërtesës. telefon dhe instalime të telekomunikacionit. Nëse pronari i njësisë së ndërtesës nuk ka marrë pjesë në masat e domosdoshme për përmirësim e bashkëpronësisë. Në atë rast gjejnë zbatim rregullat për të drejtën e parablerjes tek bashkëpronësia sipas nenit 52. posaçërisht për furnizim me ujë. paragrafi 4 të këtij ligji. Ndonjë kontratë apo marrëveshje e kundërt është e pavlefshëm. 3. Një administrim i rregullt në interes të gjithë pronarëve të një njësie të ndërtesës përfshin veçanërisht: 3. Në qoftë se administrimi i rregullt nuk është rregulluar përmes marrëveshjes. grumbullimin e një rezerve të arsyeshme për mirëmbajtje. ndërmarrjen dhe durimin e të gjitha masave. atëherë shpenzimet proporcionale që i kanë takuar atij do të llogariten kur të vendoset çmimi i shitjes Neni 68 E drejta e parablerjes Në rast të bartjes (tjetërsimit) së pronësisë në një njësi të ndërtesës. NËN-KAPITULLI 4 ADMINISTRIMI Neni 69 Administrimi i rregullt 1.2. lidhjen e kontratave të sigurimeve të nevojshme kundër zjarrit dhe të sigurimeve në zonën (territorin) e pronarëve të shtëpive dhe të paluajtshmërive – detyrimi i përgjegjësisë. 3. mirëmbajtjen dhe riparimin e rregullt të pronësisë së përbashkët. për ujëra të zeza dhe energji. pronarëve të tjerë të një njësie në të njëjtën ndërtesë u takon e drejta e parablerjes. Përderisa në këtë ligj apo në një marrëveshje të pronarëve të një njësie të ndërtesës nuk është përcaktuar ndryshe.2. 3. 2. Dispozitat e paragrafit 1 dhe 2 të këtij neni janë të detyrueshme. 21 .1. 3. 4. Për një vendim të tillë është i nevojshëm pëlqimi i më shumë se gjysmës së pronarëve. atëherë pronarët e njësive të ndërtesës mund të vendosin me shumicë votash. të cilat janë të nevojshme në veçanti për qasjen e ndërtesës ndaj rrjetave të zakonshme.

Në qoftë se më shumë se gjysma e ndërtesës është shkatërruar dhe rindërtimi nuk mund të mbulohet nga ndonjë sigurim apo në ndonjë mënyrë tjetër. Neni 71 Caktimi. Neni 70 Administrimi i jashtëzakonshëm 1.5. Detyrat dhe autorizimet e administratorit sipas paragrafit 2 dhe 3 të këtij neni nuk mund të kufizohen me marrëveshje të pronarëve të njësive të ndërtesës. dhe shpalljen e një rendi shtëpiak. të përkujdeset për mirëmbajtjen sipas rregullit të pronësisë së përbashkët dhe të administrojë paratë e përbashkëta. 5. Për caktimin e administratorit vendosin pronarët e njësive të ndërtesës me shumicë votash. me nga një kryetar dhe një zëvendës. Ndryshimet dhe shpenzimet e ndërtimit. shkarkimi. të cilat tejkalojnë masat e administrimit të rregullt mund të vendosen vetëm unanimisht nga pronarët e njësive të ndërtesës. të drejtat dhe detyrat e administratorit 1. Administratori posaçërisht ka të drejtë dhe detyrë që të zbatojë vendimet e pronarëve të një njësie të ndërtesës. Caktimi i një administratori është i nevojshëm edhe atëherë nëse bashkësia e pronarëve të një njësie të ndërtesës përbëhet vetëm nga dy palë.4. 2. 3. Caktimi mund të miratohet maksimalisht për pesë vjet. Një vazhdim i mandatit është i lejuar. Neni 72 Këshilli administrues Pronarët e njësive të ndërtesës mund të vendosin me shumicë votash që nga mesi i tyre të formohet një këshill administrues. përpilimin e një plani ekonomik 3. Administratori është posaçërisht i autorizuar që të kryejë dhe që të pranojë të gjitha pagesat dhe shërbimet dhe deklarimet e vullnetit që janë të lidhura me administrimin e pronësisë së përbashkët dhe në rrugën gjyqësore dhe jashtëgjyqësore të parashtrojë të gjitha kërkesat që janë të lidhura me këtë administrim.3. 4. 2. atëherë rindërtimi mund të vendoset vetëm unanimisht. Këshilli administrues përkrah administratorin gjatë administrimit të njësive të ndërtesës dhe kontrollon veçanërisht 22 .

nëse pronarët prezentë të njësive të ndërtesës përfaqësojnë më shumë se gjysmën e pjesëve të bashkëpronësisë. kuvendin mund ta konvokojë edhe kryetari i këshillit administrues. Rreth vendimeve të miratuara në kuvend duhet të përpilohet një procesverbal. Neni 73 Kuvendi i pronarëve të njësive të ndërtesës 1. 4. për të cilat sipas këtij ligji ose sipas një marrëveshjeje të pronarëve të njësive të ndërtesës mund të vendoset me vendim të kuvendit të pronarëve. 2. Secili pronar i një njësie të ndërtesës ka të drejtë që ta këqyrë procesverbalin dhe të kërkojë një kopje të tij. nëse të gjithë pronarët e njësive të ndërtesës deklarojnë me shkrim pëlqimin e tyre. 2. e llogaritur sipas sipërfaqes së ndërtesës. 23 . Neni 74 Mbajtja e kuvendit 1. Kuvendi konvokohet nga administratori së paku një herë në vit si dhe atëherë. nëse lënda e votimit prek një punë juridike ose një kontest juridik me pronarët e tjerë. vota mund të jepet vetëm unanimisht. Kuvendi ka kuorum. 3. Një pronar nuk ka të drejtë vote. Neni 75 Zgjidhja e kontesteve nga gjykata Gjykata vendos në bazë të kërkesës të një parashtruesi rreth të drejtave dhe detyrimeve të pronarëve të njësive të ndërtesës rreth të drejtave dhe detyrimeve të administratorit gjatë administrimit të pronësisë së përbashkët. 3. Nëse njësia e ndërtesës u takon disa pronarëve. rreth caktimit të një administratori ose vlefshmërisë së vendimeve të kuvendit të pronarëve të ndërtesave. Për vlefshmërinë e një vendimi është e nevojshme që gjatë konvokimit të përcaktohet lënda dhe konvokimi të kryhet me një afat prej dhjetë ditësh para ditës së përcaktuar për mbajtjen e kuvendit. nëse konvokimi i kuvendit kërkohet nga një anëtar i këshillit administrues ose së paku nga një e katërta e pronarëve të njësive të ndërtesës. Një vendim është i vlefshëm edhe pa kuvend. Në qoftë se një administrator mungon apo pa arsye refuzon të thërrasë kuvendin.planin ekonomik si dhe llogaritjet dhe parallogaritet e shpenzimeve në të cilat bazohet plani ekonomik. Kuvendi i pronarëve të njësive të ndërtesës themelohet për objektet. Secila njësi e ndërtesës ka një votë.

3. Dispozitat për bashkëpronësinë do të zbatohet.Neni 76 Zbatimi i dispozitave për administrimi i njësive të ndërtesave Dispozitat e neneve 69 deri 75 të këtij ligji janë të zbatueshme përveç nëse parashihet ndryshe me ligj të veçantë. Pronarët e përbashkët disponojnë së bashku me pronësinë dhe përgjigjen së bashku për detyrimet në lidhje me këtë pronësi. Marrëveshja me të cilën krijohet pronësia e përbashkët mund të lidhet vetëm nëse shprehimisht është e lejuar me ligj. Pronësia e përbashkët mund të krijohet përmes ligjit ose përmes kontratës. përveç nëse me ligj parashihet ndryshe. Pronarët e paluajtshmërive fqinjë janë të detyruar që ti marrin parasysh të drejtat dhe interesat e fqinjëve të tyre dhe të drejtat e tyre t’i ushtrojnë ashtu që të mos cenohen apo dëmtohen të drejtat e fqinjëve të tyre. por jo në kohë të papërshtatshme 5. 4. KAPITULLI VI E DREJTA FQINJËSORE Neni 78 Detyrimi për përkujdesje 1.. Nëse disa persona kanë të drejtë pronësie mbi një send në atë mënyrë që pjesët e tyre nuk janë të caktuara. 24 . Pronarët e përbashkët mund të kërkojnë shitjen e pjesshme të pronësisë së përbashkët. NËN-KAPITULLI 5 PRONËSIA E PËRBASHKËT Neni 77 Pronësia e përbashkët 1. atëherë ata janë pronarë të përbashkët 2. për pronësinë e përbashkët.

2. ka për t’i bartur vetë 25 . gardhishte. 6. mezhdë) prezumohet se ai është pronësi e përbashkët e të dy pronarëve. Nëse instalimi kufizues qëndron në njërin prej paluajtshmërive. të cilit i takon paluajtshmëria. përveç nëse marrëdhëniet ekzistuese ligjore midis fqinjëve parashohin zgjidhje tjetër. atëherë frutat e pemës dhe vetë pema u takon fqinjëve në pjesë të barabarta. Secili fqinjë mund të kërkojë mënjanimin e pemës. Në qoftë se një pemë gjendet në kufi midis paluajtshmërive. atëherë zbatohen dispozitat relevante të Ligjit për Kadastrën. Pronarët e paluajtshmërive fqinjë janë të detyruar që të bashkëveprojnë gjatë caktimit e shenjave të përhershëm të kufirit. 2. e cila gjendet mbi këtë paluajtshmëri. nëse sipas natyrës së tyre janë të zbatueshme edhe në këtë raport. Në qoftë se personit të tretë i shkaktohet dëm për shkak të mungesës së mirëmbajtjes së shenjave të kufirit. Lloji dhe procedura e mbajtjes së shenjave të kufirit duhet të mbahen sipas dokeve të zakonshme të rrethit. gardh. 5. Detyrimet për përkujdesjes dhe dispozitat ligjore të të drejtës fqinjësore do të zbatohen edhe për raportin ndërmjet pronarit të një paluajtshmërie dhe pronarit të ndërtesës. ledh. nëse ai gjendet në kufi. apo rivendosjen e tyre kur ato janë larguar ose janë bërë të panjohura. Shpenzimet për mënjanimin e pemës u bien barrë të fqinjëve në pjesë të barabarta. prezumohet se ai gjendet në pronësi të pronarit. pronari i shenjës së kufirit është i detyruar për shpërblimin e dëmit të shkaktuar. hendek. Nëse ndërmjet dy paluajtshmërive fqinjë qëndron një instalim kufizues (veçanërisht mur. 3. kur nuk mund të caktohet kufiri i vërtetë. Shpenzimet për caktimin apo rivendosjen e shenjave të përhershme të kufirit barten përgjysmë nga pronarët e paluajtshmërive fqinjë. Neni 79 Ngatërrimi i kufirit Në rast të ngatërrimit të kufirit. 2. 4. Fqinjë i cili kërkon mënjanimin. Neni 81 Pema në kufi 1. Neni 80 Shënimi dhe instalimet e kufirit 1.

2. Një e drejtë e tillë nuk i takon pronarit.shpenzimet. Pronari i një paluajtshmërie nuk mund të ndalojë daljen e gazrave. në qoftë se ato qëndrojnë në kufirin midis paluajtshmërive Neni 82 Imisione 1. 3. Pronari i një paluajtshmërie ka të drejtën që të prej ose në ndonjë mënyrë tjetër t’i mënjanojë degët që rriten përtej kufirit të paluajtshmërisë fqinjë. nxehtësisë. dridhjeve dhe ndikimeve të ngjashme që dalin nga një paluajtshmëri. në bazë të rrethanave. në qoftë se pronari tjetër heq dorë nga e drejta e tij për pemën. përderisa ndikimet nuk cenojnë ose cenojnë jo qenësisht përdorimin e paluajtshmërisë. E njëjta vlen edhe në rastet kur cenimi qenësor shkaktohet përmes një përdorimi të zakonshëm vendor të paluajtshmërisë tjetër dhe nuk mund të pengohet përmes masave. zhurmës. Kërkesa për mënjanimin e pemës përjashtohet në rast se pema shërben si shënim i kufirit dhe. 2. kur rrënjët shkatërrojnë apo rrezikojnë strukturën e një ndërtese ose të një kulture të bimëve të mbjell në paluajtshmërinë e tij. Neni 83 Frutat Frutat që bijën nga pema ose një shkurre në paluajtshmërinë e fqinjë konsiderohen të jenë fruta të pronarit të paluajtshmërisë fqinjë prej momentit kur frutat ndahen nga pema Neni 84 Degët dhe rrënjët 1. Rrënjët që rriten nga një paluajtshmëri fqinjë. Kjo dispozitë gjënë zbatim edhe për bimë të tjera. tymit. blozës. nëse nuk janë tejkaluar vlerat kufizuese të parashikuara në ligje dhe në akte nënligjore. 26 . nëse kufiri mes paluajtshmërive gjendet në një pyll. pronari i paluajtshmërisë tjetër mund t’i shkurtojë vetëm atëherë. Një cenim i jo qenësishëm ekziston. nëse ato pengojnë dhe nëse pronari i pemës këtë nuk e bënë në afatin e arsyeshëm përkundër kërkesës së fqiut. avujve. nuk mund të zëvendësohet me ndonjë shenjë tjetër kufiri. që për përdoruesit në aspektin ekonomik është e pranueshme.

në favor të së cilës lejohet kalimi. nëse ai menjëherë u dorëzohen kafshët pronarit të tyre. 2. Neni 86 Kalimi i domosdoshëm 1. Fqinji mbi paluajtshmërinë e të cilit bëhet kalimi i domosdoshëm duhet të kompenzohet me shpërblim periodik për përdorimin e pronës si dhe për çdo dëm të shkaktuar gjatë kalimit. Pronari i paluajtshmërisë në të cilën ndodhen kafshët mund të refuzoj hyrjen. Neni 87 E drejta e kalimit për ndërtesa Dispozita e nenit 78 të këtij ligji zbatohen për pronarin e ndërtesës i cili ka nevojë për kalim të domosdoshëm nëpër paluajtshmërinë që e rrethon. nëpër të cilin duhet kaluar. 27 . Drejtimi i kalimit të domosdoshëm duhet të caktohet në një mënyrë që i siguron kalimin më të përshtatshëm fqinji që e kërkon kalimin dhe më së paku e pengon fqinji. i cili e lejon kalimin. Pronari i një paluajtshmërie mund të kërkojë nga pronari i një paluajtshmërie fqinj që përkohësisht ti mundësohet hyrja në palujtshmerinë fqinje me qëllim të kryerjes së punëve në paluajtshmërinë e tij personale nëse punët nuk mund të kryhen në ndonjë mënyrë tjetër ose vetëm me shpenzime proporcionalisht shumë të larta. 4. Kjo vlen edhe për një luzmë bletësh. 2. 2. Ky nen zbatohet edhe për vendosjen e lidhjeve për furnizim. Kafshët që i takojnë një ekonomie shtëpiake mund të merren nga pronarët e tyre në paluajtshmëritë fqinje të pronarëve të tjerë. Kalimi i domosdoshëm ndërpritet kur përfundon nevoja e kalimit. 3. Punët duhet të lajmërohen me njoftim të duhur kohor para fillimit të tyre. është më e madhe se sa dëmi për paluajtshmërinë. Pas shfrytëzimit.Neni 85 Hyrja e domosdoshme për marrjen e kafshëve 1. 5. Neni 88 Shfrytëzimi i përkohshëm i një paluajtshmërie fqinj 1. nëse paluajtshmëria fqinj nuk ka asnjë qasje tjetër në një rrugë ose nëse kjo është e lidhur me një rrugë më të gjatë dhe nëse dobia për paluajtshmërinë. Një kalim i domosdoshëm nëpër një paluajtshmëri duhet të lejohet. paluajtshmëria fqinjë duhet të kthehet përsëri në gjendjen e mëparshme.

Deri në ushtrimin e zgjedhjes dhe përfundimin e veprimit përkatës nga pronari i ndërtesës së ndërtuar jashtë kufirit sipas nën-paragrafëve 3. që ndërtuesi të mënjanon pjesën e ndërtesës. 3. mund të kërkojë nga pronari i paluajtshmërisë: 3.3. në paluajtshmërinë e të cilit është ndërtuar. Në qoftë se pronari i një paluajtshmërie gjatë ndërtimit të një ndërtese ka ndërtuar përtej kufirit. Pronari i palujatshërisë e cila është shfrytëzuar mund të kërkoj pagesën e kompensimit të arsyeshëm për shfrytëzimin e paluajtshmërisë së tij. 3. pronari i pronës fqinji nuk është i detyruar ta duroj ndërtimin përtej kufirit. pronari i paluajtshmërisë që rrezikohet mund të kërkojë nga pronari i ndërtesës që t’i marrë të gjitha masat e nevojshme për shmangien e rrezikut. ose 3. Renta paguhet prej momentit kur është bërë kundërshtimit. brenda një viti nga kundërshtimi. e cila gjendet në paluajtshmërinë e fqinjit që kundërshton.2.2. 4.1 deri 3. që pronësia në ndërtesë të ndahet në vijën e kufirit. Kërkesa për kompensim parashkruhet pas gjashtë (6) muajsh pasi puna ka përfunduar. Fqinji.3. Fqinji duhet të shpërblehet përmes një rente në të holla. që ndërtuesi të blejë pjesën e paluajtëshmerisë e cila është mbuluar me ndërtim. por jo më vonë se pesë vite pas ndërtimit përtej kufirit. Neni 89 Shembja e një ndërtese Në qoftë se ekziston një rrezik serioz. duhet të paguhet renta e paraparë në paragrafin 2 këtij neni. Fqinji duhet ta shfrytëzoj njërën nga të drejtat e parapara më larë në nën-paragrafët 3.1.1 dhe 3.. nëse ai ka kundërshtuar me shkrim pronarin që ka ndërtuar përtej kufirit. Kundërshtimi mund të parashtrohet vetëm brenda afatit prej një viti që nga çasti kur fqinji ka marrë dijeni për ndërtimin. 2. Neni 90 Ndërtimi përtej vijës së kufirit 1. 28 .. që një ndërtesë apo një pjesë e saj të shembet dhe e rrezikon paluajtshmërinë fqinj ose paluajtshmërinë që e rrethon.3.

të cilat janë krijuar për prodhimin apo për mbledhjen e frutave. me 29 . KAPITULLI VII MBROJTJA E PRONËSISË Neni 93 Kërkesa për kthimin e sendit Pronari mund të kërkojë kthimin e sendit të caktuar prej secilit i cili nuk ka të drejtë posedimi. 2. Neni 95 Kërkesat kundër poseduesit me mirëbesim 1. e cila rrjedh pranë apo nëpër paluajtshmërinë e tij. kthimin e frutave ose dobive të tjera të vjelura nga përdorimi i sendit. mund të kërkojë shpërblim për shpenzimet e arsyeshme. Pronari mund të kërkojë nga poseduesi me mirëbesim i cili nuk ka të drejtë posedimi kundrejt pronarit. Neni 94 Kundërshtimet e poseduesit 1. 2. Neni 92 Rrjedha e ujit Pronari i një paluajtshmërie nuk guxon ta ndryshojë në dëm të fqinjët rrjedhën e ujit ose sasinë dhe cilësinë e ujit të rrjedhshëm. Poseduesi mund të refuzojë kthimin e sendit. atëherë t’ia kthej vet atij (pronarit). Poseduesi i cili është i detyruar që pronarit t’ia dorëzojë frutat. prej të cilit ai e derivon (nxjerrë) kërkesën e tij për posedim ka të drejtë posedimi. përveçse kur pronari i saj paraprakisht është përkujdesur për një përforcim tjetër të nevojshëm.Neni 91 Mihja rrezikuese Një paluajtshmëri nuk guxon të mihet në atë mënyrë që sipërfaqja e paluajtshmërisë fqinjë të humbë mbështetjen e nevojshme. Në qoftë se poseduesi indirekt i paautorizuar nuk ka të drejtë kundër pronarit i cili e lejon poseduesin të ketë posedim direkt mbi sendin atëherë pronari mund të kërkojë nga poseduesi kthimin e sendit poseduesit indirekt ose kur poseduesi indirekt nuk mundet apo nuk dëshiron të pranojë sendin. nëse ai ose poseduesi indirekt.

se nuk kanë pasur të drejtë posedimi 2. Poseduesi me keqbesim është përgjegjës para pronarit për dëmin që shkaktohet. 2. i cili sipas standardit objektiv shpie tek rritja e vlerës së sendit. Kërkesa për kthimin e frutave dhe shpërblimin e shpenzimeve parashkruhet në aftat prej tri vjetësh nga kthimi i sendit te pronari. Shpenzim i dobishëm është çdo harxhim i pasurisë. 3. Poseduesi me mirëbesim mund të kërkojë nga pronari kompensimin e shpenzimeve të nevojshme si dhe të shpenzimeve të dobishme të lidhura me mbajtjen e sendit. Neni 97 Posedimi me keqbesim 1. Neni 96 Kërkesat e poseduesit me mirëbesim 1.kusht që shuma që kërkohet për shpërblim të jetë më e ultë se vlera e frutave që duhet të dorëzohen. shkatërrohet apo për ndonjë arsye tjetër është e pamundur kthimi i sendit. Si posedues me keqbesim konsiderohet edhe poseduesi nga çasti kur pronari kërkon kthimin e sendit ose kur paraqitet kërkesa sipas nenit 95 të këtij ligji Neni 98 Kërkesat kundër poseduesit me keqbesim 1. 3. 2. i cili në kohën e harxhimit ishte i nevojshëm për mbajtjen ose mbarëvajtjen e sendit sipas rregullit dhe standardit objektiv. Poseduesi është me keqbesim nëse ai ose detentori (mbajtësi) i tij ishte në dijeni ose ka mund të dijë. Poseduesit me mirëbesim i takon e drejta e retencionit në send derisa pronari t’ia kompensoj poseduesit të gjitha shpenzimet e nevojshme dhe të dobishme. 4. 30 . Poseduesi me keqbesim duhet t’ia dorëzojë pronarit dobitë e sendit si dhe të shpërblej vlerën. kur si pasojë e fajit të tij sendi përkeqësohet. Një shpenzim i nevojshëm është harxhimi i pasurisë. Kërkesa për kompensimin e shpenzimeve parashkruhet në afat prej tri vjetësh nga dorëzimi i sendit. 5. nëse i ka harxhuar dobitë ose nëse ato dobi nuk i ka vjel.

Lidhur me këtë kërkesë poseduesi me keqbesim nuk ka të drejtën e retencionit. Nëse pronësia cenohet përmes largimit ose marrjes së posedimit të sendit. nëse pronari është i detyruar për durimin e ndërhyrjeve të tilla. Nëse priten cenime të mëtejme.Neni 99 Kërkesat e poseduesit me keqbesim 1. Neni 100 Përgjegjësia për poseduesin deliktor Nëse poseduesi e ka krijuar posedimin përmes veprimeve të ndaluara ose përmes një vepre penale. Neni 102 Kërkesa për largimin dhe mos-përsëritjen e cenimit 1. PJESA IV POSEDIMI Neni 103 Posedimi Personi i cili e ushtron pushtet faktik mbi një send është posedues i drejtpërdrejtë. 2. atëherë ai i përgjigjet pronarit sipas dispozitave për shpërblimin e dëmit për shkak të veprimeve të palejuara. Poseduesi me keqbesim kundër pronarit ka të drejtën e shpërblimit të shpenzimeve të nevojshme. pronari mund të ngritë padi për cenimet e tilla. 31 . pronari mund të kërkoj ndërprerjen e mëtejme të cenimit. Neni 101 Përjashtimi Kërkesat e pronarit dhe të poseduesit kundër njëri-tjetrit të parapara me nenet 93 deri 100 e përjashtojnë ndonjë kërkesë tjetër. Kërkesa kundër ndërhyrjeve në të drejtën e pronarit nuk mund të paraqitet . 2.

atëherë ai nuk është posedues. 2. në kuadër të cilave personi duhet t’i përgjigjet udhëzimeve të tjetrit rreth sendit. Neni 107 Shuarja e posedimit 1. Neni 106 Trashëgimi Me vdekjen e poseduesit.Neni 104 Fitimi i posedimit Posedimi në një send fitohet me krijimin e pushteti faktik mbi sendin. nëse fituesi është në gjendje që të ushtrojë pushtetin mbi sendin në momentin e marrëveshjes. e drejta e një personi për përdorimin sendit në raport me të tjerët dhe mbrojtja individuale e poseduesit për posedimin e tij është e kufizuar me të drejtën e personave të tjerë për përdorimin e sendit ashtu siç është paraparë përdorimi 32 . Neni 105 Detentori i posedimit Në qoftë se një person e ushtron pushtet faktik mbi një send për ndonjë person tjetër ose për biznesin e ndonjë personi tjetër apo në ndonjë raport të ngjashëm. Posedimi shuhet kur poseduesi heq dorë nga pushteti faktik mbi sendin ose në ndonjë mënyrë e humb pushtetin faktik. Marrëveshja e poseduesit të mëparshëm dhe e fituesit të posedimit është e mjaftueshme për fitimin e posedimit. posedimi kalon tek trashëgimtari. Posedimi nuk shuhet si rezultat i moslejimit të poseduesit për ushtrimi e kontrollit mbi sendin në një kohë të përkohshme Neni 108 Bashkëposedimi Nëse disa persona e kanë bashkëposedimin në një send.

depozitë. marrëveshje ose raporte juridik të ngjashme që i japin personit tjetër të drejtën e posedimit të sendit për një kohë të caktuar. Pasardhësi i posedimit tillë duhet të pranojë të metën e posedimit.Neni 109 Posedimi jo i drejtpërdrejtë ( i tërthortë) 1. Poseduesi mund të përdorë forcën e arsyeshme për mbrojtje nga veprimet e paligjshme në pengimin e posedimit të tij. Të drejtat e cekura në paragrafët e sipërm për vetëndihmën e poseduesit mund të ushtrohen edhe nga detentori sipas nenit 105 të këtij ligji. poseduesi mundet të përdorë forcë të arsyeshme që ta heq sendin nga penguesi i cili është zënë në vepër ose ndiqet. qira. është posedues pronësor Neni 111 Veprimet e kundërligjshme në posedim 1. 3. atëherë personi i tretë është posedues i tërthortë. Posedimi i fituar si rezultat i pengimit të kundërligjshëm është me të metë. Nëse poseduesi i jo i drejtpërdrejtë e merr posedimin e jo të drejtpërdrejtë (tërthortë) nga personi i tretë bazuar ne marrëdhëniet juridike të parapara në paragrafin 1. 2. 33 . përveç nëse privimi ose pengimi lejohen shprehimisht me ligj. në qoftë se ndërhyrja është atçastshme dhe janë ndërmarrë masat adekuate (proporcionale) për mbrojtje. Nëse një send i luajtshëm i merret poseduesit me pengim të kundërligjshëm. menjëherë me paraqitjen e ndërhyrjes (rrezikut) 2. nëse ai ishte në dijeni për të metën apo ai është trashëgimtar i poseduesit. Neni 112 Vetëndihma e poseduesit 1. Posedues jo i drejtpërdrejtë është personi i cili e jep posedimin e një sendi bazuar në një peng. Neni 110 Posedimi pronësor Personi i cili e posedon një send që është pronë e tij. Personi i cili e privon nga posedimi poseduesin ose e pengon në posedim kundër vullnetit të poseduesit vepron kundërligjshëm. 2.

