T.C.

MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI

RADYO-TELEVİZYON

SENARYO İÇERİĞİ
321GM0003

Ankara, 2011

Bu modül, mesleki ve teknik eğitim okul/kurumlarında uygulanan Çerçeve Öğretim Programlarında yer alan yeterlikleri kazandırmaya yönelik olarak öğrencilere rehberlik etmek amacıyla hazırlanmış bireysel öğrenme materyalidir. Millî Eğitim Bakanlığınca ücretsiz olarak verilmiştir. PARA İLE SATILMAZ.

 

i

İÇİNDEKİLER
AÇIKLAMALAR .......................................................................................................iii GİRİŞ ........................................................................................................................... 1 ÖĞRENME FAALİYETİ–1 ........................................................................................ 3 1. TİP VE KARAKTERLER ....................................................................................... 3 1.1. İşlevlerine Göre Tipler ...................................................................................... 5 1.1.1. Evrensel Tipler ........................................................................................... 5 1.1.2. Toplumsal Tipler ........................................................................................ 5 1.1.3. Psikopatolojik Rahatsızlığı Olan Tipler ..................................................... 6 1.1.4. Hayal Ürünü Tipler .................................................................................... 6 1.1.5. Tarihsel Tipler ............................................................................................ 7 1.1.6. Dondurulmuş Tipler ................................................................................... 8 1.1.7. Tip Değil, Koşulların Oluşturduğu İnsan (Çağdaş Anlatı) ........................ 8 1.2. Kişilik (Karakter) .............................................................................................. 8 1.2.1. Kişilik ve İşlevleri ...................................................................................... 8 1.2.2. Senaryoda Kişiliğin İşlenmesi.................................................................... 9 1.2.3. Birincil ve İkincil Kişiler.......................................................................... 10 1.2.4. Kişi Adları ................................................................................................ 12 1.2.5. Kişilere Göre Oyuncu............................................................................... 16 1.2.6. Karakterin Oluşturulması ......................................................................... 17 UYGULAMA FAALİYETİ................................................................................... 24 ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME......................................................................... 25 ÖĞRENME FAALİYET-2 ........................................................................................ 26 2. SENARYODA DEVİNİM ..................................................................................... 26 2.1. Öykünün Devinimi.......................................................................................... 27 2.2. Kişilerin Devinimi........................................................................................... 28 2.3. Dış Devinim .................................................................................................... 29 2.4. İç Devinim....................................................................................................... 30 2.5. Şarad................................................................................................................ 32 UYGULAMA FAALİYETİ................................................................................... 34 ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME......................................................................... 35 ÖĞRENME FAALİYETİ–3 ...................................................................................... 36 3. ZAMAN KULLANIMI.......................................................................................... 36 3.1. Şimdiki Zaman Sürekliliği .............................................................................. 36 3.1.1. Paralel Kurgu............................................................................................ 37 3.2. Geçmiş Zaman Sürekliliği............................................................................... 38 3.2.1. Öykünün Tümünün Geçmiş Zaman İçinde Anlatılması .......................... 38 3.2.2. Geriye Dönüşlerin Kullanımı ................................................................... 38 3.3. Gelecek Zaman Sürekliliği.............................................................................. 42 3.4. Durumsal (Düşsel) Zaman .............................................................................. 43 3.5. Zamanın Diğer Kullanımları ........................................................................... 44 3.5.1. Gerilme..................................................................................................... 45 3.5.2. Zamandaşlık (Simültane) ......................................................................... 45 i

.1..1....................................................1....................... Konuşma Örgüsü Yazarken Dikkat Edilecek Hususlar ................................. 52 4............................ 66 ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME..........2.......... Düşüncelerin ve Hatırlanan Şeylerin Verilmesi..................... 48 4...........................2........................................... 54 4..... 48 4......................... 54 4.......... 54 4...........................................................2............ Duyguyu Ortaya Koyan Vurgu ................................................. 55 4.............................................................2...........3...................................... Sinema Dilinin Diğer Dillerden Farkları.............1................................................................................. 53 4..... 70 KAYNAKÇA ................. Senaryoda Çevresel Ses Kullanımı .........................3.... 46 ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME....................... Görüntü Üzeri Konuşma (voice-over)... 64 UYGULAMA FAALİYETİ................................................................2.......2... Kişinin Kendi Kendine Konuşması (Monolog) ......................3................................. 49 4............3.................. Tiyatro-Sinema Konuşma Örgüsü Farkları ....................1.......................... Konuşma Örgüsü Duygusal Bir Anlam Taşımalı ........................ Senaryoda Şarkı ve Müzik Kullanımı ............................3........................ Ara Sorular ..............................UYGULAMA FAALİYETİ................... 68 CEVAP ANAHTARLARI............. KONUŞMA ÖRGÜSÜ (DİYALOG) .............2................... 54 4............. 59 ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME...............................3..............2....................................................... 61 5................. Günlük Konuşma-Sinema Konuşma Örgüsü Farkları ... 61 5............. 61 5........................ 63 5..................................2... 56 UYGULAMA FAALİYETİ.2................ Senaryoda Efekt Kullanımı ...................................... SENARYODA DİĞER SESLER... 50 4............... 47 ÖĞRENME FAALİYETİ–4 ........................................................................ 60 ÖĞRENME FAALİYETİ–5 ........... 72 ii ......5.......................3..................................... 48 4.....1.............................................................................. 49 4............................. 51 4......... Konuşma Örgüsünün İşlevleri...4......................... Dış Ses ya da Görsel Anlatım ............................... 67 MODÜL DEĞERLENDİRME .... Yazı Dili-Sinema Konuşma Örgüsü Farkları ..................................................................................1...................3........................................1........................................................................................................................................ Konuşma Örgüsü Öykünün Gelişmesine Katkıda Bulunmalıdır ........... 48 4...................4............ 55 4........ Konuşma Örgüsü Bilgi Vermeli....................................................................

4. Senaryonun konusuna uygun birincil ve ikincil karakterler oluşturabileceksiniz. zaman ve mekân örgüsünün kurularak. Amaçlar Uygun ortam sağlandığında. MODÜLÜN AMACI 2. sorucevap) uygulayarak. Senaryoda zaman kavramı ile zaman ilişkilerini kullanabileceksiniz. EĞİTİM ÖĞRETİM ORTAMLARI VE DONANIMLARI DVD ve VCD filmleri. Öğretmen modül sonunda size ölçme aracı (uygulama. 5. Karakterler oluşturup. 40/24 ‘’Senaryonun Temel Ögeleri’’ modülü ile ‘’Senaryonun Dramatik Yapısı’’ modülünü almış olmak. DVD-VCD okuyucular.AÇIKLAMALAR AÇIKLAMALAR KOD ALAN DAL/MESLEK MODÜLÜN ADI MODÜLÜN TANIMI SÜRE ÖN KOŞUL YETERLİK 321GM0003 Radyo Televizyon Ortak Alan Senaryo İçeriği Şekil ve mantık hatalarına düşmeden karakterler oluşturulup. karakterler oluşturup zaman ve mekân örgüsünü kurarak senaryonun içeriğini oluşturabileceksiniz. bilgisayar. 1. efekt ve çevresel ses ekleyerek. 3. Genel Amaç Gerekli ortam ve aletler sağlandığında. Senaryoda öykünün ve kişilerin devinimi ile sürdürülebilirliğini sağlayabileceksiniz. projeksiyon. modül uygulamaları ile kazandığınız bilgi ve becerileri ölçerek değerlendirecektir ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME iii . bunları uygun yöntemlerle kullanabileceksiniz. senaryo içeriğinin oluşturulabilmesi ile ilgili bilgi ve becerilerin kazandırıldığı bir öğrenme materyalidir. ses öğelerini tamamlayabileceksiniz. şekil ve mantık hatalarına düşmeden. zaman ve mekân örgüsünü kurabilme yeteneğini almış olmak. o faaliyet ile ilgili değerlendirme soruları ile kendi kendinizi değerlendireceksiniz. Uygun diyaloglar yazarak. Senaryoya müzik. Her faaliyet sonrasında. senaryo metin örnekleri.

iv .

Karakter oluşturma üzerinde bu kadar durduğumuza bakıpta. gözlemleri sonucu oluşturdukları unutulmaz kahramanlar da vardır. Elindeki modül bu serinin üçüncüsü olan senaryonun içeriği modülüdür. Önceki iki modülden edindiğiniz bilgilerle güzel senaryo yazmanın yalnızca doğuştan gelme bir yetenek işi olmadığını artık anladınız. Hareketleriyle. bu modülün tüm içeriğinin karakter konusundan oluştuğunu sanmayın. Yine karakterin önemli bir yanı olan: ‘’konuşma örgüsü’’ ve ‘’senaryoda zaman kullanımı’’ da modülün diğer konularıdır. kişilikleriyle uzun yıllar belleklerimizden çıkmayacak enstantaneler. iyi eserler ortaya koyan. İnsanların belleklerinden çıkmayacak bir senaryo kahramanı oluşturmak kolay değildir. Kaç senaryo kahramanı belleklerimizde kalıcı izler bırakmıştır? Mesleğini sevip. yeterli eğitim ve deneyim sahibi senaryo yazarlarının. Senaryo dersinin içeriğinde beş modül bulunmaktadır. 1 . Ama bunların güzel senaryo yazımı için gereken şeylerden bazıları olduğunu belirtmekte fayda var ama eğitimin önemini bu konuda olmazsa olmazlardandır. Kuşkusuz ki tüm diğer işlerde olduğu gibi. Elbette yeteneğin ve işi sevmenin katkısını inkâr edemeyiz. başarılı senaryo yazımında gereken donanımlar elbette pek de kolay elde edilebilecek şeyler değildir. söyledikleriyle.GİRİŞ GİRİŞ Sevgili Öğrenci. Yine senaryoda şarkı. belleklerimizde yer etmiştir. efekt ve çevresel ses kullanımı ile bilgileri de bu modülde bulabileceksiniz.

2 .

Kahramanları bitkiler. duygu. düşünce. şahsın belli bir görünüm kazanmasını sağlar. vb. bir kişi. kararsız. vb. TİP VE KARAKTERLER Öyküyü oluşturan öğelerin başında insan öğesi gelir. kişilik yapısı içinde yer alır ve toplumsal kimliğine biçim vererek. cömert. İnsanoğlunun iç ve dış dünyasını daha iyi tanıtmaya olanak sağlayacak hayatlarla okurun ve izleyicinin insanları tanımak ile ilgili dağarcığı gelişecektir. ARAŞTIRMA Bu faaliyet öncesinde yapmanız gereken öncelikli araştırmalar şunlardır:  Sinemada ve televizyonda izlediğiniz filmlerden beğendiğiniz karakterlerin sizi etkileyen taraflarını araştırınız. Başka bir deyişle. insana yönelik mesaj verme kaygısıdır.  İzlediğiniz filmlerde kullanılan müziklerin. özellikleri. sinirli. bir insanı diğerlerinden ayıran.  zlediğiniz filmlerdeki karakterlerin diyaloglarını araştırınız. hayvanlar bile olsa anlatılan yine insandır. cimri. 1. İnsanın değerleri. çoğu kez onların etkili en belirgin yanlarını örneğin. görsel türlerin de işlevidir. toplumsal kimliğini kazandıran tinsel yapı öğesidir. kıskanç. eğilimleri. VCD ve DVD’lerin satıldığı mağazaları gezmeniz gerekmektedir. Bu araştırma işlemleri için internet ortamındaki bilgilerden yararlanıp. yazınsal türlerin olduğu kadar. şahsına münhasır kişilik özelliklerine sahiptir demektir. davranışlarını belirleyen. izleyici üzerindeki etkisini araştırınız. alışkanlıkları. Televizyon ve film stüdyolarında gezerek senarist ve yönetmenlerden ön bilgi edininiz. filmde rolü olan 3 . İnsanı tanımak. Kişilik. davranış. algı ve tepkileri.ÖĞRENME FAALİYETİ–1 ÖĞRENME FAALİYETİ–1 AMAÇ Uygun ortam sağlandığında senaryonun konusuna uygun birincil ve ikincil karakterler oluşturabileceksiniz. toplum içinde özgün bir durum kazanabiliyorsa. güdüleri. değer ve özelliklerinin toplandığı tinsel yapı öğesiyle kendisini diğerlerinden ayırt ediyorsa. özelliklerini “kişilik özelliği”olarak belirtmez miyiz? Bu genel açıklamayı sinema diline göre açıklayacak olursak: Kişilik. Kişiler hakkında konuşurken. sabırlı.

Bunlardan birincisi “kişilik (karakter)”. ilgi çekici olmayan bir film kişisidir. Kişiliğin. kişinin “işlevselliğinden” daha ileri düzeyde bulunduğunu söylemek gerekir. Böyle bir kişilik çok özneldir ve özel kişiliğinin dışında. ister tip. kişinin dış görünüşünün ötesinde. film kişisinin işlenişinde gerekli olan kuralları ve yöntemleri belirler. davranışları. göstereceği tepki. Her kişilikte. . Öyküde kişinin yalnızca mesleğiyle. verilen durum ve ilişkiler dışında. 4 . Öykü içinde. kişilik (karakter) olarak görmek doğru değil. ister kişilik olsun. İlerleyen sayfalarda daha ayrıntılı tanımlanacak olan kişilik. Bu özellikler. Oysa onda kendimizden bir şeyler bulmasak onunla ilgilenir miydik?" der. Konulu filmlerde. Kişilik özelliğine giden bu yönelimle tipi geliştirme olanağı kazanırsınız. takınacağı tavırla da düşünmeniz gerekir. insanın kişiliği (karakter)'dir. Kısaca. film kişilerinin ele alınmasında yalnızca bir ayrımdır. Kişiliği olumlu. tip mi olduğu hakkında kesin bir ayrım yapılamayacağını gösterir. Film öyküsünde. öyküde tek ve özel yeri olması nedeniyle kişiliktir. günlük yaşamdaki bir sekreter. derinlemesine ele alınan. tipin ayrıntılarla donatılıp geliştirilmişi olarak düşünülmesi. kahramanlara kişilik verilmesi gerekir. kişiliğin öykünün temel gereksinimleri dışında. donuk ve kalıp kişilere kesinlikle tip denilir Senaryoda insan öğesini geliştirirken “kişilik” ve “tipi” birbirine karşıt yöntemlerin ürünü olarak düşünmemek gerekir. televizyon dizisi ya da televizyon ve tiyatro oyunlarında iki tür kişi ile karşılaşılır. düşüncelerle verilmesi yeterli değildir. Kişilik. Bu öğenin özelliklerinin dikkatle saptanmasını gerekir.kişilerin görünüm ve davranışlarını oluşturan ayrıntıların tümüdür. devinen bir beden olmamalıdır. diğeri ise “tip”tir. Yaratacağınız kişiler teknik olarak yalnızca bir ses yükseltici. dramatik yapıyı (öyküleme) kişiler oluşturduğundan. Daha ötesi. "bütün büyük kişilikler tipik değil midir? Hamlet'in çok bireyselleştirildiği kabul edilir. kendine özgü özellikler içinde tinsel gelişimi olan bireydir. yalnızca görevini yapan kişidir. birtakım belli kalıplarla. tipik özellikler bulunur. Ancak kişiliğe doğru geliştirilme olanağı olmayan. Konulu filmlerde. öykü içindeki yeriyle tanımlayıp. Tip ve kişilik. Kişiler görüntünün canlı öğesidir ve filmde görünüşleri. yalnızca konuşan bir ağız. her tipin de izleyicinin hayal gücüne yönelen kişilik uzantıları vardır. Örneğin. çeşitli ayrıntıları verilen. tip olsun. senaryodaki anlamıyla. çok önemli yeri vardır. Senaryoda yer alan sekreter. Tipi. Aynı biçimde. İnsan öğesinin. öykünün gerekli olan temel öğelerden biri. konuşmalarıyla öngörülen belirli amaçları gerçekleştirirler. sinema sanatında. tipi olumsuz bir yaratım olarak görmeyin. kişilik mi. anlamı sağlayan iç yaşamıyla belirginlik kazanır. Eric Bentley. kişilik olsun ortak özelliklerde birleşir. ama ayrıntıların tipik yönü belirlenmeyen kişiyi. iyi çizilen bir kişinin. devinimleri.

rastlanılan. kıskanç kız kardeş.1. hoşluk. yiğitlik. iyilik gibi etik. denge ve uyumunu da sağlarlar. toplumun portresini çizerek. kıskançlık. kin.1. Örneğin falcı. Fotoğraf 1. bir inanç. üfürükçü. Örneğin. toplumun genel özelliklerini somutlaştırdıkları kadar. erdem. Evrenin devinimini sağlayan karşıtlık ve çatışmaları gerçekleştirdikleri gibi. öfke. dönemin toplumsal koşulları. iş. yaşlı koca. Çeşitli toplum birimlerinin ve kurumlarının üyeleri. bir kültür çevresinde görülür. toplum sorunlarının temel öğelerini belirlemekte de kullanılır. daha özele indirgenebilir. yobaz. Toplumsal yaşamın dramatik ve komik yönlerini canlandırırlar. cimri gibi. güzellik.1. tutku gibi insansal gerçekleri belirlerler. soyut genel değerlerin ve değişmeyen insan özelliklerinin simgesidir. 5 . Sorumluluk. toplumsal ilişkilerdeki karşıt güçleri simgeleyen kişilerdir. toplum değerlerini ve insansal gerçekleri temsil ederler.1. Toplumsal tipler. uğraş.1.2. Evrensel Tipler Bu kişiler her çağda ve her yerde görülen. tefeci. Bu genel ayırım. özgürlük. incelik gibi estetik değerleri gösterir. züppe.1: Cimri 1. sevgi. İşlevlerine Göre Tipler 1. üvey ana. Toplumsal Tipler Belli bir çağın. dedikoducu gibi. Tüm toplumlar için her zaman geçerli olan evren güçlerini.

filme hayal ve güzellik boyutu katmakta kullanılır. Psikopatolojik Rahatsızlığı Olan Tipler Çeşitli kompleksler. hastalık aşamasına varan dengesizlikler. Bu olgu açısından bakıldığında bu kesimdeki her tipin “psikopatolojik” yönden hasta (sağlıksız) olduğu görülür. Yaşam hakkındaki görüşlerini simgeler.4. Hayal Ürünü Tipler Hayalden uydurulan ya da masallardan.3.2: Psikopatolojik rahatsızlığı olan tipler. soyut düşünceler bu tiplerle verilir. İç çatışmalarıyla dramatik durum yarattıklarından. günümüzde gittikçe artan bir şekilde senaryo yazarları tarafından konu edilmektedir. film ve dizilerde bu tiplere sık rastlanır. 1.1. Doğaüstü güçler. kişisel yazgısı ve çevresiyle çatışma gibi insanların tinsel özelliklerinin bir ya da birkaçını gösteren kişilerdir.1.1. Fotoğraf 1. efsanelerden aktarılan tiplerdir. 6 .

1. tarihsel olaylardaki yerleri ile tipiktirler. Destanlardan alınan tipleri de aynı küme içinde görmek gerekir. Fotoğraf 1. Tarihsel Tipler Yaşamış ve tarihe geçmiş oldukları için ilginç.4: “Hacıvat ile Karagöz Neden Öldürüldü?” filminden tarihi karakterler 7 . inandırıcı ve belirli işlevi olan tiplerdir. izleyiciler tarafından her zaman ilginç bulunmuştur 1. Ne denli öznel bir yorumla ele alınırsa alınsın.5.Fotoğraf 1.3: Hayal ürünü tipler.

kendi içinde çelişkilidir.1. kişilik yaratımı. toplumdaki güçlerin çelişkili özelliğini belirlemesi açısından anlamlıdır ve kişinin olduğu kadar. Brecht. Her sanat dalı kişinin yalnızca tipik yönünü değil.2. Komik ve dramatik öğe olarak. ne kadar silinse. kişiliği içeren filmlerin de tek amacının. birey portresi olarak sunulur. sosyolojik. kişi tamamlanmış bir portre değildir ve işlevi değiştikçe kişinin tavrı da değişir. Toplumların gelişimi sonucu. ovulsa döküldüğü yerden çıkmayan bir yağ lekesi gibi değildir. öyküde işlevi açısından özellikle sivriltilen. belirgin tavrı saptar ve kolay anlaşılacak biçimde stilize eder. sanatın kendine özgü gerçeği adına kabul ettirirler. Kişilik ve İşlevleri Kişilik yaratımı roman ve tiyatrodan sinemaya gelen bir öğedir. insansal özellikleri değişmeyen bir anlatım aracı olarak değil.1. Bu durumda.2. İnsansal özellikler. kişi ayrıntılı bir. Tipleştirmedeki gibi abartma. Kişilik (Karakter) 1. Kişilik. öykünün (filmin) olaylarını geliştirmek.1. öznellikten bütünselliğe geçme gibi tipik yönler olmadığı için.7. Önceden saptanan bir genellemeyle. ön gözlem ve bu gözlem sonuçlarından genelleme ve soyutlama yapılarak belirlenen tip yerine. düşünce öğesini iletmek gibi bir görevi vardır. o kişinin belli durumlarda nasıl davranacağı sorunudur. çeşitli durumlara karşı takındıkları tavırları ile ele alır. psikolojik tüm boyutlarıyla tanımayı gerektirir. karakterini de yansıtmaya gereksinim duyar. Ancak. 1. kişiliğin de. fizyolojik. Dondurulmuş Tipler Önceden gerçekçi bir gözlemle saptanan ama zamanla kalıplaşan tiplerdir. Bertolt Brecht’e göre tipik olan. Tip Değil. yaşamla ilintileri pek yoktur. Yazar. Kişinin filmde kişilik olarak ele alınması. kişiyi geleneksel anlatımda olduğu gibi dondurmak olanaksızdır. toplumun da gelişim doğrultusunu gösterir. Kişinin bağlı olduğu sınıfın belirgin eğilimlerini bu tavırlar belirler. 1.1. dış görünüşü yanında insansal. toplumdaki işlevi olduğundan. doruk noktasına çıkarma. toplumsal özellikleri ve tinsel gerçekleri ile dengeli bir biçimde belirtilmesi demektir. Bertolt Brecht. "asıl sorun. “koşullara göre oluşan insan” kavramı öne çıkar. Çelişki ise. belirli işlevleri olduğundan kendilerini yaşamın gerçeği adına değil. Bu insan. türlü insansal ayrıntılarla donatılan bir kişidir. devinim. karmaşık ve anlaşılması zor. Duruş. tipik özellikleriyle yetinmeyen. Koşulların Oluşturduğu İnsan (Çağdaş Anlatı) Çağdaş anlatımı olan filmlerde. İlerleyen sayfalarda ayrıntılı göreceğiniz gibi bu yaklaşım kişiyi. geleneksel anlatıdaki “tipik” özellik yerine “tavır” kavramını ileri sürer. sivriltme." der. Ama kişiyi yaratan. davranışları ile var olan kişiyi açıklarken de. Bunun için de kişilik (karakter) çizim yoluna başvurulur. Brecht. tüm yönüyle bir insan portresi 8 . değişik bir yaklaşımla gerçekleştirilir. Tıpkı tip gibi. geleneksel anlatımdaki. ses tonu ve konuşma biçimi. insanı çok yönlü canlılığı ve aynı zamanda en gizli gerçekleri ile verir. kişileri.6. insanlık ve toplum hakkındaki görüşünü yansıtmak üzere seçtiği tipe oranla kişiliği. bu görevi gerçekleştirebildikleri sürece kişiyi zenginleştirir.

Kişilik. hakkında bunu bilmiyordum. söyledikleri ve yaptıklarını yazarken bulmaya çalışın. çeşitli olaylar karşısındaki yönelimleri ile tepkilerine ilişkin çok değerli ipuçları. belki kendi kendinize. tek bir doğrultuda gelişen kişiler ağır basar. bireyin kişiliğinin. her bir yaşam için. kişiliği oluşturan özellikler. tipte olduğu gibi. gibi. izleyicinin istediğinden çok daha fazla bilgi verilmesini isteyen. Bir insanın kim olup olmadığını bilmek yetmez. hakkında söyledikleri Sözcükler dışında. Senaryoda Kişiliğin İşlenmesi    Bir kişilik hakkında bilgilenme için iki yol vardır: Fiziksel devinimleri.2. tip için olduğu kadar kişilik için de zararlıdır. Nedeni. Genel yanı ile gerçeğe yaklaşır. tek bir yönüyle. tipik ve inandırıcı özellikleriyle genel. Her ne kadar.2. Bu konuda bilimkurgu ve fantezi yazarı Roger Zelazny'nin2 çalışma yöntemidir. Bu yönelimle. ama doğru kullanıldığında çok etkilidir ve öykünün ileriye doğru yönelimini sağlar. inandırıcı olur. kullanabilirim” diyebilirsiniz. diğer bir kişiyle açıklanır. inceleme ve hayalgücü bir araya getirildiğinde elde edilir. Kederli ve dramatik masallarla kulaklar doldurulmak istenmezse. Kendisinin ya da diğer kişilerin. Senaryoda bunu bir damla olarak. önceden kişileştirme çalışması yapsanız da kişilik hakkında var olan şeyleri. Bir kişinin geçmişi hakkındaki bilgi. ayrıntılı çalışma yapılır. Niçin öyle olduğunu ya da olmadığını da bilmek gerekir. Dikkat edilecek olursa. kişilerin yaşamının sergilenmesine yardımcı olmasıdır. Bu. 1. 9 . tüm kahramanlarına. Yazarın kişiliği oluşturacak bileşimi yapması için. okullar mevcuttur. kişilik gelişimi aşamasında kullanabilirsiniz. Fiziksel devinimlerle kişiler. filmlerde de durağan değil. Her biri kendi içinde inandırıcı. 'tıpkı bir annenin günlüğü gibi'. öz ve vurgulu olana indirgenmese bile yine de bir elemeden geçirilir. nerede yaşar vb. varlıklarını açıklamalarına izin verin ve o zaman. güncel yaşamdaki gibi. Kişinin kişilik yapısı. Kişi hakkında. ne bitti. Bu tekniği kullanmak zordur. araştırma. Öyküsünü yazarken. tipik olan çeşitli özellikler. ne ya da neler yapacak-yapmayacak gibi durumlar. Gereksiz ayrıntı. bu ayrıntılı bilgilerin öykünün gelişiminde. Amaç. Zelazny. A. İşte “kişilik”. "hayret. Film öykülerinde. bu yöntem kişinin geçmişini anlatmaya karşı değildir. psikolog veya sosyolog olmasına gerek yoktur. özel yanıyla hayranlık uyandırır. bu özelliklerin yazarın amacına uygun yeni bir bileşimde kullanılmasıyla özel olan kişidir. hepsini senaryo öyküsüne koymadığı ilginç dipnot biçiminde geçmiş öykülerini yazar. belli durumlar ve olaylar bir araya getirilir ve ortaya bir sentez çıkar. kişiler için tam bir geçmiş öyküsü yazılabileceği görüşünde olan yazarlar.sunmak olduğunu söylemek doğru değildir. kişiye (kadın/erkek) o zaman küçük ya da büyük bir şeyler yaptırılır. niçin. kişilerin bu geçmiş öyküleri onun yararlı bir başvuru kaynağıdır. Bu çalışma sonunda. bu karmaşık bileşimin sonucudur. yalnızca konuşmayı kullanarak sonuca giden öykülerde kullanılır. gözlem. kişinin fiziksel devinimleri de yüksek sesle konuşur. ne oldu. devingen olmasıdır. kendileri hakkında ya da diğer kişilerin söylediklerinden çok şey söyler.

kişinin yöneliminde kendi acılarını görme eğilimi yaratır. eleştirel tavrını sürdürmesini ister. Çağdaş anlatımlı filmler. kınar. bir şeyi istemekle yetinmez onu elde etmek için herşeyi yapar. akraba. izleyicide kimi şeylerin oluşmayacağı. dirençsiz. sıradan kişileri yazar iken. 1. kahramanın (ya da ikincil kişilerin) derinliğine işlenmesinde sorun yaratır. Örneğin. karşılaştırma yoluyla 10 . İzleyici böyle kişilerin endişeleri. Güldürü kahramanları. kişiye ya duygusal yakınlık bağıyla ya da eleştirel tavırda yaklaşır. amaçsız. karşıtları. içkici. kişiler çok iyi işlenmiş görülebilir ama işlevlerinin fazla olmaması bir risktir. gidişini belirler. kişi ile kendi arasında bir benzerlik kurma. Arkadaş. Hırsızlar Prensi”ndeki ‘Nottingham Şerifi’nin yaptığı şeyleri bilmek izleyici için gerekli miydi? O. arka plânda oluşturduğu Sir John Falstaff’dı. Prince of Thieves (Robin Hood. İzleyici. Birincil ve İkincil Kişiler Birincil kişiler. Böylece öykü. Güçlü ve ne istediğini bilirler. Kara Güldürü ise. Kahramanın kişiliğini ortaya koymak için diğer bir yöntem. Alan Rickman'ın “Robin Hood. aynı koşullar altında kendisinin nasıl davranacağını ve nasıl davranması gerektiğini düşünür. ikincil kişilerin varlığıdır.Bir başka yaklaşım. İyi bir birincil kişi. kişiyi belli bir durumda. toplumun aksayan yönlerini eleştirir.     Oyunun yönünün. yazarın Windsorun ‘’Şen Kadınları’’ oyunu için. şen ve melankolinin karmaşası bir kişidir Fazla bilgiye gerek de yoktur. onlara olağanüstü gerçek dışı yaşam yaratmanızdır. öykünün başkahramanı olan kişilerdir. başka davranış olasılıkları olmasına karşın. İyi işlenen kişi. kuşkuları hakkında. gerçekten bir şeyler bilmek istiyor mu? Sorunun cevabı “hayır” ise bu kişiler ilginç olmayabilir. Kişiler. iğrenç kasap. Kişilerin lalettayin biçiminde anlatılarak geçilmesi. kendinizi kısıtlamayıp.2. Senaryodaki her karakter birincil kişi olamaz. olsa da sürükleyici bir senaryo çıkmaz. Sir John Falstaff’ın çocukluğu hakkında. Senaryoda ayrıntılı çalışılmayan kişiler. belli bir davranış biçiminde görür.3. yargılar. Kişinin kişiliğinde. Senaryonun konusu genellikle onların üzerine olduğu için bu karakterlere “eksen karakter” de denilir. Bu yaklaşımda. Birincil kişiler. Uysal. beğenmediği kişilerle özdeşleştirmesine yol açar. Örneğin. izleyicinin eleştirel tavırla algıladığı kişilerdir. izleyicinin kişiyi. herhangi bir şey biliniyor mu? Shakespeare biliyor muydu? O. korkusu hedefinden büyük olan. yaşamın derinliklerine sahip olunamayacağı duygusunu uyandırır. korkak. İzleyici. alkolik büyükbaba. izleyici için tümüyle kötü bir adamdır. rakipleri vb. Çatışmayı yaratır. William Shakespear’ın “Henry IV” ve “Henry V”deki karakteri. yalnızca amaca uygun varlıklarını sürdürürler. güçlü tutkuları olmayan karakterlerden birincil kişi olmaz. yalnızca Shakespeare’in yarattığı şişman. güldürüyü buruklaştırarak eleştiriye görüş açısı kazandırır. Duygusal yakınlaşma. izleyici için çok ilginç olabilir. izleyicinin kişilere duygusal olarak yakınlaşmamasını. Eleştirel tavır. yanında çalışanlar.

öykünün içinde ve izleyici için hiçbir zaman yapay bir öğe gibi kalmaması. Tikler. tipik konuşmalar. kötülerden ayıran başlıca özellik. Örneğin Hitler'in gerekçesi: Yahudilerden ve kendisine göre aşağılık olan ırklardan dünyayı temizlemek. işi kolaylaştırır. doğal olması gerekir. kimi tepkiler. ayrıntıları çoğu kez ikincil kişiyi diğerlerinden ayırt etmeye yarar. bireysel. İkincil kişiler yazılırken. giysilere özgü bir ayrıntı. özel bir nesnenin (aksesuar) kullanılması gibi tikel özellik. özel bir sırıtma biçiminde ya da fiziksel bir özür. Sevgiyle yazdığınızda.5: Anthony Hopkins'in oynadığı Hannibal Lecter  Gerçekten Kötüler: Bu kişilerin kendilerini haklı gösteren. İkincil kişiler iki durumda verilebilir  İyi Duygular Taşıyan Karikatür Kötüler: Bunlar gerçekten müthiş kişilerdir ve kişiliğinde güç ve şiddet vardır. izleyicinin bir kişiliği. Fotograf 1. Claudius. Robin Hood: Prince of Thieves {Robin Hood: Hırsızlar Prensi)'de Alan Rickman'm oynadığı Nottingham Şerifi kişiliklerini anımsayın. Silence of the Lambs (Kuzuların Sessizliği)’nde Anthony Hopkins'in oynadığı Hannibal Lecter. topallama vb. onlara da birtakım özellikler ve derinlik verilmelidir. elinde sürekli oynadığı bir nesne.kahramanı izleyiciye daha iyi tanıtır. ikincil kişilerinin kişiliklerinin iyi işlenmesidir. kişiliği hakkında bilgi verme amacı gütmeden. 11 . devinimler. ayırıcı ve özgün yönleriyle sezmesini sağlar. yalnızca ‘’kişi üzerine dikkati çekmek’’ için kullanılır. Her kişinin tikel ve ayırıcı özelliği bulunması. ağzından düşmeyen bir söz. kişiliğin ön sıraya geçtiği de görülür. Bu tür özellikler kişinin tin yapısı hakkında kesin bilgi vermese bile. Hamlet’ in babasını öldüren. başarılı filmleri. Bir görüşe göre. bir söyleyiş bozukluğu. Bu tür ayrıntılara tikel ya da ayırıcı özellikler denir. olabilir. Bunlara “gimmick” denilir Ama kimi durumlarda. Hamlet’in annesi Gertrude'yu gerçekten seven. Bu adı geçenler tam anlamıyla kötüdür ama hep yanlış anlaşıldıklarını iddia ederler. dişlerinin arasında çiğnediği bir şey. Hamlet'i de sevdiğine kendini inandırır. Kimi zaman ayırıcı özellik. çıkardığı bir ses. yalnızca üstün ırkın yaşayacağı bir dünya yaratmaktır. Kişinin ayırıcı özelliği. benimsediği nedenleri. Hamlet'de. Yalnız bu özelliklerin öyküyle ilgili olması. gerekçeleri vardır. oyuncu onu sevgiyle oynar.

4. Behçet. Gönül. Örneğin uzun uzun Duygu diye birinden sözedilir ama bu kişi erkek 12 . Mükremin. Ebru. Tarkan. ya da Şaban’dır. kişilerin kişiliğini duyumsayarak tasarlamak gerekir. bir karakterin uzun uzun nasıl biri olduğunu anlatmak yerine. kimi filmlerde isimler cinsiyete ilişkin yanılgılar yaratmak için kullanılır.6: Erol Taşın “Susuz Yaz” (1963-Metin Erksan) filminde oynadığı. efendi ve terbiyeli adamları akla getirirken. tonu. Sevim. Sibel. Cüneyt. yoksa Uğur. bu nedenle kişinize verdiğiniz adlar konusunda oldukça titiz davranmak gerekir. Böylece. Fotoğraf 1. bir iki sahne boyunca görüyorsak. yoksa Mülâyim ya da Müşfik midir? İdealist bir genç gazetecinin adı Hulûsi mi olmalı. Türkan. Tayyar biraz daha üçkâğıtçı tipleri akla getirir vs.Gerçekten de düşünmeye değer: Namuslu bir kasiyer kızın adı Filiz olabilir mi? Askeri lisede okuyup geleceği parlak olan bir teğmen adayının adı Kemal olabilir mi? Hızlı araba kullanmaktan hoşlanan ve kızlara laf atan mahallenin bıçkınına en uygun isim Serdar olabilir mi? Kasabın çekingen ama çalışkan çırağına Mustafa ismi yakışır mı? Madamın paralarını aşırtan bakıcı kıza Kezban ismini vermek rolün gereğini karşılar mı? Bir mafya babasına Haydar adını vermek doğru olur mu? Onunla mücadele eden genç ve idealist bir hukukçunun ismi Vedat olabilir mi? Burada seçilen ismin rengi. Murat ya da Kemal. onu belli çağrışımlar uyandıran bir isimle tanıtırız. Haydar. Umut gibi bir isim mi daha uygun olur? 1990’larda güzellik yarışması kazanan genç bir kızın öyküsünü anlatacaksanız. Kemal Sunal’ın şapşal rolleri oynadığı filmlerdeki adı genellikle ya Apti. Pervin gibi isimler annelerinin dizinin başından ayrılmayan namuslu mahalle kızlarını akla getirir. Burada kuşkusuz kültürel çağrışımlardan da yararlanırız. çatışmayı. kahramanı.Kötü adamın güçlü görünümü. Esra ya da Defne mi? Pek çok fıkrada olduğu gibi. tınısı çok önemlidir. Kişi Adları Bir kişiye ad verdiğinizde. Esin. Adları. Özellikle de isimleri taşıyan kişileri en fazla birbuçuk iki saat süren bir filmde. kahramanlık çağrışımı yapar. Aslında adlar çok şey anlatırlar.2. Sert bir delikanlı için daha uygun isimler Kerem ya da Ekrem mi. köylünün baş belâsı konumundaki rolüyle 1. delikanlılığı az çok çağrıştırır. kısaca söylersek dramayı geliştirici büyük engeli ya da engelleri oluşturur. adını Müzeyyen ya da Kerime mi koyarsınız yoksa Burcu. ona bir beden veriyorsunuz.

. Teko ya da Maho. sağlığımız açısından yararlı olmayacağı açıktır. isimler kadar. Lakap kullanımı özellikle kişilerarası ilişkilerin derecelerini ve atmosferini belirtmenin yararlı bir yoludur. karakterlerin bir kliğe ya de çeteye üye olduklarını ima etmeye ya da vurgulamaya yarayabilir söz gelimi. “Adın neydi? “Michael Wilkins” “Tamam. Bu kısaltmalar ve lâkaplar karakterin ilk izlenimini belirli ölçüde değiştirir. Ya da tersi. Bir Alman TV dizisinde insan kılığındaki şeytanın adı Baron Lefuet’tir. lâkaplar da önemlidir. Mahmuta ise Maho derler vb.çıkar. Ümit diye sözü edilen biri aslında kadındır. “Jilet” vb. Eko. Örneğin Jilet lakaplı biriyle kavgaya tutuşmanın. 13 . Bunlar da karakter hakkında ipucu verir. Örneğin mahalle delikanlısının adı Ekrem’dir. Tekin’e kısaca Teko. İsimler bazen açık ya da örtük imalar yapar. kadın düşkünü. ama herkes ona Eko der. Lefuet’i tersten okuduğunuzda ‘Teufel’ sözcüğü çıkar. “Profesör”. Müzeyyene komşu teyzeler kısaca Müziş diye hitap eder. Bu da şeytan sözcüğünün Almancasıdır. kişilerin yaşları.” Bu diyaloglarla yalnızca isim kullanımından ve diyaloğun gidişatından bile. ya da Dirty (kirli) Harry olabilirdi. ilişki dereceleri ve aralarındaki hiyerarşik düzen hakkında bir şeyler öğrenebiliyoruz. arsız ve kanun tanımaz bir dedektifin adı olsa olsa ya Mike Hammer. Lucifer ise aslında şeytanın adlarından biridir. Size söylemek istediğim…. lâkaplar vardır. Angel Heart’ta insan kılığına giren şeytanın adı “Bay Lucifer”dir. şimdi beni dinle Michael…’’ “Adınız neydi?” “Wilkins… Michael Wilkins” “Evet Bay Wilkins. Oysa kişileri daha görmediniz. Öte yandan. Bir de “İnek”. Şiddeti seven.

kişilerin kişiliğini duyumsayarak tasarlamak gerekir (Muhsin Bey-Şener Şen) 14 .Fotoğraf 17: Adları.

cahil. Amca Reşat Çocukken adını ritmli olarak söylediğimiz sevecen bir bakkaldır. Şişman Hırsız. Yabancı ad kullanımında dikkatli olun. Dursun. Aysel. o kişiliklere ilişkin bir görüntü yaratır. Merve. “Muhsin Bey”. 15 . Ahu. Kişiye bir ad ya da sıfat vermemekle. Ayşe sık rastlanan kadın adlarıdır. Kişiler bilinçli konulan takma adlar olmadıkça yeterli gerçeklikte ve inanılabilir adlara gereksinirler. değerlerine bağlı “eski usul” bir adamdır. Anlaşılması zor ya da resmiyet bildiren adlar kullanılmamalıdır. Emine. Bu ilgiyi başka yöne çeker. Başka bir örnek: Öykü başlangıcında kahramanınızı “Yalnız Adam” olarak belirttiniz diyelim. adının “Yalçın” olduğunu yazdığınız zaman senaryoyu okuyan. saf. Alaycı Hırsız ya da Yalnız Adam gibi tanımlayıcı bir sıfatla ayırmak gerekir. Ancak bu düşünce çok doğru değildir. Hamza. isminin sonundaki bey sıfatını tam anlamıyla hak etmektedir. Yukarda ve yanda gördüğümüz iki örnekten birincisinde kahramanımız Yavuz Turgul’un Muhsin Bey filmindeki “Muhsin” karakteri İstanbullu. ünlülerin adını (Gandhi gibi) kullanmayın. bu İrfan kim. erkeklere kadın adları vermemeliyiz. Öykü ilerledikten sonra “Yalnız Adam” kadın kahraman ile buluşmaya başladığında. Mehmet. nereden çıktı?” gibi sorulara neden olur. bir Anadolu çocuğunu anlatmakta. kişi tanımlarının iç içe girdiği karmaşık senaryo önerisi öykü ilerledikçe. Muhsin adının sözcük anlamı da “gönlünden çokca veren” dir. Temel. “İrfan” adını kullanarak sürdürür. Ama adlar bize kimi şeyleri söyleyebilir. sanki bir yazın öyküsü yazıyormuşçasına “Yakışıklı Genç” diye başlayıp sonra aynı kişi için. Hırsız gibi değil. örneğin: Can. onların önemli olmadığını vurgularsınız ki. Deniz. Kadınlara erkek. erkeğe kadın adı verecekseniz gerekçenize daha sağlam kanıtlar göstermelisiniz. Yeni başlayan çoğu senaryo yazarı. Kadına erkek. Tüm kişilere ad vermek durumunda değilsiniz. Ancak bazı isimlerin hem kadın hem erkek ismi olduğu da unutulmamalıdır. Kişiler hakkında espri yapmayı düşünmüyorsanız. Bu senaryonuzu okuyan kişide (yapımcı ya da yönetmen). Adların. Hırsız. örneğin erkek yürekliliği gösterdiği gerekçesiyle erkek adı vermeyi sever. musikiye ve çiçeklerine düşkün. 2. onu anlatmalıdır. Berivan. 1. bu da onaylanacak bir yaklaşım değildir. gerçekten bir kent soylu olup. "Yakışıklı Gence ne oldu. Ama kişileri. Örneğin. Evren. Yalçın’ın kim olduğunu anlamakta güçlük çekecektir. 80'lerde hızla değişen şehre ve köyden kente göçün getirdiği kültür erozyonuna yabancı kalmış ve ilkeleriyle yaşamaya devam etmiştir. Yabancı gerçek adlar için almanaklara ya da ansiklopedilere bakın ve o ülkenin tarihinden adlar seçin.Kahramanın ismi onunla özdeşleşmiş olmalı. Cafer sık rastlanan erkek. İnançsal nedenlerle Ahmet. Baran adlarına Anadolunun doğusunda sıkça rastlanır. Fadime hemen Karadeniz yöresi insanlarını çağrıştırır. Toplumsal durumların moda ettiği adlar da vardır. Kimi profesyonel senaryo yazarları kadınlara çeşitli nedenlerle. Bazı durumlarda kahramanın adı filmin adı da olmaktadır. Ali. bir anlamda filmi izlemeden karakter hakkında izleyiciye bilgi vermektedir. İkinci kahramanımızın adı “Salako” olup.

kadın kahramana olsun. Up Close and Personal (Çok Yakın çok Özel). yıldız oyuncuya göre düzenlenebilir. Robert Redford'un değişik durumlarda nasıl tepki verdiğine dikkat edin. Bu filmleri izlerken. Kişilere Göre Oyuncu Kimi senaryo yazarı. Resim 1. diğer tüm öğeler bahanedir.2. Kişiyi baştan nasıl tanımladıysanız sona kadar aynı tanımla sürdürün. Bu da senaryo yazımı sırasında kişilik yaratmada bir başka yöntemdir.Buradaki sürpriz. Bu uygulama “kim kimdir” bulmacasını çözmekten kurtulan yapımcıyı ya da yönetmeni de mutlu eder. Oynadığı bu benzer roller dışında onu değişik bir rolde düşünmeniz olası mı? 16 . Yıldız oyuncu için yazılan bir senaryoda her şey. Butch Cassidy and the Sundance Kid'deki tüm tepkileriyle. Three Days of the Condor (Akbabanın Üç Günü). Senaryonun herhangi bir yerinde “Adam” diye belirttiğiniz kişiyi. yazacağı kişiliğe uygun oyuncuyu saptadıktan sonra senaryosunu yazar. tutarlı kişiler yaratımında yazara kolaylık sağlar. izleyicide beğeni uyandırmak amacıyla. 1. filmi sıradanlaştırır.1: Kartal Tibet’e uygun bir karakter “Tarkan” Oynayacak oyuncuları düşünerek yazmak. adı geçen filmlerdekine benzer bir kişidir Redford. yıldız oyuncu her şey.5. senaryonuzu okuyana (yapımcıya ve yönetmene) değil. Ama her tür filmde aynı oyuncunun o role uygun olarak düşünülmesi. başka bir sayfada “Naci Bey” diye adlandırmayın. Bu tür yapımlarda.

Daha sonra kahramanın dış yaşantısı saptanır. Karakterin Oluşturulması Karakter senaryonun temelini oluşturur. Prodüksiyona başlamadan önce ve sonra ihtiyaç duyulan oyuncu.Fotoğraf 1. Böylece tutarlı bir kişilik gelişimi. kahramanın doğumundan filmin başladığı ana kadar olan süreyi verir. Dış yaşantı ise filmin başlangıcından bitimine kadar olan süreyi kapsar.8: Akbabanın Üç Gününde Robert Redford Elbette yıldız oyuncu değil. İç yaşantı. Burda yazar önce karakterin iç yaşantısını oluşturur. Kişiliklere. Peter Sellers gibi oyuncular çok yönlü olabilir. Güçlü kişilikler yaratan böyle bir oyuncuyu. ulaşım. rolü oynayacak oyuncu ile birlikte düşünmek gerekir. elde ettiğiniz şey olacak.2. güldürü filminde düşünmeyin! Temel olarak. konaklama. tüm filmlerinde (ve dizilerinde) bu kalıbı yineleyen bir oyuncuyu. Kasting. bir prodüksiyonda. kasting kavramı içinde kabul edilir. doğru oyuncu seçimi öyküyü zenginleştirir. senaryonuzda kişiler kendileri için konuşsun. Bazı görüşlere göre Kasting sanatın değil becerinin/ustalığın tekniğidir. öyküyü tasarlarken. Kahramanını 17 . yani kişilik oluşturma aşamasıdır. Ama sert tavır ve bakışları ile kalıplaşan. Bu bölüm izleyiciye sahnede gösterilmez ancak yazar tarafından çok iyi saptanmış ve kâğıda dökülmüş olması gerekir. İşinizi doğru yapmışsanız. karakterinin kişiliğini bilmek zorundadır. yardımcı oyuncu ve figürasyon kadrosunun sağlanması ve bu işlemler için gerekli iletişim. izin verin. kostüm gibi yardımcı hizmetlerin sunulması. Yazar senaryosunu yazarken en önemsiz bir sözcüğü bile kâğıda dökmeden önce. güvenilir yapar. 1. Senaryonuzdaki kişilikler için kimleri düşündüğünüzü kimseye söylemeyin.6. Bu da kişiliğin açığa çıkartılma aşamasıdır. onun kişiliğinin kullanması düşünülecek. senaryosunu yazarken kahramanın kişiliğini tüm hatlarıyla oluşturmanın ve ona bir can vermenin yollarını arar. rollerin dağıtılması ve figürasyonun sağlanması ve bunların organize edilmesi işlemidir. her öykü için rahatlıkla düşünebilirsiniz. Yazar bir kahraman üzerinde karar verip.

devinim ve duruş):  Görünüş (yakışıklı. 18 . büyür ve gelişir. güzel. dudaklarının yapısı vb. zarif. zayıf. Bir karakterin üç boyutu vardır:  Fizyolojik Boyut (Fiziksel Görünüm) Kişinin fizyolojik boyutunu ortaya koyabilmek için aşağıdaki soruların yanıtlanması gerekir. temiz. pasaklı. Bireyin yaşadığı çağ ve toplum. kişiyi her zaman öteki kişilerle ilişkide görür ve değerlendirir. heykel. ister ayrıntılarıyla. bir kısmı ise yazarın betimlemesine bağlı olarak ya da özgür olarak yönetmen ve oyuncular tarafından uygulanır. Bu hiç değişmeyen. yarın da değişmeyecek bir gerçektir. bu tür etkilenmenin olması kaçınılmaz ve doğaldır. Bu yollardan bir kısmı yazar tarafından gerçekleştirilir. Bu sanat dallarında kişi toplumsal varlığı ile bütünleşir. şişman. ister tipik yönleriyle. her şeyden önce toplumsal bir varlık olduğundan. şiir. artık onu senaryoda yer alan diğer insanlarla ilişkiler içine sokmaya başlar. dans gibi sanatlarda kişiyi bir bütün olarak ele alabiliriz. niçin?  Dış görünümdeki kusurları:  Biçimsel bozukluklar:  Doğaya aykırı yönleri:  Doğuştan gelme:  Kalıtımla gelen:  Sosyolojik Boyut Kişi. Sinemada kişiyi. tiyatro ve yazın sanatları. Kişi. Resim. çirkin. Oysa sinema. nesnelerin fiziksel ve manevi dünyası dışında bulunan ve toplulukların toplumsal dünyasında doğar.):  Sağlıklı mı? Değilse. onun bilgi edinme çevresini ve buna bağlı olarak gelişimini olumlu ya da olumsuz yönde etkiler.  Cinsiyet:  Yaş (Kaç yaşında gösteriyor?):  Vücut yapısı:  Ağırlığı:  Boyu:  Saç rengi:  Göz rengi (Gözlüklü ya da kontakt lensli):  Cilt rengi:  Cilt tipi:  Yüzün biçimi:  Belirgin izler/işaretler (Yüzün belirgin özelliği: Tavır. Onu keşfetmeye bir bakış açısı kazandırmaya çalışır buna da karakterize etmenin başlangıç noktası denir. içinde bulunduğu çevre koşulları.iyice saptamış yazar. toplumsal ilişkiler içinde iletmenin yolları mevcuttur.

Senaryo öyküsündeki kişiliklerin sosyolojik boyutu aşağıdaki soruların yanıtları verilerek ortaya konulabilir: Toplum içindeki sınıfı (işçi. Kişilerarası ilişkiler. patron/işçi vb.Senaryonuzda güçlü kişilik yaratımı ve ortaya konulmasında. zengin/yoksul. arkadaşlık bağları kişiliğin bir yönünü belirler. 19 . çevresiyle kurduğu ilişkilere ve özellikle bireysel olarak diğer kişilerle ya da insan topluluklarıyla kurduğu ilişkilere geniş ölçüde bağlıdır. yönetici. Örneğin yaşlı/genç. aile. Bu ilişkiler karşıt kişilerle yapıldığında senaryoda etki artar. her bireyin kendi doğasından gelen özellikleri (psikolojik boyut) ve koşullarının yanı sıra. köylü):  Geçmişi: o o o o  Doğum yeri: Çocukluk tipi: İlk anısı: Üzerinde etkisi olan çocukluk anısı ve etkisinin sebebi? Ev yaşamı: o          Aile içi ilişkiler: Anne ile ilişkisi Baba ile ilişkisi: Kardeşler (Kaç tane? Doğum sırası. Kişiliğin gelişmesi. her biri ile ilişkiler) Kardeşlerin çocukları Ana/babanın alışkanlıkları: Ana/babanm zihinsel gelişimleri Ana/babanın kusurları (Öksüz/yetim) Ana baba ayrı ya da boşanmış Savsaklama (Karı/kocalık durumu)  Uğraşı: o Yaptığı iş o Çalışma süresi o Çalışma koşulları: o Geliri (Parasal Kazancı) o Sosyal güvenlikli olması ya da olmaması: o Çalıştığı yere karşı tutumu : o Çalışmaya uygunluğu. kişinin çevresiyle verilmesinin yararı büyüktür. şehirli.

) Özel ilgileri (sevdiği. diğerleriyle nasıl bağlantı kuruyor? Nasıl anlaşıyor? o Yabancılar? o Arkadaşlar? o Karısı/Kocası/Sevgilisi? o Erkek kahraman/Kadın kahraman? Kişi. hoşlandığı şeyler. Eğitimi: o Okuduğu okullar ve özellikleri: o Okulda sevdiği ya da sevmediği dersler ve sebebi? o Aldığı notlar o Yetenekleri o Eğilimleri Çevre içindeki yeri: o Kişi nerede yaşıyor? o Kişi nerede yaşamak istiyor? o Arkadaşları arasındaki durumu?(önder ya da değil) o Spor/sanat etkinliklerinde ve kulüplerdeki yeri/konumu: o Kişi. merakları): o Sevdiği renk: o Sevdiği giysi-Neden? o En az sevdiği giysi-Neden?    20 . kahraman görünümünü nasıl sağlıyor? İlk izlenim: o Nasıl? o Hangi oluşumlar bu izlenimi değiştirebiliyor? Kişi hakkında ailesinin/arkadaşlarının çok hoşlandıkları nedir? o Kişi hakkında ailesinin/arkadaşlarının hiç hoşlanmadıkları nedir? Çok büyük başarıları: o Küçük başarıları: o Özel tavır ve hareketleri: o Konuşurken kullandığı deyimler: o Konuşurken kullandığı anlamı güçlendirici sözcükler (küfür. vs.

savaşkan. uysal. saldırgan) Saplantılar Yasaklar Boş inançlar İlginç huylar ve güdüler Yetenekler 21 . psikolojik boyuttur.o o o o o Takı ve diğer aksesuarlar: Müzik (Hangi tür. niçin? Dinsel inançlar: Irk/Milliyet:    Psikolojik Boyut Senaryoda kişilik çizilirken. altında yatan anlamı da göz önüne almak gerekir. niçin?): Yazın (Roman. iyimser) nasıl ve niçin o huya sahip? İçe dönük ya da dışa mı dönük. hangisi ne zaman ve kaç tane? o Para harcama alışkanlıkları (tutumlu. vb. gazete okuma. Kişinin psikolojik boyutunun ortaya çıkarılması için aşağıdaki soruların yanıtlanması gerekir:            Cinsel yaşam.biriktirme. araba kullanma. öykü. vb. müsrif mirasyedi. pul vb. ahlâksal ölçütler Kişisel davranışına yön veren güçler (önermeler) ve tutkular Umduğunu bulamama.Hangi tür?Niçin?)Sinema/Tiyatro Hangisi? Niçin? Yiyecek: Merakları (kitap. Bu nedenle kişilik yaratımında üzerinde en çok durulması gereken boyut. ava gitme. karamsar. dergi.)Niçin? o Bunu yapmaya ne derece önem veriyor? o Ne derece az önem veriyor? o Çok değer verdiği eşyası/malı.)  Alışkanlıkları: o Sigara. şiir. düş kırıklıkları Huyu (sinirli. niçin? Yaşama karşı tutumu (ezik. insan davranışının yalnızca yüzeysel görünümünü değil. bahçe işi. vb. hangisi? Ne zaman ve kaç tane? o İçki.

küçük pişmanlıkları) Kişilik kusurları Kişinin karanlık gizleri: Başka biri tarafından biliniyor mu? Biliniyorsa kendisi mi söylemiş? Biliniyorsa. kendisinin de utandığı. nedir isteği? Neden? Kişiliğinde en güçlü kaynak (Bunu ya bir biçimde gösterir ya da göstermez) Kişinin güçsüz yanları (Güçsüz yanları çevresindekilerce biliniyor mu? Bilinmiyorsa. kişi bunu nasıl gizliyor? İncitilebileceği en büyük yanı nedir?)      Kendini Algılaması: Kişi bir sözcükle kendini tanımlayabilir mi? Kişi kendini bir paragrafla nasıl tanımlayabilir? Kişinin fiziksel yönünde dikkati çekici en iyi özelliği nedir? Kişinin fiziksel karakteristiğinde dikkate değer. geçmişteki başarısızlıkları ve bu durumun sebebi? Bir isteğinin olacağı söylendiğinde en çok ne ister. kişinin düşünceleri nelerdir? 22 . diğerleri nasıl öğrenmiş? Kişiliğinin ortaya çıkmayan beğenilecek yönü nedir ve niçin bu yönü beğenilecek türdendir?      Kişi en çok neden etkileniyor? Niçin? Huzurlu olduğu zamanki davranışları Hasta olduğu zamanki davranışları Kendisi hakkında neler düşünüyor Öncelikleri Diğer insanların bildiği. gerçekçi özellikler mi? Değilse niçin değil? Diğerlerinin kendisini nasıl gördüğüne ilişkin.                Dil ve yetenek becerileri Özellikler Düşünsel davranışlar Hayal gücü (imgelem) Yargı gücü Beğeniler Denge. en kötü özelliği nedir? Bunlar dikkate değer. Zekâ düzeyi Kendine özgü garip yanları Belirgin beceriksizlikleri İyi kişilik özellikleri ( Büyük pişmanlıkları.

değiştirmekten çok hoşlanacağı dört önemli şeyi ne olabilir? (Önem sırasına göre) Niçin? Örneğin birinci derecede önem verdiği şeyi değiştirdiğinde. kişi düşündüğü kadar mutlu olabilir mi? Olmazsa. kişinin bu amaca varmasında nasıl etkili olabilecekler? 23 . niçin?      Amaç/Amaçlar: Yakın amaç/amaçları: Uzun zamana yayılan amaç/amaçları: Kişi bu amaç/amaçları başarmak için neler tasarlıyor? Diğerleri.Kişinin kendisi hakkında.

sinema filmi izleyerek hayal gücünüzü  İşlevlerine göre tipleri analiz ediniz.  Kişiliği (karakter) ve işlevlerini inceleyiniz.  Bol bol kitap okuyup. 24 . zenginleştiriniz.  Bir karakter oluşturunuz.UYGULAMA FAALİYETİ İşlem Basamakları Öneriler  Bu işlemler sırasında. ifade gücünüzü zenginleştiriniz.  İzlediğiniz filmlerdeki tiplerin benzerlerini.  Denemeler yaparak. yakın çevrenizde gözlemlemeye çalışınız.  Sinema teknolojisindeki gelişmeleri yakından takip ediniz. ayrıntılara dikkat ediniz.

6. Yanlış cevap verdiğiniz ya da cevap verirken tereddüt yaşadığınız sorularla ilgili konuları. faaliyete geri dönerek tekrar inceleyiniz Tüm sorulara doğru cevap verdiyseniz diğer faaliyete geçiniz. DEĞERLENDİRME Cevaplarınızı cevap anahtarı ile karşılaştırınız. genel değerlerin ve değişmeyen insan özelliklerinin simgesidir.ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME Aşağıda ki ifadeler doğru ise parantezin içine D yanlış ise Parantezin içine Y harfi yazınız. toplumsal sorunların belirlenmesinde de kullanılır. ( )Psikopatalojik tipler. 5. 4. 25 . her yerde rastlanılan. birbirine karşıt yöntemlerin ürünüdür. 1. ( )Evrensel tipler. Cevaplarınızı cevap anahtarı ile karşılaştırınız. 2. ( )İkincil kişilerin bir önemli görevi de kahramanın kişiliğinin. Doğru cevap sayınızı belirleyerek kendinizi değerlendiriniz. 3. fizyolojik. tamamen hayal ürünü uydurma tiplerdir. toplumun portresini çizdikleri kadar. ( )Senaryoda kişilik ve tip. ortaya çıkmasını sağlamaktır. ( )Karakterin. soyut. ( )Toplumsal tipler. sosyolojik ve ekonomik olmak üzere üç temel boyutu vardır.

korkma. yavaşlatmak için devinime başvurulur. DVD ve VCD satan mağazalarda gezmeniz gerekir. yapmanız gereken öncelikli araştırmalar şunlardır:   Senaryoda. sevme gibi herhangi bir itici güç. üşüme. Ayrıca. güldüren / coşturan eylemdir. ARAŞTIRMA Bu faaliyet öncesinde. Öykü akışını hızlandırmak.ÖĞRENME FAALİYET-2 ÖĞRENME FAALİYET-2 AMAÇ Uygun ortam sağlandığında. Başka bir deyimle devinim. Bir senaryoda anlatılanların sözle mi. devinim değil. televizyon kanalları ve film şirketlerine giderek metin yazarları ve yönetmenlerden ön bilgi edinebilirsiniz. itici güçlere dayanarak gelişen. SENARYODA DEVİNİM Devinim. Böylelikle filmin tümünün ya da kimi sahnelerinin ritmi sağlanır. acıkma. hareket unsurunun eksikliğinin doğurabileceği sonuçları araştırınız. Kişi ve teknik açıdan düşünüldüğünde. Konuyu açık-seçik göstermek. hiçbir sebebe. öykünün ve kişilerin devinimini sağlayabileceksiniz. senaryo yazım aşamasından başlayarak. 26 . gerekçeye. devinim sayılabilir. yalnızca eylemdir. film öyküsünün akışına bir değişiklik getiren. itici bir güce dayanmayan eylem. Araştırma işlemleri için. etki uyandıran düşünce ya da izleyicinin ilgisini uyanık tutan. eylem olarak görünümüdür. dramatik etki yaratmak. yoksa görüntü aracılığıyla mı anlatılmasının daha etkileyici olduğunu araştırınız. için başvurulur. gerekçeleri olan eylemlerin oluşturduğu devinimler dizisinin bileşimidir. Kişi açısından ele alınırsa. Bir film. Kişilerin fizyolojik. gerekçesi olan bir sonucun.  Niçin devinime başvurulur?   Filmin genel havasını vermek. amacı ile bu yapılır. yalın anlamı içinde. zorunlu bir takım sebepler. 2. çekimi ve kurgusunun tamamlanışına dek nedenleri. sosyolojik ve psikolojik boyut ve durumlarını daha etkili vermek için bu yapılır. gerekçeler. internet ortamında.

  2. geri. sağa. tipine/kişiliğine uygun davranış ve devinimlerle olay örgüsünü sürdürür. dört temel devinim göze çarpar :   Bir bütünlüğü oluşturan öyküleme ile oluşan devinim. izleyiciyi filme merak ve coşkuyla bağlar. senaryosunu yazarken her şeyi. İyi hazırlık yapan bir yazar. organik olarak iç içe işlenen dört devinimi kapsar. çatışmaları doğuran ve onları izleyen durumlar ve ilişkiler. durdurmak. dengelenmesini. aşağı devinim). film öyküsüne çoğu kez dinamik bir anlam katar. anlamı daha yoğun ve etkili bir biçimde sunmak. bütün içindeki yerini. durağan ya da devinimli kamera ile saptanması (kameranın kendi ekseninde ve ileri. kişiler ile olaylar arasında organik bir bağ bulunur. devinen kişi ya da nesnelerin. Öykünün şu ya da bu sahnesinin. Olayların gelişiminde “dolantısal biçimleme”den yararlanılır. Film öyküsündeki devinim (içerdiği anlamı bozmamak koşuluyla). karşıt güçleri simgeleyen öykü kişilerinin iyi belirlenmesini. çeşitli öğeler arasında uyum kurulmasını gerektirir. Öyküde görsel olarak yer alan oyunculara ve nesnelere ilişkin devinim (oyuncuların devinimi.1. gelişim ritminin gözetilmesini. Öykü akışı ve yönetmenin yorumuna göre çekilen. izleyicinin karşısına çıkacak duruma getirmiş gibi bir bütün olarak belleğinde yaşatır. atlamak gibi düzenlemelerden yararlanır. gerçekleri daha doğru yansıtmak için günlük yaşam akışını tersine çevirmek. bu sahneler içinde oyuncu-nesne-kamera devinimlerinin düzenini iyi bilir. çabuklaştırmak. nesnelerin yer değiştirmesi): Bu işin bir yanı. Bu biçimleme. varlıkların. Öyküsünü. Diğer yanı ise. Oyuncu ve kameranın bir arada devinmesi: Oyuncu. Karmaşıklık. kendinden önceki ve sonraki sahnelerle bağlantısını. gerçekleştiren kişi. 27 . sanki tamamlamış. Devinimle olayların/öykünün gelişimi sağlanır. nesne ve kamera deviniminin ayrı ayrı oluşu ya da oyuncu ve kameranın koşut devinimi. Bu düzenlemeyi başarı ile uygulayan öykülerde. Şimdi söylenenleri biraz daha açalım: Herhangi bir film irdelendiğinde. Öykünün Devinimi Sanatsal etkinlik kazanması için. değişik çekim ölçekleriyle görsel anlatımı bütünleyen. yukarı. Görüldüğü gibi sinemadaki devinim yalın değil çeşitli kaynaklardan oluşan. değişik ölçeklerdeki ve uzunluktaki çekimlerin sıralanışı (kurgu). kolay çözümlenmeyecek bir karmaşıklık içerir. öykü deviniminin titiz bir biçimlemeden geçirilmesi gerekir. sola. gösterilen eylemlerin olabilirlik ve derinliğiyle izleyiciyi sarsar ve etkiler. Olayları yaratan.İzleyicinin iletiyi algılamasına yardımcı olacak güzel ve ilginç görüntü düzenlemesi elde etmek için devinime başvurulur. Dolantısal biçimlemede.

yaşadıkları ve tinsel konumları) kocaman bir yalan olur. Başarılı çalışmalarda.Dolantı düzenlemesini. Sinemada. 28 . kişinin nasıl bir devinim içinde kullanıldığı incelenirse. serimlenen sorununun bağlantılarında. Toplumdan bir ya da birkaç kesit alıp. İkincisi öykünün biçimsel düzenlenmesinde kişinin devinimli kullanılış amacının ne olduğu. bir kalıp ya da bir kavram durumuna gelirse. durumu pekiştirir biçiminde ele alınır. kişinin bir güç olarak düşünülmesi ve bu gücün deviniminin ve gelişiminin ortaya konulması. bir değer yargısını ya da toplumsal bir gücü belirtir. belli bir durum çerçevesinde. bir amaca yönelik devinimlerle olayları geliştiren kişi/kişiler. Kişilerin Devinimi “Sinema. Bu düzen. Konuşma örgüsü. günlük konuşmaların ardında. İç ve dış devinimin uyumu. Öykünün biçimsel düzenlenmesinde. devingen güçlere ilişkin bir doğruyu dile getirmesi yanında estetik bir etki yaratır. Bir toplum portresi çizilmek istendiğinde. insanı tamamlanmış bir portre olarak değil. bu kesiti gerçekçi bir gözlemle izleyen ve sorunu bir durum olarak sunan öyküler. işte o zaman her şey (kişilerin kişilikleri. 2. durumun iç devinimlerini gösterecek biçimde düzenlenir. Her kişi. Senaryoda. kişilerin devinimi. Devinim dış gelişimden çok. belli başlı iki devinim görülür.” sözünü anımsayın.2. birlikteliğin dramatik akışını sağlar. duyarlılığına yönelen devinim. duygularına. iç devinim olarak tanımlanır. sorunları simgeleyecek biçimde tipleştirir. Tıpkı toplum portresi çizen öykülerde görüldüğü gibi. Bu oluşum. devinimle sağlanır. zorlama durumlar ve rastlantılarla yürür. kişi ya da varlıkların fiziksel davranışlarla görsel yansıtılan eylemler bütünü dış devinim ve izleyicinin düşüncelerine. Kişi ilişkileri “konuşma örgüsüne (diyaloga)” dayanır. devinimde de bir olayı sürekli yineleme hakkı yoktur. kimi zaman bir karşıtlığı. olayları gerçekleştirirken kendilerini de var eder. Sinemada kişilerin devinimi iki açıdan ele alınır: Birincisi. görünümü renklendirici kişilerin devinime katkıları ya hiçtir ya da bir dereceye kadardır. önemli bir yaşam gerçeği ya da toplum sorununun yatmakta olduğu duyumsanır. Bir devinimde salt bir imge. kişileri. kimi zaman düşünce alışverişini içeren günlük konuşmalar ya da çekişmeler biçimindedir. gözönünde oluşan canlı bir varlık olarak ele alır. Nasıl birbirine benzeyen kişiler olmazsa. yapay merak öğesi olarak kullanan kişiler ve olaylar arasındaki ilintiyi göstermeyen öykülerde devinim. Bu öykülerde olayların gelişimi mekaniktir.

sinemada perdede gördüğünüz dış devinim. Fiziksel devinim gövdeseldir.3. edilgen tümcelerden sakınmak gerekir. parmakları kirli saçları arasında geziniyor 29 . devinimin mekanik olarak görüntülenmesi. Fiziksel (dış) devinim ile ilgili. “jest-mimik” ya da “niteleme-anlatma”olarak da adlandırılır.2. Bu örnekte olduğu gibi. Konuşma devinimi. gövdeyle yapılan eylemlerin tümüdür. Örneğin. hücresinde amaçsızca gezinir. Nesnelerin gözle algılanan ve eylemin iç deviniminin de yer aldığı. Görsel durumların ne olduğunu tanımlayan. hayal gücünün güç aldığı kaynakları yok etmiyor mu? Dış devinim yazılırken. Anlatımlar “geniş zaman” kipiyle yazılır. izleyicinin belleğinde oluşturmak istediğiniz etkileri devinimle verin. aşağıda yazılan örneklerin hangisi daha iyidir? “Remzi parmaklarıyla kirli saçlarını sıvazlarken.” Bu örneklerden birinci örnek daha doğrudur. dış devinimin tamamıdır. yarışın tüm gizli gücü yok mudur? Tersini düşünün. Konuyla ilgili ek bir açıklamaya ihtiyaç duyulmamaktadır. Bunlar anlatımı bozar. az sonra başlayacak olan yarış için kulvarda. konuşma devinimi ile geliştirilir). Çünkü anlatım doğrudan ve görseldir. renkli ve gerilimli konuşmalarla varolur (Sinemaya göre. başlangıç duruşunu alan koşucuların yüzündeki anlam ve gergin kasların oluşturduğu fiziksel görünümde. Gerekçesi olan. kendi içinde ayrıntılayalım. Dış devinimi. Ama durağan bir gövdede de yaratıcı bir güç bulunabilir. devinimli bir görüntüde. “Remzi hücresinde amaçsızca. televizyon oyunları / dizileri daha çok. tiyatroda sahnede. Dış Devinim Sinema estetiği tek sözle özetlenebilir: Devinim.

İç devinim. üç düzeyde ele alınır:    Duygusal Devini: Öykünün duygu yanının devinimi ve etkisi ile gelişir. değişik ve yeni yanlarının ortaya çıkmasıdır. soluklarını tutmuş bakışları. Erman topu yakalamak için koşar. 2. kişinin devinimine derinlemesine yeni bir yön verir. her fırsatı en sonuna dek ve öteki durumlarla da dengeleyerek kullanmak gerekir. her an geliştirilen olayların kurgusuyla yapılır. Hidayet soldan koşar. Anlamsal Devinim: Daha çok simgesel yapıtlarda. zikzaklı ya da bir noktaya yönelik devinim yerine. dekor ve müzik) katkısı ile ortaya konur. bilinçli karar ve davranışlarıyla zafere ya da mutluluğa yönelir.4. Dış devinim açısından oldukça yalın ve 30 . düşünmeden verdiği karar ve hatalı davranışlarıyla yıkıma. İç devinimin iki itici gücü vardır:   Kişinin kendi içsel dürtüleri Karşıtların tutkuları ya da çeşitli kaygılarının kişiyi etkilemesi Bu iki faktör ile ‘’İç Devinim’’ oluşur. Kendine acıma ve kendini suçlama arasında gidip gelen iç çatışma. çeşitli çatışma ve ilişkilerin simgelerle gösterildiği devinimdir. simge gücüyle ilerleyen. birey ya da toplumla ilgili düşünceler.Salon içinde yüksekten giden top. Bunun için durumun küçük esnekliklerinden. İzleyicilerin. öykünün vermek istediği düşüncenin geliştirilip açıklanması da mümkün olur. elden geldiğince yararlanmak. bu güçleri dikkate almadan. soyut anlamlar. durum içinde gelişimi göstermek zorunluluğu vardır. söz ya da filmin yardımcı öğelerinin (ışık. Kişi. İlişkilerle Gelişen Devinim: Kişilerin birbiriyle olan ilişki ve çatışmalarıyla ilerler. Fiziksel devinime dönüşmeye elverişli olmayan tinsel gerçekler ve olaylar. İç devinim. İç devinimle kişiyi/kişileri geliştirmek. zaman ve yer değişimine dayanmadan. İç Devinim Hemen her öyküde. Bu. sorumluluğun ne ölçüde kendinde olduğunu düşünür. Zıplayan topu yakalamaya çalışır. ayrımsal bir biçimleme anlayışı gerektirir. kişinin direncinin azalmaya başladığını ayrımlaması ile başlar. ne duyumsadığını ve ne tasarladığını izleyiciye söylemez ama düşünce ve duyguların sonuçları devinimle açıkça gösterilebilir. kayar ve düşer. Kişilere ilişkin bilgi artınca. kişiler arasındaki karmaşık ilişkinin. Filmler genellikle kişinin ne düşündüğünü. İç devinim. Kişi yenilgiye doğru adım adım giderken. Düzlem üzerindeki dairesel. iç çatışmayla iletilen bir iç devinim bulunmaktadır.

Devinim. belli tipleri. İç devinim yoğun öykülerde karşıtlık ve çatışmaların titizce düzenlenip. her kişinin. tıpkı yaşamda olduğu gibi öyküde karşıt güçlerin. Çatışmalar. durumlardan çok olaylara önem verilir ve olayların gelişimi ile sağlanır devinim. kişidir. ilişkileri ve durumları bu portre aracılığıyla sergiledikleri görülür. yineleme yoluyla yoğunluk kazanır. ama yine de önemli bir akış gösteren öykülerde. uyumsuzluklarının nedeni gösterilmek istendiğinde. sinema tekniğinin verilerinde somutlaştırılır. Kamera Devinimine ilişkin açıklamalar Senaryonun Dışsal Yapısı (Biçim) bölümünde ayrıntılı olarak açıklanacaktır. duruma derinliğine bir boyut ekler ve gerilimi artırır. insan kişiliğindeki gelişimi gösteren devinimlerle ele alınır. Kişi karşı durmayla ya kendini tüketir ya çatıştığı güçlere ayak uydurur. kişilerin çatışması yoğunlaştırılır. Devinim. Senaryosunda devinimi sağlamak isteyen yazar. direnme ve savunmayla etkili bir dış ve iç devinim sağlayarak kahramanın eline geçer. toplumsal bir anlamı taşıyan dramatik devinimin sağlanmasıdır. Yazarın gözlemi ya da eleştirisi. Örneğin önlenemez bir biçimde yozlaşan ve çürüyen toplumun etkisi. Oyuncunun oynarken ne duyması ne yapması gerektiğini öncelikle yazar kararlaştırır. geçmişteki Türk filmlerinin yalnızca portre çizimini öne çıkardıkları. kişilerle. Bu güç. film geliştikçe keskinleşir (Filmleri izlemekle bu saptamayı somutlayabilirsiniz). Kişilerin ve sorunlarının derinliğine incelenmesi. iyi bir oyuncu elindeki senaryoyu iyice belleğine ve tinine sindirerek her şeyden önce yaratacağı kişiliği bir bütün olarak nasıl anlaması. Koşulların yenik düşürdüğü kişi. devinimleriyle bir bütün oluşturacak biçimde canlandırılmasında ilk sorumluluk yazarındır. kişiler için de kaçınılmaz olarak aynı değil midir? Genel olarak baktığımızda: İç gelişime de önem veren Batı filmlerine göre. geçimsizlik. bu bütünlüğü sağlamak için ne yapması gerektiğini bilir. Kişinin yaşam biçimi ve koşulları ile sıkı ilintilidir bu dünya. kavga. Böylece. İzleyicinin başlangıçtaki gözlemi. Kişi sistemi ile olayların gelişimi arasında sıkı bağlantı gösterilmek istendiğinde. Öykünün zafer ya da yenilgiyle bitmesi önemli değildir. kişinin dıştan belli olmayan gerçekleri ayrıntılı olarak ortaya çıkarılır ve iç dünyası aydınlatılır. Kişiler ve ilişkileri hakkındaki bilgi genişletilir. 31 . Öyküde. Asıl olan. gelişim kişilerin iç devinimi ile sağlanır. Değer ve kazanç ayrımlarının doğurduğu karşıtlıklar. Başlangıçta kötü adamın elinde olan güç. çekişme gibi dış ve iç çatışmalara yol açar. ya da karşıtlarının üstesinden gelir.durağan. kişiyi istemsizlikten isteme. birinin diğerine karşılıklı etkisi ile gerçekleşir. ele aldığı her gücün itici enerjisini saptamak ve bu enerjiyi karşıtlıklar ve çatışmalar biçiminde devinime dönüştürmek zorundadır. olayların etkisi ile bilinçlenmeye başlar. ilişki çeşitlemesi. edilgenlikten etkinliğe doğru yöneltir. Bu tür öykülerde olayların itici gücü. Bilinçlenme.

Oysa televizyon ve sinemada anlatılmak istenenlerin büyük kısmı sahnede gösterme aracılığıyla anlatıldığında çok daha etkili ve dramatik olur. içer. Yalnızca sürahi ve bardağın bulunduğu bir çerçeveleme yapmalıyız. Adam. Şarad yöntemini kullanırken. Ancak bunun dramatik hiçbir yanı olmaz. Senaryo kurallarına göre bunu yazacak olursak. Sonuçta izleyici. izleyici önce odanın içinde bir şeyler arayan adamı görmelidir. Başka bir deyişle şarad. oyuncuya “susadım” dedirtmektir. ancak görüntünün yetersiz olduğu durumlarda başvurulmalıdır. Su içmek isteyen bir insanı anlatmak istediğimizi düşünelim: Bunun için en kestirme yol. Şarad. sürahiden aldığı su ile bardağı doldurur ve içer. Kamera ise. Şarad seyirci tarafından en kısa zamanda anlaşılmalıdır. Kısaca şarad oluşturmak için oyuncu. bu amaç için özel olarak hazırlanmış bir oyunla ortaya konur. dekor ve kamera hareketi olmak üzere üç ögeden yararlanırız. televizyon ve sinemada olayların sahnede gösterilerek anlatılması yöntemidir. Bir adam odanın içinde oraya buraya bakarak bir şeyler aramaktadır. Bu da ikinci görüntü ögesini oluşturur. Şöyle ki. adamın ne aradığını ve niçin aradığını anlar. Televizyon ve sinemada sese. gerek oyuncuların davranışlarını göstererek.5. onun için şimdi de üçüncü görüntü ögesi olan kameranın kullanılışına başvurmalıyız. Bu durumu şaradın üç öğesini kullanarak daha dramatik biçimde anlatabiliriz. Odanın bir köşesindeki küçük bir masanın üzerinde duran bardak ve sürahinin çekimi. hemen o tarafa yönelir. Demek ki dekorun ayrıntıları olarak bir sürahi ve bir bardağa gerek vardır. gerekse dekor üzerindeki ayrıntıları ortaya koyarak izleyicinin şaradı anlamasına yardımcı olur. En sonunda yine aktörün devinimine yer veririz.2. Eğer dekor bir odanın içi ise. Yalnızca bir sürahi ve bardağı göstererek bir anlam ortaya koymuş olmayız. Şarad Görüntüye dayanan yazı biçiminin en önemli örneklerinden biri şarad’dır. Ancak bazı acemi yazarlar en etkili ve dramatik yöntemin sahnede göstermek olduğunu bilmeden senaryolarında gelişen olayları diyaloglar (konuşma örgüsü) aracılığıyla anlatma yoluna giderler. 32 . Televizyon ve sinemada izleyiciye birşey anlatmanın en etkili ve kolay yolu onu sahnede göstermektir. Böylece adamın dikkatinin. Şarad simgelerle tanımlanan bir düşüncenin izleyiciye iletilmesidir. oyuncunun ve dekorun konuyu destekleyici biçimde düzenlenmesi gerekir. aktör gider ve bardağa su doldurur. Adam ne aramaktadır? Bir sürahi ve bir bardak masanın üstünde durmaktadır. sürahi ve bardağa çevrilmiş olduğunu izleyiciye göstermiş oluruz.

Ancak kız. Odanın içinde bir kız. Olduğu yerde kalmış olan erkek görünür. Bu örnekte şarad iki satırlık bir karşılıklı konuşmanın yerini almıştır. “Buna olanak yok. Kıza doğru yürüdüğünde gözlerinde acılı bir anlam vardır. şarad ile yanıt vermiştir. Çok üzgünüm ama ben seni sevmiyorum. bir erkek karşı karşıya konuşmaktadırlar. Erkek “seni seviyorum. Anlıyor musun?”demiştir.Bir başka örnek. Ağır ağır odanın öbür tarafına yürür. ERKEK (Israrlı): Seni seviyorum… Anlıyor musun? KIZ (üzgün): Yavaşça döner.”demek yerine. 33 . Üzgün ve şaşırmıştır.

Öneriler  Bu işlemler sırasında ayrıntılara dikkat ediniz. yakından takip ediniz. film izleyerek hayal  Dış devinimi sağlayınız.  Sahneyi şarad ile anlatınız.UYGULAMA FAALİYETİ İşlem Basamakları  Öykünün devinimini sağlayınız. 34 .  Bol bol okuyarak.  Denemeler yaparak ifade gücünüzü zenginleştiriniz  Sinema teknolojisindeki gelişmeleri. gücünüzü zenginleştiriniz.  Kişilerin devinimini sağlayınız.  İzlediğiniz filmlerde seçici olunuz.  İç devinimi sağlayınız.

1. ( ) Şaradla anlatım. 2. 3. öykünün akışı hızlanmalıdır. Yanlış cevap verdiğiniz ya da cevap verirken tereddüt yaşadığınız sorularla ilgili konuları. ( ) İç devinim. Doğru cevap sayınızı belirleyerek kendinizi değerlendiriniz. ( ) Kişilerin devinimini. ( ) Dış devinimi yazarken edilgen tümceler kullanılmalıdır. senaryo yazarlarının her zaman tercih etmeleri gereken bir yöntemdir.ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME Aşağıda ki ifadeler doğru ise parantezin içine D yanlış ise Parantezin içine Y harfi yazınız. 4. ( ) Devinime başvurma nedenlerinden bir tanesi de dramatik etki yaratmaktır. ( ) Devinime başvurulduğu zaman. 35 . ( ) İç devinim hemen hemen her öyküde vardır ve iç çatışmayla iletilir. dış ve iç devinim olmak üzere ikiye ayırabiliriz. 6. 5. faaliyete geri dönerek tekrar inceleyiniz Tüm sorulara doğru cevap verdiyseniz diğer faaliyete geçiniz. DEĞERLENDİRME Cevaplarınızı cevap anahtarı ile karşılaştırınız. 7. kişinin yaşam biçimi ve koşullarıyla ilgili değildir.

3. izleyicinin ilgisini öykü üzerine yoğunlaştırır. elbette ki başarısızlık olacaktır. Film. Kaçınılmaz sonuç. filmin büyüsü bozulur. Filmsel zaman dört temel süreklilik boyutunda ortaya konur: Şimdiki. zaman ve mekân sürekliliğinin akılcı/doğru kullanımı. VCD ve DVD satan mağazaları gezmeniz gerekmektedir. birbirleriyle ilişkisi olmayan görüntülerin karmakarışık bir yığını olur. İzleyici ardışık çekimlerde. Senaryoda zaman sürekliliği konusunda bilgi edinmek için senaryo yazarlarıyla görüşünüz. filmin sonuna dek izleyicinin ilgisini öykü üzerinde uyanık tutmaya yardım eder. iyi düzenlenmesi. 3. zaman ve mekân sürekliliğinden rahatsız olursa. öykünün görüntü ve ses değerlerini güçlendirir. İzlediğiniz filmlerdeki şimdiki zaman sürekliliğinin geriye dönüşlerle ve ileri gidişlerle nasıl bozulduğuna dikkat ediniz. ZAMAN KULLANIMI Senaryo evresinden başlayarak. Şimdiki Zaman Sürekliliği Olayın / Öykünün filmde sanki. Bu özellik. çalışmanın başarı ya da başarısızlığının bir göstergesidir. şimdiki zaman sürekliliğini gösterir. ne de izleyici bir sonraki anda ne olacağını bilmez. Geçmiş. Gelecek. Durumsal (Düşsel) Zaman.ÖĞRENME FAALİYETİ–3 ÖĞRENME FAALİYETİ–3 AMAÇ Senaryoda zaman kavramını ve zaman ilişkilerini kullanabileceksiniz ARAŞTIRMA Bu faaliyet öncesinde yapmanız gereken öncelikli araştırmalar şunlardır:   İzlediğiniz filmlerdeki şimdiki zaman sürekliliğine dikkat ediniz.1. Ne oyuncu. İzleyicinin öyküyü bu yaklaşımla izlemesi. öyküye katılımlarını güçlendirir. Şimdiki zaman sürekliliğinde olaylar dizisi. şimdi oluyormuşcasına gerçek zamana benzer süreklilikle sergilenmesi. Araştırma işlemleri için internet ortamında çalışıp. Görsel anlatımın başarısı. yazarın öngördüğü çerçevede ileriye doğru gelişir. 36 . Bu tür süreklilik. Zaman ve mekânın doğru kullanımı. filmde öykünün anlatımında en yaygın kullanılan ve fazla karmaşık olmayan bir sunum biçimidir.

Tek çekim ve ana çekim yaklaşımı arasındaki temel fark işte buradadır. İyi bir film yapımcısı her iki yöntemi de kullanır. Sonuçta. kaydedilen tüm olay her ana çekimin en iyi ve en önemli bölümlerinin kullanılmasıyla yeniden oluşturulur. Paralel kurgu. Böylece tüm olay ya da sahne birleştirilir. iki anlatım çizgisi arasındaki ilişkiden kaynaklanan daha büyük olanaklara sahiptir.   Kısa süreli çekimler Uzun ana çekimler Eğer kısa tek çekimler kullanılırsa. çeşitli ve birden fazla kamera konumundan ayrı ayrı görüntülenir. tüm olay ancak çekimlerin tümü beraberce kurgulandıklarında kavranabilir. Her iki yöntem de tek bir çekimle kaydedilen bir sahneye göre daha dinamik ve daha görsel avantajlara sahiptir. tüm öykü çizgisini kapsayan birer doruk noktadır. O anda oynanan maçın ya da o anda başlayıp gelişen olayın sonucunu önceden kim bilebilir? 3. Her iki anlatım çizgisindeki karakterler diğer grubun yaptıklarından habersizdir. Adından da anlaşılabileceği gibi ana çekim. İlgisini sürekli uyanık tutmak amacıyla seyirci olacaklardan habersiz bırakılır.1. aksiyon ve karşı aksiyon dizileri biçiminde. Bu çekimler öyle bir yöntemle kurgulanır ki bakış noktası bir aksiyondan diğerine sırayla değişir. Bu durumda tüm olgulara karakterler sahiptir. şimdiki zaman sürekliliği anlatımına örnek olarak verilebilir. Kullanılan her çekim. Bu ana çekimlerden seçilen bölümler paralel kurgulanırsa.1. Bu yöntemle. Olguların tümünü sadece seyirci bilir.Televizyonda canlı yayınlanan futbol maçı ya da tek bir yerde başlayıp gelişen ve sonuçlanan her olay. Paralel Kurgu Bir öykü noktasını kapsayan paralel film kurgusu. bu düzenli tekrarlar karşısındaki tepkiler değişir. Öykü çizgisinin birinde hareket ya da amaç aynı tutulur iken diğerinde. birbirleriyle ilişkili iki ya da daha fazla aksiyon. Bilgi derecesi öyküdeki karakterler arasında ya da film ve seyirci arasında paylaştırıldığında daha değişik seçenekler görülebilir:     Her iki öykü çizgisi de birbirini destekler ve her ikisindeki bilgi (sırayla) öykünün kurulmasına yardım eder. her film parçası. Uygulamada bu tür ana çekimlerden daha fazla elde etmek için iki ya da üç kamera konumu aynı anda kullanılabilir. Her iki öykü çizgisinde verilen bilgi eksiktir. iki yaklaşım kullanılarak başarılabilir. olayın tek bir kamera konumundan tümüyle kaydedilmesidir. kısa tek çekim yöntemine benzer bölümlenmiş bir manzara elde edilir. 37 .

tiyatrodaki gibi sözel anlatımla değil. doğrusal zaman akışında görsellikle anlatılır. 3. olgunun ikinci bölümde ya doruk noktasında ya da olayın ortasında başlatılması ve daha önceki dönemlerde geçtiğinin anımsatılması yöntemidir. şimdiki zamandan geçmiş zamana uzun ya da kısa geriye dönüşlerle anlatılır.2.2. tarihsel olayların geçtiği zaman dilimi içinde.1. 3. sunuşun tamamlanmasına yardım edecektir. gerekli kimi şeyler ya da çatışma. Buna rağmen yeğlenen yöntemlerden biridir. Yararının yanında büyük soruna da sebep olur. birçok nedenden sakıncalıdır ama senaryo yazımında önemli ve güçlü bir anlatım tekniğidır. Öykünün Tümünün Geçmiş Zaman İçinde Anlatılması Öykü ya tümüyle geçmiş zaman içinde.Bu yaklaşımlardan hangisinin kullanılacağına film yapımcısı ve öykü yazarı karar vermelidir. şimdiki zamanda geçecek bir öyküye başlangıç olarak verilir. Ancak tek bir konu unutulmamalıdır. İzleyici. Örneğin. Geçmişteki olayların şimdiki zaman sürekliliğindeki sunumunda tek sorun öykü tarihsel ya da yakın geçmişe sahip ise izleyicinin olayın sonucu hakkında bilgisi olmasıdır. Geri dönüşler yerinde ve doğru kullanıldığında öykülemenin zenginleştirilmesi açısından çok güçlü bir yoldur. Paralel film kurgusu istenen bilgiyi seyirciye aktarmakta her zaman en iyi yöntemi sağlayacaktır.2. “izlemekte olduğum olay şu an olmakta” duygusundan çok “izlemekte olduğum olay geçmişte oldu” duygusuna kapılmalıdır. Geri dönüşlerin yararını şu şekilde açıklayabiliriz: Geri dönüşler ile geçmişe bağlı. 38 . şimdiki zaman sürekliliğine benzer bir biçimde yazılır ya da geçmiş. Öykünün şimdiki zamandan geçmiş zamana uzun ya da kısa geri dönüşlerle anlatılması ya da diğer bir tanımla. Geçmişin böyle anlatılmasında “anlatma göster” uygulaması etkilidir. aksiyon ve karşı aksiyon. Öykü. Geriye Dönüşlerin Kullanımı Geri dönüşler. şimdiki zaman sürekliliğinde geçiyor gibi anlatılması. 3.2. Geçmiş Zaman Sürekliliği Filmlerde geçmiş zaman sürekliliği iki biçimde ele alınır:   Öykünün tümü geçmiş zaman içinde geçer. İki temel öğe. Yazarın ustalığı işte burada ortaya çıkar.

“Geriye sayma” görüntünün üstünde sözel anlatım sürerken. İzleyicinin kafasını. Film izleyiciye ya tanıklardan birinin anlattığının doğru olduğu duyumsatılarak ya da hangi tanığın anlatımının doğru olduğu konusunda kuşku içinde bırakılarak bitirilir. Akira Kurosawa'mn Rashamon filmi buna bir örnek olarak gösterebiliriz. Uzun geri zaman.Geri dönüşlerin kullanılmasındaki sakınca ise kimi kez. izleyicinin öyküye ilgisini yitirme tehlikesi olduğunu bilmeniz. 39 . Buna “bilmece geriye dönüş” denilir. Film. Uygun ve gereği gibi kullanılmadığında. Birden fazla geri dönüş kullanmayı düşünüyorsanız. bir gizin araştırılmasında. uzun ya da kısa geri dönüşler öykü anlatımında yine etkinliğini sürdürmektedir. geriye dönüşle ‘’geçtiği zaman içinde’’ görsel olarak anlatılır. birbiriyle çelişkili biçimde verilir. geri dönüş kullanımı karıştırır. Buna en iyi örnek Bird filmidir. jazz efsanesi Charlie Parkerin sağlığının iyi olmadığı ellili yıllarda başlar. olay örgüsünün ileriye doğru gelişimi engellenir. öykünün o ana dek oluşturduğu gerilim ve hızı düşebilir. bu da izleyiciyi şaşırtır. Kişinin geçmiş yaşamında. olay aynen geçmişteki gibi sürdürülür. Uzun geri zaman. geriye dönülerek canlandırılır. Örnekte de görüldüğü gibi. filmin başında verilmesi ile izleyicinin öyküye ilgisini yitirmesidir. filmin başladığı noktaya yaklaştığını anlar. geri dönüş içinde. öykünün olağan gelişimi bozulur. Öykünün bu yöntemle anlatılması. uzun geri zaman içinde fazla sayıda geri dönüş yapıldığında. Charlie Parkeri tanıyan jazz meraklıları için geçerlidir ama diğer izleyiciler için karmaşık ve kafa karıştırıcıdır. Sanki bir kum saatini baş aşağı çevirmek gibi. yeni bir uzun geri zamanla 1936'ya gidilir. bu konuda dikkatli olmanız gerekir. Uzun geri zaman: Parkerin dorukta olduğu 1945 yılıdır. geçmişten geçmişe ve şimdiye yapılacak karmaşa rastgele değil izleyicinin olayları birbirine bağlayacağı bir düzende yazılır. Bu durumda izleyici. belirgin olmayan. filme konu olan olay. Tanıkların anlattıkları. Tanıkların anlatımlarıyla durum. kimi zaman öykünün sonucuna yakın başlatılır. uzun geri zamanlar kimi karmaşaları içerir. örneğin. Zaman kullanımında şimdiden geçmişe. kişilerin tanıklığına başvurulduğunda kullanılır. İki çeşit ‘’Geri Dönüş’’ vardır:    Uzun geri zaman Kısa geri zaman Uzun Geri Zaman Uzun geri zamanda zaman. Sonra. çok uzun geri zamanlarda. Bu anlatım tekniği. ilgi çekici düzenlenmeler içermez ise izleyicinin tepkisini tahmin etmek zor olmasa gerek. birkaç dakikadan daha uzun geriye götürülür. bir anahtar vermeden. öyküleme (dramatik yapı) gereği sonucun. Ne olursa olsun. Uzun geri zamanlar doğru ve yerinde kullanılmadığında. çoğunlukla geçmişteki bir olayın.

. . öldürdüğü sevgilisinin mezarı başında intihar eder. Hangisi istenen anlamı yerine getirir? Ve soruların yanıtlarını verdikten sonra sahnenin nasıl olması gerektiğine ilişkin en doğru kararı vermek gerekir. Filmin geri kalanında geçmişin etkileri. geçmişinde çok çapkın olması. Yakın çekimle ölen arkadaşını hatırlayan kişiye ilişkin. uzun geri zamana dönerek. Uzun geri zamanın. içine kapanık bir adamın. kimi anların verilmesi ya da yakın çekimlerle hatırlanan olaya ya da kişiye ilişkin kimi şeylerin gösterilmesi.. Başka bir duruma örnek şudur: Adam. iki değişik öyküleme (dramatik yapı) ile gerçekleşir: Birinci Anlatım: Şimdiki zaman: Mezar başında üzüntülü bir adam Uzun geri zaman: Adamın. Kişinin arkadaşının elinden tutarak ağlaması Uzun geri zamana geri dönüş yaparak: İki arkadaşın kimi anları verilir. kişinin birden ölen yakın arkadaşını hatırlamasında. Örneğin. adamın intiharı İkinci Anlatım: Şimdiki zaman anlatımı ile adamın sevgilisini neden öldürdüğünü anlatan bir öykü ve adamın sevgilisinin mezarı başındaki intiharı 40 . Bu durum.Bu anlatımla. uzun geri zaman anlatımıyla canlandırılabilir. Öykü akışında. nasıl bir anlatımın yeğleneceği konusunda kendinize soracağınız sorular vardır: Ölen yakın arkadaşın cenaze töreni. yaşanan andaki durumun tersi de verilebilir.. izleri şimdiki durumuyla verilir. öykünün eğlenceli ya da yoğun anında. sevgilisini neden öldürdüğünü anlatan bir öykü Şimdiki zaman: Sevgilisinin mezarı başında. kimi şeylerin gösterilmesi. Örneğin. bir biçimde amaç dışı kullanımı önemli bir sorundur.

çekim. 2. Bu. doğru yerde.çekimin arasına konulur ve 2.   Kısa Geriye Dönüşlerin Kullanılması (Flasback) Zamanın olağan akışı içinde. Yinelenen bu anlık görüntü.  Geri dönüş olarak seçtiğiniz ‘’uzun geri zaman’’ın amacınız doğrultusunda.Şimdi kendinize şu soruları sorabilirsiniz: Birinci önerideki gibi öykünün uzun geri zamanla anlatılmasına gerek var mı. Çekim: Zaman geriye alınır. kapı tokmağını tutuşu ve tokmağı çevirişi. yalın bir kapı açma örneğiyle görelim: 1.çekimdeki “bir an”. 1. Bunu. zihinsel bir aldanışla ilgili değildir. izleyicinin dikkatini çekmek amacıyladır. 41 .  Geri Zamanlar. Görüntü açısından sürekli olmayan bir devinimin alınıp. Kısa geri zamanlar. izleyiciye bilgi aktarımında gerçekten yardımcı olup olmadığını belirlemektir. 2. zaman içinde geri gidilerek. çekim sürdürülür. istenen noktada olup olmadığını saptamaktır. kısa bir an geriye gidilmesi de zamansal bir vurgulamadır. 1. öykünün gelişimine katkıda bulunması amacı ile önemli olayların açıklanmasına katkıda bulunulur. sağlam. yoksa ikinci önerideki gibi öykünün anlatımı kronolojik bir düzenleme ile daha mı etkili olacaktır? Hayal kırıklığına uğramamak için plân yapar iken. Hangi Durum ve Nedenler ile Kullanılır?  Öykü anlatımı şimdiki zamanla sınırlanmayıp. 2. Ne Zaman. etkili. Uzun geri zamanın. zaman atlamaları gibi küçük ölçülerde ( yalnızca birkaç kare ile) anlam ve görüntü sürekliliği sağlamak adına kullanılır. Çekim: Oyuncunun oturduğu yerden kalkıp kapıya yürüyüşü. çekimdeki bir anlık devinimi yineler. Bu işlem “kısa geri zaman” olarak adlandırılır. öz açısından içindeki sürekliliği sürdürmek için yapılır.

tümünün geriye dönüşler ile hatta geriye dönüşler içinde de geriye dönüşler yapılarak anlatılmasında (Böylece. görüntüyü bulanıklaştırmak.) Yukarıda sıralanan yarar ve tehlikelerine karşın. ancak izleyiciye gösterilmeyen şimdiye yakın ya da uzak bir olay gösterilebilir. geri zaman dönüşleri izleyici tarafından çoğu kez filmin en ilginç parçası olarak duyumsanır. Daha çok psikolojik filmlerde kullanılan.3. 3. İzlediğiniz filmlerde görmüşsünüzdür: Geçmişi anımsatmak. öykü içinde kendi ile ilgili bölümleri anlatma/gösterme olanağı verilmesinde geri zaman dönüşümü kullanılır. gerçekleşen herhangi bir olayın. anımsanan şeyi görüntünün bir köşesinde göstermek ya da doğal görüntüleri değişik renklerde vermek gibi yöntemler kullanılarak yapılır. hafıza kaybına uğrayan kişinin geçmişi anımsamasında (Travma geriye dönüş) da başvurulan bir yöntemdir. o kişinin anılarını gösterir. öykünün geçmişine ilişkin bilgiler verilmesinde kullanılır. önceden olan. kabul gören bir varsayıma göre. İzleyiciyi şaşırtmayacak ya da bir hile tarzında izleyicinin dikkatini çekmeyecek olan bu geri zamanda. Öykünün. Gelecek Zaman Sürekliliği Gelecek zaman sürekliliği iki kesimde ele alınır:   Gelecek zaman içinde olabilecek olayların anlatımı Şimdiki zamandan başlayıp. gelecek zamana yapılan atlayışlarla olayların anlatımı. Öykünün daha önce gösterilmeyen bir bölümünün sunulması amacı ile yararlanılır. öyküde. ilginç dramatik efektler kullanılır. ile ilgili bilgi ya da hatırlatma olarak verilir (Nostaljik geriye dönüş). 42 . görüntü bir kişinin yüzünde ise bu anda yapılacak geri zaman. Geri zamanların ana kurallarından biri. Öykü içinde gizli kalmış bir noktanın açıklanmasında. Oyunculara.        Öykünün başladığı andan önce. geçmişte neler olduğunun gösterilmesinde. Daha önce gösterilen bir olayın anımsatılması amacındaki vurgu yinelenmesinde. Öykünün akışına katkı getirecek özlenen ve geçmişte olmuş olay/durum. geri dönüş başladığında.

gerçek zaman değildir. Durumsal zaman sürekliliği bir karabasanı. tümüyle gelecek zaman içinde geçen öyküyü anlatır (Star Wars-Yıldız Savaşları). şimdiki zaman içinde. İzleyici ne olup bittiğini anlamalıdır. gerçek yaşamda olmayacak biçimde parçalanarak.4. uzatılarak. gelecek zaman geçici olarak yer alır. geçici olarak yer alır. İkincisi ise. Bu tür anlatımda. Olay sunulduktan sonra şimdiki zamana dönülür (Back to the Future-Geleceğe Dönüş). Birincisinde. çarpıtılarak ya da birkaç olay. bir sanayi tasarımını ya da öyküdeki bir kişilik tarafından düşlenen olayları içerir. süreklilik yöntemi gözetilmeden sunulur. gelecek zaman içinde sunulması arasında bir ayrım vardır. bir düşüncenin ya da bir tasarının önceden görselsözel dramatik yapı içinde anlatılmasıdır. Durumsal (Düşsel) Zaman Sinemada. açık ya da çarpık düşünceler ya da şimdiki zaman/geçmiş zaman/gelecek zaman birbiriyle karıştırılır. sarhoşluğu ya da diğer çarpıtılan düşünceleri anlatmakta kullanır. Birincisinde şimdiki zaman içinde. birbiriyle ilişkisi olmayan gerçek ya da düşsel olaylar. uygun ses efektleri ve görsel geçişlerle doğru biçimde ele alınmalı ve açıklanmalıdır (Nightmare on Elm Street-Elm Sokağı Kâbusu). şimdiki zaman sürekliliğinde sunulur. Ancak durumsal zamanın bir anlamı yok gibi algılanması da yanlıştır. görsellikle verilebilir. bir bilim adamının. olayların nasıl olacağı ya da olabileceği. Olay sunulduktan sonra şimdiki zamana dönülür (Back to the Future . Gelecekteki bir gizli gücün etkisi. sayıklamayı. İleriye atlama ile olayın tümünün. gelecek zaman içinde sunulması arasında fark vardır. sunulma yönteminde ya da süresinde bir sınırlama yoktur. gelecek zaman içinde görsel olarak anlatılan öykü. bir bilim-kurgu biliciliğini. uzun uzun verilebilir. geriye dönüşün tam tersidir. durumsal (düşsel ya da psikolojik) zaman da kullanılır. 43 . tümüyle gelecek zaman içinde geçen öykü anlatır. “Olay böyle olacak!” ya da “olabilir?” düşüncesiyle izler. Kısaca. kısaltılarak. yukarıda sıralanan. çarpıtılan biçimde algılanmasını kapsar. Bu kullanımda zaman. izleyici zaman konusunda bilgilendirilip. Durumsal zaman. düşüncelerini ya da gözlediği olayın. gelecek zaman. Gerçek zaman olmadığı için de.Gelecek zaman içinde olabilecek olayların anlatımında izleyici. İkincisi ise. birini öldürmeyi ya da bir yeri soymayı tasarlayan kişinin soygunu yaparkenki hâli.Geleceğe Dönüş). Zaman içinde ileriye gidilmesi. İleriye atlama ile olayın tümünün. kişilerin çeşitli durumlarda yaşadıkları. gelecek zaman içine götürülür. yazımda dikkat edilecek en önemli noktadır. saatle saptanan gerçek zaman dışında. uzay gemisiyle diğer gezegenlere nasıl ulaşabileceğini açıklaması. ileri atlanarak gelecek zaman içinde. anlık kısa görüntülerle ya da görüntü dondurularak. Durumsal zamana geçiş. Durumsal zaman kullanımında. bir olayı gözleyen bir kişinin zihinsel davranışlarını. 3. olayı izlemede bir karmaşa içine düşmesinin önlenmesi. Olay sanki şimdi oluyormuş gibi. Olaylar yavaş devinimlerle. birbiri içine karıştırılarak. İleriye doğru atlama. Daha sonra şimdiki zamana dönülür. Bir filme ritm kazandırmada temel olan durumsal zaman. Bu durumda izleyici olayı. anımsamalarını.

değişen zamanları vurgulamalı ve kullanışını izleyiciye. Zaman kullanımı. ama başarılı olmamaları için var gücüyle çalışan dedektif ve eylem sonunda binadaki tüm insanların havaya uçurulabileceği kuşkusunu taşıyan izleyici bu durumda belirli bir saate/dakikaya sahip değildir (Die Hard-Zor Ölüm). stadyuma belirledikleri zamanda patlayacak saatli bomba yerleştirir. Haydutlar belli bir saat içinde yok edilmelidir (High Noon-Kahraman Şerif). Zamanın Diğer Kullanımları Filmin türü. kahraman ya tehlikeye atılır ya da gizemli çözümlerle çevresi sarılır. merak. 3.Kritik Karar). kolaylıkla kavrayabileceği bir biçimde vermelidir. gerilim ve coşku öykünün sonuna dek sürer. kuşkunun/merakın dişli çarkı olacağı inancı ile görüntü içine. tam doğu sahillerine geldiğinde. Örneğin. gerilim ve devinim coşkusu. sizin de kullanabileceğiniz ortalama bir buçuk saatiniz var. zamanla yarışan kahramana karşı bir sınırlamadır. zaman öğelerinden yalnızca biri kullanılabilir. gökyüzünde patlatılarak yok edilmesi için emir verir (Executive Decision . Bir senatörü öldürmeyi tasarlayan kötü adamlar. coşku. İstedikleri para verilmez ise kente zehirli gaz fışkırtmayı tasarlayan kötü adamların. daha sonra zaman içinde ileriye gidilebilir ya da geriye dönülebilir. Film öyküsü. zaman kullanımında bu uygulamaları yaparken. uygun yerlere saat konulur. korku yaratıcı filmlerin hangisi saat kullanmaya gereksinmiş? Kuşku. Ya da her ikisi birden yapılır. hem gerçek hem de durumsal (düşsel) zaman kullanılarak anlatılabilir.) Saat kullanımı bir kural değildir. seri katil filmlerinde (Silence of the Lambs-Kuzuların Sessizliği/Seven-Yedi) belirli bir zaman darlığı yoktur ama bir sonraki kurban öldürülmeden. Şöyle izlediğiniz filmleri bir düşünün: Kuşku. Ya da birkaçı birbirine kaynaştırılarak kullanılır. Virüs belirli bir süre içinde denetim altına alınmazsa kasaba bombalanacaktır (Outbreak-Tehdit). Saat kullanımı olmaksızın.5. Kötü adamların amaçlarını bilmeyen. sıkıştırılan bir ilmiktir. Filmde zaman kısaltılır. bu eylemi ne zaman yapacağının bilinmediği durumlar da olabilir (The Rock-Kaya). Bombanın ne zaman patlayacağı karşı tarafça bilinmez (The Last Boy Scout-Son Görev). kahramanın görevini yoğunlaştırır ve zamanın azalması coşkuyu artırır. FBI’in görevlendirdiği kişi. Başkan. Örneğin: Filmin öyküsü şimdiki zamanda oluyormuşcasına başlar.Gerektiğinde bir film öyküsünde. suçsuz yolcularla dolu bir uçağı. (Yazar olarak. Film içinde kullanılan bu saat. belirlenen süre içinde kötü adamı yakalamalıdır (Midnight Run-Geceyarısı Av). Senaryo yazarı. gerilim ya da devinim (action) ise. uzatılabilir ya da dondurulabilir. kötü adamın yakalanmaya çalışılması durumu da yatsınamaz bir gerçektir. 44 .

3. suçsuzluğunu kanıtlamaya çalışır (The Fugitive-Kaçak). Hitchcock'un terimiyle “Mac Guffin” (mikrofilm teyp-geçmişteki mektup). Bu. Zamandaşlık (Simültane) Zamandaşlık. zamanın birden durması.2. birbirleriyle ilişkili iki ya da daha çok olgunun ayrımlarının. kişinin sonuçta kurtulmasını/bağışlanmasını sağlar ama yalnızca saat. yalnızca kahramanın yaşamını sürdürmesi ve ardından. bir olgunun nesnel süresinin öznel olarak genişletilmesidir. 3. Polisler tarafından yakalanmadan önce kahraman araştırma yaparak. 45 . yavaşlatılan bir çekim değildir. merakı yükseltecek dişli çarkının olmadığının bir göstergesidir. gerilim ve coşku yaratır (North by Northwest-Gizli Teşkilat).5. öyküyü toparlayıcı öge değildir. Tüm öykülerinde saat sürekli varsa. Umutsuzluğa kapılmaya gerek yok! Kuşku. birinden diğerine geçerek sürdürülür.Suçsuz adamın suçlanması. Örneğin. zamanın olağan akışı içine girmesi/yaşamın kaldığı yerden hiçbir şey olmamış gibi sürmesidir. Saniyeler genişletilerek ve olgularla doldurularak. Bu yöntemle aynı anda süren yaşamsal iki zaman. tehlike ve gizem başka yöntemlerle de sağlanabilir. aynı anda ortaya çıktıklarını belirtecek şekilde.5.1. Gerilme Gerilme. Herhangi bir gerilim filminde bu kullanıma örnek sahneler görebilirsiniz. Saat. her şeyin devinimsizleşmesi. yeter ki ilmiği sıkıştıracak yöntemi bulun. fizik olarak imkânsız bir durum yaratılır. bu o yazarın ya usa ilişkin tembelliğinin ya da kuşkuyu. anlatılması yöntemi olarak tanımlanabilir.

46 .  Çevrenize araştırıcı ve gözlemci bir göz ile daha dikkatli bakınız. ifade gücünüzü zenginleştiriniz.  Bol bol okuyarak ve film izleyerek.  Senaryoda zaman ilişkilerini kullanınız.  Senaryo denemeleri yaparak.UYGULAMA FAALİYETİ İşlem Basamakları  Senaryoda kullanılacak zaman dilimi ve yöntemini seçiniz. hayal gücünüzü zenginleştiriniz. Öneriler  Bu işlemler sırasında ayrıntılara dikkat ediniz.

4. ( ) Filmlerde zaman ne uzatılabilir ne de kısaltılabilir. 7. gelecek zaman içinde olabilecek olayların anlatımı da yapılır. ( ) Durumsal zaman sürekliliği. şimdi oluyormuşcasına sergilenmesine şimdiki zaman sürekliliği denir. 47 . bire bir gerçek zaman gibi olmalıdır. 6. Yanlış cevap verdiğiniz ya da cevap verirken tereddüt yaşadığınız sorularla ilgili konuları.ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME Aşağıda ki ifadeler doğru ise parantezin içine D yanlış ise Parantezin içine Y harfi yazınız. cevap anahtarı ile karşılaştırınız. 5. 2. ( ) Olayın. diğer faaliyete geçiniz. ( ) Paralel kurgu. kendinizi değerlendiriniz. genellikle olumlu durumları anlatmakta kullanılır. faaliyete geri dönerek tekrar inceleyiniz. kısa süreli çekimlerle veya uzun ara çekimlerle olmak üzere 2 şekilde gerçekleştirilir. Doğru cevap sayınızı belirleyerek. ( ) Geçmiş zaman sürekliliğinin tek bir biçimi vardır. 1. 3. Tüm sorulara doğru cevap verdiyseniz. ( ) “Bilmece geriye dönüşte” izleyiciye kuşkudan uzak kesin bilgi verilir. ( ) Gelecek zaman sürekliliğinde. DEĞERLENDİRME Cevaplarınızı.

Yanlış bilgilendirmemek için yazın dilinden ve özellikle tiyatrodan gelen konuşma örgüsü ile sinemadaki konuşma örgüsü ayrımını ortaya koymak gerekir. diğer edebi sanat dallarının dilinden ve günlük konuşmalarımızdan farklarını araştırınız. konuşma örgüsüyle geliştiğini rahatça görürsünüz. Sinema Dilinin Diğer Dillerden Farkları ‘’Yedinci Sanat’’ olarak adlandırılan sinema. Tiyatro-Sinema Konuşma Örgüsü Farkları Herhangi bir tiyatro oyununu incelediğimizde. öykünün ne anlattığını kesin olarak anlayamayız. Araştırma işlemleri için internet ortamını.1. VCD. yapmanız gereken öncelikli araştırmalar şunlardır:   Sinema dilinin. 4. mimik. Tiyatro oyununun konuşma örgüsü. Tiyatro oyunu doğaldır ki iletisini. Bir film senaryosunun görsel tanımlarının yapıldığı kısmına bakmadan. KONUŞMA ÖRGÜSÜ (DİYALOG) 4. karşılıklı konuşma biçiminde verir. zamanla özelliklerine ve koşullarına uyarlayarak kullanır oldu.1. Rene Clair'in dediği gibi. diyaloglar aracılığı ile izleyiciye anlatılanları araştırınız. öykünün jest. kullanabileceksiniz. 48 . konuşma örgüsünün sinemada tiyatroya oranla daha ekonomik kullanılmasıdır. İzlediğiniz filmlerde. kendinden önceki sanatlardan kimi öğeleri gelişim süreci içinde önce aynen. belki o anda değişmesi olanaksız. sınırlı. DVD ve kitap satan mağazaları gezmeniz gerekmektedir. yoğun olarak oyunun gelişimine yön verici bir yapıdadır. üç boyutlu mekânda. Sinema. devinim ve öteki görsel araçlarından yararlanmasına karşın. “kör görebiliyorsa” tiyatro oyunu amacına varır. uygun diyaloglar yazarak uygun yöntemlerle ARAŞTIRMA Bu faaliyet öncesinde. Ayrıca televizyon kanallarına ve prodüksiyon şirketlerine giderek senaryo yazarları ve yönetmenlerden ön bilgi edininiz.1. konuşma örgüsünü okuduğunuzda. Tiyatroda konuşma örgüsü çok önemlidir. Diğer sanatlardan gelen öğelerden biri konuşma örgüsüydü. Bunun nedeni. 4. tiyatrodan daha geniş anlatım araçlarına ve yöntemine sahiptir.ÖĞRENME FAALİYETİ–4 ÖĞRENME FAALİYETİ–4 AMAÇ Uygun ortam sağlandığında.

Herhangi bir sesi duymak. sinema ve tiyatro konuşma örgüsü birbirine karıştırılmamalıdır.Bu da filmdeki konuşma örgüsünün. yüzeysel konuşma dili arasında yer almalıdır. Sinemada bir öykü anlatılırken ancak başvurulacak başka yol kalmadığında diyalog kullanılmalıdır. bayağılıktan. yorumlamak kişinin o an içinde bulunduğu duruma bağlıdır. Yine Rene Clair'in dediği gibi. filmin gerektirdiği anlatım ve tanımlamaların içinde kalarak. Senaryoda her şey. Kısaca ve altı çizilerek söylenirse. yapaylıktan kaçınarak. çoğu kez yerinde sayan. Konuşma diline uygun. Alfred Hitchcock.1. yazarlarına konuşur gibi yazmalarını öğütleyerek." "Diyaloğun orta noktası. Senaryo yazarı konuşma örgüsünü. "Eğer bir ileti yazmak istiyorsanız. tiyatrodaki konuşma örgüsünden daha değişik bir boyutta olduğu gerçeğini ortaya koyar. Çünkü gerçek yaşamdaki konuşma örgüsü. 49 . İzleyicinin işitme duyusuyla ilgili özellikleri ise şunlardır:   İşitme alanı geniştir." der. Konuşma örgüsü. diğer öğelerle birlikte öykünün ana iletisini vermek için kullanılan yollardan yalnızca biridir.1.2." Birbirini tamamlayan bu iki görüşten yola çıkıldığında rahatlıkla söylenebilecek olan şudur: Romanda/öyküde rahatlıkla yazılan her bilgi. Çünkü konuşma örgüsüne aşırı yüklenme. Yazı Dili-Sinema Konuşma Örgüsü Farkları "Okunmak için yazılmış sözlerle.3. günlük konuşma içinden en uygun tümceleri seçip ayıklayarak. gerçek yaşamdaki konuşmaların senaryoya aynen yazılması demek değildir. Öte yandan senaryoda iyi bir konuşma örgüsü “yazılı dil” ya da “yazın biçimlerine”göre yazılmaz. “bir film yazarken. ön plâna almalıyız. Sinemada. öncelikle görsel anlatım içinde düşünülür. anlamlı ve ekonomik bir biçimde yazmalıdır. izleyicinin bireysel belleği ile yüz yüze olduğundan. Sam Goldwyn. Konuşma örgüsü. söylenmek için yazılmış sözler ayrı ayrı seçilmelidir. yoğun üslûplu yazı diliyle. diyalog öğeleriyle görsel öğeler arasında kaçınılmaz olarak bir ayrım yaparız. dil birliğini koruyun. seçme ve ayıklama yapılarak konuşma örgüsü yazmak kolay değildir. 4. konuşma örgüsü. gerçek yaşama uygun. aynı şeyleri yineleyen ve konudan konuya atlayan bir akış gösterir. Senaryoda konuşma örgüsü. “sağır duyabiliyorsa” film amacına varır. yalnızca doğrudan doğruya izleyicinin işitme duyusuyla ilişkilidir. Ama bu. 4. Kimi kuramcılar ve senaryo yazarları konuşma örgüsünün “körü körüne gerçeği yansıtmaması’’ gerektiğini belirtirler.”der. doğal olarak yazılmalıdır. bu nedenle bellekte seçme yapar. Olanaklar elverdiğince görsel olanı. yazarın en güç görevlerinden biridir. Günlük Konuşma-Sinema Konuşma Örgüsü Farkları Film konuşma örgüsü. düşünce senaryoda. romanda ya da öyküdeki gibi verilemez. görsel anlatımı geri plâna iter. doğrudan günlük konuşma ile yakınlık gösterir.

görsel anlatımın tepkisini güçlendirir. aynı düzende tekdüze sıkıcı konuşma örgüsü yazmak da tehlikelidir.Senaryo yazımında konuşma örgüsünün. aslında öyküyü gözleriyle anlatan insanların ağzından dökülen. Parlak sözler uğruna kişilikten değil. filme özgü yöntemle. konuşma örgüsü için “temel bir biçim” yoktur. "sanat bir seçmedir. gerekmedikçe görsel anlatımda zorlamaya girilmedikçe konuşma örgüsü kullanılmamalıdır. koruyun" diye başladığı sözünü. anlatımın araçlarından biridir. Sinemada konuşma örgüsü. düşünce daha da gelişebilir" diye sürdürür. Kısaca kişiler konuşmak için konuşmamalı. hangi anlatım yöntemini seçerseniz seçin. Lagos Egri “Sözcükleri savurmayın. Filmde karşılıklı konuşma yoluyla her şeyi izleyiciye aktarmak. filmdeki temel işlevi iki biçimde ortaya çıkar:   Konuşma örgüsü temel alınır. 50 . oyuncu ve kamera devinimleri. bir amaca yönelik olarak eylemi yürütmelidir. Öncelikle.2. bu kişilerden ve çatışmalardan doğmalı. kişiliğin zararına olmadan da ortaya konulabilir." diye düşünmesidir. durumun sözü (mot de situation). kolaycılıktır. tüm konuşmalar etkin olmayabilir. dikkat ve estetik ilgi sağlayan konuşma örgüsünün. temel ilgi hep izleyicinin dikkatini uyanık tutmak olmalıdır. Konuşma örgüsü. duygusal bir anlam taşır ve öykünün gelişimine katkıda bulunur. öykünün kurgusu. Canlı. sözel anlatım yoluna gidilir. eğer gereksiz söz yığınına boğulmazsa. Tüm kişiler kısa ve öz konuşmayabilir. görsellikle anlatmaya çalışın. Bu görüşlerden yola çıkıldığında. konuşmaların anlatıma bir katkısı olup olmadığı iyice belirlenmelidir. herhangi bir güçlükle karşılaştığı zaman “Bunu bir dizi diyalogla hallederiz. zorlamasız ve çelişkisiz bir biçimde öyküdeki yerini alması çok önemlidir. Bununla birlikte. Konuşma Örgüsünün İşlevleri Genel olarak. olayı sergilemek için “görsel ağırlıklı” ya da “sözel ağırlıklı”. Konuşma örgüsü ya da ses görüntüyü destekler." ilkesidir. 4. kişilikleri açıklamalı. Fransızların ayrımıyla. konuşma örgüsünün öyküde üç işlevi vardır: Yazarın sözü (mot d' auteur). kişilik adına parlak sözlerden vazgeçilmelidir. (Senaryo yazımı bittikten sonra. öyküyü. Anlatımda konuşma örgüsü kullanılacaksa. göster.) Sözün özü. diğer tüm seslerin arasında herhangi bir ses olmalıdır. kişilerin var olan sıcaklığı olsa bile. geçişler gibi öğelerle birlikte. renkli ve devingen bir konuşma. uygun. senaryo konuşma örgüsünün işlevi üç ana başlık altında açıklanabilir: Bilgi verir. fotoğraf değil. Bir senaryo yazarının en büyük hatalarından biri. Tamamen kişilere bağlı olduğundan. kişinin sözü (mot de caractere). Hemen tam bu noktada. anımsatılacak bir öğüt ''anlatma.

iki oyuncu arasındaki konuşma birbiri için değil. toplumdaki yeri. Konuşma örgüsünde bilgi vermek için bilgiçlik taslamaya da gerek yoktur. Bilgi gerektiren konularda. inandırıcılık. huyu vb. gelir düzeyi. bu sözler. temanın gereklerine. yazarın kahramanı uzun boylu konuşturması da gerekmez. aynı zamanda kişiliği de belirtir. konuşanın fizyolojik. "diyalogların. Öykünün başladığı andan önceki olayların geçtiği zaman ve mekânla. belli bir hareket biçimiyle tanımlanan kişiliğe bağlıdır. konuşma hızı. öyküde görünmeyen çeşitli kişi ve davranışlar görsellikle verilmeyecekse izleyiciye aktarılabilmelidir. Diğer bir anlatımla kişinin cinsiyeti. Jean Aurence. Yine karşı olduğu şeyi anlatmak için. "diyalog. çizilen kişiliğinden çıkarak söylev çekmesi biçiminde değil. ülkesi. kesik kesik konuşma. psikolojik durumu. kişiliği yansıttığına inanıyorum". toplumsal ve psikolojik üç boyutlu kişiliğine bağlı uygun biçimle yazılır. durumları dolaylı konuşma ile açıklayabilir. izleyici içindir. Senaryonuzu hiçbir zaman slogan kürsüsü yapmayın. kahramanlarının ağzından söyleyeceği kimi şeyler olabilir. konuşma özellikleri (kekemelik. Bu anlamda. karısını ve çocuğunu kurtarmada kendisine yardımcı olan Man With No Name'e.2. yalnızca düzenlenmiş durumları değil. dokunaklı ve etkili konuşma. tümce yapısı. " diyaloglar. olaylar hakkında ne duyumsadığıdır. Ama izleyici açısından. doğal ve ustaca verilmelidir. dram yazarı istediği için yazılmıştır" der.  Kişiliği Açıklayıcı Bilgi Vermek Konuşma örgüsü. yaşlılar yaşlı gibi konuşturulmalıdır. Man With No Name'in ailesine ne olduğunu sezinlediniz değil mi? Ama onun olayla bağlantılı duygularının ne olduğunu bilmek istiyor musunuz? İzleyiciye. Konuşma örgüsü önceki olaylara ilişkin bilgi vermelidir. doğruyu öğrenmedikçe konuşma örgüsünde kullanmaktan sakının. kişiler kendi aralarında konuşmaktan çok izleyiciye bilgi aktarmak istediklerinde açıklamalar içerir. eğitim durumu. gösterilen olayla koşutluk kurarak. Konuşma uzadıkça yapaylık oranı da o denli artar. duygudaşlığın bozulmasına neden olmamak için.4. olayları ve gerekli bilgileri aktarmada. Field. Nietzche. kişinin kim olduğunu söyleyen ve ileride ne olabileceğini duyumsatan bir sözcük olsa bile her konuşma. Şimdi. Böyle bir diyalog gerçekçi ve akla uygun bir durum için kullanılmamış. Elbette senaryo yazarının. gibi etkenlere uygun olarak konuşturulur. renklilik böylelikle sağlanır. bunlar arasındaki ilişkileri kurmada. "her söz. öykünün iletisini. dik sesle 51 . Biçim çeşitliliği. işi. Konuşma örgüsü kullanımında önemli olan. tümce uzunluğu/kısalığı. çeşitlilik. Ama bu tür konuşmaları da fazla uzatmak doğru değildir. Poetikasında. gençler genç. tıpkı giyinme biçimi gibi. bulunduğu ortamı. A Fistful of Dollar (Bir Avuç Dolar)'da. Man With No Name hırıltılı bir sesle "Bir zamanlar sizinki gibi bir ailem vardı ve yardım edecek bir kişi yoktu. başkası için niçin yaşamını tehlikeye attığını sorar. kahramanın." yanıtını verir. Senaryo yazarı. Doğallık. çocuksu konuşma. yaşı. yorumlamada gereklidir. her ağza yakışmaz"." der. Örneğin. kişinin kendi olayında değil. Konuşma örgüsü.1. çeşitli nedenlerle görüntüye gelmeyecek olayları. Konuşma Örgüsü Bilgi Vermeli Aristoteles.

" örneklerinde.2. çıkart o gözü!. yaşlılar ağır ağır konuşur. mimik. Ayraç içindeki bilgi.konuşma. seni kızdırdıysa!. sözcüğün ' V' ya da ' O' gibi geniş ünlüleri içermesi ve onlarla bitmesi oyuncuya kolaylık sağlar.. düşünce ve özelliklerinin anlaşılmasını. apaçık belirtmezler. jest. yansılamalar. Konuşma örgüsünde duyguyu belirtmek için. sözcüklerin sıralanışı da önemlidir. Örneğin çok uzun bir tümce. konuşan kişilerin söyleyiş biçimlerine ve duygusal durumlarına göre çeşitlilik gösterir. anlam güçsüz duruma gelmiştir. Kimi duygu. ünlemler. Çünkü sinirli olma durumu anlıktır. olağan bir konuşmada. Örneğin atak. susmalar. seslerle sağlanır. kişiler arasındaki çatışmaları ve tin durumlarını ortaya koyabilmeli.2. çok dinamik konuşmalarda ilk ve son sözcükler önemlidir. sinirliliği ya da mutluluğu tekdüze verilmeyip. kararlı olanlar kesin dille. kişi adından sonra “ayraç” tan yararlanılır. külhanbeyi edası vb. Bir sözcük haykırışla söylenecekse. Konuşma örgüsü yazılırken. oyuncuya konuşmadaki iç devinimi yansıtmada." ya da "Seni kızdırdıysa. mimik gibi anlatım araçlarından yararlanmak gerekir. İnsanlar bütün duygu ve düşüncelerini.). o tümcenin en güçlü ve vurgulu yeridir. Buna “anahtar sözcük” denilir. homurdanma vb. Senaryoda kahraman ya da karşıtının sakin olması. verilen duruma ilişkin duyguyu yansıtmalıdır. ıslık çalma. Şok hâlini yansıtan ifade. yinelenen sözler. Kimileri özellikle saklar. Yapılacak bir espride sürpriz ya da vurucu sözcük/sözcükler. mahalle karısı edası. Çokbilmişler uzun tümcelerle. 52 . sözcüklere/tümceye nasıl anlam vererek tonlaması gerektiğini bildiren bir yöntemdir. bir tümcenin ilk sözcüğü. Günlük konuşmada bile söylenen sözler. ikinci tümcede “gözü” sözcüğü sona getirildiğinden anahtar sözcük geciktirilmiş. dili şaklatma. sinirli söylenemez. uzun bir tümceyle yansıtılamaz. birtakım duraksamalar ve kopukluklar içermelidir. Konuşma Örgüsü Duygusal Bir Anlam Taşımalı Konuşma örgüsü akılcı olmaktan çok. devinimler. olayların gidişine bırakmak uygun olacaktır. Konuşma örgüsündeki bir tümce ile içerdiği psikolojinin süresi uyumlu olmalıdır. 4.. kullanılan deyim. konuşmaya eşlik eden bakış. jest. "O gözü çıkart. Üstelik dolaylı anlatımın. terim ve sözcükler. tümcenin en sonuna getirilirken. doğrudan anlatımdan daha etkili olduğu unutulmayarak tüm duygu ve düşünceleri söze dökmemek.

CAFER Hangi cehennemdeydin? (vurgu) (Buraya diğer kişiden uygun jest ya da mimik yazılır) Hey. bekle bir dakika. BELMA (Patlamamak için kendini tutar) Bir an için ciddi olur musun? 4. hop. duyguyu güçlendirici bir öğedir. bekle bir dakika! Kendini dağbaşında mı sanıyorsun? 53 . konuşmanın tartımını (ritmini) belirleyerek. bir vurguya gereksinim duyulduğunda yazılmalıdır. konuşmaları sessizlikle doldurmak değildir. hop. Konuşmalar kadar. kendini dağ başında mı sanıyorsun? Vurgu. vurgu anında ne yapıldığını görün: CAFER Hangi cehennemdeydin? Tahsin pişkince sırıtır CAFER ( SÜRDÜRÜR ) Hey. söylenen sözlerin karşısındakini etkileme ya da konuşana düşünme süresi tanımadır.3. sessizlikler de aynı derecede önemli değil mi? “Vurgu”nun belirtilmesi. Vurgunun belirtilmesi uygulayıcılara fazla gelebilir.2. Duyguyu Ortaya Koyan Vurgu Kısa bir an sessizliği belirtmekte kullanılan duygu vurgusu yalın bir jest-mimik türüdür. seni seviyorum.Örnek: UĞUR (İğneleyici) Elbette. Konuşma örgüsünde. Aşağıdaki örneği inceleyerek. öyleyse sessizlikleri niçin yazmayasınız?!. Yazar olarak konuşmaları yazıyorsunuz.

Duygu ve anlam yaratmalı ve öykünün gelişimine katkıda bulunmalıdır. Geçmişte yapılan ya da gelecekte yapılacak bir işin düşünülmesi.1. Düşünceler/anımsamalar. Çünkü gerçek yaşamda yüz. Dış Ses ya da Görsel Anlatım Kişinin düşüncelerini. yeniden ele alıp betimleyecek zamanı yoktur. Konuşma Örgüsü Öykünün Gelişmesine Katkıda Bulunmalıdır Kişiler konuşturulmak için konuşturulmamalıdır. olay olduğu gibi ya da olacağı gibi görselleştirilir. burada sizden istenecek hatanın tümünü makaslamanızdır. Hata istenmeyeceğine göre. Roman ya da öyküde kullanılan "kahraman şöyle düşünüyordu:" türünden bir açıklama senaryoda yer almaz.5. Yeterli sebep yoksa konuşmayı geliştirmeyecekse iki kişi arasındaki ara sorulara gerek yoktur. "öykü gelişimi boyunca Hasan’ın. bu karışıklığa neden olmaz. Düşüncelerin ve Hatırlanan Şeylerin Verilmesi 4. konuşma örgüsü ’’çok daha kısa ve çok daha özlü ”olmalıdır. Böyle bir durumda senaryo yazarı. Kimi yazarlar ise soru-yanıt yönteminin gerekli olmadığını.2. Senaryo başarılı olsa bile.4. Görsel ya da sözel bir anahtar vermedikçe. Konuşma Örgüsü:    Diğer öğelerle birlikte. tepkisini çevresindeki şeyleri tekmeleyerek göstermesi gibi. Örneğin Birine kızan kişinin. 4. bir konuşma yeterli açıklıkta değilse ve bilgi verici ayraç yok ise oyuncunun tonlaması tümcenin öngörülen anlamının tam karşıtı olabilir. geriye ya da ileriye gidilerek. Şimdi onu görünce niçin sevindi?" diye düşünür. kişinin ne düşündüğünü anlamakta elbette olası değil. altı çizilmek istenen konuşmalar için ara sorular kullanılmasını savunurlar. Özenli ve dikkatli bir çalışma.4.2. kişinin o andaki durumunu izleyiciye: Görsel yöntemlerle iletmeye çalışır. tepkinin anında gösterilmesidir. Oyuncu. günlük yaşamdaki konuşmalar gibi yerinde saydırmayıp ileri götürmelidir. Konuşma bir amaca yönelik olmalı. ancak düşünürken gösterilebilir. 4. bir yönelim. görüntüyle de verilir.3. Türkandan nefret ettiğini gördük. karşılıklı konuşmayla verilebildiği gibi. öykünün temasını ortaya koymalıdır. Kişilikleri ortaya çıkarabilmeli. Kişiler romanda düşünürler. kişilerin ne düşündüklerini ya da ne duyumsadıklarını yansıtmaz. onları betimleyebilmelidir. Senaryoların özgün sorunlarından biri. Yönetmen ve oyuncunun yanlış olanı.3. Ara Sorular Kimi yazarlar. Düşünme sahneleri için diğer bir yol. öyküyü. düşüncelerin ve hatırlamaların açıklanmasıdır. yüz anlatımıyla (mimik) izleyiciye vermek olanaksızdır. konuşma örgüsü yazımında izleyiciye duyumsatmak istenen. bunun yerine kişinin devinimde bulunmasını ya da devinimsiz bir duruşun ya da sessiz kalmasının daha etkili olabileceğini ileri sürmektedirler. oysa filmde “dış ses (off voice)” kullanılmıyorsa. Diğer bir anlatımla. 54 .

geçmişte kaldı. bir düşünceyi belirtmek. Diğer bir iç ses örneği. izleyici en azından konuşan bir kafanın ötesinde. Görüntü Üzeri Konuşma (voice-over) Geçmiş bir olayı anımsatmak. ‘’iç ses’’ ya da ‘’kafa sesi’’ denilir. Sonra. "Kişinin konuşmalarını dinleyen kişinin. kimi şeyler görmek ister. günümüz filmlerinde pek kullanılmayan bir konuşma biçimidir. parçalanarak sayfanın hızlı okunmasını sağlar. Böyle bir durum olduğunda öncelikle başka yollar aranmalıdır. Anımsatıcı sözleri söyleyen. iç çatışmayı ya da bilinçaltını yansıtmak için dış ses kullanılır. Görüntü üzeri konuşmanın bir diğer biçimi. Görüntü üzeri konuşma kimi filmlerde çokça kullanılır. Senaryonun % 99' unun konuşma olması. Uzun bir monolog ( kendi kendine konuşma ) metni.4. görüntü üzerine düşürülür.2. Ama şunu da unutmamak gerekir ki. yerinde ve özenli kullanıldığında kendi kendine konuşma çok etkili olabilir. izleyicinin ilgisinin çoğaltılması amaçlanır. Kişiyle birlikte izleyicinin duyduğu bu sese. Filmde iç ses. Düşünce hangi yolla verilirse verilsin. oyuncunun tek başına kendi kendine (monolog) konuşmasıdır. Ya da anlatımda belirli sıçrayışları (atlamaları) sağlayıp. filmin başında kullanılan bir söz yeri geldikçe. izleyicinin olayı daha dikkatli izlemesi sağlanır. yerinde ve gereği gibi kullanılmadığında hepsi izleyiciye yapay gelir. 55 . Örneğin. Kişinin Kendi Kendine Konuşması (Monolog) Düşüncelerin/hatırlamaların verilmesinde bir diğer yol. kimi devinimlerle ya da çevredeki kimi şeylerin parçalanma durumu var mı?".3. kişilerin oluşumundaki bir aşama verilir. İç ses (kafa sesi) ya da anımsatıcı sözün yinelenmesiyle merak öğesi yoğunlaştırılıp. öykünün anlatımıyla ilgilidir. tiyatrodaki gibi.3. Buna anımsatıcı söz denir. kendinize sorun. Kendi kendine konuşma (monolog) yazma durumunda. Çünkü sinema görsel içeriği ön plânda olan bir sanattır.3. "Acaba başarabilecek mi?" sorusu yaratılarak. düşüncelerin verilmesi dışında. izleyicinin ilgisini bir parça azaltır. kişinin belleğinde yinelenir.    Kurallara uygun biçimde kullanıldığında. ya sözü söyleyen kişi ya da bir başkası olabilir. Görüntü üstü anlatımı yapan duruma göre. duruma göre. Doğallığa aykırı olan bu kolay iletim yolu. Bunun nedeni. "Sen bu işi yapamazsın!” gibisinden anımsatıcı bir sözün söylenmesine neden olan kişinin ya da sözü destekleyici bir görüntünün üzerine verilir. öyküyü hızla ilerletmede uygun/yalın bir yol olmasıdır. ya öykünün içinden biri ya da öykünün kahramanının sesidir. kişilere bir derinlik kazandırılır. Çekici bir özelliği olmasıdır. Kişinin kendi kendine konuşması. 4. olay dizisinde belirli devinimleri eyleme geçirmede kolay bir yoldur. Edinilen bilgiyi açıklayıp.

Dil doğal olmalıdır ama bu. en ekonomik/özlü ve kıvrak bir biçimde yazın. süslü. Dolayısıyla şive ve aksan ölçüsünce. Bir duyguyu. küfürlü konuşma kullanılmamalıdır. karmaşık bir cümle yapısından kaçınarak. "kısalık ve açıklık. Bir cümle içine. ayarınca kullanılmalıdır. bir oyuncunun uzun cümleyi kavraması ve söylemesi güçtür. düşünce. en ekonomik duruma getirmek gerekir.4. Oyuncu sözcüklere hâkim olamazsa. yetenekli de olsa. Çehov'un. kişilerin havası ve tavrına uygun yöresel/bölgesel şive. Yalnız gerçekçi olmak amacıyla. küfürlü konuşturulan kişiler kimlerdir? Öyküde eğer gerekiyorsa. elbette şive ve aksan kullanılacaktır. Ama araştırma yaparak. senaryoyu baştan sona yerel sözcük ve deyimlerle yazmak. oyuncu. kamera devinimleri. Kısaltma yapılamıyorsa. İzleyicinin iletiyi anlamasını engelleyen. uzun. bir solukta söylenebilir cümleler kurun. ayrıntılı. yumuşatılan. Uzun konuşmaları kısaltarak. özün yitirilmemesine dikkat edilmelidir. İlke olarak kısa. Küfür kullanımı.4. uzun konuşma. öykünün gelişimini engellemesine fırsat vermeyiniz. her senaryoda argo ve günlük konuşma dili kullanılması anlamına gelmez. karşı tepki açılarla ve araya koyulacak sorularla parçalanarak. konuşma örgüsünün. Konuşma örgüsünün tümünü. dolambaçlı sesleri içeren biçimsel yazma biçiminden kaçının. Kısaltma yapılırken. İşin kolayına kaçıp. doğal konuşma dilini yeğleyerek. çalışmasında onları perçinlemezse. yalnızca kendine özgü bir etki. yoğun öfkeli bir an yaratma ya da güldürme gerekçesiyle olmalıdır. izleyici açısından irkilticidir. izleyicinin ilgisini dağıtmayacak biçimde. kişinin tipini ve karakterini de dikkate alarak. şiveyi yalnızca güldürü öğsi olarak kullanmak onaylanacak bir durum değildir.        56 . tekdüzelikten kurtarılabilir. yazım kılavuzuna uygun sözcüklerle yazmak gerekir. bir sürü olay. ad ve gereksiz sözleri tıka basa doldurmayınız. izleyici hızla filmden kopar. bir düşünceyi ya da bir olayı. Yersiz küfürlü konuşmanın senaryoya ne gibi bir katkısı olduğunu bir düşünün? İzlediğiniz filmleri hatırlayın. birkaç yerel sözcük ve deyimle yalnızca ilk konuşmalarda belirtilebilir. Üstelik kullanılan şiveyi herkes anlamayabilir. Tersi durumda. öz ve etkin olmayabilir. uzmanlara danışarak. Diğerlerini oyuncuya bırakın. çok debdebeli. o insana sıkıcı konuşma örgüsü yazmak risklidir. Uygun ve yeterli miktarda sözcük seçmeye özen gösterip. kulağa yapay gelecek. başarının kız kardeşidir" sözünü kulağınıza küpe yapın. Yersiz küfürlü konuşma. resmi olmayan bir yaklaşımla yazılır. Konuşma örgüsü. Çünkü seneryodaki kişilerin hepsinin konuşması kısa. Şahsın kişiliği sıkıcı olsa bile. Konuşma Örgüsü Yazarken Dikkat Edilecek Hususlar  Konuşma örgüsü tamamen kişilerin gelişimine bağlıdır.

izleyici herhangi birisinin konuşmasını işitmekten ziyade anlatılan şeyleri görmelidir (Ancak dramatik sebeplere sahip olmadıkça da. Değişimin birdenbire oluşmadığını.        57 . göstermeyin). basamak basamak geliştiğini biliyorsunuz. anlaşılır olmasına önem verin. Fransızca vb. önemli sözün/sözcüğün eylem sözcüğüne yanaştırılması. Değişimi yansıtan konuşma örgüsü de buna uygun olarak cümle cümle geliştirilir. Yinelenme bu yolla önlenmez ama dil aşureye çevrilir Duraksamaya. olayı diri tutmayıp. örtük. Yukarıda açıklanan konuşma örgüsü kurallarını göz ardı etmeyin. Yazarken yazmak dışında bir yol varsa konuşma örgüsüne başvurmayıp gösterin. Konuşma örgüsü yazımında kişilerine. Kişiliğin üslubu açısından gerekli değilse. gerekli değil ise iki anlamlı sözcük kullanılmaması vb. Bunun için araya. onu yakalamaya çalışın. Böylece izleyicinin dikkati de dağılmaz. yazarların çoğu. bunlar kullanılmamalıdır. sözcüklerin yerinde kullanılması. Yinelemeyi önleme amacıyla bir cümlede “hakikat”. ile gerçekleştirilir. Bu kural. Konuşmalar. cansızlaştırıyorsa bunları yeniden yazarak daha enerjik hâle getirin. sözcükler kullanmayın. yarım konuşmaya engel değildir. birlikte söylenmesi zor harflerden oluşmamasına büyük özen gösterin (ş. ç vb. iki cümleyi bağlayan bir “geçiş cümlesi”. Şöyle ki. ezgisi. herhangi bir şey söyletmek için bir kavramdan diğerine ya da bir olaydan diğerine ya da bir konudan başka konuya geçmek durumu ortaya çıktığında. seçtiğiniz sözcüklerin. Türkçenin kendine özgü uyumu. güldürü filmi senaryosu ise kafiyeli konuşma filme bir katkı getirebilir. edebiyat yapmaktan kaçının. yazın sanatına özgü söz oyunlarından uzak durun. Oyuncuları düşünerek. anlamın birinden ötekine akmasını sağlayın. Bunun için ses uyumsuzluğundan kaçının. Açıklık. gerektiğinde imalı. bir “'köprü cümlesi” yazıldığında. (Bu kural da çoğu kurallar gibi geçerli bir gerekçe olduğunda kırılabilir. söyleyişine dikkat ederek. anlamı doğru aktaracak biçimde sıralanması. Ama yazılan. Eğer bu konuşmalar gerekmiyorsa. geçişin yumuşak ve akıcı olması sağlanabilir. kullanmaktan vazgeçin. kapalı. yanlış anlamaya. dolambaçlı/karışık anlatımdan kaçınılması. öteki cümlede “gerçek” sözcüğünü kullanmayın.) Dilin akıcı olmasına önem verin. Rastlantı sonucu kafiyeli duruma gelmiş cümleler ilgiyi dağıttığından. Şairanelikten. bağlaç gibi sözcüklerle bağlayıp. anlaşılmamaya yol açmaması için cümlelerin açık. Türkçesi olan sözcükler yerine İngilizce.). “yeni bir durum” öne sürer. söyleyiş güzelliğine kapılıp sözü uzatmayın. Cümlelerin birbirinden kopuk olmaması için cümleleri birbirine zamir.

sözcüğün gereksiz olduğunun farkına varıp metinden çıkaracaksınız. sık sık yinelenen adlar (yinelemeler) metinden çıkarılır. Bu nedenle konuşma örgüsü. anlatımında yer alan fazla cümle ve sözcükler. Cümlelerin akıcı olup olmadığı. tekrarlanan sözler. Söyleyiş zorlukları olan sözcükler peş peşe gelmişse değiştirilir. Son kontrolü yaparken çalışmanın. izleyicinin anlamasına yönelik çalışma yapılır. 58 . Bu çalışmada. yüksek sesle okumak ya da bir oyuncu kadar olmasa bile oynayarak denetlenmesidir. öykünün tümünden daha önemli değildir. metne katkısı olmayan cümleler (fazlalıklar). birçok cümlenin. kolayca söylenip söylenemediği. Senaryo metninin son denetlenmesi için yapılan çalışma. öykünün gelişimi anlam olarak dikkate alınır. senaryodaki yerini zorlamasız ve çelişkisiz bir biçimde almalıdır. Ancak şu da unutulmamalıdır: Konuşma örgüsü. senaryonun/filmin bir öğesi olup. Yazdıklarınızı denetledikçe. konuşma örgüsünü yeteri kadar önemsemek gerektiğidir. Konuşma örgüsündeki cümlelerin oynanarak söylendiği unutulmamalıdır. söylemeye soluğun yetip yetmediği denetlenir. Tüm bu açıklamalardan sonra söylenebilecek son söz. akışı kesen yinelemeler. Oyuncunun sözcükleri rahat söyleyebilmesi göz önüne alınır. yanlış kullanılan sözcükler ve cümleler (yanlışlıklar).

 Konuşma örgüsü yazınız.UYGULAMA FAALİYETİ İşlem Basamakları  Sinema dilini diğer dillerle karşılaştırınız. işlevlerini analiz ediniz. ayrıntılara dikkat ediniz.  İzlediğiniz filmlerin nitelikli olmasına dikkat ediniz. Öneriler  Bu işlemler sırasında.  Bir hatırlama veya düşünme sahnesine diyalog yazınız.  Mekân farklılıklarına dikkat ediniz.  Senaryodaki konuşma örgüsünün. 59 .  Bol bol okuyarak ve film izleyerek hayal gücünüzü geliştiriniz.  Araştırmacı ve gözlemci olunuz.

6. ( ) Söz sinemada. ( ) Konuşma örgüsünde kesinlikle. ( ) Konuşma örgüsü. 5. o da bilgi vermektir. duygusal bir anlam taşımalıdır. 4. 8. Doğru cevap sayınızı belirleyerek kendinizi değerlendiriniz. ( ) Konuşma örgüsünün doğal olması için gerçek yaşamdaki konuşmalar. ( ) Konuşma örgüsü kişilikleri ortaya çıkarmamalıdır. 2. DEĞERLENDİRME Cevaplarınızı cevap anahtarı ile karşılaştırınız. şive veya aksan olmamalıdır. faaliyete geri dönerek tekrar inceleyiniz Tüm sorulara doğru cevap verdiyseniz diğer faaliyete geçiniz. tiyatroya göre daha çok kullanılmalıdır. ( ) Okunmak için yazılmış sözlerle. 1.ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME Aşağıda ki ifadeler doğru ise parantezin içine D yanlış ise Parantezin içine Y harfi yazınız. 60 . 3. Yanlış cevap verdiğiniz ya da cevap verirken tereddüt yaşadığınız sorularla ilgili konuları. 7. senaryoya aynen yazılmalıdır. söylenmek için yazılmış sözler ayrı ayrı seçilmelidir. ( ) Oyuncunun kendi kendine konuşmasına monolog denir. ( ) Konuşma örgüsünün tek bir işlevi vardır.

senaryoya müzik. Bunların kullanımı şöyle sıralanır: Gerçek sesle üst üste bindirim (superpoze) oluşturmak. duyulan başka bir ses. 61 . Nesnel ses. yapmanız gereken öncelikli araştırmalar şunlardır. kişilerin konuşması üzerine bir başka ses verilerek. filmdeki gerçek sesi filmdeki kişinin etkilendiği şiddette duyar ama olağan olarak değil. 5. SENARYODA DİĞER SESLER Anlatımsal ya da tanımsal durumlarda.ÖĞRENME FAALİYETİ–5 ÖĞRENME FAALİYETİ–5 AMAÇ Uygun ortam sağlandığında. İzleyici. Gerçek ses yerine. Örneğin. gürültü ya da bir sözdür. Filmlerde kullanılan efekt ve çevresel sesleri araştırınız. ses öğelerini tamamlayabileceksiniz. DVD ve VCD satan mağazaları gezmeniz gerekecektir. o andaki durum daha da pekiştirilir. Tanımlanan. ARAŞTIRMA Bu faaliyet öncesinde. filmdeki kişilerden birinin işittiği sese nesnel ses denilir. efekt ve çevresel ses ekleyerek. gerçeğe ilişkin olmayan öğeler tarafından ortaya konulan tüm sözler. anlatılan.   Filmlerde kullanılan müzik türlerini araştırınız. filmdeki bir kişinin yalnızca imgeleminde ya da anısında var olan müzik. Müzik için film. 5. Bu anlatımsal sestir. müzik ve tüm gürültüler anlatımsal ses olarak adlandırılır.1. Senaryoda Şarkı ve Müzik Kullanımı Sinemada müziğin iki kullanım yolu vardır: Film için müzik (Film Müziği). Televizyon kanalları ve prodüksiyon şirketlerinin müzik ve efekt arşivlerinde çalışan kişilerden ön bilgi alınız. Araştırma işlemleri için internet ortamını kullanıp.

 Film için Müzik (Film Müziği) Sinemada müziğin destekleyici katkısı. çatışmayı zamana kilitlemenin bir aracı olarak kullanmıştır. Filmde müzik hangi amaçlarla kullanılır?  Tinsel ve duygusal atmosfer yaratmak için: Müzikleri hâlâ dillerde olan High Noon (Kahraman Şerif). Müzik. Aynı kişi görüldükçe. kenarda o ana kadar beklemiş olan davulcu. dramatik dönüm noktalarını vurgulamaya. üzüntülü. Kahramanımız onu farkedip. Ünlü bir politikacı bir klâsik müzik dinletisi sırasında öldürülecektir. Birazdan davulcu davula darbesini indirecektir. Kişilerin psikolojik durumlarını belirtmek için: Kişinin şen. Notalar bir bir geride bırakılır. belli anları ya da durumları öne çıkarmaya yarayabilir. The Bad and The Ugly (İyi Kötü ve Çirkin) ve Godfather (Baba) filmleri iyi birer örnektir. Destekleyici olarak merak. Hitchcock bir filminde. Suikastçi. yapacağı vuruş için hazırlık yapmaya başlar. önemli bir öğe olarak karşımıza çıkmaktadır. Örneğin. suikastçinin bulunduğu balkona doğru koşmaya başlar ve bu arada müzik çıldırtıcı biçimde doruk noktaya (hem sahnenin. sürpriz ve şok duygularını yaratmak için müzik kullanılır. Olayın gerçekleştirileceğini öğrenen gizli servis. Güçsüz bir sahneyi renklendirmek için filmde. parçanın finaline doğru iyice gaza gelen orkestra şefi. Sonra parçanın finaline geliriz: Müziğin şiddeti ve gerilimi artar. 62 . hem de müziğin doruk noktasına) doğru ilerler. Burada anlatıma katkı nedeniyle müzik. durumlarına uygun ya da karşıt müzikler kullanılır. müziğin belli bir anını bizzat doruk nokta hâline getirir. kameranın algıladığı görüntüye bir katkı sağladığında ya da anlatım aracı olarak senaryo yazarı/yönetmenin beğenisine göre filme eklendiğinde doğallık kazanır. durgun. Bu arada suikastçi atış pozisyonunu alır. asal kullanılış biçimi film müziğidir. aniden kesilen müzik bizde bir beklenti yaratır. Çünkü müzik gerilimi destekleyen bir unsurdan öte.        Müziğin birden durması ya da birden başlaması. horoz gibi kabarır ve adeta kendinden geçerek ellerini kollarını sağa sola savurur. Herhangi gerçek bir ses yerine kullanılır (Müzik. Kişinin düşündüğü ya da anımsadığı bir ses yerine kullanılır. Karşıtlıkları vurgulamak için müzikten yararlanılır. Sahne son derece ustaca tasarlanmıştır ve bunda müzik başrolü oynar. sahnenin duygusal vurgusunu pekiştirir. hem filmin. psikolojik gelişme oldukça. The Good. öyküde bir ilerleme sağlandıkça aynı müzik teması yinelenir (leitmotiv). ateş edildiğinin anlaşılmaması için tam büyük davul çalındığında ateş edecektir. müziğe başvurulur. bir haykırışın ya da bir gürültünün süreğeni olarak gerçek ses yerine devinime eşlik eder). gelen konuklara olayı çaktırmadan opera binasında suikastçiyi aramaya koyulur. sinirli vb. Yüzlerce konuk içerisinden hangisi suikastçidir ve nereden ateş edecektir? Klâsik müzikteki iniş çıkışlar ve parçanın atmosferi bu arama telaşını çok iyi yansıtmaktadır. Ön planda ya da altta kullanılan müzik.

5. ünlü bir müzisyenin yaşam öyküsüdür ve şarkısının tümünü bir araba sürüş sahnesinde radyodan verebilirsiniz.Vurmak üzere olan davulcunun havada tuttuğu davul tokmağı. Bu durumda film. senaryoya ünlü bir şarkıyı/müziği önermede sakınca yoktur. ortama (çevreye) katkıda bulunacağına. Örneğin film. Görsel efektler de en az ses efektleri kadar yoğun bir şekilde kullanılmaktadır." nin şarkısı duyulur. Senaryoda müziğin yükseldiği ya da geri plâna düştüğü yerleri belirtmemek uygun olur. Bazı filmler. Sözlü ya da yalnızca enstrümantal müziğin.  Müzik için Film Müzik sanatı ile bağlantılı olarak. çok ihmal edilen bir unsurdur. Berkant ürkütücü seslerle gitar çalmayı sürdürür. şarkıcıların hayatlarını anlatan filmler bu kapsam içinde yer alır. senaryoya renk katmak amacıyla. Tetiği çekmek üzere gerilen parmak. Koşan bir ajan… Filme sonradan eklendiği için yazarın müzik konusunda fazla söz hakkı yoktur. Eskiden yalnızca ortamı pekiştirmek amacıyla ses efektleri kullanılırdı. bunu senaryoda “geri plânda (background music)’’ olarak gösterebilirsiniz. Bu açıklama. bu tür filmlerin hepsi böyledir anlamına gelmemelidir. Örnek.2. etkili ve yoğun bir şekilde kullanılan efektleri sayesinde gişe hâsılat rekorları kırmaktadır. ünlü bestecilerin.. Böyle bir yapımda müzik kullanıldığında ve müzik gerekli duyguyu yaratmadan yoksunsa bu tekdüzelikten başka bir etki yaratmaz. şarkının/müziğin kendisinin yeri olabilir. Müziğin bir an için bile fon yöresi sağlamak amacıyla kullanımı. Radyodan "…….. bir sahnenin geri plânında uygun. Sahnenin ön plânında. yayın hakkı alındığında. Ancak. Senaryoda Efekt Kullanımı Efektler günümüz sinema ve televizyon yapımlarının en vazgeçilmez unsurlarındandır. istediği bir şarkıyı/müziği önermesi doğru değildir. Ses. efektlere oldukça sık başvurulmaktadır. üzerine ses kayıt edilen herhangi bir araçtan ayrımsızdır. Ayrıca yayın hakları göz ardı edildiğinden bu profesyonel bir yaklaşım da değildir. Oysa günümüz sinema ve televizyon dünyasında. çoğu zaman gereksiz bile olur. fon yöresi sağlayacağına inanıyorsanız. Oysa aşağıda verilen çok önemli işlevleri yerine getirebilir: 63 .

Nesnelerin ya da kişilerin. sahnenin dramatik ilerleyişine (tartışma nasıl sonuçlanacak?) de katkıda bulunmuştur. Sesin sürekli şiddetlenmesi. Bu. beş adım ötede. hiç bir ses yoktur. sesten anlayabiliriz. Bazı sahnelerde doruk noktaya yaklaştıkça. kötü koşullar nedeniyle gribe yakalandığını göstererek bu duruma hazırlık yaparız) ki bu gergin anların yaşandığı zaman dilimidir. Tutsaklar biraz bekler. Yine sesin düzeyi (volume) dramatik etkiyi arttırabilir. diğeri ise gerilimli bir sahneye hazırlar.3. Ne var ki. Dolayısıyla ses. nöbetçiyi görür ve geri çekilir.   Fon oluşturmak Mekân tanıtmak Atmosfer yaratmak Örneğin. Postal seslerini dinleyerek bu anı belirlemeye çalışırlar. Olaylar atlatılır ve sonunda postal sesi kesilir. Yoğun ve abartılı efekt kullanımıyla görsel birer şölene dönüşmüşlerdir. Örnegin Kwai Köprüsü filminin sonunda. tam üzerinden tren geçtiğinde. günümüzde artık bu işlevlerinin dışına çıkmıştır. 64 . Yakalanma korkusu başlar fakat sonra ses uzaklaşır. 5. Senaryoda Çevresel Ses Kullanımı Filmlerde gürültüler çevre oluşturur ve akılcı bir kullanımla filme gerçeklik sağlar. tartışmanın beklenmedik biçimde noktalandığı ve şiddetli patlamanın gerçekleştiği andır. eskiden masraf yapmadan yalnızca ortam oluşturmak amacıyla kullanılan efektler. Kaçış sırasında bir nöbetçiyi atlatmak zorundadırlar (Kamera öznel bakışla bir kez koridora "bakınır". Biri bizi romantik. Öte yandan sahnenin içyapısı (başlangıç-gelişme-son) desteklenmiştir. alınması gereken bu karar çerçevesinde bir tartışma çıkmaktadır. bir iki kez tekrarlanır. ses ve gürültülerin şiddeti de giderek artar. Nöbetçi gitmiştir. Toplama kampından kaçan Yahudi tutsaklar düşünün. örneğin bir tehdidin yaklaşıp uzaklaştığını haber verebilir. Tartışma alevlendikçe yaklaşan trenin sesi şiddetlenir. bacaklarını bir sandalyeye uzatmıştır. Ancak koridora fırlayınca ne görsünler: Komutanların gittiğinden emin olan gece nöbetçisi ayaklarını sıkan postalları çıkarmıştır ve sırtı kaçaklara dönük olarak. Artan gürültünün doruk noktası. Ses giderek yaklaşır. Sadece bekleşenlerin tedirgin yüz ifadesi ve nöbetçinin postal sesleri vardır). uzaklaşıp yaklaştıklarını. köprünün havaya uçurulup uçurulmayacağı sorunu ele alınmaktadır. Koridordan geçmek için en uygun anı kollamaya başlarlar. sonra da nöbetçi bir daha gösterilmez. geceleyin gösterilen bir çiftlik evi düşünün: Fonda cırcır böceği sesi duyulmasıyla baykuş sesi duyulması arasında önemli bir fark vardır. Sonuç olarak. Bu arada tutsaklardan biri hapşırır (bir önceki sahnede.

Amaç özellikle heyecan yaratmaksa. kasabaya varmadan önce. postal sesi bir an için kesilir. kapı ve tel örgü şıngırtıları. Bunları halletmeye çalışırken birden tren gelir. geleceğe geri dönmek için itme gücünden yararlanacakları tren. hızı ve ritmi de önemlidir. korna sesleri. hızla yaklasan postal sesleri. erkeklerin dünyasını vurgulayan korna sesleri motif işlevi görmüştür. birbirine karışır. içiçe geçer ve mevcut gerilimi destekler. nefes alıp verme sesleri vs. bir motif işlevi de görebilir: Örneğin Thelma&Louise'deki kamyonların. Yukarıdaki örneğe dönelim: Ağır ağır ilerleyen postal sesini duyarız. sessizlik. sık sık top sesleri duyarız. savaşın kıyasıya devam ettiğini ve filmdeki askerlerin her an sıcak çatışma tehdidiyle karşı karşıya olduğunu hatırlatır. Geleceğe Dönüş-2’de kahramanların. Bu. Ses. 65 . Başka bir örnek: Kovalama sahnelerinde ayak sesleri. görüntünün alanını genişletir ve görmediğimiz olayları tanımlar. Ne var ki hazırlık sırasında beklenmedik olaylar ve aksamalar olur. varolan engellerin yarattığı gerginlik kat kat artmıştır. uzaktan duyulan sinyal sesiyle verilir. Bu bize gösterilmez. Zamana karşı yarış bir anda hızlanmış. zaman makinelerini çalışır vaziyete getirmeleri gerekir. sesin temposu. Pek çok savaş filminde. onları anlamamıza yardımcı olur. aynı zamanda geleceğe dönüş için son firsatlarıdır. grip olan tutsak hapşırır. Görüntü dışından gelen sesler. Bunlar bize en sakin ve neşeli anlarda bile. Trenin gelişi.

 Mekân farklılıklarına dikkat ediniz.  Senaryonuza uygun çevresel sesleri belirleyiniz. 66 . ayrıntılara dikkat ediniz.  Bol bol okuyarak ve film izleyerek hayal gücünüzü geliştiriniz.  Araştırmacı ve gözlemci olunuz.UYGULAMA FAALİYETİ İşlem Basamakları  Senaryonuza uygun müzik türünü belirleyiniz. Öneriler  Bu işlemler sırasında.  İzlediğiniz filmlerin nitelikli olmasına dikkat ediniz.  Senaryonuz için ugun efektleri belirleyiniz.

ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME

Aşağıda ki ifadeler doğru ise parantezin içine D yanlış ise Parantezin içine Y harfi yazınız. 1. 2. 3. 4. 5. ( ) Filmdeki kahramanlardan, herhangi birinin duyabildiği sese nesnel ses denir. ( ) Bir filmdeki kişilerin psikolojik durumunu anlatmanın yollarından biri de; uygun müzik kullanımıdır. ( ) Güçsüz bir sahne, etkileyici bir müzikle bile renklenmez. ( ) Film müziklerini, senaryo yazarı belirler. ( ) Bazı durumlarda müzik parçalarının tanıtımı için film çekilir.

DEĞERLENDİRME Cevaplarınızı, cevap anahtarı ile karşılaştırınız. Doğru cevap sayınızı belirleyerek, kendinizi değerlendiriniz. Yanlış cevap verdiğiniz ya da cevap verirken tereddüt yaşadığınız sorularla ilgili konuları, faaliyete geri dönerek tekrar inceleyiniz. Tüm sorulara doğru cevap verdiyseniz diğer faaliyete geçiniz.

67

MODÜL DEĞERLENDİRME MODÜL DEĞERLENDİRME
Modül ile kazandığınız yeterliği, aşağıdaki ölçütlere göre değerlendiriniz. Değerlendirme Ölçütleri Karakter Yaratmak 1. 2. 3. İşlevlerine göre tipleri ayrıştırabildiniz mi? Kişiliği (karakter) ve işlevlerini incelediniz mi? Karakter oluşturdunuz mu? Evet Hayır

Senaryoda Devinim Oluşturmak 4. 5. 6. 7. 8. Öykünün devinimini sağladınız mı? Kişilerin devinimini sağladınız mı? Dış devinimi sağladınız mı? İç devinimi sağladınız mı? Sahneyi şarad ile anlattınız mı?

Senaryoda Zamanı Kullanabilmek 9. Kullanılacak zaman dilimini ve yöntemi seçtiniz mi?

10. Senaryoda zaman ilişkilerini kullandınız mı? Senaryoda Konuşma Örgüsü Kurmak 11. Sinema dilini, diğer dillerle karşılaştırdınız mı? 12. Senaryoda, konuşma örgüsünün işlevlerini analiz ettiniz mi? 13. Konuşma örgüsü yazdınız mı? 14. Bir hatırlama veya düşünme sahnesine, diyalog yazdınız mı? Senaryoda Diğer Sesleri Kullanmak

68

15. Senaryoya uygun müzik türünü belirlediniz mi? 16. Senaryoya uygun efektleri belirlediniz mi? 17. Senaryoya uygun çevresel sesleri belirlediniz mi?

DEĞERLENDİRME Yaptığınız değerlendirme sonucunda, eksikleriniz varsa öğrenme faaliyetlerini tekrarlayınız. Modülü tamamladınız, tebrik ederiz. Öğretmeniniz size çeşitli ölçme araçları uygulayacaktır. Öğretmeninizle iletişime geçiniz.

69

CEVAP ANAHTARLARI CEVAP ANAHTARLARI ÖĞRENME FAALİYETİ-1’İN CEVAP ANAHTARI 1 2 3 4 5 6 Y D D Y D Y ÖĞRENME FAALİYETİ-2’NİN CEVAP ANAHTARI 1 2 3 4 5 6 7 D Y D Y D Y D ÖĞRENME FAALİYETİ-3’ÜN CEVAP ANAHTARI 1 2 3 4 5 6 7 D D Y Y D Y Y 70 .

ÖĞRENME FAALİYETİ-4’ÜN CEVAP ANAHTARI 1 2 3 4 5 6 7 8 Y D Y Y D Y D Y ÖĞRENME FAALİYETİ-5’İN CEVAP ANAHTARI 1 2 3 4 5 D D Y Y D 71 .

72 .KAYNAKÇA KAYNAKÇA  AKYÜREK Feridun. İstanbul 2004. Senaryo Yazarı Olmak.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful