You are on page 1of 622

saqarTvelos kulturis, ZeglTa dacvisa da

sportis saministro
giorgi leoniZis saxelobis
qarTuli literaturis saxelmwifo muzeumi

qarTuli literaturis saxelmwifo muzeumis gamomcemloba


`literaturis matiane~

literaturis
matiane
reproduqciuli gamocema
(eZRvneba giorgi leoniZis dabadebidan
110 wlisTavs)

wigni 1-2

Tbilisi
2009

reproduqciu
li gamocemis
reproduqciuli
redaqtorisagan

sxva mraval umniSvnelovanes kulturul wamowyebaTa


Soris (romelTa didi erovnuli mniSvneloba eWvgareSea!),
giorgi leoniZis saxels saqarTvelos erT-erTi umdidresi
ganZTsacavis _ qarTuli literaturis saxelmwifo muzeumis
_ dafuZnebac ukavSirdeba. gadauWarbeblad SeiZleba iTqvas,
rom Tavisi qveynis samuzeumo fondis Sesakrebad Tavdauzogavad gaisarja. yoveli istoriuli mniSvnelobis nivTi
Tu Zveli xelnaweri (XII saukunidan dawyebuli _ XIX saukunisa da XX saukunis dasawyisis CaTvliT) giorgi leoniZis
xelSenaxebia. fondis gamdidrebis kvaldakval man sagamomcemlo saqmec gamarTa da 1940 wels daaarsa muzeumis yovelwliuri almanaxi `literaturis matiane~. es im wlebSi TiTqmis
erTaderTi literaturuli wyaro iyo, romelic qarTuli
literaturis TxuTmetsaukunovan istorias exmianeboda.
literaturis muzeumSi moRvaweobis manZilze giorgi leoniZem `matianis~ xuTwigneulis gamocema moaswro (mxolod
ocdaaTi wlis Semdeg movaxerxeT am almanaxis aRdgena da
Cveni muzeumis damaarseblis saqmis gagrZeleba).
qarTuli literaturis mkvlevrebma kargad ician leoniZiseuli `literaturis matianis~ xuTwigneulis mniSvnelobac da
fasic. is masala, romelic am krebulebSia Tavmoyrili, uaRresad saWiro da mniSvnelovania dResac da aseTad darCeba
samomavlodac!
am krebulebis gamocemidan TiTqmis samocdaaTi weli gavida. mravalma mkvlevarma da qarTuli literaturis istoriiT dainteresebulma studentobamac moisaklisa giorgi
leoniZis redaqciiT gamocemuli `literaturis matianis~

aw ukve bibliografiul iSviaTobad qceuli xuTwigneuli.


drom Tavisi gaitana da muzeumSi Semonaxuli orad ori egzemplaric Senaklulda, daifurcla da gacvda.
es nafleTebad qceuli krebulebi Cveni unikaluri wignebis fondsacavis mkiTxvelTaTvis SesaTavazeblad aRar da
aRar gamodgeba. Tvalsa da xels Sua gagviqra muzeumis damaarseblis naamagari...
wels 110 weli sruldeba giorgi leoniZis dabadebidan.
vifiqreT da gadavwyviteT, rom nacvlad aRdgenili yovelwliuri `literturis matianisa~, xelaxla da xeluxleblad gamogveca, sworedac rom, dResdReobiT friad saWiro, WeSmariti erovnuli suliskveTebiT gamsWvaluli da didi SemecnebiTi Rirebulebis mqone es uaRresad saintereso teqstebi,
romelTa gauTvaliswineblad Zneli da SeuZlebelic ki
iqneboda gardasuli drois samwerlo istoriis srulfasovnad warmoCineba.
sxva mizanic gvqonda _ gvsurda, giorgi leoniZis Rvawlis
kidev erTxel SexsenebiT, am RvawlisaTvis sruliad Seuferebeli paTosis gareSe gveTqva qarTuli sazogadoebisaTvis,
rom samSoblos, mSobliuri enisa da kulturis siyvaruli
Tu momavlis rwmena mxolod konkretuli, xelSesaxebi da
am siyvarulis sakadrisi saqmeebiT gamoixateboda warsulSic
da gamoixateba dResac.
vulocavT wignier saqarTvelos didi poetisa da sazogado
moRvawis _ giorgi leoniZis dabadebis dRes da vTavazobT
saubrebs iliaze, vaJaze, akakize, iakob gogebaSvilsa da yvela
im dauviwyar mamuliSvilze, visac, mjera, samareSic ar asvenebs
fiqri Cvens avbediT awmyoze da burusiT mocul momavalze.

17. 03. 2009

winasityva
. -

,
,
, .
.
, . , , .
, .
, , -
, . XIX . , ,
- , . ,
, , ,
, -
, , ,

.

literaturis matiane

, ,
.
, , -
, , , , , .
. .
,
- , - .

. , . .
.
, .
. .
XIX .
, , .
. , . . - .
, ,
,
. .
-
, . -

10

literaturis matiane

.
.
, .
. - , , - . .

.

.
(1-2) , , , , .
.

I. XI. 1940 .

11

literaturis matiane

mogonebebi Zvel gorze

, , .
, , ,
.
. .
, , ! !
.
- ...
, , .
, .
.
. , .
. . , , , !..
, ,
.
:
... , ,
... , ...
, !.. , !..
...
... , ,
.

12

daviT suliaSvili

.
, ...
.
, ! ! ! !..
. . .

. . ,
.

...
. ,
,
.
.
, , ,
. , , ...
, . , , .
, ,
, .
, . . . .
.
. , ,
- .
- , , . , . .
, .
, - ...
. . . , . -

`Zveli gori~. 1880 w. nax. perisvet-soltanisa

14

daviT suliaSvili

, . ...
. .
, , .
. . , . :
...
, ...

,
.

, , - , , ... , , , ...
,
.
!
!
!.. .
, !
! .
. , .
, , , . , .
. ,
. .
, ,
, .
, , !.. .
, , !.. !..

literaturis matiane

15

.
, , ,
.
, , !..
, , ! .
, ?
!
?
, ! .
?
! ! , !..
. . , , , ; , , ,
...
, ! !.. .
, .
, !
, , !..
, !..
! !
!
. . , , , , ...
, , ,
...
. . , ,
, ...
... !.. .
. . . . ,
.

16

daviT suliaSvili

, .
. .

,
, .
.
( ) . . . ,
. .
, , ,
.

. .
. . .
, , .
. ,
.
.
...

.
. .
.

, - .

goris sasuliero saswavlebeli

18

daviT suliaSvili

... , , , ...
, , ,
,
,
?..

.
,
!..

, ...
,
. . .
.
...
, .

. , ...

,
. , , , ...
, , .
, .
, . , .
, , , , ...
, .

literaturis matiane

19

, , ...
, , , !..
, ,
.
:
, , , !..
!.. .
!.. , ... , . , ...
, .
.
.
, .
, , ... .
, , !.. .
, , , !.. .
.. .. ... , , ... , ...
, . , , ...
, . , , , ...
, ,
, .
.
, ...
, !..
, ?..
?..
.
, ...

20

daviT suliaSvili

,
, , , , .

, , , , .
.
, ,
, . , , ,
.
, , , , !
, ,
, .
.
,
, .
. , , , , , ... . , ...
.
, , ,
.
, , .
. .
. .
,
, , ! , !..
.
! .
, ! .

nax. u C a j a f a r i Z i s a

`seminarieli ioseb juRaSvili gazeT `iveriis~ redaqciaSi ilia WavWavaZesTan~

22

daviT suliaSvili

!
!
. , ,
! , , !..
!
. , . , ,
. .
. . , .
. ,
, , , ...
.
. , , , , , ,
, , !..
. , . .
, , ...
...
, !.. ; !.. .
, , !..
!..
, . .
. . . , . -

literaturis matiane

23

, , , .
, .
, !.. , , !..
.
. . ,
. . , . . .
, !
! !
, ...
-
. , . , , ,
, , , , .
, . , .
, . , .
, , .
, , () .
.
...
.
...

24

daviT suliaSvili


, , .
, . , , , . , , , , . , ... , , .
. , , , , , , , .. .
, , ,
, , , .

, . (
), ..
,
, . .. , , , ..
.
. , . . .
.
, ...

, . , . .
. ...
. ,

25

literaturis matiane

, ,
...
- ...
, , , ... ...
. ,
, . ...
. , ,
. .
, , , .
. ; -.
, .

, , ,
.
, , , .
:
...
...

, ,
, ...

, , ...
. -,
...

26

daviT suliaSvili

. , : , ... .
, . ...
,
, , ...
, .
... , ...
. ...
.
, , , ...

. ,
.
. , :
!.. ...
, ...
, . ,
, ,
: , !..
, ,
. , , ,
.
. , , , , .
,
. , , , . ...

literaturis matiane

27

, .
. .
, ,
, , !. ! ! ... ...
. . , , .
.

.
, , ! .
.
, , ...
!..
. , , ... , . , , .

. , .
, ! !.. !.. , ...
, , , .
, !.. .
, . , .
.
, . . . - ,
.
?
, , .

28

daviT suliaSvili

. ,
, , ,
. ,
, , , ! !..
, ...
, , , ...
. ...
. , , . .
, , ... ,
.
, , , . . ... ...
...
, , . . , . . . . , .
.
:
,
...

. , ,
, ...

literaturis matiane

29

...
. .
...
, .

.
... . : ... ... ... ...
. , , ...
... , ... , , ...
, , , .
...
, , . , , ...
.
. .
.
, , ,
. .
, ...
. , , , .
...
. . , .
.

30

daviT suliaSvili

, . ,
...
, , ,
, ,
.

, , .
, , , , , . .
. . ,
...
.
.
, ,
...
, ...
, ... , ...
, ...
, , . ...
.
,
.
,

, ?..
, !
!
!
?
, !..

literaturis matiane

31

(
), . .
,
, . , , ...
. . , . . . .
, , .
, , . , .
, , .
, . ,
, , , .
.
. . . .
, ,
.
, . . .
.
, ,
...
. , .
- , . , ,
. ...
. , .
. . -

32

daviT suliaSvili

, , : ,
...
...
!..
, ?
!..
!.. ! !..
.
. ,
, . . ,
, , ...

...
. ...
. . .
, . , , ...
, ...
...
. ...
, .
. , .
, ...
. ,
, ...
,
: , ! , ... -

33

literaturis matiane

, , ... ,
.
...
, ...
, , ...
, ...
, .
...
.

, ...

, ,
. , , , .

.
, , , .
, , , , , , .
, ,
, , ... .
, , , .
, , , , ...
. , , . , , .

34

daviT suliaSvili

,
, .

, , .
... , , , .
, , . - . , , .
, , , , , , .
.
.
. . ,
, ,
,
... , .
, , . ...

, . , , . . , , .
. ,
. . ,
...

literaturis matiane

35

,
- . . , . , .
. . . ,
, .
, ... .
, .
, , , . .
, .
. ,
, , ,
, - , , , .
.
, .
, , , ,
,
. , .
. , .
. , . , , ...
. ,
. , , .
. , , ...
, , . , , ,

36

daviT suliaSvili

, , ,
. , , ...
.
-.
, . ,
. , ,
...
, . ,
. ,
, , .
. .
, .

,
!..
, !..
!.. .
. , , ,
. .
. , ( ) , ...
...
, .
, ,
. . .
:
...
,
, , , ...

37

literaturis matiane

,
-. .
.

.
, , .
. , , , ...
.
, ,
.
...
, , , ...
,
, , , .
. ,
. . , ...
.
.
, , .
. . , ,
, , .
, ...
.

, .
, .
,
.
...

38

daviT suliaSvili

, . , . .
. , ...
, , , .
, ?
, ?
, ! , !..
. , . , , . , , .
- ,
...
, , , . . ,
,
...
, ,
. , ...
. ,
...
, ,
.
. .
- , ...
, , ,
.
!.. .
!..
!.. .
, . , .

39

literaturis matiane

. , . .
, , .

. .
. , .
. . .
. , . .
. ,
, .
, .
,

. , , , , ,
:
, ...
, , , .
, , , !!.. .
..., !...
. !... ! !..
.
.
. , . ,
, . , , , -

40

daviT suliaSvili

, . .
. , . . , , . .
.
- . .
. .
, ... !..
, . . . . , . , . . ... ...
. . ...
!
. , . .
. ,
. , .
. .
.
. . ...
, ...
...
.
. ...

.
, , ...
, . ,
. , ...

literaturis matiane

41

. ,
...
... , ...
. ...
...
? .
, . ...
, , , , ...
, , . ,
...
, , . , . , , . , ...
.
... ...
. .
, ...
, .
. .
. , .
, . .
.
. , . .
, .

42

daviT suliaSvili

, .
. , .
, , . ...
...
. ,
. . ... , ...
?..
, ... ...
, ...
- ... , , ...
, ,
. .
...
.

. . , , ...
, .
, ! .
, ! .
, , .
. , , ...
, , , .
, .
, , , , ,

literaturis matiane

43

. , .
...
, , ( ) ,
. , .
.
, , , , .
.
, .
.
, . , . , ... ...
, , .
... ...
... ...

.
. . . , - . ,
. , . , , , .
- .
, ,
, ...
...
, ,
- , . , ... ... .
.

44

daviT suliaSvili

, ...
, . ,
...
, , , ,
,
.
,
.
.
.

. , ...
.
...
, , , , .
,
, ... ...
, . , .
, .
. . . ,
,
.
, . , ,
...
, , , .
. ... ...
, !.. !.. !.. !..

literaturis matiane

45

, .
, , . , . - ...
, , , ,
, , ...
, .
, !.. ! !..
. , , . - , ... - ...
, , ... , ,
, !.. ! !.. .
.

, !.. ! !..
. , ... , , . ,
. ,
. ...
. , .
, , ... .
,
, , , ,
... , ,
-, , ...
, , .
, ! , !..
,
, , , , . .
...
, , ...
, ...
, ...

46

daviT suliaSvili

... , , ... , ...


...
... , . ,
, ...
...
, , .
, , . , . ...
, ,
, ,
.
: ... ,
, , ...
( ) , ... , .

vasil barnovi (1856_1934)


nax. qeTevan maRalaSvilisa

vasil ba
rnovi (barnaveli)
barnovi
biografia
( 5 )
- 1856 . (. ).
, . .
( ,
).
,
, . , -, . . .
. , . , .
, , .
. . ,
.
.
. .
. , .
,
.
. , ,
, .
. (1878 .)
. . .
.
: , .
. 1882 . .
, .
. , .
.

literaturis matiane

49

- .
.
1885 .
, .
. . .
. , . .
. ,
. . .
1911 . . .
. . -7 .


.
.
. ,
, .
,
.
. 1878 . :
, , , , - .
( ), -18 . : ,
.
. (3 ).
1930 , ,
, : , , . , , .

.
. .
, , .
1934 . 4 . . ,
.

50

sara barnaveli

:
1933 1934 , .
1933 .
- . - .

.
. ,
.
, .
.
, . .
, ,
, . . ,
,
. , .
, , :
.
, , , . . ,
.
.
. , , , .
, .
: , , , , !
, , ,
; , ,
() .
- , .
, , .
- : ,
; -
-- ; , ;
, .

51

literaturis matiane

samwuxro Rimi
1
.
.
. , ,
. - .
, . - .
, .
. , . .
: . , . . , . ,
.
: - , , . ,
, .
:
: ,
, , 4 , . 60- . !
. ,
. , . .
. ( ). . 11
. , ,
.
! . , . . .

52

vasil barnovi

: , . : . ,
. .
, , . . , . , , .
, . . . , .
-11- . . 52 .
*

. . , . , . : ? !
: . , . , . , , !
, . : ,
. . , .
*
, ! . . - . , . .
.
. , ,
, : , .
, .
: , ,
, :
. . , .
. : . , , -

literaturis matiane

53

. , ,
. , .
.
. , ,
, . .
, . . . :
, , , ,
.
*
,
. , .
, , , , , . : , , .
. , : , , . . : , , ...
, , , ! :
, !
- .
. , , . . .
. . .
*
, , .
, -. : , , , . . , ,

54

vasil barnovi

, , , .
,
. -- , .
.
.
, . , ,
. - . . , , . , , . . ,
, , .
, ,
, .
, ,
. , ,
. , , ,
, , -.
2 . 3
. !
*
, .
. . . . ,
. , ,
. : ? . . . :
. -, . , ?
,
. , .
, , .
,
. , . , . .
,
. , .
, .
. , -

literaturis matiane

55

-. :
, .
*
. .
. . . , . , . ! :
- . . . , .
, . - : . , , , . , ? !
, : , .
, , , ,
. , .
, , , . , . , , , . , , . . ? - . , . , .
. - . :
.
*
. , ,
. . , . .
: , , ,
?
: ,
, .
. , . , .
. , :
, !
, , !
, , .

56

vasil barnovi

4
. ,
,
.
, . .
: , . , , , , , . , , . . ,
, ,
, , . :
, , !
. . -, ,
. , . . , . , . :
, . , : , , ,
. , . , , . : . , - , . : , ?
. . , , .
: , .
: ,
.

, .
. , .
*
, . 5 , . ,
, . , , .

57

literaturis matiane

. . . , . .
- , . ,
. . ,
, , . , ,
. , , , . ,
. . .
. , . , , . .
?
, .
, ?
?
, , , . , . ?
, !
! , ,
.
, , , .
!
. . . .
:
. .

20 . , , . .
. - .
. : , .
, . , .
, -.
-, ,
, . . - : ,

58

vasil barnovi

; , . .
: , , , -, ,
. , -. , ! , : . . , ,
. - . ! , , , ,
. .
, . , , .
, , .
, :
?
, , . .
?-.
.
6
:
! . . , , . , , , . ,
. . . , .
.
, . - , , .
- . ,
. , . , . : .
, . : , ,

59

literaturis matiane

-, , , .
, . .
. , , . :
, ( ) . , , .
*
. . , .
. : -. : , , :
. , , .
, , , ,
, .
: . , , - . ,
. :
, . . , .
.
:
. , :
, . . , . . , , . , , , .

. 7: , . , , , .
, , .
. -

60

vasil barnovi

. .
: ? , , , !
.

. , , , ...

. .
. ,
. , , , .
, . . , . , . . . . ,
. , , .
, , :
?
, !
.
.
, , , .
:
.
?
, .
!
, . , - ,
, .
?
, ,
:

61

literaturis matiane

,
.
, !
. , ,
, , . ,
.

.
. . ,
, . - . . , .
? ,
...
! !
!
8
, , , .
. , .
. .
. , .
, . . , , . .
, ,
, . .
. . .
.
.
. , -, .
, .
. .
. .
.
, . , . :
, , , , -

62

vasil barnovi

. :
. , .
, ,
, . , .
, , : . : , . , : , , .
,
.
, ,
.
. : !
. . .
! .
, ? , .
.
.
.
, ,
, .
*
, .
. .
. .

, . . .
, , . , . . ,
. .
, , . . - . , ,

63

literaturis matiane

. . .
. , .
, -. . ,
. ,
.
, 9,
. :
, ,
, , , , . , .
, .
, . , .
. , , . , , .
, . . , .
10
: , . , . . .
. . : , ,
. .
, , , ! .
. . ,
.
, ! , , ! . . , .
! ?
. . , . , , . :
, , !
- .
, . ,
. : ! .
, ! .

64

vasil barnovi

, . , . , .
-, .
*
.
- . , . , , .
, .
. . - .
, . . . , .
, . , ,
.
11
. , , , ; .
, :
. . , .
, , , , .
, . . , :
, ,
. , . , . . : , . , ,
. : , -. , . , -
. , , .
, . .
, ,
, , . , .
. .
, . , . .
, .
. . . -

65

literaturis matiane

. . . , , . , , . : , . : ! , , , . , , ,
. .
, . . .
, .
.
. .
. . , . , ...
-
. - ,
. .
. , - . , -,
,
. - . . . . .
, .
1. ,
, , , , . , . , , . , ,
, . . , , -, .
.
. . : , , , , - ...
1

. -
.

66

vasil barnovi

, . , - . .
12
. . .
- , , - . , , , , , ... , ! . , , . , . , , , , ! , .
, .
.
. , : , , , . , , , ,
.
, , .
. , , ?
, , . , . , . . , , , !
. . , , ,
, . : , , .
. . ,
, . :
, ! , . , , .
. , .
, .
. . , , , , . -

literaturis matiane

67

, , , .
, , . . . .
,
, , .
*
. 13.
. . , ,
, , .
, ,
. , . . , , . , ,
. , ,
, , , . , , . , ,
, , . . ,
, . , .
. :
?
:
--!
:
.
:
-!
:
!
!
. . , , . .
, ,
:
, , .

68

vasil barnovi

. . , . . . . -.
. , :
.
, , .
, . , . . , . , . , ,
, .
. . .
.
*
, 14, , , ?
.
,
. , . .
! !15
. -.
. , . , , .
.
:
!
.
!
. : , , , . , .
? !
.
, ?
, , .
, , .
.

69

literaturis matiane

? - ?
!
.
?
! , , . ? -.
! !
, !
, , , !
! .
!
!
!
!
, , !
, , . , .

, , , . , . : , , , ,
, -, , . , .
, .
, . . . , . .
, , , .
. , , , . , , , , . ,
, , , , -. . , , . , ,
, - ,

70

vasil barnovi

- .
, . . , . ,
. . , , , -, ... .
,
, . , , . , , . , . , . ...
! , .

, , .
, , -, . 16 , - , . , , . .
- .
. , , , . ,
, . ,
. , ,
, . . ! , :
-, . . -; , , ...
, , , . .
, , . , , , :
, , ,
. ! .
, , . .
. , .

71

literaturis matiane

17
. . , , . . . , , . .
, . , ,
, . :
, , .
, . . , . , .
. . .
. , , , . , , ,
, : ... , .

, , . . ,
- .
, , ,
, . . , :
, , . , , . .
. ...
. ,
: , , .
?
, !
, , , , .
?
, , .
, .
? ,
.
. , ,
. , ,
, .

72

vasil barnovi

, . .
. , .
?

. ; .
. .
, : . , , , .
! ,
. , . . , .
18
. -, : , .
, , .
, , .
:
,
. ,
- , .
, . . ,
, , , .
.
, - .
, ! .
.
!
, . , , . -,
.
, :
, !

73

literaturis matiane

, - , , :
, , . , .
.
, . .
, , , :
, ,
.
, . , , :
, .
, , .
, :
, , . .
.
19
: , , ,
. , , . . , . . , , . :
. ,
, . : , . , .
. . , .
. , -, .
, , !
, -
, ,

74

vasil barnovi

, . . , .
. ,
. , ,
, , . . , .
, . , . -
, . . , . , .
, , , . , , , , .
. . , . , , .
.
. , ... , ,
. -, , . . . , .
: .
, : , . . , .
. . , , , , ,
.
!
!20
. , , , . , , . . , .
, , . . , -, , .
, : , .
, , ! .

75

literaturis matiane

. , :
, !
, .
, , ; , , .
, , , , . .
, , . . . , , ,
. , ,
.
, :
, .
, , :
, !

-21 , . , . ,
. . . , , . , .
( ) , .
. ,
, . . - , . . . , .
, , , . .
22
. . . , , . -.
. -

76

vasil barnovi

. .
. , , , - .
. , ,
, . . , . ,
. , -
, .
, , , ; ,
, .
. .
. , . . , .
! .
, . , :
, .
, , .
, . , , :
, , , .

: . ,
, , .
: .
. .
. .
, , , .
, ?
.
, , .
, !
, .
?
!
.

77

literaturis matiane

, ,
. , . . ,
.
23
,
. . ,
, .
. , , . , , .
, .
. ,
, .
! ! , , ! . . , ,
.
! ! , ,
, .
, .
, .
, , . , .
, , , .
.
. , , . ,
, , .
. ,
, , , . , . , .
, .
, .

78

vasil barnovi

:
, , , .
. . , , ,
. , , , , , ,
, .
,
. . , , , , . .
, ,
, .
, , , , . .
:
, .
, . :
, , !
:
. , !
?
.
.
:
, , , : ! !
-! , .
, , .
.
24
,
, -, , ,
. .
, , . , , . . ,
. , .

79

literaturis matiane

. . . . , , . . , -
, .
, . , !
, , . : , , , ...
, , , .
, , . , .
, . , . ,
, .
:
, , , .
: , , -... :
, . : .
-, , , ! !
, .
.
, , , . , . , :
, , .
, , . .
. .
, .

. .

.
, , ?
, , .
, , ?
.
.
. . , -

80

vasil barnovi

, . , , .
.
. :
, , .
, . .
, .
, . . , .
, , .
, . . .
?
, , , .
?
- ( ).
, , .
. .
.
?
, , , ,
.
? ? .
. . :
, , ,
.
, .

. : , ,
. ,
, , .
: , . ,
. , ,

literaturis matiane

81

: ,
.
. . , . .
, .
! .
, . ,
, .
! .
. , . , , , .
, . . , . ,
, .
:
!
. , . , . : , , , !
.
: , !
. , .
,
, :
? .
, .
! ! , .
, , ( ).
.
, ,
, .
:
, !
.

82

vasil barnovi


, , , , . . : .
, .
- , .
. ,
. . , : , . , . , . ,
. . ,
.
:
! .
!
. , ?
. . :
, .
. , .
, :
, , , ,
. .
:
,
. .
, , ,
, .
, , .
, , , - .
, , ! , ,
, ...
.
25
. , - , .

83

literaturis matiane

, .
.
, - !
, .
, - , ,
.
, , .
, ; , !
. , !
, ! !
?! .
.
, , , .
, .
, . . - .
. .
, .
? ? , :
.

-. , .
. - . : , .
. . .
. . : . . . , ,
: .
, , , .
. , ,
- . . , -

84

vasil barnovi

. , . , . .
, , . . , . . . .
.
:
, , ?
. .
26
, , !
. . . -. . , .
, .
, !
, .
. . . , , ! , , , , . !
. . . . . , . :
!
. :
, . .
.
. , .
, ,
.
.
. .
, , , !
, . . . .
, . .
.

85

literaturis matiane

, ?
, ? .
, , .
, . .
, - , - : , ...
?
, ? , , , ,
: -.
, - . : . . . . - , . . , . . , , , , . , .
27
, . , , .
: , .
. 8 . .
, , , . , . . , ,
, . , , .
. : , . , , , , ; . , , , , . . , . . : , , , .
- , , - .
, : , , .

86

vasil barnovi

. , .
, . , . , ,
. . . . , , . . .
, , , , , .
, , , ! ,
, , .
, . 3 . , .
.
. . , .
, . . , . , , .
, , :
, !
, , - ! .
! , , . , .
?
? , , -, , , , - , , , .

: , : , : . , . . , , :
... :
: , ...

literaturis matiane

87

. . , .
, , .
, - . . , , , , , . . , , . .
, . . . .
-
.
. - , , . - , . ,
. . ,
, . . : .
, -. -, , , , -
. , . , . ,
,
. , , , , .
, ,
. ,
, . - - , . . . , . , . , -

88

vasil barnovi

, .
. ,
- ,
, ; . .
. , , ,
. , , .
, .
: ,
- .
,
, , . , , : , ,
, .
, ,
. , , .
: , . . .
.
, :
?
- , ,
.
. .
. -
. , .
28
, ,
. ,
: , !
?
, .

89

literaturis matiane

. , .
. . : .
, . .
. .
: . . , . . .
. :
, ! :
, !
, , .
, . .
. , , .
, -! . ,
. , .
, , ? .
. .
, .
29
, , . . , , . . : , , , ( ), , . :
, .
. , . . , .
. :
. ,
. ,
. . . . , . . -

90

vasil barnovi

, : .
, .
. .
, , , .
.
30
, , , .
. .
, : , , ,
. - . XIII- ,
.
- . . . -.
.
.
-.
. , . , . :
, : ! , .
: , ,
, , : , , , , , ...
! ! ,
.
. , , , , ,
.
?!
, , .
, . -

literaturis matiane

91

, ,
.
, , , , , . , ? .
, , .
.
, : ; , ; , , . , . .
, .
. , .
, : .
, .
. .
, . , . . .
, . -
, .
! !
. , , , . , , :
, . , : ! !
. . . .
, . , : ! !
, . , :
! ! , , . .
, , .
, ! , , .
, , ! , !
, , ,
.

92

vasil barnovi

, , ,
, . ! . , ,
. . , , :
, !
- !
! !
? , .
. - , .
, , ? , .
, . : , ! , !
, ! , ?
, . .
, , .
, ! , . - .
. .
. . , . , - . , , , : , , .
, , . - .
. ,
. .
.
, . , , . , , , , .
. , .
.
, . . ,
, , :
, !
, ! :
! !
. :

93

literaturis matiane

! !
- .

, ,
. , ,
. -.
. .
. .
. . - . . . , , , .
. .
, ! , ,
? . ,
. . . , , . - , , , , , . . , .
, :
, ! . . , , , .
. . , . . , , .
, . - , :
, -...! :
, . .
.

, - . , , ; , . , . ,
. ! .

94

vasil barnovi

. , . , . : ,
, , .
. , ,
; , . , , ,
.
. . , , , . -
. . .
. , , . . , ,
, . , , . . , , .
: , , , , ...
, . , , , -
.
- . , : , - .
. . ,
, , ,
. .
, , .
, .
.
31
, ,
-. ,
. . , , ,
.

literaturis matiane

95

.
, ,
.
. . , ,
:
, ! !
:
, !
?
? , , .
. , !
. - . , . . , . . , , . .
, ?
. , , .
, .
. .
! ? .
! . , .
.
! , , , ?
, : !
, :
! . , .
, , !
. . , :
, ... !
, . :
, !
, , !
, .
. :

96

vasil barnovi

, , ?
, ? , .
. . , .
.
, ! , . , .
.
.
: , .
, , !
. , . :
- . , , , !
! :
, .
.

, . . . .
. , .
, ( ).
,
, , , .
. . . . , , . , .
, .
, .

97

literaturis matiane

, , , . , .

, (). .

,
, , .

.
, , .

.
.
, , .
: , , ...
. , .

- : ,
. .
, ,
, .
. .
. . , .
: , , , .
, : , , ...
,
. -, . .

98

vasil barnovi

. , .
, , , .
. ,
. - .
, - .
, .
..........................................................
. , , .
.
. .
, .
. ,
.

.
. , , .
.
, ;
. . ,
. -
. . , .
, , ,
.
, . ,
, .
.
, .
, , . . .
. . ,
.
.
. , .
.
, .

literaturis matiane

99

, . , , .
, . , . - . , , .
. , . , .
, . . . ,
. , . ,
.
, , ,
.
... .
. , . , . , : , .
, .
: . , () , , , -. ,
.
, , .
* * *
, ,
, , : , ,
...
. , , . - : . .
, .
. : , , , , ... , , -

100

vasil barnovi

. ! , .
- , , . . . , ,
, , , , ...
, . , ,
, . . , . , .
: .
... , , -. .
. : , , , , -... ,
, , .
,
. . . .
, , . , ,
. , , :
, .
, - . . , , .
, --
.

, , , . .
. , , -

101

literaturis matiane

, . , , .
, .
, , .
, , .

- , .
,
. .
. .
, , .
. , . , ,
. : , .
: , ,
.
- , .
, , , ,
.
, . .

. .
, ,
-, ,
, . -, , - .

, , .
. , , . .

102

vasil barnovi

, , . . , , ,
.
. , .
, . , . , . .
.
, ! . . . . . , . . , , ,
. . , .

,
.
, , . .
, . , , .
: , ,
, , .
, - , - :
, , ,
, , .
* * *
.
.
, ,
, . . ,
, .
, .
, , , , . -
.

103

literaturis matiane

, . : . , ; , . , ,
, ,
:
, , ! ,
. .
:
! ! ,
!
. , . - , . . .
, . - , . , , . , ,
, - .
, .
, , . . . , , . , .
. .

, ,
. , , , . , -,
,
, . .
, . - .
.
. , , , ,
, .

104

vasil barnovi

, , . , , , .
, , , .
.
, : .
. - , :

, -
. .
.

-, , - .
- . , , , , .
, , . , , ,
, . . -
. . . . ,
, . .
: , ,
, . .
. , . , . , . . , .
, , , .
, ,
. ,
. , .
. . . , .
: , -

105

literaturis matiane

. , .
, - , , , ,
!

... . ,
. .
, .
: , . -
.
.-, . , ,
. : . . , , . - , . .
. . . . . . . . . , .
, , :
.
, , !
! ,
; , , .
.
?
-, :
!
, ?
, !
! :
, ,
,
. - , ( -),
?
.

106

vasil barnovi

- ,
, , , ?
- , .
. . .

! !
, , , ?
!
! ?
.
! . -,
!
, , !
, .
! !
, , , . ,
. , , ?
, .
, : , . : , : ,
!
. . .
, , ?
, !
...

- . , .
, . .
. . .
, ! , .
, .

107

literaturis matiane

. . . , .
, , .
,
, , , , ...
, . , , . . , , , , .
, : ,
, .
, , ,
. ,
. , , .
. . , , ,
, . , , , .
, , . ;
.
, ...

. , , . : . , , .
, . . ,
, . . , , ,
, , , ,
. . - , , .

108

vasil barnovi

- .
, .
, ; .
, . , , - .

, ,
. : , , ,
- , .
: , , , .
: ,
.
, ,
: !
, ?
! .
, . , ,
.
, , . , , ,
, .
- .
. ,
, . , , , , , .
, , , .

109

literaturis matiane

S e n i S v n e b i
( )
1. , , 18781882 .
, , , ,
.
2. , . ( ).
3. ,
, . , .
4. ,
. 1859 , .
, , , . ,
.
5. () , .
, .
.
6. - (18411911), , . .
.
7. ( ), . . . , -. . - ( ). .
.

110

vasil barnovi

, : , ( ).
.
8. ,
, .
9. - (18281892) . .
, .
10. , , ,
3-4 . . . .
.
: ,
( -. .
).
11. . , , , .
12. , . , .
13. . . () .
- ( ).
14. . ,
, . - .
, . , ( :
).
15. ! !
, . - .

literaturis matiane

111

16. , .
, ( ).
. (), -
(), . , . .
, ,
.
, . - . 1908 .

17. . , , 1882 , . .

18. ( ) .
19. () , . - , .
. 30 .
20. , , , .
21. - , . ,
. .
- .
22. 1913 , .
23. .
24. .
(. ).
25. .
26. .

112

vasil barnovi

27. , ; .
, , .
28.
( ) , . , .
29. , , .
30. , .
, ,
.
31. . ,
. , .

113

literaturis matiane

masalebi
ilia WavWavaZis
biografiisaTvis

masalebi
ilia WavWavaZis
biografiisaTvis

mogonebebi ilia WavWavaZeze 1


, , , ;
,
. , , , - , , , , .
, ,
,
.
. 15 , 12 , . . . ,
. ,
, 15 , .
; , .. .
. ,
, , , , . , ,
,
, ,
. , ,
. ,
, , , , .
1

1936 . .

116

ekaterine gabaSvili

,
, .
, , ,
, . ,
, . . ,
,
.. . , ,
19 ,
, ,
, ( ). , , ,
. . ,
, .
. ,
, , , , , ,
. ( ) . , :
? : , , , -, , -! , ,
. . : ,
?
.
: , , , ! ,
, ,
. , -

ilia WavWavaZe da misi meuRle olRa aivanze saguramoSi

118

ekaterine gabaSvili

,
. , . ,
, , , , , , , , - , , , , , : -, ,
.
,
, , - , ,
, -
, . , , , , - , .
, , , .
: , !
! ,
.
, , , , , , . . , ,
, . , , ,
- . , , .
, - . , , - , ,

ilia WavWavaZe stumarTa Soris `iliaoba~ dRes saguramoSi

120

ekaterine gabaSvili

. , , , . , ,
, , ,
. , ,
, , , . , .
.
: , , , , ,
, -, ,
. , - , ,
. .
,
. :
, , , .
, ,
.
,
.
; ,
, ,
. . , , ,
.
, ,
. ,
. , , . , , . ,

.
, -

literaturis matiane

121

, , , , . , ,
. , , . ,
, , .
, ,
, , , , , , , , , . : , , (
). 1869 .
,
- , ,
,
, , -
()
- . ,

. , , , , ,
, .
, , ,
,
, , , , , -

122

ekaterine gabaSvili

, , , ,
1, , ,
. , , ,
, , . - , , .
, , ,
, .
, .
, , .
.
, . - ,
! . , , ,
, , .
. , ,
, , , ,
- ,
, . , , , .
, , ,
, , ,
,
, , ,
. , ,
- , , , 1
, , .
.

ilia WavWavaZe stumarTa Soris `iliaoba~ dRes saguramoSi

124

ekaterine gabaSvili

, . ,
: , , ? ,
, , , , , , ,
.
, , .
.

, ,
? .
, , , !
, . ,
.
, :
. ? ? , ,
, , , . .
, , !
,
. , , ... , ,
, , . . ,
, , , . , , , . , : -

saguramoeli mebaReebi ulocaven ilia WavWavaZes saxelwodebis dRes

126

ekaterine gabaSvili

, , , ,
. , ,
.
, , , , . ,
, , , ( ) ,
: , , ?
?
, , . , , : , , . : ,
. . , ,

.
, -
, , ,
, , , -.
, ,
, , , . - ,
, , ,
,
, , ,
. ,
, , , , , .

literaturis matiane

127

, , ; .

,
: , , , , .
,
, . , , , ,
,
,
.
, , ,
,
,
: , , , , , , , , , , , :
, , , . , . ,
: . , , . . , , , . , , , , . , . , ( -

128

ekaterine gabaSvili

. ). , , , , .
, , ,
, , ,
. , ,
. . ,
: ,
. , , , . , , ,
, , .
, ,
, : ,
. - , . ,
:
, , , ,
, , .
,
,
, .
.
,
, . - . ,
, , ,
,

`iliaoba~ saguramoSi. glexebi stumrad ilia WavWavaZesTan

130

ekaterine gabaSvili

, - .

. , : ( )
, ,

, .
, , -
. ,
, ,
-. ,
,
. , : , , , ? ,
, ! . , , , , , , ! .
, , , , . , ,
, , , ?
, , !
, , .
, , - ,
. , , , , , , , , , ,
.

literaturis matiane

131


,
,
, , , , .
, ,
, .
,
.

, .
, , , ,
.
, ,
. , , , , , , , ,
, , . ,
, , . , , , , , . ,
, ,
. , , . , . 1936 .

132

ekaterine gabaSvili


,
, . , .-. 4 . .
.. . , , : , , ,
-
.
,
! ,
. , ??
- ? - , ,
?

ramdenime Sexvedra ilia WavWavaZesTan


()

1877 , , , , ,
... . ,
. , , . : ,
? , .
? ..
, .
! :
, , . .
, , , , .
, , ! 12 , 10- .
, ! ! , . .
, , ,
. .
. ,
. , , ,
,
. ,
:
, , ,
, .
- -
, -

134

ekaterine gabaSvili

,
! ,
,
, , , , , - , . .
. , , ,
- , , . - ,
, , . , , ,
, - -.
- ,
. , , , . , : , , - .
, ,
, .
, , . ,
- .
:
, , - - ! 1 ,
, , .
,
- , ,
1

- .

literaturis matiane

135

. ,
, , ,
, , ,
... , , .
2
, , .
, , ,
, , -
. :
, ? ,
-!
,
, .
, . - ...
,
,
.
- , , - .
.. , , , , , , , ,
, . ,
, ,
, , , .
, , ,
- ,
. , , ...

136

ekaterine gabaSvili

- , ,
, , , ,
. , . ,
, -, ,
, , .
, , , , .
. , , , . , , . , ; ,
.
, ,
, .
, ;
. . - :
, ,
. , , , . ,
,
. ! , , , , .

, . ,
:
, ,
. . , ,
. ,
. .

ilia WavWavaZe saTavad-aznauro bankis TanamSromlebTan veris baRSi

138

ekaterine gabaSvili

, : , .
? ,
, ? ,
, , .
, ,
.
, ,
.
, ... ?
.
, ! ! ,
. : - , . ,
. .
, ? ,
, .
? ! ! - ,
. , . , , ? , , ... ,
. , , , ,
. , , .
,
, , ,
... ... ...

,
, , --

literaturis matiane

139

. , 3 ,
. ( ). , . , , ,
... , ... ,
?
. , ,
,
.
, , : !
, , . , , , . 1, , , ,
, , .
, ,
, ,
, , , , .
! ? .
, ,
, .
.
, ,
,
!
, , , : , , , , , ! , ! , -1

, .
.

140

ekaterine gabaSvili

: ! , , , , !
! ,
. .
, , ! , -
, ,
-
, . : , ,
, -. ,
, .
, . ,
. ,
. , -,
, , , ( ) , , . , ...
. ,
. , . , , , , , , .

,
.
, , , :
, , , . , ,
, , ,
, .
,
. .

ilia WavWavaZe saTavad-aznauro bankis TanamSromlebTan veris baRSi

142

ekaterine gabaSvili

, .
, , ,
,
. ,
, ,
, . ? ?1
. , ! , ,
? ,
, , ? , .
, , ...
,
,
, .
; , :
, , .
: ?
? . , !...
, ... , .
, .

1904 - .
, : . 1

. , .
.

literaturis matiane

143

, . , : .
, .
, . , , , ,
, .
- , ,
: - .
, , , : . , , , ,
, ,
,
, :
, , ,
, .
, ,
, , ,
,
,
:
, . , ,
, .
, , , , ;
, , , . - .
, ! , , , , , ... ,

144

ekaterine gabaSvili

, , , ...
, ,
, , ...
, .
, , , ,
:
, , ,
- ... .

ilia WavWavaZis da _ elisabed saginaSvili

, ! . , , ! , , . , . , , . , ...
, , , ... , - , ,

literaturis matiane

145

-, ,
, .
.

-, . , , ,
,
, - , . ,
. ,
: , ! , , ,
...
, , , , -, . , ... . ,
. , ,
, . , , ,
... , !
, . , ,
! : , ,
, , , : Ah le grand pote de la belle Georgie! Ah, le grand homme de son peuple!
Institut Sol Vay Joteyco ..., , , , , , ... ,
, .
, , , , ,
...
, , ,
.

146

ekaterine gabaSvili

. . , . , , , , , ... ...
... , , , , :
! , , ? , ,
, , .

ilia WavWavaZe polonel studentTa jgufSi. 1859 w.

... , - ...

literaturis matiane

147

* * *
,
.
, , ;
.
...
, : ? -
.
, !
...
: !
,
: ,
, , , ( ) , .
* * *
...1907 . , . . . .
, , . , , . - , .
. . , , .
- , , .
, ? . ?
, ! ! : , ... , , !..
? ?!. ... ,

148

ekaterine gabaSvili

! ?! ! , ! ,
?! ,
, , , , ,
.
,
, ... ,
,
, .

ilia WavWavaZis cxovrebidan


- . , ,
, - .
.
- ,
.
, . ,
,
.
, , ,
: !
,
, , , , .
.
, ,
,
, ,
.

150

nino yifiani

,
, . , , ,
, . , ,

. , ,
, .
.
-
, , . -, .
, , . ,
.
,
, .
: , , ,
, , .
,
, - .
- , , , -, , , , . , - . , , ,
-, , . , , .
: , ,
-, -, - .
, , . , . , . -

literaturis matiane

151

. , ,
, -.
- , , , . , , , -.
.
, ,
, , .
, ,
, , ,
, ,
.
,
, ,
, , .
: .
, ! .
, , .
, , , , . .
, . - , . , , .
, ,
, ,
, , .
. -

152

nino yifiani

, , , , .
* * *
1893- 1894 , :
,
, , , , .
, ,
, ,
, : (), , , .
, . , , . . . . ,
, .
-
. - -
, , , - , .
, . , , ,
.
. .
, .
. , .
, , , ,
, .
, , ,
, .
, , ! , , ! -.

literaturis matiane

153

, , , .
, ,
, , ,
.

, ,
,
, . .
- -,
, , , ,
.
, , . , ,
, ,
, ! ,
,
. ! , ,
, , : , . , , ! , , !
-
, , , . . , .
, , , !
,
.
? ? .
, ?
, .
! , , , , , . ? .

154

nino yifiani

, , , , , , , , ?
.
, , . , ,
. , . . ? !
, , , , , , :
, . ,
, ,
. ,
,
.
, , ?
, ?
! ! ,
, , ,
? .
, : ,
, . , ,
. , .
. - , .
, .
. , , ? ,

, - , , - .
- , , , -

155

literaturis matiane

, ,
, - !
, . .
, .
, :
... . , , , . ,
, .
,
. , , .
. ,
,
.


, ,
- , .
, ,
. , , , , , , , .
,
. . .
, , . . , .
,
. , :
- .

156

nino yifiani

, . -.
. , , , , , , , , , , . - .
, . , ,
. ,
.
:
, ,
, , . .
,
. , ,
, , .
, .
, , ! .
, , , ! .
:
, , , .
, ! .
- ,
, . , , .
, ! .
, . ! - .
, , . -

literaturis matiane

157

, , , , , . , :
? , . , .
. . . . , . : . , . , , .
, , , ,
, , :
, , ! - .
. :
, , ?
:
, ,
.
:
, .
, , , . .
, . .
.
, -. ,
-.
, . ,
.
.
, ,
,
.

158

nino yifiani

. . , . . :
?
:
, , . !
. , , , .
- , :
.
! ( ) ?
, .
, , , . , ?.. :
:
!
,

!

,
.
, , ,
, .
,
, - .
. , ... , ,
, , .
, - , , ,
,
.
.

literaturis matiane

159

* * *
, . , , . .
- , . , ,
, !
, . ,
, - . , .
,
. , . , . ,
. .
:
, , ?
, .
, . : , , , .
, . , - .

mogonebani warsulidan
, !
, .

.
, ,
.
, ,
.
, , ,
.

...
____
, !!
,

!


...

,
, , , . , , -
.

.

literaturis matiane

161

-
. .
, , , : . ,
(
) ,
,
...
... , , , .
. ,
- .
,
. .
, ?
? ,
, ,
. , . ,
.
, . . . , .
, . . , -

162

anastasia erisTav-xoStaria

. , , , :
! . -
. , - , , ,
, .
, . .
, , , , . , ...
.......................................................
. , :
, ,
,
, .
,
, ?


,
.
1937 . 21-

ilia yvarelSi
,
, , . ,
. ,
.
. .
, . , , .
. . , . ,
, , ,
. , , ,
.
: , , - , , , .
, .
. , ,
.
, . , .
, , .
.
. , ,
. : , , .
, , .

164

barbare mayaSvili

, , . ,
. , , .

. , . ,
, , ,
. .
,
: , , . : , ?
, , !
, ,
.
. , . , .
, , . , , , ! . , , ,
, ?
, . : , , !
-. : , ! ! -! ,
, -? , . .
. ,
, .
, , .
. . , ! . , , , .
: ,
, . ,
, , . -

literaturis matiane

165

,
: . , , .
,
. , . ,
, ,
;
. , , , . , .
. ,
, . , , ! : ! ,
, , ? , ! ,
, .
,
.
. ! , .
, , , .
. , , , . , ;
, .
, , , , . , .
. , , !
.
, .

( )

mogoneba iliaze
, . , 1908 ,
. ,
.
, .
- . ,
, -, . , , . ,
. , , , , .
. , .
- - -
. , , . ,
.
-. , , . . ,
. , ,
, , .
. , ,
, , ,
: , , , , . :

literaturis matiane

167

! , , .
1906 ., .
, ,
,
.
. , ,
: , . , , .
, , .
... , ,
, , , , , , .
, . ,
. , .
, , , , .
,
. , .
, , , . . . ,
, , , .
.
. , .
, . ,
, , .
,
. .
- .

168

noSrevan jafariZe

1905 , ,
. . . , , ,
. : , , . ,
.
1905 . , . :
? : ! ,
, . :
, , . , . , .
, , .
, .
: ,
, , ,
. ,
.
.
. . . .
, .
. , 1937 .

mogoneba ilia WavWavaZeze


, . - -.
(). . . , , , ,
, , .
.
. ,
.
, , .
, .
; , , . , .
, , ,
.
- . , . . .
, . .
, , , ,
.
, , ,
.
. , : ,
, -

170

ioseb andronikaSvili

; : , .
. .
. : , . : , ;
, -.
, .
. .
. : .
: ,
.
, ; , , .
, ,
.
, . , . -, .
? .
.
-, ,
-. , - .
-.
-, , . . : , : - . , .

literaturis matiane

171

.
- ,
- 1860 ,
- , . , , , . . ,
,
, .
: , . . , ,
. ,
. ,
- . , ,
, . ,
. ,
. , , . , ,
. , ,
, .
, , , , .
,
.


( )

Cemi mogonebani ilias Sesaxeb


(. . )

. 1901 . , .
, , . .
.
. 1893 . - . . .
1894 . ( ) . ,
, , .
, , . , ,
, . . , ,

.
1900 30 . . , , .
.
. .
, ! , .
, . . , , .
. -
. ,

literaturis matiane

173

, , .
, ; ,
, : .
30 ,
.
,
.
2530 . , .
, . . . , -, ,
, . . : ().
. , ; ;
. ,

. , ,
, .
, , :
, !
, , . ,
.
: - .
- . , . -, ,
.
, . - ,
. .
, .

174

daniel maslovi

,
, 50
.
, , - .
. . ( )
, , , .
:
, , , , , ? ,
, , , !
. , ,
, .
, :
,
?
, , , . , , . , , ; ,
, , .

, .
.
,
, , .
, , . , , ,
.
, ,
, , : ,
? ,
.
, .

literaturis matiane

175

, - . .- , .
. , .
- .
. : . - . ,
. .
, , (
),
. -. . , ,
, .
, . ,
: , - . . , , , 1924 .
1924 . , .
1930
- ,
80 , , .
.

. 13
, : - ,
,
.
,
. .

176

daniel maslovi

, .
: , !
,
... , , , , .
. . , . , , , 17- , ,
, . , , . . , . ? ? .
, , , .
, , .
, . : , ?.
.
?
.
. , .
! .
, .
.
, , ,
, , . , , .
. .
, :
, ?
, .

ilia WavWavaZe pirveli kursis studenti. 1858 w.

178

daniel maslovi

, , , , ?
, !
, !
, , .
, 20 . .
. - , . .
, .
, . . , :
. . . . ! .
.
.
, , ,
, . , , .
, ! . ,
70 . .
, ( ) :
? : ,
, .
, .

29 . -
,
11 , . ,

, .
, .
- , , -

literaturis matiane

179

- . , ,
, .
, , .
, ,
.
, ,
. .
10
. , 10
. ,
, . 10
: -, 11 , .
, , . .
. , , . . , , ,
. , .
, , !
, , . , : , , . : ?
.

.
.
: , , ,
, , .
, ,
.
, - , , .
, , , .

180

daniel maslovi


, ,
, . ,
, . , , -
. . : , -, .
,
. .
, , . ,
, . ,
. , .
, , . . . . ,
! , .
, .
, . .
, .
. , .
, , .
.
1907 . ,
40 . ,
. ,
. . , . , . , .

ilia peterburgel amxanagebSi

182

daniel maslovi

. ,
, . ,
. ,
. .
. , .
, .
, .
, ,
.
.
. , .
- ,
. . ,
, .
, , .
,
.
7 . .
7 . . ,
, ! .
, . , .
.
, .
. : !
, . , . . . . ! , .
. . ,

literaturis matiane

183

. , . , , . , , . .
. .
.
, , .
. ,
, .
() .
, . , ,
, . . . . , , .

2 , 1936 .

(
)
()
( 70 .
, .7)

mogonebani
. . , . 15
. , ( ) .
.
.
, -
.
, , . ,
.
( .7) , . 15 . .
( ), .
. , .
.
, . -
. . , . : , .
, ( .) .
- , ,
! :
! -

literaturis matiane

185

. .
, : ! , ,
: ? ,
. .
, .
, . : , !
. , .
. .
. : .
. . , .
.
: .
. . .
, , .
, , . , , , .
. , . .
. ,
.
: ,
, , , . .
, .
.
.
. . : , , ?

186

nino axvlediani

.
.
, . . , , , .
.
. , , . .
.
. --
.

cota ram ilia WavWavaZeze


1912 , 20 , , ,
() . , ,
,
.
.
() .
5 , , , , 1864 - ( ),
, , , ,
( ) . () . ,

- ,
,
, . , - ,
;
: , - , , ; , . ,
.

188

mixeil Samanauri

. , , , , .
, , .
, . . 7-8 , .
1936 . 19/10. .

`gadaxti batoni~
- .
.
, 139 , ,
, . , ,
, , ,
. - . : -, ---
, , !
, , , . , , -, , ...
, , , , , .
,
. , .
.
! , ,
? ,

! :
!
, : . , ,
.

190

daTa papiaSvili

* * *
. , - . . , , , - : ,
, -, ?
. ,
- . : , ,
. .
.
, , , ,
: , , ...
... : , .
, ,
.
, -.
, -... , , .
, ... : .
: , -!
: ?!
: ,
, ,
?
, ,
, , :
.
, , , -.
: , , !
- ,
, ,
. ,

literaturis matiane

191

. , ,
; , ,
.
,
.
: ?!..
: , , , , .
. , - - ...
: ?!!
: , ... .
, , , , ,
!
; , ...
: , ,
, ?
: ,
, 1.
, : , , , . .
* * *
-, , . , ;
!
, ! , !
: -, , , .
1

(XVI-XVII .).
.

ilia WavWavaZe
()

1893 . .
. .
. . . .
, . ,
. .
. ,
. .
, !
. , , : ?
, ? .
, ,
.
.
.
, , :
-.
. ,
, .
, ,
.
, ,
.
... , , ,
, . , , . .

ilia WavWavaZe Tavis naTesavebSi

194

ivane buqurauli

, , , , , , ( ).
,
.
, , : , . ,
.
: ... ... !-.
* * *
- - . , , , . , , .
- () . ,
, , .
. , , -
-, ,
, -.
. , . , - .
. - .
.
- - . .
, - :
, . - .
.
. , .
. , -

ilia duSeTis sazogadoebaSi. 1872 w.

196

ivane buqurauli

, , , , .
. , .
, . ,
-, , . , - , . , , . , .
. ... . , ,
, . , .
, , , ... !..
. -, , - . , .
. , .
, . . , .
* * *
- .
. . :
, ,
.
1, , , .
. ,
.
* * *
1906-7 . . .
? , 8 .
1

ilia WavWavaZe. 1880-iani wlebi

198

ivane buqurauli

,
-. , .
, .
. , . , . . . . . . .
-. , . .
? , .
, ;
, . ,
. ,
. , : ,
, , , ?!, . , .
, .
, ? .
. .
.
, , , .
. . :
, , ,
, !
:
, ,
, , , , , , -, - .
, , - , .

amonawerebi zaqaria yifSiZis kerZo werilebidan


1
. () ,
. :
23 , 1893 .1

... : .
.
. . . ( ) , , .
, . , 2 [], . .
.
( , )
. , ,
( ) .
. ,
. ,
.-. . .
, .
-, , , 400.000 - . , 1874 .
. . . , , . , , .
. ,
, , . 3 . (.4) . , .
. . 5
. , , .
1

, .

. .
, , . .
5
, . . . .
3-4

200

amonawerebi zaqaria yifSiZis kerZo werilebidan

, . ,
, . , . .
2
, 14 , 1893 .
... 1 . ,
,
. . . , , . . , . : , , , ,
.
, ,
. ,
, ...
3
, 22/I, 1894 .
... . . . . ...
. .
, .
, ,
. ,
...
4
2 . - . , 5/2, 1894 .
... (. . .) (. . . .) , .
1

. 5.
, -
.
2

literaturis matiane

201

, , , , . ,
. (. . .) . - , ,
-1. ,
: .
5
2 , , 10/2, 1894 .
... ,
, , ,
...
6
. . - , 1618/5, 1894 .
... , . , , . ,
. , . , - , . .
...
7
. - , 12 , 1895 .
... , .
: , , , ...
8
. . - , 18/II, 1899 .
... , 3 ( , . . .) 1

,
: ( )
, .
2
.
3
, .

202

amonawerebi zaqaria yifSiZis kerZo werilebidan

, , , ! , . ,
,
...
9
, . , 7/2, 1900 .
... ( ,
. . .) , . . , ... ( ) .
, , .
10
, 3/5, 1900 .
... , ,
1 .
, . , , . - ... ( - . . .).
, [ ], , . , , ...
11
, , 19/12, 1902 .
... ( . .) 300 . . : , ... ,
10000 . . . (500 ) ?
... ...
1

ilias karmidamo yvarelSi

204

amonawerebi zaqaria yifSiZis kerZo werilebidan

12
, , 4/4, 1906 .
... ( , . . .).
, ... ,
.
... ...
13
, . , 18/4, 1906 .
... . . .
, ... . , 1 ,
. ...
14
, . , 5/5, 1906 .
... , . ( . .). 10 ...
... - - . . ...
15
- ,
(). , .
, ?
. : . - ? . ? , .
. . - . : .

:
.
1

. .

iliasTan
- ,
, .
, , .
, 1892 .
.
. - . ,
, , . . 1893 . ! .
, . , . .. . , : .
. .
. .
, .
1894 .
. .
.
: ? ,
: 6 , ! .
, .
, ,
.

206

giorgi berZeniSvili

, . (
25 . ) , .
, :
, . ,
, , 5 -

ilia WavWavaZe duSeTis sazogadoebaSi. 1872 w.

. . ,
(1864 . 8 .).
, ;
, . -

207

literaturis matiane

. , .... . .
.
, , .
.
, .
1.
. ( )
1936 . 15 .

vin iyo dimitri jaSi?


. . . 17 , ,
. ,
, .. 1901 , , . .
.
, ,
. , , , , - .
, , ,
, .
. ,
,
. , ,
.
, .
. . .
. . . .-. -.
.
,
,
, - , , .

, . . . : ,

literaturis matiane

209

, . , . . . : ? , , : ,
, , , -, , , ,
,
. ( ).
? ,
.
, , , , . .
, . :
. , .
-, -. : ? ( )
,
, , . , :
?
: , , .
, . , - , , , , . .
, .
. :
5 . .
. . -

210

luarsab xelaZe

, , . , , :
, , . - , . , , - , , . - .
: ? -, . ,

: , , ? , , ,
, .
, . , .
(, , ) .
, , .
* * *
1904 . , , , . ,
.
. , . -
.
.
. . .
, -

literaturis matiane

211

, , .
.
, , . ,

, , . - ,
. 19181920 . , , , .
,
, .
, .
,
.
.
. .
,
.
: , , .
. .

212

saguramoeli glexebi ilia WavWavaZis Sesaxeb


(. . 1937
)

(76 . . )
,
.
, .
, ,
, . ,
, . . , . , . .
*
, . . , ,
, .
, , ,
, ,
, !
, , - ,
, , , ,
, , .
.
, ,
. , .
, , , , . , , , . ,
, ,
, .
, . , .

literaturis matiane

213

, , , ,
.
. .
, ? ,
. ? ,
. , -
. !
- , , -.
- (..
. . ).
, ( ) , .
, :
, , . -
.
, . .
, , :
, , !
, , .

(88 . )
8-9 , .
. ,
, .
. ,
, . , , . .
, , . .
, .
, , , .
, , , -

214

saguramoeli glexebi ilia WavWavaZis Sesaxeb

, , . . ,
, , ,
. ,
, , , !
, .
, , .
*
, .
, , . .
: , . , . , , , . , . , ,
, . , .

(, 65 )
, ,
. : , , .
, . ,
: ? : , , , !
, , ? , ,
, ? , , !..
!
, ,
, .
, ,
, , .
.

ilia WavWavaZe. 1870-iani wlebi

216

saguramoeli glexebi ilia WavWavaZis Sesaxeb

. : ,
. , ,
, , ,
, ? , ! !
. , ,
. ,
, , ,
, . : , , ... : , , ?
!
, :
. , ?
?
.
. , : ? :
, , , -?.. : ? : , , -. , !
, ! , , . ,
: , ? -, . : ?
-, , , , . .

( , 80 )
! , . , ,
,
.
()
, .
, , , .
. , , , .

ilias mkvlelobis adgili (wiwamuri)

218

saguramoeli glexebi ilia WavWavaZis Sesaxeb

, , ?
!
: , ,
.
.
, ,
, ,
, , . , , , ,
. , ,
. , . :
. , ,
, , .
.
.
. , ,
. : . .
, , ,
. : ,
, , !
.
,
,
: ,

.
, ,
. , . , .
, , , . , , , -. , ?
, -?

literaturis matiane

219

, .
, , ?
, , -.
, , , , !
, , .
, .
. ,
.
. .
, !
, , ! , , ! . , ,
, . , ,
, . , . ,
, .
. , !
*
, , , ! - .
,
? , . , .
.
, .

( ) , , ,
, .
*
.
, .
. -

220

saguramoeli glexebi ilia WavWavaZis Sesaxeb

. ,
, !
(),
. ,
, -
? , !
( ).
, ! . : ,
. .
! .
: , ? ,
,
!

()
, , .
, : , ,
, - . , . , ,
, , ; , , . , :
! ,
, . : ! , ,
, ? . , , , ,
, ...
, ; , , , , , ? ,
, . ,
, , . , . -

literaturis matiane

221

. ,

, , , . , , .
; ,
, , , , . .
, . : .
, ,
: , . , , .
, ?
. . , ,
? ,
. , , . .

(66 .)
. ,
6 . : .
6 . , , . , , .
. . .
. :
? , .
. ,
. , .
, , . , .
.
, ,
, .

222

saguramoeli glexebi ilia WavWavaZis Sesaxeb

. ,
, .
, ,
. . : ? .
, .
.

?

(75 .)
.
. , . , :
, .
.
, , . , .
, .
, ?
20 .
- - , .
(, ),
, , .
,
. . ,
.

. , , , : , , , ,
.
, .
. , , , .

literaturis matiane

223

.
. ,
.
. , .
. .
? .
.
, , . ?
-.
: ?
? : ,
.
! .
.
,
, .
, , ,
.
. . : , , (20 ).
, , . .
, , .
.
, , .
. . . , . , , . -.
, : . .

224

saguramoeli glexebi ilia WavWavaZis Sesaxeb

120
.
: , , , , . !
, ,
!
.
, .
- .
. , ,
.
. .
,
, . ,
.
. . . .
, .
, , ?
, ,
. , . ,
, ,
,
.
. ,
- : , , ,
, , ,
. .
. , 6
,
.


, .
, ,

literaturis matiane

225

. ,
, .
.
. : ,
! , . , ?
, . , , , , . , . ! ! !
. .
, .
.
, , ,
.
, , ,
, , .


. . . . . !
, .
: , ,
, , :
, , , ,
. !
, , , .
, . .

(82 . . )
, ,

226

saguramoeli glexebi ilia WavWavaZis Sesaxeb

, . , , , .
, ; , . , , , , . , ,
, , .

(109 )
, , , , , .
- .
,
, !

(55 , )
, .
,
.
. , -. ,
. ,
, .
, , . , , , , , ? . .

(36 )
, .
. , , . , .

literaturis matiane

227

: ?
! .
.
, , , .
- , 14 , : !
, , , !

( , 46 . )
.
. .
, . ,
,
,
.
, . - . , , ,
.

(80 )
, .
, ,
, , ,
, ?
, ,
. ,
.
, .

( , 70 )
, , .
.

228

saguramoeli glexebi ilia WavWavaZis Sesaxeb

, . : , .
: , ,
. ,
, .

(85 )
()
. , . ,
, .
, . , . , .
, . . , ,
. .
: , ,
: , ,
, ,
. , , ;
.
, . ,
? .

(70 , . )
,
, , , . , ,
. , , . .
, , .
. -

literaturis matiane

229

,
.

()
. , . , , (. .) . , ... ,
... . ,
, , .
, , , .
. . . .
.
...
.
, !!...

(80 , )
, .
, ,
. . , ,
. ,
. : ,
? , . : , , : ,
, . . .
, . : , , , :

230

saguramoeli glexebi ilia WavWavaZis Sesaxeb


,

...

, . ,
, .

(72 , )
, ,
, . - , -
. , . . ; , ;
, .
, ,
: , ,
... , ,
, . ,
. , : , ,
, , ,
: -, , ; ;
. .


. ( ), , .
. . . .

literaturis matiane

231

:
, .
.
.

(83 .)
, .
, , ,
: .
: , , ?
, .
,
- .
:
, -.
! ?
, , .
, , ,
, . ,
. , , !
, .
, ,
-. . .
. : , .
, . . , ,
,
. , -.

(75 . )
. : , , , , !
. . : -

232

saguramoeli glexebi ilia WavWavaZis Sesaxeb

, , ... , ,
?
. , ; ? , ... , , , !

(75 . )
. ,
.
, , - . , , . ,
,
, ,
. , !
, .
: , ,
, , , . , : , .

()
, , .
23 . , . . .
. ,
. ,
. , .

saxli duSeTSi, sadac ilia cxovrobda 1868_1872 ww.

234

saguramoeli glexebi ilia WavWavaZis Sesaxeb

, , , . . .
, .
. . , .

mogonebani
v a J afSavelas
a-f
Sesaxeb

masalebi
ilia WavWavaZis
biografiisaTvis

(- )

luka razikaSvili
1905 ,
. , ,

.
.
: , , ,
, ! ?
, , , ,
!
- , , ! , ,
, ,
. , , - , , . , , , : ,
, 1 . , :
, - .
: , , , ,
! , !
, ,
. , , . , , , , -! : , ;
, .
.
1

.
.

238

Tamar razikaSvili

. , .
.


(- )

, , - , , , . , :
, !
. , , .
: -! , .
, . , . , .
, . . . ,
. , , ,
, , , , .
.
, .
, , , ,
. . , .
-, ,
, , .
, ,
. , ,
. , , - .

literaturis matiane

239

- - .
. - .
, , , ,
. ,
. , .
, :
, ?
, ! , , , .
, - ,
,
, : , , -.
, . , ! ,
. , .
. , ,
. , , , , ,
. .
: , , ,
, .
, .
,
, : , , -.
. : -!
, , . . ,
, .
, , :
! .
. , . , . .

240

Tamar razikaSvili

. , :
, ,
,
,
!

( ), , (
, , ). , , ( ), ( ).
. , .
. .
. . , , , ! , . : -, .
, .
, , ,
: , , ,
, , , -.
. , , . . .
, . : , , , ,
!
. ,
.
- :
,
,
, ,
;
?

241

literaturis matiane

:
,
!

:

?

:

, ,
,
- !

, ,
,
,
, ?
**

?
,
!


. , ,
.
, ,
, , .
: , !
.
, , , , ,
! .
, ,
- . , -

242

Tamar razikaSvili

! , ? .
, . ,
.
. , , -. , , -. . , . , .
, . , ,
: , ! , , , , : ,
. .
: , !

vaJa-fSavela
()


(-) , . -, , . ,
. - . - . ,
() . : ,
, , , , . : ,
. . , . , .
, - .
, : , - ,
, , - .
,
, . , , , :
.
, ,
.

244

sandro razikaSvili

-
, ,
, ,
.
,
.
. , , 1 ,
.
.
:
,
?
,
.
2
.
.
.

, , . 3 , .
2.
( -)

: ,
(), .
. , ?
, , , : , , !
1

, .
.
3
,
(. . , I, #748).
2

literaturis matiane

245

- 15 , .
- ,
-, . - -.
, , : , , ,
.
,
, , 3 4 , . .
- , : , , , . ,
,
, . ,
. .
, , ,
: . . , . : 1
. , .
.
. .
- ,
.
, . , , . , . . .
, . .
, .
1
. ,
, .
.

246

sandro razikaSvili

, , . , , . - . , : -, , , , . , :
. ,
, .
. , , ,
, , ,
, .
, ,
,
: , , , ! , ? ,
! .
,
, .
(
, , -
. , ). : .
,
! . , - , . ,
- .
. : ,
. , , ! .
() , . ,
, .

literaturis matiane

247

. , . , , . , . , .
. - . . : , , , , ,
. ,
. , ,
. , , .
, : , , ! ,
, : , , ? -,
! -,
.
: . , .
(-), (),
, .
. , . .
- .
. . , ,

. () ,
. , . -
: , .
, , , ,
. -

248

sandro razikaSvili

. ()
.


. . . , , .
, , , , , .
. . ,
. , . .
: .
, .
. , ,
, .
, .
: , , . , .
, , ( ), :
, . ,
,
. , , . ,
, .
, , - ,

literaturis matiane

249

, ,
, : , , .
, .

:
,
. . .
, . ,
, .
-.
-, , , . ,
.
: , ,
, , , 16 ,
.
,
, .

, ,
,
. , ,
, , .
. .
. -----
, -. .

250

sandro razikaSvili


, -,
. ,
.
,
, , , .
, ,
.
- ,
: ,
, !
.
, , ,
, .
. , : ,
:
, ,
, ,
,
-. .


, ,
,
, , , . , -. , . ,
. , , , ,
.
: .

251

literaturis matiane

: ,
.
, .
, , , , , .
. , ,
.

- , , , , - , . , , ,
,
, : , , .
: .
. . , . , ,
, .
, ,
. ,
, , 10 , . . . , ,
.
. .

, .
- , .
.

252

sandro razikaSvili



, , . ,
, .
.
.

.
. , . , ,
.
. , , , ( !).
, , :
. ,
. . . , , .
, , . , , ! 1 ,
, ,
.
.
. ,
,
1
, , , .. ;
, , , . ,
. -. ,
. , . ,
, .
.

literaturis matiane

253

. , - . . . ,
. , ,
. , . .
,
,
. , ,
. .
. - , ,
. ,
.
, - .
, .
, . , , , -
. , , ( ) , , , , .
. , , .
- : , , ,
. . , ,
, .
. , . -.
.

254

sandro razikaSvili


, , -.
.
: (, ). ( )
. , . ,
. - , . .
. ,
.
,
, , ,
. ,
.
, -
. , ,
. , . ,
, . .

, , , , .
, , .
, , .
.
, .
, - ,
. , , .
, . .
.

255

literaturis matiane

;
, ,
, ,
, . -
. , , . , .
.
, ,
: , , .
, , , , ,
, .
, , . : -, , ,
.
, . ,
, .
- . , .
, . , ,
, . . . , . . , , .

, ,
:
- , , , , , -

256

sandro razikaSvili

. -.
, .
, . : , ,
,
, , .
, , , .
, - - ,
.
: , .
, .
,
.
- , - .
,
, , - .
: .
, , . , , . , -
, .
, . . . , .

,
. , . ,
. , . , , ,
- , , .

257

literaturis matiane

, : , ,
? ,
.
, . ,
. , . - .

-, , . . ? , , .
1905 , , , , . : , , , ,
,
. -

. ,
, ,
.
,
. ,
.
-.
.

, , , - . , -

258

sandro razikaSvili

, .
. , ,
.
.
, :
!
. , . . ,
. , .
. . , .
-

:
!
, . .
.
, . .
, .
-


- : - , , .
, .
, .
. , .
: , . . : ,
: .
, ,
, : . , ,
. : , , , . ,

259

literaturis matiane

, ,
. , . , . , . , , . , .
- , , ? , . , ?
.
-
, - , .
, :
. ? , ,
, .
, :
()
- ,
.
,
:
,

-
.
,
, ;

...

:

?!
:

260

sandro razikaSvili

?!
,
,
,
...
,
, ?!

!..


, . ,
, , .
. -
, ,
.
, , - . : , , .
, .

:
,
.
, ,
.
,
.
, ,
.
, ,
.

.
. ,
: , . ,

261

literaturis matiane

, - .
, . . ,
: , , . , , ,
,
, . , , - , .

-, , . 1 , .
, . - .

, ,
. , :
-, : , !
- . , , ,
.
, .
, . : , , , ! , , ?
, , .
, , , , ,
.
,
1

. , .

262

sandro razikaSvili

. , , , , , , .
, ,
: , ,
? , .
. , , .

- ,
, , , . , . , ,
, , : , , , , ,
! , : ! , - , .
. ,
: , ,
. , - . . , , - -, ! .
- . . . ,
, , . , - .
,
. : , ,
, , , (), , , .
, :

263

literaturis matiane

!
,
,
,
-,
:
.

.
, 1 2
3

,

,

,

.
,
.
,
?

,
-
!

?
,
, ,
. . ,
.

1912 . 8


, , , 1

.
.
3
.
2

264

sandro razikaSvili

, : , , , , , .
, : .
- ,
. ,
, -
, - ,
.
- , : , . , , . , , , . , ,
.
, .

25 26 , - , . , ,
(). , ,
, , . ,
. , , .
- ,
,
. ,
, , . , , , - ,
, . , , , : , ,
.
, .
- , , . . , , .
. , -

265

literaturis matiane

. , :

(- )
, , ,
;
,
!
,
,

.
,
:

.
,
?
,
- .
, ,
!

, :
, ,
?
,
.

!

.
,
,

!
, ,
.
, ,
.

.

!

266

sandro razikaSvili

, ,
. ,
, :
, , :
1
( . )
, , ,
, :
,
.
, , ,
:

.
, ,


,
, , ,
.
, , , !
.
,
.

,
,

:
.

.
,
.
, , ,
!

: - , , .

267

literaturis matiane

,
,
. :


,
, ,

- ,
,

.
-,


;
: ,
,

.
, -,
?
,
, ,
, ,


...1
... , ,
.

.

:
, ,
,

, .
.

268

sandro razikaSvili


.

.
,
1 .
-
.

.

, :
, , ! ? . . . , , ?
? , , ?
, , . . ,
. , , , , , . , , , . . ,
, , :
. , ! . . , , ,
, , , ,
. , .


, , . , ,
-.

, .

269

literaturis matiane

, , :
!
. ()
. , . , .
? ? . . .
, .
. .
. .


:
( ),
. , : . .

1910 . 30 . : -, . -: :

.
,
.
, ,
,

.
.
.

!

270

sandro razikaSvili

1913 - .
.
. :
! , ,
, . , ,
, ?
, :
. , ? , , ? ,
, .
, .
. , , ,
, . , . ,
, , : .
, , . ? .


1913 . 23 .

. , . , ,
.
, , , , . :
!
- :

:

.



.

271

literaturis matiane

.

.



.

.

.

.

.
, :
23 . 1913 .
! ,
, . , , , , 300 ? , . . , , .
, -. , .
, . .


.
. ,
: , ,
: , , ,
, , .
. , , .

272

sandro razikaSvili

, ,
, . :
!
, -
. , , ? .
? . , , . , ?
, . .
, . . ,
. .

, ,
, .
1915 . 23 .

, , ,
. , , . , : ,
, !
. , .
* *
, .
, :

, , !

.

, .
-

273

literaturis matiane

, ,
:
, ,

,
.

.
, .
. , :
!
. .
, .
. ,
, . , ,
...
, .
, .
, , , ? , .
. , .
.
. :
.
-

: - .
,
, .
, -
. , -
, . , , , : , , , !
, , , -

274

sandro razikaSvili

. : ,
. . :
, , , - , . , .

, , : -, ,
. , , ,
-, .
! .
! .
? .
, .
, , , . .

- 1915 .
. . . ,
. , ,
, . . , ,
.
-, , .
: , ? ,
? - . , ,
?

275

literaturis matiane

, , . .
. , , .
. - . ,
, - . ,
. ,
.
, .
, ,
,
. - .
, -, : , , .

. . , . : , . , . .
- .
. , ? . , , : , , , , , , , , . ,
, .
, .
: , .

, , , , .
, , -

276

sandro razikaSvili

, , . ,
. , : , ,
, . ,
, ,
, . , , , . , , , , . , , - ,
.
.
, , . , -
, . , .

, , ,
. - , . , . , , .


- .
, , .
.
, ,

literaturis matiane

277

, .
,
, . - ,
.
. . , , , : , , ,
, .
, , : , .
, , :
, .
- .
.
, , .
, - ,
-. , - . , , , . , .
26 , . : , ? . 27-
, . , , , ,
.
, . . . , . - . : . , : ,
... , !
. . -

278

sandro razikaSvili

. . ,
-. , , . , . ,
. , , .
1935 ., .

mogonebani did poetze


- - . .
,
.
, , , - (
), , . , ,
. , , . !
. --
.
. ,
, .
,
,
.
. , ,
.
, ,
( ), , .
. .
. -,
,
, .
**
, , , .

280

sandro SanSiaSvili

, . :
, ,
(), . , . , ( ) , , , .
.
, ,
.
* *
, . , , ,
.
- ,
... !
: ! .
. , .
, , .
. : .
,
. ,
.
, . :
,
.

, ! : ,
.
* *
, , ,
,

literaturis matiane

281

, , , , .
. ,
,
,
. , , , .
, .
;
. ; , .
, .
. ,
.
- .
, -
, , !
, , ...
, , .
:
, !
, ! . .
.
, .
* *

.
, :
!
. 1908-09 .
, . . :
, , .
:

282

sandro SanSiaSvili

, !
.
, , .
, .
, ,
:
!
; . , .
?
, , .
,
... .
- - .
.
, .
, , !
* *
.
- , .
. . .
, , ,
: , ,
, , , .
, .
-. , . () .
,
. . .

literaturis matiane

283

, , , , !
, ,
- ,
: ?
.
? ?
.
,
, -.
, ,
.
, , .
.
, :
, .
.
? ,
.
* *
, , ,
.
. ,
, , , , , , , : , ,
, .
: , , .
, , , ,
, . .
, .
.
.

284

sandro SanSiaSvili

, , .
. . . , . :

...

:

!

. . . ...
.
, , .
.
.
. ; ;
, .
. ( )
,
.
, ,
;
.
, .
, :
, ! .
* *
, .
, ,
, , , - , , .
, , ,
.

literaturis matiane

285

1915 .
,
; , , . , -.
:
!
* *
:
( ) . , , .
, , .
, , , , - .
.
? ? ,
, , , ,
, !
, : . !
.
. ,
.
. , ,
.

, , -.
.
.
, . , . -. - ;
. .

286

sandro SanSiaSvili

;
, ,
!.. , .
! !
, !
... , , (
) . ? !
. . , , .
!
.
...
-... . , .
,
. : ! , ... .
. -. . , .
, ... ... , : !
, .
.
! ! ! !
, , .
. , , ,
. . .
, , .

vaJa-fSavela
(naxati naturidan mose ToiZis)

288

vaJa-fSavela xalxur poeziaSi



,
,
- ,
- .
- ,
.
, ,
,
,
.
,
,
,
,
,
?!
,
,
,
.
,
,

.
,
, -,
,
-1.

1
, , ( ) . . .

289

literaturis matiane

1
, !
,
,
.
,
,
,
,

.
,
.
, ,
, .


-
:
,
,
!
-,
,
,
.
,
- ,
;
!
1

.
: . :
-,
,

.

, ,
.
.

290

vaJa-fSavela xalxur poeziaSi

-
, ,
,
,
.
,
,

.
,
!
,

,
!

.
-
,
!
,
.
,
.
-,
,

- !

!

!

.

!

291

literaturis matiane

!

- !
,
!
,
.

!
,
,
,
.
,
,

.
-
.

!
-
!
,
,
,
,
,
!

.
,
- .
,
,
, ,
?
,
,
:
!

292

vaJa-fSavela xalxur poeziaSi

-
.
,
.

!

1915 .


-1

;

!
:2
?
3
!

-
- ,
, - .
- , .
, .
, .
. ()

. ,
.
2
.
3
.

masalebi
iakob gogebaSvilis
biografiisaTvis

masalebi
ilia WavWavaZis
biografiisaTvis

iakob gogebaSvili
()

, . . , -, .
, - . ,
-
, , ,

. - , , ...
, . , .
, - .
.
, ,
, , .
- .
, , , - .
. - . . , .
. , , , - -.
, :
,
.

296

Sio mRvimeli

, ,
. , , .
, .
, , , ,
, .
, ,
, ,
.
, ,
. ,
.
,
, .
. , , .
12 , , .
-
. , , . - .
-
.
, ,
, . .
, .
. , . . - . .
- ,
, :
. ,
!

literaturis matiane

297

- . . - .
: , , ,
, , , , -. . .
, ,
. . - . ,
,
.
.
, , , -
, -. ,
, . . . ,
- .

.
.
: . - , ,

, , , ,
, - ,
! ,
, -, ,
, , . , , , .
. ,
, .
,
. - ,
, , - -

298

Sio mRvimeli

. ,
, , , . - ,
.
, , . , , .
.
. . , . - , .
. ( ) ,
, , . , ,
. .
. -
. , , .
, ,
.
-, .
. . ,
, . , , . , , .
, - .
.
, .
, , , , .
.

literaturis matiane

299

,
.
.
, , .
; .
: .

, . : , ,
!
,
. . . , , , .
,
- .

. ( , ) - .

, , .
, , , .
.
,
:

. ,
, , , , -

300

Sio mRvimeli

. .
: ( ) ,
.
, .
. ,
. .
, -
, . - , , .
,
.
;
. , , : . .
. . ,
. , .
- .
.
. , , .
. ,
, . ,
. ,
.
, , ,
, -

literaturis matiane

301

,
. .
, ,
. ,
.
, , , . , , . ,
. , .
, , , , .
,
, .
, , .
.
- . . , , . .
, . , -, - .
, , , , ,
.
- .
,
, .
, : , -, -, .

302

Sio mRvimeli

-, , , , .
,
.
( ), .
, , , , .
. , , . , , , ,
.
, , .
. , .
, ,
.
: , , , .
, ,
. , .
, .
, .
, . . , .
, , ,
.
- -, .

literaturis matiane

303

, . , ,
, ,
. , .
, .
, , .
- .
, .
. , , .

.
.
, ,
. - ,
.
.
.
. , - ,
.
, , , - , -, - - , , .
.
.
. .
- , .
( )

304

Sio mRvimeli

, ,
,
. . ,
. : .
, , .
: , -. . ,
.
, , ,
, .
, , .
,
.
.
, - ,
, : ,
, . ,
. , , !
,
, , .
.
- .
, , - -
.
, , . - .

literaturis matiane

305

, , : - , , .
.
,
- .
,
.
, : , . ,
, , -, ( ), - .
,

, .
, , , ? ,
,
? .
. :
. , : , ,
. .
: ,
.

iakob gogebaSvili
, , !
, .
12 , .
. , . , ,
. .
-, !
. , .
.
?
. . ; . .
,
:
, , ,
? , : , !
.
. .
, , , ; ,
.
, , !
,
, ,
. ,
, .
, - , ; .
, ,

literaturis matiane

307

.
, ,
: ? , ?
( ,
11/2 ). .
-, ? .
; , . ,
.
, , , , , . .
,
. , , ?
, ; . ,
. , ,
, , !
. .
, , . , ,
! ? !
,
, ,
, , .

: . ,
-- , --.
- ,
. , - ,
. .
. 1914 . -

308

vano avaliSvili

:
, :
:
. .
, : , , ? ! , ,
, . .
, , .
, ?
, .
, , . :
?
, , , .
. .
.
, . ( II .)
: ... ...
, .
:
. .
, , .
, , .
. , .
, ,
, , . ,
; , , , ...
, , ?
, .
. . . , .

literaturis matiane

309

1907 1 , ,
, .
, .
, . , , ,
, , , ? .
. ,
, ,
? ,
. , . , . ,
, . , , . , ..
, ,
. ,
, , . , -
. 9 . 12 ,

. , .
, . . .
-, -!.. , , . , . ; : , ,
. .
. . .
. ,
. . , .
; .

310

vano avaliSvili

, , , ,
, . .
, -
. ; , .
, , . . .
(). , , .
. . , . . . . .
,
; ;
.
,
, . . . , - , .
-, , , , ; , , .
. , , .
-! , , .
. , . , - . , , -
, . . ,
. -
.
200 .
. , . , - .
- , ,
.
, ,

iakob gogebaSvili
(1840_1912)

312

vano avaliSvili

.
.
, .
.
? , ,
-, , ,
,
. , : , , - , , , ,
, . . . . , ,
,
. ? . . , . . .
, .
. :
. , , .
, .
, , ! , , .
, , ?
. , -
- ,
, , .
, ,
; - ,
. .
-, , , . , , , , -
. , -, ,
.

gamokvlevebi
da
narkvevebi

masalebi
ilia WavWavaZis
biografiisaTvis

cxovreba da Rvawli grigol orbelianisa


( )
. , (1905 .). -19
. . , . -, , .
. ,
, ,
.
. , , , , , , , , ,
,
.
. ,
. . , , -160 : , , .
. . , ,
, ,
, . ,
( , . , . , . , . .)
.
. .
, , ,
, . , , , ,
.
, 1905 . , . 1.
, , ,
1
. . . . , ,
, . . .

316

iona meunargia

, . , , .
,
- .
.
-
. , ,
, , , 60 , ,
, ,
.
. , . ,
, . 70- . ; , , .
.
, ,
-, , , . . , , , . , , .
,
- .
. . ,
XXI , XX, XVIII- (. . 145, 163),
, XXI- . ,
XXII
.
, XXII
, . -
, -
.
, , , , , I, . , , ,
, ,
.

317

literaturis matiane

. ,
,
; . . , . , .
, . , . . ; , , ,
. .
,
.
, , 1 , , - . ,
.
1934 , .
, , , XXII, XXIII, XXIV, XXV XXVI .
. XXVII . , ,
.
,
.
, , .

1939 . 12-III


XXII
-
-. , , -.
Et bien, .
, , , - :
.
, ,
, 1

1938 . ( ), , . . . .

318

iona meunargia

, : , .
, ,
. , ,
, ,

- . , , ,
, , .
?
, , ,
, .
. .
. . ,
, - , , , , ; , - , , , -, . , - -
,
, , ?
:
, . ,
, , , , , ,
, . , - .
,
. , -

grigol orbeliani
(1800_1883)

320

iona meunargia

, , ,

, , , , , , ,
, .
; ,
, , .
, ,
;
, , , .
. , . 1879 , , :
.
?
; , 200 ., ; .
, , , !
? , ,
. ,
, ,
, , ,
, , ,
, .
.
? ,
, , .
, 16 . , 30- ,
, .
. :
, 20 . ?
? ,
. 20 .

literaturis matiane

321

. , , ,
, ,
. ,

. , , ,
, , , .
,

, , ,
, , , .
, , , ,
- ,,, ,
,
, , ,
.

,
, , , , , , ,
, !1

, , . ?
. -
, 2:
; ,
; , ,
, , . . , 3.
, ,
. 1866- , ,
:
() , -

11 . 1879.
.
3
22 . 1868.
2

322

iona meunargia

, -, , , , ,
, ,
. 24, , ,
, .
? !
. :
1. .
2. . 3. . 4.
5. , ? , , ,
, 1, ,
. , , ?
, ? , , , , , , . ? !
. , ? : ? ?
, . .
, , . , , ; ,
, . . ,
? , ,
, , ,
2.
1
2

- .
6 . 1866 .

mxatvari _ platon CeliSCevi. `nina griboedova-WavWavaZe~

324

iona meunargia

, , , , , , , , , - . , , . :
, , , ,
1, , ,
, ,
. , 2, .
,
,
.
: , , 3.
. ,
.
, ,
. , ,
? -
? :

,
, , , ;
, , ,
,
, . ,
, ?4.
1

7 . 1857 .
5 . 1878 .
3
26 , 1865 .
4
1882 . 20 .
2

literaturis matiane

325

, , :
,
.1
, . , . ,
, . , ,
.
,
. ,
. , . . ,
. , . , .
- , , , , .
.
. ,
.
.
. . :
, , ,
, . , , ,
,
. .
?

2.
, , ,
1
2

i-d.
15 . 1867 .

326

iona meunargia

, : , . ,
,
. , . , :
, , 60 ,
, ?
, ?
, , ;
, ; ; ;
, , ,
; , ,
; , , , .
?1
.
:
, , 2. , ,
; , ,
,
.
, , .
,
,
. ,
,
. , ,
! .
, ,
, ! ? , , ,
1
2

23 1879.
( ) . . . . 273 . II.

mxatvari _ platon CeliSCevi. `saqarTvelos eqzarxosi evgeni,


sionis sakrebulo taZarSi~

328

iona meunargia

, , , , , , , ,
: , , , ; ,
, , , , , ! - , ;
, ,
. ,
, . - ,
, , .
70 ; , , , ,
- . !1

13 , 1887
, , . .
, ,
2... ,

. ,
,
, .
,
- , . - ,
, , . .
? ? ,
- -,
. - .
, ,
, , .
1
2

4 , 1875 .
. . . . . 1905 . . 177185. . .

literaturis matiane

329


-
, . . ,
- ,
. - , :
... ,
; - ,
: . . , . ? - ,
? , . ,
, :
, ?
?
? -? . ? ,
. ,
, ,
.
. ;
, , .
! ,
, . , ,
. , 1.
,
, , -, . ,
, .
,
. , .
.
1

27 .

330

iona meunargia

XXIII
, .
, , . , , , , .
,
, -
- , ,
, .
. inter
arma , , . .
, , :
, ; , , ,
: ,
, , ,
, , .
,
,
, . ,
,1
. 2 , ,
.
, ,
, - , , , , , . .


1
2

65, 1883.
i-d.

mxatvari _ platon CeliSCevi. `qarTuli saRamo~. Tbilisi

332

iona meunargia

, , ,
,
.
, . .
, .
-
; , .

.
, . , .
... , , , .
- . , .
. : , , ,
, -. , , .

. -, , , .
, ,
. . , . ,
,
:
, , : , , , .

;

literaturis matiane

333

- -, , .
-, , , , , ;
, , , : -, .. , , , , , , ,
.
, ..

. .
25 , , , - , .
, . , , .
. , - , , , .
, , - - , .
, 1, , ,
. , :

.
: ,
2.
1
2

. . , .1.
i-d.

334

iona meunargia

? , ; .
. , ,
:
,
.
. -.
, , , .
, , : ( ), , . : , ..
-, - .
, - . - , . , , ,
. , , ,
- .
-
, -, .
,
. , , ,

, -18 ,
- .
, , , ;
, , , ; ,
, . .

mxatvari _ platon CeliSCevi. `baroni grigol vladimeris-Ze rozeni~.


Tbilisi. 1836 w.

336

iona meunargia

- : ,
. , , ?
, , .

, - -, , ,
-, , ,
.
, , : , . ,
.
,
- - - .
.
.
.
, .
, . . . , , ,
. - , , , .
, ,
.
,
.
, ,
, . - ; , ,

337

literaturis matiane

, ,
,
, , .
, , .
, , .
- . . , .
, .
, , . , , , .
, .
.
XXIV
, 1, -
.
, -- . , , .
, , - ,
, 1

. 1905 . . 19. . .

338

iona meunargia

. .
,
. .
.
, , , , ,

, , . : , , -. : , , - .
- .
, .
, .
,
1 :
2.
, .
3 . ,
.
;
: ,
, :
,

: .
, , . , , , !
- , , , ! - ,
-, , 1

, . . .
15 . 1875 .
3
. , . . .
2

mxatvari _ platon CeliSCevi. `saRamo kudinovisas~. peterburgi

340

iona meunargia

, , , , , , , , , ? , , ,
, ,
.
!
.
, ? , , --,
, , , ,
1.
- , , . ,
, , . . - : , , , , , . 2. , .
-
,
, .
:
. ,
, , . , ,
, ? , ,
, 3.
. , . , , ,
1

12 . 1877 .
. .
3
1874, . .
2

341

literaturis matiane

, . 27- 1879-
, , , :
, : ,
! , : , (1875 32); ,
, , , (1875 134). , . , :
,
...

, ,
.
, . - . ,
- , , , . . :
( ), (, ), ( ), ( ), -? : , , . .
. .
: . ,
: , ! ! , , .
. , , :
, , !1 , .
. 1

101.1876.

342

iona meunargia

, .
, , , .
.
, . , .
,
. - -: 1. -, , : , , , ; 2. ,
; 3. , , , , . : ,
. , , . ( . :
,
, ,
, ,
, . , , , , ,
; ,
, . , ,
, : ,
, ). 4. : , , , ; ~ ; ~ ; ~ ,
~ , , .
: : ... - - , , .
-, .
, , ,
. ,
.

mxatvari _ platon CeliSCevi. `cnoba revizoris moulodneli Camosvlisa~

344

iona meunargia

XXV
, ,

? , , ,
,
? . . , , , ,
- , , .
. . ,
, . ,
115 , 45 .
100 . 102 1. . :
, . ,

, . , -
, ,
. , : , . . ,
: , ,
, ... , , ,
-
, . ,
1

literaturis matiane

345

, , . , ,
, ,
, , , , , ... ,
, ,
: , , , ,
, , , ,
, , ,
, , ... ... ,
.
. ,
,
? ,
? , , ,
-!
. , ,
. -
.
,
, , , . . . , , , , , -, ,
, . , .
- . , , ,
: , , , , , , , , -, , , , , , , , ,
.
, --

346

iona meunargia

. -
.
. .
, , ,

,
, . , - , . , , , - , - . , , beaux-arts.
: ,
, , , -. ,
,
. , : , , , .
,
, .
: , , , .
. ,
-, , ,
,
, , , , , , . 1
1

. . .

mxatvari _ platon CeliSCevi. `lekuri sof. mejvrisxevSi~. gori. 1841 w.

348

iona meunargia

, ,
.
, , , , ( ,
, ), .
.
, .
, ,
. : , .
.
, , 1.
. , ,
, ,
, ,
, , , , , , . ,
, , . , , , .
, . , ? : ,
, , :
, ,
, , .
, ,
, -, , ,
:
... , .

, . , 1

La posie ne onsiste pas tout dire mais tout faire rver.

literaturis matiane

349

; , ,
.
. , , , , , . ,
, , , , , . , .
. , .

. ,
, ,
. .
,
, , , . , ,

, , , , , , . . . .
. -
, , .
, . , , , .
, , . .
, -

350

iona meunargia

, ,
, , . . , . , .
. , , . , , -
, , ,
, grand trait , . , , , , :
.

,
, , , . , , ,
, -. ,
.
, ,
,
, , , , ,
, , , , , .
.
, , , ,
, . : , .
, , . ,
: , , , , , -

mxatvari _ platon CeliSCevi. `Tbilisis komendanti~. Tbilisi. 1845 w.

352

iona meunargia

, , , , ... . , ( ), ,
, , ..
, . ,
- .
.
, . , ,
.

. ,
. ,
, - . , .. , , .. , , .
: . ,
,
,
, , , , , , . - , ,
.
XXVI
, ,
, . :
, , , 1837 , 300400-
. , 45-
. , ,
, .

literaturis matiane

353

, ,
. ,
,
, .
,
, , . , ,
, .
, . : .
, . , . : , , .
. , ? , ?
.
, , , . .
, .
, ,
, .
, .
, .
, , . . ? ,
.
.
, ,
, .
, . , , , , , .
.

354

iona meunargia

: , , , , .
, , , , .
, , ?
, ? , , - , - ?
, Pauca sed bona. , ,
, ,
, -
. ,
.
,
. , , .
. ; . ,
. , , , , .
,
, , , ; , , -- , , ,
, , .
, . . , , , :
-, .

:
-
, , -, , -

literaturis matiane

355

, ,
, , , . , , , , , ! ,
,
. , ,
-1.
1827-,
, . - , ,
. , ,
, , , , :
, , :
, , ;
, ,
, .

, . , , .
.
- ,
, , .
, ,
, , , !

. , -, , ,
, . , , . , , ,
- .
, , .
.
1

4 . 1879.

356

iona meunargia

,
.
........................................
, !

.
, , , ..
.

, , ,
:
.

, , .

, , ,
. -
.
-
,
.
. ( , )
, ...
, , ,
, .
, , ,
,
, . 50 , .
,
, ... , ...
, , ,
?
,
. , ,
. .

literaturis matiane

357

,
, , ,
, ,
- : , ,
?
, , ? , ,
, , , , , , - ,
, , , ,
, ? ,
, ! .
,
-,
.
:
1. , ,
- . ; , , . ,
?
: . ,
, , ; ,
, ,
, ,

. , ,
.
1

358

iona meunargia

,
.
, . , , .
,
, , , .
:
, , , ,
. , .
, : ,
, ,
, .
. ,
, ,
?.. , - ,
,
, , ,
, , .
, . .
,
-. ,
, , ,
, . .. ,
, .

359

literaturis matiane

. , , . .
, .
, .
? ,
,
,
, .. -19 ?..
, :
... , ,
...
, ... :
,
, ,
,
.

XXVII
, , : , , 1,
: . , ; , , -.
, - , . , -
, . , .
.

. , . 240.

360

iona meunargia

. .
: ,
, . , .
, , :
: : , ,
, ! ! , !..
, , , ,
, ,
, , , , 1.
, ,
. , , . , , . , , .

, .

. .
.
,
. - 2, 1

, . . 1874.
1888 ,
1881 9 . . .
2

literaturis matiane

361

,
.
, ,
,
.
, ,
. :1
. :
1. , - , , , , , ,
, , . ; , , . ,
, , - .
2. - , , ,
,
, , , , , . . ,
,
, . ,
, , , , 2...
1
, , , . . . .
2
.
, , .
. . .

ukanaskneli weli nikoloz baraTaSvilis


cxovrebisa
... ,
.
. (1845 9 1
)

.
-. : . , 25 . , ()
, .
.
75 1/4
. . ,
- . - , 30 ,
:
-; ; - ; , .
, . . . , , .
, ,
2, .
1
2

.
.

mxatvari _ platon CeliSCevi. `wyaro mamadaviTze~. Tbilisi 1845 w.

364

mixeil xelTubneli

1844 1, , , 17 .
1828 . , , . , , . , ,
, --
() , , :
, , . , ,
.
, 2.
, , .
, . , -,
, , , 3. 1
. 1845 9 . 17 .
.- . . 1844 ., # 50, 17 ., 294 .
2
: 1842
, 1843 -2 .
3
1832 30 . :
- .
- (, 1938 . 12, . . ).
. 1846 28 ,
. (, 1937 ., 4 . ).
,
. . ,
.

literaturis matiane

365

. . , . 1832
.

900
. .
,
,
1,000 .


.

250 .1 ?! , . ,
,
2.
mxatvari _ platon CeliSCevi. `orlovi.
pirveli RalRa~. gori. 1841 w.
, , , . , :
, , .
. ,
3.
,
1

. 1846 8 .
1844 15 . .
3
1844 15 . . . .
. S-d1872.
2

366

mixeil xelTubneli

, . , ? 1 . , [] 2, ,
() . , , : ,
, , .
: , (. ) . , , , . , , , ...3
, , , ,
4. : 1835 ;
; . 1843 ,
, . .
() 5.
.
.
. . , 380 , -. , , 1

.
1846 8 . .
3
. 1837 . .
4
. 1837 1844 15
.
5
1843 26 , 1842 14 .
. (1842 )
(. .) . . . 1843 ., 20.
2

literaturis matiane

367

, . , 30.000- . , , , . : , , , , . -
, , 1. - . .
. , 2.
- , , 105 , .
. .
, (
) , , . , . ,
. , , . . , (30 )
. . ,
, , . 3. , .

, .
1

. . 1852 . .
Voyage dans IInde et en Perse, , , 1853 ., . 327.
3
: , 1845
(, . )
- ; 1845 1
, . . . ., 1845 .,
# 40, 43, 46.
. .- .
2

368

mixeil xelTubneli

, , - . , . , , , , , - 1.
-,
, , ( , ; . ).
. , : 1831 . ; , . - , ;
- .
, . . , ,
, . .
. ,
- , , , . . ,
; , ...2
1
. -, ,
. . 1847 5 , - (). . , , - (? ) , - , (. . . . #Q-440). . 1845 1846 .,
.
2
. , , .
(1922 ) .

369

literaturis matiane

. ,
-1 . ; - - ; , -

poeti vaxtang orbeliani


(1812_1890)

, ,
; .
10 ( ) , -.
1
-, , - .
.

370

mixeil xelTubneli

, ,
, . . . ,
, , , 200 . 1.
: , 2.
, . ,
, 3. ,
: . , , (1845 .) 4:
, -
. ,
. , ,
5.
, , 6
. -
, ,
!7. - 8 . , , : -2 ,
: - ,
, ,

. . 1992 ., . XXXV.
.
3
. . 1837 .
4
. . Q-400 . . .
5
, . .
6
... - [] . .
7
. , .
8
.
2

literaturis matiane

371

. . , , .
. 1844 1845 . , . 1. , , .
. 2, .

, !
, ,
, .
-
, , . , - . , , , ,
- . , ,
. , -
, , .

1
,
1845 19 . ,
, ,
, . .
; ; , ,
, ? ,
( , . . ., I, 1936 .).
2
1842 1844 .

372

mixeil xelTubneli

[] , . , . ( ,
) . . 1845 10 1. - 1845 16 , , . , -
, 2 3.
.
. , .
1845 12 , .. ,
, - , 4.

, :
[] ( ,

)5. , . . .

. , . 6...
1215 . ,
. .
( . )
.
1

, 1846 25 . . . , , . . , 1935 ., . 621.


2
, , . . .
3
. #Q-440.
4
. . 1845 ., 15.
5
.
6
. .-. , 1938 ., . 50.

373

literaturis matiane

, , , . ,
. .
.

konstantine mamacaSvili
(1814_1900)

levan meliqiSvili
(1817_1892)

. , , . ,
, , .
1844 . .-
. 1845 -15 - , - , ,
, 1845 16 :
, ,
. , , . . , -

374

mixeil xelTubneli

. , . (4 )

; . . ,
(. ) ... - ,
.
, 1843-44 1 . .
1843 29
1845 20 , .. 2. . .- , . .
, . ?3
-
, . ,
.
.
,
: , , 4. , 5.
1
,

; ; . . , , . I. 1907 . . 76.
2
. . 1843 . # 44 1845 . #15.
3
(. ) 1842 (. . .,
1843 ., # 20). : 1) 18431845 . ; 2) ; 3) 20
, .. , . .
.
4
1845 16 (. ., 1845 ., 18).
5
. 1845 9
(. . 1845 ., 15).

375

literaturis matiane

II
,
;
,
.
. , 1842 .,

1845 , ,
. , ( , ), , , , :
.
.
. . ; ,
. . ,
, , 5 . 1,
.
;
: (18171892) ;
(18171853) ; (1818 1875), () 183942 , () .

, , , . . () 1

, , 1845 31 20 .

376

mixeil xelTubneli

, , , ,
, , 1.
, , , ; , ,
,
: ,
,
1844 21 ,
. 2 ,
, -. ,
, ,
. . , , 1845 21 , ,
3. - : 19
, , , . , . 4.
, . . , , ,
; , . . . .- ( 30) , 5; , .
, 1

. . 1922 . . XXXV.
: 20 [1844 .] . ;
21 -,
, , (. .,
1845 ., 1).
3
. ., 1845 ., 15.
4
. ., 1845 ., 29.
5
, ,
, .
2

literaturis matiane

377

(194 ), , . , . .
- , - , -1,
,2 , , , -

mxatvari _ platon CeliSCevi. `manana orbeliani~ (karikatura)

. ,
. : ? , , , , , , ,
? , 3.
, 1804 , . 1845 12.000 1

, . - , .. .
.
2
.
3
1845 10 .

378

mixeil xelTubneli

.
() .
, ,
, ( -
, ). , , , . , ( . ), . , .
, ,
; , . . , ( ) ,
, - , , - ; ,
.
. ,
. , - 1, 1845 20 - 2 , - 3, - 4, . -
1
- () . - .
2
.- ,
. . ,
1845 20 (. ., 1845 ., 32). 1845 19 (. ., 1845 ., 15).
3
,
.
4
- (18161899) (80-
) - . .
( - .). , . ,
. , -
(18181882), , . ,
( ). , . . (17911858) ,
. () - (. 1846 .)
1845-46 . . . . ,
1812 . . , . , . .
,
(. , 1937 ., 4, . ).
, , ,
(182426 ) , .

literaturis matiane

379

, - . . , , , 1. ,
, . . 2, . .
, 3.
4.
- .
-.
:
, ,
; ,
,
. -; , , -
. , .
, , 5...
.

. ., 1846 ., 25.
, , , 1843 ( . , .
, , . .- . ), .
3
1846-47 , , - (
); - ,
. ,
: -
( , , ;
1844 ); ,
18461848 .,
18491851 ., 18511856 .
4
, , , , () , 1823 . 21 .
5
, , . Q-440
. .
2

380

mixeil xelTubneli

, .
. ()1 ,
, .
, , . 14 , , . , - . ,
2. ,
.
. 10
, ( . ) .
, 3 - VIII -4 ,
- .. - .
- , .
.
- 4. , :
?
. , .

, , , : ,
, , - , , , ,
, 5.
1

1845 10 23 .
,
, . .
3
, , ,
. .
4
1846
. (1845 ).
5
1837 .
2

literaturis matiane

381

, -.

23 1
, , , .
?
2.
;
,
!!
: ... , , .
, , !!.3
,
, ,

, , ,
- ,
,
, .
, mxatvari _ platon CeliSCevi.
,
`sisxlis samarTlis palatis moxe
le m. p.~ Tbilisi. 1852 w.
( , ) , ,
, ,
.
1

. . , . .,
1937 ., 3.
2
. .- ?
3
: , ,
.
(1843 21 ) .

382

mixeil xelTubneli

... , , ?
, , ?

, , . . 1, . . , (...
)2. . ,
, , ;
, . 7-8 , 3 (
); , , , ,
, , .
, ,

,
4.
, , - , : , 5 , ; , ,
. , , 6.
, 23 1
.
9 , , ( ), ,
.
2
1844 15 .
3
, . 318.
1845-46 VIII (/.)
(.., 1846 . 13).
4
. , 1846 ., 25 . .
5
1845 2 , 1846 28 (.
., 1845 ., 6 1846 ., 13).
6
. . , .
, - .
- VIII
(. 1847 . .).

manana orbeliani moxucebaSi


(dgas _ mananas Zmiswuli, kola erisTavis vaJi)

384

mixeil xelTubneli

: ,
, . , . , ...
( ) .
, , , .
. , . . 23
:
[.. ], , 1.
2.
, , . - .
, , , . , , , .
,
- , , -. () ,
, 3040 ,
.
.
1844 , ,
, . : , . 1844 15 .
, , , .
,
3.
1
, . ,
, , . ,
.
2
1845 23
.
3
. . 1922 , . 109.

literaturis matiane

385

,
, . , . , , , , .
?
5 [1845 ] [ ], 39 .
, 1. . . 2 , ,
! , , , , [affreux
bouge]. , , : . , .
3. , 1868
, 4,
. , , .
, ,
( ), - () . ,
, .
, , , ,
,
, ,
,
, ,
, 5. , ,
1

. .
. (, 1881 ., 206, 232)
.
3
, .
4
. . 1922 ., . XXXV.
5
, - ,
.
2

386

mixeil xelTubneli

(-)1, . ,
.
... , !
()

!
.
, , . , , . , , , .
, , , . ...
-, , , ,
, .
,
? , ; , ...
11 , , , , , , 2. , ,
, , , .
, . (. .
)
.
, ,
...
1
. . .- . .
2
() , .

387

literaturis matiane

III
, ;
.

1845 29

7 1.
. ,
, . ,
, . .

mxatvari _ platon CeliSCevi. `afxazeTis miliciis mxedari~. Tbilisi. 1836 w.

, ,
, , : 1

. ., 1845 ., 41.

388

mixeil xelTubneli

; 13 , , - , 1. , - ; ,
2.
, , : , 3.
- : 1850 1851
1857 .
.
16
, -,
, 4. - . -
5. ,
(
, )6.
, . . , , 50 (150
. .) 750 .
7, . , 50 .
1

. ., 1845 ., 5.
27 . - 3
- . (. ., 1845 ., 52).
3
1847 22 . : , ( . . . I).
4
, 1922 . , . 243. . - .
5
.-. - 1845 30 , (. . ).
6
.
7
11 21
(. . 1922 . ., . 244).
2

literaturis matiane

389

1846 .
, 37 . -
. , : , , 900 . ., ,
.
,
, , . ( 1849 ).
. , .
.
, ,
, ,
1847 3 , , ,
.
. 1.
. , ,
, 2.
. 1

. . ., 1938 ., 25 . .- 1938 .,
12.
... ... []
, , [
] ... (.-. . . 1849 20 . ).
2
, , , . , , (300 501
.). 245
, .,
. . .
(. . ).

390

mixeil xelTubneli

-.
, 16-17 , ,
. ( ) . , , , , (
), .
()
: 1... : , ,
, ?2. : , 3.
- 22 4. -- , . , 5 ,
, , . , , . , 12 , : , ,
, ? ...6

. -,
.
7 8
1

1844 8 . . . . . . I, 1936 .
1843 ., .
3
, 1843 . . Q-155-, . . . -.
4
. ., 1845 ., 48.
5
. 1845 . 29 . . .-.
6
, . I.
7
. 1845 17
(. . ., 1845 ., 34) 29 (. ., 1845 ., 49).
8
. . - 1845 . 7 . .-
29 , (. . . ., Q-440).
2

391

literaturis matiane

1845 ,
. , , , , , ,
, ... .
...,
, ,
,
-, ?1 ( ).

ekaterine WavWavaZe (dadiani)


(1816_1882)

barbare
xerxeuliZe-qobulaSvilisa

, ,
, , -
, ,
, , - 2. 1851 ,
3.
1

1846 19 .
. 1845 18 -
(. Q-440, . . . .).
3
. , .- , . 51.
2

392

mixeil xelTubneli

: , , : , !1.
1846 14
- . , . ,
: ,
. . 15 1.000 . . , , 1846 19
.

, . , , . , . .
1845 , .
1846 13
2. . -
. .
. , . .
3.
1

. , 1879, . 252-253.
. ., 1846 ., 15 . ..
3
. 1846 19 . . . -
(. 1938 . 12).
, . , : , , ,
... . , . ,
(II/III 1846 ., . . . H-d 10-808).
2

393

literaturis matiane

1846 . 14 1
, ,
. , .
, 22 2,
,
3 .

mamuka orbeliani (moxucebaSi)


(1800_1871)


, 6-7
.
, 1

. 1846 -3 - 14 .
. ., 1846 ., 19.
3
. ., 1846 ., 35.
2

394

mixeil xelTubneli

, 1846 14 , .
- , ,
, ,
, , . , , . , , ; 1846 , 1847 .
.
, 1845 14 , .. , , (, ), 1845 10 . ,
, , ,
. , , . . (, ,
), , , , , ,
. , , . .- , . , , , . ,
,
. , . , , , , 1.
. - 1846 : ; , , , 1846 1
,
, , - .
(, 1881 ., 232, .
).

literaturis matiane

395

. ., -14 -
.
(1843 6 ). : 1846 28 - . . 1
, , .
( ), ( ), ( ,
)2.

, - . . , , . : - - , , , -- , , , , ...
-, ,
, .
.
(... 1844
15 ) .

, ,
, , - . ,
1

. . .
, . , - (. . 1845 ., 40, .).
2

396

mixeil xelTubneli

. , ,
( ) . , , .
( ) . , . , ...
,
, , ; ... . , , , ,
. - . ,
1.
1845-1846
, , , -, , . , - ,
. .
,
(). , , .
1845 , - ,
. 8 - . 2 - . , , , . , ,
. ,
, ,
1

. 1846 19 .

mxatvari _ platon CeliSCevi. `mTxovneli qali, Tarjimani da


policmeisteri a. a. Sostakovi~. Tbilisi

398

mixeil xelTubneli

,
. 1846 8 . (Nine superbe) , .
* * *

?
, - . .
1846 19 ,
: ,
. , - - . ,
, .
,
. 1846 27
, : ,
, , , .
, 1.

. Q-155- . . . -.

399

literaturis matiane

nikoloz baraTaSvilis erTi leqsis genezisi


,
, .

. , . ?
, ,
.
. :

,
.
,
.
;
, ;
, ,
, :
-, ,
?

?.
-,
,

?.
, :
!.
,
!.

400

giorgi abzianiZe

,
;

, !.
, ,
;
, ,
, , !.

,
,
!
?
, :
, ;
!

1835

,
, .
? ( , , ?..)
:
, ;
!

, .
. .
, .
. . .
, (18191907), (18081871) . 30-
, . -

literaturis matiane

401

. .
, .
, . - 79
:
, . , .
1832 (
). .
1907 . . , , - . .
. : .
,
- , : ! : , .
, .
. . , . ,
.
, , , . , , .
, . , .
, , . - , , . , , .
.
, . -
, - .

nikoloz baraTaSvilis biografiisaTvis


, , -, ,
. , -
. . ..
, ,
: , , , , . , .
, , , , . - , . ,
, , ,
. - ,
.
.
, .
, , , , , ,
, .
.
. :
: , . 27- . , (1816). 27- ,
1818 , 1845 .
26- ,
. : , -

literaturis matiane

403

1. , .
. - ( ), .
,
, , (
), .
,
. , .
, ,
. ,
( , . ) .
, . , ,
,
. . .
. ( : 1839, . . . . 1872 .)
,
.
, , , , .
( ). ( . ). .
, , , , ,
,
.
1

. . , 1922 . . XXVIII.

404

solomon caiSvili

:
, , . ; . . ,
, .

mxatvari _ platon CeliSCevi. `yazaxebi colebiT rusul TeatrSi~. Tbilisi

(. . .) ,
. , . 26 27 . . .
. ; , .

405

literaturis matiane

.
, , .
, ,
.
:
. :
, -.
. .
, , , , ,
, .
, , .
,
, .
. , ,
, , , .
.
:
. ( . .) .
. .
, , , , , . :
, ...
!
, .
, , ...
:
, .
( .
. .) : , , -

406

solomon caiSvili

, , ? :
, - .

mxatvari _ platon CeliSCevi.


`gaseirneba avlabarSi~.
Tbilisi. 1848 w.

`sagangebo davalebaTa moxele


a. a. valabuevi~.
Tbilisi. 1836 w.

:
, , . . . . . , .

407

literaturis matiane

:
. :
.
:
.
1834 . -. . . - . , , . .
, . , ... ,
; , (?) ,
. : ... .
, . :
( ), , , , .
: ...
.
.
(. . .) , . (?)
. , , , ,
. . : , . .
( ).
[XIII], ( ) : , !
,
: , !..
. , , ! .
, , ! .
.
...

408

solomon caiSvili

. () , ( . .) .
, .
. : .
, , ,
. .
. . .
, . . . ,
.
, , .
() , .

:
, 1843 . , .
1846 . . .
1839. ()
.
.
1872.
. .
1846 . : ... .
. ...
... 1.000-. .

***
,
. . , 1.

1
. , .
. .

masalebi aleqsandre WavWavaZis biografiisaTvis


1 , , ; , -19 . . ,
, .
.
. :
1. , 1937 .
. ( 1-2) , 2. ( .
) 3. .
: , (
), .

. ., . , . . , ;
, (. ); , , : .
( . ), ,
, ,
.
, , ,
.
, .
.
1

, . . .

410

solomon caiSvili


. , . . .
, ,
.
:
. . .
, .
[ ] . :
.

-,
. 800 .
.

, .
, . , .
, .
.
. . .
, , .
, .
, , , .
.
, .
1812 . . . , 1
1

. . .

literaturis matiane

411

: . ,
.
- : , , .
, .
, , . . ,
. .
.
, : ,
.
. ( )
.
. .
.
,
, , 95 .
, ,
[] ,
.
. .
. .
[ ], , , . , . ,
( ).
, . .
, . .
( )
. . . .
.
. [] . () . -

412

solomon caiSvili

, .
. .
: , ( ), . . . -

mxatvari _ platon CeliSCevi.


`megreli mxedari~. 1836 w.

`senatori, Tavadi g. erisTavi~

. .
.
, .
- .
:

413

literaturis matiane

, , , ,
! , . , ; , ; , .
:
, - , . : . : , !
, ,
. 17 , , .
(. . .) :

,

.
,
,

1.

:

.

, .
? .
1

:

, ,

.
,
.
,
.

(. , . 1901 . . ).

414

solomon caiSvili

.
. . .
, () .
, . , .
:
( ) , .
, . .
, : ! , : - - . , .
, . , !
:
, .
. .
. , . ( ): ,
:
,
!
,
!

;
: , ( ), ( ), ( ) .
, (1841 .).
, :


,


.
,

,
,

-,

,
,
,
.
,

-,
,

-.

415

literaturis matiane
,

, ,

!

1.

(1841 .) . . . . 2 .
. , .
.
... , , , ... , ,
..
.
,
.
, 15 ( ).
.
1852 , .. ,
. .
.
:
,
, !
____
,
, ,
,
.

:

, , .
,
:
1
2

1841 . . . . .
, . . .

416

solomon caiSvili

, .
, ,
- .
. . :
(. 77)1:
. , , . . ()2.
-... (. 85): (
).
(. 95): ().
(. 99): , ( ).
(. 99): . : . .
() . 103: . ... ()
.
... (.105): ... (),
1846 . (?)
(. 115): , . :
,
.

:

.

: (, , ,
. . .).
* * *
,
, ,
, , : ..
, .
1
2

. . 1881 .
.

nikoloz baraTaSvilis garSemo

winasityva
nikoloz baraTaSvilis gardacvalebidan 100 wlis SesrulebasTan
dakavSirebiT 1945 wlisaTvis, Cven vamzadebT vrcel monografiul
naSroms `n i k o l o z

b a r a T a S v i l i~. masalebis dagrovebisa

da damuSavebis procesSi zogierT fragmentebs winaswari SeniSvnebis


saxiT calkeulad vaqveynebT. krebulis morig #-Si daibeWdeba Semdegi
SeniSvnebic.

418

giorgi leoniZe

1.
1820 , 16-, , , ,
, (-17 .) (. . #117, . . #2029, 1).

:
[XVI ]

[XVII .]

[XVII .]

[XVII-XVIII .]

[]

[XVIII .]

[]

, ,
, II- , , 1810
,
(. , . II. . 77).
, XIII-,
(. , . 140142).
, .
- :
. 1633 ,
,
1658 . ,

literaturis matiane

419

. 1646 .
, ,
( , . ., . 42).
;
, , (), .

, , , .
. (. . ) , , ,
, (, . 46).
.
I- . 1647 1, , , : (?) ( : ), , , , (), ,
- .
.
2.
. ( , 21 , 1843 . ) :
, - ( , . 86). - . - :
1
1743 .
. , . .

420

giorgi leoniZe


, -.
. .
, ,
: ! .
, ,
.
. , . , 1835 - .
3.
, , .
3
. , .
, ,
: , , , .
, , . ,
. , . .
, :
! , , ...
!

.
. : 1865 .
, : ? , , ? ,
, , . , , ? (. . . -

literaturis matiane

421

883/2).
,
,
. ,
.
, , , , . .

1881 , 1. 1881 . 29 . ( 206) , . (1893 ).

: ! . . ,
.
. . 1
. (18151893)
. 1869 . - . 1873 . . 1877 . .
. , . . ,
,
. , , (. , 1900, #37).
. , , (1850- .). :
() , ;
; ;
, , . !
, -. (, 3
, ). : , . (13
). . . . , #1880 4.

422

giorgi leoniZe

. , , , ( 208).
( 234), . , 1818
. 1816 . . .
. 1884
. . 1893 . (. 85,
87, 88, 93, 96, 98, 103). , 1885 , . (. )
1.
. . , , , ,
.
. . . , 1828 , , . . .
, .
,
, : . 1840 ,
(, 1881, 206).
, .
. . ,
.
, , ,
, .
1
, , . .,
, , ,
,
( ),
.
: , ,
, (, 1884, # 244).

423

literaturis matiane


22 , 1816 , . .
, . .
, , .
, (
). , ,
, .
(.-) , , , ( )
. .
.
. 1 , . . , 2.
, ; .
(
). .
1827 , ,
( , 1830 ). . , -
, .
1828 , , (
)
, , . ,
.
1

. .
. , -, , , .
2

424

giorgi leoniZe

1831 , , 1837 .
(1835 )
( ).
. ,
.
: , .
, .
, . - ,
. : ,
, ... , , . , ,
. ,
( , ).
: , , V- ,
; -5- . , , ,
- , .
, 1838 ,
( ).
;
-18- , , , 1795 , 12 ...
, , :
! :
!
- ...

literaturis matiane

425

. , . , .
, . X, XI XII . , .
, . , . 1839
, . , , , , ,
, .
, .
,
,
.
. ,
. , ; ,
. , - 1.
1844 ( . - ). 1845 ; , , .
,
, , , ,
... 1845 21- .
1
1840 ., ,
. 1841 .

426

giorgi leoniZe

, , .
, , . , , . .
,
, ;
, , . , , .
, ,
, , ,
( ). , ,
.


29 , 1881 .
.

4.
, , . , . ,
.
1 .
1
(18461905) , . , , 1870- .
. 1872 . 7, 1 6,
: . : . . , (, )
, (1861 . 11, . 340-341 ).
1895 , ,
, . 1900 , . . , , (. 1-2, . 143-144, .
). - . :

427

literaturis matiane

. (. , 1935 ., I , . , . 628). :
,
,
.
, ,
: 1940 , , . .
1. , 8 1865 5 ( : 18 ).
(. . .
)
. :

5 1865, .

!
5207
2

,
- , 17 21 . ,
, , . , !
. : - .
.? , , .
- ,
[] [] ,
.
. , .
,
: , , ...
...
, ... , ...
-. , .
, -.
.
, , , , , .
1
, - , , .

428

giorgi leoniZe

: ,
, 900 . , , ,
, , , ;
, , ,
. : , ;
, , 5 ; , .
, , .
, , , , , , . .
( ) . , . ,
, .:
,
: , ~ , ~

! , ;
, , ,
: ( )!
. . ,
, , ,
!.. ,
. ;
; ,
. , ,
,
. , , .
, , , . , , ; , .
, - - , ,
, .
.
; ;
; , , , .

429

literaturis matiane

, , , .
, , [] []
;
, , , [],
, , .
,
, - . , , , . .
. .
, .
: , , 12.
.........................................
,

5 , 1865,
:

!
!
, 17 21 . ,
, , . , ! .
:
? , , .
, . [] [-] . , .
,
900 . , , , , , ,
, ,
. - : ; , , -5 ; ,
.

430

giorgi leoniZe

, , .
, , , , , ,
.
. ( ) ,
. , . - , , :
, :
, ~ , ~ !
, , ,
, , :
( )! . - . , ,
, , , !
, .
;
; ,
.
, ,
, .
, .
,
. ,
, ;
. , ,
. .
; ;

literaturis matiane

431

; , , 1 , .
, , ,
. , ,
[] [] ; ,
, , , [], , . , ,
, . , -, ,
, .
. . , . .
2 : , , 12
...........................................
.
. .
, 3
, , 4 , ,
. 1

, , , , (. , 1863 ., 7, 9; 1864 ., 1) , 60- .


2
, , , .
3
. .
1840-41 , 1859 , (. , 1859, 5, 6); (, 1867, 4, 5);
(, 1872, 3, 4).
(, 1861 ., 3; 1865 .); (, 1860, 2, 3, 4, 5) .
4
, . :
, , ( 1922 . , .
245).

432

giorgi leoniZe

36 , , 16 .
: , , , - , , -. . , . .
, ,
,
. ,
. . , , ( 1843 . 15 . 21 .
, ).

. , 5 , . ,
.

.
. .
. ,
.
,
:
: (. ), ,
, (. ), ,
. : . , , , , , .
, , , , ,
, , . , . 1.
1
. , , . .

literaturis matiane

433

. , . , , , ,
. ... .
, . :
, . , , , , .
, .
:
.
: , , .
; ; ,
.
, , ,
.
1841 , 28-, : :
, , ;
, , .
, .,
. , . ,
(,
79, 1880 .). , , 1.
, ,
. ,
, , .
. : .
,
.
1
, .
, .

434

giorgi leoniZe

. . , ,
, (1832 .), , . ( : , , , ).

(1850 ) , 1850 . 2
(. )
, : ,
, .
, .

- .
,
. , -
1.
, , ,
2.
, , , ,
, , ,
, . (1841 .) 1

1885 . (.
, . 13), , .
2
. : ,
, , , , , ,
, . , ,
, .
.
,
(. 13-14).

literaturis matiane

435


. -,
.
, , ( ,
).
? ,
. , . .
, - , ,
- . , 1843 . . , :
, ;
, , , ,
;
, , .

, . . ,
, 1.
(. ) .
, . , , 40- .
. .
5.
. , (1886) , . :
1
1845 . (
) : ,
. , ( ).

436

giorgi leoniZe

, .
:1
1) ,
, .
2) , , ...

, - (. 5-6).
( ) ,
.
-
- , XVIII-XIX . , ,
.
.
- , ( ) .
: .
: .
: , , ,
.
: , .

.
, , XVIII , .
. (17511840) . ,
.
.
. (. , 1933, 2, . 622).
- . , , 1
1933 . ( 8)
. : . , (. 12).

437

literaturis matiane

, 1783 ,
( , . . )
- ,
. , , .
, , .

. , . . ., . , ( ) . ( . . . ., . 22); :
, , .

(: , , ),
. .
, , . . ( ... , ...)
:
,
:
, ...
,
,
;
,
,
!.

[]...
:





!

438

giorgi leoniZe

, .
, ,
, , . .
, - . : , - (. , 1933, II,
. , . 618628).
,
.
:
,
, .
(, 1933, II, . 620).
: , .
. , ,
(, II, . 627).
60- , :
, .
18591863 . :
() , ,
: (, II, .
619).
1928 . 12 ,
, . ,
. . . .
, , ( )
.

6.
, .
, -

439

literaturis matiane

. , ,
16 , . ( . ), , . ,
,
,
1863 . ( 7) . , .

(. )
,
.

,
, : ?
;
! ,
,
, ,
,
,
, :
,
,
, .
, , ?
, !
! ,
, ,
,

?
! , .
, , ,
, .
! ,
.

440

giorgi leoniZe

: , ,
- ,
. .
. , .
,
, , .


.1
7.
(1835 .) . . . (), ,
: () ,
1

5060- . :
(, 1863, 8), - 3 ., (, 1864, 5),
(, 1866, 5), (., 1866, 5), (.,
1867, 7-8), (., 1868, 1) : , (, 1871, 7, , ,
), (.1 . . , 1870, 5).

. 1870 . : .
(., 1879, 3). , : . . - ( 4).
:


: .
, ,
, ;
, ,
, ,
.
. . , , , .
:
, , .

literaturis matiane

441

, ... . ( :
?) ,
. , ,
, ( ).
:
.
, ,
: , .
,
.
. (1844 .) , ?

. . , , , , . . . , ,
, (. 7). ,
, .
. , , ,
. , 1842 , , ,
, - (?), :
!
: . .
, . , :
... , ... , , , !
, .

442

giorgi leoniZe

,
: , , ! (- 1842 .
).
, 1844 .
. ,
1845 . 12 , .

: .
?
1845 . 9- ,
, , 1844 . .
, , 1845 ., 12 (. . ., 15; .
.) 1,
,
(1844 . , 1845 . 12 ).
. ,
, ,
, .
,
, , ,
. , ,
, . , ,
(12 , 12 ) ,
. , , .
1
. , :
, ,
: , , ,
(1922 . . . 351).

literaturis matiane

mxatvari _ platon CeliSCevi.


`botanikuri baRis gamge~. Tbilisi

443

mxatvari _ platon CeliSCevi.


`Cven gavabednierebT saqarTvelos~ _ gr. neselrodi~

. , , - : - :
(), . ,
,
.
12 9 (. .), .. , .

444

giorgi leoniZe

1845 . 3-, :
(. ., 52).

. , , ( , ,
), : , , (1922 . . . . 120).
. ? - , , . ?1
8. ?
, . . , : (
) 10 ,
23 . 14 , (), ,
.
(1845 .) .
, , ? ,
, , . , . . , , 5 (
9 ) , , ,
, .
. ,
. : - (affreux
bouge). 5 , , , 1
1933 , . .
. . .- .
, . 370.

445

literaturis matiane

, . ,
, , , , -.
, , ,
, .
9.
(2 , 1843 ., ) .
: , , , , . .
, () - .
: , , , , ,
. , , 2 ( 1841 .).
, ,
:
. , , ?
.
10.
. (17661843) . 1841 . 18- :
: , 1943 . 21
: 1. , , ! ,
, . ,
-.
.
. ,
1
. . . , I; . , .
, , . .

446

giorgi leoniZe

, . . , . .
, , .
, , . . , , (1795 .) , ,
. , , .
, .
, , . , ,
, , , ;
. , ? ? , ! , ?
. ? ? . (. , . -13-, . 251-252).
, . , ,
. , ,
. , , ,
, 1.
, , , .
, ,
1

1832 .

literaturis matiane

447

,
, - -
,
.
. ,

:
-- !

.
,

;
!
,

!
!..
,
,
.

,
,
.
11. .

,

.
, .
(18141873) , . 1832 ( ), , 1.
1
: .
; , ,
.

448

giorgi leoniZe

,
-.
. ( ) 1835 .

, . . ,
. , 1852 . ( 4, . 75);
, ,
, .
: (, 1852, 4), (, 1853, 4), (), (, 1853, 4), - 1853- 4-5
1856- (., 1857, 7), (., 1859, 2),
(), (., 1859, 1), (., 1857, 6),
(., 1860, 11), (., 1864, 5),
, (., 1864, 11), .
, , 1832 , 4.
: 1. (., 1864, 5);
(., 1857, 1).
, , , 1.
. 1873 . , (, 1873 ., 9).
***
(18061858), . .
.
1
. : :
. , . .
(. 29). . . , 1814 ,
. . , . . .

449

literaturis matiane

(, 1887 ., 74).
, , :
, , , , : 26-, 5 , , , - .
: , , . 1.
: (., 1857 ., 3), (., 1857 ., 4),
(., 1857 ., 5), (., 1859 ., 2),
(., 1858 ., 11) . 2.
. .
. . (. ) ,
1878 . .
. ,
... , ,
. , ,
, 20 . ,
, (. . , 1885 ., . 16-17).
12.
(18171846)
1916 , . , ,
.
(1
, 1858, 7; . .
2
(18411887),
(Les Miserables), 1863 . . (. 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12).
. (.
1871, 2, 3, 4, 5) . (. , , 1887 ., 74).

450

giorgi leoniZe

) .
(. 1939 .
, . 127-128). , . 1846 (. 120)
: , () ,
! :
,
, !

: , , , :
,
,
, !

, , , ,
.
, ,
(. . . 18032-)
. 1841 ., 24 . :

,

.

,

!
,
,
,
.

,

!

451

literaturis matiane


.

,

!

1,
,
.

,

!

.
1841 , 24
(?)

***
,
. . ,
. .
.
. , ,
. , , -: . . - . 1845 . 9 , : ,
... -. , - . , . , , -,
, 2.
, . , 1

: .
(1845 . 23 .) : , ( ). , , .
2

452

giorgi leoniZe

, ,
( -) , 1.
***
:
. - 1817 .
, 1836
, 1839 . , . .
, 1846 . . 1846 . 29
: , ; , ;
(, . . . 121), 27 , : , 2 (.123),
1847 , 28 : ,
, , .
(. 152). ,
. (1849 .) , .
13.
(18001871)
. 1845 1

.
2
,
1836 . (, . 42); , 23 . 1839 .
, (50).
, . 1836 .
. : . ,
, , (? . .) . , ~ (, . 43).
, , : , , , ? . . , , ,
, . , ,
, ? (., . 118) .

literaturis matiane

453

, , , .
. 1844 , . , ...
... . () ; , , , . .
1 ( . .
).
, , ,
, . . , :
? , , ,
. , , (, 1871 .,
. ).
, , 1862 ., ( 9, . 1013).
, , , ( ).
,
, .
.
1865 . :
, ,
, , 1
: , .
.
. . .
: ,
.

454

giorgi leoniZe

. (, 1865 ., ).
. , , , 1850 . . , , , . ,
,
. ...
( ) , , . -.
, . .
( 9, 1899, . 3) - :
, - - ,
, . , ,
, . -.

. .
14. ?
,
( ), (. , ), 1841 .
. 1841 . 28- :
, .
, .

saxli (CaxruxaZis q. #17), romelSic cxovrobda nikoloz baraTaSvili


(marcxniv, qveda sarTuli)
nax. d. gvelesianisa

456

giorgi leoniZe

, -
.
? , 1881 . : , , .
.
, (. . 14),
17, , , . . ( 10),
. ,
. ,
, .
. . , . . - - :
, . .
,
. () , . -; ,
. .
. ,
, , 1853 .
. , , . , .
4-5- . (1895 .), .
, , : - -,
(18641872 ) 1939 . 76 , , 1880-
, (68 .).
, . . . :

457

literaturis matiane

- , 75 .
(, . 4)
-
, . 14. . , 17
. 8 , , .
, 4-5 , . .
.

. . ,
, -
. 3- ,
2- . 17- , . ( ) 40 .
-, 67 .
(. , . 28)

, , ,
, - .
. - . 17.
, ,
, , , ,
2-
. 42 ,
4-5 , .
, , ,
. , - , , , .

458

giorgi leoniZe

, 45 .
(. , . 11)
,
,
. 17 . . , ,
. .
, . , , , ; , . . , , .
: . .
, , , 18 , 28 . . , ,
, , 1895 . , () ,
-. 70
1905 , , 1835 . . . , , ,
.
. ,
.
,
, , (
, ). - .
13- (1860 .)
, (. 6), . . (1820 . ); . ; ;
.
, 1. , 1

literaturis matiane

459

1832 - (10 ).
, , - . , .
(18411845 .) (1845 . ) ,
.
: , ,
, , , ,
.
15.
, . . ,
. .
. . , , , , 1. . - ,
, (. -,
1922 ., . 25-26)2.
1
. (18021869) ( , . 252).
, , (. , 1895 ., 88).
2
1860- . , 1861
: ,
, : , . . ,
. . . , .
.
1885 . : 1878 . . . , , , -.
, , .
,
, , . ,
( , 1885 ., . 16).
1891 ., . (137) : , .
1879 , .
( -,
. . .) . : . .
, . , , ,
- ,
, . (, 1891 ., 125).

460

giorgi leoniZe

1915 . . 19- ( ) -
- :
, . ,
, , , , ; - .
(. . 942),
: ,
, , ,
. ,
(. . 245).
, () , ,
, ? : , .
.
1904 , . . . ( , 1905 .), : , .
(

), , . . ,
. . .
, , . , , . , ,
,
. , 1929 .
1916 , . (18181875) ,
. : .[] .[]. , . , . . . .

literaturis matiane

461



(. 240).
, 1922 . , .

. , .
, .
, . ,
(1933 .) .
.
. :
. (
, , . .),
-. , . , . . ,
, . : . . . , : ;
, ,
? , , ,
:
, . . , , ?
: , , .
, : , ; , . .
. , , : . , , . ,
: -

462

giorgi leoniZe

, .
. . .
. ,
. 1.
16. -
2 . , . 1842 . -
. , .
, , .
. ,
, , , ,
. , , ,
, , . , , , ; ,
, .
.
.
. , , , , .

. . , , :
, , . (1849 15) 1

. . 1933 . ( 7).
- ,
.
.
2

463

literaturis matiane

( ).
,
, :

1842 .


-. . ,
1 8 4 2 .
, - .
. . . , . , , - .
... - , ,
.
. :
, !
- . , .
. . , . ,
, .
-
:
, , !
:

464

giorgi leoniZe

, , ,
.
.
. . , .
. : - -, - - 1.
150 . , , , ; .
, .
, ,
. , , . , , , ,
, - . ,
, .
. ,
, , , .
, 35 ,
.
, ,
, .
. ,
, .
. ,
. . .
- , .
, .
, :
1

- . , :
, .
..

literaturis matiane

465

,
. . ? ? ,
: , .
-.
, ,
.

.
, .
. , ,
.
. . , , , .
- , , , .
. ,
, .
, - .
: -, , , , , , , , 340 .
. .
1,
. .
, , , - .
, - ( ) , , , ,
.
, . 1
.
. .
. .

466

giorgi leoniZe

.
. ,
, .
, , , . , , ,
.
. ,
22 .
, , .
, . , , , , : - .
, :
, .
.
, , . ,
.
,
, .
, .
. , ,
, , . . . :
, ,
.
, , ,
. ,
, , . , . , , , ,
. ,
, .
, , , , , .
:

literaturis matiane

467

, . , .
, -. , , ,
-. . , .
.
23 . . ,
. - .