Kërkesa kundër ndërhyrjes në posedim është e përjashtuar në qoftë se poseduesi e ka posedimin me të meta në raport me penguesin ose të drejtën e paraardhësit të penguesit. 34 . ndryshim ose shuarjen e një të drejte.Neni 113 Kërkesa kundër pengimit në posedim 1. Për fitimin. bartjen. 3. poseduesi mund të kërkoj mbrojtje gjyqësore. të drejtës së parablerjes. PJESA V REGJISTRIMI I TË DREJTAVE NË PALUAJTSHMËRITË Neni 115 Fitimi. Nëse priten pengime në të ardhmen. 2003/13 për ndryshimin dhe plotësimin e Ligjit nr. 2. dhe të drejtave sendore të kufizuara në një paluajtshmëri është e nevojshme një punë juridike e vlefshme si bazë juridike ndërmjet titullarit dhe të një pale tjetër si dhe regjistrimi i ndryshimit juridik në Regjistrin e të drejtave në paluajtshmëritë. Neni 114 Shuarja e kërkesës Kërkesa mund të parashtrohet vetëm në afatin prej 30 (tridhjetë) ditësh. kërkesa e tij mbetet e vlefshme edhe atëherë. Kërkesa shuhet pas kalimit të një viti nga privimi ose pengimi i posedimit. Nëse poseduesi privohet nga posedimi në mënyrë të kundërligjshme. poesduesi mund të kërkojë rivendosjen e posedimit prej personit ndërhyrës. Regjistrimi në regjistrin e të drejtave të paluajtshmërive rregullohet me Ligjin nr.2002/5 Neni 116 Kufizimet e mëvonshme të disponimit Në qoftë se një titullar i një të drejte në palujtshmeri ka parashtruar kërkesën për fitim.2002/5. i cili në raport me poseduesin është në posedim me të meta. shuarjen e pronësisë. si dhe Ligjin nr. nëse e drejta e tij është kufizuar pas parashtrimit të kërkesës në zyrën e regjistrit e të drejtave në paluajtshmëritë. 2. atëherë poseduesi mund të kërkojë nga penguesi mënjanimin e pengesave. për themelimin e regjistrit të të drejtave të pronës së palujtëshme. ndryshimi ose shuarja e një të drejte 1. Nëse poseduesi pengohet në posedim në mënyrë të kundërligjshme. pasi që poseduesi e merr dijeni lidhur me privimin apo pengimin e posedimit të tij. ndryshimin e përmbajtjes.

2. Të drejtat tjera të cilat janë renditur në mes të të drejtave të ndryshuara në renditje. Në qoftë se e drejta e radhitur më poshtë në renditjen e të drejtave është e ngarkuar me të drejtën e një personi të tretë. Neni 119 Ndryshimi i radhës së përparësisë 1. mund të rezervojë autorizimin që një e drejtë tjetër sendore vëllimi i të cilës është definuar në regjistër të regjistrohet me përparësi para asaj të drejte. Të drejtat sendore. është i nevojshëm edhe pëlqimi i pronarit të paluejtshmërisë. Në qoftë se pronari i paluajtshmerisë është titullar i të drejtës që do të shuhet dhe kjo paluajtshmeri është e ngarkuar edhe me të drejtën e personit të tretë. Neni 120 Rezervimi i radhës së përparësisë 1. të cilat janë regjistruar në të njëjtën ditë dhe të njëjtin çast. përcaktohet sipas datës së regjistrimit të tyre. Për një ndryshim të radhës së përparësisë është e nevojshme një marrëveshje në mes të titullarëve të drejtave të cilët preken nga ndryshimi i përparësisë dhe regjistrimi i ndryshimit në Regjistrin e të drejtave në paluajtshmëritë. atëherë për shuarjen e së drejtës ngarkuese është i nevojshëm pëlqimi i personit të tretë. mbesin të pacenuara nga ndryshimi i përparësisë. atëherë është i nevojshëm pëlqimi i personit të tretë. në rast të ngarkimit të paluajtshmërisë me një të drejtë sendore. Pronari i një paluajtshërie. kanë të njëjtën përparësi. Nëse një hipotekë duhet të radhitet më poshtë në renditjen e të drejtave. 3. Regjistrimi i të drejtës gjithashtu përcakton përparësinë edhe atëherë kur puna juridike e nevojshme për fitimin e të drejtës sendore kryhet pas regjistrimit. 2. atëherë përveç regjistrimit. nëse shuarja ka efekt në të drejtën e tij.Neni 117 Të drejtat e personave të tretë Në qoftë se një paluajtshmëri është e ngarkuar me të drejtën e një personi të tretë. Neni 118 Përparësia e të drejtave 1. Përparësia ndërmjet disa të drejtave sendore me të cilat është e ngarkuar një paluajtshmëri. 35 . atëherë është i nevojshëm edhe pëlqimi i tij. 4. Pëlqimi i tij është i parevokueshëm.

Neni 121 Regjistrimi i rezervimit të radhës së përparësisë 1. Kjo vlen edhe atëherë. ose gjatë procedurës së falimentimit Neni 122 Efekti i rezervimit 1.. në qoftë se kjo e drejtë nuk është e ranguar me një renditje më poshtë si rezultat i rezervimit të ri të përparësisë. atëherë rezervimi i përparësisë do të jetë i vlefshëm vetëm për të drejtën e regjistruar më parë. Për rezervimin e përparësisë së renditjes. Kreditori i siguruar përmes rezervimit ka të drejtën që nga ndonjë palë e tretë. përcaktohet në bazë të momentit të regjistrimit të rezervimit në regjistër. Regjistrimi i një rezervimi mund të bëhet edhe në bazë të një mase të përkohshme gjyqësore për përmbarimin e një vendimi gjyqësor ose gjatë një procedure të falimentimit. e cila kundrejt tij në mënyrë të pavlefshme ka fituar pronësinë ose ndonjë të drejtë tjetër në paluejtshmëri. 3. 2. të kërkojë pëlqimin për çdo ndryshim në regjistër i cili është i nevojshëm për realizimin e kërkesës së tij të siguruar përmes rezervimit.2. Përparësia e të drejtës sendore në paluajtshmeri e cila është siguruar përmes regjistrimit të rezervimit në regjistrin e të drejtave në paluajtshmeri. Regjistrimi është i lejueshëm edhe për sigurimin e një kërkese të ardhshme apo të kushtëzuar. Në qoftë se një e drejtë me rezervim të përparësisë është regjistruar për një paluejtshmëri e cila është e ngarkuar me një të drejtë tjetër pa ndonjë rezervim të përparësisë.. është i nevojshëm regjistrimi në Regjistrin e të drejtave në paluajtshmëri. i cili ndërmerret pas regjistrimit të rezervimit mbi paluajtshmërinë apo mbi një të drejtë në paluejtshmëri është i pavlefshëm. Në qoftë se rezervimi është i regjistruar për sigurimin e kërkesës për rast të vdekjes. Për sigurimin e kërkesës për lejimin apo shuarjen e një të drejte sendore në një paluajtshmëri ose në një të drejte që ngarkon paluajtshmërinë ose për ndryshimin e përmbajtjes apo përparësisë të një të drejte të tillë mund të regjistrohet një rezervim në Regjistrin e të drejtave në paluajtshmëritë. 3. 3. përmes një mase të përkohshme. 36 . kur vendimi pason në rrugën e përmbarimit të detyrueshëm. 2. krahas regjistrimit të drejtave të cilat duhet të zbriten. Një disponim. trashëgimtarët janë përgjegjës kundrejt të titullarit i cili e ka kërkesën e siguruar me rezervim. nëse me këtë veprim cenohet rëndë kërkesa e siguruar me rezervim.

nëse që nga regjistrimi i fundit në Regjistrin e të drejtave në paluajtshmëritë i cili ka të bëjë me shënimin kanë kaluar dhjetë vjet dhe në këtë periudhë kohore nuk ka pasuar asnjë njohje të së drejtës nga i detyruari Neni 124 Prezumimi ligjor 1. në veçanti tek arritshmëria e kërkesës së siguruar me përparësi para kreditorëve të tjerë të siguridhënësit të kërkojë përmbushjen e kërkesës së siguruar si edhe të kamatës dhe kostove nga e mira e siguruar. 2. PJESA VI TË DREJTAT E SIGURIMIT SENDOR KAPITULLI I DISPOZITA TË PËRGJITHSHME Neni 125 Definicioni 1. Një e drejtë e sigurimit sendor legjitimon kreditorin e siguruar (sigurimarrësin). Në qoftë se kreditori. 2. që në rast të shfaqjes së kushteve të caktuara me kontratë ose të caktuara me ligj. të cilën shënimi duhet ta sigurojë është e përjashtuar për kohë të gjatë. kërkesa e të cilit është siguruar përmes shënimit është i panjohur. Siguridhënësi mund ta krijojë të drejtën siguruese për sigurimin e një borxhi të vet ose si një dorëzanë për sigurimin e borxhit të një personi tjetër. prezumohet se ajo e drejtë i takon atij për të cilin është regjistruar. pala e detyruar mund të kërkojë nga kreditori pëlqimin për mënjanimin e shënimit. 37 . Nëse parashtrimi i kërkesës. Në qoftë se një e drejtë është shlyer nga Regjistri i të drejtave në paluajtshmeri. Në qoftë se një e drejtë sendore është regjistruar në Regjistrin e të drejtave në paluajtshmëritë. prezumohet se ajo e drejtë nuk ekziston. atëherë përmes një procedure të shpalljes ai mund të përjashtohet nga e drejta e tij. 2.Neni 123 Shlyerja e rezervimit për kërkesat e përjashtuara 1.

Neni 129 Kontrata siguruese 1.Neni 126 Baza ligjore Të drejtat e sigurimit sendor në vlerat pasurore të luajtshme dhe në paluajtshmëritë mund të krijohen ekskluzivisht sipas dispozitave të ligjit. Dispozitat e kësaj pjese zbatohen në të gjitha punët juridike dhe disponimet pa marrë parasysh formën e tyre.1. shitjen e kërkesave në të holla në kuadër të shitjes së një ndërmarrje. një kontratë të qirasë. një kontratë. dhe 1.1. Neni 127 Fushëveprimi 1. që blerësi të paguajë çmimin e blerjes për vlerën pasurore të blerë (pengu i çmimit të blerjes). përmes së cilës shitësi ia lë për shfrytëzim blerësit vlerat pasurore të blera. 2.2. në veçanti në një kontratë kredie. të cilat pas rregullimit të tyre ndjekin qëllimin që të krijojnë një siguri sendore. respektivisht një kontratë të lizingut (qirasë financiare). Dispozitat e këtij ligji zbatohen sidomos në: 1. 3. si dhe 1. Përmes marrëveshjes siguruese. Marrëveshja siguruese mund të jetë një kontratë e pavarur apo të jetë e përmbajtur në një kontratë tjetër. por kalimin e pronësisë mbi blerësin e bënë të varur nga kushti. Siguridhënësi mund të jetë debitori i kërkesës së siguruar apo një i tretë. Dispozitat e këtij ligji nuk zbatohen në: 1. në të cilën qiradhënësi si pronar i vlerave pasurore të dhëna me qira respektivisht me lizing ia dorëzon qiramarrësit ose lizingnmarrësit për shfrytëzim dhe për një fitim të mëvonshëm. krijimin e një të drejte siguruese mbi kërkesën për pagën të një punëtori. Neni 128 Përjashtimet 1. 38 .2. siguridhënësi detyrohet që sigurimarrësit t’ia vë një siguri sendore.

ose e mira e siguruar të shitet me një çmim të caktuar. “E drejta e pengut”(pengu) do të thotë krijimi i ndonjë interesi mbi pasurinë e luajtshme ose mbi ndonjë të drejte me anë të marrëveshjes ose me anë të ligjit. KAPITULLI II E DREJTA E PENGUT NËN-KAPITULLI 1 DISPOZITA TË PËRGJITHSHME Neni 133 Përkufizimi 1. Neni 132 Parashkrimi i kërkesës së siguruar Një e drejtë sendore e sigurimit mund të ushtrohet edhe atëherë. të ardhshme ose të kushtëzuara. Marrëveshja. 39 . e cila është lidhur para arritshmërisë të kërkesës së siguruar është nule. 2. Kontrata e pengut mund t’i shmanget dispozitave të këtij kapitulli. 2. i cili i jep pengmarrësit të rejtën për ta marrë në posedim atë pasuri ose për ta shfrytëzuar atë të drejtë me qëllim të përmbushjes së ndonjë obligimi ekzistues dhe të identifikueshëm që është siguruar me anë të pengut. nëse ajo përcakton që në rast të mos pagesës pas arritjes të kërkesës së siguruar e mira e siguruar të kalojë në pronësi të sigurimarrësit.Neni 130 Marrëveshjet nule 1. Pas arritshmërisë të kërkesës përmendura në paragrafin e mëparshëm. Në raste të veçanta ajo mund të parasheh që pengu të sigurojë ndonjë obligim i cili ka efekt vetëm pas lidhjes së kontratës së pengut. kur kërkesa e siguruar është parashkruar. së siguruar janë të lejuara marrëveshjet e Neni 131 Kërkesa e siguruar Një e drejtë sendore e sigurimit mund të caktohet për sigurimin e kërkesave aktuale.

përveç nëse me këtë ligj parashihet ndryshe. përdorur dhe për t’i gëzuar të gjitha të drejtat në sendin e lënë peng. pengdhënësi e ruan të drejtën për ta poseduar.4. 2. 40 .Neni 134 Llojet e të drejtës së pengut 1. e cila duhet t’i përfshijë këto të dhëna: 1. përshrkimin e sendit të lënë peng. E drejta e pengut ligjor ka efekt ndaj palëve të treta vetëm atëherë kur të parashtrohet deklarata për njoftim në përputhje me këtë ligj. në rast se pengdhënësi është një person tjetër nga debitori. Neni 135 Të drejtat e pengut ligjor 1. 3.2. 1. 1. 1. 2. emrin dhe adresën e pengdhënësit dhe debitorit. Dispozitat vijuese vlejnë edhe për të drejtën e pengut në sendet e luajtshme e cila krijohet në bazë të ligjit (e drejta pengut ligjor). e drejta e pengut ligjor të qiradhënësit ka efekt vetëm atëherë kur sendi i lënë peng të ketë kaluar në posedim të qiradhënësit. 4. e dhëna se qëllimi i kontratës është caktimi i një pengu për pengmarrësin.3. Pengu posedimor ka efekt ndaj personave të tretë vetëm atëherë kur të nënshkruhet kontrata për pengun dhe kur sendi i lënë peng të ketë kaluar në posedim të pengmarrësit ose të agjentit të caktuar nga pengmarrësi. Që një kontratë e pengut të jetë e vlefshme është e nevojshme një certifikatë me shkrim.1. Neni 136 Kontrata e pengu 1. Përveç në rastet kur palët pajtohen ndryshe. Nëse pengdhënësi dhe pengmarrësi nuk janë marrë vesh në kontratën për pengun që pengu të jetë posedimor. Krijimi i të drejtë së pengut mbi ndonjë të drejtë kërkon regjistrimin e pengut në regjistrin e pengut. përshkrimin e detyrimit që duhet të sigurohet. Pengu pa posedim ka efekt ndaj palëve të treta vetëm atëherë kur të parashtrohet deklarata për njoftim në përputhje me këtë Ligj. 3.

41 . Pasuria e një bashkëpronësie ose të një pronësie të përbashkët mund të lihet peng vetëm nëse të gjithë bashkëpronarët ose pronarët e përbashkët e japin pëlqimin për pengun. data. nënshkrimet e palëve të kontratës. 2. pengu është i vlefshëm vetëm nëse personi i cili e nënshkruan kontratën e pengut është i pavarur nga pengmarrësi. Nëse kontrata e pengut është nënshkruar nga ndonjë person në emër të pengdhënësit. Neni 139 Autoritzimi për shitjen e sendit të lënë peng 1.5. Neni 138 Sendet e lëna peng 1. Kontrata mundet në çdo kohë të plotësohet. 2. të ndryshohet apo të shuhet. Pasuritë nëntokësore dhe hidrokarburet si dhe të drejtat në to mund të lihen peng në përputhje me dispozitat ligjore për bartjen dhe për të drejtën në ngarkim për pasuritë nëntokësore dhe hidrokarburet apo të drejtat e tilla. Pengdhënësi duhet të jetë pronar i sendit të lënë peng në kohën e lënies së pengut. Nëse pengdhënësi nuk është pronar i sendit të lënë peng. Peng mund të lihet çfarëdo vlere pasurore e luajtshme ose ndonjë e drejtë e cila mund të bartet në mënyrë të ligjshme. 3.1. Neni 137 Specifikimi i kontratës Një kontratë pengu mundet përveç të dhënave të kërkuara në dispozitën paraprake të përmbajë edhe marrëveshje të palëve rreth të drejtave dhe detyrimeve të tyre reciproke. Ndonjë person i cili është pronar i një interesi të pjesshëm në pasurinë e luajtshme mund ta lë peng atë interes pa pëlqimin e pronarëve tjerë të interesit të pjesshëm. në të cilën pengdhënësi e nënshkruan kontratën e pengut. ai duhet të ketë autorizimin ligjor për vënien e të drejtës së pengut. përderisa në rast të veçantë nuk bien ndesh me rregullat imperative të këtij ligji. dhe 1. 2.6.

Neni 141 E drejta e pengut në sendet e përziera të një lloji 1. 42 . Një e drejtë e pengut mund të krijohet në një depo mallrash me përmbajtje të ndryshueshme nëse vendndodhja dhe përmbajtja e depos janë të përshkruara mjaft qartë në kontratën e pengut. Neni 142 E drejta e pengut në vlera pasurore të ardhshme dhe në depo mallrash 1. 4. E drejta e pengut përbëhet nga një kuotë përkatëse e gjendjes së tërësishme. e cila me çfarëdo ndryshimi të sasisë së tërësishme ndryshon në mënyrë përkatëse. atëherë pengdhënësi duhet në mënyrë të sigurt të konstatojë sasinë e gjendjes së tërësishme në kohën e marrëveshjes të së drejtës së pengmarrjes sipas të dhënave objektive dhe këto t’ia kumtojë pengmarrësit. Rregullat e sipërshënuara vlejnë në mënyrë përkatëse tek një peng posedimor. Pengdhënësi duhet të përkujdeset që të mbajë evidencë mbi hyrjet dhe daljet për gjendjen e tërësishme dhe të ruajë dëshmitë për verifikimin e tyre. Një e drejtë pengu mund të krijohet edhe në vlera pasurore të përcaktuara në kontratën e pengut në të cilat pengdhënësi e fiton pronësinë ose autorizimin ligjor pas lidhjes së kontratës së pengut. pengdhënësi e ka ne posedim objektin e pengut dhe pengmarrësi mund të supozojë me mirëbesim se pengdhënësi është pronari ose e ka autorizimin ligjor për të lënë pengun. 3. pengmarrësi e fiton të drejtën e pengut ndaj të cilit nuk ekziston ndonjë e drejtë. Secili mall që shtohet në depo në të cilën është krijuar e drejta e pengut i nënshtrohet të drejtës së pengut prej momentit kur ai mall i shtohet depos.Neni 140 Fitimi me mirëbesim i të drejtës së pengut 1. 2. vetëm atëherë kur pengdhënësi e posedon të drejtën e pengut në kohën kur pengu prodhon efekt dhe pengmarrësi mund të supozojë me mirëbesim se ndaj pengut nuk ekziston ndonjë e drejtë tjetër. Në qoftë se në një të drejtë të pengut pa posedim shërbejnë sendet e një lloji si të mira të pengut dhe pengdhënësi këto i përzien pandashëm me sende të një llojit dhe cilësisë së njëjtë. Nëse ndaj një objekti të pengut ekziston një e drejtë e ndonjë pale të tretë. 2. pengmarrësi e fiton të drejtën e pengut vetëm nëse në kohën kur pengu prodhon efekt. 2. Në qoftë se pengdhënësi nuk është pronar i sendit të lënë peng apo nuk e ka autorizimin ligjor për ta lënë pengun.

shpenzimet e zbatimit. Neni 146 Siguria plotësuese 1. Neni 145 Ndryshimet i objektit të pengut ose rritja e kërkesës së siguruar Pas krijimit të së drejtës së pengut. pengmarrësi ka të drejtë që. pas njoftimit të dhënë me kohë pengmarrësit. pengmarrësi mund të kërkojë përmbushjen e menjëhershme të kërkesës së siguruar. pengdhënësi dhe pengmarrësi mund të pajtohen që ta rrisin kërkesën e siguruar ose ta rrisin objektin e pengut. Neni 144 Fushëveprimi i kërkesës së siguruar Një e drejtë e pengut e siguron tërë shumën e kërkesës. nëse sendi i pengut nuk ofron siguri të mjaftueshme për kërkesën e siguruar dhe nëse pengmarrësi nuk ka mundur ta dijë këtë në kohën kur është lidhur kontrata e pengut. Pengmarrësi mund të kërkojë siguri plotësuese apo adekuate. Neni 147 E drejta e kontrollimit Në rastin e pengut pa posedim. dënimet kontraktuese.Neni 143 Kërkesa e siguruar Një e drejtë e pengut është e vlefshme dhe e zbatueshme nëse kërkesa e cila duhet të sigurohet përmes të drejtës së pengut është e vlefshme dhe e zbatueshme. Në rastin e pengut posedimor. të mirëmbajtjes dhe shitjes së objekti të pengut. 2. duke përfshirë kapitalin dhe kamatën e papaguar. Për çdo rritje e cila nuk është e bashkëngjitur apo e lidhur me objektin e pengut. pengdhënësi ka të drejtë që. duhet të trajtohet si krijim i një të drejte të re të pengut. ta kontrollojë sendin e lënë peng 43 . pas njoftimit të dhënë me kohë pengdhënësit. Nëse pengdhënësi nuk jep siguri plotësuese apo adekuate. ta kontrollojë sendin e lënë peng.

të përfshijë emrat e pengdhënësit dhe pengmarrësit. Deri 44 . për humbjen ose për ndonjë vonesë në kthimin e sendit të lënë peng. Pengmarrësi i përgjigjet pengdhënësit për ndonjë dëmtim. të cilat ai i ka kundër pengdhënësit si kreditori paraprak i kërkesës së lënë peng. pengmarrësi mund ta lë peng sërish sendin e lënë peng nëse ai mund të sigurojë që sendi i lënë peng do t’i kthehet pengdhënësit. 2. Përveç në rastet kur palët pajtohen ndryshe. NËN-KAPITULLI 2 E DREJTA E PENGUT NDAJ PALËVE TË TRETA Neni 149 E drejta e pengut për kërkesat në të holla 1. pengmarrësi nuk duhet ta përdorë dhe duhet ta ruajë me kujdesin më të madh sendin e lënë peng. Nëse pengdhënësi ose pengmarrësi e ka njoftuar debitorin e tretë lidhur me lënien peng. Njoftimi për debitorin e tretë duhet të bëhet me shkrim. Në rastin e pengut pa posedim. në përputhje me kushtet e kontratës së pengut. pengdhënësi duhet ta përdor sendin e lënë peng në mënyrën e përputhshme me përdorimin e zakonshëm të atyre vlerave pasurore. Neni 151 Përllogaritja e kërkesave 1. 2. Në rastin e pengut posedimor. Pas marrjes së pagesës nga debitori i tretë.Neni 148 Të drejtat dhe detyrimet e mbajtësit të objektit të pengut 1. Nëse një kërkesë për pagesë në të holla është lënë peng. Pengmarrësi ka të drejtë në përfitimet nga sendi i lënë peng. pengmarrësi ka të drejtë që ta përllogarisë nga kjo pagesë shumën e cila i takon atij në bazë të kërkesës së siguruar me kërkesën e lënë peng. atëherë debitori i kësaj kërkese (“debitori i tretë”) mund ta përmbushë detyrimin në përputhje me kontratën me pengdhënësin. debitori i tretë duhet t’ia bëjë pagesën pengmarrësit pasi të ketë ardhur koha për pagesën e kërkesës së lënë peng. të identifikojë kërkesën e siguruar me anë të pengut dhe të përmbajë udhëzime të sakta rreth mënyrës së pagesës për pengmarrësin. Neni 150 Kundërshtimet e debitorit të tretë Debitori i tretë ka të drejtë të bëjë kundërshtimet e njëjta lidhur me kërkesën për pagesë nga pengmarrësi.

do të zbatohen edhe për të drejtën e pengut në detyrimet tjera. pengmarrësi duhet ta mbajë pagesën e marrë nga debitori i tretë. duhet të njoftohet nga pengmarrësi nëse kërkesa e siguruar është shuar përpara se të vijë koha e pagesës për pengmarrësin. duke e përfshirë kamatën e cila rrjedh aty e tutje si një agjent në emër të pengdhënësit. vihet si një e drejtë e pengut në një send. E drejta e pengut në një letër me vlerë sipas urdhrit ose në një letër indosable me vlerë me emër krijohet përmes indosamentit dhe dorëzimit tek pengmarrësi. Nëse letra me vlerë e lënë peng është në emër të kreditorit. po qe se pengdhënësi e njofton borxhliun se detyrimi nga letra me vlerë i është lënë peng pengmarrësit.atëherë kur kërkesa e siguruar të bëhet e arritshme për pagesë. krijohet e drejta e pengut. Nëse shuma të cilën debitori i tretë ia ka paguar pengmarrësit është më e madhe se shuma që duhet paguar në bazë të kërkesës së siguruar. 2. E drejta e pengut në një letër me vlerë. Neni 153 E drejta e pengut në letrat me vlerë 1. 3. i cili duhet t’ia bëjë pagesën pengmarrësit. e cila është e lëshuar në emër të zotëruesit. 4. Debitori i tretë. 3. se është një indosament për pengvënie (indosament pengu). në regjistrat e të cilit mbahet llogaria për letrat me vlerë të lëna peng. Neni 152 Zbatimi i dispozitave për të drejtën e pengut për kërkesat në të holla Dispozitat për të drejtën e pengut për kërkesat në të holla. pengmarrësi duhet t’ia paguajë pa vonesë pengdhënësit. 2. E drejta e pengut në letra të pa certifukuara me vlerë krijohet përmes regjistrimit të së drejtës së pengut në regjistrat e atij institucioni. Indosamenti duhet të ketë të shënuar. 45 . shumën që është mbi vlerën e kërkesës. Neni 154 Dispozitat e zbatueshme për të drejtat e pengut në letrat me vlerë Në të drejtën e pengut mbi letrat me vlerë zbatohen përshtatshmërish dispozitat rreth të drejtës së pengut për kërkesë.

46 . mbi të cilin ekziston apo duhet të ekzistojë pengu i çmimit të blerjes. 3. Në njoftim. 3.2. 2. kur këto të drejta janë bërë të vlefshme ndaj pengdhënësit. renditet sipas kohës kur këto kanë arritur efekte ndaj personave të tretë. nëse: 2. Një e drejtë e pengut për sigurimin e një kërkese për pagesën e çmimit të blerjes (pengu i çmimit të blerjes) ka përparësi para çdo të drejte tjetër të pengut. Të drejtat e pengut me efekte për personat e tretë kanë përparësi para të drejtave të pengut në mes të pengdhënësit dhe pengmarrësit. pengmarrësi i njofton pengmarrësit e mëparshëm për fitimin e një të drejte mbi çmimin e blerjes dhe atë më së voni. rangu i disa të drejtave të pengut të krijuara ndaj të së njëjtës objekt të pengut apo të drejtës. një pengdhënës mund të lë peng disa sende pasurore ose të drejtën e njëjtë. rreth të drejtave në mallrat ose të drejtave në pagesë të të hollave ka përparësi para secilës të drejtë tjetër të pengut në këto vlera pasurore. Gjatë vënies të një të drejte të re të pengut sipas nenit 152 të këtij ligji nuk e arrin kjo rangun e të drejtës të pengut fillestar. Rangu i të drejtave të pengut pa efekte për persona të tretë renditet sipas kohës.1. ka fituar efekt ndaj personave të tretë. Në qoftë se nuk është arritur marrëveshje tjetër. Nëse me këtë Ligj nuk parashihet ndryshe. pengmarrësi mbi çmimin e blerjes duhet të shënojë se ai e ka një të drejtë të tillë pengu apo së shpejti do ta fitojë. të cilën pengdhënësi e kishte lënë peng mbi të njëjtin send. dhe 2.Neni 155 Renditja e drejtave të pengut 1. sapo pengdhënësi merr posedim në sendin e pengut. Një peng posedues në të holla si dhe në letrat me vlerë të barteshe për pjesëmarrjet në shoqëri. më tej njoftimi duhet të përmbajë përshkrimin e saktë të mirës së pengut. Neni 156 Rregullat e posaçme për renditjen e të drejtave të pengut 1. 2.

vlejnë përshtatshmërish dispozitat e nenit 119 të këtij ligji. 2. sendi i lënë peng është ndonjë aksion. Mallrat nga ndonjë depo. nëse: 1.3. atëherë pengu posedues ruan të njëjtin rang sikurse e drejta e pengut pa posedim që ekzistonte deri tani. të shitura në qarkullimin afarist të zakonshëm të pengdhënësit. Në bazë të dispozitave të këtij ligji. ose para të gatshme.Neni 157 Ruajtja e renditjes gjatë ndërrimit të formës së pengut 1. mund të fitohen të pangarkuara edhe nëse blerësi ka pas njohuri për të drejtën e pengut. Neni 158 Ndryshimi i renditjes së pengut 1. nëse më së voni gjatë kthimit të sendit të pengut përmbushen kushtet për vlefshmërinë e të drejtës së pengut pa posedim ndaj personave të tretë. sendi i lënë peng mund të ngarkohet apo të fitohet nga pala e tretë vetëm në bazë të ndonjë të drejte ekzistuese të pengut. sendi i lënë peng është shitur në qarkullimin afarist të zakonshëm të pengdhënësit. në të cilën ekziston një e drejtë e pengut pa posedim e vlefshme i dorëzohet pengmarrësit. 47 . Në qoftë se tek një peng posedues i kthehet sendi pengdhënësit. 2. blerësi mund të supozojë me mirëbesim në kohën e blerjes se ndaj sendit të lënë peng nuk kziston ndonjë e drejtë tjetër. borxh ose ndonjë instrument sigurie i ofruar në ndonjë treg të pranuar. Nëse sendi i pengut.ose 1.1. 2. Neni 159 Fitimi i sendit të lënë peng nga pala e tretë 1. Sendi i lënë peng fitohet i pangarkuar.4. Nënshkrimet e personave pjesëmarrës nuk kanë nevojë për vërtetim (autenticitet) dhe në vend të regjistrimit në Regjistrin e të drejtave në paluajtshmëri bëhet regjistrimi në Regjistrin e pengut. sendi i lënë peng është shitur me pëlqimin e dhënë me shkrim nga të gjithë pengmarrësit të cilët kanë ndonjë të drejtë të pengut në atë send. 1. 1. ndonjë instrument negocimi apo dokument pronësie.2. Për ndryshimin e renditjes së drejtave të pengut. e drejta e pengut ruan rangun e saj të arritur deri tani vetëm atëherë.

