RUČNA DIZALICA SA VERTIKALNIM VRETENOM Polazni podaci: Visina podizanja tereta: H [mm] Sila podizanja: F [KN] Stepen sigurnosti vretena: smin

Ručna sila Fr [N] zavisi od dužine rada i broja angažovanih radnika. TOK PRORAČUNA 1. NAVOJNO VRETENO Prethodni proračun navojnog vretena Izbor materijala: čelik negarantovanog sastava. Oznaku i karakteristike očitati iz tablice materijala. (T.3.2 MEI) Pretpostavka: vreteno je napregnuto na složeno naprezanje pritisak, uvijanje, izvijanje pa je dimenzija prečnika vretena određena izrazom σ i = (1.25 ÷ 1.35) ⋅ p ≤ pd Re ,posle zamene u prethodni izraz dobija se nejednakost sa jednom s min F Re ≤ ⇒ A1 ,sa izračunatom vrednosti A1 izvršiti izbor trapeznog nepoznatom (1.25 ÷ 1.35) ⋅ A1 s navoja T.5.6 MEI p= pd = Završni proračun navojnog vretena Izračunavanje stvarnih napona: Pritisak p = F ; A1 = T , Wp Wp =
3 d3 ⋅π 16

F , A1

Uvijanje

τ

u

polarni otporni moment,

Moment uvijanja

T = Tv = F ⋅

d2 ⋅ tg (ϕ + ρ v ) , 2

Tv - moment za savladavanje trenja na navojcima i za podizanje tereta µ tgρ v = µ r = α , Ugao trenja µ koeficijent trenja cos 2 µ=0.05....0.10 za finu obradu µ=0.11....0.125 za normalnu obradu µ=0.13....0.15 za grubu obradu α – ugao profila navoja n⋅P φ – ugao zavojnice tgϕ = , računati li očitati iz π ⋅ d2 tablice T.5.6 MEI za usvojeni broj zavojnica 1

2 .3.. ako smin nije zadato onda smin=(3 ..8 ⋅ Re Re ≥ s min .. E – modul elastičnosti λ2 60 < λ < 100 ⇒ Tetmajerovi izrazi λ ≥ 100 ⇒ σ kr = Za Č03 σ k = 289 − 0..5 p Dužina izvijanja vretena l p = H + ( 40. 4) σi Provera stepena sigurnosti s = Provera samokočivosti navoja Ugao zavojnice treba da je manji od ugla trenja ϕ ≤ ρv Provera izvijanja vretena Provera u maksimalnoj tački podizanja s= σ kr ≥ 4.1 ⋅ λ Za Č05 σ k = 589 − 3..50 ) [ mm] lp Vitkost štapa pri izvijanju λ = i min Poluprečnik inercije za kružni poprečni presek i min = Kriterijumi za određivanje kritičnog napona d3 4 λ ≤ 60 ⇒ σ kr = Re π 2E .8 ⋅ λ 2. Oznaku i karakteristike materijala očitati iz tablice materijala (T.82 ⋅ λ Za Č04 σ k = 310 − 1.. NAVRTKA Izbor materijala navrtke: bronza.. R   eτ  2 2 Reτ = 0.n – broj zavojnica P – korak navoja d2 – srednji prečnik navoja Složeni napon σ i = R  p +  e ⋅τ u  .2 MEI) Proračun podrazumeva određivanje visine navrtke odnosno potrebnog broja navojaka s obzirom na površinski pritisak..

POSTOLJE.zaokružiti na ceo veći broj Prečnik tela navrtke (spoljašnji prečnik) 3.8) ⋅ d Dn .5.... z2 – zazori pri vrhu navoja. Oznaku i karakteristike materijala očitati iz tablice materijala (T.20 ) N / mm 2 za bronzu nosivost jednog navojka F1 = A1 ⋅ p d . nepoznate su veličine Ds i Du. za poznatu silu F i pd iz izraza izračunati potrebnu površinu A.Potreban broj navojaka z = F ≤ 10 F1 z ne mora da bude ceo broj p d = (15. 2 Predpostavka da je podloga od drveta pa je p d = 2 N / mm [ ] p= F ≤ p d ..3..5 ⋅ P + 2 ⋅ z1 − z 2 D = d + 2 ⋅ z1 veliki prečnik unutarnjeg navoja z1.2 MEI) Određivanje veličine stope tela dizalice (prstenasta površina) s obzirom na površinski pritisak između tela dizalice i podloge. A π A = ⋅ Ds2 − Du2 površina kružnog prstena. dati u tabeli 1 na kraju uputstva P n Visina navrtke ln = z n broj početaka navoja ln zaokružiti na ceo veći broj Provera površinskog pritiska na navojcima navrtke p= F F⋅P = ≤ pd A ln ⋅ d 2 ⋅ π ⋅ H1 Dn = (1.. 4 ( H + 40 ) ⋅ 2 [ mm] izračunati Du = usvojiti na bliži manji ceo broj i potom izračunati 3 4⋅ A Ds = + Du2 usvojiti na bliži veći ceo broj π ( ) 3 . površina jednog navojka A1 = π ⋅ ( d 2 − D12 ) 4 mali prečnik unutarnjeg navoja dubina unutarnjeg navoja D1 = D − 2 ⋅ h2 h2 = 0.1. TELO DIZALICE Izbor materijala: sivi liv.