: - , . : , - .
,
. , , ,
, . , , ,
:
- . - , , , , , . , , .
. . . , - .
. ,
. .
. .
-. ,
: , ,
, . , , .
. , . 1837 .
.

468

giorgi leoniZe

.
- ,
. , ,
, .
, . , , - ,
. . , .
. , ,
.
.
,
, .
, ,
, . ,
. ,
.
.
, . .
, , .
, , .
: , . ,
, . , . .
.
,
, . :
?

literaturis matiane

469

, , , ,
, , 15 .
, . , , .
, , , , , , . . . . , .
. .
, 500600
. . . , , , , ,
.
, , , .
, , , ,
.
,
. , , .
, . . , , . .
, ,
.
300 . , .
, ,
. ,

470

giorgi leoniZe

. , 150 . ,
, 1.
, . -, -, -, .
. . . - , .
, .
,
. -
. . ,
. ( , ,
). , ,
. , ,
.
31 , , .
, , -
, :
---!
,
. , , , . , , , , . ,
, .
, , , :

1
, , , 50 . . , .
.

literaturis matiane

471

, , ,
, .
. , .
- . ,
.
, , , , . , .
. , , . , . 15 , , .
, , . . - .
, , , , .
, . . , , .
. , , , , , , ,
, . , , , .
- . . . , ,
. , , . - ,
.
, - ,
; - , - ,
. , . -

472

giorgi leoniZe

. -- - -.
, .
, , , , ,
. ,
. , 19
. .
, , . , ,
, .
,
.
( ) .
, , . .
, , .
. , , , , ,
.
. , .
, ,
.
, ,
, : ,
, , . - . , , , .
, , - .
, -, , -,
- -,
. .
-
.

literaturis matiane

473

.
, . , :
-, , . , .
. . . , , .
, , ,
, , , .
, ,
, .
-, , , , , . , ,
. -,
.
- . , .
- , ,
, ,
, , , , ,
. ,
.
- . , - , , . :
, , . . , .
, . , ,
:
, .
. , .

474

giorgi leoniZe

, .
, .
, , . ,
, ,
. 1, .
. .
. , ,
. , , . ? , , , .
, ,
. ! ,
! , .
, , .
, -, .
, .
, , ,
-,
, , , , ,
?
, .
, , ?
, ,
, .
, , , . - : , .

-.

literaturis matiane

475

, : . . - . . , , , .
, , , : ,
, , . ,
, ,
. ,
, .
, -,
, ,
.
, ,
-, -, - .
. , - . , .
, .
. , . , -
. ,
.
, , ,
.
, , . ,
, ; , ,
, , , ,

476

giorgi leoniZe

,
. :
. ,
. ,
, , .
-
. , . ,
. , ,
. ( ):
, , , , , , , , , ,
.

,
, .
- .
, ,
.
, ? , ,
, . ,
.
. , , , . , , .
,
, .
, :

literaturis matiane

477

, - ?
1 .
, .
,
.
, . .
.
. , , , . , , .
:
, , , ,
. - . . . 5, 10, 20 , , , . , , , - , .
. , . , .
, ,
1
: - , , , , , , --
. , , .
1 . ,
. (, ,
: , , , . ), , , .
, .

478

giorgi leoniZe

,
. , , . , .
, :
, ,
.
: .
: , , . .
, , -. . , - . ,
,
,
. , .
, .
.

, , , , ,
, , ; , , , , . , ,
.
,
. ,
.
, , . , , .

literaturis matiane

479

, , , , .
, -, , ,
, - .
- ,
.
, , .
, , . , , ,
. ,
, .
, .
.
, , ,
. .
, . .
. , - , ,
.
.
,
, , , , .
, . : ;
, ,
. , , ,
, . , . -

480

giorgi leoniZe

. -, , , ,
. . ,
: .
. .
22 . . . . , , - .
. . .
. . ,
, .

, ,
, .
.
, , . - .
, ,
. . , . .
. - , , .
,
, , , . . .
. , . . .
.
.
, . . , .
. , -

literaturis matiane

481

, .
, , .
, . , - .
, ,
. ,
,
, , - , , , ,
.
. ,
. , , .
,
. ,
. , , . ,
, ,
. .
.
, , .
, .
- , . ,
, , , - .
, - , , , . .
,
, . , , , - .

482

giorgi leoniZe

.
, , , .
( ),
. , . , ,
.
.
, . ,
. :
?
. ,
. . , .
, ,
, , -, .
, , , , , , , .
,
, , , , .
, , . ,
, - . ,
. , , , , .
, ,
, ,
. . , , , ,
, ,
.
,
, , -

literaturis matiane

483

. 1841 ,
.
? . , .
. .
. ,
, , , .
. .
,
-, . .
,
.
, . , - , , , .
. , .
. ,
, :
, ? ? , , .
, ,
. . . , , , , : , , .
, ,
.
. ,
, ,
.

484

giorgi leoniZe

-
. . - ,
. - ,
, , , .
: ,
, .
. , , . . , .
.
.
,
. ,
, -
. , , , !
, ,
, , , ,
, , ...
, . ,
, .
:
,
, ...
, , ,
, . :
, , , ,
- .

literaturis matiane

485

, ,
, .
- ,
, .
.
, , , , . . - . , .
, , . - -, , ,
. .
, :
, , ,
.
, , . --.
. , ,
, -- -.
, , , .
,
.
. - .
, .
, .
. .
, . , . . - .
-, , .

486

giorgi leoniZe

, , , ...
. , ,
. - :
...
, .
, :
, ... ,
. , ...
, , . . , , , , ,
. ,
. ,
, ,
: ,
-,
, - . :
, -, ,
.
, , , 28 , .
,
, .

yaflan orbeliani _ nikoloz baraTaSvilis


poeziis personaJi
, ,
30- .
1835 . ( ...), :
, , ,
, , , .
;
,
,
-...
, ,
,
.
.
, ,
-.

19 , :
,
, .
? ;
.
, , ,
...
-...

30-
(. ).

488

giorgi abzianiZe

30- , .
1832 . . :
, ,
, ,

,
, ,
;
,
, .
,
,
,
- ,
,
,
,
,
...


.


.

1836
, .
, ,
, ,
,
.
, , .
.
, ,
, .

literaturis matiane

489

. . 1836 . . :
... , , ,
, , ,
, ,
. , , , , : ,
-; ; , .
, , ,
1.
.
:
, ,
, , ;
,
,
, ,
, , .
,
.
- ,
- , -,
,
, ,
:
.
,
; .

.
,
- .
..........................................
1

. , 1922 . ., . 90.

490

giorgi abzianiZe

, 1 .
.
1812 ,

.
, , , , .
() . , , ,
.
: , .
. : ... , . , 1837 , -, , -: 2. : , -
: , ...
.
.
( ). . ,
,
3. 1
, .
. . . . 91.

(. . , . , . . 1937 . . 64).
2

40- . 1846
, . .
1843 13 . :
, ;
, , . ,
, ;
. .
. .
3
. . . . . . S-2484.

491

literaturis matiane

1844 .
80 : .
. .
. , . , , . ,
, . ,
, .
. . ,
. . . 18-19 .
. . , , , :
, , . . . . : . , . : , . : .
, . . . . . : , .
:
: ,
.
, : , , !, .
. :
!
, ; , , , ,
, , (. . . . . 2660).

492

giorgi abzianiZe

1855 -- :
!
, , . .


8 ,1855 .
--
, , :
!
,
. ; , , -, .
, . ,
, ,
. .


3- , 1860 1
. - . . :
.
.
,
: ,
2.
1
2

. . . . . -2660.
, . . II, . 575.

493

literaturis matiane


. ,
. : ,
, .
50- , (18271899) .
,
, .


.
, ,
,
.
,
- ,
,
.
,
,
,
.
,

, , .
, .
,
:
, ,
;

494

giorgi abzianiZe


.
,
.

.
1856 . 25
.


,
.
, , ,
, .
? ,
, ,
, ,

, .

, ,
- ,
, , ,
.
,
, .

1878 . 13 (.
.) 1.

1
1850 . : 27 , , 1850 . , ...
... . , ,
(. . 1880/4).

masalebi nikoloz baraTaSvilis biografiisaTvis


I

, ,
. .
(. 173, 161).
, , .
, , . 5 , ,
. , , . , 5060 ,
. ; , : .
, , 200
, ;
.
.
- ,
1000 . , ,
.
. , ,
; ;
, .
200 100
. , ; 1848 ., 3
.
, , , . :

496

ivane enikolofovi

1) 2000 . ;
.
2) , . 1844 ., , ,
, .
, - , .
, , , 150 . ,
.
,
, ,
, .
, ,
.
4095
1290

4 1844 .
,
, , !

,
,

1-
(
) 680 , - 18-
1842 . , ,
, ,
, , . :1
1

. .

497

literaturis matiane

nikoloz baraTaSvilis avtografi


meliton baraTaSvilisa da abel gurginbegovis Txovna

498

ivane enikolofovi

2-
, , 1- 32 , 2-
38 , 3- 37 4- 30 ,
, ,
, , ,
, , ,
,
, ,
,
, ,
, , 1.
, ,
,
6 8 0 . 4
1844 . . -
. ,
.
. .
14 251. . 173. . . .
, . 161, . 1,22.

II
-
- - (. -) . -, .
1841 . 10 .
, .
.
. .
4 . [ ].
5 1844 .
711
.
1

499

literaturis matiane

, ,
(1836 .) -, .
1841 ,
.
1 .

, ( ).
- , .
.
,

, .
10
1841
1841 . 8 -
: 12
117 : 25
1838

, 1818 1820 ,
,
,
. ,
,
,
, 28 1838 . , 26 1839 .
. , ,
,
, , , 9
1838 . ,
, 367 3 2 828 10
1

. . -.

500

ivane enikolofovi


. ,
,
, 25 1838 .
4- 1836 .,
, , : ,
, , ,
,
, .
,

, , 4 , , , - ,

, , , 12 , ,

, ,
25 1838 .
, :
, 25 1838 . 167 ,
,
4 , , , , , ,
, 1818 1820
., ,
, , . . ,
4 ,
,
,
,
, .

literaturis matiane

501

, 28 2449
,
,
14 1818 . 1 1820 . , . ,
30 1838 . ,
,
,


.
24 546 , ,
367 3
2 829 10
. :
, ; , , 1818 1820
. .
, , , ,
,
. : ,
, : , :
, .
: .
10 1841 . 2881.
22 1841 .
279
. . . 1324
1325
12
. .
()

. 173, . 41
1841 ., . 47

502

ivane enikolofovi

nikoloz baraTaSvilis avtografi. guramiSvilebis saqmis reziume


nikoloz baraTaSvilis xelweriT

nikoloz baraTaSvilis avtografuli werili


1836 .

.
.

, .1
. .

1837 .
, ,
: , :
, .
, ,
. :

!
, . ; ; , .
, . .
,
.
, .


1837-, 1-
.

. , 1938 ., 12 . 166.

504

literaturis matiane

a q t i

1938 15 , 8 , . , . , . , . .
- .
.

, .
. 97 , 25
., 56 .
8 1/2 . . . . -. . . .
:
. . , .
. . .
12 45 . .
:
: 1. .
2. .
3. .
4. .
5.
: .

literaturis matiane

505

ilia WavWavaZis ucnobi esTetikuri fragmentebi


. . .
-
.
- . ,
. (, 1861 ., 6) , , . , , .
.

- , , , .
- .
. - , (, 1861 ., 4).
: ,
.

506

giorgi abzianiZe

- :
?
, ?
,
- ?
. .
.
,
(.
. . . 3/4).
1 , 2-
.
:
1
,
( )1
( : , . .) , ,
. , .. , , , , ( . .) . (
... ... , ... )2.

1
2

. . .
, .
. .

507

literaturis matiane

2
,

, , ;
() , , , , . ,
, .
, , []
.

1 , . , . . , , , . ,
,
, , , . . , , () .
60- : , ; , ,
, , ,
, , . ,
( , . 4, . 31-32).
1
. - ,
.
.

508

giorgi abzianiZe

1 : , . ,
, .
2 .
.
. . . , . , .
, . : ,
, .
,
.
.
- , - . , ,
40- . 1842 , . , , .
.
, . :
, ,

literaturis matiane

509

, , , , , . ...
, , . . ,
, .
. .
.
, ...
; ,
. , , , - .

. . , .
. ( , , .),
.
.
,
.

`droebidan~ _ `iveriamde~
, 1866 .

.
,
, . , . , . , . , . , . , . .
, ,

,
.
(. . , .
) , 1879 , , .
. .
.
-
1885 . .
, ,
. ,
, !
, . . . ,
.
, , ,
, .
, , . , 1886 . 1- ,
,
. , ,
, 1885 . 20 . .1
, 1-
. .
1

. . . 1937 . . 33.

literaturis matiane

511

, , .
, , , () . .
, , ,
, ,
. .
, .

.
, ,
. ,
.
, , , , , .
, , , 1885
.
:

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
,
[ ].

: 1.
[ , , , , ].
, ,
, , ,
. , ,
-, ;
, 1

, . .
. .

512

solomon caiSvili

, .
,
, ,
,
, .
, .
, , , , , . ,
,
, ,
.
- , , .

.
, .
. ,
. , , , , ,
, ,
, , . , , , ,
, . . .
, , . , .
.

literaturis matiane

513

- , , . ,
,
, . ,
, . . . , , , ,
.
, , , .
?
, ?
[ , . : ,
, . , , . , , , . - , . , , , ,
.
,
, , , [] ,
.
,
, .
.

514

solomon caiSvili

, , -.
.

.
, .
, , . [] .
, , .
, , , ].
,
,
, ,
, , - ,
.
, ,
, , ?
, , ,
, , . -
, . ,
, , .
.
, ,

515

literaturis matiane

. , , .
, , - . - , ,
, . . , ,
,
. : ,
.
:
P. S. 1 [] : - , .

.
. .

516


1
.
( ) . . .
, , ,
.

,
. . , ,
.
,
. , .
1919-20
.
, , 8-- .
. ,
. , , ,
.
. , , 72-73
, ;
. , .
,
. , ,
, - , .
, . -

. .
. . . . . .

literaturis matiane

517

. ,
,
: ,
.
. ,
. , ( )
.
, . . .
1923 ., .
.
.
, - .

, ,
, , , (
), ,
, , , . . .
. . ,
. , , , .
.
.

, , . -
, , ,
.
. , 6
23/V1939 .

maqsim gorkis werilebi



. . (18541938).
. ,
, . . -.
- , .
1936 .
.

I
, !1

.
9 ,
, 2 ,
.
, !

maqsim gorkis avtografi


1
2

. . 521-.
.
.

519

literaturis matiane

II
, !
. . 25- , 1
2 :
, . , ,
, .
, 15-
. ,
, -. .
. . . 150 . .
, . . . .
, , , 3. ,
. 4 ,
.5 .
.
,
. , ,
, .
. , . 6
7 , , , .
. .
!
.
III
,
!
, , , , ;
, .
, ,
! .
, , ,

-.
, , ,
, , - ,
.
, , .

520

maqasim gorkis werilebi

, , , ,
, ,
, .
, , .
,
.
, ,
.
, ,
.
25-X-25
Sorrento
IV
, , , , . , , ,
, ,
, . , ,
, . , ,
.
, , .
, . ,
, . , . . , , ,
. , 2025,
. .-, , 15 ,
, .
, ,
, , . , , ,
.
? .
, , , .
. ., .
.
26.X. 28
Italia, Sorrento

521

literaturis matiane

1

4154/2
, . .
1901 ( ), .


. . . 4155/2
, , 30 , 1903 . .

:
1. , .
2. .
3. -, -
, .
4. , .
5. [ ] , -
.
6. - , -. - .
7. .


. . . 4156/2
.
1925 . . . - 35 .
,
, ,
. , .
1925 .


. . . 4157/2
1928 , , ,
, , , .
1

. .

522

gorki saqarTveloSi

: , , .
. -19 , , .
-19
, - , .
. , ,
: ,
, .
1891 . . .
.

90- .

, .
,
,
. , , . , , . .
. :
. . , ( ), .
: , ,
. , ;
- : ,
, ,
.
, .
. -

523

literaturis matiane

, .
,
.
.

.
. ,
.
. ,
- -,
.

. ,
.
90- . . , ( )
. ( ) . .
, , .
, 90- . . .
, . 1896 : ,
, .
. : , .

.

: .
. 93 .
1897 : 11 ,
: , . . . ... . . :
, .
, , (1891-92 . 1898 .).
, .

524

ana nikolaZe

mogonebebi a. m. go
rkis Sesaxeb 1
gorkis
I
- ( 1867 .)
1888 , . . . 1892
, : 90- . .
90- - , .

. . , .
.
- , , , , . .
, .
1891 ,
, .
, , . , . .
, ,
. ,
. , , .
, . , .
,
. 1

literaturis matiane

525

. ( ),
, .
(, .).
, , ,
. , , , . . . .
. . ,
. , , .
. , . 1891 / -.
. , .
1892 .
. .
.
.
1924 , ,
. .
II
- ( 1860 .,
1940 )
1878 . , 1878-79 . 90- . .
. 188083 .
1895 . -

526

ana nikolaZe

- . .
. - ,
. , , , .
. ( ) . , , , . , .
. . . : .
, , .
. .
. .
, - . ,
.
. . . , - .
1901 , . . , .
III
- (. 1852 .)
- 1882
.
- .

527

literaturis matiane

1891 1892 , . , , -. , , .
.
- . , , ,
, . ( )
. , , . ,
. .
, , , . , , ,
.
, - .
, , , . ,
, ,
.
, .
,
.
-- 1892 1893 -
(18601920).
IV
(. 1880 .)
90-
( ) . - . . - .

528

ana nikolaZe

1902 .
.
() , .
1903 . .
. . . . . , .
, . . , . . , ( ), .
.

. . .
. . ,
- , : , . ,
-. , , .
, , . : ,
, . , , .
. , - .
, ,
.
,
, . ( ), , , , . ,
. -

529

literaturis matiane

. -. - .
.
.
() , . , ,
, . ,
100 .
, ,
, -.
1927 , .
, ,
.
V
- (. 1881 .)
/ .
. , . , . , .
1903 .
.
, - , . . . ,
, . . .
.
. ,

. - 1, .

. 2
1

. . .
. . - , . . .
2

530

kosta xeTagurovis ucnobi leqsi


() ,
, .
:
, ,
,
,
, , .
-,
,
, ,
.
, ,
,
, , ,
.
, ,
,
,
, .

,
. , :
- .
, ,
, , .
.
.
.
.
, .

literaturis matiane

531

.
.
, - , . . .
, , ,
. .
, . , , .

, , , .
, , . - - .
, ,
, . .
. 1939 ( ).

532

ivane enikolofovi

aleqsandr diumas avtografi


. , , ( - ).
, , Moniteur .
.
. , .
. ,
(
- ).
.
.
. , . , , ,
.
,
- .
- :
, . . . .
, . .

aleqsandr diumas avtografi

niko l
omouris avtobiografia 1
lomouris
!
. 1853 . 19 . : , ,
, , ,
. , , , .
- .
. , : . .
. . . , . . , , . ,
: , , , .
, . ,
. , , . , . . . ,
. . . . ,
. , , . .
, , . , . ,
, . , , : .
1

, . ,
. , 1904 . 19- .
. , .
.

534

literaturis matiane

, () . . . 1872 . .
- [] . . , . .
, .
. , , , , , : . - .
?
. []. : , !
. .
. 1878 . . 1875
. [] ( ). , . [] , .
. 1. , 2. , 3. , 4. - , 5. , 6. , 7. , 8. , 9. , 10. ,
11. , 12. .
. , , , .
-, , .
. 1 - , :
... : . 2 .

.
1

.
. . .
: : , ,
!
: , - .
2

damateba

masalebi
ilia WavWavaZis
biografiisaTvis

nikoloz baraTaSvilis cxovrebisa da


Semoqmedebis TariRebi
,
- . , .
: .
, - , . ,
XIX .
.
, ,
.


.
( , , ,
. )
, - .
__ __
1918 .
(, , ),
, , .
,
, -

538

mixeil xelTubneli

, , , .
__ __
. 1922
1939 .
, , . , 1922 (. ) 1939 ( ).
.
,
... , , ,
1, , . . . .
. . (, 1937 ., 59) .
() . .
.
,

2.
.
, , .
- .
1817
15-
15-. ()
, - ,
().
[1. . , . 138, - 4953.

. 1. .
1886 . ( . ); 2. . .
, . . ., 1933 ., 8.
2
. . . .
. .

literaturis matiane

539

2. . , 1833 , (. .
) 38 , ;
, 1795 , 1796 . 1860-.
. 1.
1799 1800 .
1816
1853 )
(18001883), (18061847)
1817
, ( ) (XVIII . . XIX . )
(17841833), (. 1798 .)
(. 1784 .).
, , (. 1922 . . . 242), 15
, 1815 1816 .
43 . ,
, 10 .
, .
, , , ,
, , , .
1849 .
. . 1816 22 . (. . . , 1881 ., 206).
. (, 1881 ., 234) , , , 1830 . 12 ,
1818 .
, (. 1830 .). ,
,
. .
, , 12 . , 1830
, , .
1817 .

1
, , ; 1810
. 1811 6 , 1813 ., 7 .

540

mixeil xelTubneli

(, 1881 ., 236) , 1816 .


: , ,
, 29 , 9 1845 .
, 1819 , .
(, ) ,
1.
1935 .
( , 1935 . I, . 636)
() .
. ,
, . 25 ,
.. 1820 . , .
, , .
, . .
(1938 ., 25), . , . 27 ,
, , ,
, , .
1939 . (1938 .,
10) . ,
1845 9 (. ) , , 1818 .
,
, (), ( 5, .
6960
10 1836 4 10 -
, ; 1836 24 ). .
. 1936 .
, ,
. ,

1
1818
.

literaturis matiane

541

( ) . , , . 1836 3 , , -
1835 24 2625 - 1817
15 . , (
, 1940 ., 4).
. , 1835
, , , , ,
. , , ,
, , .
, 1820 , ,
, , 1817 .
,
(-29 , . . 28 : 184528'1817). , . , . , , 1816 , , ,
, , , , , (. . - , 1938 ., . 52); , ,
(. .
. , 1940 ., I) .
, .
1817
, .
, , (
?)
: ! ,
, ! .
, ,
! ,
!..
; 1817 ].

19-. .
[. ].

20-. .
- . -

542

mixeil xelTubneli

-, : , .
[. ].

1818
21-. . . .
[ . .
. , ].

1819
4-. . .
24-. , , (200 .).
.
[. ].

1820
5-. . . (-).
17-. .
[. ].

30-. 16
.
[

6960
10 , . 5].

1821
21-. . . .
[ 1812 . . ].

10-. . .

543

literaturis matiane

1823
2-. . .
.
[ . ( ?) .
. ].

1824
3-. . . .
[ , ,
. . - (. ); -XIX . (. 1837 .).
-
. . ].

1-. .
[. ].

1825
28-. . .
. .
[ ; , ; ; ].

16-. .
:
. -.
[1. . , ;
2. . , . .
. , . 6].

1826
25-.
.
6960
[ 10 , . 5].

. . .

544

mixeil xelTubneli

- .
.

1859 . 71 . , ,
.
1831 19
1826 22 , , .
[ ].

10-. .
[. ].

:
. .
[.
. , 1885 ., . 5].

1827
26-. , .- .
[. 1852 .].

. . .
[. , . ].

19-. .
1829
17-. 1 , 4 28
( ) - - .
[. ].

545

literaturis matiane

18-. . . .
[ ?].

5-.
.
:
18301833 . , , 21
, 37 .
[ .
15 , 200 . ].

1830
1-. .
[. I- 50
. , 1881 ., 226].

. . ,
.
[ , 117, 2029, . 17].

4-.
, . .
28-.
. . 17 .
[1. . , . ;
2. , 8, , 2013/1154, . 129-130].

:
. .
. -

546

mixeil xelTubneli

, . , .
[... - , , ,
.
!
!
, ?
, .
? : ,
.
, - ( ).
(. , 1922 . . ., . IXXI].

, ,
.
1831
14 . . .
28-. . .
[. - , ( , ).
. 1836 .]

28-. .
[. . 1852 .].

. .
[ . 1831 . 3 ., . . . . . , 1938 ., 12].

. . , - . .

.
[. . 1852 .].

3-. .
( ). .
.
16-. .
.
- . .
.

547

literaturis matiane

[ 1831 . 5 ., . ., ].

:
. .
[1. , ,
(1830 .), .
2. 1832 . . 1939 . . ., . LXXXIV.
3. . , . .
1832 . 30 . . .., ].

1832
- . (. ) , , .
[ 1832 . 15 4 . . .,
].

. .
[ 1832 . 4 . . . ., ].

. 900 . (.) .
30-.
- .
[ ].

3-. . .
- .
[ - - , , , .
1888 ].

911. , . - . . .
[. 1832 , 1938 ., . I].

17-. 18331836 55 7 . .
1. . ;
2. . . ;
3. , , . -

548

mixeil xelTubneli

.
, , , , .
(. , . )
[] ( )... -
. , , (. ).
(. . 1922 ., . ., . VII).
...[] . . : , , , , . , .
(. . 1922 . . ., . 242)

:
- .
[. ].

-
() .
[1. , , 1869 ., . 79-80].
2. ( ) ( ).
. , , . , . ,
(. . . . , 1940 ., 5). , ,
].

1833
1-. .
[ . ].

- . 1832 .
[. ].

literaturis matiane

549

. , ,
.
[. 1833 . 11 . 1835 . 25 . . . , . .
. . I, . 9 ., . 221].


; . -, . .
[. , . ].

:
( . )1 , 2.
[. , . .].

, , , , , . . . .
: , , : .
[1. . .
, . , 1924 ., 1617;
2. .
. , 1937 ., 1 , . , 1937 ., 12 ( . . , 1938 .);
3. . .-. , . 2728;
4. 1939 . ., . XVII.
5. . , .
, . , . 10, 11 12- . ,
.
,
, .
(. , . )
1
2

.
.

550

mixeil xelTubneli

6. . , . . , ,
. , , , .
,
. , , ?].
(. . , . 8)

.
, ,
;
. .
[1. .
2. 1922 . ., . XIVXVI.
3. ... ,
, , , , ,
, . : , , ,
.
( , ).
: - 1 , : . , .
: , . , - . , , , .
(. , )
4. ,
, :
? , :
: ,
, , , -

, 183742 .

literaturis matiane

551

. ,
? . ! . ,
; , , . 1.
( , 1929 ., . 128).
5. - ,
. (. ) . [1893 ., 79
() 4 , 73 . . ],
. , . , . . , ,
. , : ! - . - (.
).
].

. , .
[1. .
2. . . .
(. . , . 17)
3. , .
1832 . , ,
. , . ,
. , . . . , .
, (. 13). . , . , . . , 2.
. .
.
1

. . , 1893 , 56.
. , 1828 (. 1829 ). , ,
, , .
2

552

mixeil xelTubneli

. . , . . . ,
(.15)].

7-. . . . . . .
[- . ]

1834
17-. . .
. .
[ 1834 . 23 ., .
. ., . ].

() , .
[ ].

:
. .
[ : 1835 . 25 (. 1922 . .
. ) ,
. , . . .
(. , . 7), 1832 . ].

.
[ 1834 . 16 (. . , . I,
. 12) , ].

. - I- - .
( ) .
[. . . H-2701 1833 . 18
. 1939 . . ., . 116].

. .
, , , , , ,

553

literaturis matiane

, , . , .
[. . ].

1835
25-. . -
.
[. ].

. .
. .
[1. 1835 . 18 . . . . . . , 1939 ., 19;
2. . 1835 . 11 .
. . I, . 27;
3. 1835 . 25 . . 1922 . . ., . 242-243].

10-. - (18121891).
[ 1835 . 18 ., 12 ; . 1835 . 11 . . .
, . , . I, . 27; ., 231 .].

. .
[. 1835 . 12 . .
., . ].

- . .
. , .
[.
. 1837 . . ].

- . -3
1832 .
[1. . 1835 . 4 . . , . I, . 32;
2. . . , 1839 .].

554

mixeil xelTubneli

- . -
( ) 1- - - . . ;
. ; ( ): , , , . , , , , . , , , (?), , . , ().
. , -5 7 .
- . . .
[. 1865 . 5 , (. . 1940 . I. . ).
, . . . ( . , 1893 ., 79) , ...[18331834 .]. [] . , .
... .
, :
1. 1837 . . :
-, . .
2. . ,
(. . ., 1938 ., 25 .
., 1940 ., . I) ,
, 1834 .
. (. .)
1835 . . 1881 ., 29 . 50
: ... - 1835 ..
( 50- 1- . , 1881 ., . 4).
3. .
(. 1836 .)
, , - ].

25-. .
. -

literaturis matiane

555

: ;
; ; ;
; ; ; ; , , .
, . . , , ,
. .
[1. . . . ;
2. . . 1922 . . , . XVI].

- . -4 . , ;
I. , II. . - , . .
[- .:
1. . . . , 1938 ., . 42-43;
2. . , , 1938 ., . 199 210].

. .
.
[.

( 1836 . 3-; . 1836 .). .
1836 , , , . :
1. 1837 . . : ;
2. 1836 3- 10
- , .
. - ( , ) .
( ) . , (
) 1836
, -

556

mixeil xelTubneli

, . . , ; . 1836 . ].

24-. - . .
6960
[ . 10 , . 5].

27-. -
18361839 67 1 200 17 .
:
.
[. , . . . ,
1940 ., .I].

, .
, ,
, .
, ,
, .
[1. . . 1- 50 ,
. . , 1881 ., 226;
2. . 25 (1835 .) . 1922 .
. ., . 242-243;
3. [ ] ,
, , ,
, .
(. , . ).
4. [ ] - ,
, , , ... .
. , .
(. , . , . 7).
5. . () -. . . , , ,
. .
( . . . ., 1938 . 25).

557

literaturis matiane

6. , . , ,
: , ( ). , ,
-...
... ,
, , ...
, .
(. . 1922 . . ., . XIXII).
7. . -. , . (. . XII).].

, . , (
, . 1922 . .
. XII-XIII), . (
. .
, 1932 ., 5-6).
1836
2-. 18361839 .
[ ].

3-.
, .
.
, .
6960
[. 10 , . 2].

558

mixeil xelTubneli

11-. , . , .
. , , ,
.
[ , . 3,4].

16-. . ,
, , 18 :
. . . .
.
, , .
[. . . , 1937 . 59].

- . . ( 5) .
14-. . .
15-. .
, . : , , . .
. . .
[1. . 1837 . . ;
2. ..., ;
3. ... [. ] . .- , :
, ...1
, .
(. . 1922 . . . . XXVII).
4. . . (, . XLIII): . , , ,
.
. (. .- . )
, [. ] ;
, , .].
1
1842 . ,
. , ,
.

literaturis matiane

559

- . . .
[ 1836 . 22 , . . . . 1939 ., 19].

21-. . .
[. . 1852 .]

4-. . ( ) :
1836 4- , , , , .
.
.
. .
6960
[ 10 , . 5, 6;
, .
1841 .
, -XVIII . -XIX . .

. - (17891845), .
1823 1844 ,
, .
. . , 1840 -XIII . ( ).].

- . . .
[1. , .
. . . ., 1938 ., 25;
2. . , 1927 ., 8-9].

6-. . .

560

mixeil xelTubneli

24-. .
,
.
6960
[ 10 , . 7].

. ,
5-6 .
[ 1837 . 1 . . . . .,
. ].

28-. 21022 . .
6960
[ 10 , . 8].

(18331836).
: , ..., .
[ () .
, , (
).
50-
.
.
, .
, , . , .
, , .
. . . , . 6, . .-
. . .
. . 1940 ., .I].

1837
. . .
[ .
1. . 1837 . . . .
2. 1835 , -XIV ( )
].

. .

literaturis matiane

561

(). , ,
, ; , .
. ... .
[1. ... ,
, , , : -,
. , ?
: ,
,
, .
, ,
, ... . ,
, : , , , ?
, .
; , : ? , .
, , , ; , ...
. ! ...
( )
2. , , . -
, .
.
,
... ,
. , ,
... , ,
! ! .
...[1845 .] . (. , . , . 9 21).

562

mixeil xelTubneli

3. [. ] , , , ,
, ... ,
.
(. , . 1865 .)
4. [. ]. , .
(. , )
5. ..., .
(. . . . .
).]

7-. I .
.
I , , .
[1. ... I , -, , , . : !
(. , )
2. :
. : [] ,
: , , . , , .
(, 1881 ., 206)
. : ... . .
(. ., .
. ., 1940 ., I)
. : ,
. , ,
, ,
-. .
. ,
, - .
. , , , .
.
(. , . 7, 9, 30)

563

literaturis matiane

. . , .
(1922 . . ., . 245).]

30-. . . .
[. . 1852 .]

:
. ( ?).
[. 1838 .].

: , , .
[ ?].

().
1838
. . .
Astra. . ().
[. ].

1837 1838
. . . . ().
[1. . 18 , , , 1795 ,
14 . ...
, , , , :
! : , !
( )
2. ... , . . . , .
: , , ... , , , , ; , , , , , ().].

564

mixeil xelTubneli

6-. . .
, astra- . . .
[ :
1. 1922 . . ., . 155157;
2. 1939 . .., . XLIIIXLVII;
3. . . . , . 155157;
. . . , . 2628,
4452, 123127, 184185].

. . , [ ?].
[. . .
. .:
1. 1922 . ., . XXVII;
2. . . , .
. ., 1938 ., 25;
3. . . , . 4649 . . ., 1940 ., 3.
, , . ().
. ( . ),
, (1922 . . ., . XXVII),
, ; , .
20- - , .
(Castellas). , . , , , ( ), ( - ), ,
, ( ) .
. . ( . .
. , , 1914 ., . I),
, . ,
-.
, -XIX .
: -

literaturis matiane

565

. (Labielle)
-, . . ,
, , -.
, , ,
30- , , ,
. 40- ,

, .
, ( ) . . () . . .
, . , 1850
2123 , , 22

.
-. 21 , 30 .
, , ,
.
, ,
. , 30-
, - -,
.
(Tessert). ( ) , , , --
(de-la-Rati-Menton)1.
. .-,
. , . .
: ,
, ... (1922 .
, . XXVII). . , ,
. , ,
, . , , .
, (
?).].
30- Wilbraham- Travels in the Trans-Caucasian Provinces, London, 1839.
1

566

mixeil xelTubneli

:
.
. -, 1838 .
[1. - . , 1911 .;
2. . . , 1911 ., 51;
3. . .-. . . 189, 190;
4. . .
. 1936 ., 20;
1939 . . ., . 145148;
5. . 1935 , . . 649].

1839
9-. . , - - - - . .
[1. . . . , 1937 .,
59;
2. . 1840 .].

18-. (18161882)
.
12-.
.
.
[., , 18, 1839 . 12 . ( 1839 . 18 .) 3,
, 6900/18, . 1].

12-. . . . . , .
[ , . 2, 24].

15-.
,
,
. . ( ).
1
1

,
.

literaturis matiane

567

,
, : ,
...
[. , 26 1839 . 15 , 1840 .
. .
,
, 3, , 6904/26, . 3.
. , , , ,
(. ).
. (1922 . ., . XXXIII),
. ( - ).].

:
: ... , ..., ,
, .
. , . . . ... , ....
[1. 1922 ., . XLVIII.
2. . . - 1839 (. . 1839 . 23
, . I, . 49) . , ].

- (17841856), , , , . 1846 30 ,
, , :
. ,
, , (
, , 1844 .).
[1922 . . . . 144-145].

568

mixeil xelTubneli

1840
8-. . , .
[. 6904/26, . 29].

6-. . .
- .
14-. . .
. . -.
:
: , .
1841
(28 ). . , - , , .
[. 1841 28 .
1939 . ., . 80.
, . 1841 , .
. (1925 ., . IVVI,
. 382385) . , ,
. . - . ; , .
,
:
: , 1, , 2
. , , . . .
.
3 , () .
, , 4 (1922
. ., . 241).
1

.
.
3
.
4
, (.
-).
2

literaturis matiane

569

:
, , (, 1881 ., 206).
: , , , (, . ., . 157).
. : ... (, . VIII).
. . :
, , 1 (, . VII).
...[1832-1833 .] ( , 1893 ., 79).
: ... [] , , -. (. ,
. . . ., 1938 ., 25 . ., 1940 ., . I.).
. , , , . . 30- ,
, . . , , . . , , , .
,
; ].

.
- 43-
1840 (. 1839 .).
. , , . ,
, , .
[1. ;
2. .
3. . 1939 . . .

, ,
.
,
, 1831 1836
.
. . . . , . ., 1940 ., . I.

570

mixeil xelTubneli

4. . . (
, 1910 ., 15): ... : . , , .
. 1852 . , .
. 1853 . . . . . . 1857 . . . , . .
1878 . . , . , . :
. . , ,
. . . , . ].

28-. . . . , - (.
) (. ) ,
.
18-. . .
.
; ( ,
, ),
.
13-. . .
.
[ -
. 1844 .
: . . .
() . 30- (. 1832 .). , . .
,
, 1845 ].

:
: , , .

571

literaturis matiane

1842
2-. . . . ;
, ().
[ ( . H-1115
1842 9 . 1939 . . ., . 122].

. .
[1. . . 1852 .;
2. . 1842 . 2 . ].

. . 29 . : , , , . , .
, , . . , , .
, . , . -, . . ,
, . . , . . , . , . , , , . , - , - , . - , - -, - , - ,
- .
[1. . . ,
1889 ., 5224;
2. . . . , 1930 ., . 105-106].

. .- . . .
31-. . (. 1849 .) . ( .),
.
, ! . , , , ,

572

mixeil xelTubneli

, , ,
!
, , ,
; , ; , , , ,
! , ?...
. :
, , , , ...
. :
, , ,
, . .
[ (. 1811 )
. , ,
1839 .
. (. . . ),
. . . .
. , 1838 1839
, . :
. . ,
. . :
, , ! ... , - . . ,
. . , :
, , , .
, ,
... (. , . , . 12).
... , , , - . , , , , , , , , , ,

literaturis matiane

573

, . , - , , ...
( ) ,
( . ). - ?
, , ,
- ( ). , ...
, , , , , , . ,
, , .
, ...
(. 1922 . . ., . XXV)
, . - , , , , , ...
[ ?], .. [. . ?1] , :
, ! , .
, ... :
, ! !
! , , ( ). .
(. , . XXVII XXVIII)
... , , .
. .
. ,
, , , .
- ...
( . 1922 . . ., . 242).
. ... , , ... ,
, .
(. , . I, 1913 ., . 149)
1

574

mixeil xelTubneli

. . - 3 , .
(. . . . , 1936 ., , . 399)
. . , , . (. ) ,
. , . , .
. ,
(. . ., . 471).
(.
., 1879 ., . 252-253).].

:
: , ,
... , (), , .
[1. . (1842 . 2-):
, ,
,
, . . ( ).
2. ( , 1932 .
5-6), ,
. []
, , . , .
, ,
].

. . - , [ -]
.
[. ,
. (. 1939
1
. . 1852 .,
, ,
. .

literaturis matiane

575

. . XVIII ), 1844
; , , , 1842 . ( ). , 1842 , 1842
. ,
1842 , 1922 , .
1939 , ].

- .
. .
. .
[1922 . , . XXXII].

- . .
[ ].

. . :
I. 1876 , ,
. .
. , ,
- (18181875) .
. . ,
1876 1 ,
-. , .
, . : . ., . .
. . : , [. ] , . , , ,
, . . . . ,
, . , , .
, 1913 ,
I , ,
1913 , .
1

. , 1893 - , . I.

576

mixeil xelTubneli

, (. 151153). 1916
,
, , , .
. 1916 . 46-: - . .
, 1913 1916 .
- -. 1915-1916 ( . 1916 . 46- : . . . . . ). . - 1932 7 . . , .
, .
. .
, .
, . , , ( ).
. 1922 :
. ( -), , . (. 240).
1933 . - -7 - . .
(. . .
. ) . 19361938 .
. 1938
. 1 . ( 243), . .
( 245); . . ( 25) . 1
, 1936 , . ( 303)
. . . . , 1940 ., . I.

mixeil TumaniSvilis eskizebi


qveviTa eskizi . .-s niSniT qveyndeba pirvelad

578

mixeil xelTubneli

. . . ., ., . . . ,
. . .
, 1938 21- . . ,
(. , 1938 . 23 .),
.
.
1938 . ( 9, 10) .
. ,
. , ,
, , 1852 .
, . . , : 1. , , .
, ; 2. , ( , ) , 40- . .
- . , , . .
, , . , , 1841 . , . . . 1842 , . .
. , (. ). .
1845 , .. , . . , .
, ,
. . ., . .
. . 1842 ,
.
1842 13 (. 1829 .), 1845
( , 16
. , ,
, , .
. , , -

literaturis matiane

579

. , ,
,
; . ,
,
.
. ,
, .
. . .
:
;
;
;
().
1,
. , 5 . , ,
, , . , ,
, - , , . .
.
, . -
. , , , ;
(.
, , .); , , . ,
, , , . .
, .., (. ) , ( . ,
. ) .
, ( , , ), , , 1893 , . . .-
. : . ,
, .
1

(17931852) . 1817 .

580

mixeil xelTubneli

1,
( 1919 .).
.
. ,
, ,
, . ,
, , . , , , - , . , (. 1922 . .), , , , , ,
.
II. . , (. . . , . 1893 .,
87 1922 . . ., . XXV). , , .
1904 . ,
, ,
. , .
, .
III. . :
1. : , . , , ; ,
; ; ,
(1922 . . ., . 242).
2. : ...- (), (), , , (. 1865 5
.
. . . . ., 1940 ., . I).
3. : ... ,
. , .
.
1
. , , . . . .
- .

literaturis matiane

581

.
() , , (1922 . ., . 245).
4. : ... , , , , . . . .
. , .
. , . (. , . . .,
1938 ., 25).
5. : . , , , , ,
( ).
6. . . ...[. ] , , , . , , , (. , . 30).
7. . ( ).
, , , , .
. ,
, ,... ,
, , (1922 . ., . XXVII).
8. . : ...
... (.
- , . . , 1879 .).
- . , :
. . : , .
: ,
(. , . 1922 . ., . XXX-XXXI).
. ,
- (, . 1841 18 , -

582

mixeil xelTubneli

). . ( )
: , - , ,
?
.
( ).
(1. . ; 2. . . 1922 . . .
. XXI; 3. . . , . 13).

1843
23-. . ,
( ) , .
[. . . . 1843 ., 20].

. .
[. 1843 . 21 . ].

21. . . . ,
: ... , , ! . . ,
- .
6-. . . . ,
. . 14 - 1846 . (. .).
:
: , .
1844
- . . .
[. 1844 . 15 . ].

6-. .
, - -.
[. ].

15-. .

literaturis matiane

583

. . , . [. 1841 .]. .
10-. .
. .
. . .
.
23-. . . . .
- . .
, . , .
[ :
1. 1844 . 15 . . . .
1939 . , . 169;
2. 1844 . 15 . . . .
;
3. 1844 . 15 . . . .
. . , 1940 ., . I;
4. . 15 .,
10 , 23 1844 .].

19-. , : [ ];
: - -, ,
.
20-. . ()

( ), , . . .
. .
21-. , .

584

mixeil xelTubneli

, . . , .
. .
22-. .
[ , (.
., 1938 . 25 . , 1940 ., . I)
- , , . ( , . . 1836 .
, . . 1844 . ). I 1855 , . . ].

. .
, .
.
.
[1. . . 1922 . . ., . XXXI;
2. - 30-60- . . , , , (. 1922 . ).
. ,
(. 1844 .].

13-. . .
4-. 4
. 18 ( 1842 680 . . , , ). .
14-. , , 4 100 . 2.000 . .
[. , . 173 , 161, . 1, 2].

. .
. .
15-. .

585

literaturis matiane

, . . .
[, 15 , 1922 .
. XXXI].

23-. : -- , 1844-, , [ -] [].


[ . . , 1935 ., I].

17-. .
[. , . ., 1815 ., 4].

. .
.
[1. . 1845 . 9 . ;
2. ... ,
: ,
. (. . , . 21)].

21-. .
[. ., . ., 1845 ., 1].

27-.
. .- .
[. ., . ., 1845 ., 4].

. .
[. 1845 . 19 . . , . I, . 106].

:
.
1845
10-. .
9-. .
. . . - . ,
, .
.

586

mixeil xelTubneli

. .
[. ].

. .
.
, .
.
[ - - . , , . . . ,
. , 1940 ., . I].

12-. .
[1. . ., . ., 1845 ., 15;
2. [. ] , , : , ,
, .
(. . 1922 . . ., . XXXV)]

21-.
.
[. ., . ., 1845 ., 15].

24-. .
[. ., . ., 1845 ., 15].

- . . .
[. . ].

- . .
, .
[ .
, ,
, ...
...
(. . 1922 . . ., . XXXV)]

19-. , . .
[1. . ., . ., 1845 ., 29];
2. [ ] ,
, .
(. , )

587

literaturis matiane

3. . . . ., 1940 ., . I].

31- 20-. , . .
[. . 1852 .].

10-. .
. . , .
[ - . . , ; . , , . . . .
(. . , . 21)]

. .
, 14 .
(20-). .
.
[1. . (1845 . 10 )
(1845 . 23 .);
2. . . ].

23-. . () . , , .
.
(. . )
.
[].

. . .
.
[].

. . .
[1. ...( ) 1845 .
(. , )
2. , .
, ,
.

588

mixeil xelTubneli

,1 ,
.
(. , 1922 . . ., . XXXV)
3. , ,
, .
( . . ., .
-, 1940 ., . I].

7-. .
[. ., . ., 1845 ., 41].

9-. . .
[. , . 1935 ].

11-. . . .
[].


1845
16-.
- .
[1. 1922 . . . 243.
2.
- , ,
,
. - -
1845 20 .
. . , 1937 ., 4].

22-. - .
[. . . ., 1845 ., 48].

30-. . (. )
- ,
, 50 (150 . .) 750 . . , . 11-.
1

. ?

589

literaturis matiane

12-. , . ,
.
[, . I, . 118].

13-. , , .
[. ., . ., 1845 ., 52].

29-.
.
[. .- , , 1938 ., 12].

1846
14-. . , ,
.
,
.
, .
[. 1846 . 19 . , . 1893 . -3 - ( . ).
. S-2484].

15-. . 5 17 1.000 .
. .
[1922 . ., . XXXVIII].

13-. .
[. ., . ., 1846 ., 15].

- . . :
, 29 , 9-
1845 .. .
[ , . ,
, , ,

590

mixeil xelTubneli

-... (. , , 1881 ., 232


. . , 208 -).
, ,
,
. ., 1940 . 1-2].

. . . . .
[. ., . ., 1846 ., 14].

27-. . .
[. . . ., . ].

18461848
.
[. , , 1937 ., 4].

1849
4-.
. , .
[1. . . . 1922 . . ., . 242;
2. . ].

1852
. , , . - ( . , 12).

. , :
, , ( ) .
. .
. - .

591

literaturis matiane

1860
. .
.
[. ].

1872
. ( ) . . . . . 1893 , . .
1876
. .
1893
2 5- ( 7-) . .
1905
.
( ).
1922
. .
1938
1 5- . .
1939
.
.

. - - , .
- , ,
(, , , , ) - .
, , .
: ,
. , ,
. , , - .
, . , . . .
, , , , .
, .
, , - ,

.
. . . ., , ,
.
. , .
1831 . ,
. . . (. 19071911 .). .

sakuTar saxelTa saZiebeli


. () 463, 465, 471, 473,
475, 480.

(),
() 432, 547.

() 76, 77.

() 528.

- () 475.

. .

, () 381.

() 355, 411.

, 120, 200.

() 557.

, 299, 547.

, 284.

().

, 284.

. .

() 485.

110.

- ( -

I 410.

) 464, 472, 484.


() 26.

II 461.
, .

, 571.

(-) .

, 399, 487, 490, 504506,

-, . -

556, 560, 576, 578.


60.
. .
107.
() () 262, 268,
282, 300302, 522.
() 322.
(), 411, 416.

(-) .
-, . (-) .
-, . (, -) .
-, . -

, 564.

(-) -

, 445.

, 306310, 312, 461.


, 156.
, . () .

-, . (-) .
-, -

() 199.

. (--

495.

) .

, 498.

- () 171.

, 499.

, 529.

594

() 257.
205.
, 251.
, 583.
, 152, 156, 199201.
, 152, 154, 159,
199201.
( )
411, 412.
, 543, 564, 565.
(),
564.
,
551, 554, 569.
, 410.
, 379,
402, 403, 405, 432, 554, 557, 558.
,
405, 584.
, 169.
, 196.
, 376, 379, 442,
443, 586.
, 392394, 408,
589.
, . () .
, 411.
(. ) 355.
() 316, 333, 334, 336,
337.
204.
. , .
, 281.
, 571.
89, 333, 345, 349.

sakuTar saxelTa saZiebeli

. .
, 436, 437.
( )
16, 26.
- . (-) .
(-),
485, 583.
(-), 542.
, 542.
, 542.
, 542.
. .
, 566.
- () 479.
() 581.
() 45.
, 524527.
(),
253.
458.
, 459, 568.
, 552.
(), 184.
, 173.
, 184.
-- 336, 447.
- . .
() 250.
- ( ) 472475.
, 410.
, () 184.
- ( ) 468.

literaturis matiane

, 185, 300.
, 248.

411.
403, 418.
456458.
, 550, 551.
-, . (-) .
-, . - (-) .
-,
. (-) .
-, .
(-)
.
, 559.
, () 337.
, 357.
, 364, 386, 389, 390,
392, 503, 538, 540, 547, 549, 553, 558
560, 574, 588590.
, 567, 574,
575.
475, 503, 573, 580.
(
) 423, 429, 431.
,
542.
,
543, 546.
, . -

595

() .
, () 379.
, 543.
(), 374.
, 568.
, ( ) 542.
, 542.
, () 552, 559.
,
543.
(),
() 365, 445,
490, 542, 582, 583, 585.
,
546.
,
() 558.
(), 491.
(), 365,
371, 389, 394, 398, 408, 423, 452, 503,
538, 539, 541, 546, 547, 549, 552, 560,
583, 584, 590.
, 390, 439, 440.
, 418, 539.
, 364366, 370,
374, 378, 388, 389, 394, 395, 403, 406,
408, 418, 423, 427429, 446, 495498,
503, 538, 539, 541, 542548, 550553,
556558, 560562, 567569, 583585,
588, 589, 591.
, 418.
, () 9, 10, 245, 315, 359, 362,
364, 366 376, 378382, 384387, 389,

596

390, 393396, 398408, 417456,


458462, 487, 489491, 493, 495,
497499, 501504, 537592.
, () 407,
418, 539.
,
402, 428, 430, 445, 545, 580.
, 418, 419.
,
547, 552.
(),
()
() 402, 445, 460, 570, 580, 581.
, 418.
() 374.
415.
341.
, 135.
, 84, 85, 89, 108, 112.
, 112.
(), 10, 4751,
60, 81, 86, 107, 109112.
, 48, 60, 95, 111.
, () 73, 74, 111.
, 48, 5862, 68, 108110,
112.
, 50.
, 301.
, . 290.
( VI- ) 336.
, 49, 340.
246, 247, 249, 251256, 258, 261,
269, 272, 274, 278.
( ) 99.
, 454, 559, 568.

sakuTar saxelTa saZiebeli

, . 280, 282.
121.
565.
405.
, 364, 378, 388, 389,
452.
, 378, 542, 579.
, 554.
, 378.
,
578, 579.
, 378.
(),
543.
, 71.
, 229.
, 225.
, 571, 579.
, 345.
, 571.
, 345, 359, 505509,
522.
, 345.
415.
( ) 376.
() 355.
241.
, . 554.
. .
, 549.
, 534.
438.
, 344.
(),
579.
, 205.

literaturis matiane

. .
, 292.
. . 390.
525.
, 300.
-, 357.
, 227.
, 579.
, 330, 332.
, 571.
(, ) 361.
() 364.
, 578.
, 345.
326.
() 264266.
, 289.
, 312.
() 192.
( ) 28, 40.
() 248.
, 192, 262, 263, 268,
272, 280.

, () 133.
, 336, 354.
, () 115, 124,
126, 133135, 143, 145, 147, 340, 426.
() 324.
, . () ().
( )
257.
() ()
501, 559.

597

, 379, 382,
393.
, 357.
, 526.
, 566.
, 341.
. .
, 554.
, 264, 265, 267269.
, 371, 390, 452, 549, 555.
, 531.
, () 530, 531.
, 204.
, 189.
, 288, 289.
() 523.
549.
, 329, 508.
, . 455.
, 71.
, 228.
, () 228.
, 213, 214, 229, 231.
( )
11.
, ( )
83, 84.
( ) 89.
() 412.
XIII 84, 90, 336, 340, 407, 418,
423, 445, 446, 559.
() 45.
, 250, 251.
, 282, 283.
, 10, 16, 24, 77, 78,

598

82, 83, 111, 139, 185, 205, 293, 295


312, 533, 534.
, 310, 312.
( ) 411.
, 226.
, 28.
, 350, 449.
291.
() 248.
, 344, 345, 352, 357,
359, 505, 532.
, 547.
( ) 19.
( )
571.
, 424, 550, 563.
() 59.
, () 275, 278.
187, 188.
( ) 368, 369, 585.
() 229.
, 549.
, 419.
() 232.
, ( ) 9,
518529.
, 566, 567.
- () 45, 46.
() 473478, 483.
() 545.
, 354, 396.
, . () .
(- ) 268.

sakuTar saxelTa saZiebeli

() 422, 551.
, 303.
, 389, 409, 490, 583.
, 549.
, 565.
, 200.
, 194, 200.
, 329.
, 364366, 378, 388,
389, 395, 588, 590.
, () 578.
() 106.
, 262, 275, 280, 312, 400.
, 345.
499502.
(),
499501.
, 245, 334, 463.
(), () 499501.
, 126.
, 122, 128.
(),
498500.
(), 121,
122, 124, 126, 128, 131, 175, 498, 500,
501.
, . () .
, 495498.
, 495.
, 523, 527,
529.
, 315.
, 551.
() 62, 63.

literaturis matiane

, (
324.
, () 402,
407, 409, 410, 413415.
, 338, 409, 414, 566.
, . () .
, 402, 405, 409,
413, 565, 571.
, 504.
. .
349, 445.
( ) 11.
( ) 19.
() 382.
, 345.
, 453, 517.
( )
250.
, 522.
, 63.
() 12.
() 272.
--- () 565.
. .
() 557.
, 268.
, 548, 570.
(), 570.
126.
, 121, 128.
(),
121, 122, 128.
, 121, 122, 124.
, 121.

599

261.
150, 151.
() 15.
. .
( ) 305.
, 532.
, 533.
, 388, 444.
, 116.
,
530.
(),
407, 447, 458, 545547, 551, 552,
556, 557.
108.
() 528.
-, 510.
() 411.
() 459, 580.
( ) 298, 299.

() 45.
, 269, 310, 312.
, 201.
, 201.
() 327.
(),
196, 262, 279, 280.
, 532.
() 57, 5961, 68, 80,
87, 110.
, 262.
( ) 23.
. ()
.

600

II 329, 436.
539.
, 568.
, 568.
, 208.
306.
() 88.
, . 367, 370.
, (?) 405.
, 379, 495, 521, 532,
538, 548.
(,
) (?) 545.
107.
II 244, 256, 282, 332, 340, 407,
418, 423425, 445447, 454, 459, 539,
563, 574.
573.
296.
, 584.
, () 315,
348, 359, 392, 401, 403, 407, 415, 420,
432, 434, 439, 450, 453, 454, 487, 488,
549, 570, 572575, 590.
, () 388, 409,
412.
, 571.
, (1844 .) 583.
, 135, 207,
315, 401.
, 400, 401,
571.
, 401.
, 432, 571, 584.
, 348, 350.
, 410, 412.

sakuTar saxelTa saZiebeli

, 326, 383, 404, 408, 416,


429, 430.
, 584.
(), 126.
, 583.
, 564.
, 152,
153, 156, 157, 199.
(), 121,
122, 124, 126, 127, 139.
, 191.
, 131, 587.
, 365,
405, 423, 429, 431, 582584.
, 401, 421,
493, 494.
, 401.
, .
() .
, 400,
401.
, 400, 401.
, . () ()
.
(), 396,
414, 449, 564.
-, 160.
, 411, 412, 485, 544,
547.
, 374.
() 382.
. ()
.
- ( ) 367, 368.

601

literaturis matiane

, . . 406.
() 58.
. ().
- 10, 164, 213, 235239,
242244, 247290, 292, 308.
456.
457.
, 500.
, 554, 557.
.
.
( )
11.
, 571.
( )
254.
(- ) 272.
() 334, 336, 342, 500, 501.
, 423, 429, 431,
580, 584.
(),
402, 445, 460, 539, 548, 562, 568,
569, 573, 579, 580, 584, 590, 591.
() 462465.
, () 386,
588.
, 345.
,
378.
() 326.
( ) 565.
, 554.
317, 345.
, 275.
382.
, 550.

() 354.
, 121, 128, 249, 330,
346, 365, 366, 371, 372, 375, 377379,
388, 389, 392, 396, 407, 411, 543,
585588.
-, 209.

, 449.
. - .
() 465, 480.
, 558.
, 558.
, 523,
528.
124, 126.
() 209.
, 167.
() 334.
, 571.
-, 571.
, 54.
. . ( ) (?) 575,
577, 578.
262.
, 532.
(), 532.
469.
, 167.

, 302.
, 302.
, . . 532.
, . 208.

602

() 256, 348.
411.
, 500.
, 232.
, 566.
, 385, 392.
, 592.
, .
()
.
, 423, 548.
, 431, 559.
, 159.
, 139.
. .
() 180.
() 174, 176.
418.
I 418, 419.
412, 568, 569.
, 555.
524.
, 173.
, 287, 576, 580.
, 528.
, 172.
, 275, 276.
390.
, . () .
, () 412, 543.
, 573,
575, 576, 578, 579.
(),
499501, 559.

sakuTar saxelTa saZiebeli

, 391.
, . 205.
, ()
368, 370, 373, 375, 390, 391, 394,
420, 432, 439, 460, 462, 541, 549, 554,
563, 564, 571, 573, 575579, 590.
, 547.
, 559.
, . () .
-,
() 116, 133,
135, 136, 576.
(), 543.
257.

.
.
( )
166, 168.
() . .
. .
. .
( ) 304.
( ) 527.
( ) 476.
465.
. .
, 284.
() 60, 61.
, . () .
, 380, 573.

literaturis matiane

(), () 380, 573.


, . 554.
() 322.
. .
() 180.
, 438.
, 366, 404, 441,
501, 559, 567.
() ( ) 559.
() 15.
() 27.
, 167.
, 304.
, 214, 219, 220.
, 180.
, 540, 578.
() 175.
334.
() 15.
( )
64.
() 36.
() 415.
, . 533.
, 338, 419, 423,
445447, 548, 558, 582.
, 406, 407, 420, 423,
424, 428431, 433435, 445, 446, 458,
570, 581, 582.
() 143, 145, 146.
64, 65.
,
427.
, 427.

603

(), 402, 403, 407, 418, 420, 422,


432, 439, 550, 554, 556, 557, 562, 564,
569, 572, 573, 581, 584.
(),
496, 498, 584.
411.

, 280.
,
524, 529.
, . 419.
, 199201.
, 199201.
, 527.
,
518521, 525, 526.
, 192, 194.
, 519,
521.
, () 205.
, 192.
, 63.
, 434.
. .
, (. ) 551.
, 533, 534.
() 322.
( ) 564.
( ) 564.
. ().
, 330.
. .

604

( ) 251.
, 449, 453, 458, 548,
562, 568, 569.
, 568.
- () 464, 475.
() 268.
, 551.
( ) 106.
() 204.
, 9.
() 491.
, 368.
() 472, 473, 485, 486.
(),
48, 58, 59, 105, 109.
( )
273, 274.
, 277, 286.
, 516.
, 262.
, 204.
, 167.
. () .
, 354.
() 322.
() 82.
, 519, 521.
() 326.
. .
, 571.
, 378.
() 378.
, . 578.
339.
, 48,
63, 110.

sakuTar saxelTa saZiebeli

() 60, 107.
438.
( ) 244.
() 98, 99.
, () 262,
280, 282.
, . 262.

, 214.
, 226.
, 176, 222, 224.
() (?) 407,
558, 563565.
() ( )
564, 565.
-, 566.
() 388, 394, 588.
() 2326.
, 49.
. .
. .
, 433, 568, 569.
, 138, 140, 164, 175, 185,
186.
, 492.
, 207, 380, 417, 452, 459,
461, 504, 538, 551, 554, 569, 576, 580,
585, 587, 592.
, 425, 447.
, 172, 381, 422,
425, 522, 530, 532, 582.
, 345.
523.
. ().
( ) 373.
- () 264.

literaturis matiane

. () .
, 163.
() 180.
, . 312.
, 156, 157.
, (, , , ) 23, 160, 249, 458, 533, 534.
( )
84, 85.
() 355.
, 382.
, ( ()
) 144.
, 510.
-, 329.
() 45.
(- ) 263.
, 368.
, 368.
() 376.

356.
, 388,
392.
, 558.
,
558.
( - ) 384, 387.
() 384.
, 262, 263.
, 522.
. .
, 523, 525.

605

, 213.
, 214.
, 167.
() ( ) 78, 79, 111.
,
379.
, 169, 373, 379, 385, 386, 394,
405, 420422, 426, 431433, 441, 445,
446,456, 459, 460, 539541, 543, 544,
548, 549, 554, 556, 562, 563, 569, 581,
586, 587, 590.
- ( ) 367.
, 226.
, 82.
. .
() 568.
() 178.
(), 132.
() 373, 374.
. () .
. .
411.
,
565.
( ) 411.
429, 431.
431.
, 567, 568.
, .
() .
, . . 425.
, 346.
, 172, 174, 224.
407, 432, 581.
() 175.

606

, 121, 128, 581.


, 47.
, ()
163165, 167.
, 445.
, () 163165.
, () 164, 165.
, 147.
, 184, 185.
, 164.
, 163.
, 504.
, 432, 435,
447, 448, 451, 549.
, () 132, 136, 138,
140, 149151, 153, 154, 159, 161, 162,
169, 170, 194, 196, 201, 510, 511.
, 150, 170, 196, 201, 202.
, 490.
, 152, 153.
, 46.
341.
, 225.
, 522.
, 107.
() 276, 277.
- ( )
470.
() 466.
, 23, 458.
, ( ) 288.
456.
, 457, 458.
. .
, 180.
. .

sakuTar saxelTa saZiebeli

. .
-, . 390.
, 321, 324, 364, 366,
368375, 390392, 394, 396, 398, 402,
405, 407, 408, 420, 422, 423, 425, 432,
442, 454, 458, 459, 541, 546, 554, 555,
558, 563, 571, 573, 581, 585, 586, 589,
590.
(), 454.
(),
559.
, 378.
, 378, 379.
, 510.
, 136, 138.
, 132, 136, 138, 317, 340,
341, 510, 534.
(-), 388, 426, 456, 457, 541, 568, 569,
588.
(-),
407, 448, 556.
(-), 523.
(-),
338, 342.
(-), 552.
(-), 456, 457.
(- ) 260.
, 317.
, 315, 317, 375, 402, 403,
408, 409, 415, 416, 422, 442, 459, 490,
510, 538, 540, 546, 548, 550, 554, 555,

literaturis matiane

557, 558, 562, 564, 565, 567, 569, 572,


573, 579, 580582, 584, 586, 588.
, 317.
, 315.
, 415.
, . . .
, 292.
, 204.
() 470.
-- ( ) 368.
() 355, 356.
320, 324, 325.
, 338.
, 338, 340.
, 332.
, 345.
, 138, 139, 149, 204,
422, 539, 540.
, () 152, 199201.
. .
, 368, 408, 557.
(- ) 260, 266.
523.
88.
, 427, 456.
431.
, 460, 461, 580.
, 550, 554.
, 504.
. .
, 345, 436, 438, 538.
, 230.
, 46.
. . ( ) 381.
, 576.

607

, . 523.
, 345.
, 174, 180, 183, 184,
186, 214, 216, 222, 223.
- () 466.
() 170, 194.
, . 275.
- (-),
135, 136,
199, 402, 571.
(-), 321, 322.
(-), 544, 553.
(-), 583.
, 219, 220.
, 178.
, . .
(), 385,
394, 587, 589.
( )
254.
, 63.

, 200.
, 553, 569.
- 467.
, 223.
( ) 80.
, 571.
, 566, 568.
, 530.
, 269.

608

, () 23, 248, 272, 277.


() 175.
, 262.
, 127.
281, 326, 359,
565, 566.
415.
( ) 84.
, 519, 521.
, 519, 521,
526.
, 371, 372,
571, 585.
, 530, 533.
-,
519.
, . 443.
, 300.
. .
. .
() 273.
, 377,
382, 385, 386, 396, 411, 444, 445, 565.
, 321, 322.
, 522, 524, 529.
, 127, 134, 135, 171, 317,
340, 449, 510.
I 329, 490, 496, 562, 584.
II 263, 280.
(?) ( ) 368.
. .
( ) 453.
. () .
( )
. .
. .

sakuTar saxelTa saZiebeli

. () .
, 303, 522, 523.
, 283.
, . 545, 547, 549, 556.
495.
, 498.
, 498.
() 471.

, 51, 53, 54, 109.


() 532.
() 237.
() 532.
. ()
.
, 500.
134.
, 571.
315, 390, 392, 393, 453,
454, 490, 492, 552, 560, 568, 569, 573,
580.
, () 490.
, () 359,
392, 434, 445447, 459, 549, 568, 573,
574, 581.
, ()
388.
(), () 411, 583.
, 490.
, 328, 402, 411.
, () 315321,
324326, 328330, 332, 337, 341, 344,
346, 350, 352360, 364, 366, 370, 371,
374, 378, 380, 381, 387392, 394, 396,

literaturis matiane

398, 402404, 408, 419, 420, 422, 423,


426, 427, 429, 432, 433, 441, 442, 445,
450, 452, 454, 459, 462, 487492, 494,
503, 539, 540, 543, 546549, 552556,
558, 560, 561, 568571, 573, 574, 581
583, 585, 587, 589592.
, 416, 546.
, () 410, 542.
, ()
407, 423, 538, 539, 564, 569.
, 585.
,
491.
, . () .
(),
414.
, 330,
369, 420, 422, 432, 434, 551, 571, 572,
581.
, 338, 365, 366, 371,
382, 384, 388390, 392, 395, 432, 441,
452, 453, 491, 539, 549, 552, 553, 556,
558, 570, 571, 573, 582585.
, 543.
, .
() .
, 380, 573.
, 326, 450, 571, 573.
, () 410.
, 371, 375, 379, 387, 390,
392, 394, 395, 398, 407, 408, 432, 434,
452, 462, 463, 490, 539, 546, 547, 549,
552, 567, 571, 573, 574, 581, 588590.
, . () ().

609

, 552.
, 362, 364, 367, 368,
370, 371, 377, 380, 402, 433, 435, 444,
451, 452, 540, 541, 571, 572, 574, 575,
584587.
(-), 376, 378, 379, 384389, 391,
393, 394, 405, 409, 442, 444, 452454,
584586, 588, 589.
, 326, 338, 377, 383,
398, 403, 407, 416, 420, 429, 431433,
450, 546, 559, 569, 572, 573, 583.
, 161.
, 433, 564.
, ()
378, 390, 449452, 583.
[], 558, 565.
, .
() .
, 567.
, 338, 564.
, - 334.
, 452, 552.
, 392,
393, 401, 408, 416, 487, 489494, 560,
570, 583.
, . ()
.
(), 453.
, (
) 567.
, . (-) ().
, .

610

() .
, (
) 384.
(), ( ) 388, 402,
409, 410, 452, 454.
(, -),
388, 553.
(), 539, 549, 569.
( ) 501.
( ) 368.
365.
, . . 372.
, 571.
, 61, 62, 109, 110,
426.

() .
.
456.
, 457, 458.
, () 262,
280, 281.
, 516,
517.
, 516,
517.
, ()
516, 517.
, 516.
() 289.
, 189, 191.

sakuTar saxelTa saZiebeli

() 244.
, 48.
, 365, 368, 479, 539,
544546.
, 108.
- 13.
() 86.
I 329.
, . .
() 528.
() 419.
( ) 118.
89, 345, 349, 361.
, 523, 524, 565.
, 283.
, (?) 554.
, 366, 441, 575.
() 565.
, 372, 566.
( ) 134.
, 127, 128, 131, 134.
() 410.
, . 386, 394, 588, 589.
, . . 325.
() 544.
, 106, 107.
, 329.
() 528, 529.
,
517.
, 345,
357, 359, 380, 416, 419, 420, 453, 487,
516, 517, 522, 548, 549, 592.
, 517.

literaturis matiane

, 9.
, 523.
, 152.
, 504.

, 574.
, 262, 263, 273.
, 245, 254.
, 245.
, 247249, 251,
255, 258, 259, 269.
, (-
) 244.
, (-
) 256.
, ( ) 270.
, 289.
, () 261,
292.
, (- ) 237, 261, 270.
, (-
) 238, 239, 256.
, 247, 249253, 255,
257, 258, 266, 269271.
, 244.
, 238, 239, 256, 270,
272, 273, 278.
, . -.
, . 290.
, 247, 248, 253, 255,
260, 261.
, 256.
, 245.

611

, . .
, 244, 245, 254.
, ()
243, 247, 258, 262, 263, 266269,
271273, 279.
, 232.
143, 345.
() 321.
() 382.
(-) 442.
, . 522.
, 527,
528.
, 335,
412, 546, 547, 551, 554, 556, 563.
() 62, 63.
( )
501.
() 165.
() 491.
() 418, 419.
, 179, 180, 183, 184,
218, 230, 232, 234.
, 576, 580.
, 532.
() ( ) 445.
,
522524, 527.
354.
, 8, 192, 256, 346, 353,
354, 427, 439, 459, 461, 513, 515, 551.
, - 534.
, 420, 432.
, () 282, 312, 534.
, 175, 205.

612

. () 465, 471, 480,


483, 484.
... () 105, 106.
, 282.
( ) 227.
,
381, 384, 402, 403, 406, 423, 459,
548, 562, 567, 570, 587.
, 423, 548, 558.
, 566.
, 444.
, .
() .
(),
321, 381, 384, 444,
451, 459, 463, 567, 587.
(-)
() 116, 139, 144,
184186, 211, 403, 408.
325.
, 378.
, 378.
128.
() 369, 490, 492, 573,
583585.
() 354, 355.
() 525.
() ( ) 530.
. .
. ()
.
, 367, 382, 415.
, 336.
382.
.
().

sakuTar saxelTa saZiebeli

.
().
.
().
.
().
, 380,
587.
, 380, 384.
(), 380, 384, 587.
() 501.
, 139.
, 412.
, 115, 185.
() 9093, 112.
,
378.
, 364, 395.
- ( ) 369.
348.
- () 345.
. .
() 277.
-, 285.
() 280.
( ) 544.
() 542.
(),
( )
542.
() 66, 67, 110.
, 526.
(-)
528.
( ) 378.
() 105.

613

literaturis matiane

. .
() ( )
6264, 83, 84, 89, 90, 93, 99, 110, 112.
. .
, 237.
, 576.
. .
. .
, 518,
521.
, 9, 20, 22, 23, 523, 529.
, 326.
121, 122, 124, 126, 175,
182, 204.
() 175.
( )
175.
413.
532.
( ) 244.
- () 369.
, 11.
, 558.
, 370,
372, 373.
580.
, 583.
, 580.
, 423.
, 542.
, . () () .
, 458.
, 543.

, . () 501, 566.
() 475.
, 298300.

, 231.
, 176.
() 63.
. - () .
. . (?) 403, 408.
, () 299, 300.
. () .
- 481.
, 345, 352.
( ) 565.
() 333.
, 554.
345.
, 274.
, 438.
, 172, 438,
522, 538.
, 438.
() 180.
, 548.
, 138, 357, 534.
, 30.
( )
198.
(- )
280.

614

- () 472476, 479.
, 421, 435, 458, 510,
538, 575, 589591.
, 214.
, 189191.
, 227.
, 214, 231.
, 221.
, 227.
, 227, 228.
, 533.

573.
() 550.
,
372, 432, 571, 573, 578, 579.
, 423, 548.
, 423, 548.
(),
449.
405, 565.
405, 559.
() 65.
( ) 470.
() 462, 466, 469, 483.
, 431.
() 367.
, 357.
() 345.
() 501.
, 231.
, 264, 265, 267.
, 508.
, . ( ,
) 525, 526.

sakuTar saxelTa saZiebeli

, 508.
, 379.
, 370.
, 370, 371,
436, 444, 586.
( -2 ) 364.
, 229.
318.
, .
().
() 289.
456, 457.
() 175.
, 157, 317, 340, 426,
505, 534.
, 456, 457.
(),
456458.
(), 456458.
, 180, 182, 183.
190, 191.

, 186.
258.
( ) 254.
, 167.
,
515.
() 340.
- ( ) 368.
() 296.
,

literaturis matiane

401, 490, 493.


, 253.
, 253.
, 189, 190.
, . .

, .
.
() 243, 244.
, 456458.
, . ()
.
, 167.
(), 458.
() 248.
, 163, 167.
, 163.
, 115.
, . 199.

, 186.
, ()
23, 35, 317, 340, 546.
, 128, 134.
, 127, 128.
, 546.
(), 546.
(), 546,
558, 559.
453.
296.
() 475.
528.

615

, 127, 431.
, 49, 143, 144, 154, 155,
158, 199, 280, 360, 361, 388, 394, 402,
403, 405, 407, 420, 426, 427, 429, 431
435, 439, 460, 462, 547, 554, 562, 570,
571, 579582.
, () 144.
, 143,
145.
, 152, 154, 431, 460, 571.
, 150.
, 152.
( ) 152.
, (
) 531.
, 160.
, 81.
, ()
( , ) 143145, 420, 426, 427, 429,
579581.
, 149, 150,
153, 154, 158.
, 155, 429,
431, 460, 563, 579, 580.
, 143,
145.
, 201.
, 152.
, () ( ) 199202, 204, 298
300.
, () 152, 185, 199,
201.
, 199202, 204.

616

69.
, 549.
, 557.
- 355.

, 189.
, 187.
375, 379, 404, 415, 428, 430,
462467, 470479, 481486, 571, 583,
587.
, 230.
() 484.
, 244.
, 274.
, () 279.
() 64.
, 69, 70.
, 69, 70.
, 508.
, 462.
() 557.
, 344, 345, 431, 432.
183.
, 283, 316, 337, 357,
523, 525.
() 568.
( ) 207,
262264, 267, 268, 272, 275, 277, 278,
280, 285, 295, 305.
, 212.
, 348.
, . . () 397.
, 307.
() 472476, 479.
,
527.

sakuTar saxelTa saZiebeli

, 565.
, 189191.
() 480.

, 216, 218, 219.


() 14, 15.
, 413.
407, 455, 456, 458, 556.
, 519, 521.
, 323, 327,
331, 335, 339, 343, 347, 351, 363, 365,
377, 381, 387, 397, 404, 406, 412, 443,
592.
() 322.
, 509, 533.
() ( ) 441, 571.
() 452.
, 368.
, 300.
, 526.
, 108.
( ) 127.
() 519, 521.
, 524, 525.
, 522, 523, 525, 526.
, 432, 435,
447449, 451.
, 449.
107, 108.
, 152, 158,
199, 204, 583.
, 410.
, 402, 405, 565,
573, 588.

literaturis matiane

(),
411, 414.
, 153.
, 189.
, 118, 308, 578.
() 49.

, 299, 305.
, 315, 317, 328, 337,
338, 346, 360, 361, 402, 404, 405, 407
410, 413, 415, 416, 490, 510, 511, 515,
540, 554, 556, 562, 564, 569, 579, 581,
584, 588.
, 228.
, 52.
, 188.
, 500.
361.
, 337.
573.
() 201.
, 461, 580.
, 461, 462.
, 126.
, 522.
, 139, 272, 533.

() 46.
, 108.
, 458.

, 8, 10, 48, 139, 140, 142,


149, 161, 223, 224, 245, 274, 283, 284,
300, 303, 307, 308, 317, 340, 341, 344,

617

353, 359, 454, 510, 534, 551.


, 340342, 431,
453, 510.
, 412, 413.
277.
, 273.
, 118, 184, 232.
, 9.

396, 398, 433, 437, 548.


, 156, 315, 317,
336, 354, 355, 362, 407, 409416, 423,
436, 437, 445, 459, 490, 543, 548, 556,
559, 563, 570, 571, 573, 592.
, 410, 416, 437.
, () 414.
, 410.
, . 204.
, 402, 405, 428, 430,
463, 571.
, 410.
(), 391,
396, 402, 409, 411, 412, 414416, 421,
432, 433, 436438, 490, 552, 558, 564
567.
, 183.
, (
) 410.
, 8, 10, 21, 48, 49, 113,
115117, 119142, 144206, 210
234, 245, 280, 303, 304, 309, 316, 330,
344, 353, 421, 426, 427, 435, 505511,
531, 533, 534, 575, 579, 580.
, 405.
, 411.
(), 323,

618

384, 396, 398, 408, 410, 413, 416, 432,


437, 558.
, 398, 411.
, 379.
(), 410,
411, 414, 416, 559.
(),
115117, 120, 126128, 130, 131,
136, 139, 140, 142, 145147, 164, 165,
176, 178, 179, 184, 185, 212.
(), 338,
410, 411, 414, 546.
, 315.
457.
, 456, 457.
, (. )
442, 433, 434, 448, 449, 459, 461,
543, 544, 550552, 556, 560562, 568,
570, 572, 576, 580582, 585, 587.
, 458.
, () 303, 304.
, 315.
, 139, 302,
557, 574.
(), 554, 574.

, () 534.
, 224.
, 530, 531.
, 208.
() 337.
, 262, 281.
, 262, 281.
, 362, 372, 385,
391, 444, 537, 541, 549, 555, 564, 566,

583, 586, 587.


, 428432, 582.
(), 405.
(),
391.
, 458, 582.
, 168.
() 592.
, 118, 152, 157.
, 269.
() 45, 46.
() 45, 46.
, 419, 538.
, ()
522, 524527.
, 538, 558, 566, 571.

, 525527.
- () 472, 473.
, 220, 221.
, 220.
, 419.
, 231, 232.
, 56, 57, 109.
, 152, 153, 155, 158,
199, 202.
() 369, 585.
, 183.
, 166, 168.
, () 528.
, 21.
, ()
178, 179, 183, 208211, 309.
- ( ) 474, 484486.
, 167.

literaturis matiane

- () 470.
, . 504.
414.
( ) 379.
, 381.
, 378, 379, 381.
, ()
324, 372, 378, 432, 571, 578.
() 64.
, () .
.

619

, 532.
- () 470.
-, 549.
- () 464, 465,
472.
- () 475.
, 507, 508.
, 51.
, 375, 382, 587.
, 138, 345, 449, 523.
345.
345.
, 345.

620

fotoebisa da naxatebis sia


1. . 1880 . . - . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 13
2. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 17
3. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 21
4. (18561934). . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 47
5. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 117
6. . . . . . . . . . . . . . . . . . . 119
7. . . . . . . . . . . . . . . . . . . 123
8. . . . 125
9. . . . . . . . . . . . . . . . . . . 129
10. - . . . 137
11. - . . . 141
12. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 144
13. . 1859 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 146
14. . 1858 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 177
15. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 181
16. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 193
17. . 1872 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 195
18. . 1880- . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 197
19. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 203
20. . 1872 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 206
21. . 1870- . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 215
22. () . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 217
23. , 18681872 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 233
24. - ( ) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 287
25. (18401912) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 311
26. (18001883) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 319
27. . - . . . . . . . . . . . . . . . 323
28. . ,
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 327
29. . . . . . . . . . . . . . . . . . . 331
30. . .
. 1836 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 335
31. . . . . . . . . 339
32. .
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 343

literaturis matiane

621

33. . . . . 1841 . . . 347


34. . . . 1845 . . . 351
35. . . . 1845 . . . . . 363
36. . . . . 1841 . ... 365
37. (18121890) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 369
38. (18141900) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 373
39. (18171892) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 373
40. . () . . . . . . . . . . 377
41. .
. . . 1852 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 381
42. ( ,
) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 383
43. . .
. 1836 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 387
44. () (18161882) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 391
45. - . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 391
46. () (18001871) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 393
47. . ,
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 397
48. . .
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 404
49. . . . 1848 . . . . 406
50. . . . . . 1836 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 406
51. . . 1836 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 412
52. . , . . . . . . . . . . . . . 412
53. . . . . . . . . . 443
54. .
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 443
55. ( . 17),
(, ). . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 455
56. .
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 497
57. .
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 502
58. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 518
59. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 532
60. (
) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 577

622

s a r C e v i
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 8
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 11
() . . . . . . . . . . . . . . . . . . 48
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 51

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 115
. . . . . . . . 133
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 149
- . . . . . . . . . . . . . . . . . . 160
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 163
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 166
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 169
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 172
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 184
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 187
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 189
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 192
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 199
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 205
? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 208
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 212
-
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
- . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
- . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

237
243
279
288


. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 295
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 306

623

literaturis matiane


. . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
. . . . .
. . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
. .

. . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
. . . . . .
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
. . . . . . . . . . . . . . . . . . .
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

315
362
399
402
409
417
487
495

503
504
505
510
516
518
522
530
532
533


. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

537
592
593
618
620