2.6.7. një palë e tretë në mënyrë të vlefshme e fiton sendin ose të drejtën e pengut në pajtim me dispozitat e këtij ligji . sendi ose e drejta e pengut ndryshohet ose inkorporohet me ndonjë send ose të drejtë tjetër e cila uk ekziston në një formë të identifikueshme apo të ndashme. Nëse pengmarrësi e bart vetëm një pjesë të kërkesës të siguruar. pengmarrësi bëhet pronar i sendit ose i të drejtës të pengut. 3. Bartja e kërkesës të siguruar nga pengmarrësi konsiderohet bartje e të drejtës së pengut që e siguron këtë kërkesë.8. 2. 1. 1. Pengmarrësi e njofton pengdhënësin lidhur me bartjen. 48 . në rastin e pengut posedimor. kërkesa e siguruar përmbushet ose shuhet për ndonjë arsye tjetër. pengmarrësi ia kthen pengdhënësit sendin e lënë peng. pengmarrësi i ri bëhet pengmarrës i përbashkët me pengmarrësin e vjetër deri në lartësinë e shumës së kërkesës që është bartur. 1.5.2. 1. por kjo bartje nuk e përfshin të drejtën e pengut. 1.1. përfundon pronësia e pengmarrësit mbi sendin e lënë peng. sendi ose e drejta e pengut apo ndonjë zëvendësim i tyre shuhet. 1. Neni 161 Shuarja e të drejtës së pengut 1. E drejta e pengut shuhet nëse: 1.Neni 160 Bartja e kërkesës së siguruar 1. Pas përfundimit të një pengu posedimor. pengdhënësi dhe pengmarrësi merren vesh për këtë.4. bartet kërkesa e siguruar me anë të së drejtës së pengut.3. Pengdhënësit i takojnë të njëjtat të drejta kundrejt pengmarrësit të ri me ato të cilat ai i ka pasur kundrejt pengmarrësit paraprak. 1.

identitetin e qartë të pengdhënësit. Regjistrimi i të drejtës së pengut pa posedim në regjistrin e pengut prodhon efekt me regjistrimin e njoftimit të pengut në zyrën për regjistrimin e pengut. 1.4. e drejta e pengut pa posedim e humb efektin e saj ndaj personave të tretë. Neni 164 Shlyerja e regjistrimit 1. datën e kontratës së pengut. 1. Me kalimin e afatit tri (3) vjeçar.NËN-KAPITULLI 3 REGJISTRIMI I TË DREJTAVE TË PENGUT PA POSEDIM Neni 162 Regjistrimi i një njoftimi të pengut 1. përcaktimin e veçantë apo të përgjithshëm të sendit të lënë peng. 2. Regjistrimi në regjistrin e pengut është i vlefshëm për tri (3) vjet nga koha e regjistrimit. atëherë kur njoftimi i pengut të ketë arritur në zyrën për regjistrimin e pengut në formën e parashikuar dhe duke e paguar taksën e parashikuar. 1. personit i cili duhet ta paguajë kërkesën e siguruar nëse nuk është pengdhënësi) dhe të pengmarrësit.5. Neni 163 Kohëzgjatja e regjistrimit dhe vazhdimi 1. vlerën maksimale të detyrimit të siguruar të shprehur në para.dhe 1.3. nënshkrimin nga pengdhënësi ose në emër të tij . pengmarrësi duhet që brenda një muaji ta regjistrojë këtë shuarje në regjistrin e pengut duke e paraqitur njoftimin për shlyerje në zyrën për regjistrimin e pengut. 2. përcaktimin e veçantë apo të përgjithshëm të natyrës së detyrimit të siguruar.1.2. Nëse e drejta e pengut shuhet. përveç kur vazhdohet regjistrimi ose kur pengu pa posedim shndërrohet në peng posedimor. Njoftimi i pengut përfshin: 1. Një peng konsiderohet të jetë i regjistruar në regjistrin e pengut. 1.6. 49 .

i cili duhet të identifikohet me anë të numrit të dokumentimit të tij. 50 . 2. Me ligjin mbi themelimin e Zyrës së regjistrimit të pengut rregullohet funksionimi i brendshëm i zyrës së regjistrimit. 3.2. 3. Rreth kësaj kërkese gjykata duhet të vendosë më së voni pesë (5) ditë pune pas datës së paraqitjes së kërkesës. Pengmarrësi i pengut pa posedim mund të paraqesë një kërkesë në gjykatën kompetente. Nëse pengdhënësi i pengut pa posedim nuk e dorëzon sendin e lënë peng. që pa pjesëmarrjen dhe dëgjimin e pengdhënësit apo personave të tjerë atë ta autorizojë që sendin e lënë peng ta sekuestrojë dhe t’ia dorëzojë pengmarrësit. nëse ky nuk është njëkohësisht pengdhënës. Neni 165 Themelimi i zyrës për regjistrimin e pengut 1. Pengmarrësi. i cili nuk e regjistron ose nuk e regjistron brenda kohës së parashikuar njoftimin për shlyerje. pengmarrësi i pengut pa posedim mund të kërkojë nga pengdhënësi që t’ia dorëzojë sendin e lënë peng. Neni 167 Ekzekutimi gjyqësor i kërkesës për posedim 1. Njoftimi për shlyerje përfshin nënshkrimin e pengmarrësit dhe njoftimin se pengmarrësi nuk kërkon më ndonjë të drejtë pengu mbi një send apo të drejtë siç është theksuar në njoftimin e pengut. Nëse pengdhënësi ose debitori i detyrimit të siguruar. i cili është nënshkruar nga ndonjë person që nuk është pengmarrës atij duhet bashkënngjitur autorizimin me shkrim të dhënë nga pengmarrësi. NËN-KAPITULLI 4 EKZEKUTIMI I TË DREJTËS SË PENGUT Neni 166 Dorëzimi i sendit të lënë pengut tek pengmarrësi 1. Zyra e regjistrimit duhet të përkujdeset që indeksi dhe dokumentet e regjistrimit të lejohen për këqyrje publike për së paku pesë (5) orë në çdo ditë pune. nuk e përmbush detyrimin e siguruar ose kontratën e pengut. 2. Zyra për regjistrimin e pengut themelohet me anë të një ligji të veçantë. i përgjigjet pengdhënësit për dëmet e shkaktuara nga vonesa ose mosregjistrimi i njoftimit për shlyerje. pengmarrësi mund ta marrë në posedim sendin e lënë peng me ndihmën e gjykatës kompetente. Para se të regjistrohet njoftimi për shlyerje.

mund të paraqesë kërkesë në gjykatën kompetente që të konstatohet se. mbetja e të ardhurave i paguhet pengdhënësit.2. Neni 169 Kufizimet për fitimin e sendit të lënë peng Pengmarrësi mund ta blejë sendin e lënë peng vetëm në ankand publik ose shitje private po që se sendi i lënë peng shitet në një treg të njohur apo në rastet ku për sendin e lënë peng ekzistojnë çmime standarde gjerësisht të ditura. Në rast të vonesës. duhet të vendosë nëse pengmarrësi përgjigjet dhe në cilën shumë përgjigjet për dëmin që është shkaktuar përmes vendimit për sekuestrimin apo dorëzimin e sendit të lënë peng tek pengmarrësi.4. Pengdhënësi ose debitori i kërkesës së siguruar. Nëse gjykata vendos një konstatim të tillë. pengmarrësi mund ta shesë. nëse ky nuk është njëkohësisht pengdhënës. 4. Neni 168 Shitja e sendit të lënë peng 1. të cilat i janë shkaktuar pengmarrësit në lidhje me kzekutimin e të drejtës së tij për posedimin dhe shitjen e sendit të lënë peng.2. e drejta e pengut është e pavlefshme tërësisht apo pjesërisht. Ky njoftim duhet t’i dërgohet edhe debitorit të detyrimit të siguruar. ta huazojë apo të disponojë në ndonjë mënyrë tjetër me sendin e lënë peng. dhe 3. 3. nëse para shitjes ky pengmarrës ka bërë kërkesë me shkrim. Pengdhënësi mbetet përgjegjës në rast se shuma e fituar me anë të shitjes së sendit të lënë peng është më e vogël se detyrimi i siguruar. Të ardhurat nga shtija e sendit të lënë peng llogariten sipas kësaj renditje: 3. me përmbushjen e detyrimit të siguruar. 3. 51 . 3. nëse ky nuk është njëkohësisht pengdhënës. si edhe titullarëve të tjerë të së drejtës së pengut për të njëjtin send të lënë peng. të këtij neni . Pengmarrësi duhet të përpiqet që ta arrijë vlerën e duhur të tregut gjatë shitjes së sendit të lënë peng. me përmbushjen e ndonjë pengmarrësi të rangut më të ulët për të njëjtin send të lënë peng. Pengmarrësi duhet ta njoftojë pengdhënësin së paku katërmbëdhjetë (14) ditë para shitjes për kohën dhe vendin e shitjes. Shtija e sendit të lënë peng mund të bëhet përmes ankandit publik apo në ndonjë mënyrë tjetër të përshtatshme.3. ajo duhet njëkohësisht të vendosë a do ta abrogojë apo do ta ndryshojë vendimin e nxjerrë në pajtim me paragrafin 1. me shpenzimet e arsyeshme.1. dhe nëse vendos kësisoj. 2.

efektet e kësaj të drejte të pengut vlerësohen sipas të drejtës së Kosovës. kur sendi i pengut ka hyrë brenda kufijve të Kosovës. e cila krijuar dhe ende është e vlefshme sipas të drejtës së vendit të huaj. NËN-KAPITULLI 5 NJOHJA E TË DREJTAVE TË SIGURIMIT TË KRIJUARA NË VENDIN E HUAJ Neni 171 Barazimi i të drejtave të sigurimit të huaja 1. Një e drejtë sigurimi e çfarëdolloj emërtimi dhe forme. Të dhënat e nevojshme sipas nenit 146 të këtij ligji duhet të paraqiten në përkthim të vërtetuar në njërën nga gjuhët zyrtare në Kosovë. Oferta bëhet e detyrueshme nëse pengdhënësi shpreh pëlqimin me shkrim dhe debitori i detyrimit të siguruar. Pengmarrësi mund t’i ofrojë pengdhënësit që ta pranojë sendin e lënë peng në përmbushje të plotë ose të pjesshme të detyrimit të siguruar. Një e drejtë e pengut pa posedim duhet të lajmërohet për regjistrim në Zyrën e Regjistrit të Pengut brenda tre muajve që kur sendi i pengut është sjell në Kosovë. 52 . mund ta shpengojë sendin e pengut pasi ta ketë përmbushur plotësisht kërkesën e siguruar.Neni 170 Pranimi i sendit të lënë peng 1. apo ndonjë palë tjetër me interes ligjor për ta përmbushur detyrimin e siguruar nuk kundërshton me shkrim brenda katërmbëdhjetë (14) ditëve pas marrjes së ofertës. 3. Shpengimi mund të bëhet në çdo kohë. Që nga koha. 2. 2. e ka efektin e një të drejte të vlefshme të pengut. para se pengmarrësi ta shesë apo ta pranojë sendin e lënë peng në përmbushjen e pjesshme apo të plotë të detyrimit të siguruar. 3. nëse sendi i sigurimit është sjell në Kosovë. Pengdhënësi ose debitori i detyrimit të siguruar. nëse ky nuk është njëkohësisht pengdhënës. apo ndonjë palë tjetër me interes ligjor për ta përmbushur detyrimin e siguruar. nëse ky nuk është njëkohësisht pengdhënës.

që kreditorit të hipotekës (pengmbajtësit) i jep të drejtën të iniciojë procedurën për heqjen e të drejtës mbi pronën e vënë në hipotekë për pasurinë e tillë të paluajtshme. Kontrata e hipotekës duhet të përmbajë së paku këto të dhëna: 2. 2. ose 53 . NËN-KAPITULLI 2 KRIJIMI I HIPOTEKËS Neni 173 Krijimi i hipotekës me kontratë Hipoteka krijohet përmes një kontrate ndërmjet pronarit të paluajtshmërisë së ngarkuar dhe kreditorit hipotekues si dhe përmes regjistrimit në Regjistrin e të drejtave për paluajtshmëritë. emrat dhe adresat e pronarit të paluajtshmërisë dhe të kreditorit hipotekues si dhe të debitorit të kërkesës së siguruar. me qëllim të përmbushjes së një detyrimi që është siguruar me hipotekë dhe që duhet të paguhet. 2. Neni 174 Kontrata e hipotekës 1. rrugës dhe numrit të shtëpisë. në rast se ky nuk është njëkohësisht pronar i paluajtshmërisë së ngarkuar.KAPITULLI III HIPOTEKA NËN-KAPITULLI 1 DISPOZITA TË PËRGJITHSHME Neni 172 Përkufizimet “Hipoteka” do të thotë krijimi i interesit në pasurinë e paluajtshme me anë të marrëveshjes apo ligjit. Kontrata e hipotekës duhet të lidhet në formën me shkrim.2.1. Nënshkrimet e pronarit të paluajtshmërisë dhe kreditorit hipotekues duhet të vërtetohen sipas të njëjtave rregulla sikurse punët e tjera juridike rreth paluajtshmërisë. përshkrimin e saktë të paluajtshmërisë së ngarkuar sipas vendit.

palët bëjnë marrëveshje të tjera. se në rast të vonesës së pagesës ose paraqitjes (arritjes) së kushteve të tjera të kontraktuara kreditori hipotekues do të nisë procedurën e përmbarimit.4. nëse është e nevojshme. palët mund të bëjnë marrëveshje të tjera. Përjashtimisht nga paragrafi 1 mund të krijohet një hipotekë e pavarur. duke përfshirë edhe ndërtesat që aty qëndrojnë apo janë të lidhura në mënyrë të pandashme me tokën. 2. 54 . nëse këtë e kërkon ky ligj apo ligje të tjera.2. 2.9. nule është edhe një marrëveshje. dhe 2.8. eventualisht jepet huma maksimale e kontraktuar. përderisa këtë e lejojnë rregullat imperative. 2.3. të dhëna të tjera të sakta rreth pozitës si dhe numrin kadastral. e cila mund të shpie tek humbja e pronësisë në paluajtshmërinë e ngarkuar dhe braktisjen e shtëpisë dhe paluajtshmërisë. duke përfshirë edhe kamatën. 2. shumën e kërkesës së siguruar përmes hipotekës. Krahas marrëveshjeve të përmendura në nenin 130 të këtij ligji. Nule është edhe një marrëveshje. Neni 176 Paluajtshmëria e ngarkuar 1. Neni 175 Marrëveshjet nule 1. të cilat i plotësojnë kushtet e nenit 10 paragrafi 2 nën-paragrafët 2. datën e nënshkrimit të kontratës. 2. një fletë poseduese dhe vërtetimet rreth përdorimit të paluajtshmërisë. Hipoteka shtrihet mbi të gjitha pjesët e paluajtshmërisë së ngarkuar.1. e cila nuk shtrihet mbi pjesët e tjera të paluajtshmërisë në një ndërtesë. 2.5. 2. në një banesë ose në një ndërtesë. 2. e cila arrihet para skadimit të afatit të përmbushjes së kërkesës së siguruar dhe kreditorit ia lejon të drejtën e shfrytëzimit të paluajtshmërisë. përmes së cilës pronari i paluajtshmërisë detyrohet kundrejt kreditorit hipotekues që paluajtshmërinë mos ta shesë apo të mos e ngarkojë më tej.7. 2.6.2. një paralajmërim në shkrim me shkronja të mëdha të theksuara. nënshkrimet e vërtetuara të pronarit të paluajtshmërisë së ngarkuar dhe të kreditorit hipotekues.10. të këtij ligji.

prodhimet ose sendet aksesore shiten dhe largohen nga paluajtshmëria. para se ato të jenë shënuar se ato sekuestrohen në dobi të kreditorit hipotekues.Neni 177 Shtrirja e hipotekës mbi sendet aksesore 1. nëse pjesët përbërëse. Nëse paluajtshmëria është dhënë me qira. ajo (kërkesa) lirohet nga përgjegjësia dymbëdhjetë muaj pas fillimit të skadimit të afatit. të cilat qëndrojnë në pronësi të pronarit të paluajtshmërisë. Hipoteka përfshin edhe të gjitha pjesët tjera dhe frutat natyrore të paluajtshmërisë. pasi që kreditori hipotekues t’i ketë shënuar se ato sekuestrohen. atëherë sekuestrimi ndaj fituesit është i vlefshëm vetëm nëse ky gjatë largimit të sendeve nga paluajtshmëria për këtë ishte në dijeni ose duhej të ishte në dijeni. Secila paluajtshmëri përgjigjet për tërë kërkesën e siguruar. Në qoftë se një fitues i sendit këto i largon nga paluajtshmëria. Përgjegjësia për hipotekën përfundon. Neni 180 Hipoteka e përbashkët Një hipotekë mund të vihet për të njëjtën kërkesë në disa paluajtshmëri të të njëjtit pronar ose të pronarëve të ndryshëm (hipoteka e përbashkët). hipoteka shtrihet edhe në kërkesat nga qiraja të pronarit të paluajtshmërisë. 55 . 3. 2. 2. Neni 178 Paluajtshmeria e dhënë me qira 1. Hipoteka përfshin edhe tërë sendet aksesore të paluajtshmërisë. përveç nëse kreditori hipotekues më parë e ka shënuar sekuestrimin. Përderisa kërkesa është e arritshme. përderisa këto nuk janë të ndara nga sendi kryesor. Neni 179 Paluajtshmëria me shumë pronarë Në një pjesë të bashkëpronësisë ose të pronësisë së përbashkët nuk mund të vihet hipoteka pa pëlqimin e bashkëpronarëve të tjerë ose të pronarëve të përbashkët.

2. të cilën kreditori hipotekues nuk e kishte vërejtur gjatë lidhjes së kontratës së hipotekës dhe për këtë arsye paluajtshmëria nuk ofron sigurinë e 56 . Një hipotekë mund të vihet edhe për sigurimin e një shume maksimale të caktuar (hipoteka e shumës maksimale). duke përfshirë edhe ndërtimet e krijuara mbi to si dhe sendet aksesore. NËN-KAPITULLI 3 EFEKTET E HIPOTEKËS Neni 183 Detyrimet e pronarit të paluajtshmërisë së ngarkuar 1.Neni 181 Kërkesa e siguruar Nenet 143 dhe 144 vlejnë përshtatshmërish për hipotekën. Pronari i paluajtshmërisë së ngarkuar administron dhe mirëmban me kujdes këtë. 3. Neni 184 Ofrimi i sigurisë në rast të zvogëlimit të vlerës të paluajtshmërisë së ngarkuar 1. me kërkesën e kreditorit hipotekues siguron sendet e përmendura në paragrafin1 me shpenzime të veta. Në qoftë se paluajtshmëria ka një të metë. Pronari i paluajtshmërisë i lejon kreditorit hipotekues apo një të treti të autorizuar nga ky. Kamatat dhe shpenzimet e kërkesës së siguruar ose kërkesat mund të parashtrohen vetëm brenda shumës maksimale. 2. sa është e nevojshme për përkujdesjen dhe mirëmbajtjen e zakonshme. Hipoteka e shumës maksimale mund të sigurojë një kërkesë të veçantë apo të gjitha kërkesat nga një marrëdhënie juridike e caktuar. Neni 182 Hipoteka e shumës maksimale 1. Pronari i paluajtshmërisë. këqyrjen e paluajtshmërisë së ngarkuar. nëse për këtë paralajmërohet me kohë para kohës së caktuar. 3.

kreditori hipotekues mund të kërkojë një siguri plotësuese të arsyeshme ose pronarit t’ia caktojë një afat të arsyeshëm për t’i mënjanuar të metat. Neni 185 Evitimi i rrezikut përmes gjykatës 1. kreditori hipotekues mund të paditë për përmbajtjet nga sjelljet e tilla. Neni 186 Zvogëlimi i vlerës të sendit aksesor Dispozitat e nenit 184 dhe 185 vlejnë në mënyrë përkatëse. Në qoftë se pronari i paluajtshmërisë nuk është debitori i kërkesës së siguruar. Neni 187 Kundërshtimet në lidhje me kërkesën e siguruar 1. 3. në qoftë se zvogëlohet vlera e sendit aksesor së paluajtshmërisë të ngarkuar ose nëse largohet sendi aksesor nga paluajtshmëria kundër rregullave të përkujdesjes së zakonshme. kur debitori ka hequr dorë nga ato. të cilat i takojnë debitorit për shkak të kërkesës së siguruar ndaj kreditorit. me kërkesë të kreditorit hipotekues. të cilat sjellin në të ardhmen një zvogëlim të vlerës së paluajtshmërisë. Në qoftë se pas skadimit të afatit të caktuar nga kreditori hipotekues nuk mënjanohet e meta ose zvogëlimi i vlerës sipas paragrafit paraprak dhe nëse pronari i paluajtshmërisë nuk ka ofruar siguri plotësuese të arsyeshme. Pronarit të paluajtshmërisë i takojnë përveç kësaj edhe kundërshtimet të cilat mund t’i bëjë të vlefshme një garantues ndaj kreditorit të detyrimit të siguruar. 2. 3. 2. vlen përshtatshmërisht paragrafi 1 i këtij neni. gjykata mund të urdhërojë masa për evitimin e rrezikimit.mjaftueshme për kërkesën e siguruar. Në rast të veprimeve ose mosveprimeve të pronarit të paluajtshmërisë së ngarkuar. kreditori hipotekues mund të kërkojë arritjen e afatit për përmbushjen e kërkesës së siguruar dhe realizimin nga paluajtshmëria sipas nënkapitullit 5 të këtij ligji. Në qoftë se për shkak të veprimeve apo mosveprimeve të pronarit të paluajtshmërisë së siguruar ose të një personi të tretë është paraqitur apo rrezikon të paraqitet zvogëlimi i vlerës së paluajtshmërisë. Në qoftë se paluajtshmëria e ngarkuar ka kumbur në vlerë pas krijimit të hipotekës. ai mund të referohet në një kundërshtim të debitorit edhe atëherë. Pronarit të paluajtshmërisë i takojnë të gjitha kundërshtimet kundër kreditorit hipotekues. 57 . 2.

Ai nuk mund të referohet pas vdekjes të debitorit në atë. ose adresa e tij i është e panjohur. Një pagesë e pjesshme nuk cenon përmbajtjen e tërësishme të hipotekës. Në qoftë se pronari nuk është debitori personal dhe ai përmbush detyrimin ndaj kreditorit hipotekues. nëse afati për përmbushje të kërkesës ka arritur ose nëse debitori personal ka të drejtë për prestim. ndaj të cilit deklarohet denoncimi. Neni 191 Bartja e kërkesës 1. Neni 188 Pandashmëria e hipotekës 1.4. është i vlefshëm denoncimi i hipotekës. 58 . 2. gjykata në rrethin e së cilës shtrihet paluajtshmëria e ngarkuar ia cakton pronarit një përfaqësues. Në rast të ndarjes së paluajtshmërisë së ngarkuar krijohet një hipotekë e përbashkët sipas nenit 180 në paluajtshmëritë. atëherë me kërkesë të kreditorit të kërkesës të siguruar. Neni 189 Mbarimi i hipotekës me denoncim 1. se trashëgimtari i debitorit përgjigjet vetëm në mënyrë të kufizuar për kërkesën e siguruar. Kundërshtimet e debitorit nga një punë juridike ndërmjet tij dhe pronarit të paluajtshmërisë mbesin të pacenuara. ndaj të cilit kreditori mund ta shprehë denoncimin e hipotekës. Neni 190 E drejta e pronarit për përmbushje ndaj kreditorit hipotekues Pronari i paluajtshmërisë ka të drejtë që ta përmbushë detyrimin ndaj kreditorit. në rast se pronari i paluajtshmërisë së ngarkuar nuk është edhe debitor i kërkesës së siguruar. Nëse pronari i paluajtshmërisë të ngarkuar nuk ka vendqëndrim në Kosovë ose nëse personi që denoncon hipotekën është në paqartësi rreth personit. të cilat janë krijuar nga ndarja. Bartja nuk mund të parashtrohet në dëm të kreditorit. vetëm nëse denoncimi është deklaruar nga kreditori ndaj pronarit të paluajtshmërisë të ngarkuar ose nga pronari ndaj kreditorit. 2. Hipoteka siguron kërkesën e siguruar deri në shlyerjen saj të plotë. atëherë bartët kërkesa e siguruar mbi atë. nëse ai përmbush detyrimin ndaj kreditorit. 2. Në qoftë se arritshmëria e kërkesës së siguruar varet nga një denoncim i kontratës së hipotekës.

Shuarja e hipotekës mund të kërkohet. debitori i kërkesës së siguruar ka përmbushur kërkesën përmes pagesës ose në ndonjë mënyrë tjetër. Paragrafi (2) vlen në mënyrë përkatëse. Në qoftë se për kërkesën ekziston një hipotekë e përbashkët.4. 2. kreditori hipotekues heq dorë nga hipoteka në formën me shkrim dhe duke vërtetuar nënshkrimin e tij. Ajo mbetet një hiopotekë e përbashkët me hipotekën mbi paluajtshmërinë e tij. Hipoteka shuhet përmes shlyerjes së regjistrimit në Regjistrin për të drejtat në paluajtshmëritë. Pronari i një paluajtshmërie që së bashku me paluajtshmëri të tjera është e ngarkuar përmes një hipoteke të përbashkët sipas nenit 180. kreditori hipotekues dhe pronari i paluajtshmërisë së ngarkuar janë ose bëhen i njëjti person. 2. 2. 2. atëherë në lartësinë e kësaj kërkese në atë kalohet edhe hipoteka mbi paluajtshmërinë e këtij pronari. nëse pronari i përmendur në paragrafin 1 ka kërkesa kundër disa pronarëve të paluajtshmërive të tjera. paluajtshmëria e ngarkuar shitet për të përmbushur kërkesën e siguruar. Në qoftë se pronari i përmendur në paragrafin (1) mund të kërkojë shpërblim nga pronari i një paluajtshmërie tjetër.3. nëse: 2.1. 59 . 2. Neni 193 Shuarja e hipotekës 1. atëherë vlejnë dispozitat e nenit 202 të këtij ligji.3. kërkesa e siguruar shuhet për arsye të tjera. 2. Neni 192 Realizimi përmes një pronari nga hipoteka e përbashkët 1. 2.2. të cilat më parë kanë qenë të ngarkuara me një hipotekë të përbashkët. mund ta përmbush detyrimin ndaj kreditorit hipotekues në afatin e përmbushjes së kërkesës së siguruar.5.

Hipoteka për të qenë e vlefshme duhet të regjistrohet në Regjistrin për të drejtat në paluajtshmëritë. 2.KAPITULLI IV RAPORTI NDAJ PERSONAVE TË TRETË Neni 194 Vlefshmëria e hipotekës 1. 60 . Për bartjen e kërkesave vlejnë dispozitat relevante të Ligjit për detyrimet. Në qoftë se ky ligj nuk përcakton diçka tjetër. 2. Me kalimin e kërkesës së siguruar bartët edhe hipoteka tek kreditori i ri. Neni 196 Bartja i paluajtshmërisë së ngarkuar Një hipotekë është e vlefshme edhe kundrejt një fituesi të paluajtshmërisë të ngarkuar. Për një ndryshim të renditjes vlejnë dispozitat e nenit 119 të këtij ligji. Procedura dhe efektet e regjistrimit orientohen sipas ligjit për themelimin e një Regjistri për të drejtat në pronën e paluajtshme. Neni 195 Renditja e hipotekave 1. 4. Në qoftë se pas vdekjes së pronarit të paluajtshmërisë bartët paluajtshmëria e ngarkuar në disa trashëgimtarë. Bartja i hipotekës bëhet i vlefshëm së pari përmes regjistrimit përkatës në Regjistrin për të drejtat në paluajtshmëritë. Neni 197 Bartja e kërkesës së siguruar 1. renditja e disa hipotekave bazohet sipas kohës së regjistrimit të tyre në Regjistrin për të drejtat në paluajtshmëritë. 3. nëse ky efekt nuk është përjashtuar nga palët. atëherë krijohet një hipotekë e përbashkët sipas nenit 192 të këtij ligji. 2.

Në rast të vonesës ose të një shkelje tjetër të kontratës nga debitori. NËN-KAPITULLI 2 EKZEKUTIMI JASHTËGJYQËSOR I NJË HIPOTEKE AFARISTE Neni 201 Disponimi jashtëgjyqësor i një “hipoteke afariste” 1. Kushtet dhe procedura mbështeten në dispozitat e përmbarimit të detyrueshëm. 2. Neni 200 Njoftimi për personat e tjerë Të gjithë personat. Disponimi i një “hipoteke afariste” pason ose sipas procedurës së përmendur në nënkapitullin 1 ose në mënyrë jashtëgjyqësore përmes një agjenti të shitjes sipas dispozitave vijuese: 61 . të cilët janë të regjistruar si titullarë të një të drejte sendore në një paluajtshmëri të ngarkuar.KAPITULLI V EKZEKUTIMI I HIPOTEKËS NËN-KAPITULLI 1 RREGULLAT E PËRGJITHSHME Neni 198 Shkelja e kontratës nga debitori Një shkelje e kontratës nga debitori i kërkesës së siguruar ekziston nëse debitori gjendet në vonesë me pagesë. Për këto raste. duhet të njoftohen për hapjen e një procedure të përmbarimit ose një shitje jashtëgjyqësore të paluajtshmërisë së ngarkuar në të njëjtën kohë sikurse pronari i paluajtshmërisë.përshtatshmërish zbatohen dispozitat përkatëse të ligjit për detyrimet. Neni 199 Përmbushja e kërkesës së kreditorit hipotekues përmes përmbarimit të detyrueshëm 1. kreditori hipotekues mund të fitojë të drejtën përmes padisë gjyqësore që paluajtshmërinë e ngarkuar ta shesë dhe kërkesën e siguruar ta përmbush në radhë të parë nga shuma rezultuese (e fituar nga shitja).

që autorizimi të vlejë parevokueshëm dhe/ose për kohë të pacaktuar. një përshkrim i saktë i kushteve.3. se ato janë marrë vesh. atëherë përmes saj nuk cenohet kualifikimi i një hipoteke të caktuar më parë. Në qoftë se adresat postale janë të ndryshme ato duhet të shënohen. kreditori hipotekues duhet të jetë një institut kreditor vendas dhe i regjistruar.1. autorizimi të vlejë edhe në rast të vdekjes. pronari i paluajtshmërisë duhet të jetë një tregtar ose një shoqëri tregtare. që në rast të mospërmbushjes së kërkesave të pronarit të paluajtshmërisë së ngarkuar duhet të pasoj shitja e kësaj paluajtshmërie pa procedurë gjyqësore. të debitorit të kërkesës së siguruar. 3. 1. një deklaratë shprehimore e palëve. mbi paluajtshmërinë e ngarkuar me hipotekë zhvillohet një shoqëri tregtare.2. 1.1. Palët mund të shënojnë në autorizim kushte të tjera ose sqarime. emrat dhe adresat e pronarit të paluajtshmërisë së ngarkuar. Një ndërmarrje bujqësore nuk është shoqëri tregtare në kuptimin e kësaj dispozite.1. 4. Një “hipotekë afariste” ekziston. dhe 1.1. 62 . 1. shkarkimit apo shuarjes së pronarit të paluajtshmërisë ose të kreditorit hipotekues dhe pastaj të lidhë edhe pasardhësin ligjor të palës përkatëse.1. një deklaratë shprehimore dhe arsyetimi rreth asaj. 2. me të cilin autorizohet agjenti i shitjes që ta shesë palaujtshmërinë sipas dispozitave të këtij ligji. nëse janë plotësuar këto kushte: 1. nën të cilat duhet të ushtrohet autorizimi për shitje. 1.1.3. që tri kushtet e përmendura në nenin 210 janë plotësuar në rastin konkret. një autorizim e pronarit të paluajtshmërisë dhe e kreditorit hipotekues. Neni 202 Autorizimi për shitje 1. Nëse pas krijimit të hipotekës mbi paluajtshmërinë ndërpritet një veprimtari ekonomike.4. dhe të kreditorit hipotekues. 1.1.2. të paaftësisë.5. Palët mund të merren vesh posaçërisht. Autorizimi i një pronari të paluajtshmërisë së ngarkuar për disponimin jashtëgjyqësor të paluajtshmërisë duhet të përmbajë së paku këto të dhëna për të qenë e vlefshme: 1. përderisa ato nuk iu shmangen dispozitave imperative të këtij ligji. nëse ky është person tjetër nga pronari i paluajtshmërisë.

Neni 206 Njoftimi i mospërmbushjes 1. 63 .Neni 203 Forma dhe regjistrimi të autorizimit 1. Në rast të pavlefshmërisë të një autorizimi kreditori hipotekues mund të realizojë hipotekën përmes rrugës së përmbarimit gjyqësor sipas nenit 199 të këtij ligji. 1. nëse ky është person tjetër nga pronari i paluajtshmërisë. Nënshkrimet e palëve duhet të vërtetohen. është regjistruar njoftimi i mospërmbushjes në Regjistrin për të drejtat në paluajtshmëritë dhe në kadastër.3. Neni 204 Dispozitat e zbatueshme 1. Para fillimit të shitjes jashtëgjyqësore kreditori hipotekues parashtron kërkesën që të regjistrohet një njoftim i mospërmbushjes në Regjistrin e të drejtave në paluajtshmëritë dhe në kadastër. është regjistruar një njoftim rreth shitjes së planifikuar në regjistër dhe në kadastër. emrat dhe adresat e kreditorit hipotekues dhe të pronarit të paluajtshmërisë së ngarkuar si dhe të debitorit të kërkesës së siguruar. 2. 1.2.1. Autorizimi për shitjen e paluajtshmërisë së ngarkuar mund të ushtrohet.1. përshkrimin e certifikatës dhe të përmbajtjes së hipotekës për kërkesën e siguruar.2. Autorizimi është i vlefshëm pas regjistrimit në Regjistrin për të drejtat në paluajtshmëritë. Kërkesa duhet të përmbajë këto të dhëna: 1. Përderisa ky ligj nuk parasheh ndryshe. nëse: 1. për autorizimin vlejnë rregullat e përgjithshme për autorizimin sipas ligjit për detyrimet 2. Neni 205 Kushtet për ushtrimin e autorizimit për shitje 1. është paraqitur rasti i mospërmbushjes i paraparë me autorizim. 1. e cila nuk është përmbushur.

1. nëse ky nuk është edhe pronari i palujtshmërisë. 1. NËSE JU NUK E REALIZONI PËRMBUSHJEN. Kreditori hipotekues në bazë të paragrafit 2 mospërmbushjes këtyre personave: 1. Njoftimi fillon me fjalët vijuese në shkrim të zmadhuar dhe të theksuar me fontin 14: “KY ËSHTË NJË NJOFTIM SE JU NUK PO I PËRMBUSHNI DETYRIMET TUAJA TË KREDISË. një deklaratë. se ekziston një mospërmbushje dhe lloji i saj. agjentit për shitjen e paluajtshmërisë. Njoftimi i mospërmbushjes regjistrohet në gjuhën e parashikuar me ligj. pronarit të paluajtshmërisë. se si dhe brenda cilit afat mund të shmanget mospërmbushja.7. duhet t'ua dërgojë kopjet e njoftimit të 64 . se kreditori hipotekues do ta zgjedhë rrugën e shitjes jashtëgjyqësore. DITA E SHITJES SË PALUAJTSHMËRISË NUK MUND TË CAKTOHET PARA KALIMIT TË TRIDHJETË (30) DITËVE PAS REGJISTRIMIT TË KËTIJ NJOFTIMI TË MOSPËRMBUSHJES (DATA . ASHTU QË T’I KRYENI TË GJITHA PAGESAT E ARRITSHME DUKE PËRFSHIRË EDHE KAMATAT DHE SHPENZIMET E LEJUARA BRENDA KOHËS SË PËRCAKTUAR ME LIGJ. SIPAS TË DREJTËS SË KOSOVËS PALUAJTSHMËRIA E JUAJ MUND TË SHITET PA PROCEDURË GJYQËSORE. të cilat i shkakton kreditori hipotekues përmes gabimeve të veta.5. debitorit të kërkesë së siguruar. Këto zyra megjithatë nuk janë përgjegjëse për dëmet.4.3.1. Njoftimi regjistrohet në bazë të kërkesës së kreditorit hipotekues si në Regjistrin për të drejtat në paluajtshmëritë ashtu edhe në Zyrën e kadastrit kompetent për atë vend. 1.4.1.6.E CILA ËSHTË E SHËNUAR NË KËTË NJOFTIM)” 3. 1.3. Neni 207 Kopjet e njoftimit të mospërmbushjes 1. afati nuk mund të jetë më shkurt se dyzetepesë (45) ditë. deklaratën. JU KENI TË DREJTËN QË T’I BARAZONI DETYRIMET TUAJA FINANCIARE. emri i dhe numri i rrugës ose një përshkrim tjetër i gjendjes së paluajtshmërisë të ngarkuar si edhe numri kadastral i tij. 1. 1. 2. nëse mospärmbushja nuk është shmangur brenda afatit të caktuar. një deklaratë. emri dhe adresa e agjentit të emëruar nga kreditori hipotekues për shitjen e paluajtshmërisë.

e cila duhet të merret gjatë shitjes në ankand të paluajtshmërisë të ngarkuar. për të cilat janë regjistruar të drejtat e sigurimit në paluajtshmërinë e ngarkuar. kanë të drejtën që të përmirësojnë mospërmbushjen. do personit. çdo personit tjetër. Nëse mospërmbushja nuk është përmirësuar sipas nenit 208 deri në kohën e përmendur në njoftimin e mospërmbushjes sipas nenit 206. Përveç kësaj ata kanë për t’i paguar edhe kërkesat e krijuara më vonë. Nëse pronari i paluajtshmërisë apo ndonjë person tjetër i legjitimuar përmirësojnë mospërmbushjen. Neni 208 E drejta e përmirësimit të mospërmbushjes 1. Dërgimi duhet të bëhet përmes një letre të paguar me pulla me rekomandë në një zarf. e cila rrjedh nga shumat e veçuara si vijon: 2. kërkesat e papaguara. e cila është përcaktuar për shitjen e paluajtshmërisë. Oferta minimale do të arrijë së paku shumën. si dhe 1.1. veçanërisht shumën për agjentin për shitjen e paluajtshmërisë dhe shpenzimet e tij si dhe shpenzimet e kreditorit hipotekues. Kreditori hipotekues duhet t’i dërgojë kopjet e njoftimit për mospërmbushjen brenda shtatë ditëve pas regjistrimit të njoftimit të mospërmbushjes.6. Për regjistrimin e këtij njoftimi të përmirësimit nuk kërkohet asnjë shpenzim apo taksë tjetër me përjashtim të taksës së regjistrimit. me të cilin ai e lajmëron përmirësimin e mospërmbushjes që nga dita e përmirësimit.5. 65 . kreditori hipotekues mund ta udhëzojë agjentin për shitje që ta vazhdojë procedurën për shitjen jashtëgjyqësore të paluajtshmërisë së ngarkuar. Pronari i paluajtshmërisë dhe debitori personal. 2. ku u regjistruan njoftimi i mospërmbushjes. 2. ashtu që paguajnë tërë kërkesën e siguruar duke përshirë edhe kamatat dhe shpenzimet. i cili kërkon një kopje të tillë.1. Pronari i paluajtshmërisë duhet të parashtrojë kërkesën pranë Zyrës së Kadastrës dhe Zyrës së Regjistrit e të drejtave në paluajtshmëritë. i cili duhet të mbajë numrin dhe datën e dërgimit të shënuar nga posta. Neni 209 Njoftimi i shitjes 1. i cili është i regjistruar si titullar i një të drejte sendore në paluajtshmërinë e ngarkuar. siç janë shënuar në njoftimin e mospërmbushjes. të cilat janë krijuar përmes përgatitjes së zbatimit jashtëgjyqësor të hipotekës. Agjenti për shitje llogarit ofertën minimale për blerjen e paluajtshmërisë. që ky njoftim të anulohet. nëse ky është një person tjetër nga pronari i paluajtshmërisë. më së voni pesë ditë pune para asaj dite. 2. kreditori hipotekues duhet t’ia dërgojë një njoftim brenda njëzetenjë (21) ditëve pas përmirësimit të përmbushjes nga pronari të paluajtshmërisë.

4. 3. 3. si dhe 2.2. 3. 66 .1. Agjenti i shitjes publikon në tri (3) javë të njëpasnjëshme së paku një herë në javë njoftimin për shitjen e paluajtshmërisë në gazeta ose në revista me më shumë se pesëmijë (5000) kopje. të cilët janë të legjitimuar që sipas nenit 207 të marrin një njoftim të mospërmbushjes. se në vend të pagesës me të holla të gatshme a mund të bëhet pagesa e çmimit të shitjes në ndonjë mënyrë tjetër dhe evntualisht në çfarë mënyre. ditën dhe kohën e shitjes. Neni 210 Shpërndarja dhe publikimi i njoftimit për shitjen e paluajtshmërisë 1. shpenzimi për procedurën e shitjes.2. 3.5. kreditori hipotekues dhe agjenti për shitjen e paluajtshmërisë ua dërgojnë kopjet e njoftimit të gjithë personave.3. 2. Agjenti për shitje paraqet kërkesën.4. Kërkesa duhet t’i përmbajë këto të dhëna: 3.2. aksa e agjentit për shitjen. shumën e një sigurie të mundshme. adresën. Njoftimi i parë duhet të publikohet më së voni njëzetenjë (21) ditë para kohës së caktuar për shitje. 3.6. Më së voni dhjetë (10) ditë pas regjistrimit të njoftimit për shitjen e paluajtshmërisë. vendin e shitjes. i cili duhet të jetë në atë komunë në të cilën shtrihet paluajtshmëria që hitet. dhe 3. 2. të cilat publikohen në Kosovë dhe në vendin ku shtrihet paluajtshmëria që shitet. që njoftimi i shitjes të regjistrohet në Regjistrin për të drejtat në paluajtshmëritë.5.3. adresën dhe numrin e telefonit të agjentit për shitjen e paluajtshmërisë së ngarkuar. mimi i shitjes së paluajtshmërisë . e cila depozitohet. shuma e papaguar e tatimit për paluajtshmërinë. shumën e ofertës minimale për shitjen e paluajtshmërisë.7. Kreditori hipotekues dhe agjenti për shitje ua dërgojnë kopjet e njoftimit për shitjen të gjithë personave të përmendur në nenin 207 të këtij ligji dhe në atë procedurë që është e shënuar në këtë dispozitë. emrin. numrin kadastral dhe emrin e vendit të Zyrës së Kadastrës së paluajtshmërisë së ngarkuar si dhe një përshkrim të llojit të shfrytëzimit të paluajtshmërisë. 3. 3. 2.

4. përderisa kjo është e mundshme dhe nuk është e përjashtuar për çfarëdolloj arsyesh. 2. kreditori hipotekues mund ta udhëzojë në çdo kohë agjentin e shitjes të paluajtshmërisë së ngarkuar që ta shtyjë shitjen. Nëse paluajtshmëria përbëhet nga një ndërtesë. Në shpalljen publike njoftohet njëkohësisht edhe data e re dhe koha e shitjes. Nëse kjo është e përjashtuar apo e kufizuar. mirëpo jo para dyzetepesë (45) ditëve që nga regjistrimi i njoftimit për shitje dhe jo më vonë se nëntëdhjetë (90) ditë që nga ky regjistrim. Çdo dispozitë tjetër në kontratën e hipotekës është e pavlefshme. Një shtyrje e shitjes në bazë të këtij paragrafi nuk është një shtyrje vullnetare në kuptimin e paragrafit 2 dhe prandaj nuk do të numërohet gjatë llogaritjes së numrit maksimal të shtyrjes së lejuar të shitjes në kuptimin e paragrafit 2. nëse agjenti i shitjes shtyrjen e shitjes të paluajtshmërisë së ngarkuar për shkak të një frike të arsyeshme se është deponuar kërkesa për hapjen e falimentimit. Një agjent i shitjes të paluajtshmërisë së ngarkuar rivendos datën e shitjes. 2. Neni 211 Shtyrja e shitjes 1. ku është dashur të mbahet shitja. 3. Një shitje sipas paragrafit 1 të këtij neni mund të shtyhet më së shumti dy herë. Nëse në anën tjetër një shitje shtyhet më shumë se dy herë. me përjashtim të ditëve të festave. Deri tek përmbushja e të gjitha detyrimeve nga kontrata e shitjes. nëse këtë e urdhëron gjykata kompetente ose nëse procedura ndërpritet për shkak të një ligji ose nëse janë marrë vesh për këtë pronari i paluajtshmërisë dhe kreditori hipotekues. njoftimi vendoset në një vend të dukshëm të ndërtesës. Shitjet mund të bëhen në çdo ditë prej të hënës deri të shtunën mes orës 9 dhe orës 15. shpallja vendoset në këtë derë apo në ndonjë vend të ngjashëm. 5. Neni 212 Shitja 1. Nëse hyrja për në ndërtesë është e mundshme vetëm përmes një dere. si dhe në një vend të dukshëm në paluajtshmërinë që do të shitet. Më së voni katërmbëdhjetë (14) ditë para datës së shitjes agjenti për shitje kumton njoftimin për shitje përmes shpalljes në tabela publike për shpallje në zyrën kompetente të vendit ku duhet të shitet paluajtshmëria. një njoftim i ri për shitje sipas neneve 209 dhe 210 të këtij ligji përcakton një datë të re për shitje. Paluajtshmëria e ngarkuar shitet sipas dispozitave të këtij neni dhe nenit vijues. pa pasur nevojë për një njoftim të ri për shitje. shpallja vendoset në derën e ndërtesës. 67 . Agjenti për shitjen e paluajtshmërisë së ngarkuar shpall publikisht çdo shtyrje të shitjes si dhe arsyet e saj në vendin e fundit. E njëjta vlen po ashtu.

3. të cilat gjatë ekzekutimit të një hipoteke kanë përparësi. Çdo ofertë e mëvonshme e ofertuesit të njëjtë ose të një ofertuesi tjetër pezullon ofertën e mëparshme. 68 . Neni 214 Bartja e paluajtshmërisë së ngarkuar Bartja e paluajtshmërisë së ngarkuar mbi blerësin bëhet e vlefshme me regjistrimin në Regjistrin e të drejtave për paluajtshmëritë. Shitja bëhet përmes ankandit publik. Agjenti i shitjes shpërndan të ardhurat nga shitja e paluajtshmërisë së ngarkuar sipas kësaj renditje: 1. agjenti i shitjes mund të kërkojë si dëshmi të kualifikimit nga secili pjesëmarrës në ankand depozitimin e një shume prej dhjetë (10) përqind të shumës minimale të një oferte. ofertuesi i suksesshëm ia paguan agjentit të shitjes shumën për ofertën e fituar. të cilat agjenti i shitjes i paguan në lidhje me udhëzimin e tij sipas nenit 217 të këtij ligji. i cili ofron çmimin më të lartë të blerjes. shpenzimet e shitjes. duke e zbritur shumën e depozituar. 1.3. Depozitimi bëhet në të holla të gatshme ose në një formë tjetër.3. kërkesat tatimore në lidhje me paluajtshmërinë e ngarkuar dhe barrat tjera ose kërkesat e tjera në barrë të paluajtshmërisë. Çdo ofertë konsiderohet si ofertë e parevokueshme për çmimin e ofruar. Agjenti i shitjes shërben si udhëheqës i ankandit dhe zhvillon shitjen në formë të arsyeshme ekonomike që të arrijë ofertën më të lartë të mundshme.1. Brenda pesë (5) ditëve pas mbarimit të ankandit. Pastaj pason një shitje e re. e cila i përgjigjet pagesës në të gatshme sipas njoftimit të shitjes. Nëse nuk bëhet pagesa sipas paragrafit 3. duke përfshirë tatimet. Para fillimit të kërkesës që të paraqiten ofertat. 4. Paluajtshmëria e ngarkuar i shitet ofertuesit. Neni 215 Shpërndarja e të ardhurave nga shitja 1. kërkesa e siguruar e kreditorit hipotekues. pronari i paluajtshmërisë fiton shumën e depozituar. 1.2. 2. Neni 213 Shitja përmes ankandit publik 1.

të cilat mund t’i vendosë gjykata. përderisa kërkesa e siguruar nuk mbulohet me të ardhurat nga shitja e paluajtshmërisë.1. 3. Shuma e këtyre shpenzimeve nuk mund të jetë më e lartë se 1. Kërkesa duhet të paraqitet brenda tridhjetë (30) ditësh pas lidhjes së kontratës së shitjes sipas nenit 213. i cili i shkel dispozitat e kësaj pjese të ligjit për të fituar përfitime të paligjshme i nënshtrohet masave disiplinore të Autoritetit për Bankat dhe Pagesat të Kosovës dhe masave të tjera. Pronari i paluajtshmërisë i përgjigjet edhe më tej kreditorit hipotekues. teprica e pronarit të paluajtshmërisë.5 përqind e të ardhurave nga shitja. Neni 217 Të drejtat dhe detyrat e agjentit për shitje 1. Instituti kreditor. e cila përligj ushtrimin e të drejtës për shitjen jashtëgjyqësore të paluajtshmërisë së ngarkuar në të vërtetë ekziston. dhe të parashtrojë kërkesën. që një shitje e kryer të shpallet nule ose të vendosen masa të tjera. nëse konstaton se mospërmbushja e pronarit të paluajtshmërisë. 3. Gjykata vendos rreth kërkesës në një procedurë të shpejtuar. ose agjenti për shitjen e paluajtshmërisë së ngarkuar. të cilat ai i ka bërë për shitjen e paluajtshmërisë si dhe për tatimet që biejnë në këtë punë. Gjykata merr vendim.5. Nëse kreditori hipotekues nuk kërkon përmes gjykatës kërkesën e tij të mospërmbushur kundër pronarit të paluajtshmërisë brenda nëntëdhjetë (90) ditëve që nga shitja e paluajtshmërisë. Për shërbimet e tij gjatë shitjes të paluajtshmërisë së ngarkuar. 2. procedurat për ofertën e shitjes dhe për shitjen vetë i ka zhvilluar duke shkelur dispozitat e këtij ligji ose dispozitat e tjera imperative. Neni 216 Mjetet juridike të pronarit të paluajtshmërisë së ngarkuar 1. kërkesat e siguruara përmes hipotekës mbi paluajtshmërinë e ngarkuar të kreditorëve hipotekues sipas renditjes në rang. agjenti në kuadër të një marrëveshjeje me kreditorin hipotekues mund të kërkojë shpërblim për shpenzimet. Agjenti nuk përgjigjet për pasojat e veprimeve. Agjenti për shitjen e paluajtshmërisë së ngarkuar vepron sipas dispozitave të këtij paragrafi të ligjit. si dhe 1. të ardhurat nga shitja vlejnë si përmbushje e tërësishme e kreditorit hipotekues dhe një pjesë të papërmbushur të kërkesës së siguruar nuk mund ta parashtrojë më. Pronari i paluajtshmërisë mund të paraqesë kërkesë pranë gjykatës. 69 . të cilat ai i ka ndërmarrë me mirëbesim duke i respektuar dispozitat e ligjit. e cila është kompetente për vendndodhjen e paluajtshmërisë. që të ndërpritet procedura për shitjen e paluajtshmërisë. 4. 2. 2.4.

Frutgëzimi mund të kufizohet përmes përjashtimit të shfrytëzimit të veçantë. PJESA VII TË DREJTAT SENDORE TË SHFRYTËZIMIT KAPITULLI I FRUTGËZIMI (UZUFRUKTI) NËN-KAPITULLI 1 FRUTGËZIMI (UZUFRUKTI) MBI SENDET Neni 218 Natyra e frutgëzimit mbi sendet 1. Nëse një ndërmarrje ose pjesë e një ndërmarrje e udhëhequr nga një person juridik bartet në një person tjetër. nëse pasuria e personit juridik dhe një shoqëri e përbashkët bartët në personin tjetër në rrugën e suksesionit universal . Neni 219 Bartja e të drejtës së frutgëzimit 1. Në qoftë se frutgëzuesi është një person juridik apo një shoqëri e përbashkët. Sendi i ngarkuar me frutgëzim mund t’i bartët një personi tjetër për ushtrimin e frutgëzimit. frutgëzimi kalohet. pa e prishur substancen e sendit. 70 . atëherë te fituesi bartet edhe një frutgëzim.3. 2. Llogaria shënohet në mënyrë të veçantë duke iu referuar paluajtshmërisë që shitet. Llogaria mund të përdoret ekskluzivisht për shpërndarjen e të ardhurave nga shitja e një paluajtshmërie të ngarkuar. atëherë ai nuk mund ta bartë frutgëzimin. Për çdo procedurë të shitjes së një paluajtshmërie të ngarkuar sipas dispozitave të kësaj pjese. agjenti i shitjes hap një llogari bankare tek një bankë. Në qoftë se frutgëzuesi (uzufruktari) është një person fizik. e cila është e licencuar nga Banka Qendrore e Kosovës. në pajtim me nenin 215. nëse ai mund t’i shërbejë qëllimit të ndërmarrjes apo të një pjese të ndërmarrjes. 2. Një paluajtshmëri apo një send i luajtshëm mund të ngarkohen në mënyrë që personi(shfrytëzuesi) në dobi të të cilit është ngarkuar sendi ka të drejtë ta shfrytëzoj dhe t’i vjelë të gjitha dobitë e sendit.

Neni 224 E drejta e posedimit e frutgëzuesit Frutgëzuesi ka të drejtë për posedimin e sendit që është ngarkuar me frutgëzim.. Neni 221 Krijimi i frutgëzimit mbi sende të luajtshme Frutgëzimi mbi një send tëluajtshëm krijohet ashtu që. të cilat i jep sendi gjatë përcaktimit ekonomik të pandryshuar. 2. paluajtshmëria veç është shfrytëzuar për nxjerrjen e lëndëve të para. Pronari dhe frutgëzuesi mund të merren vesh edhe ndryshe. atëherë frutgëzuesi mund të ndërtojë pajisje të reja për nxjerrjen e lëndëve të para. Ai mund t’i vjelë vetëm frutat. Frutgëzimi mbi një paluajtshmëri shtrihet edhe mbi sendin aksesor. Neni 222 Krijimi i frutgëzimit mbi paluajtshmëri Për krijimin e frutgëzimit mbi një paluajtshmëri janë të nevojshme një kontratë me shkrim që tregon se pronari dhe frytëgëzuesi kanë për qëllim krijimin e uzufructit dhe regjistrimi i uzufruktit në Regjistrin për të drejtat në paluajtshmëritë. 71 . Frutgëzuesi nuk mund të ndryshojë përcaktimin e deritanishëm ekonomik të sendit. Neni 223 Shtrirja mbi sendin aksesor 1. Në qoftë se në kohën e krijimit të frutgëzimit. pronari ia dorëzon sendin frutgëzuesit dhe të dytë janë pajtuar që frytëgëzimi bartët te frutgëzuesi. zhavorr dhe rërë. Dorëzimi i sendit aksesor nuk është i nevojshëm për krijimin e frutgëzimit. si për shembull gurë. 2. Neni 225 Ushtrimi i frutgëzimit 1.Neni 220 Krijimi i frutgëzimit Një frutgëzim mund të krijohet në bazë të një kontrate ose të një vendimi gjyqësor.

72 . të përcaktuara mbi vlerën origjinale të sendit.. Frytgëzuesi nuk është i detyruar që të përkujdeset për ndreqje dhe riparime të jashtëzakonshme por është i detyruar ta lejoj pronarin që ti ndërmerr ato ndreqje ose riparime. Frytëgëzuesi. interesin në kërkesat nga hipoteka dhe tatimet e tokës. Frytëgëzuesi është i detyruar për ndreqjet dhe riparimet në atë masë që i përkasin mirëmbajtjes së zakonshme të sendit . 2. frutgëzuesi nuk ka nevojë t’i bartë. Frutgëzuesi është i detyruar që ta mirëmbajë sendin në atë mënyrë që të mos dëmtohet substanca e tij. gjithashtu është i detyruar të paguaj edhe ngarkesat në send të cilat janë krijuar në kohen e themelimit të frytëgëzimit. Ngarkesat e jashtëzakonshme publike. Informimi duhet të bëhet në të njëjtën mënyrë edhe për kërkesat e ndonjë përsoni të tretë mbi sendin. posaçërisht. frutgëzuesi është i detyruar ti paguaj të gjitha pagesat e rregullta publike të lidhura me sendin siç janë tatimet dhe taksat. Neni 227 Kompenzimi për shpenzime Nëse frutgëzuesi nuk është i detyruar të bëjë shpenzime lidhur me sendin dhe ai ato megjithatë i bënë. Neni 228 Detyrimi për njoftim i frutgëzuesit Frutgëzuesi duhet ta njoftoi pronarin menjëherë për dëmtim apo për shkatërrim të sendit ose nëse është e nevojshme për ndreqje apo riparim të jashtëzakonshëm të sendit për shkak të një rreziku të paparashikuar. 3. Përderisa zgjat frutgëzimi. Neni 229 Pagimi i ngarkesave 1.Neni 226 Mirëmbajtja e sendit (i riformuluar) 1. ai mund të kërkojë nga pronari kompensim sipas dispozitave për gjerimin e punëve të huaja pa porosi. 2.

Në qoftë se frutgëzuesi nuk jep sigurinë. Në qoftë se frutgëzuesi vazhdon përdorimin pa autorizim përkundër vërejtjes së pronarit. Neni 231 Shfrytëzimi i sendit pa lejen e pronarit Në qoftë se frutgëzuesi përdor sendin për të cilin nuk ka autorizim. Neni 233 Parashkrimi i kërkesave për shpërblim Kërkesat për shpërblim të pronarit për shkak të ndryshimit të sendit dhe kërkesat e frutgëzuesit për shpërblim të shpenzimeve lidhur me sendin dhe marrjen e një pajisje parashkruhen pas një viti. Neni 234 Detyrimi i frutgëzuesit për kthimin e sendit Frutgëzuesi është i detyruar që sendin t’ia kthejë pronarit pas mbarimit të frutgëzimit. Neni 232 Mbrojtja e të drejtës së frutgëzimit Në qoftë se cenohet e drejta e frutgëzuesit. frutgëzimi vlen si i denoncuar. atëherë frutgëzuesi ka të njëjtat të drejta sikur të ishte pronar. 2. veçanërisht e drejta e kërkesës për mbajtje dhe kthim të sendit. atëherë frutgëzuesi ka të drejtën e shpërblimit adekuat për dobitë e pa vjelura. Në qoftë se kanoset një shkelje e madhe e të drejtave të pronarit. Nëse frutgëzimi vlen si i denoncuar. 73 . atëherë pronari mund të kërkojë ofrimin e sigurisë. pronari mund të paditë për pushimin e cenimit. pronari duhet t’ia tërheq vërejtjen.Neni 230 Mbrojtja e të drejtave të pronarit 1.

Frutgëzimi shuhet: 1.1. atëherë frutgëzuesi sendin mund ta administrojë dhe ta shfrytëzojë si bashkëpronari. 1. Neni 238 Frutgëzimi mbi sendet e konsumueshme Nëse objekt i frutgëzimit është një send i konsumueshëm. Neni 237 Frutgëzimi mbi pjesën e një bashkëpronari 1. Nëse një pjesë e bashkëpronësisë është objekt i frutgëzimit. Neni 236 Shuarja e frutgëzimit me heqjen dorë nga frutëgëzuesi 1. Kërkesën për zgjidhjen e bashkëpronësisë në pronën në të cilën është krijuar frytëgëzimi duhet të bëhen së bashku nga bashkëpronari dhe frytëgëzuesi. me shuarje.2. atëhere frutgëzuesi bëhet pronar i sendit. nëse frutgëzuesi është një person fizik. me vdekjen e frutgëzuesit. Pas mbarimit të frutëgëzimit . në të cilën sendet ishin në kohën e mbarimit të frutgëzimit. 2.Neni 235 Shuarja e frutgëzimit 1. 74 . 2. Pronari i sendit dhe fryutëgëzuesi me ndonjë marrëveshje mund të parashohin kushte tjera për frutëgëzimin. se heq dorë nga frutgëzimi dhe me regjistrimin në Regjistrin për të drejtat në paluajtshmëritë. Për shuarjen e frutgëzimit mbi një send të luajtshëm mjafton deklarata e frutgëzuesit ndaj pronarit se heq dorë nga frutgëzimi. e cila vlerë i përgjigjet gjendjes. frutëgëzuesi duhet t’ia shpërblen dhënësit të frutëgëzimit vlerën të cilën sendet do ta kishin në kohën e mbarimit të frutgëzimit. nëse frutgëzuesi është një person juridik. Frutgëzimi mbi një paluajtshmëri shuhet përmes deklaratës së frutgëzuesit ndaj pronarit.

Një e drejtë. Për krijimin e frutgëzimit në të drejta zbatohen përshtatshmërish dispozitat e kalimit të së drejtës. Frutgëzimi nuk mund të krijohet në të drejtën e cila nuk mund të bartët. Me prestimin e të detyruarit te frutgëzuesi. Mbi frutgëzimin në të drejtat zbatohen në mënyrë përkatëse dispozitat lidhur me frutgëzimin mbi sendet. e cila krijon një kërkesë për prestim kundër një të detyruari. e cila është e bartëshme mund të ngarkohet me një frutgëzim. mbi marrëdhënien juridike ndërmjet frutgëzuesit dhe të detyruarit zbatohen përshtatshmërish dispozitat. 2. 2. 2. Neni 242 Shuarja ose ndryshimi i të drejtës së ngarkuar E drejta e ngarkuar me frutgëzim mund të shuhet ose ndryshohet përmes punës juridike vetëm me pëlqimin e frutgëzuesit. Në qoftë se prestohen sendet e konsumueshme. atëherë frutgëzuesi fiton pronësinë. ngarkohet me frutgëzim.KAPITULLI II FRUTGËZIMI NË TË DREJTA Neni 239 Frutgëzimi në të drejta 1. Neni 241 Frutgëzimi në një të drejtë prestimi Në qoftë se një e drejtë. kreditori fiton pronësinë në sendin dhe frutgëzuesi fiton frutgëzimin. Neni 243 Efekti i përmbushjes 1. 75 . me modifikimet e nevojshme. përveç nëse dispozitat e mëposhtme parashohin ndryshe. të cilat vlejnë në rastin e kalimit të së drejtës për marrëdhënien juridike ndërmjet fituesit dhe të detyruarit. Neni 240 Krijimi i frutgëzimit në të drejta 1.

frutgëzuesi dhe pronari së bashku kanë të drejtën për posedimin e letrës me vlerë dhe të fletës së dividendës. 1. 3. Frytëgëzuesi nuk është titullar për veprime të tjera të disponueshme. Frutgëzuesi kujdeset për arkëtim të rregullt.Neni 244 Frutgëzimi në kërkesat pa kamata 1. 76 . Frutgëzuesi dhe kreditori janë të detyruar për bashkëveprim tek arkëtimi i kërkesës së rritur si dhe tek denoncimi. Frutgëzuesi i një kërkese mund ta arkëtojë kërkesën. nëse ky duket i nevojshëm për shkak të rrezikimit të sigurimit të kërkesës. Secili kreditor dhe frytëgëzues mund të kërkojë që atyre t’u paguhet së bashku ose të depozitohet për të dy së bashku. 1. Frutgëzuesi dhe kreditori mund të denoncojnë vetëm bashkërisht. Në qoftë se arritshmëria e kërkesës varet nga një denoncim. e cila është e shënuar me indosament blanko ngarkohet përmes frutgëzimit. do të vlejnë dispozitat si në vijim:. 1. Neni 245 Frutgëzimi në kërkesa me kamatë 1. Në qoftë se një kërkesë me kamatë është e ngarkuar me një frutgëzim. Për posedimin e fletës së kamatës dhe fletës së pjesës së fitimit që i takojnë letrës me vlerë është i legjitimuar ekskluzivisht frutgëzuesi. Nëse një letër me vlerë sipas prurësit ose një letër me vlerë pa urdhër. Neni 246 Frutgëzimi në letrat me vlerë sipas prurësit ose në letrat me vlerë pa urdhër 1. nëse ai nuk i deklarohet frutgëzuesit dhe kreditorit së bashku. atëherë ai mund të denoncojë edhe në vend të kreditorit. Debitori mund t’ia paguajë kapitalin vetëm frutgëzuesit dhe kreditorit së bashku. Kreditori mund të refuzojë investimin e tillë nëse investimi nuk duket mjaft i sigurt.4. 2. Denoncimi i debitorit është i pavlefshëm.3. 1.1. nëse kërkesa ka arritur. Frutgëzuesi dhe kreditori janë të detyruar për bashkëpunim në investim për kapitalin e përbashkët dhe krijimin e frytëgëzimit për në dobi të frytëgëzuesit i cili gjithashtu mund të determinoj natyrën e investimit.2.

77 . Në qoftë se objekti i borxhit nuk është i ngarkuar me frutgëzim.2. që letra me vlerë dhe fleta e dividendës të depozitohen me pärcaktimin që kthimi mund të kërkohet vetëm nga frutgëzuesi dhe pronari së bashku. trashëgimisë apo ndërmarrjes. frutgëzuesi ka të drejtë të depozitoj ndonjë pasuri të ngarkuar me qëllim të përmbushjes së kërkesës së kreditorit. gjatë furnizimit me fleta të reja të kamatës dhe të pjesëve të fitimit ose gjatë masave të tjera të administrimit të rregullt të pasurisë. 2. Neni 247 Frutëgëzimi në pasuri. Përmbushja e kërkesës jashtë pasurisë së ngarkuar me frytëgëzim është e përjashtuar. frutgëzuesi mund të përmbushë detyrimin e dhënësit përmes dorëzimit të objektit te kreditori. dhënësi i frutëgëzimit mund të kërkojë nga frutgëzuesi kthimin e objekteve të nevojshme për realizimin e përmbushjes së kërkesës ndaj kreditorit. 2. trashëgimi dhe ndërmarrje Për krijimin e frutgëzimit në një pasuri. Në qoftë se objekt i frutgëzimit është një send i konsumueshëm. Neni 249 Marrëdhënia ndërmjet frutgëzuesit dhe dhënësit të frutgëzimit 1. atëherë kreditori mund të kërkojë përmbushjen e kërkesës nga objektet e ngarkuara me frutgëzim. Në qoftë se një kërkesë e krijuar bëhet e arritshme para vënies së frutgëzimit. Si pronari ashtu edhe frutgëzuesi mund të kërkojnë. atëherë kreditori i dhënësit të ftytëgëzimit mund të kërkojë nga frutgëzuesi shpërblimin e vlerës së sendit. Neni 248 Të drejtat e kreditorit të frutëgëzuesit 1. i cili i takon pasurisë. në një trashëgimi apo në një ndërmarrje është e nevojshme vënia e frutgëzimit në secilin objekt të veçantë pasuror. 4. Frutgëzuesi dhe pronari i letrës janë të detyruar ndaj njëri-tjetrit. atëherë kur parashihet në mënyrë të arsyeshme që kreditori nuk mund të pret përmbushen kërkesës nga dhënësi i frutëgëzimit. që të bashkëveprojnë gjatë arkëtimit të kapitalit. 3. Për realizimin e letrës me vlerë vlen përshtatshmërisht neni 245 i këtij ligji. Në qoftë se objekti borxh është i ngarkuar përmes frutgëzuesit. Në qoftë se kërkesa e kreditorit të dhënësit të frutgëzimit është krijuar para vënies së frutgëzimit.

Të gjitha raportet financiare duhet të determinojnë shumen e zhvlerësimit dhe rezervate e nevojshme për ndërmarrje. Në rast të mbarimit të frutgëzimit. frytëgëzuesi duhet t’ia kompensoj vlerën e humbur dhënësit të frutgëzimit. 78 .. detyrimet e të cilëve ishin të kamatizuara qysh në kohën e vënies. Frutgëzuesi është titullar i të gjitha fitimeve të ndërmarrjes. Kreditorët e dhënësit të frutgëzimit. Raporti financiar vjetor i ndërmarrjes përcakton shumen e fitimit për frytëgëzuesin. frutgëzuesi duhet i’a kthen dhënësit ndërmarrjen me të gjitha pasuritë e saj. 4. 3. Frutgëzuesi është përgjegjës ndaj dhënësit të frutgëzimit për përmbushjen e detyrimeve të parapara në paragrafin 1 të këtij neni.Neni 250 Përgjegjësia e frutgëzuesit 1. nëse kërkesa është krijuar para vënies së frutgëzimit . Neni 251 Frutëgëzimi në ndërmarrje 1. Përgjegjësia e frutgëzuesit për përmbushjen e kërkesës së kreditorit të dhënësit të fyrtëgëzimit nuk mund të përjashtohet ose kufizohet me marrëveshje në mes tij dhe dhënësit të frytëgëzimit. Krijimi i frutgëzimit në ndërmarrje duhet të regjistrohet në Regjistrin e të drejtave në paluajtshmeri dhe Regjistrin e Bizneseve. përveç nese dhënësi i frytëgëzimit dhe frytëgëzuesi janë pajtuar ndryshe. Raporti financiar duhet të përgatitet sipas të njëjtave rregulla. 5. Frutgëzuesi duhet ta udhëheq ndërmarrjen me kujdes dhe me ndërgjegje të një ndërmarrësi të zakonshëm. Frutgëzuesi ka të drejtë ti shfrytëzoj dhe veproj me të gjitha pasuritë e ndërmarrjes dhe bëhet përfitues i të gjitha kërkesave që ndërmarrja i ka ndaj personave të tretë. të cilat gjatë administrimit të rregullt kryhen nga të ardhurat e pasurisë së ngarkuar me frutëgëzim. 3. 2. Përshtatshmërisht vlen e njëjta edhe për prestimet e tjera të përsëritshme. Nëse vlera e sendeve të kthyera është më e vogël se vlera e tyre para krijimit të frutëgëzimit. 2.. të cilat vlejnë për një ndërmarrje të pangarkuar me frutgëzim. mund t’i kërkojnë kamatat për kohëzgjatjen e frutgëzimit si nga dhënësi ashtu edhe nga frutgëzuesi.

Servituti sendor krijohet në bazë të një punë juridike. titullari i servitutit i ruan në mënyrë adekuate edhe interesat e pronarit të paluajtshmërisë së ngarkuar. 3. 79 . Neni 254 Ushtrimi i arsyeshëm i servitutit sendor 1. për krijimin dhe përmbajtjen e servitutit. Dispozitat në paragrafin 1 dhe 2 të këtij neni do të zbatohen në të gjitha rastet përveç nëse me vendim administrativ ose me ligj të veçant parashihet ndryshe. 3. Neni 253 Krijimi i servitutit sendor 1. 2. derisa nuk cenohet ushtrimi i servitutit. 2. Titullari i të drejtës së servitutit sendor duhet ta ushtron servitutin në atë mënyrë. 2. të cila rrjedhin nga e drejta e pronësisë në paluajtshmerinë shërbyese. Servituti sendor duhet t’i siguroj ndonjë dobi titullarit të servitutit.KAPITULLI III SERVITUTI SENDOR Neni 252 Nocioni 1. Gjatë ushtrimit të një servituti. Servituti sendor është e drejta e pronarit përkatës të një paluajtshmërie (paluajtshmëria dominuese) që një paluajtshmëri tjetër (paluajtshmëria shërbyese) në një mënyrë të caktuar ta shfrytëzojë apo të ndaloj kryerjen e veprimi të caktuar ose të përjashtoj ushtrimin e së drejtës së caktuar. Një servitut sendor nuk mund ta detyrojë pronarin e paluajtshmërisë shërbyese për një veprim. Me kontratë palët duhet të merren vesh. që pasurisë së paluajtshme shërbyese ti paraqes ngarkesën më të vogël të mundshme. një vendimi të organit shtetëror ose një ligji. Për krijimin e një servituti sendor sipas punës juridike është e nevojshme një kontratë dhe regjistrimi në Regjistrin e të drejtave në paluajtshmëritë. përndryshe servituti është i palejuar.

palët mund të dakordohen që pronari i paluajtshmërisë së ngarkuar t’i mbajë pajisjet. atëherë titullari i servitutit duhet ti mbajë instalimet në gjendjen e duhur. 2. duke u siguruar se kjo zhvendosje nuk i cenon interesat esenciale të titullarit të servitutit. sikur kërkojnë interesat e pronarit të paluajtëshmërisë shërbyese. Neni 257 Ndarja e paluajtshmërisë 1.Neni 255 Detyrimi për mbajtjen e instalimeve 1. Ushtrimi i servitutit nuk mund të vështirësohet për paluajtshmërinë e ngarkuar në rast të ndarjes së paluajtshmërisë dominuese. 4. pronari mund të kërkoj që ushtrimi i frutëgëzimit të zhvendoset në një vend tjetër që është më pak ngarkuese për të. 2. nëse është në interes të titullarit të servitutit. mund të caktohet që titullari i servitutit ka për t’i mbajtur pajisjet e veta. 2. Për detyrimet për mbajtje. Neni 256 Zhvendosja e ushtrimit të servitutit 1. Nëse paluajtshmëria dominuese ndahet. ai vazhdon të qëndrojë vetëm për këtë pjesë. servituti vazhdon të mbetet për pjesët e veçanta. pjesët e tjera të paluajtshmërisë lirohen nga servituti. titullari i servitutit duhet ti mbajë këto instalime (pajisej). Nëse ushtrimi i servitutit sendor kufizohet në një pjesë të caktuar të paluajtshmërisë së ngarkuar. Nëse ushtrimi i servitutit është i kufizuar në një pjesë të paluajtshmërisë së ngarkuar. 80 . zbatohen përshtatshmërish dispozitat për barrën sendore. përderisa është e nevojshme për ushtrimin e të drejtës së përdorimit të pronarit. Në kuptim të paragrafit 1. 3. Nëse edhe pronari mund ta bashkëpërdorë pajisjen. Nëse instalimet mbahen në paluajtshmerinë shërbyese vetëm për qëllim të ushtrimit të servitutit. E drejta për zhvendosje nuk mund të përjashtohet apo të kufizohet me punë juridike. Nëse ushtrimi i një servituti përfshin edhe shfrytëzimin e një instalimi (pajisje) në paluajtshmërinë e ngarkuar. Nëse servituti është i dobishëm vetëm për njërën pjesë të paluajtshmërisë dominuese. servituti sendor vazhdon të mbetet për pjesët e veçanta. Nëse ndahet paluajtshmëria e ngarkuar.

Për shuarjen e servitutit sendor janë të nevojshme deklarata e pronarit të paluajtshmërisë dominuese për heqjen dorë nga servituti sendor dhe regjistrimi në Regjistrin e të drejtave në paluajtshmëritë. Shlyerja e servitutit duhet të regjistrohet në regjistrin e të drejtave në paluajtshmëri. titullarit i takojnë të drejtat për pushimin e cenimit sipas nenit 102 të këtij ligji. Pronari i paluajtshmërisë së ngarkuar mund të kërkojë shlyerjen e servitutit sendor. Servituti personal është e drejta e një personi në favor të të cilit është ngarkuar një paluajtshmëri që ta përdorë në një mënyrë të caktuar ose të ndaloj ushtrimin e veprime të caktuara apo të përjashtoj ushtrimin e një të drejte. Neni 260 Shuarja e servitutit sendor 1. e cila rrjedh nga pronësia në paluajtshmëri. atëherë poseduesi përshtatshmerisht e gëzon të njëjtën mbrojtje të posedimit sikurse pronari. 81 .Neni 258 Mbrojtja e servitutit sendor Nëse cenohet një servitut sendor. Dispozitat e neneve 253 deri 259 të këtij ligji. 2. nëse servituti sendor nuk është më i nevojshëm për shfrytëzimin e paluajtshmërisë dominuese ose nëse në mënyrë substanciale kanë ndryshuar rrethanat. zbatohen përshtatshmërisht për servitutet personale. KAPITULLI IV SERVITUTET PERSONALE Neni 261 Nocioni 1. 2. Neni 259 Mbrojtja e posedimit Në qoftë se poseduesi i një paluajtshmërie dominuese pengohet në ushtrimin e një servituti sendor të regjistruar në regjistrin e të drejtave në paluajtshmëri.

2. KAPITULLI V BARRA SENDORE Neni 265 Barra sendore 1. paragrafi 2. Në të drejtën e banimit zbatohen përshtatshmërish dispozitat e këtij ligji lidhur me frutgëzimin. 2. 82 . Nuk është e lejuar dorëzimi i paluajtshmërisë te një person tjetër me qëllim që ky person të ushtrojë të drejtat që rrjedhin nga servituti sendor. Barra sendore mund të caktohet si në favor të një personi të caktuar (barra sendore personale) ose edhe në favor të pronarit përkatës të një paluajtshmërie tjetër (barra sendore). Është e lejueshme bartja e një servitut personal në dobi të personave juridikë apo ortakërive me subjekt juridik në pajtim me nenin 219. Servituti personal mund të themelohet si drejtë që një person të shfrytëzoj një ndërtesë apo një pjesë të ndërtesës. Neni 264 E drejta e banimit 1. 2. 3. Një paluajtshmëri mund të ngarkohet në atë mënyrë. Servituti personal në dobi të një personi fizik shuhet me vdekjen e titullarit të servitutit. Të drejtat që rrjedhin nga servitutit personal mund të ushtrohen nga personi i tretë. Ushtrimi i të drejtës së banimit nuk mund të bartet te një person tjetër. Neni 263 Shuarja e servitutit personal 1. 2. Servituti personal në dobi të një personi juridik ose ortakërie shuhet me shuarjen e personit juridik ose ortakërisë. që një përfituesi nga ngarkimi ti paguhen në mënyrë të përsëritshme detyrime të caktuara nga paluajtshmëria.Neni 262 Pa bartshmëria e servitutit personal 1. Një servitut personal nuk mund të bartët në favor të një personi fizik.

. 2. atëherë barra sendore vazhdon të mbetet për pjesët e ndara. është e lejueshme vetëm në atë mënyrë që nuk paraqet vështirësi për pronarin e paluajtshmërisë së ngarkuar. Barra sendore mund të krijohet edhe përmes ligjit. Ky përcaktim duhet të regjistrohet në Regjistrin e të drejtave në paluajtshmëritë. 3. Ushtrimi i të drejtës nga barra sendore në rast të dyshimit. Përfituesi mund të përcaktojë që të gjitha të drejtat nga barra sendore do të lidhen vetëm me njërën pjesë të paluajtshmërisë së ndarë. zbatohen përshtatëshmërisht dispozitat. pronari i paluajtshmërisë së ngarkuar duhet të kryej detyrimin ndaj të gjithëve së bashku. Nëse detyrimi nuk mund të ndahet. lidhur me pagesen e kamatës për kërkesën e siguruar përmes hipotekës. pjesët e të drejtës përcaktohen në proporcion me madhësinë e pjesës së ndarë. përveç nëse me ligj parashihet ndryshe. Detyrimet e veçanta nga barra sendore duhet t’i përmbushë pronari përkatës i paluajtshmërisë. Pronari i paluajtshmërisë së ngarkuar me barrë përgjigjet edhe personalisht për të gjitha kërkesat që bëhen të arritshme gjatë kohëzgjatjes së pronësisë së tij. 4. Në qoftë se ndahet paluajtshmëria përfituese nga barra sendore. Nëse detyrimi është i pjesëtueshëm. 2. Për krijimin e barrës sendore është e nevojshme një kontratë në formën e shkruar dhe regjistrimi i barrës sendore në Regjistrin e të drejtave në paluajtshmëritë. Neni 269 Ndarja e paluajtshmërisë dominuese 1.Neni 266 Krijimi i një barre sendore 1. 2. Çdo përfitues nga barra sendore mund të kërkojë nga pronari të përmbushë detyrimin për të gjithë përfituesit. 83 . përveç nëse ndryshe është paraparë me një marrëveshje ndërmjet pronarit dhe përfituesit të barrës. Neni 268 Detyrimet personale Në prestimet individuale në barrët sendore. Neni 267 Përgjegjësia e pronarit 1.

Për krijimin e të drejtës së ndërtimit është e nevojshme një kontratë në mesë pronarit të paluajtshmërisë dhe përfituesit me të cilën palët merren vesh për krijimin e të drejtës së ndërtimit si dhe regjistrimi i të drejtës në Regjistrin e të drejtave në paluajtshmëritë. posaçërisht ato për hipotekën. Neni 273 Krijimi i të drejtës së ndërtimit 1. 4. 2. 84 . Ndërtesa e ndërtuar në bazë të së drejtës së ndërtimit konsiderohet si pjesë përbërëse e të drejtës së ndërtimit. Neni 272 Zbatimi i të drejtës sendore në paluajtshmëri në rastin e të drejtës së ndërtimit Në të drejtën e ndërtimit zbatohen përshtatshmërish dispozitat për paluajtshmëritë. E drejta e ndërtimit mund të krijohet nga pronari i paluajtshmërisë edhe për vetveten. E drejta e ndërtimit është e tjetërsueshme dhe e trashëgueshme. 5. E drejta e ndërtimit është e drejta për të pasur pronësinë në një ndërtesë. E drejta e ndërtimit e ngarkon paluajtshmërinë në të cilën ekziston ndërtesa ose që do të ndërtohet 3.Neni 270 Pandashmëria dhe pacenueshmëria e barrës sendore në paluajtshmeri Barra sendore në një paluajtshmëri që ekziston në favor të pronarit të një paluajtshmërie tjetër nuk mund të ndahet ose cenohet nga e drejta e pronësisë në këtë paluajtshmëri. Kufizimi i të drejtës së ndërtimit në një pjesë të ndërtesës veçanërisht në një kat. 2. mbi ose nën sipërfaqen e paluajtshmërisë. nuk është i lejuar. KAPITULLI VI E DREJTA E NDËRTIMIT Neni 271 Nocioni 1.

2.7. Kompensimi i shfrytëzimit duhet paraprakisht përcaktuar në lartësi të caktuar dhe për kohëzgjatjen e caktuar. ngritjes.6. Sigurimi i vlerës së kompensimit të shfrytëzimit mundet përveç kësaj të lidhet me indekset zyrtare të cilat tregojnë një lidhshmëri faktike me të drejtën e ndërtimit. emërtimin e saktë të paluajtshmërisë së ngarkuar me të drejtë ndërtimi. Neni 275 Kompensimi i shfrytëzimit 1. Neni 274 Përmbajtja fakultative e të drejtës së ndërtimit 1. Përmbajtja e të drejtës së ndërtimit mund të përcaktohen me marrëveshje edhe rreth: 1. që të drejtën e ndërtimit t’ia kalojë pronarit të paluajtshmërisë në rast të paraqitjes së kushteve të caktuara (rasti i shtëpisë). kërkesave të pronarit të paluajtshmërisë për shkak të shkeljes së detyrimeve.3. autorizimit të pronarit të paluajtshmërisë që të jepet pëlqimi për tjetërsim dhe ngarkim përmes hipotekës dhe barrës sendore. 1. një detyrimi të titullarit për ndërtim për pagesën e shpërblimit për shfrytëzim dhe dënimet kontraktuese. Nëse nuk është e mundshme që kompensimi i shfrytëzimit të lidhet me indekse të tilla. një përshkrim të saktë të paluajtshmërisë dhe kohëzgjatjen e të drejtës së ndërtimit. nëse nuk është përcaktuar ndryshe me ligj të veçantë. 1. është e lejuar që të bëhet përshtatja në lartësinë e shkallës së inflacionit. mirëmbajtjes dhe përdorimit të ndërtesës. veçanërisht për shkak të shkeljes së detyrimeve për ngritjen. Kompensimi shfrytëzimit mund të llogaritet me ndonjë valutë të huaj. bartjes së ngarkesave dhe taksave publike dhe private.1. një detyrimi të titullarit për ndërtim. 1. Në qoftë se për kompensim për shfrytëzimin e paluajtshmërisë është kushtëzuar një kompensim në pagesa të përsëritshme.5. 1. 1. sigurimit të ndërtesës dhe rindërtimit të saj në rast të shkatërrimit. 2. mirëmbajtjen dhe përdorimin e ndërtesës.4. 85 . por kohëzgjatja nuk mund të tejkalojë nëntëdhjetenëntë (99) vjet. 4. atëherë për kompensimin e shfrytëzimit zbatohen përshtatshmërisht dispozitat për barrën sendore. Kontrata për krijimin e të drejtës së ndërtimit përmban emrin e pronarit të paluajtshmërisë. Kohëzgjatjen e të drejtës së ndërtimit rregullohet me marrëveshje të palëve. dhe 1. të konstatuar në mënyrë zyrtare.3.

në qoftë se pronari i paluajtshmërisë dhe titullari i të drejtës së ndërtimit merren vesh me kontratë për zgjidhjen e të drejtës së ndërtimit. atëherë secilit prej bashkëtitullarëve duhet t’u lejohet pronësia në një ose më shumë hapësira të caktuara. 3. Neni 277 Përmbarimi i detyrueshëm 1. E drejta e ndërtimit mund të shuhet para kohe. atëherë për zgjidhjen e të drejtës së ndërtimit nevojitet pëlqimi me shkrim i personit të tretë. 2. 86 . Në qoftë se e drejta e ndërtimit është e ngarkuar me të drejtën e një pale të tretë. Në të drejtën e ndërtimit mund të krijohet pronësi në pjesë të veçanta të ndërtesës. Neni 276 Krijimi i pronësisë së veçantë në një pjesë të ndërtesës 1. Në qoftë se e drejta e ndërtimit u takon disave bashkërisht. 2. Në rast kur përmbarimi i detyrueshëm i të drejtës së ndërtimit duhet të zbatohet kundër një paluajtshmërie. 4. atëherë gjykata kompetente do të caktoj kompensimin adekuat të shfrytëzimit. Për përmbarimin e detyrueshëm në një paluajtshmëri të ngarkuar me një të drejtë të ndërtimit. Neni 278 Shuarja e të drejtës së ndërtimit 1. Për shuarjen e të drejtës së ndërtimit zbatohen përshtatshmërisht dispozitat të cilat rregullojnë krijimin e të drejtës së ndërtimit. Për përshtatshmërinë e kompensimit nuk merren parasysh rrethanat personale të palëve. zbatohen përshtatshmërish dispozitat për përmbarimin e detyrueshëm në një paluajtshmëri të ngarkuar me një servitut. Nëse është e pamundshme të përcaktohet kompensimi i shfrytëzimit. 3. atëherë zbatohen në mënyrë përkatëse dispozitat për krijimin e pronësisë së veçantë në një njësi të ndërtesës nga ana e një pronari. Në qoftë se ekziston vetëm një titullar për ndërtim. E drejta e ndërtimit shuhet me kalimin e kohës së caktuar. atëherë përshtatshmërish zbatohen dispozitat për përmbarimin e detyrueshëm kundër një paluajtshmërie. 2.3.

Lartësia e kompensimit duhet të caktohet sipas vlerës së ndërtesës në ditën e mbarimit të së drejtës së ndërtimit. Neni 281 Hipoteka dhe barrët sendore në të drejtën e ndërtimit 1. 2. Në bartjet e paluajtshmërisë. PJESA VIII DISPOZITAT KALIMTARE Neni 282 1. në të cilat në çastin e hyrjes në fuqi të këtij ligji ka ekzistuar puna juridike e marrëdhënieve të detyrimit. Pas shuarjes të së drejtës së ndërtimit kreditori nga një barrë e të drejtës së ndërtimit (kreditori hipotekues ose i legjitimuari nga barra sendore) fiton kërkesën për përmbushje nga kërkesa për shpërblim. Ky ligj zbatohet në të gjitha bartjet e pronësisë për sendet e luajtshme dhe të paluajtshme pas hyrjes në fuqi të tij. por vlefshmëria sipas të drejtës së vjetër është varur prej kushteve plotësuese (sidomos lejimeve ose regjistrimeve). 2. 2. atëherë pronari duhet të paguajë titullarit të drejtës së ndërtimit kompensimin në vlerë prej një të katërtën e vlerës së tregut të ndërtesës.Neni 279 Shuarja e të drejtës së ndërtimit për mos pagesë Nëse titullari i të drejtës së ndërtimit është vonuar në pagesën e kompensimit për shfrytëzim në shumen prej dy pagesave vjetore. 3. ndërtesa bëhet pjesë përbërëse e paluajtshmërisë. atëherë zbatohen dispozitat ligjore që kanë qenë në fuqi në kohën e krijimit të marrëdhënies juridike. të cilat u takojnë atyre në të ardhurat në rast të përmbarimit të dhunshëm . Nëse pronari dhe titullari i të drejtës së ndërtimit nuk janë marrë vesh ndryshe. Pronari lirohet nga detyrimi i tij që të paguajë shpërblimin. Neni 280 Pasojat e shuarjes 1. nëse ai kryen detyrimin plotësues te kreditori hipotekues ose te të legjitimuarit nga barra sendore. pronari i paluajtshmërisë mund të përfundoj të drejtën e ndërtimin dhe të kërkoj nga titullari kthimin e të drejtës së ndërtimit. Me shuarjen e të drejtës së ndërtimit. Përndryshe kreditori hipotekues dhe titullari nga barra sendore kanë të njëjtat të drejta. 87 .

e cila ata ose pasardhësit e tyre juridike i emërton si pronar të një paluajtshmërie dhe kjo tapi është lëshuar para 23 Marsit 1989.1. 1. Personat. në qoftë se çasti i fitimit të posedimit sipas nenit 21 paragrafi 1.2. Neni 286 Dëshmia e përmirësimit për fitimin e pronësisë 1. nëse çasti i humbjes kundër vullnetit të sendit ndodhet para çastit të hyrjes në fuqi të këtij Ligji. 88 . Kjo vlen edhe për shuarjen e të drejtave të personave të tretë sipas nenit 25 të këtij ligji.Neni 283 1.3. Fitimi me mirëbesim përcaktohet sipas dispozitës së nenit 21 të këtij Ligji. Prezumimi sipas paragrafit 1 mund të rrëzohet vetëm përmes një vendimi të plotfuqishëm të një Gjykate. Prezumohet se janë pronarë të paluajtshmërisë personat. nëse ky e ka humbur kundër vullnetit posedimin mbi sendin para hyrjes në fuqi të ligjit. Kjo vlen edhe atëherë. Neni 285 Prezumimi i pronësisë sipas nenit 26 ndaj poseduesit të mëhershëm është edhe atëherë i përjashtuar. Neni 284 Përjashtimi i fitimit me mirëbesim përcaktohet me nenin 23 të këtij ligji. në qoftë se çasti i fitimit të posedimit ose posedimit indirekt si dhe cedimit ndodhet pas momentit të hyrjes në fuqi të ligjit. e cila ata ose paraardhësit e tyre juridik i emërton si pronar të një paluajtshmërie dhe kjo tapi është lëshuar pas 23 Marsit 1989 duhet ta vërtetojnë vlefshmërinë e tapive në gjykatën kompetente të Kosovës sipas procedurës së paraparë. 2 dhe 4 ose të fitimit të posedimit indirekt sipas nenit 21 paragrafit 3 ose të cedimit sipas paragrafit 4 ndodhet pas çastit të hyrjes në fuqi të këtij ligji. të cilët në ditën e hyrjes në fuqi të këtij ligji posedojnë një tapi. 2. 1. Fitimi i pronësisë: 1. të cilët posedojnë një tapi.

89 . Për fitimin e pronësisë në një paluajtshmëri është i nevojshëm regjistrimi në Regjistrin për të drejtat në paluajtshmëritë. Për posedimin e paluajtshmërisë janë të legjitimuar. Neni 290 Kërkesat sipas neneve 93-102 mund të parashtrohen edhe atëherë. Në marrëdhëniet e posedimit që ekzistojnë në ditën e hyrjes në fuqi të ligjit gjejnë zbatim dispozitat e këtij ligji. në qoftë se afati sipas nenit 41 ka filluar të rrjedhë nga çasti i themelimit të Regjistrit dhe fillimit të veprimtarisë regjistruese. Neni 289 Pronësia sipas nenit 41 të këtij ligji mund të fitohet vetëm atëherë. 2. Neni 288 Nuk mund të fitohet pronësia përmes parashkrimit fitues në paluajtshmëritë. pronarët e të cilëve në kohën në mes të 23 Marsit 1989 dhe hyrjes në fuqi të këtij ligji kanë humbur posedimin direkt dhe indirekt kundër vullnetit të tyre. Neni 291 1.2.1. për personat fizikë dhe juridikë: 2. Për fitimin e pronësisë në paluajtshmëri para themelimit dhe fillimit të veprimtarisë të Regjistrit për paluajtshmëritë është e nevojshme që të regjistrohet kontrata për fitimin e paluajtshmërisë në gjykatën kompetente. nëse marrëdhëniet juridike ekzistuese nuk përmbajnë rregulla më të favorshme. të cilët kanë blerë një ndërtesë të ngritur në një paluajtshmëri. Rregullat e procedurës së regjistrimit përcaktohen me rregullore të ministrisë kompetente. nëse Regjistri është themeluar dhe ka filluar veprimtaria e regjistrimit. nëse shpenzimet e nevojshme dhe të dobishme janë bërë para hyrjes në fuqi të ligjit. të cilët në bazë të një leje të plotfuqishme të organeve kompetente kanë ndërtuar ndërtesa ose kanë filluar me ndërtimin e ndërtesave ose 2.Neni 287 1. 2.

Në qoftë se është i nevojshëm një regjistrim në Regjistrin për pronat e paluajtshme sipas dispozitave. Neni 294 1. Duke iu shmangur paragrafit 1 të këtij neni përcaktohen domosdoshmëria. të cilat sipas Ligjit 2002/21 të datës 20. të cilat në kohën e hyrjes në fuqi të këtij Ligji janë të vlefshme ose nxjerrën në të ardhmen. 90 . Për ndërtesën duhet të vihet një faqe (fletë) e veçuar e Regjistrit e të drejtave në paluajtshmëritë lidhur me ndërtesën. të cilat ishin të vlefshme para hyrjes në fuqi të këtij ligji. Për t’iu shmangur paragrafit 1 përcaktohen domosdoshmëria. të cilat vlejnë në kohën e hyrjes në fuqi të këtij ligji.2002 janë të vlefshme. servituteve sendore. nëse pronësia në ndërtesën e një paluajtshmërie regjistrohet si barrë. nëse nuk është paraparë ndryshe me këtë ligj. 2. 09. zbatohen edhe mëtutje dispozitat. Neni 295 1. Në të drejtat e pengut.2001 janë të vlefshme edhe mëtutje. Fitimi i pronësisë së veçantë në ndërtesën është i mundshëm vetëm atëherë. 3. 2. Pronësia e veçantë në ndërtesa duhet të regjistrohet me kërkesën e të legjitimuarit si barrë e paluajtshmërisë. Neni 293 1. Për hipotekat.Neni 292 Pronësia në ndërtesat 1. 2001/5 të datës 07. Për hipotekat. servituteve personale dhe barrës sendore të cilat në kohën e hyrjes në fuqi të ligjit janë të vlefshme. zbatohen edhe mëtutje dispozitat e këtij Ligji. të cilat në kohën e hyrjes në fuqi të këtij ligji janë të vlefshme ose nxjerrën në të ardhmen. të cilat sipas Rregullores së UNMIK-ut Nr. përndryshe shuhet e drejta. kushtet dhe efektet e një regjistrimi të drejtave të përmendura në paragrafin 1 sipas dispozitave. atëherë duhet të paraqitet kërkesa për regjistrim brenda tre muajsh pas hyrjes në fuqi të këtij ligji. kushtet dhe efektet e një regjistrimi të të drejtave të përmendura në paragrafin 1 të këtij neni sipas dispozitave. të cilat para hyrjes në fuqi së këtij ligjit duhet të jenë në përputhshmëri me kushtet e aplikueshme të regjistrimit të themeluara me këtë ligj. Për të gjitha të drejtat e shfrytëzimit. 2.12. zbatohen dispozitat e kësaj Rregullore si dhe dispozitat pozitive lidhur me regjistrimin e Pengut 2.

pushojnë së vepruari të gjitha dispozitat e ligjeve të mëparshme që kanë rregulluar këtë materie. ________________________ Jakup KRASNIQI 91 .Neni 296 Me hyrjen në fuqi të këtij ligji. Neni 297 Ky Ligj hyn në fuqi pesembdhjetë (15) ditë pas publikimit në Gazetën Zyrtare të Republikës së Kosovës. 03/ L-154 25 qershor 2009 Kryetari i Kuvendit të Republikës së Kosovës. përveç në rastet kur me këtë ligj është paraparë ndryshe. Ligji Nr.

Në mbështetje të nenit 65 (1) të Kushtetutës së Republikës së Kosovës. Miraton LIGJ PËR SHPRONËSIMIN E PRONËS SË PALUAJTSHME Me ndryshimet dhe plotësimet e bëra me Ligjin Nr. 03/L-139 PËR SHPRONËSIMIN E PRONËS SË PALUAJTSHME Me ndryshimet dhe plotësimet e bëra me Ligjin Nr. rregullat dhe kushtet sipas të cilave Qeveria ose një Komunë mund të bëjë shpronësimin e të drejtave pronësore ose të drejtave tjera në pronën e paluajtshme të një personi.Republic of Kosovo Kuvendi .1.Assembly _______________________________________________________________________ Ligji Nr. 03/ L-205 të datës 28 tetor 2010 Kuvendi i Republikës së Kosovës. 1 .Republika e Kosovës Republika Kosovo .Skupština . Me këtë ligj përcaktohen: 1. 03/ L-205 të datës 28 tetor 2010 KREU I DISPOZITAT E PËRGJITHSHME Neni 1 Qëllimi i ligjit 1.

qartësisht ka kuptim tjetër: “Subjekti kërkues” nënkupton një autoritet publik. “Ditë pune” nënkupton të gjitha ditët e javës. NP ose Person të përcaktuar në paragrafin 3. i cili në përputhje me nenin 14 të këtij ligji. përveç nëse konteksti në të cilin këto terme ose shprehje përdoren. “Përfitues” nënkupton personin ose autoritetin publik. të nenit 7 të këtij ligji i cili paraqet kërkesën për shpronësimin e pronës së paluajtshme pranë një Organi Shpronësues. “Organi Shpronësues” nënkupton një Komunë ose kryerjen e shpronësimit sipas nenit 4 të këtij ligji. të datës 26 Mars 2007. përveç të Shtunës dhe të Dielës dhe festave zyrtare në Kosovë. merr nga Organi Shpronësues të drejtën e shfrytëzimit dhe/ose administrimit të pronës së paluajtshme. Qeverinë që është e autorizuar për “Shpronësim” nënkupton çdo vepër të një Organi Shpronësues që përfshin (i) marrjen e një të drejte ose interesi të ligjshëm që është në zotërim ose pronësi të një Personi në një pronë të paluajtshme. kanë kuptimin e përcaktuar më poshtë. Neni 2 Përkufizimet 1.4. i cili është krijuar në përputhje me një ligj tjetër ose kontratë të shkruar. Nëse Organi Shpronësues vepron me vetiniciativë. dhe 1. Me qëllim të interpretimit dhe zbatimit të këtij ligji. kurdo që përdoren në këtë ligj. atëherë ai konsiderohet subjekt kërkues. procedurat për kryerjen e shpronësimit ose kufizimit të pronësisë 1. dispozitat tjera të cilat rregullojnë çështje tjera që kanë të bëjnë me shpronësimin ose kufizimin e pronësisë. Termi “Shpronësim” nuk aplikohet për veprat e ligjshme të një autoriteti publik për ekzekutimin e një pengu në një pronë të paluajtshme.2.5.3. ose (ii) krijimin e detyrueshëm të një servituti ose një të drejte tjetër të shfrytëzimit në pronën e paluajtshme. termet dhe shprehjet në vijim. “Autoritet Qendror Publik” nënkupton të gjitha Autoritetet Publike përveç Autoriteteve Publike Komunale. rregullat dhe procedurat të cilat do të përdoren për përcaktimin e shumës dhe pagesës për kompensimin e shpronësimit ose kufizimit të pronësisë. “Propozimi Gjithëpërfshirës” nënkupton Propozimin Gjithëpërfshirës për Zgjidhjen e Statusit të Kosovës.1. 2 . rregullat dhe kushtet sipas të cilave Qeveria mund të autorizojë kufizimin dhe shfrytëzimin e përkohshëm të pronës së paluajtshme. 1.

3 . “Komunë” ka kuptimin e përcaktuar në Ligjin e Vetëqeverisjes Lokale. “Organ Tenderues” nënkupton një Autoritet Publik i cili është autorizuar për ushtrimin e një procedure të tenderimit për dhënien e një Kontrate të Infrastrukturës. “Pronar” nënkupton çdo person i cili zotëron një interes pronësor në një pronë të paluajtshme. (ii) ndërtesat ose pjesët e veçanta të një ndërtese të ndërtuara në. pjesë ose nënnjësi të këtij organi. “Autoritet Publik” do të thotë secilën nga vijueset: (i) çdo organ.në përputhje me ligjin e Kosovës . autoriteti ose agjencie publike. rregullative. infrastrukturës dhe/ose pajisjeve të konsiderueshme të cilat e avancojnë interesin e përgjithshëm ekonomik dhe/ose mirëqenien sociale të Kosovës. “Person” do të thotë një person fizik. “Partneritet Publiko-Privat” ose “Partneritet” nënkupton një partneritet publiko-privat të themeluar në përputhje me Ligjin për Partneritetet Publiko Private. në përputhje me dispozitat e një marrëveshje ndërkombëtare ose ligji të miratuar nga Kuvendi. autoritet ose agjenci publike e cila . dhe përfshin (ii) çdo departament.ushtron kompetenca publike ekzekutive. “Vendimi Preliminar” nënkupton vendimin e Organit Shpronësues të miratuar në përputhje me paragrafin 1. administrative ose gjyqësore. “Autoritet Publik Komunal” nënkupton (i) një autoritet ose organ komunal të përcaktuar në Ligjin e Vetëqeverisjes Lokale. (ii) një departament.“Vendimi Përfundimtar” nënkupton vendimin e miratuar nga Organi Shpronësues në përputhje me nenin 11 të këtij ligji. “Kontratë e Infrastrukturës” nënkupton një kontratë për ndërtimin. ose në përputhje me Ligjin për Ndërmarrjet Publike. themelimin ose vendosjen e punëve. “NP” nënkupton një ndërmarrje publike të klasifikuar si të tillë nga. dhe (iv) frutat e pashkëputura nga toka. “Pronë e Paluajtshme” nënkupton (i) tokën. ose (iii) një organ ose autoritet tjetër të themeluar nga autoriteti ose organi komunal. të nenit 10 të këtij ligji. zgjerimin. duke përfshirë – por pa u kufizuar – një marrëveshje për themelimin e një partneriteti publiko privat. legjislative. “KPMM” nënkupton Komisionin e Pavarur për Miniera dhe Minerale. mbi ose nën sipërfaqen e tokës si dhe (iii) pjesët përbërëse dhe sendet akcesore të cilat i janë bashkuar tokës ose ndërtesës në bazë të përhershme dhe të cilat nuk mund të largohen pa përpjekje të paarsyeshme ose jo-ekonomike. pjesë ose nën-njësi të autoritetit ose organit komunal. përveç një interesi pronësor në një pronë të paluajtshme. “Zotëruesi i Interesit” nënkupton çdo person i cili zotëron një interes të caktuar dhe të ligjshëm. Sipërmarrje ose Autoritet Publik.

Neni 3 Dispozitat e përgjithshme 1. Përveç nëse konteksti qartësisht kërkon një interpretim tjetër. për shkak të mospërputhjes me një plan aktual ose të ardhshëm hapësinor or urbanistik ose akt tjetër ligjor ose vendim të një Autoritetit Publik Komunal. Ky ligj rregullon vetëm shpronësimin dhe kufizimin formal të pronës së paluajtshme nga Autoritetet Publike. 4. nëse mund të dëshmohet se këto masa ose vepra janë në masë të konsiderueshme të barasvlershme me një shpronësim. 3. Asnjë Autoritet tjetër Publik nuk është i autorizuar të kryejë shpronësime. Në këto raste. Gjithashtu përcaktohet se Qeveria. Objekt i shpronësimit sipas këtij ligji mund të jenë të drejtat private pronësore ose të drejtat tjera private në një pronë të paluajtshme. Asnjë dispozitë e këtij ligji nuk do të interpretohet me qëllim të kufizimit të të drejtave kushtetuese. duke përfshirë të drejtën për kundërshtimin e ligjshmërisë së shpronësimit dhe/ose shkallës së kompensimit. rregullorja ose akti nënligjor është shfuqizuar dhe zëvendësuar me akte të reja që rregullojnë fushën e njëjtë. shoqëri tregtare. institucion. person juridik ose organizatë tjetër. asnjë Komunë ose Autoritet Publik Komunal nuk do të pengojë ose ndërhyjë në realizimin e shpronësimit. Nëse ligji. rregulloreve ose akteve të tjera nënligjore ose dispozitave të caktuara të tyre duhet të interpretohen për të përfshirë të gjitha ndryshimet dhe plotësimet e tyre. ndërmarrje. rregullat dhe kushtet e përcaktuara me këtë ligj. referencat në këtë ligj duhet të interpretohen për t’i përfshirë këto akte të reja dhe. me përjashtim të të drejtave në pronën e paluajtshme të cilat janë pjesë e një kategorie të pronës e cila në bazë të Kushtetutës ose Propozimit Gjithëpërfshirës shprehimisht janë përcaktuar se nuk mund të jenë objekt i shpronësimit. 3. shprehimisht përcaktohet se Komuna përkatëse ose Autoriteti Publik Komunal ka të drejtat e njëjta si ato të cilat u janë dhënë Personave privat sipas këtij ligji. Përveç kësaj.“Sipërmarrje” do të thotë një organ. i përcaktuar në nenin 4 të këtij ligji është i autorizuar të bëjë shpronësimin e pronës së paluajtshme. dispozitat gjegjëse në to. në përputhje me paragrafin 3 të nenit 4 të këtij ligji mund të shpronësojë të drejtat pronësore ose të drejtat tjera të një Komune ose Autoriteti Publik Komunal në pronën e paluajtshme. sipas rastit. në asnjë rast Komuna ose Autoriteti Publik Komunal nuk do të kundërshtojë ose të pengojë kryerjen e një shpronësimi i cili realizohet nga Qeveria në përputhje me këtë ligj. të personave për të kërkuar kompensim për humbjet e shkaktuara nga një masë ose vepër e marrë ose miratuar nga një ose më shumë Autoritete Publike. 2. shprehimisht përcaktohet se: 4. Përveç masave të marra për ushtrimin e këtyre të drejtave. dhe 4 . Fjalët e cilësdo gjini të përdorura në këtë ligj nënkuptojnë edhe gjinitë e tjera dhe fjalët në numrin njëjës nënkuptojnë edhe numrin shumës dhe anasjelltas. Vetëm një Organ Shpronësues. të gjitha referencat në këtë ligj ndaj ligjeve. ligjore ose të drejtave sipas një marrëveshje ndërkombëtare. 2. Kompetencat e Organit Shpronësues për shpronësimin e pronës së paluajtshme ushtrohen në përputhje me kufizimet. shoqatë.1.

Organi Shpronësues i Komunës është kryetari i Komunës.4. 2. përfitimi publik nga shpronësimi është më i madh se interesat të cilat do të ndikohen negativisht nga Shpronësimi. prona e paluajtshme përkatëse gjendet plotësisht brenda kufijve të Komunës. shpronësimi i prek shprehimisht të drejtat private në fushëveprimin e paragrafit 3. 1. Organi Shpronësues është i autorizuar të bëjë shpronësimin e pronës së paluajtshme vetëm pas përmbushjes së të gjitha kushteve në vijim 1. ky ligj – dhe shpronësimet e ligjshme nga Qeveria në përputhje me këtë ligj – kanë përparësi ndaj cilitdo plan. akt apo vendim të këtillë. zbatimin e një plani urbanistik dhe/ose hapësinor i cili është miratuar dhe shpallur nga një Autoritet Publik Komunal në përputhje me dispozitat përkatëse ligjore.2.3. cakton një Autoritet tjetër Publik Komunal për të vepruar në cilësinë e Organit Shpronësues të Komunës.2. Organi Shpronësues 1. Neni 4 Qëllimi i Ligjshëm Publik. Organi Shpronësues i Komunës mund bëjë shpronësimin e pronës se paluajtshme vetëm nëse: 2. Organi Shpronësues i ka përmbushur të gjitha dispozitat e aplikueshme të këtij ligji.2.4.4. 1. të nenit 3 të këtij ligji. dhe 3.5. përveç nëse kuvendi komunal i komunës përkatëse. të këtij neni. të këtij neni. Domosdoshmëria. prona e paluajtshme e cila është objekt i shpronësimit nuk është zgjedhur për arritjen e një qëllimi ose synimi diskriminues. 2. përmes një akti të miratuar në përputhje me nenin 12 të Ligjit për Vetëqeverisjen Lokale. qëllimi i ligjshëm publik nuk mund të arrihet në mënyrë praktike pa kryerjen e Shpronësimit.1.3.1. dhe 2. shpronësimi ndërlidhet në mënyrë të qartë dhe të drejtpërdrejtë me arritjen e njërit nga qëllimet publike në vijim: 2. shpronësimi bëhet në mënyrë të qartë dhe të drejtpërdrejtë për arritjen e një qëllimi të ligjshëm publik brenda kompetencave të tij të përcaktuara në paragrafët 2.4.1. kushtet e përcaktuara në paragrafit 1. dhe 1. 2. 5 . dhe 1. Mos-diskriminimi.

2. 2.4. objektet publike të cilat i nevojiten një Autoriteti Publik Komunal për sigurimin e shërbimeve arsimore.1.3.4.4.2.1. të këtij neni.3. 3. zbatimi i një plani urbanistik dhe/ose hapësinor i cili është miratuar dhe shpallur nga një Autoritet Publik Qendror në përputhje me të gjitha kërkesat përkatëse ligjore. përvetësimin e të drejtave sipërfaqësore të cilat i nevojiten një Autoriteti Publik Komunal për zbatimin e një licence të shfrytëzimit zejtar të mineraleve e cila i është dhënë Komunës nga KPMM në përputhje me Ligjin për Miniera dhe Minerale. Qeveria është e autorizuar ta bëjë shpronësimin e pronën për çfarëdo qëllimi tjetër të ligjshëm publik i cili nuk është përcaktuar në pikat e nën-paragrafit 2. 2. shëndetësore dhe/ose të mirëqenies sociale brenda Komunës.3.4 të paragrafit 2 të këtij neni. nëse i plotëson kushtet e përcaktuara në paragrafin 1. ndërtimin ose zgjerimin e një ndërtese ose objekti i cili i do të shfrytëzohet nga një Autoritet Publik Komunal për ushtrimin e funksionit të tij publik. ndërtimin. 3. por pa u kufizuar vetëm në këto: 3.3.1 deri më 2.2. 3.4.4. zgjerimin.6. ndërtimin.4.5. deponitë komunale dhe vendet për deponimin e mbeturinave publike.4.4. varrezat publike komunale.2. 2. ose 2.4.3.4.3.4.3. rrugët komunale (rrugët të cilat shtrihen tërësisht brenda Komunës) të cilat ofrojnë shërbime të transportit për publikun. ndërtimi ose zgjerimi i një ndërtese ose objekti i cili do të shfrytëzohet nga një Autoritet Publik Qendror për ushtrimin e funksionit të tij publik. Organi përgjegjës Shpronësues është Qeveria. gypat që përdoren për sigurimin e shërbimeve të ujësjellësit dhe kanalizimit për vendbanimet brenda Komunës. Për këto Shpronësime.4.4. ose 2. zgjerimin ose vendosjen e infrastrukturës dhe/ose stabilimenteve të nevojshme për avancimin e mirëqenies së përgjithshme ekonomike dhe/ose shoqërore 6 . themelimin ose vendosjen e infrastrukturës dhe/ose stabilimenteve në vijim. nëse kjo është e nevojshme për avancimin e mirëqenies së përgjithshme ekonomike dhe/ose shoqërore të komunës ose ka një përfitim tjetër të qartë publik për banorët e komunës dhe është në përputhje me kushtet e aplikueshme ligjore: 2. 2. ose 2.3.3. parqet publike komunale dhe objektet publike komunale të sportit. Qëllime të ligjshme publike në kuptim të këtij paragrafi janë.

3. 3. përveç tjerash. infrastrukturës. objekteve. 3.9.3.3. parqet shtetërore publike dhe objektet shtetërore publike të sportit. ose 3.7. ndërtimin. transmisionin ose distribuimin e energjisë. hekurudhave të cilat ofrojnë shërbime të transportimit për publikun. 3. rezervatet mjedisore ose natyrore.13.3. punimeve.3. 3.3.3.3. objekteve.3. gypat kryesor që përdoren nga një NP për sigurimin e shërbimeve të ujësjellësit dhe kanalizimit për publikun. ose që nevojiten me arsye për zbatimin e kësaj kontrate.14. zonave të sigurisë ose zonave për ruajtjen e karburantit ose zonave për hedhjen e mbetjeve që ndërlidhen me prodhimin.3. 3. 3. zgjerimin ose vendosjen e: 3.6.12.3. 3. duke përfshirë zonat e sigurisë rreth aeroporteve publike. objekteve publike të nevojshme për qëllime të arsimit.1.3. duke përfshirë ato me qasje të kufizuar për publikun.3.4.3. 7 . rrugëve shtetërore ose ndër-komunale të cilat ofrojnë shërbime të transportimit për publikun.3. 3.15. zonave të sigurisë dhe objekteve për shfrytëzimin e resurseve minerare. minierave dhe punimeve tjera.të Kosovës ose që ka një përfitim tjetër të qartë publik duke përfshirë.5.2. duke përfshirë rrugët me pagesë. zonave ose vendeve të cilat janë paraparë në një Kontratë të Infrastrukturës të dhënë nga një Organ Tenderues. duke përfshirë linjat telegrafike dhe telefonike. shëndetësisë dhe/ose shërbimeve të mirëqenies sociale nga një autoritet qendror publik.3. furnizimin. pendave. aeroportet publike. punimeve. 3. rezervuarëve publik të ujit.10. 3.11. varrezave shtetërore për veteranë të dalluar dhe shërbyes publik të dalluar. stabilimenteve dhe linjave të telekomunikacionit. 3. deponive dhe vendeve për deponimin e mbeturinave publike.3.8. 3. dhe të rrjetit të radios dhe televizionit.

Nëse pala e tretë do të kompensohet me para publike. pas përfundimit të procesit të shpronësimit. pronari i pronës së paluajtshme në të cilin ndodhet monumenti ose vendi refuzon ta mbrojë atë ose për shkak të pamundësisë objektive nuk mundet ta mbrojë monumentin ose vendin. mbrojtjen e monumenteve të trashëgimisë kulturore dhe vendeve me rëndësi arkeologjike. historike ose shkencore. Organi Shpronësues shpall çdo vendim të këtillë i cili autorizon kryerjen e punëve përgatitore në Gazetën Zyrtare të Kosovës dhe në një gazetë me tirazh të madh në Kosovë.3. Punët përgatitore u nënshtrohen këtyre kushteve: 5. shndërrohet në pronë të Republikës së Kosovës. Ky vendim me shkrim duhet të përcaktojë parcelën ose parcelat e pronës së paluajtshme të cilat janë objekt i autorizimit. Organi Shpronësues mund t’ia delegojë autoritetin për kryerjen e këtyre punëve një Autoriteti tjetër Publik ose një pale të tretë që posedon ekspertizën e nevojshme. 5. Prona e shpronësuar nga Qeveria.4. pronari pranon ose kërkon shpronësimin e pronës përkatëse. procesi i zgjedhjes duhet të zhvillohet përmes një procesi të ligjshëm të prokurimit. 4. 5.4. të këtij neni. por vetëm nëse vendi është përcaktuar si i tillë në mënyrë të ligjshme me një rezolutë të Kuvendit dhe.1. Prona e shpronësuar nga Organi Shpronësues i një Komune. Punët përgatitore mund të kryhen edhe pa lejen e Pronarëve dhe Zotërueseve përkatës të Interesave. dhe hyn në fuqi pas shpalljes sipas paragrafit 2. pas përfundimit të procesit të shpronësimit. Autorizimi i lartpërmendur duhet të përcaktohet në detale në një vendim me shkrim të Organit Shpronësues.2. shndërrohet në pronë Komunale. 2. 3. Organi Shpronësues. Për të lehtësuar kryerjen profesionale të punëve përgatitore. KREU II PUNËT PËRGATITORE Neni 5 Punët përgatitore 1. ose 3. Në çdo kohë para inicimit të një procedure të shpronësimit Organi Shpronësues mund të autorizojë kryerjen e punëve përgatitore për përcaktimin e përshtatshmërisë potenciale të një ose më shumë parcelave të pronës së paluajtshme për qëllimin përkatës publik.1.4. Autoriteti Përgjegjës Publik ose pala e tretë duhet t’u sigurojë të gjithë Personave të cilët janë ose pretendojnë se janë Pronarë ose Zotërues të 8 . ose: 3. 4.

2. 9 . personave.1.1. përveç nëse: 5. për shkak të natyrës ose qëllimit të punëve përgatitore. humbjen e të drejtës për shfrytëzimin ose gëzimin e pronës ose cilësdo pjesë të saj gjatë kryerjes së punëve përgatitore. ato duhet të kryhen në një kohë tjetër. Organi Shpronësues ka të drejtë të kërkojë kompensim (rimbursim) nga autoriteti publik ose pala e tretë e autorizuar për kryerjen e punëve përgatitore. duke përfshirë të dhënat e Agjencisë Kosovare të Pronës dhe të dhënat e fundit mbi tatimin në pronë. Çdo person i cili është pronar ose zotërues i një interesi në pronën e paluajtshme e cila është objekt i punëve përgatitore ka të drejtën e kompensimit për: 1. dhe 1. Neni 6 Kompensimi për dëmin e shkaktuar nga punët përgatitore 1. Organi Shpronësues është përgjegjës për pagimin e menjëhershëm të këtij kompensimi.2. ose 5.1. 5. dhe 5.3. një njoftim paraprak me shkrim prej së paku njëzet (20) ditëve të punës mbi periudhat kohore gjatë të cilave do të kryhen punët përgatitore në secilën parcelë të pronës së paluajtshme.2. punët përgatitore duhet të kryhen në një mënyrë të arsyeshme që zvogëlon shqetësimet ose ndërhyrjet ndaj personit i cili në atë kohë ligjërisht e ka në shfrytëzim pronën.2. dhe 5. ky njoftim u dërgohet vetëm: 5.1. do të jenë së paku njëqind (100) metra largësi nga një ndërtesë e cila shfrytëzohet në mënyrë të ligjshme për qëllime banimi.1. personave të cilët në atë kohë janë duke e shfrytëzuar në mënyrë të vazhdueshme dhe të ligjshme pronën përkatëse për qëllime banimi ose qëllime afariste. punët përgatitore duhet të kryhen vetëm brenda orarit të zakonshëm të punës gjatë ditëve të punës. duke përfshirë kalimin (duke përjashtuar rrugët publike) të cilat përdoren për të hyrë ose dalë nga ky vend. dhe vetëm deri në masën e përcaktuar në atë vendim ose kontratë.2. emrat dhe adresat e të cilëve mund të verifikohen nga të dhënat kadastrale ose të dhënat tjera mbi pronën e paluajtshme në Kosovë.një Interesi në pronën e paluajtshme e cila është objekt i punëve përgatitore. vendi në të cilin do të kryhen punët përgatitore. të gjitha dëmet tjera ndaj pronës ose personit të cilat janë shkaktuar si rezultat i punëve përgatitore.2. Nëse është përcaktuar shprehimisht në vendimin për autorizimin e kryerjes së punëve përgatitore ose në një kontratë. megjithatë.2.

ky Organ Shpronësues do të urdhëroj një ose më shumë nga anëtarët ose zyrtarët e tij që të përgatisin dhe dorëzojnë kërkesën. cilido trashëgimtar. 4. KREU III PROCEDURA E SHPRONËSIMIT Neni 7 Inicimi dhe Përfundimi i Procedurës së Shpronësimit 1. Kur Organi Shpronësues është Qeveria. Procedura e shpronësimit mund të iniciohet nga Organi përgjegjës Shpronësues. 3. Kërkesat mund të dorëzohen nga një autoritet publik ose NP. Nëse Organi Shpronësues është duke vepruar me vetiniciativë. 4. pronari përkatës ose zotëruesi i interesit ka të drejtë të paraqesë padi për kompensim pranë gjykatës kompetente. pjesërisht ose plotësisht të kërkesës për shpronësim: 10 . Kompensimi i cili kërkohet sipas paragrafit 1. Nëse Organi Shpronësues dhe pronari ose zotëruesi i interesit nuk mund të pajtohen për shumën e kompensimit të paraparë në paragrafin 1. Procedura e Shpronësimit në tërësi ose pjesa përkatëse e saj.2. njëra nga palët në një Kontratë të Infrastrukturës të dhënë nga një Organ Tenderues. 4. pasardhës si dhe cilido subjekt i caktuar nga Partneriteti ose pala e lartpërmendur. kërkesat gjithashtu duhet të dorëzohen nga: 3.1. 3. përmbyllet ose ndalohet: 4.2. të këtij neni. Pas përmbushjes së të gjitha kushteve të përcaktuara në nenin 4 të këtij ligji. me vetiniciativë ose pas dorëzimit të një kërkese në organin shpronësues. siç është përcaktuar në nenin 4 të këtij ligji. 2.1. një Partneritet Publiko-Privat. kur e drejta pronësore në pronën e paluajtshme regjistrohet në mënyrë të ligjshme në emër të Komunës (kur Shpronësimi është kryer nga Organi Shpronësues i Komunës) ose Republikës së Kosovës (kur Organi Shpronësues është Qeveria) pas ushtrimit të procedurës dhe pagimit të kompensimit të paraparë me këtë ligj. nëse Organi Shpronësues nxjerr vendim për refuzimin. Organi përkatës Shpronësues mund të fillojë ushtrimin e procedurës së shpronësimit në përputhje me procedurat dhe kushtet e përcaktuara në këtë ligj.3. të këtij neni është i veçantë nga kompensimi i shpronësimit nëse prona bëhet objekt i një vendimi për shpronësim.3. ose 3.

Pronar ose Zotërues i një Interesi në secilën parcelë të pronës të paluajtshme.3. Neni 8 Kërkesa për shpronësim 1.2. ose pretendon se është. interesat e siguruara. ose 4. nëse këto të dhëna mund të vërtetohen lehtësisht nga të dhënat kadastrale dhe të dhënat tjera në dispozicion mbi pronën e paluajtshme në Kosovë.4.3. 1. 1. ose nëse vendimi nuk është i formës së prerë nga gjykata e apelit. dhe – nëse vetëm një pjesë e parcelës është objekt i shpronësimit dhe/ose vetëm disa të drejta në cilëndo nga këto parcela – një përshkrim të hollësishëm të pjesës së parcelës dhe/ose të drejtave që janë objekt i kërkesës.4.2. nëse Subjekti Kërkues nuk ka paraqitur ankesë kundër vendimit për refuzim para skadimit të afatit të paraparë për paraqitjen e këtyre ankesave. një përshkrim i hollësishëm të qëllimit publik për të cilin kërkohet shpronësimi.2. për secilën parcelë.1. nëse Organi Shpronësues nuk është duke vepruar me vetiniciativë. Nga dita e hyrjes në fuqi të Shpronësimit shuhen të gjitha të drejtat paraprake pronësore. ose 4. emrin dhe adresën e Organit Shpronësues dhe. nëse përmbyllja ose ndalimi i procedurës së shpronësimit ose pjesës përkatëse të saj kërkohet me një aktgjykim të formës së prerë të gjykatës kompetente. duke përfshirë të dhënat e Agjencisë Kosovare të Pronës dhe të dhënat e fundit të tatimit në pronë. 5.5. pjesërisht ose plotësisht. Subjekti Kërkues bën tërheqjen e kërkesës për shpronësim. 1.1. emrin dhe adresën e Subjektit Kërkues. të drejtat e posedimit. çfarëdo dokumente të rëndësishme të cilat e provojnë ligjshmërinë e qëllimit publik dhe/ose nevojën për shpronësimin e kërkuar (ose. nëse Subjekti Kërkues ka paraqitur kërkesën brenda afatit të paraparë. nëse këto dokumente janë në 11 . vendndodhjen dhe numrin e secilës parcelë të pronës së paluajtshme.4. emrin dhe adresën e secilit Person i cili është. ose 4.6. nëse para miratimit të vendimit për Shpronësim. të drejtat e ndërtimit dhe të parablerjes si dhe të drejtat e tjera mbi pronën e Shpronësuar nga Organi Shpronësues. një përshkrim të të gjitha të drejtave (pavarësisht nëse ato janë të drejta të vërtetuara ose të pretenduara) në parcelën për të cilën subjekti kërkues kërkon shpronësimin. 1. servitutet. 1. në datën e lëshimit të aktgjykimit të formës së prerë nga gjykata përkatëse. Kërkesa për Shpronësim përmban këto të dhëna: 1.2.

2. çfarëdo projekt-propozimi ose plani i cili i është dorëzuar një Autoriteti Kompetent Publik për një ndërtesë ose objekt që parashihet ose propozohet të ndërtohet ose të zgjerohet në pronë. nëse ky plan ekziston. për secilën parcelë: një kopje të fletës poseduese dhe të dhënave tjera të pronës së paluajtshme që ndërlidhen me të. sendeve përbërëse dhe/ose të frutave të pronës së paluajtshme. Ky bond ose garanci duhet të dorëzohet së bashku me kërkesën dhe është i pranueshëm vetëm nëse lëshohet nga një institucion financiar i cili i plotëson kushtet minimale të përcaktuara nga BQK. Kërkesës për shpronësim i bashkëngjiten këto dokumente: 2. një indikacion të qartë të vendit në të cilin mund të merren).2. të dhëna të cilat përcaktojnë nëse – dhe deri në çfarë mase . hartat të cilat tregojnë të gjitha parcelat dhe zonën rrethuese. epet me qira. 3. të këtij paragrafi. Organi Shpronësues do të bëjë një shqyrtim prima facie të kërkesës për të përcaktuar nëse kërkesa i përmbush në shikim të 12 . të këtij paragrafi. 2. 2. nëse kërkesa është për më shumë se një parcelë.7. dhurohet ose i bartet nga Qeveria një Partneriteti Publiko-Privat ose një Personi privat në përputhje me nenin 14 të këtij ligji dhe Partneriteti ose Personi në fjalë është i detyruar të paguajë shpenzimet e Qeverisë për kryerjen e Shpronësimit. Brenda pesëmbëdhjetë (15) ditëve nga pranimi i kërkesës. 5.2. një ekstrakt të planit ekzistues hapësinor ose urbanistik i cili i mbulon këto parcela.3. 2. Kur Organ Shpronësues është Qeveria dhe një e drejtë e shfrytëzimit dhe/ose administrimit të pronës përkatëse planifikohet të shitet. dhe 1.2. Kërkesës për Shpronësim i bashkëngjitet dokumentacioni përmes së cilit dëshmohet në masë të kënaqshme se ka ose do të ketë mjete të mjaftueshme financiare për pagimin me kohë të kompensimit i cili në mënyrë të arsyeshme llogaritet se do të jetë i nevojshëm në rast se kërkesa miratohet. për aq sa ato mund të vërtetohen nga të dhënat e përcaktuara në nën-paragrafin 1. nëse është e aplikueshme.8.4. plani përkatës kadastral dhe hartat e parcelës(ave) përkatëse.kërkohet shpronësimi i sendeve akcesore.5. 1. njëkohësisht me dorëzimin e kërkesës duhet të deponojë një bond garantues ose një garanci të parevokueshme bankare për Qeverinë me një shumë e cila është llogaritur në mënyrë të arsyeshme se është e barabartë me shumën e këtyre shpenzimeve.1. 2. atëherë partneriteti ose personi në fjalë. 4. lidhur me çfarëdo kufizimi ose kontesti mbi të drejtat pronësore ose të drejtat ose interesat tjera në zotërim ose që pretendohet se janë në zotërim të personave të identifikuar sipas nën-paragrafit 1.dispozicion në formë elektronike. të dhëna të hollësishme.

i këtij neni: 7.3.parë kushtet e përcaktuara në nenin 4 dhe paragrafët prej 1. Organi Shpronësues ua dërgon dokumentet në vijim Personave të identifikuar në përputhje me nën-paragrafin 1. 7. të nenit 10 të këtij ligji.3. dhe 3. Nëse Organi Shpronësues vendos se në shikim të parë kërkesa i plotëson kushtet e përcaktuara. . 7. Brenda pesë (5) Ditëve të Punës pas miratimit të vendimit për pranimin e kërkesës për shqyrtim të mëtejmë. 13 .4.3.2. një kopje të kërkesës dhe të gjitha dokumenteve të bashkëngjitura. dhe nëse Organ Shpronësues është Qeveria . në përputhje me paragrafin 1. përcakton afatin brenda të cilit Organi Shpronësues duhet të miratojë ose refuzojë kërkesën.2. 2. njofton se secili Person i interesuar mund të paraqesë komentet e tij me shkrim lidhur me Shpronësimin e propozuar në Organin Shpronësues brenda afatit të caktuar. njofton se: 7.4. 7. Organi Shpronësues i dërgon një kopje të kërkesës dhe të gjitha dokumenteve të bashkëngjitura Zyrës për Vlerësimin e Pronës së Paluajtshme. Brenda dhjetë (10) Ditëve të Punës pas miratimit të vendimit për pranimin e kërkesës për shqyrtim të mëtejmë.1. Organi Shpronësues do të mbajë një dëgjim publik lidhur me shpronësimin përkatës në secilën Komunë ku gjendet prona përkatëse.1.3. Organi Shpronësues miraton një vendim me shkrim për pranimin formal të kërkesës për shqyrtim të mëtejmë në përputhje me këtë ligj.2. kanë të drejtë të marrin pjesë në dëgjimin publik. përshkruan qëllimin publik për të cilin është kërkuar Shpronësimi. Nëse Organi Shpronësues vendos se kërkesa.4.kopja gjithashtu i dërgohet kryetarit të secilës komunë në të cilën ndodhen parcelat e pronës së paluajtshme. një kopje të vendimit të Organit Shpronësues për pranimin e kërkesës për shqyrtim të mëtejmë.3.3. afat ky që caktohet në përputhje me paragrafin 1. të themeluar në përputhje me nenin 22 të këtij ligji. paragrafi 1. të nenit 9 të këtij ligji. Organi Shpronësues nuk e pranon kërkesën dhe ia kthen atë Subjektit Kërkues së bashku me një shpjegim me shkrim të arsyeve për refuzimin e pranimit të saj. 7. 7. 7. një njoftim i cili: 7.2.3.. të gjithë Personat të cilët janë zyrtarë publik të Komunës në të cilën mbahet dëgjimi apo Pronarë ose Zotërues të Interesit në pronën e cila gjendet brenda Komunës në të cilën mbahet dëgjimi ose avokat apo përfaqësues të ligjshëm të këtyre Personave. 7.1. të këtij neni. 6.3. nuk i përmbush kushtet e përcaktuara. në shikim të parë.

3.1. 14 . Pronar ose Zotërues i Interesit ose avokat ose përfaqësues i ligjshëm i atij zyrtari publik. Brenda dhjetë (10) ditëve të punës pas miratimit të vendimit për pranimin e kërkesës për shqyrtim të mëtejmë. 7.4.4. të nenin 15 të këtij ligji. dhe 7. përmban të dhënat e siguruara në kërkesë. përmban orarin në të cilin përcaktohet data. një njoftim i cili: 8.5. të nenit 9 të këtij ligji. 7.1. dhe 8.2. objekteve të ndërtuara ose zgjeruara në pronë.4.7.4.3. Pronari ose Zotëruesi të Interesit. deri 4. 8. vendimin.3. në përputhje me kërkesat e nën-paragrafëve 1. Çdo person i cili pretendon se ka një interes pronësor ose interes tjetër të ligjshëm në pronën përkatëse këshillohet ta shqyrtojë atë ligj dhe të kërkojë ndihmë profesionale juridike për kuptimin e të drejtave të tyre sipas atij ligji. çdo Person i cili dëshiron të marrë pjesë ose të shprehë mendimet e tij/saj në dëgjimin publik duhet të sjellë me vete prova të arsyeshme (dokumente) të cilat dëshmojnë se ai/ajo është në fakt zyrtar publik. Organi Shpronësues shpall në Gazetën Zyrtare dhe në një gazetë me tirazh të madh në Kosovë: 8. dhe 7.4. koha dhe vendi i mbajtjes së secilit dëgjim publik. paragrafi 1. të këtij neni. një kopje të standardeve të vlerësimit të përmendura në paragrafin 6. në përputhje me kërkesat e paragrafit 2.3. çdo Personi të këtillë do t’i epet mundësi e arsyeshme për t’i shprehur mendimet e tij/saj gojarisht në përputhje me paragrafët 2. asnjë kompensim nuk do të paguhet për shpenzimet ose vlerën e çfarëdo përmirësimi të bërë në pronë. të nenit 8 të “Ligjit të Republikës së Kosovës për Shpronësimin e Pronës së Paluajtshme” të vitit 2009. dhe 7.1. të nenit 9 të këtij ligji. ose pemëve apo bimëve të mbjellura në pronë pas datës së përmbushjes së dispozitave përkatëse të paragrafit 8. deri 1.6..2.5.3. përmban deklaratën në vijim: në rast se prona e cila është objekt i kërkesës shpronësohet pas përmbylljes së procedurës së shpronësimit të iniciuar në përputhje me atë kërkesë. një kopje të këtij ligji.

Personat të cilët janë zyrtarë publik të Komunës në të cilën mbahet dëgjimi si dhe Pronarë ose Zotërues të Interesave në pronën e cila gjendet brenda Komunës në të cilën mbahet dëgjimi.1. mund t’i refuzohet hyrja ose të largohet nga dëgjimi publik. ose avokat ose përfaqësues te këtyre personave. Përfaqësuesi i 15 .2. t’i lejohet pjesëmarrja vetëm në cilësinë e vëzhguesit. Pronarit ose Zotëruesit të Interesit. 2.3. do të ketë një periudhë prej pesëmbëdhjetë (15) ditëve kalendarike gjatë të cilave Organi Shpronësues do të mbajë një dëgjim publik lidhur me shpronësimin e kërkuar në secilën Komunë në të cilën ndodhet prona/t përkatëse. paragrafi 7. përmban të dhënat. përmban një njoftim shtesë se çdo Person i cili nuk është emëruar në njoftim dhe i cili pretendon se zotëron një interes pronësor ose interes tjetër të ligjshëm në cilëndo parcelë të pronës së paluajtshme të përshkruar në njoftim menjëherë duhet të dërgojë në Organin Shpronësues një përshkrim të pretendimit të tij/saj. do të ketë një periudhë prej dhjetë (10) ditëve kalendarike gjatë të cilës Personat e interesuar kanë të drejtë të paraqesin në Organin Shpronësues komentet e tyre me shkrim mbi Shpronësimin e kërkuar. me vendimin e këtij të fundit: 3.3. deklaratat dhe njoftimet e kërkuara sipas nënparagrafit 1. 3. Brenda shtatë deri dhjetë (7-10) ditëve kalendarike pas shpalljes së njoftimit të paraparë në paragrafin 8. kanë të drejtë të marrin pjesë në dëgjimin publik. ose 3.2. Neni 9 Pranimi i Komenteve dhe Dëgjimi Publik 1. dhe 8. Duke filluar nga data e përmbushjes së kushteve për njoftim dhe shpallje sipas paragrafit 8. i këtij neni. Personit i cili dëshmon se i plotëson kërkesat e paragrafit 2. të nenit 8 të këtij ligji. Menjëherë pas përfundimit të periudhës së lartpërmendur kohore për paraqitjen e komenteve me shkrim. E njëjta vlen edhe për avokatët ose përfaqësuesit e zyrtarit të lartpërmendur publik. të këtij neni duhet t’i epet mundësi që të paraqesë mendimin e tij/saj lidhur me shpronësimin e kërkuar. 9. ose Pronar ose Zotëruesi i interesit në pronën përkatëse e cila gjendet brenda Komunës në të cilën mbahet dëgjimi publik. bazën juridike të atij pretendimi si dhe kopjet e certifikuara të çfarëdo dokumenteve që ndërlidhen me atë pretendim.8. 4. Personit i cili nuk paraqet provat e kërkuara nga përfaqësuesi i Organit Shpronësues. Përfaqësuesi i Organit Shpronësues mundet në çdo kohë të kërkojë nga Personi i cili dëshiron të marrë pjesë ose është duke marrë pjesë në dëgjimin publik që të paraqesë prova të arsyeshme me shkrim se ai/ajo është në fakt zyrtar publik i Komunës në të cilën mbahet dëgjimi publik.2. Organi Shpronësues e rishpall këtë njoftim në të njëjtën gazetë me tirazh të madh në Kosovë. Secilit Person të lartpërmendur i epet mundësi e arsyeshme për t’i shprehur gojarisht mendimet e tij/saj lidhur me shpronësimin e kërkuar. të këtij neni.2.

Organit Shpronësues i cili organizon dëgjimin publik mund të kufizojë kohën në dispozicion të secilit Person për shprehjen e mendimeve të tyre nëse dhe vetëm deri në masën e nevojshme për t’i lejuar secilit person të pranishëm që të shprehë mendimin e tij/saj. Koha në dispozicion të secilit person në asnjë rast nuk duhet të jetë më pak se pesë (5) minuta. 5. Në dëgjimin publik të organizuar nga Organi Shpronësues duhet të jetë i pranishëm një zyrtar i lartë i zgjedhur i Organit Shpronësues. Ky zyrtar duhet të sigurojë: 5.1. mbajtjen e procesverbalit dhe nëse është e nevojshme video incizimin e dëgjimit publik; dhe 5.2. caktimin e një numri të arsyeshëm të Zyrtarëve të Uniformuar të Shërbimit Policor të Kosovës për ruajtjen e sigurisë gjatë dëgjimit. Në dëgjim publik duhet të merr pjesë një avokat i Organit Shpronësues dhe nëse Organi Shpronësues nuk është duke vepruar me vetiniciativë, në dëgjim publik duhet të marrë pjesë edhe një avokat i Subjektit Kërkues. Përfaqësues tjerë të këtyre institucioneve gjithashtu mund të marrin pjesë.

Neni 10 Vendimi Preliminar mbi Ligjshmërinë e Shpronësimit të Propozuar 1. Brenda tridhjetë (30) ditëve pas përmbushjes së kushteve të përcaktuara në nenin 9 të këtij ligji, Organi Shpronësues do t’i shqyrtojë komentet e pranuara dhe mendimet e shprehura gjatë dëgjimit(eve) publik dhe: 1.1. do të miratojë një vendim me shkrim “Vendimi Preliminar” në të cilin përcakton nëse – dhe deri në ç’masë – është konstatuar nga Organi Shpronësues se shpronësimi i kërkuar i plotëson secilin nga kushtet e parapara në nën-paragrafët 1.1. deri 1.4. paragrafi 1. i nenit 4 të këtij ligji; 1.2. do të përfshijë në vendimin preliminar një njoftim me të cilin informohet çdo person i cili është pronar ose zotërues i interesit në pronën e prekur nga vendimi preliminar dhe i cili ka arsye të mira për të besuar se vendimi preliminar është në kundërshtim me një ose më shumë kushte të përcaktuara në paragrafin 1. të nenit 4 të këtij ligji, mbi të drejtën e tij për të paraqitur ankesë pranë gjykatës kompetente në përputhje me nenin 35 të këtij ligji, me të cilën e kundërshton këtë vendim, ose një pjesë të këtij vendimi, brenda tridhjetë (30) ditëve pas hyrjes në fuqi të vendimit preliminar; dhe 1.3. do të përfshijë një njoftim se Vendimi Preliminar hyn në fuqi në datën e shpalljes në përputhje me paragrafin 4. të nenit 10 dhe nenin 43 të këtij ligji. 2. Nëse, pas përfundimit të periudhës kohore të paraparë për pranimin e komenteve dhe mbajtjen e dëgjimit publik sipas nenit 9 të këtij ligji, Organi Shpronësues konstaton se shpronësimi i propozuar - ose një pjesë e tij – nuk i plotëson kushtet e përcaktuara në nënparagrafët 1.1. deri 1.4. paragrafi 1. i nenit 4 të këtij ligji, Organi Shpronësues nxjerr Vendimin Preliminar për refuzimin e Kërkesës për Shpronësim pjesërisht ose plotësisht.

16

3. Brenda pesë (5) Ditëve të Punës pas miratimit të Vendimit Preliminar, Organi Shpronësues i’a dërgon vendimin Subjektit Kërkues (përveç nëse Organi Shpronësues është Subjekti Kërkues) dhe Peronave të identifikuar në kërkesë në përputhje me nën-paragrafin 1.2. paragrafi 1. i nenit 8 të këtij ligji. Vendimi Preliminar gjithashtu u dërgohet të gjithë Personave të cilët – pas pranimit për shqyrtim të mëtejmë të kërkesës mirëpo para marrjes së Vendimit Preliminar – kanë paraqitur një pretendim se janë Pronar ose Zotërues të Interesit në pronën e paluajtshme. 4. Brenda dhjetë (10) Ditëve të Punës pas miratimit të Vendimit Preliminar, Organi Shpronësues e shpall vendimin në Gazetën Zyrtare të Kosovës dhe në një gazetë me tirazh të madh në Kosovë. 5. Vendimi Preliminar hyn në fuqi në datën e shpalljes në përputhje me të gjitha kushtet e përcaktuara në paragrafin 4. të nenit 10 dhe nenin 43 të këtij ligji.

Neni 11 Vendimi Përfundimtar për Shpronësim 1. Organi Shpronësues merr vendimin përfundimtar për miratimin ose refuzimin, plotësisht ose pjesërisht të kërkesës për shpronësim vetëm gjatë periudhës dymbëdhjetë (12) mujore e cila fillon pesëmbëdhjetë (15) ditë pas hyrjes në fuqi të vendimit preliminar. Kjo periudhë dymbëdhjetë (12) mujore quhet “Periudha Përfundimtare e Vendosjes”. Periudha Përfundimtare e Vendosjes i nënshtrohet zgjatjes sipas paragrafit 2. të këtij neni. Nëse kërkesa përfshin më shumë se një parcelë, Organi Shpronësues mund të nxjerrë një ose më shumë vendime përfundimtare, ku secili prej këtyre vendimeve përfundimtare mbulon një ose më shumë parcela. 2. Nëse, në përputhje me nenin 35 të këtij ligji paraqiten një ose më shumë ankesa kundër Vendimit Preliminar të miratuar sipas nenit 10 të këtij ligji ose kundër cilësdo pjesë të këtij vendimi, Periudha Përfundimtare e Vendosjes e përcaktuar në përputhje me paragrafin 1. të këtij neni do të zgjatet me numrin e ditëve që ndodhin ndërmjet: 2.1. datës së dorëzimit të ankesës së parë kundër vendimit; dhe 2.2. datës në të cilën gjykata kompetente në të cilën janë dorëzuar fillimisht ankesa në fjalë nxjerr aktgjykimin përfundimtar lidhur me të gjitha ankesat. Në rast të paraqitjes së apelit, Periudha Përfundimtare e Vendosjes do të zgjatet për numrin e ditëve që ndodhin ndërmjet datës së nxjerrjes së aktgjykimit fillestar dhe datës në të cilën vendoset mbi apelin. 3. Organi Shpronësues nuk e miraton Vendimin Përfundimtar lidhur me cilëndo pronë ose të drejtë e cila është objekt i ankesës gjatë kohës sa ankesa është e pazgjidhur pranë gjykatës. Nëse një ose më shumë ankesa janë paraqitur sipas nenit 35 të këtij ligji të cilat kundërshtojnë vetëm disa pjesë të caktuara të Vendimit Preliminar, Organi Shpronësues mundet, por nuk është i detyruar, të miratojë Vendimin Përfundimtar për shpronësimin e asaj pjese të Vendimit

17

Preliminar e cila nuk është kundërshtuar para nxjerrjes së aktgjykimit mbi këto ankesa. Ky Vendim Përfundimtar për shpronësim mund të merret në çdo kohë gjatë Periudhës Përfundimtare të Vendosjes, duke përfshirë zgjatjet e mundshme të kësaj periudhe të parapara në paragrafin 2. të këtij neni. Miratimi i një Vendimi Përfundimtar sipas këtij neni nuk e cenon të drejtën e Organit Shpronësues që më vonë, brenda Periudhës Përfundimtare të Vendosjes (duke përfshirë zgjatjet sipas paragrafit 2. të këtij neni), të miratojë Vendime tjera Përfundimtare lidhur me pronën ose të drejtat e cilat kanë qenë objekt i ankesës, nëse këto Vendime Përfundimtare janë në përputhje me aktgjykimin ose urdhrin përkatës gjyqësor të nxjerrë në përputhje me nenin 35 të këtij ligji. 4. Çdo Vendim Përfundimtar për shpronësim: 4.1. duhet të jetë në përputhje me cilindo urdhër ose aktgjykim të nxjerrë në përputhje me nenin 35 të këtij ligji lidhur me Vendimin Preliminar; 4.2. të jetë i kufizuar sa i përket pronës ose të drejtave pronësore në ato të autorizuara nga Vendimi Preliminar; dhe 4.3. duhet të përmbajë: 4.3.1. emrat dhe adresat e Subjektit Kërkues, Personave të identifikuar në kërkesë në përputhje me paragrafin 1.2. paragrafi 1. i nenit 8 të këtij ligji dhe cilitdo Person tjetër i cili pas datës së pranimit për shqyrtim të kërkesës por para marrjes së Vendimit Përfundimtar ka paraqitur një pretendim se është Pronar ose Zotërues i një Interesi në pronën e paluajtshme përkatëse; 4.3.2. nëse me Vendimin Përfundimtar miratohet kërkesa, pjesërisht ose plotësisht: 4.3.2.1. vendndodhjen dhe numrin e secilës parcelë të pronës së paluajtshme e cila do të shpronësohet; 4.3.2.2. nëse vetëm një pjesë e sipërfaqes së një parcele do të shpronësohet dhe/ose vetëm disa nga të drejtat pronësore në atë parcelë do të shpronësohen - një përshkrim detal të pjesës dhe/ose të drejtave të cilat janë objekt i vendimit; 4.3.2.3. shumën e kompensimit të cilën Zyra për Vlerësimin e Pronës së Paluajtshme – në përputhje me këtë ligj - ka konstatuar se duhet t’u paguhet Personave përkatës për pronën, të drejtat pronësore dhe/ose dëmet e drejtpërdrejta te cilat kanë rezultuar nga shpronësimi; 4.3.2.4. aktin e vlerësimit i cili është përgatitur nga kjo zyrë në përputhje me nenin 22 të këtij ligji; dhe 4..2.5. një përshkrim të kushteve të cilave u nënshtrohet shpronësimi.

18

4.3.3. nëse me Vendimin Përfundimtar refuzohet kërkesa, pjesërisht ose plotësisht - një shpjegim të hollësishëm të arsyeve për refuzimin; 4.3.4. një dispozitë e cila përcakton se Vendimi Përfundimtar hyn në fuqi në datën e shpalljes në që të dyja, Gazetën Zyrtare të Kosovës dhe në një gazetë me tirazh të madh në Kosovë, në përputhje me paragrafin 6 të nenit 11 dhe nenin 43 të këtij ligji; dhe 4.3.5. një njoftim me të cilin informohet Subjekti Kërkues dhe çdo Person i cili është Pronar ose Zotërues i Interesit në pronën ose të drejtat pronësore të prekura nga Vendimi Përfundimtar, mbi të drejtën e tyre për të paraqitur ankesë kundër vendimit, ose cilësdo pjesë të tij në përputhje me nenet 36 ose 37 të këtij ligji, dhe brenda periudhës tridhjetë (30) ditore të përcaktuar në ato nene. 5. Brenda pesë (5) Ditëve të Punës pas miratimit të Vendimit Përfundimtar, Organi Shpronësues i’a dërgon këtë vendim Subjektit Kërkues (përveç nëse Organi Shpronësues është Subjekti Kërkues) dhe Personave tjerë të cilët duhet të identifikohen në Vendimin Përfundimtar në përputhje pikën 4.3.1., nën-paragrafi 4.3., paragrafi 4. i këtij neni. 6. Brenda dhjetë (10) Ditëve të Punës pas miratimit të Vendimit Përfundimtar, Organi Shpronësues bën shpalljen e vendimit në Gazetën Zyrtare të Kosovës dhe në një gazetë me tirazh të madh në Kosovë. 7. Vendimi Përfundimtar hyn në fuqi pas shpalljes në përputhje me të gjitha kushtet e përcaktuara në paragrafin 6. të nenit 11 dhe nenin 43 të këtij ligji. 8. Nëse me Vendimin Përfundimtar autorizohet Shpronësimi, asnjë ndryshim në të drejtat pronësore ose të drejtat tjera të Personave mbi pronën përkatëse nuk do të ndodh ose zbatohet deri në pagimin e kompensimit të përcaktuar në Vendimin Përfundimtar në përputhje me nenin 16 të këtij ligji. Pas pagimit të këtij kompensimi, prona në fjalë regjistrohet në emër të Komunës (nëse Organi Shpronësues është një Autoritet Publik Komunal) ose Republikës së Kosovës (nëse Organi Shpronësues është Qeveria). 9. Personat të cilët janë pronarë ose posedues të pronës në fjalë nuk do të detyrohen që ta lirojnë ose dorëzojnë pronën derisa: 9.1. për ndërtesat të cilat shfrytëzohen në mënyrë aktive për qëllime të banimit ose qëllime afariste, njëzetë (20) ditë kalendarike të kenë kaluar nga data në të cilën kompensimi i përcaktuar në vendimin përfundimtar të jetë paguar në përputhje me nenin 16 të këtij ligji; ose 9.2. për të gjitha pronat tjera, dhjetë (10) ditë kalendarike të kenë kaluar nga data në të cilën kompensimi i përcaktuar në vendimin përfundimtar të jetë paguar në përputhje me nenin 16 të këtij ligji.” 10. Subjekti Kërkues ose cilido Pronar ose Zotërues i Interesit i cili ka një interes të drejtpërdrejtë dhe material në pronën e paluajtshme e cila është objekt i Vendimit

19

Përfundimtar, pavarësisht nëse është identifikuar apo jo në vendim, ka të drejtë ta kundërshtojë vendimin në përputhje me nenet 36 ose 37 të këtij ligji, përmes paraqitjes së një ankese pranë gjykatës kompetente në përputhje me dispozitat e atyre neneve. 11. Nëse Organi Shpronësues nuk e merr formalisht Vendimin Përfundimtar brenda Periudhës Përfundimtare të Vendosjes siç është përcaktuar në përputhje me paragrafët 1. dhe 2. të këtij neni, atëherë sipas këtij ligji kjo konsiderohet si Vendim Përfundimtar për refuzimin e kërkesës në tërësi. Ky refuzim hyn në fuqi në ditën e parë të punës e cila vjen menjëherë pas ditës së fundit të Periudhës Përfundimtare të Vendosjes. Subjekti Kërkues mund ta kundërshtojë këtë Vendim Përfundimtar në përputhje me dispozitat e aplikueshme të Ligjit për Procedurën Administrative siç është përcaktuar në nenin 39 të këtij ligji.

Neni 12 Regjistrimi i vendimit të shpronësimit në kadastër 1. Menjëherë pas miratimit të Vendimit Përfundimtar me të cilin autorizohet shpronësimi i pronës së paluajtshme dhe dorëzimit nga Organi Shpronësues organi ose organet përkatëse kadastrale e regjistrojnë vendimin. 2. Pas regjistrimit, të gjithë Pronarët dhe Zotëruesit e Interesit në pronën përkatëse janë të ndaluar që: 2.1. të bartin ose dhurojnë, ose të tentojnë të bartin ose dhurojnë, një pale të tretë çfarëdo të drejta pronësore ose të drejta apo interesa tjera mbi pronën përkatëse; dhe 2.2. të kryejnë punë ndërtimore në, mbi ose nën sipërfaqen e pronës në fjalë. 3. Nëse Vendimi Përfundimtar më pas revokohet ose anulohet, Pronari ose Zotëruesi i Interesit në pronën përkatëse ka të drejtë të kërkojë nga organi kadastral që të regjistrojë vendimin, urdhrin ose aktgjykimin e formës së prerë të gjykatës, me të cilin është evidentuar revokimi ose anulimi i lartpërmendur.

Neni 13 Shpronësimi i një pjese të pronës së paluajtshme Nëse Organi Shpronësues nxjerr një Vendim Preliminar sipas nenit 10 të këtij ligji në të cilin përcakton se qëllimi përkatës publik e arsyeton shpronësimin e një pjese të pronës së paluajtshme dhe/ose të drejtave të kësaj prone të paluajtshme, dhe Pronari ose Zotëruesi i Interesit të kësaj prone dhe/ose këtyre të drejtave ka arsye të mira dhe të mjaftueshme për të besuar se qëllimi përkatës publik mund të arrihet përmes shpronësimit vetëm të një pjese të pronës së paluajtshme dhe/ose të drejtave në atë pronë të paluajtshme, atëherë ai Pronar ose Zotërues i Interesit ka të drejtë të paraqesë ankesë pranë gjykatës kompetente në përputhje me nenin 35 të këtij ligji dhe të kërkojë nga gjykata nxjerrjen e një aktgjykimi me të cilin urdhërohet Organi Shpronësues që të zvogëlojë fushëveprimin e Vendimit Preliminar me qëllim të përjashtimit të asaj pjese të pronës dhe/ose të drejtave të Pronarit ose Zotëruesit të

20

Interesit të cilat nuk nevojiten për arritjen e qëllimit publik. Të gjitha ankesat e parapara në këtë nen duhet të dorëzohen në gjykatë brenda afatit të përcaktuar në nenin 35 të këtij ligji.

KREU IV
BARTJA E PRONËS SË PALUAJTSHME PËRFITUESIT

Neni 14 Bartja e Pronës së Paluajtshme Përfituesit; Bartja e kostos 1. Nëse Qeveria ka për qëllim të bëjë shpronësimin e të drejtave sipërfaqësore për t’i lejuar bartësit të një licence ose leje të lëshuar nga KPMM ushtrimin e të drejtat e tij në bazë të licencës ose lejes, Qeveria së pari do të kërkojë nga ky bartës që të nënshkruajë një zotim me shkrim për pagimin e kompensimit për personin(at) e shpronësuar. Qeveria e përmbyll Procesin e Shpronësimit vetëm pas pagimit të kompensimit nga bartësi i licencës ose lejes. Qeveria më pas i’a bartë të drejtën për shfrytëzimin e pronës në fjalë bartësit të licencës ose lejes. Fushëveprimi dhe kohëzgjatja e kësaj të drejte të shfrytëzimit duhet të jetë e arsyeshme për t’i lejuar bartësit të licencës ose lejes ushtrimin e të drejtave të tij në bazë të licencës ose lejes së tij. 2. Nëse Qeveria bën shpronësimin e pronës në përputhje me paragrafin 3. të nenit 4 të këtij ligji me për të mundësuar zbatimin e një Kontrate për Infrastrukturë të dhënë nga një Organ Tenderues, Qeveria mund t’ia shesë, japë me qira, caktojë ose bartë kontraktuesit ose Partneritetit përkatës Publiko-Privat një të drejtë për shfrytëzimin dhe/ose administrimin e pronës. Kontraktuesi ose Partneriteti Publiko-Privat do të bartë koston e shpronësimit dhe do të paguajë të gjithë kompensimin e shpronësimit, përveç nëse: 2.1. kontrata përkatëse përmban një ose më shumë dispozita të cilat shprehimisht përcaktojnë një ndarje tjetër të këtyre shpenzimeve/kompensimit të shpronësimit; dhe 2.2. këto dispozita kanë qenë pjesë e kontratës në kohën e ofertimit. Nëse një Kontratë për Infrastrukturë epet nga një Organ Tenderues, dhe njëri ndër qëllimet – mirëpo jo qëllimi kryesor ose i vetëm – i kontratës është dhënia e një të drejtë për marrjen e një licence ose leje nga KPMM, atëherë ky paragraf 2. e jo paragrafi 1. i këtij neni e rregullon ndarjen dhe pagimin e shpenzimeve për shpronësimin e të drejtave të nevojshme sipërfaqësore. 3. Nëse është e nevojshme për arritjen e qëllimit të ligjshëm publik për të cilin është shpronësuar prona nga Qeveria sipas nën-paragrafëve 3.1. ose 3.3. paragrafi 3. i nenit 4 të këtij ligji, Qeveria mund t’ua shesë, japë me qira, dhurojë ose bartë një të drejtë të shfrytëzimit dhe/ose administrimit mbi pronën, cilitdo nga këta: 3.1. një Autoriteti Qendror Publik;

21

3.2. një Komune; 3.3. një NP; 3.4. një Partneriteti Publiko Privat; 3.5. një Personi privat, por vetëm nëse ky Person privat: 3.5.1. është zgjedhur pas ushtrimit të një procedure të hapur, transparente dhe konkurruese të ofertimit të përcaktuar sipas një ligji të Kosovës dhe kjo procedurë ka pasur për qëllim, ose njëri ndër qëllimet e saj ka qenë, dhënia e të drejtës së shfrytëzimit ose administrimit; ose 3.5.2. posedon një licencë të ligjshme të marrë nga Autoriteti kompetent Publik dhe bartja e të drejtës së shfrytëzimit dhe/ose administrimit të pronës është e nevojshme për t’i lejuar këtij Personi ushtrimin e të drejtave të tij në bazë të licencës. 4. Nëse një NP ose Komunë merr nga Qeveria një të drejtë për shfrytëzimin e pronës së shpronësuar në përputhje me nën-paragrafët 3.2. ose 3.3. paragrafi 3. i këtij neni, NP ose Komuna është e detyruar t’i paguajë ose kompensojë Qeverisë shpenzimet për kryerjen e shpronësimit si dhe të gjitha kompensimet e shpronësimit. 5. Nëse një Partneritet Publiko Privat ose një Person privat merr nga Qeveria një të drejtë për shfrytëzimin e pronës së shpronësuar në përputhje me nën-paragrafët 3.4. ose 3.5. paragrafi 3. i këtij neni, Partneriteti ose Personi është i detyruar t’i paguajë ose kompensojë Qeverisë shpenzimet për kryerjen e shpronësimit si dhe të gjitha kompensimet e shpronësimit, përveç nëse një kontratë e ligjshme e lidhur nga Qeverisë ose një Autoritet tjetër Qendror Publik përmban një ose më shumë dispozita të cilat përcaktojnë një ndarje tjetër të shpenzimeve/kompensimit të shpronësimit. 6. Nëse njëra nga dispozitat e mësipërme të këtij neni i lejon Qeverisë shitjen, dhënien me qira, caktimin ose bartjen e një të drejtë të shfrytëzimit dhe/ose administrimit një NP, Partneriteti Publiko-Privat ose një Personi privat, atëherë Qeveria gjithashtu mund t’ia shesë, japë me qira, dhurojë, caktojë ose bartë një të drejtë të këtillë cilitdo trashëgimtar, pasardhës ose Person të caktuar nga NP, Partneriteti Publiko-Privat ose Personi privat. Veç kësaj, një NP, Partneritet Publiko-Privat ose person privat i cili pranon një të drejtë të këtillë mund të shesë, caktojë, bartë, hipotekojë ose lenë peng ose tjetërsojë, përveç nëse është përcaktuar ndryshe në kontratë. 7. Asnjë Organ Shpronësues nuk mund të shesë, japë me qira, dhurojë ose bartë një pale të drejtë ndonjë të drejtë ose interes në pronën e shpronësuar, përveç siç është autorizuar shprehimisht me këtë nen. Çdo shitje, qiradhënie, dhurim ose bartje e lejuar e të drejtës së shfrytëzimit dhe/ose administrimit nga një Organ Shpronësues duhet të përcaktohet në një dokument formal me shkrim i cili duhet që formalisht të miratohet përmes një vendimi me shkrim të Organit përkatës Shpronësues, në të cilin duhet të përcaktohet qëllimi publik i cili e arsyeton shitjen, qiradhënien, dhurimin ose bartjen. Ky vendim duhet të shpallet në Gazetën

22

Zyrtare brenda pesë Ditëve të Punës pas miratimit. Si dokumenti ashtu edhe vendimi duhet të arkivohen në regjistrin përkatës kadastral. 8. Shprehimisht përcaktohet se asnjë e drejtë ose interes në pronën e shpronësuar nga Qeveria për një qëllim të përcaktuar në nën-paragrafët 3.2. ose 3.4. paragrafi 3. i nenit 4 të këtij ligji, nuk do t’i shitet, epet me qira, dhurohet ose bartet një Personi tjetër, përveç Autoritetit përkatës Qendror Publik për: 8.1. për pronën e shpronësuar në përputhje me nën-paragrafin 3.2. paragrafi 3. i nenit 4 të këtij ligji, një periudhë prej dhjetë (10) viteve pas përfundimit të shpronësimit; dhe 8.2. për pronën e shpronësuar në përputhje me nën-paragrafin 3.4. paragrafi 3. i nenit 4 të këtij ligji, një periudhë prej pesëdhjetë (50) viteve pas përfundimit të shpronësimit. Gjatë periudhës së aplikueshme, asnjë Personi privat nuk i lejohet shfrytëzimi ose eksploatimi i pronës; me kusht që, varësisht nga rasti, qasja e publikut në pronë mund të lejohet në kohë dhe kushte të arsyeshme. Përgjegjësia për mbikëqyrjen dhe mirëmbajtjen e pronës do t’i jepet Autoritetit përgjegjës Qendror Publik.

KREU V
KOMPENSIMI

Neni 15 Rregullat themelore për përcaktimin e shumës së kompensimit 1. Kompensimi bëhet në bazë të vlerës së tregut të pronës, e cila përcaktohet në përputhje me dispozitat e këtij ligji dhe aktet nënligjore të miratuara në përputhje me paragrafin 6. të këtij neni. 2. Kompensimi përfshin kompensimin e drejtpërdrejtë të dëmit i cili mund të dëshmohet, i cili i shkaktohet personit të shpronësuar si pasojë e shpronësimit plus vlerën e pronës së paluajtshme të shpronësuar, duke përfshirë – nëse është e aplikueshme - pjesët akcesore dhe frutat e saj. 3. Pavarësisht nga dispozitat më sipër, shprehimisht përcaktohet se gjatë përcaktimit të shumës së kompensimit e cila duhet të paguhet, nuk do të merren parasysh si vijon: 3.1. kosto ose vlera e çfarëdo përmirësimi të pronës, objekteve të ndërtuara ose të zgjeruara në pronë, ose pemët ose bimët e mbjellura në pronë pas datës në të cilën kushteve për shpallje të përcaktuara sipas paragrafit 8. të nenit 8 të këtij ligji janë përmbushur; 3.2. çfarëdo ndryshimi në vlerën e pronës së paluajtshme që ka ndodhur pas cilësdo nga këto dy data që ndodh më parë:

23

3.2.1. data e miratimit të vendimit për autorizimin e kryerjes së punëve përgatitore në pronë; ose 3.2.2. data e paraqitjes fillestare të kërkesës për shpronësim me të cilën kërkohet shpronësimi i pronës përkatëse; dhe 3.3. çfarëdo ndryshimi në vlerën e tregut të pronës së paluajtshme i cili ndodh para ngjarjeve të përcaktuara në nën-paragrafin 3.2. të këtij paragrafi, nëse ky ndryshim në vlerë mund të dëshmohet se ka ardhur si rezultat i manipulimit të çmimit ose tregut ose spekulimeve që kanë të bëjnë me çmimin ose tregun nga Personat ose të afërmit apo bashkëpunëtorët e tyre që kanë pasur informata mbi shpronësimin e pritshëm ose të mundshëm të pronës përkatëse para këtyre ngjarjeve. 4. Përveç siç është përcaktuar shprehimisht në paragrafin 5. të këtij neni, asnjë kompensim nuk do të paguhet për humbjen e cilësdo ndërtesë ose objekti tjetër (të çfarëdo lloji), nëse ndërtesa ose objekti: 4.1. është ndërtuar në kundërshtim me cilindo ligj ose rregullore të aplikueshme; dhe 4.2. nuk kanë qenë në gjendje që të legalizohen sipas ligjit të Kosovës të aplikueshëm në datën e nxjerrjes së Vendimit Përfundimtar për shpronësim. Nëse, në datën e nxjerrjes së Vendimit Përfundimtar për shpronësim, një ndërtesë ose objekt i ndërtuar në mënyrë të jashtëligjshme është në gjendje që të legalizohet, mirëpo nuk është legalizuar, kompensimi për humbjen e kësaj ndërtese ose këtij objekti do të kufizohet vetëm në shpenzimet e dokumentuara për ndërtimin e saj. 5. Si përjashtim ndaj në paragrafit 4. të këtij neni, shprehimisht përcaktohet se kompensimi do të paguhet për objektet e shpronësuara të cilat janë ndërtuar në mënyrë ilegale në një pronë të paluajtshme private nga pronari i kësaj prone të paluajtshme nëse, dhe vetëm nëse: 5.1. në datën e fillimit të aktiviteteve të ndërtimit, ka qenë e pamundshme që pronari të marrë lejen e nevojshme të ndërtimit nga Autoriteti përkatës Komunal, për shkak se deri në atë datë nuk ishte nxjerrë ende një plan urbanistik ose hapësinor i cili e mbulon pronën e paluajtshme në fjalë; dhe 5.2. në të gjitha aspektet tjera as objekti dhe as ndërtimi i tij nuk kanë qenë në kundërshtim me cilindo ligj ose rregullore të të zbatueshme në atë ko