. dodirna površina navrtka – postolje 4 ds spoljašnji prečnik dodirne površine (nepoznata veličina) du unutrašnji prečnik dodirne površine (nepoznata veličina) [ ] ( ) Veličina oborene ivice navrtke δ 1 = ( 0. izračunati potrebnu površinu A ≥ pd A π A = ⋅ d s2 − d u2 . As iz izraza izračunati potrebnu površinu As.. Uskladiti izračunate vrednosti Du. mm 2 τs = F ≤ τ sd . d u = d s2 − 4⋅ A . Provera površinskog pritiska između tela dizalice i navrtke ps = F ≤ pd As Napon smicanja na ispustu tela dizalice ispod navrtke N Pri čemu je τ sd = ( 25. 4 .5. F F p = ≤ p d . π mora biti usklađeno sa nazivnom merom trapeznog navoja vretena. As stvarna površina kružnog prstena stope As Površinski pritisak između navrtke i tela dizalice (prstenasta površina) pri čemu je p d = 60 N / mm 2 za sivi liv..Slika 1.35) za sivi liv. Ds sa datim dimenzijama stope na slici 1 tako da bude Ds − Du =δ +c+b zadovoljen odnos 2 Provera površinskog pritiska između tela dizalice i podloge F ps = ≤ pd ps stvarni pritisak..2 ) mm d s = Dn − 2 ⋅ δ 1 ..

Određivanje dužine ručice Prema ukupnom momentu i ručnoj sili kojom treba ostvariti taj moment. usvojiti veći ceo broj. pri čemu je σ sd = eh i s = 2.....3..3 W s 5 .50 ) [ mm] . karakteristike očitati iz tablice materijala (T.. izračunati a. Za usvojeni ležaj napisati oznaku. IZBOR I PROVERA LEŽAJA Zbog delovanja aksijalnog opterećenja potrebno je izabrati aksijalni kotrljajući ležaj pri čemu je merodavna statička nosivos (C0) ležaja. 4. .pa potom iz izraza As = a ⋅ π ⋅ Dn . L=l+ Dg Određivanje prečnika ručice Prema naponu savijanja u kritičnim preseku.2 MEI). Usvojiti jedno naleganje. Kriterijum za izbor ležaja F ≤ C0 Prečnik provrta ležaja d r ≈ d . 5. nazivna mera jednaka je Dn. Ležaj zaštiti limom od ulaska prašine i nečistoća. PRORAČUN RUČICE Izvršiti izbor materijala ručice . usvojiti standardnu vrednost provrta.. (d – nazivna mera trapeznog navoja). H8/k7 Preporučena naleganja navrtka/postolje H7/m6. H7/k6.usvojiti ceo veći broj Provera napona smicanja τs = F ≤ τ sd As H8/m7. Tv = Fr ⋅ l ⇒ l Ukupna dužina ručice Prečnik glave vretena + ( 40. čelik negarantovanog sastava.5) [ mm] . 2 D g = D + ( 3.. σs = Ms R ≤ σ sd . Merna skica ležaja. pri čemu je D spoljašnji prečnik usvojenog ležaja.

M. Opterećen je na pritisak i na uvijanje.6.desni navoj 8... MEI) A1 R σ zd = e . ali se ne vrši dimenzionisaje. Vijak je opterećen na smicanje. NOSAČ TERETA H11/a11 H11/c11 Materijal čelik.Moment savijanja M s = Fr ⋅ l1 . nazivna mera je dr.5 s Preporuka: jedan vijak-levi navoj dva vijka. standardizovati.0.1. Dužina ručice opterećena na savijanje Prečnik ručice d r = 3 32 ⋅ M s π ⋅ σ sd l1 = l − Dg 2 . Za usvojeni materijal odrediti RM i Re. Vijak je opterećen na zatezanje silom zatezanja Fz = ( 0. 6.M. 5.B1. Preporučeno naleganje ručica/glava vretena Usvojiti jedno naleganje.6. 6.6.6. 5..290 Preporučeni materijal vijka 4..6.B1.053 Preporučeni materijal vijka 4. 6 .6. s = 3. 6. 5. 7. VIJAK ZA OSIGURANJE VRETENA OD ISPADANJA JUS. Konstruktivne dimenzije obezbeđuju dovoljnu sigurnost..1.2 ) ⋅ F F σ z = z ≤ σ zd ⇒ A1 usvojiti nazivnu meru metričkog navoja prema (T. Za usvojeni materijal odrediti RM i Re. VIJAK ZA OSIGURANJE NAVRTKE JUS.

.5 0.1. Mašinski elementi 1 za drugi razred mašinske škole 7 .25 krupni Z1 0.25 0... 5.5 0.5 Z2 0.5 0.25 0.5 0.25 0.8 ⋅ Re .5 0.3 .25 0.5 1. τ sd = eτ .5 Literatura: 1.25 0.5 0.75 0.25 0.25 0. Dn R Reτ = 0.75 Poluprečnik zaobljenja 0.25 0.Fs ≤ τ sd ⇒ As usvojiti nazivnu meru metričkog navoja prema (T.5 1.25 0. MEI) As 2Tv Sila smicanja Fs = . STEPEN ISKORIŠĆENJA DIZALICE η= tgϕ tg ( ϕ + ρ v ) Tabela 1 Nazivni prečnik 10 do 20 22 do 52 55 do 110 110 do 300 10 do 52 52 do 110 110 do 300 normalni Z1 Z2 0. Tatjana Lazović. Radivoje Mitrović.25 0.25 0. s τs = 9.5 Zazori pri vrhu navoja sitni Z1 Z2 0.75 0. Mileta Ristivojević.5 0. s = 2.25 0.25 0.5 0.75 0.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful