T.C.

MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI

RADYO-TELEVİZYON

SENARYO İÇERİĞİ
321GM0003

Ankara, 2011

Bu modül, mesleki ve teknik eğitim okul/kurumlarında uygulanan Çerçeve Öğretim Programlarında yer alan yeterlikleri kazandırmaya yönelik olarak öğrencilere rehberlik etmek amacıyla hazırlanmış bireysel öğrenme materyalidir. Millî Eğitim Bakanlığınca ücretsiz olarak verilmiştir. PARA İLE SATILMAZ.

 

i

İÇİNDEKİLER
AÇIKLAMALAR .......................................................................................................iii GİRİŞ ........................................................................................................................... 1 ÖĞRENME FAALİYETİ–1 ........................................................................................ 3 1. TİP VE KARAKTERLER ....................................................................................... 3 1.1. İşlevlerine Göre Tipler ...................................................................................... 5 1.1.1. Evrensel Tipler ........................................................................................... 5 1.1.2. Toplumsal Tipler ........................................................................................ 5 1.1.3. Psikopatolojik Rahatsızlığı Olan Tipler ..................................................... 6 1.1.4. Hayal Ürünü Tipler .................................................................................... 6 1.1.5. Tarihsel Tipler ............................................................................................ 7 1.1.6. Dondurulmuş Tipler ................................................................................... 8 1.1.7. Tip Değil, Koşulların Oluşturduğu İnsan (Çağdaş Anlatı) ........................ 8 1.2. Kişilik (Karakter) .............................................................................................. 8 1.2.1. Kişilik ve İşlevleri ...................................................................................... 8 1.2.2. Senaryoda Kişiliğin İşlenmesi.................................................................... 9 1.2.3. Birincil ve İkincil Kişiler.......................................................................... 10 1.2.4. Kişi Adları ................................................................................................ 12 1.2.5. Kişilere Göre Oyuncu............................................................................... 16 1.2.6. Karakterin Oluşturulması ......................................................................... 17 UYGULAMA FAALİYETİ................................................................................... 24 ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME......................................................................... 25 ÖĞRENME FAALİYET-2 ........................................................................................ 26 2. SENARYODA DEVİNİM ..................................................................................... 26 2.1. Öykünün Devinimi.......................................................................................... 27 2.2. Kişilerin Devinimi........................................................................................... 28 2.3. Dış Devinim .................................................................................................... 29 2.4. İç Devinim....................................................................................................... 30 2.5. Şarad................................................................................................................ 32 UYGULAMA FAALİYETİ................................................................................... 34 ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME......................................................................... 35 ÖĞRENME FAALİYETİ–3 ...................................................................................... 36 3. ZAMAN KULLANIMI.......................................................................................... 36 3.1. Şimdiki Zaman Sürekliliği .............................................................................. 36 3.1.1. Paralel Kurgu............................................................................................ 37 3.2. Geçmiş Zaman Sürekliliği............................................................................... 38 3.2.1. Öykünün Tümünün Geçmiş Zaman İçinde Anlatılması .......................... 38 3.2.2. Geriye Dönüşlerin Kullanımı ................................................................... 38 3.3. Gelecek Zaman Sürekliliği.............................................................................. 42 3.4. Durumsal (Düşsel) Zaman .............................................................................. 43 3.5. Zamanın Diğer Kullanımları ........................................................................... 44 3.5.1. Gerilme..................................................................................................... 45 3.5.2. Zamandaşlık (Simültane) ......................................................................... 45 i

....................1..................... 56 UYGULAMA FAALİYETİ.................................... 72 ii ...... SENARYODA DİĞER SESLER.................... 54 4.................... Günlük Konuşma-Sinema Konuşma Örgüsü Farkları ........................................... Tiyatro-Sinema Konuşma Örgüsü Farkları .............2............. KONUŞMA ÖRGÜSÜ (DİYALOG) ............ 51 4.............................................4........................................ Senaryoda Çevresel Ses Kullanımı .................................................... Kişinin Kendi Kendine Konuşması (Monolog) ............................ 63 5................................................................................ Ara Sorular ..............................2....................................................................................................... 59 ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME........2.......................................... Sinema Dilinin Diğer Dillerden Farkları........... 54 4......................................................... Konuşma Örgüsü Bilgi Vermeli...................2........... 55 4.............................................................................3........................... 60 ÖĞRENME FAALİYETİ–5 ........................................ 55 4......... 54 4..................................2...... Senaryoda Efekt Kullanımı .....4................................................ Konuşma Örgüsü Öykünün Gelişmesine Katkıda Bulunmalıdır .................1..............................UYGULAMA FAALİYETİ........ 47 ÖĞRENME FAALİYETİ–4 ................................ Duyguyu Ortaya Koyan Vurgu ........................................ 64 UYGULAMA FAALİYETİ.3.. Görüntü Üzeri Konuşma (voice-over)....................................................3...............2...5........2....................1... 61 5.................................................1. 52 4..................2...............................2.................................. 54 4..... Konuşma Örgüsü Yazarken Dikkat Edilecek Hususlar ...... 49 4............1....................................1................ 50 4....................... Dış Ses ya da Görsel Anlatım ...............................3................................... 49 4........... Düşüncelerin ve Hatırlanan Şeylerin Verilmesi. 68 CEVAP ANAHTARLARI. 48 4.........2..............3......................................................................................................................... Konuşma Örgüsünün İşlevleri...3.......................3.......................................................................................1........................ 46 ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME..........................................1... 66 ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME.............. Senaryoda Şarkı ve Müzik Kullanımı ...... 61 5.............................................................................. 48 4........ Konuşma Örgüsü Duygusal Bir Anlam Taşımalı ................ 53 4......... 67 MODÜL DEĞERLENDİRME ................ 61 5..3........................... Yazı Dili-Sinema Konuşma Örgüsü Farkları .... 48 4.. 48 4....................................... 70 KAYNAKÇA ..........

Her faaliyet sonrasında. 3. Karakterler oluşturup. senaryo metin örnekleri. Senaryoda zaman kavramı ile zaman ilişkilerini kullanabileceksiniz. efekt ve çevresel ses ekleyerek. Senaryonun konusuna uygun birincil ve ikincil karakterler oluşturabileceksiniz. o faaliyet ile ilgili değerlendirme soruları ile kendi kendinizi değerlendireceksiniz. EĞİTİM ÖĞRETİM ORTAMLARI VE DONANIMLARI DVD ve VCD filmleri. Amaçlar Uygun ortam sağlandığında. Öğretmen modül sonunda size ölçme aracı (uygulama. 5. Uygun diyaloglar yazarak. karakterler oluşturup zaman ve mekân örgüsünü kurarak senaryonun içeriğini oluşturabileceksiniz. 4. 1. modül uygulamaları ile kazandığınız bilgi ve becerileri ölçerek değerlendirecektir ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME iii . DVD-VCD okuyucular. şekil ve mantık hatalarına düşmeden. sorucevap) uygulayarak. bilgisayar. projeksiyon. 40/24 ‘’Senaryonun Temel Ögeleri’’ modülü ile ‘’Senaryonun Dramatik Yapısı’’ modülünü almış olmak.AÇIKLAMALAR AÇIKLAMALAR KOD ALAN DAL/MESLEK MODÜLÜN ADI MODÜLÜN TANIMI SÜRE ÖN KOŞUL YETERLİK 321GM0003 Radyo Televizyon Ortak Alan Senaryo İçeriği Şekil ve mantık hatalarına düşmeden karakterler oluşturulup. senaryo içeriğinin oluşturulabilmesi ile ilgili bilgi ve becerilerin kazandırıldığı bir öğrenme materyalidir. zaman ve mekân örgüsünün kurularak. Senaryoya müzik. bunları uygun yöntemlerle kullanabileceksiniz. Genel Amaç Gerekli ortam ve aletler sağlandığında. zaman ve mekân örgüsünü kurabilme yeteneğini almış olmak. MODÜLÜN AMACI 2. Senaryoda öykünün ve kişilerin devinimi ile sürdürülebilirliğini sağlayabileceksiniz. ses öğelerini tamamlayabileceksiniz.

iv .

efekt ve çevresel ses kullanımı ile bilgileri de bu modülde bulabileceksiniz. Senaryo dersinin içeriğinde beş modül bulunmaktadır. iyi eserler ortaya koyan. gözlemleri sonucu oluşturdukları unutulmaz kahramanlar da vardır. Hareketleriyle. bu modülün tüm içeriğinin karakter konusundan oluştuğunu sanmayın. Yine senaryoda şarkı. 1 . yeterli eğitim ve deneyim sahibi senaryo yazarlarının. Önceki iki modülden edindiğiniz bilgilerle güzel senaryo yazmanın yalnızca doğuştan gelme bir yetenek işi olmadığını artık anladınız. Karakter oluşturma üzerinde bu kadar durduğumuza bakıpta. Kaç senaryo kahramanı belleklerimizde kalıcı izler bırakmıştır? Mesleğini sevip. söyledikleriyle. İnsanların belleklerinden çıkmayacak bir senaryo kahramanı oluşturmak kolay değildir. Ama bunların güzel senaryo yazımı için gereken şeylerden bazıları olduğunu belirtmekte fayda var ama eğitimin önemini bu konuda olmazsa olmazlardandır. Yine karakterin önemli bir yanı olan: ‘’konuşma örgüsü’’ ve ‘’senaryoda zaman kullanımı’’ da modülün diğer konularıdır. kişilikleriyle uzun yıllar belleklerimizden çıkmayacak enstantaneler. Kuşkusuz ki tüm diğer işlerde olduğu gibi. Elbette yeteneğin ve işi sevmenin katkısını inkâr edemeyiz. başarılı senaryo yazımında gereken donanımlar elbette pek de kolay elde edilebilecek şeyler değildir. Elindeki modül bu serinin üçüncüsü olan senaryonun içeriği modülüdür.GİRİŞ GİRİŞ Sevgili Öğrenci. belleklerimizde yer etmiştir.

2 .

VCD ve DVD’lerin satıldığı mağazaları gezmeniz gerekmektedir. izleyici üzerindeki etkisini araştırınız. cömert. kararsız. özellikleri. görsel türlerin de işlevidir. vb.  İzlediğiniz filmlerde kullanılan müziklerin. sinirli. Kişilik.ÖĞRENME FAALİYETİ–1 ÖĞRENME FAALİYETİ–1 AMAÇ Uygun ortam sağlandığında senaryonun konusuna uygun birincil ve ikincil karakterler oluşturabileceksiniz. insana yönelik mesaj verme kaygısıdır. filmde rolü olan 3 . kıskanç. Televizyon ve film stüdyolarında gezerek senarist ve yönetmenlerden ön bilgi edininiz. ARAŞTIRMA Bu faaliyet öncesinde yapmanız gereken öncelikli araştırmalar şunlardır:  Sinemada ve televizyonda izlediğiniz filmlerden beğendiğiniz karakterlerin sizi etkileyen taraflarını araştırınız. davranış. özelliklerini “kişilik özelliği”olarak belirtmez miyiz? Bu genel açıklamayı sinema diline göre açıklayacak olursak: Kişilik. değer ve özelliklerinin toplandığı tinsel yapı öğesiyle kendisini diğerlerinden ayırt ediyorsa. Kahramanları bitkiler. sabırlı. duygu. hayvanlar bile olsa anlatılan yine insandır. kişilik yapısı içinde yer alır ve toplumsal kimliğine biçim vererek. cimri. toplumsal kimliğini kazandıran tinsel yapı öğesidir. davranışlarını belirleyen. çoğu kez onların etkili en belirgin yanlarını örneğin.  zlediğiniz filmlerdeki karakterlerin diyaloglarını araştırınız. vb. İnsanın değerleri. eğilimleri. bir insanı diğerlerinden ayıran. 1. güdüleri. toplum içinde özgün bir durum kazanabiliyorsa. Başka bir deyişle. Kişiler hakkında konuşurken. şahsına münhasır kişilik özelliklerine sahiptir demektir. İnsanoğlunun iç ve dış dünyasını daha iyi tanıtmaya olanak sağlayacak hayatlarla okurun ve izleyicinin insanları tanımak ile ilgili dağarcığı gelişecektir. bir kişi. alışkanlıkları. yazınsal türlerin olduğu kadar. düşünce. TİP VE KARAKTERLER Öyküyü oluşturan öğelerin başında insan öğesi gelir. şahsın belli bir görünüm kazanmasını sağlar. İnsanı tanımak. algı ve tepkileri. Bu araştırma işlemleri için internet ortamındaki bilgilerden yararlanıp.

Kişilik. "bütün büyük kişilikler tipik değil midir? Hamlet'in çok bireyselleştirildiği kabul edilir. devinen bir beden olmamalıdır. kişilik mi. derinlemesine ele alınan. . konuşmalarıyla öngörülen belirli amaçları gerçekleştirirler. Örneğin.kişilerin görünüm ve davranışlarını oluşturan ayrıntıların tümüdür. 4 . Bu özellikler. film kişilerinin ele alınmasında yalnızca bir ayrımdır. Bunlardan birincisi “kişilik (karakter)”. ama ayrıntıların tipik yönü belirlenmeyen kişiyi. Kişiliğin. tip mi olduğu hakkında kesin bir ayrım yapılamayacağını gösterir. birtakım belli kalıplarla. tip olsun. kişinin “işlevselliğinden” daha ileri düzeyde bulunduğunu söylemek gerekir. çeşitli ayrıntıları verilen. Daha ötesi. Bu öğenin özelliklerinin dikkatle saptanmasını gerekir. kişinin dış görünüşünün ötesinde. Öyküde kişinin yalnızca mesleğiyle. senaryodaki anlamıyla. Tipi. Öykü içinde. tipi olumsuz bir yaratım olarak görmeyin. Kişiler görüntünün canlı öğesidir ve filmde görünüşleri. Konulu filmlerde. öyküde tek ve özel yeri olması nedeniyle kişiliktir. iyi çizilen bir kişinin. yalnızca konuşan bir ağız. Kısaca. ister kişilik olsun. tipin ayrıntılarla donatılıp geliştirilmişi olarak düşünülmesi. kahramanlara kişilik verilmesi gerekir. düşüncelerle verilmesi yeterli değildir. göstereceği tepki. çok önemli yeri vardır. insanın kişiliği (karakter)'dir. Ancak kişiliğe doğru geliştirilme olanağı olmayan. kişilik olsun ortak özelliklerde birleşir. Tip ve kişilik. ister tip. Konulu filmlerde. Film öyküsünde. kendine özgü özellikler içinde tinsel gelişimi olan bireydir. Aynı biçimde. tipik özellikler bulunur. her tipin de izleyicinin hayal gücüne yönelen kişilik uzantıları vardır. yalnızca görevini yapan kişidir. kişiliğin öykünün temel gereksinimleri dışında. Eric Bentley. Senaryoda yer alan sekreter. devinimleri. İlerleyen sayfalarda daha ayrıntılı tanımlanacak olan kişilik. ilgi çekici olmayan bir film kişisidir. Yaratacağınız kişiler teknik olarak yalnızca bir ses yükseltici. Böyle bir kişilik çok özneldir ve özel kişiliğinin dışında. donuk ve kalıp kişilere kesinlikle tip denilir Senaryoda insan öğesini geliştirirken “kişilik” ve “tipi” birbirine karşıt yöntemlerin ürünü olarak düşünmemek gerekir. sinema sanatında. Kişilik özelliğine giden bu yönelimle tipi geliştirme olanağı kazanırsınız. Her kişilikte. öykünün gerekli olan temel öğelerden biri. film kişisinin işlenişinde gerekli olan kuralları ve yöntemleri belirler. davranışları. Kişiliği olumlu. öykü içindeki yeriyle tanımlayıp. dramatik yapıyı (öyküleme) kişiler oluşturduğundan. kişilik (karakter) olarak görmek doğru değil. günlük yaşamdaki bir sekreter. verilen durum ve ilişkiler dışında. takınacağı tavırla da düşünmeniz gerekir. televizyon dizisi ya da televizyon ve tiyatro oyunlarında iki tür kişi ile karşılaşılır. Oysa onda kendimizden bir şeyler bulmasak onunla ilgilenir miydik?" der. anlamı sağlayan iç yaşamıyla belirginlik kazanır. diğeri ise “tip”tir. İnsan öğesinin.

dönemin toplumsal koşulları. Toplumsal Tipler Belli bir çağın. Tüm toplumlar için her zaman geçerli olan evren güçlerini. güzellik. Evrenin devinimini sağlayan karşıtlık ve çatışmaları gerçekleştirdikleri gibi. toplum sorunlarının temel öğelerini belirlemekte de kullanılır. üvey ana. kıskançlık. Fotoğraf 1. yaşlı koca. incelik gibi estetik değerleri gösterir.1. tefeci. uğraş.1. tutku gibi insansal gerçekleri belirlerler. toplumun genel özelliklerini somutlaştırdıkları kadar. toplum değerlerini ve insansal gerçekleri temsil ederler. toplumsal ilişkilerdeki karşıt güçleri simgeleyen kişilerdir. kin. üfürükçü. Çeşitli toplum birimlerinin ve kurumlarının üyeleri. daha özele indirgenebilir. Bu genel ayırım. denge ve uyumunu da sağlarlar. hoşluk. yiğitlik.1: Cimri 1. iş. dedikoducu gibi. rastlanılan. 5 . bir inanç.1. Toplumsal yaşamın dramatik ve komik yönlerini canlandırırlar. sevgi. Örneğin falcı. özgürlük. iyilik gibi etik. bir kültür çevresinde görülür. Evrensel Tipler Bu kişiler her çağda ve her yerde görülen. erdem.1. yobaz. öfke. züppe. cimri gibi. kıskanç kız kardeş. Toplumsal tipler. İşlevlerine Göre Tipler 1.1.2. Örneğin. Sorumluluk. soyut genel değerlerin ve değişmeyen insan özelliklerinin simgesidir. toplumun portresini çizerek.

1. Yaşam hakkındaki görüşlerini simgeler. İç çatışmalarıyla dramatik durum yarattıklarından. filme hayal ve güzellik boyutu katmakta kullanılır. Fotoğraf 1. Hayal Ürünü Tipler Hayalden uydurulan ya da masallardan.1. soyut düşünceler bu tiplerle verilir. film ve dizilerde bu tiplere sık rastlanır. Bu olgu açısından bakıldığında bu kesimdeki her tipin “psikopatolojik” yönden hasta (sağlıksız) olduğu görülür. günümüzde gittikçe artan bir şekilde senaryo yazarları tarafından konu edilmektedir.4.2: Psikopatolojik rahatsızlığı olan tipler. Psikopatolojik Rahatsızlığı Olan Tipler Çeşitli kompleksler. hastalık aşamasına varan dengesizlikler. 1. efsanelerden aktarılan tiplerdir. 6 . Doğaüstü güçler.3.1. kişisel yazgısı ve çevresiyle çatışma gibi insanların tinsel özelliklerinin bir ya da birkaçını gösteren kişilerdir.

Fotoğraf 1.3: Hayal ürünü tipler. izleyiciler tarafından her zaman ilginç bulunmuştur 1. Fotoğraf 1. Tarihsel Tipler Yaşamış ve tarihe geçmiş oldukları için ilginç.1. Destanlardan alınan tipleri de aynı küme içinde görmek gerekir.4: “Hacıvat ile Karagöz Neden Öldürüldü?” filminden tarihi karakterler 7 .5. inandırıcı ve belirli işlevi olan tiplerdir. Ne denli öznel bir yorumla ele alınırsa alınsın. tarihsel olaylardaki yerleri ile tipiktirler.

geleneksel anlatımdaki. “koşullara göre oluşan insan” kavramı öne çıkar. karakterini de yansıtmaya gereksinim duyar. öyküde işlevi açısından özellikle sivriltilen. ses tonu ve konuşma biçimi. Brecht. kişi ayrıntılı bir. toplumsal özellikleri ve tinsel gerçekleri ile dengeli bir biçimde belirtilmesi demektir.2. kişiyi geleneksel anlatımda olduğu gibi dondurmak olanaksızdır." der. Bu durumda. psikolojik tüm boyutlarıyla tanımayı gerektirir. Brecht. o kişinin belli durumlarda nasıl davranacağı sorunudur. tüm yönüyle bir insan portresi 8 . Bunun için de kişilik (karakter) çizim yoluna başvurulur. birey portresi olarak sunulur. kendi içinde çelişkilidir. kişilik yaratımı. Kişilik. kişiliğin de. belirgin tavrı saptar ve kolay anlaşılacak biçimde stilize eder. insanı çok yönlü canlılığı ve aynı zamanda en gizli gerçekleri ile verir. ne kadar silinse. 1.1. doruk noktasına çıkarma.1. Tip Değil. Koşulların Oluşturduğu İnsan (Çağdaş Anlatı) Çağdaş anlatımı olan filmlerde. öykünün (filmin) olaylarını geliştirmek. Dondurulmuş Tipler Önceden gerçekçi bir gözlemle saptanan ama zamanla kalıplaşan tiplerdir. tipik özellikleriyle yetinmeyen. öznellikten bütünselliğe geçme gibi tipik yönler olmadığı için. toplumdaki güçlerin çelişkili özelliğini belirlemesi açısından anlamlıdır ve kişinin olduğu kadar. "asıl sorun. insansal özellikleri değişmeyen bir anlatım aracı olarak değil. yaşamla ilintileri pek yoktur. Kişilik (Karakter) 1. kişileri. ön gözlem ve bu gözlem sonuçlarından genelleme ve soyutlama yapılarak belirlenen tip yerine. Çelişki ise. değişik bir yaklaşımla gerçekleştirilir. Komik ve dramatik öğe olarak. Tipleştirmedeki gibi abartma. Kişinin filmde kişilik olarak ele alınması. sivriltme. belirli işlevleri olduğundan kendilerini yaşamın gerçeği adına değil. karmaşık ve anlaşılması zor. İnsansal özellikler. geleneksel anlatıdaki “tipik” özellik yerine “tavır” kavramını ileri sürer. ovulsa döküldüğü yerden çıkmayan bir yağ lekesi gibi değildir. Yazar. düşünce öğesini iletmek gibi bir görevi vardır. Ancak.7. kişi tamamlanmış bir portre değildir ve işlevi değiştikçe kişinin tavrı da değişir. Bertolt Brecht. dış görünüşü yanında insansal. kişiliği içeren filmlerin de tek amacının. Kişinin bağlı olduğu sınıfın belirgin eğilimlerini bu tavırlar belirler. 1. bu görevi gerçekleştirebildikleri sürece kişiyi zenginleştirir. Tıpkı tip gibi. İlerleyen sayfalarda ayrıntılı göreceğiniz gibi bu yaklaşım kişiyi.1. toplumdaki işlevi olduğundan. türlü insansal ayrıntılarla donatılan bir kişidir. Her sanat dalı kişinin yalnızca tipik yönünü değil. sosyolojik. toplumun da gelişim doğrultusunu gösterir.1. devinim. fizyolojik. Bu insan.6.2. Toplumların gelişimi sonucu. insanlık ve toplum hakkındaki görüşünü yansıtmak üzere seçtiği tipe oranla kişiliği. Bertolt Brecht’e göre tipik olan. çeşitli durumlara karşı takındıkları tavırları ile ele alır. sanatın kendine özgü gerçeği adına kabul ettirirler. Duruş. Önceden saptanan bir genellemeyle. Ama kişiyi yaratan. davranışları ile var olan kişiyi açıklarken de. Kişilik ve İşlevleri Kişilik yaratımı roman ve tiyatrodan sinemaya gelen bir öğedir.

2. Bu. tüm kahramanlarına. Her ne kadar. tek bir doğrultuda gelişen kişiler ağır basar. ne bitti. Öyküsünü yazarken. filmlerde de durağan değil. her bir yaşam için. Senaryoda bunu bir damla olarak. diğer bir kişiyle açıklanır. bu ayrıntılı bilgilerin öykünün gelişiminde.2. İşte “kişilik”. 9 . Yazarın kişiliği oluşturacak bileşimi yapması için. kişilerin bu geçmiş öyküleri onun yararlı bir başvuru kaynağıdır. kişinin fiziksel devinimleri de yüksek sesle konuşur. "hayret. Gereksiz ayrıntı. ama doğru kullanıldığında çok etkilidir ve öykünün ileriye doğru yönelimini sağlar. belki kendi kendinize. kişiye (kadın/erkek) o zaman küçük ya da büyük bir şeyler yaptırılır. Bir insanın kim olup olmadığını bilmek yetmez. özel yanıyla hayranlık uyandırır. tipte olduğu gibi. Kederli ve dramatik masallarla kulaklar doldurulmak istenmezse. kullanabilirim” diyebilirsiniz. yalnızca konuşmayı kullanarak sonuca giden öykülerde kullanılır. inceleme ve hayalgücü bir araya getirildiğinde elde edilir. nerede yaşar vb. kişilerin yaşamının sergilenmesine yardımcı olmasıdır. kişiler için tam bir geçmiş öyküsü yazılabileceği görüşünde olan yazarlar. Dikkat edilecek olursa. güncel yaşamdaki gibi. Kendisinin ya da diğer kişilerin. inandırıcı olur. 1. gözlem. okullar mevcuttur. söyledikleri ve yaptıklarını yazarken bulmaya çalışın. ne oldu. öz ve vurgulu olana indirgenmese bile yine de bir elemeden geçirilir. hakkında bunu bilmiyordum. Her biri kendi içinde inandırıcı. kişilik gelişimi aşamasında kullanabilirsiniz. 'tıpkı bir annenin günlüğü gibi'.sunmak olduğunu söylemek doğru değildir. psikolog veya sosyolog olmasına gerek yoktur. bu özelliklerin yazarın amacına uygun yeni bir bileşimde kullanılmasıyla özel olan kişidir. bu yöntem kişinin geçmişini anlatmaya karşı değildir. Kişilik. kendileri hakkında ya da diğer kişilerin söylediklerinden çok şey söyler. kişiliği oluşturan özellikler. ne ya da neler yapacak-yapmayacak gibi durumlar. niçin. izleyicinin istediğinden çok daha fazla bilgi verilmesini isteyen. tipik ve inandırıcı özellikleriyle genel. Genel yanı ile gerçeğe yaklaşır. ayrıntılı çalışma yapılır. Bu çalışma sonunda. hepsini senaryo öyküsüne koymadığı ilginç dipnot biçiminde geçmiş öykülerini yazar. hakkında söyledikleri Sözcükler dışında. Zelazny. Bu yönelimle. Kişinin kişilik yapısı. tipik olan çeşitli özellikler. Amaç. Bu tekniği kullanmak zordur. Film öykülerinde. araştırma. devingen olmasıdır. bireyin kişiliğinin. tip için olduğu kadar kişilik için de zararlıdır. çeşitli olaylar karşısındaki yönelimleri ile tepkilerine ilişkin çok değerli ipuçları. gibi. varlıklarını açıklamalarına izin verin ve o zaman. belli durumlar ve olaylar bir araya getirilir ve ortaya bir sentez çıkar. Fiziksel devinimlerle kişiler. Senaryoda Kişiliğin İşlenmesi    Bir kişilik hakkında bilgilenme için iki yol vardır: Fiziksel devinimleri. Nedeni. Bu konuda bilimkurgu ve fantezi yazarı Roger Zelazny'nin2 çalışma yöntemidir. Niçin öyle olduğunu ya da olmadığını da bilmek gerekir. A. tek bir yönüyle. bu karmaşık bileşimin sonucudur. Kişi hakkında. Bir kişinin geçmişi hakkındaki bilgi. önceden kişileştirme çalışması yapsanız da kişilik hakkında var olan şeyleri.

kişiyi belli bir durumda. herhangi bir şey biliniyor mu? Shakespeare biliyor muydu? O. bir şeyi istemekle yetinmez onu elde etmek için herşeyi yapar.2. Kişiler. Güçlü ve ne istediğini bilirler. alkolik büyükbaba. Kara Güldürü ise.3. 1. Eleştirel tavır. korkusu hedefinden büyük olan. İyi işlenen kişi. güldürüyü buruklaştırarak eleştiriye görüş açısı kazandırır. korkak. kişi ile kendi arasında bir benzerlik kurma. yaşamın derinliklerine sahip olunamayacağı duygusunu uyandırır. Duygusal yakınlaşma. İzleyici. gidişini belirler. aynı koşullar altında kendisinin nasıl davranacağını ve nasıl davranması gerektiğini düşünür. İzleyici böyle kişilerin endişeleri.Bir başka yaklaşım. İzleyici. dirençsiz. karşılaştırma yoluyla 10 . Kahramanın kişiliğini ortaya koymak için diğer bir yöntem. kahramanın (ya da ikincil kişilerin) derinliğine işlenmesinde sorun yaratır. Çatışmayı yaratır. başka davranış olasılıkları olmasına karşın. Senaryodaki her karakter birincil kişi olamaz. Prince of Thieves (Robin Hood. öykünün başkahramanı olan kişilerdir. eleştirel tavrını sürdürmesini ister. şen ve melankolinin karmaşası bir kişidir Fazla bilgiye gerek de yoktur. güçlü tutkuları olmayan karakterlerden birincil kişi olmaz. Örneğin. Uysal. izleyicinin kişiyi. izleyici için çok ilginç olabilir. içkici. izleyicinin kişilere duygusal olarak yakınlaşmamasını. belli bir davranış biçiminde görür.     Oyunun yönünün. Örneğin. İyi bir birincil kişi. rakipleri vb. izleyicinin eleştirel tavırla algıladığı kişilerdir. Birincil kişiler. Bu yaklaşımda. kendinizi kısıtlamayıp. karşıtları. William Shakespear’ın “Henry IV” ve “Henry V”deki karakteri. sıradan kişileri yazar iken. yargılar. Senaryoda ayrıntılı çalışılmayan kişiler. akraba. Kişinin kişiliğinde. yanında çalışanlar. kişiye ya duygusal yakınlık bağıyla ya da eleştirel tavırda yaklaşır. beğenmediği kişilerle özdeşleştirmesine yol açar. kişiler çok iyi işlenmiş görülebilir ama işlevlerinin fazla olmaması bir risktir. Hırsızlar Prensi”ndeki ‘Nottingham Şerifi’nin yaptığı şeyleri bilmek izleyici için gerekli miydi? O. Kişilerin lalettayin biçiminde anlatılarak geçilmesi. Alan Rickman'ın “Robin Hood. amaçsız. Sir John Falstaff’ın çocukluğu hakkında. olsa da sürükleyici bir senaryo çıkmaz. yazarın Windsorun ‘’Şen Kadınları’’ oyunu için. Güldürü kahramanları. izleyicide kimi şeylerin oluşmayacağı. iğrenç kasap. kuşkuları hakkında. kişinin yöneliminde kendi acılarını görme eğilimi yaratır. yalnızca amaca uygun varlıklarını sürdürürler. izleyici için tümüyle kötü bir adamdır. arka plânda oluşturduğu Sir John Falstaff’dı. toplumun aksayan yönlerini eleştirir. Arkadaş. yalnızca Shakespeare’in yarattığı şişman. ikincil kişilerin varlığıdır. Çağdaş anlatımlı filmler. gerçekten bir şeyler bilmek istiyor mu? Sorunun cevabı “hayır” ise bu kişiler ilginç olmayabilir. onlara olağanüstü gerçek dışı yaşam yaratmanızdır. Böylece öykü. Senaryonun konusu genellikle onların üzerine olduğu için bu karakterlere “eksen karakter” de denilir. Birincil ve İkincil Kişiler Birincil kişiler. kınar.

başarılı filmleri. giysilere özgü bir ayrıntı. Silence of the Lambs (Kuzuların Sessizliği)’nde Anthony Hopkins'in oynadığı Hannibal Lecter. doğal olması gerekir. ağzından düşmeyen bir söz. devinimler. Robin Hood: Prince of Thieves {Robin Hood: Hırsızlar Prensi)'de Alan Rickman'm oynadığı Nottingham Şerifi kişiliklerini anımsayın. Her kişinin tikel ve ayırıcı özelliği bulunması. dişlerinin arasında çiğnediği bir şey. Hamlet’ in babasını öldüren. ayırıcı ve özgün yönleriyle sezmesini sağlar. kişiliğin ön sıraya geçtiği de görülür. Bu adı geçenler tam anlamıyla kötüdür ama hep yanlış anlaşıldıklarını iddia ederler. yalnızca ‘’kişi üzerine dikkati çekmek’’ için kullanılır. bireysel. Bu tür özellikler kişinin tin yapısı hakkında kesin bilgi vermese bile. Fotograf 1. Kimi zaman ayırıcı özellik. Claudius. kimi tepkiler. Bir görüşe göre.5: Anthony Hopkins'in oynadığı Hannibal Lecter  Gerçekten Kötüler: Bu kişilerin kendilerini haklı gösteren. İkincil kişiler yazılırken. özel bir sırıtma biçiminde ya da fiziksel bir özür. tipik konuşmalar. onlara da birtakım özellikler ve derinlik verilmelidir. kişiliği hakkında bilgi verme amacı gütmeden. Örneğin Hitler'in gerekçesi: Yahudilerden ve kendisine göre aşağılık olan ırklardan dünyayı temizlemek. gerekçeleri vardır. olabilir. Yalnız bu özelliklerin öyküyle ilgili olması. oyuncu onu sevgiyle oynar. işi kolaylaştırır. Bunlara “gimmick” denilir Ama kimi durumlarda. kötülerden ayıran başlıca özellik. yalnızca üstün ırkın yaşayacağı bir dünya yaratmaktır. izleyicinin bir kişiliği. topallama vb. ayrıntıları çoğu kez ikincil kişiyi diğerlerinden ayırt etmeye yarar. özel bir nesnenin (aksesuar) kullanılması gibi tikel özellik. Hamlet'i de sevdiğine kendini inandırır. İkincil kişiler iki durumda verilebilir  İyi Duygular Taşıyan Karikatür Kötüler: Bunlar gerçekten müthiş kişilerdir ve kişiliğinde güç ve şiddet vardır. ikincil kişilerinin kişiliklerinin iyi işlenmesidir. bir söyleyiş bozukluğu.kahramanı izleyiciye daha iyi tanıtır. öykünün içinde ve izleyici için hiçbir zaman yapay bir öğe gibi kalmaması. Sevgiyle yazdığınızda. Tikler. elinde sürekli oynadığı bir nesne. 11 . Hamlet'de. benimsediği nedenleri. çıkardığı bir ses. Bu tür ayrıntılara tikel ya da ayırıcı özellikler denir. Kişinin ayırıcı özelliği. Hamlet’in annesi Gertrude'yu gerçekten seven.

ya da Şaban’dır.4. Böylece. Haydar. Adları. Mükremin.Gerçekten de düşünmeye değer: Namuslu bir kasiyer kızın adı Filiz olabilir mi? Askeri lisede okuyup geleceği parlak olan bir teğmen adayının adı Kemal olabilir mi? Hızlı araba kullanmaktan hoşlanan ve kızlara laf atan mahallenin bıçkınına en uygun isim Serdar olabilir mi? Kasabın çekingen ama çalışkan çırağına Mustafa ismi yakışır mı? Madamın paralarını aşırtan bakıcı kıza Kezban ismini vermek rolün gereğini karşılar mı? Bir mafya babasına Haydar adını vermek doğru olur mu? Onunla mücadele eden genç ve idealist bir hukukçunun ismi Vedat olabilir mi? Burada seçilen ismin rengi. bir iki sahne boyunca görüyorsak. Fotoğraf 1. kişilerin kişiliğini duyumsayarak tasarlamak gerekir. Gönül. Sibel. bu nedenle kişinize verdiğiniz adlar konusunda oldukça titiz davranmak gerekir. çatışmayı. kahramanlık çağrışımı yapar. kısaca söylersek dramayı geliştirici büyük engeli ya da engelleri oluşturur. tonu. Cüneyt. Aslında adlar çok şey anlatırlar.Kötü adamın güçlü görünümü. Tayyar biraz daha üçkâğıtçı tipleri akla getirir vs.2. onu belli çağrışımlar uyandıran bir isimle tanıtırız. delikanlılığı az çok çağrıştırır. yoksa Uğur. Türkan. Sevim. Örneğin uzun uzun Duygu diye birinden sözedilir ama bu kişi erkek 12 .6: Erol Taşın “Susuz Yaz” (1963-Metin Erksan) filminde oynadığı. tınısı çok önemlidir. kahramanı. Burada kuşkusuz kültürel çağrışımlardan da yararlanırız. yoksa Mülâyim ya da Müşfik midir? İdealist bir genç gazetecinin adı Hulûsi mi olmalı. Esra ya da Defne mi? Pek çok fıkrada olduğu gibi. Umut gibi bir isim mi daha uygun olur? 1990’larda güzellik yarışması kazanan genç bir kızın öyküsünü anlatacaksanız. Sert bir delikanlı için daha uygun isimler Kerem ya da Ekrem mi. ona bir beden veriyorsunuz. kimi filmlerde isimler cinsiyete ilişkin yanılgılar yaratmak için kullanılır. Esin. bir karakterin uzun uzun nasıl biri olduğunu anlatmak yerine. Pervin gibi isimler annelerinin dizinin başından ayrılmayan namuslu mahalle kızlarını akla getirir. efendi ve terbiyeli adamları akla getirirken. Özellikle de isimleri taşıyan kişileri en fazla birbuçuk iki saat süren bir filmde. köylünün baş belâsı konumundaki rolüyle 1. Kişi Adları Bir kişiye ad verdiğinizde. Murat ya da Kemal. adını Müzeyyen ya da Kerime mi koyarsınız yoksa Burcu. Behçet. Tarkan. Kemal Sunal’ın şapşal rolleri oynadığı filmlerdeki adı genellikle ya Apti. Ebru.

kadın düşkünü. Bir de “İnek”. isimler kadar. Şiddeti seven. Oysa kişileri daha görmediniz. Size söylemek istediğim…. ama herkes ona Eko der. İsimler bazen açık ya da örtük imalar yapar. şimdi beni dinle Michael…’’ “Adınız neydi?” “Wilkins… Michael Wilkins” “Evet Bay Wilkins. Ya da tersi. . Mahmuta ise Maho derler vb. Lefuet’i tersten okuduğunuzda ‘Teufel’ sözcüğü çıkar. arsız ve kanun tanımaz bir dedektifin adı olsa olsa ya Mike Hammer. Ümit diye sözü edilen biri aslında kadındır. Öte yandan. Örneğin mahalle delikanlısının adı Ekrem’dir. Bir Alman TV dizisinde insan kılığındaki şeytanın adı Baron Lefuet’tir. Tekin’e kısaca Teko. Angel Heart’ta insan kılığına giren şeytanın adı “Bay Lucifer”dir. “Adın neydi? “Michael Wilkins” “Tamam. Eko. Teko ya da Maho. Bu da şeytan sözcüğünün Almancasıdır. kişilerin yaşları. lâkaplar da önemlidir. 13 . “Jilet” vb. lâkaplar vardır. karakterlerin bir kliğe ya de çeteye üye olduklarını ima etmeye ya da vurgulamaya yarayabilir söz gelimi. Bu kısaltmalar ve lâkaplar karakterin ilk izlenimini belirli ölçüde değiştirir.çıkar. Lucifer ise aslında şeytanın adlarından biridir. Müzeyyene komşu teyzeler kısaca Müziş diye hitap eder. sağlığımız açısından yararlı olmayacağı açıktır. ilişki dereceleri ve aralarındaki hiyerarşik düzen hakkında bir şeyler öğrenebiliyoruz.” Bu diyaloglarla yalnızca isim kullanımından ve diyaloğun gidişatından bile. Örneğin Jilet lakaplı biriyle kavgaya tutuşmanın. “Profesör”. Bunlar da karakter hakkında ipucu verir. ya da Dirty (kirli) Harry olabilirdi. Lakap kullanımı özellikle kişilerarası ilişkilerin derecelerini ve atmosferini belirtmenin yararlı bir yoludur.

Fotoğraf 17: Adları. kişilerin kişiliğini duyumsayarak tasarlamak gerekir (Muhsin Bey-Şener Şen) 14 .

Kahramanın ismi onunla özdeşleşmiş olmalı. onların önemli olmadığını vurgularsınız ki. değerlerine bağlı “eski usul” bir adamdır. bu da onaylanacak bir yaklaşım değildir. nereden çıktı?” gibi sorulara neden olur. Anlaşılması zor ya da resmiyet bildiren adlar kullanılmamalıdır. Aysel. Emine. Ama adlar bize kimi şeyleri söyleyebilir. Yalçın’ın kim olduğunu anlamakta güçlük çekecektir. onu anlatmalıdır. Amca Reşat Çocukken adını ritmli olarak söylediğimiz sevecen bir bakkaldır. Yeni başlayan çoğu senaryo yazarı. Adların. Yabancı gerçek adlar için almanaklara ya da ansiklopedilere bakın ve o ülkenin tarihinden adlar seçin. Ancak bu düşünce çok doğru değildir. bir anlamda filmi izlemeden karakter hakkında izleyiciye bilgi vermektedir. Hırsız. Başka bir örnek: Öykü başlangıcında kahramanınızı “Yalnız Adam” olarak belirttiniz diyelim. kişi tanımlarının iç içe girdiği karmaşık senaryo önerisi öykü ilerledikçe. Bu senaryonuzu okuyan kişide (yapımcı ya da yönetmen). Temel. Yabancı ad kullanımında dikkatli olun. Bu ilgiyi başka yöne çeker. saf. örneğin erkek yürekliliği gösterdiği gerekçesiyle erkek adı vermeyi sever. Merve. sanki bir yazın öyküsü yazıyormuşçasına “Yakışıklı Genç” diye başlayıp sonra aynı kişi için. Öykü ilerledikten sonra “Yalnız Adam” kadın kahraman ile buluşmaya başladığında. ünlülerin adını (Gandhi gibi) kullanmayın. bu İrfan kim. “Muhsin Bey”. Mehmet. Fadime hemen Karadeniz yöresi insanlarını çağrıştırır. Ama kişileri. Ali. Ayşe sık rastlanan kadın adlarıdır. Muhsin adının sözcük anlamı da “gönlünden çokca veren” dir. Kadına erkek. Baran adlarına Anadolunun doğusunda sıkça rastlanır. Kişiler hakkında espri yapmayı düşünmüyorsanız. o kişiliklere ilişkin bir görüntü yaratır. Yukarda ve yanda gördüğümüz iki örnekten birincisinde kahramanımız Yavuz Turgul’un Muhsin Bey filmindeki “Muhsin” karakteri İstanbullu. Deniz. erkeğe kadın adı verecekseniz gerekçenize daha sağlam kanıtlar göstermelisiniz. Toplumsal durumların moda ettiği adlar da vardır. isminin sonundaki bey sıfatını tam anlamıyla hak etmektedir. Hırsız gibi değil. Alaycı Hırsız ya da Yalnız Adam gibi tanımlayıcı bir sıfatla ayırmak gerekir. bir Anadolu çocuğunu anlatmakta. "Yakışıklı Gence ne oldu. Dursun. örneğin: Can. 2. Tüm kişilere ad vermek durumunda değilsiniz. Şişman Hırsız. Kişiler bilinçli konulan takma adlar olmadıkça yeterli gerçeklikte ve inanılabilir adlara gereksinirler. 80'lerde hızla değişen şehre ve köyden kente göçün getirdiği kültür erozyonuna yabancı kalmış ve ilkeleriyle yaşamaya devam etmiştir. İnançsal nedenlerle Ahmet. Evren. 15 . Ahu. cahil. Bazı durumlarda kahramanın adı filmin adı da olmaktadır. gerçekten bir kent soylu olup. 1. Kadınlara erkek. İkinci kahramanımızın adı “Salako” olup. Örneğin. adının “Yalçın” olduğunu yazdığınız zaman senaryoyu okuyan. Hamza. musikiye ve çiçeklerine düşkün. erkeklere kadın adları vermemeliyiz. Berivan. Kimi profesyonel senaryo yazarları kadınlara çeşitli nedenlerle. Kişiye bir ad ya da sıfat vermemekle. Cafer sık rastlanan erkek. Ancak bazı isimlerin hem kadın hem erkek ismi olduğu da unutulmamalıdır. “İrfan” adını kullanarak sürdürür.

Oynadığı bu benzer roller dışında onu değişik bir rolde düşünmeniz olası mı? 16 . izleyicide beğeni uyandırmak amacıyla. Butch Cassidy and the Sundance Kid'deki tüm tepkileriyle. Up Close and Personal (Çok Yakın çok Özel). filmi sıradanlaştırır.2. Kişilere Göre Oyuncu Kimi senaryo yazarı. Bu da senaryo yazımı sırasında kişilik yaratmada bir başka yöntemdir. Three Days of the Condor (Akbabanın Üç Günü).1: Kartal Tibet’e uygun bir karakter “Tarkan” Oynayacak oyuncuları düşünerek yazmak. tutarlı kişiler yaratımında yazara kolaylık sağlar. yıldız oyuncu her şey. senaryonuzu okuyana (yapımcıya ve yönetmene) değil. Bu filmleri izlerken. kadın kahramana olsun. başka bir sayfada “Naci Bey” diye adlandırmayın. adı geçen filmlerdekine benzer bir kişidir Redford. Bu uygulama “kim kimdir” bulmacasını çözmekten kurtulan yapımcıyı ya da yönetmeni de mutlu eder. Resim 1. Robert Redford'un değişik durumlarda nasıl tepki verdiğine dikkat edin. Senaryonun herhangi bir yerinde “Adam” diye belirttiğiniz kişiyi. Bu tür yapımlarda. Ama her tür filmde aynı oyuncunun o role uygun olarak düşünülmesi. yazacağı kişiliğe uygun oyuncuyu saptadıktan sonra senaryosunu yazar. 1. Kişiyi baştan nasıl tanımladıysanız sona kadar aynı tanımla sürdürün.5. yıldız oyuncuya göre düzenlenebilir. diğer tüm öğeler bahanedir.Buradaki sürpriz. Yıldız oyuncu için yazılan bir senaryoda her şey.

Daha sonra kahramanın dış yaşantısı saptanır. Kahramanını 17 . elde ettiğiniz şey olacak. her öykü için rahatlıkla düşünebilirsiniz. doğru oyuncu seçimi öyküyü zenginleştirir. Dış yaşantı ise filmin başlangıcından bitimine kadar olan süreyi kapsar. kahramanın doğumundan filmin başladığı ana kadar olan süreyi verir. öyküyü tasarlarken. güldürü filminde düşünmeyin! Temel olarak.8: Akbabanın Üç Gününde Robert Redford Elbette yıldız oyuncu değil. Kasting. İç yaşantı. kasting kavramı içinde kabul edilir. Bazı görüşlere göre Kasting sanatın değil becerinin/ustalığın tekniğidir. Bu bölüm izleyiciye sahnede gösterilmez ancak yazar tarafından çok iyi saptanmış ve kâğıda dökülmüş olması gerekir. güvenilir yapar. Burda yazar önce karakterin iç yaşantısını oluşturur. ulaşım. karakterinin kişiliğini bilmek zorundadır. konaklama. bir prodüksiyonda. onun kişiliğinin kullanması düşünülecek. 1. Yazar bir kahraman üzerinde karar verip. rolü oynayacak oyuncu ile birlikte düşünmek gerekir. Böylece tutarlı bir kişilik gelişimi. Güçlü kişilikler yaratan böyle bir oyuncuyu. tüm filmlerinde (ve dizilerinde) bu kalıbı yineleyen bir oyuncuyu.Fotoğraf 1. senaryonuzda kişiler kendileri için konuşsun. Prodüksiyona başlamadan önce ve sonra ihtiyaç duyulan oyuncu. rollerin dağıtılması ve figürasyonun sağlanması ve bunların organize edilmesi işlemidir. Yazar senaryosunu yazarken en önemsiz bir sözcüğü bile kâğıda dökmeden önce. senaryosunu yazarken kahramanın kişiliğini tüm hatlarıyla oluşturmanın ve ona bir can vermenin yollarını arar. yani kişilik oluşturma aşamasıdır. yardımcı oyuncu ve figürasyon kadrosunun sağlanması ve bu işlemler için gerekli iletişim.6. Peter Sellers gibi oyuncular çok yönlü olabilir. Senaryonuzdaki kişilikler için kimleri düşündüğünüzü kimseye söylemeyin. Bu da kişiliğin açığa çıkartılma aşamasıdır. Karakterin Oluşturulması Karakter senaryonun temelini oluşturur. İşinizi doğru yapmışsanız.2. izin verin. Kişiliklere. Ama sert tavır ve bakışları ile kalıplaşan. kostüm gibi yardımcı hizmetlerin sunulması.

tiyatro ve yazın sanatları. Onu keşfetmeye bir bakış açısı kazandırmaya çalışır buna da karakterize etmenin başlangıç noktası denir. Resim. yarın da değişmeyecek bir gerçektir. dudaklarının yapısı vb. Bir karakterin üç boyutu vardır:  Fizyolojik Boyut (Fiziksel Görünüm) Kişinin fizyolojik boyutunu ortaya koyabilmek için aşağıdaki soruların yanıtlanması gerekir. kişiyi her zaman öteki kişilerle ilişkide görür ve değerlendirir. her şeyden önce toplumsal bir varlık olduğundan. zarif. çirkin. ister tipik yönleriyle. artık onu senaryoda yer alan diğer insanlarla ilişkiler içine sokmaya başlar. niçin?  Dış görünümdeki kusurları:  Biçimsel bozukluklar:  Doğaya aykırı yönleri:  Doğuştan gelme:  Kalıtımla gelen:  Sosyolojik Boyut Kişi. şişman. nesnelerin fiziksel ve manevi dünyası dışında bulunan ve toplulukların toplumsal dünyasında doğar. bir kısmı ise yazarın betimlemesine bağlı olarak ya da özgür olarak yönetmen ve oyuncular tarafından uygulanır. büyür ve gelişir. temiz. heykel. ister ayrıntılarıyla. devinim ve duruş):  Görünüş (yakışıklı.  Cinsiyet:  Yaş (Kaç yaşında gösteriyor?):  Vücut yapısı:  Ağırlığı:  Boyu:  Saç rengi:  Göz rengi (Gözlüklü ya da kontakt lensli):  Cilt rengi:  Cilt tipi:  Yüzün biçimi:  Belirgin izler/işaretler (Yüzün belirgin özelliği: Tavır. Kişi. onun bilgi edinme çevresini ve buna bağlı olarak gelişimini olumlu ya da olumsuz yönde etkiler. Sinemada kişiyi. Bireyin yaşadığı çağ ve toplum. içinde bulunduğu çevre koşulları. bu tür etkilenmenin olması kaçınılmaz ve doğaldır.):  Sağlıklı mı? Değilse. şiir.iyice saptamış yazar. Bu yollardan bir kısmı yazar tarafından gerçekleştirilir. dans gibi sanatlarda kişiyi bir bütün olarak ele alabiliriz. Bu sanat dallarında kişi toplumsal varlığı ile bütünleşir. 18 . toplumsal ilişkiler içinde iletmenin yolları mevcuttur. Oysa sinema. güzel. zayıf. Bu hiç değişmeyen. pasaklı.

Bu ilişkiler karşıt kişilerle yapıldığında senaryoda etki artar. her bireyin kendi doğasından gelen özellikleri (psikolojik boyut) ve koşullarının yanı sıra. şehirli. köylü):  Geçmişi: o o o o  Doğum yeri: Çocukluk tipi: İlk anısı: Üzerinde etkisi olan çocukluk anısı ve etkisinin sebebi? Ev yaşamı: o          Aile içi ilişkiler: Anne ile ilişkisi Baba ile ilişkisi: Kardeşler (Kaç tane? Doğum sırası. Senaryo öyküsündeki kişiliklerin sosyolojik boyutu aşağıdaki soruların yanıtları verilerek ortaya konulabilir: Toplum içindeki sınıfı (işçi. Kişiliğin gelişmesi. kişinin çevresiyle verilmesinin yararı büyüktür. Örneğin yaşlı/genç. arkadaşlık bağları kişiliğin bir yönünü belirler. patron/işçi vb. zengin/yoksul. Kişilerarası ilişkiler. aile. yönetici. her biri ile ilişkiler) Kardeşlerin çocukları Ana/babanın alışkanlıkları: Ana/babanm zihinsel gelişimleri Ana/babanın kusurları (Öksüz/yetim) Ana baba ayrı ya da boşanmış Savsaklama (Karı/kocalık durumu)  Uğraşı: o Yaptığı iş o Çalışma süresi o Çalışma koşulları: o Geliri (Parasal Kazancı) o Sosyal güvenlikli olması ya da olmaması: o Çalıştığı yere karşı tutumu : o Çalışmaya uygunluğu. çevresiyle kurduğu ilişkilere ve özellikle bireysel olarak diğer kişilerle ya da insan topluluklarıyla kurduğu ilişkilere geniş ölçüde bağlıdır.Senaryonuzda güçlü kişilik yaratımı ve ortaya konulmasında. 19 .

 Eğitimi: o Okuduğu okullar ve özellikleri: o Okulda sevdiği ya da sevmediği dersler ve sebebi? o Aldığı notlar o Yetenekleri o Eğilimleri Çevre içindeki yeri: o Kişi nerede yaşıyor? o Kişi nerede yaşamak istiyor? o Arkadaşları arasındaki durumu?(önder ya da değil) o Spor/sanat etkinliklerinde ve kulüplerdeki yeri/konumu: o Kişi.) Özel ilgileri (sevdiği. diğerleriyle nasıl bağlantı kuruyor? Nasıl anlaşıyor? o Yabancılar? o Arkadaşlar? o Karısı/Kocası/Sevgilisi? o Erkek kahraman/Kadın kahraman? Kişi. hoşlandığı şeyler. kahraman görünümünü nasıl sağlıyor? İlk izlenim: o Nasıl? o Hangi oluşumlar bu izlenimi değiştirebiliyor? Kişi hakkında ailesinin/arkadaşlarının çok hoşlandıkları nedir? o Kişi hakkında ailesinin/arkadaşlarının hiç hoşlanmadıkları nedir? Çok büyük başarıları: o Küçük başarıları: o Özel tavır ve hareketleri: o Konuşurken kullandığı deyimler: o Konuşurken kullandığı anlamı güçlendirici sözcükler (küfür. vs. merakları): o Sevdiği renk: o Sevdiği giysi-Neden? o En az sevdiği giysi-Neden?    20 .

düş kırıklıkları Huyu (sinirli. öykü.)Niçin? o Bunu yapmaya ne derece önem veriyor? o Ne derece az önem veriyor? o Çok değer verdiği eşyası/malı. savaşkan. hangisi? Ne zaman ve kaç tane? o İçki. altında yatan anlamı da göz önüne almak gerekir. iyimser) nasıl ve niçin o huya sahip? İçe dönük ya da dışa mı dönük.)  Alışkanlıkları: o Sigara. uysal. dergi. vb.Hangi tür?Niçin?)Sinema/Tiyatro Hangisi? Niçin? Yiyecek: Merakları (kitap. ahlâksal ölçütler Kişisel davranışına yön veren güçler (önermeler) ve tutkular Umduğunu bulamama. araba kullanma. ava gitme. insan davranışının yalnızca yüzeysel görünümünü değil. niçin?): Yazın (Roman. müsrif mirasyedi. hangisi ne zaman ve kaç tane? o Para harcama alışkanlıkları (tutumlu. saldırgan) Saplantılar Yasaklar Boş inançlar İlginç huylar ve güdüler Yetenekler 21 . şiir. karamsar. niçin? Yaşama karşı tutumu (ezik. vb. psikolojik boyuttur. Bu nedenle kişilik yaratımında üzerinde en çok durulması gereken boyut. bahçe işi. vb. gazete okuma.o o o o o Takı ve diğer aksesuarlar: Müzik (Hangi tür. pul vb. Kişinin psikolojik boyutunun ortaya çıkarılması için aşağıdaki soruların yanıtlanması gerekir:            Cinsel yaşam. niçin? Dinsel inançlar: Irk/Milliyet:    Psikolojik Boyut Senaryoda kişilik çizilirken.biriktirme.

kendisinin de utandığı. nedir isteği? Neden? Kişiliğinde en güçlü kaynak (Bunu ya bir biçimde gösterir ya da göstermez) Kişinin güçsüz yanları (Güçsüz yanları çevresindekilerce biliniyor mu? Bilinmiyorsa. en kötü özelliği nedir? Bunlar dikkate değer. küçük pişmanlıkları) Kişilik kusurları Kişinin karanlık gizleri: Başka biri tarafından biliniyor mu? Biliniyorsa kendisi mi söylemiş? Biliniyorsa. kişinin düşünceleri nelerdir? 22 . kişi bunu nasıl gizliyor? İncitilebileceği en büyük yanı nedir?)      Kendini Algılaması: Kişi bir sözcükle kendini tanımlayabilir mi? Kişi kendini bir paragrafla nasıl tanımlayabilir? Kişinin fiziksel yönünde dikkati çekici en iyi özelliği nedir? Kişinin fiziksel karakteristiğinde dikkate değer. Zekâ düzeyi Kendine özgü garip yanları Belirgin beceriksizlikleri İyi kişilik özellikleri ( Büyük pişmanlıkları. geçmişteki başarısızlıkları ve bu durumun sebebi? Bir isteğinin olacağı söylendiğinde en çok ne ister. diğerleri nasıl öğrenmiş? Kişiliğinin ortaya çıkmayan beğenilecek yönü nedir ve niçin bu yönü beğenilecek türdendir?      Kişi en çok neden etkileniyor? Niçin? Huzurlu olduğu zamanki davranışları Hasta olduğu zamanki davranışları Kendisi hakkında neler düşünüyor Öncelikleri Diğer insanların bildiği.                Dil ve yetenek becerileri Özellikler Düşünsel davranışlar Hayal gücü (imgelem) Yargı gücü Beğeniler Denge. gerçekçi özellikler mi? Değilse niçin değil? Diğerlerinin kendisini nasıl gördüğüne ilişkin.

Kişinin kendisi hakkında. kişinin bu amaca varmasında nasıl etkili olabilecekler? 23 . niçin?      Amaç/Amaçlar: Yakın amaç/amaçları: Uzun zamana yayılan amaç/amaçları: Kişi bu amaç/amaçları başarmak için neler tasarlıyor? Diğerleri. kişi düşündüğü kadar mutlu olabilir mi? Olmazsa. değiştirmekten çok hoşlanacağı dört önemli şeyi ne olabilir? (Önem sırasına göre) Niçin? Örneğin birinci derecede önem verdiği şeyi değiştirdiğinde.

 Kişiliği (karakter) ve işlevlerini inceleyiniz.  Bol bol kitap okuyup. sinema filmi izleyerek hayal gücünüzü  İşlevlerine göre tipleri analiz ediniz.  Denemeler yaparak. yakın çevrenizde gözlemlemeye çalışınız.  Sinema teknolojisindeki gelişmeleri yakından takip ediniz.  İzlediğiniz filmlerdeki tiplerin benzerlerini. ayrıntılara dikkat ediniz.  Bir karakter oluşturunuz. zenginleştiriniz.UYGULAMA FAALİYETİ İşlem Basamakları Öneriler  Bu işlemler sırasında. 24 . ifade gücünüzü zenginleştiriniz.

5. genel değerlerin ve değişmeyen insan özelliklerinin simgesidir. fizyolojik. ( )Psikopatalojik tipler. sosyolojik ve ekonomik olmak üzere üç temel boyutu vardır. Doğru cevap sayınızı belirleyerek kendinizi değerlendiriniz. tamamen hayal ürünü uydurma tiplerdir.ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME Aşağıda ki ifadeler doğru ise parantezin içine D yanlış ise Parantezin içine Y harfi yazınız. DEĞERLENDİRME Cevaplarınızı cevap anahtarı ile karşılaştırınız. 1. soyut. her yerde rastlanılan. ( )Evrensel tipler. ( )Karakterin. Cevaplarınızı cevap anahtarı ile karşılaştırınız. 2. Yanlış cevap verdiğiniz ya da cevap verirken tereddüt yaşadığınız sorularla ilgili konuları. 4. 25 . faaliyete geri dönerek tekrar inceleyiniz Tüm sorulara doğru cevap verdiyseniz diğer faaliyete geçiniz. ( )Senaryoda kişilik ve tip. 3. birbirine karşıt yöntemlerin ürünüdür. toplumsal sorunların belirlenmesinde de kullanılır. toplumun portresini çizdikleri kadar. ( )Toplumsal tipler. 6. ( )İkincil kişilerin bir önemli görevi de kahramanın kişiliğinin. ortaya çıkmasını sağlamaktır.

Kişi açısından ele alınırsa. çekimi ve kurgusunun tamamlanışına dek nedenleri. itici bir güce dayanmayan eylem. acıkma. SENARYODA DEVİNİM Devinim. yapmanız gereken öncelikli araştırmalar şunlardır:   Senaryoda. itici güçlere dayanarak gelişen. sosyolojik ve psikolojik boyut ve durumlarını daha etkili vermek için bu yapılır. gerekçeler. DVD ve VCD satan mağazalarda gezmeniz gerekir. yalın anlamı içinde. yoksa görüntü aracılığıyla mı anlatılmasının daha etkileyici olduğunu araştırınız.  Niçin devinime başvurulur?   Filmin genel havasını vermek. Ayrıca. senaryo yazım aşamasından başlayarak. televizyon kanalları ve film şirketlerine giderek metin yazarları ve yönetmenlerden ön bilgi edinebilirsiniz.ÖĞRENME FAALİYET-2 ÖĞRENME FAALİYET-2 AMAÇ Uygun ortam sağlandığında. 2. eylem olarak görünümüdür. Bir senaryoda anlatılanların sözle mi. gerekçesi olan bir sonucun. güldüren / coşturan eylemdir. zorunlu bir takım sebepler. 26 . ARAŞTIRMA Bu faaliyet öncesinde. etki uyandıran düşünce ya da izleyicinin ilgisini uyanık tutan. korkma. dramatik etki yaratmak. Böylelikle filmin tümünün ya da kimi sahnelerinin ritmi sağlanır. Öykü akışını hızlandırmak. Konuyu açık-seçik göstermek. gerekçeleri olan eylemlerin oluşturduğu devinimler dizisinin bileşimidir. için başvurulur. amacı ile bu yapılır. gerekçeye. film öyküsünün akışına bir değişiklik getiren. Araştırma işlemleri için. hiçbir sebebe. Kişilerin fizyolojik. üşüme. öykünün ve kişilerin devinimini sağlayabileceksiniz. Başka bir deyimle devinim. Bir film. sevme gibi herhangi bir itici güç. internet ortamında. Kişi ve teknik açıdan düşünüldüğünde. devinim değil. devinim sayılabilir. yavaşlatmak için devinime başvurulur. hareket unsurunun eksikliğinin doğurabileceği sonuçları araştırınız. yalnızca eylemdir.

karşıt güçleri simgeleyen öykü kişilerinin iyi belirlenmesini. organik olarak iç içe işlenen dört devinimi kapsar. anlamı daha yoğun ve etkili bir biçimde sunmak. çatışmaları doğuran ve onları izleyen durumlar ve ilişkiler. öykü deviniminin titiz bir biçimlemeden geçirilmesi gerekir. Dolantısal biçimlemede. dengelenmesini. sanki tamamlamış. Şimdi söylenenleri biraz daha açalım: Herhangi bir film irdelendiğinde. Öyküde görsel olarak yer alan oyunculara ve nesnelere ilişkin devinim (oyuncuların devinimi. Öykünün Devinimi Sanatsal etkinlik kazanması için. aşağı devinim). Bu düzenlemeyi başarı ile uygulayan öykülerde. gerçekleri daha doğru yansıtmak için günlük yaşam akışını tersine çevirmek. tipine/kişiliğine uygun davranış ve devinimlerle olay örgüsünü sürdürür. Devinimle olayların/öykünün gelişimi sağlanır.1. Öykünün şu ya da bu sahnesinin. Öykü akışı ve yönetmenin yorumuna göre çekilen. gösterilen eylemlerin olabilirlik ve derinliğiyle izleyiciyi sarsar ve etkiler. gelişim ritminin gözetilmesini. nesnelerin yer değiştirmesi): Bu işin bir yanı. Karmaşıklık. Olayların gelişiminde “dolantısal biçimleme”den yararlanılır. değişik çekim ölçekleriyle görsel anlatımı bütünleyen. İyi hazırlık yapan bir yazar.   2. senaryosunu yazarken her şeyi. kendinden önceki ve sonraki sahnelerle bağlantısını. değişik ölçeklerdeki ve uzunluktaki çekimlerin sıralanışı (kurgu). bu sahneler içinde oyuncu-nesne-kamera devinimlerinin düzenini iyi bilir. Öyküsünü. film öyküsüne çoğu kez dinamik bir anlam katar. dört temel devinim göze çarpar :   Bir bütünlüğü oluşturan öyküleme ile oluşan devinim. Olayları yaratan. geri. durdurmak. varlıkların. kişiler ile olaylar arasında organik bir bağ bulunur.İzleyicinin iletiyi algılamasına yardımcı olacak güzel ve ilginç görüntü düzenlemesi elde etmek için devinime başvurulur. nesne ve kamera deviniminin ayrı ayrı oluşu ya da oyuncu ve kameranın koşut devinimi. çeşitli öğeler arasında uyum kurulmasını gerektirir. durağan ya da devinimli kamera ile saptanması (kameranın kendi ekseninde ve ileri. Bu biçimleme. sağa. gerçekleştiren kişi. Görüldüğü gibi sinemadaki devinim yalın değil çeşitli kaynaklardan oluşan. çabuklaştırmak. Film öyküsündeki devinim (içerdiği anlamı bozmamak koşuluyla). izleyicinin karşısına çıkacak duruma getirmiş gibi bir bütün olarak belleğinde yaşatır. Diğer yanı ise. Oyuncu ve kameranın bir arada devinmesi: Oyuncu. yukarı. sola. kolay çözümlenmeyecek bir karmaşıklık içerir. atlamak gibi düzenlemelerden yararlanır. 27 . devinen kişi ya da nesnelerin. bütün içindeki yerini. izleyiciyi filme merak ve coşkuyla bağlar.

Sinemada kişilerin devinimi iki açıdan ele alınır: Birincisi. 28 .Dolantı düzenlemesini. devinimle sağlanır. Nasıl birbirine benzeyen kişiler olmazsa. duyarlılığına yönelen devinim. kişinin bir güç olarak düşünülmesi ve bu gücün deviniminin ve gelişiminin ortaya konulması. bir kalıp ya da bir kavram durumuna gelirse.” sözünü anımsayın. serimlenen sorununun bağlantılarında. İç ve dış devinimin uyumu. yaşadıkları ve tinsel konumları) kocaman bir yalan olur. birlikteliğin dramatik akışını sağlar. kişinin nasıl bir devinim içinde kullanıldığı incelenirse. günlük konuşmaların ardında. zorlama durumlar ve rastlantılarla yürür. Kişi ilişkileri “konuşma örgüsüne (diyaloga)” dayanır. durumun iç devinimlerini gösterecek biçimde düzenlenir. Başarılı çalışmalarda. kimi zaman düşünce alışverişini içeren günlük konuşmalar ya da çekişmeler biçimindedir. Bu oluşum. sorunları simgeleyecek biçimde tipleştirir. 2. Her kişi. işte o zaman her şey (kişilerin kişilikleri. belli bir durum çerçevesinde. Devinim dış gelişimden çok. Kişilerin Devinimi “Sinema. iç devinim olarak tanımlanır. Senaryoda. bir amaca yönelik devinimlerle olayları geliştiren kişi/kişiler. durumu pekiştirir biçiminde ele alınır. insanı tamamlanmış bir portre olarak değil. olayları gerçekleştirirken kendilerini de var eder. kişi ya da varlıkların fiziksel davranışlarla görsel yansıtılan eylemler bütünü dış devinim ve izleyicinin düşüncelerine. bir değer yargısını ya da toplumsal bir gücü belirtir. Bir devinimde salt bir imge. Konuşma örgüsü. kişilerin devinimi. İkincisi öykünün biçimsel düzenlenmesinde kişinin devinimli kullanılış amacının ne olduğu. gözönünde oluşan canlı bir varlık olarak ele alır. bu kesiti gerçekçi bir gözlemle izleyen ve sorunu bir durum olarak sunan öyküler. Toplumdan bir ya da birkaç kesit alıp. devingen güçlere ilişkin bir doğruyu dile getirmesi yanında estetik bir etki yaratır. kimi zaman bir karşıtlığı. Bu düzen. belli başlı iki devinim görülür. yapay merak öğesi olarak kullanan kişiler ve olaylar arasındaki ilintiyi göstermeyen öykülerde devinim. Öykünün biçimsel düzenlenmesinde. Sinemada.2. duygularına. Bu öykülerde olayların gelişimi mekaniktir. devinimde de bir olayı sürekli yineleme hakkı yoktur. görünümü renklendirici kişilerin devinime katkıları ya hiçtir ya da bir dereceye kadardır. kişileri. Bir toplum portresi çizilmek istendiğinde. Tıpkı toplum portresi çizen öykülerde görüldüğü gibi. önemli bir yaşam gerçeği ya da toplum sorununun yatmakta olduğu duyumsanır.

Dış Devinim Sinema estetiği tek sözle özetlenebilir: Devinim. Örneğin. Konuşma devinimi. Dış devinimi. gövdeyle yapılan eylemlerin tümüdür. Konuyla ilgili ek bir açıklamaya ihtiyaç duyulmamaktadır. devinimli bir görüntüde. renkli ve gerilimli konuşmalarla varolur (Sinemaya göre. parmakları kirli saçları arasında geziniyor 29 . az sonra başlayacak olan yarış için kulvarda. Fiziksel devinim gövdeseldir. başlangıç duruşunu alan koşucuların yüzündeki anlam ve gergin kasların oluşturduğu fiziksel görünümde. kendi içinde ayrıntılayalım. Bu örnekte olduğu gibi. Gerekçesi olan. edilgen tümcelerden sakınmak gerekir. Çünkü anlatım doğrudan ve görseldir. Nesnelerin gözle algılanan ve eylemin iç deviniminin de yer aldığı. Görsel durumların ne olduğunu tanımlayan. konuşma devinimi ile geliştirilir).3.” Bu örneklerden birinci örnek daha doğrudur. hücresinde amaçsızca gezinir. hayal gücünün güç aldığı kaynakları yok etmiyor mu? Dış devinim yazılırken. aşağıda yazılan örneklerin hangisi daha iyidir? “Remzi parmaklarıyla kirli saçlarını sıvazlarken. tiyatroda sahnede. “Remzi hücresinde amaçsızca. televizyon oyunları / dizileri daha çok.2. dış devinimin tamamıdır. Anlatımlar “geniş zaman” kipiyle yazılır. devinimin mekanik olarak görüntülenmesi. sinemada perdede gördüğünüz dış devinim. Ama durağan bir gövdede de yaratıcı bir güç bulunabilir. izleyicinin belleğinde oluşturmak istediğiniz etkileri devinimle verin. Fiziksel (dış) devinim ile ilgili. yarışın tüm gizli gücü yok mudur? Tersini düşünün. Bunlar anlatımı bozar. “jest-mimik” ya da “niteleme-anlatma”olarak da adlandırılır.

İç devinimle kişiyi/kişileri geliştirmek. Erman topu yakalamak için koşar. Dış devinim açısından oldukça yalın ve 30 . bilinçli karar ve davranışlarıyla zafere ya da mutluluğa yönelir. soluklarını tutmuş bakışları. düşünmeden verdiği karar ve hatalı davranışlarıyla yıkıma. değişik ve yeni yanlarının ortaya çıkmasıdır. ayrımsal bir biçimleme anlayışı gerektirir. kişiler arasındaki karmaşık ilişkinin. kayar ve düşer.Salon içinde yüksekten giden top. Düzlem üzerindeki dairesel. Hidayet soldan koşar. dekor ve müzik) katkısı ile ortaya konur. bu güçleri dikkate almadan. soyut anlamlar. kişinin direncinin azalmaya başladığını ayrımlaması ile başlar. İç Devinim Hemen her öyküde. ne duyumsadığını ve ne tasarladığını izleyiciye söylemez ama düşünce ve duyguların sonuçları devinimle açıkça gösterilebilir. sorumluluğun ne ölçüde kendinde olduğunu düşünür. Bunun için durumun küçük esnekliklerinden. her an geliştirilen olayların kurgusuyla yapılır. İzleyicilerin. Anlamsal Devinim: Daha çok simgesel yapıtlarda. Fiziksel devinime dönüşmeye elverişli olmayan tinsel gerçekler ve olaylar. Kişi yenilgiye doğru adım adım giderken. İç devinimin iki itici gücü vardır:   Kişinin kendi içsel dürtüleri Karşıtların tutkuları ya da çeşitli kaygılarının kişiyi etkilemesi Bu iki faktör ile ‘’İç Devinim’’ oluşur. Filmler genellikle kişinin ne düşündüğünü. elden geldiğince yararlanmak. öykünün vermek istediği düşüncenin geliştirilip açıklanması da mümkün olur. Bu. Kişi.4. çeşitli çatışma ve ilişkilerin simgelerle gösterildiği devinimdir. zikzaklı ya da bir noktaya yönelik devinim yerine. Kişilere ilişkin bilgi artınca. söz ya da filmin yardımcı öğelerinin (ışık. İlişkilerle Gelişen Devinim: Kişilerin birbiriyle olan ilişki ve çatışmalarıyla ilerler. İç devinim. durum içinde gelişimi göstermek zorunluluğu vardır. kişinin devinimine derinlemesine yeni bir yön verir. her fırsatı en sonuna dek ve öteki durumlarla da dengeleyerek kullanmak gerekir. simge gücüyle ilerleyen. Zıplayan topu yakalamaya çalışır. birey ya da toplumla ilgili düşünceler. Kendine acıma ve kendini suçlama arasında gidip gelen iç çatışma. İç devinim. İç devinim. iç çatışmayla iletilen bir iç devinim bulunmaktadır. üç düzeyde ele alınır:    Duygusal Devini: Öykünün duygu yanının devinimi ve etkisi ile gelişir. 2. zaman ve yer değişimine dayanmadan.

birinin diğerine karşılıklı etkisi ile gerçekleşir. tıpkı yaşamda olduğu gibi öyküde karşıt güçlerin. kavga. Kişilerin ve sorunlarının derinliğine incelenmesi. Çatışmalar. Yazarın gözlemi ya da eleştirisi. Kişi karşı durmayla ya kendini tüketir ya çatıştığı güçlere ayak uydurur. Bu güç. kişilerle. Başlangıçta kötü adamın elinde olan güç. Senaryosunda devinimi sağlamak isteyen yazar. edilgenlikten etkinliğe doğru yöneltir. Böylece. ilişki çeşitlemesi. Kişinin yaşam biçimi ve koşulları ile sıkı ilintilidir bu dünya. ama yine de önemli bir akış gösteren öykülerde. bu bütünlüğü sağlamak için ne yapması gerektiğini bilir. geçimsizlik. gelişim kişilerin iç devinimi ile sağlanır. kişiler için de kaçınılmaz olarak aynı değil midir? Genel olarak baktığımızda: İç gelişime de önem veren Batı filmlerine göre. yineleme yoluyla yoğunluk kazanır. kişiyi istemsizlikten isteme. Koşulların yenik düşürdüğü kişi. duruma derinliğine bir boyut ekler ve gerilimi artırır. belli tipleri. durumlardan çok olaylara önem verilir ve olayların gelişimi ile sağlanır devinim. toplumsal bir anlamı taşıyan dramatik devinimin sağlanmasıdır. her kişinin. Bu tür öykülerde olayların itici gücü. Oyuncunun oynarken ne duyması ne yapması gerektiğini öncelikle yazar kararlaştırır. İç devinim yoğun öykülerde karşıtlık ve çatışmaların titizce düzenlenip. geçmişteki Türk filmlerinin yalnızca portre çizimini öne çıkardıkları. kişinin dıştan belli olmayan gerçekleri ayrıntılı olarak ortaya çıkarılır ve iç dünyası aydınlatılır. Devinim. olayların etkisi ile bilinçlenmeye başlar. insan kişiliğindeki gelişimi gösteren devinimlerle ele alınır. Kamera Devinimine ilişkin açıklamalar Senaryonun Dışsal Yapısı (Biçim) bölümünde ayrıntılı olarak açıklanacaktır. ilişkileri ve durumları bu portre aracılığıyla sergiledikleri görülür. Öyküde. Değer ve kazanç ayrımlarının doğurduğu karşıtlıklar. 31 . iyi bir oyuncu elindeki senaryoyu iyice belleğine ve tinine sindirerek her şeyden önce yaratacağı kişiliği bir bütün olarak nasıl anlaması. Kişiler ve ilişkileri hakkındaki bilgi genişletilir. sinema tekniğinin verilerinde somutlaştırılır. direnme ve savunmayla etkili bir dış ve iç devinim sağlayarak kahramanın eline geçer.durağan. Örneğin önlenemez bir biçimde yozlaşan ve çürüyen toplumun etkisi. çekişme gibi dış ve iç çatışmalara yol açar. Bilinçlenme. Öykünün zafer ya da yenilgiyle bitmesi önemli değildir. İzleyicinin başlangıçtaki gözlemi. kişilerin çatışması yoğunlaştırılır. uyumsuzluklarının nedeni gösterilmek istendiğinde. film geliştikçe keskinleşir (Filmleri izlemekle bu saptamayı somutlayabilirsiniz). Kişi sistemi ile olayların gelişimi arasında sıkı bağlantı gösterilmek istendiğinde. ele aldığı her gücün itici enerjisini saptamak ve bu enerjiyi karşıtlıklar ve çatışmalar biçiminde devinime dönüştürmek zorundadır. devinimleriyle bir bütün oluşturacak biçimde canlandırılmasında ilk sorumluluk yazarındır. kişidir. ya da karşıtlarının üstesinden gelir. Devinim. Asıl olan.

izleyici önce odanın içinde bir şeyler arayan adamı görmelidir. Su içmek isteyen bir insanı anlatmak istediğimizi düşünelim: Bunun için en kestirme yol. Sonuçta izleyici. Demek ki dekorun ayrıntıları olarak bir sürahi ve bir bardağa gerek vardır. bu amaç için özel olarak hazırlanmış bir oyunla ortaya konur. Senaryo kurallarına göre bunu yazacak olursak. adamın ne aradığını ve niçin aradığını anlar. Kısaca şarad oluşturmak için oyuncu. sürahiden aldığı su ile bardağı doldurur ve içer. oyuncunun ve dekorun konuyu destekleyici biçimde düzenlenmesi gerekir.2. Adam ne aramaktadır? Bir sürahi ve bir bardak masanın üstünde durmaktadır.5. Ancak bunun dramatik hiçbir yanı olmaz. ancak görüntünün yetersiz olduğu durumlarda başvurulmalıdır. Şarad yöntemini kullanırken. Böylece adamın dikkatinin. Başka bir deyişle şarad. Kamera ise. Yalnızca sürahi ve bardağın bulunduğu bir çerçeveleme yapmalıyız. Televizyon ve sinemada sese. Ancak bazı acemi yazarlar en etkili ve dramatik yöntemin sahnede göstermek olduğunu bilmeden senaryolarında gelişen olayları diyaloglar (konuşma örgüsü) aracılığıyla anlatma yoluna giderler. Şarad simgelerle tanımlanan bir düşüncenin izleyiciye iletilmesidir. gerekse dekor üzerindeki ayrıntıları ortaya koyarak izleyicinin şaradı anlamasına yardımcı olur. içer. hemen o tarafa yönelir. Adam. Yalnızca bir sürahi ve bardağı göstererek bir anlam ortaya koymuş olmayız. aktör gider ve bardağa su doldurur. En sonunda yine aktörün devinimine yer veririz. Bir adam odanın içinde oraya buraya bakarak bir şeyler aramaktadır. Televizyon ve sinemada izleyiciye birşey anlatmanın en etkili ve kolay yolu onu sahnede göstermektir. Oysa televizyon ve sinemada anlatılmak istenenlerin büyük kısmı sahnede gösterme aracılığıyla anlatıldığında çok daha etkili ve dramatik olur. Şarad Görüntüye dayanan yazı biçiminin en önemli örneklerinden biri şarad’dır. televizyon ve sinemada olayların sahnede gösterilerek anlatılması yöntemidir. 32 . onun için şimdi de üçüncü görüntü ögesi olan kameranın kullanılışına başvurmalıyız. Şarad. Bu da ikinci görüntü ögesini oluşturur. Eğer dekor bir odanın içi ise. Odanın bir köşesindeki küçük bir masanın üzerinde duran bardak ve sürahinin çekimi. gerek oyuncuların davranışlarını göstererek. dekor ve kamera hareketi olmak üzere üç ögeden yararlanırız. Şöyle ki. Bu durumu şaradın üç öğesini kullanarak daha dramatik biçimde anlatabiliriz. Şarad seyirci tarafından en kısa zamanda anlaşılmalıdır. sürahi ve bardağa çevrilmiş olduğunu izleyiciye göstermiş oluruz. oyuncuya “susadım” dedirtmektir.

ERKEK (Israrlı): Seni seviyorum… Anlıyor musun? KIZ (üzgün): Yavaşça döner. Ağır ağır odanın öbür tarafına yürür. Kıza doğru yürüdüğünde gözlerinde acılı bir anlam vardır. Anlıyor musun?”demiştir. 33 . Odanın içinde bir kız.Bir başka örnek. bir erkek karşı karşıya konuşmaktadırlar. “Buna olanak yok. Bu örnekte şarad iki satırlık bir karşılıklı konuşmanın yerini almıştır.”demek yerine. Ancak kız. Üzgün ve şaşırmıştır. Çok üzgünüm ama ben seni sevmiyorum. şarad ile yanıt vermiştir. Olduğu yerde kalmış olan erkek görünür. Erkek “seni seviyorum.

 İzlediğiniz filmlerde seçici olunuz. gücünüzü zenginleştiriniz.  Bol bol okuyarak. Öneriler  Bu işlemler sırasında ayrıntılara dikkat ediniz. film izleyerek hayal  Dış devinimi sağlayınız.  Sahneyi şarad ile anlatınız.  Denemeler yaparak ifade gücünüzü zenginleştiriniz  Sinema teknolojisindeki gelişmeleri. 34 .  Kişilerin devinimini sağlayınız.  İç devinimi sağlayınız. yakından takip ediniz.UYGULAMA FAALİYETİ İşlem Basamakları  Öykünün devinimini sağlayınız.

7. dış ve iç devinim olmak üzere ikiye ayırabiliriz. ( ) Devinime başvurma nedenlerinden bir tanesi de dramatik etki yaratmaktır. 6. ( ) Dış devinimi yazarken edilgen tümceler kullanılmalıdır. DEĞERLENDİRME Cevaplarınızı cevap anahtarı ile karşılaştırınız. 4. faaliyete geri dönerek tekrar inceleyiniz Tüm sorulara doğru cevap verdiyseniz diğer faaliyete geçiniz. 3. 2. ( ) Şaradla anlatım. 35 . kişinin yaşam biçimi ve koşullarıyla ilgili değildir.ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME Aşağıda ki ifadeler doğru ise parantezin içine D yanlış ise Parantezin içine Y harfi yazınız. 5. Yanlış cevap verdiğiniz ya da cevap verirken tereddüt yaşadığınız sorularla ilgili konuları. Doğru cevap sayınızı belirleyerek kendinizi değerlendiriniz. öykünün akışı hızlanmalıdır. ( ) Kişilerin devinimini. ( ) Devinime başvurulduğu zaman. ( ) İç devinim hemen hemen her öyküde vardır ve iç çatışmayla iletilir. 1. senaryo yazarlarının her zaman tercih etmeleri gereken bir yöntemdir. ( ) İç devinim.

Senaryoda zaman sürekliliği konusunda bilgi edinmek için senaryo yazarlarıyla görüşünüz. Durumsal (Düşsel) Zaman. iyi düzenlenmesi. Bu tür süreklilik. öyküye katılımlarını güçlendirir. elbette ki başarısızlık olacaktır. Geçmiş. 3. birbirleriyle ilişkisi olmayan görüntülerin karmakarışık bir yığını olur. şimdi oluyormuşcasına gerçek zamana benzer süreklilikle sergilenmesi. Şimdiki zaman sürekliliğinde olaylar dizisi. filmde öykünün anlatımında en yaygın kullanılan ve fazla karmaşık olmayan bir sunum biçimidir. Ne oyuncu. zaman ve mekân sürekliliğinin akılcı/doğru kullanımı. ne de izleyici bir sonraki anda ne olacağını bilmez. filmin büyüsü bozulur. Araştırma işlemleri için internet ortamında çalışıp. VCD ve DVD satan mağazaları gezmeniz gerekmektedir. şimdiki zaman sürekliliğini gösterir. İzleyicinin öyküyü bu yaklaşımla izlemesi. Film. Kaçınılmaz sonuç. öykünün görüntü ve ses değerlerini güçlendirir. Görsel anlatımın başarısı. izleyicinin ilgisini öykü üzerine yoğunlaştırır.ÖĞRENME FAALİYETİ–3 ÖĞRENME FAALİYETİ–3 AMAÇ Senaryoda zaman kavramını ve zaman ilişkilerini kullanabileceksiniz ARAŞTIRMA Bu faaliyet öncesinde yapmanız gereken öncelikli araştırmalar şunlardır:   İzlediğiniz filmlerdeki şimdiki zaman sürekliliğine dikkat ediniz. Şimdiki Zaman Sürekliliği Olayın / Öykünün filmde sanki. İzlediğiniz filmlerdeki şimdiki zaman sürekliliğinin geriye dönüşlerle ve ileri gidişlerle nasıl bozulduğuna dikkat ediniz. İzleyici ardışık çekimlerde. Bu özellik. filmin sonuna dek izleyicinin ilgisini öykü üzerinde uyanık tutmaya yardım eder. Gelecek.1. Filmsel zaman dört temel süreklilik boyutunda ortaya konur: Şimdiki. çalışmanın başarı ya da başarısızlığının bir göstergesidir. Zaman ve mekânın doğru kullanımı. 36 . 3. yazarın öngördüğü çerçevede ileriye doğru gelişir. ZAMAN KULLANIMI Senaryo evresinden başlayarak. zaman ve mekân sürekliliğinden rahatsız olursa.

Böylece tüm olay ya da sahne birleştirilir. Kullanılan her çekim. iki anlatım çizgisi arasındaki ilişkiden kaynaklanan daha büyük olanaklara sahiptir. çeşitli ve birden fazla kamera konumundan ayrı ayrı görüntülenir. Sonuçta. Tek çekim ve ana çekim yaklaşımı arasındaki temel fark işte buradadır. şimdiki zaman sürekliliği anlatımına örnek olarak verilebilir. Her iki yöntem de tek bir çekimle kaydedilen bir sahneye göre daha dinamik ve daha görsel avantajlara sahiptir. Bilgi derecesi öyküdeki karakterler arasında ya da film ve seyirci arasında paylaştırıldığında daha değişik seçenekler görülebilir:     Her iki öykü çizgisi de birbirini destekler ve her ikisindeki bilgi (sırayla) öykünün kurulmasına yardım eder. olayın tek bir kamera konumundan tümüyle kaydedilmesidir. Bu durumda tüm olgulara karakterler sahiptir. Paralel kurgu. Her iki anlatım çizgisindeki karakterler diğer grubun yaptıklarından habersizdir. kısa tek çekim yöntemine benzer bölümlenmiş bir manzara elde edilir. Adından da anlaşılabileceği gibi ana çekim. İlgisini sürekli uyanık tutmak amacıyla seyirci olacaklardan habersiz bırakılır. Olguların tümünü sadece seyirci bilir. aksiyon ve karşı aksiyon dizileri biçiminde. her film parçası. birbirleriyle ilişkili iki ya da daha fazla aksiyon.1. Bu ana çekimlerden seçilen bölümler paralel kurgulanırsa. tüm öykü çizgisini kapsayan birer doruk noktadır. İyi bir film yapımcısı her iki yöntemi de kullanır. O anda oynanan maçın ya da o anda başlayıp gelişen olayın sonucunu önceden kim bilebilir? 3. Bu çekimler öyle bir yöntemle kurgulanır ki bakış noktası bir aksiyondan diğerine sırayla değişir. Her iki öykü çizgisinde verilen bilgi eksiktir. iki yaklaşım kullanılarak başarılabilir. 37 .Televizyonda canlı yayınlanan futbol maçı ya da tek bir yerde başlayıp gelişen ve sonuçlanan her olay. Bu yöntemle.   Kısa süreli çekimler Uzun ana çekimler Eğer kısa tek çekimler kullanılırsa. Uygulamada bu tür ana çekimlerden daha fazla elde etmek için iki ya da üç kamera konumu aynı anda kullanılabilir. Öykü çizgisinin birinde hareket ya da amaç aynı tutulur iken diğerinde.1. bu düzenli tekrarlar karşısındaki tepkiler değişir. tüm olay ancak çekimlerin tümü beraberce kurgulandıklarında kavranabilir. Paralel Kurgu Bir öykü noktasını kapsayan paralel film kurgusu. kaydedilen tüm olay her ana çekimin en iyi ve en önemli bölümlerinin kullanılmasıyla yeniden oluşturulur.

Geriye Dönüşlerin Kullanımı Geri dönüşler.2. olgunun ikinci bölümde ya doruk noktasında ya da olayın ortasında başlatılması ve daha önceki dönemlerde geçtiğinin anımsatılması yöntemidir. gerekli kimi şeyler ya da çatışma. Yararının yanında büyük soruna da sebep olur.2. şimdiki zaman sürekliliğine benzer bir biçimde yazılır ya da geçmiş. şimdiki zamanda geçecek bir öyküye başlangıç olarak verilir. tarihsel olayların geçtiği zaman dilimi içinde. Yazarın ustalığı işte burada ortaya çıkar. sunuşun tamamlanmasına yardım edecektir. Geri dönüşlerin yararını şu şekilde açıklayabiliriz: Geri dönüşler ile geçmişe bağlı. 3. şimdiki zamandan geçmiş zamana uzun ya da kısa geriye dönüşlerle anlatılır. şimdiki zaman sürekliliğinde geçiyor gibi anlatılması. Öykünün Tümünün Geçmiş Zaman İçinde Anlatılması Öykü ya tümüyle geçmiş zaman içinde.Bu yaklaşımlardan hangisinin kullanılacağına film yapımcısı ve öykü yazarı karar vermelidir. Ancak tek bir konu unutulmamalıdır. 38 . 3. Geri dönüşler yerinde ve doğru kullanıldığında öykülemenin zenginleştirilmesi açısından çok güçlü bir yoldur. Geçmiş Zaman Sürekliliği Filmlerde geçmiş zaman sürekliliği iki biçimde ele alınır:   Öykünün tümü geçmiş zaman içinde geçer. İki temel öğe. tiyatrodaki gibi sözel anlatımla değil. “izlemekte olduğum olay şu an olmakta” duygusundan çok “izlemekte olduğum olay geçmişte oldu” duygusuna kapılmalıdır. Buna rağmen yeğlenen yöntemlerden biridir. Örneğin. 3. Öykünün şimdiki zamandan geçmiş zamana uzun ya da kısa geri dönüşlerle anlatılması ya da diğer bir tanımla. İzleyici. Geçmişin böyle anlatılmasında “anlatma göster” uygulaması etkilidir. doğrusal zaman akışında görsellikle anlatılır. birçok nedenden sakıncalıdır ama senaryo yazımında önemli ve güçlü bir anlatım tekniğidır. Öykü.2. aksiyon ve karşı aksiyon. Geçmişteki olayların şimdiki zaman sürekliliğindeki sunumunda tek sorun öykü tarihsel ya da yakın geçmişe sahip ise izleyicinin olayın sonucu hakkında bilgisi olmasıdır.1.2. Paralel film kurgusu istenen bilgiyi seyirciye aktarmakta her zaman en iyi yöntemi sağlayacaktır.

öykünün olağan gelişimi bozulur. Uzun geri zaman: Parkerin dorukta olduğu 1945 yılıdır. olay örgüsünün ileriye doğru gelişimi engellenir. İki çeşit ‘’Geri Dönüş’’ vardır:    Uzun geri zaman Kısa geri zaman Uzun Geri Zaman Uzun geri zamanda zaman. Sonra. birbiriyle çelişkili biçimde verilir. Zaman kullanımında şimdiden geçmişe. yeni bir uzun geri zamanla 1936'ya gidilir. çok uzun geri zamanlarda. Örnekte de görüldüğü gibi. filme konu olan olay. uzun geri zaman içinde fazla sayıda geri dönüş yapıldığında. bir anahtar vermeden. jazz efsanesi Charlie Parkerin sağlığının iyi olmadığı ellili yıllarda başlar. kişilerin tanıklığına başvurulduğunda kullanılır. Kişinin geçmiş yaşamında. Birden fazla geri dönüş kullanmayı düşünüyorsanız. Bu durumda izleyici.Geri dönüşlerin kullanılmasındaki sakınca ise kimi kez. belirgin olmayan. Film izleyiciye ya tanıklardan birinin anlattığının doğru olduğu duyumsatılarak ya da hangi tanığın anlatımının doğru olduğu konusunda kuşku içinde bırakılarak bitirilir. öykünün o ana dek oluşturduğu gerilim ve hızı düşebilir. Uygun ve gereği gibi kullanılmadığında. Film. Uzun geri zamanlar doğru ve yerinde kullanılmadığında. öyküleme (dramatik yapı) gereği sonucun. uzun ya da kısa geri dönüşler öykü anlatımında yine etkinliğini sürdürmektedir. ilgi çekici düzenlenmeler içermez ise izleyicinin tepkisini tahmin etmek zor olmasa gerek. bu da izleyiciyi şaşırtır. birkaç dakikadan daha uzun geriye götürülür. Buna “bilmece geriye dönüş” denilir. geçmişten geçmişe ve şimdiye yapılacak karmaşa rastgele değil izleyicinin olayları birbirine bağlayacağı bir düzende yazılır. olay aynen geçmişteki gibi sürdürülür. “Geriye sayma” görüntünün üstünde sözel anlatım sürerken. geri dönüş içinde. örneğin. bu konuda dikkatli olmanız gerekir. Sanki bir kum saatini baş aşağı çevirmek gibi. Charlie Parkeri tanıyan jazz meraklıları için geçerlidir ama diğer izleyiciler için karmaşık ve kafa karıştırıcıdır. 39 . Tanıkların anlatımlarıyla durum. çoğunlukla geçmişteki bir olayın. Buna en iyi örnek Bird filmidir. Akira Kurosawa'mn Rashamon filmi buna bir örnek olarak gösterebiliriz. İzleyicinin kafasını. Bu anlatım tekniği. Öykünün bu yöntemle anlatılması. filmin başında verilmesi ile izleyicinin öyküye ilgisini yitirmesidir. geri dönüş kullanımı karıştırır. geriye dönüşle ‘’geçtiği zaman içinde’’ görsel olarak anlatılır. Uzun geri zaman. filmin başladığı noktaya yaklaştığını anlar. Tanıkların anlattıkları. Uzun geri zaman. Ne olursa olsun. izleyicinin öyküye ilgisini yitirme tehlikesi olduğunu bilmeniz. bir gizin araştırılmasında. geriye dönülerek canlandırılır. kimi zaman öykünün sonucuna yakın başlatılır. uzun geri zamanlar kimi karmaşaları içerir.

kişinin birden ölen yakın arkadaşını hatırlamasında. Örneğin. Bu durum. . adamın intiharı İkinci Anlatım: Şimdiki zaman anlatımı ile adamın sevgilisini neden öldürdüğünü anlatan bir öykü ve adamın sevgilisinin mezarı başındaki intiharı 40 . içine kapanık bir adamın. iki değişik öyküleme (dramatik yapı) ile gerçekleşir: Birinci Anlatım: Şimdiki zaman: Mezar başında üzüntülü bir adam Uzun geri zaman: Adamın. Uzun geri zamanın. sevgilisini neden öldürdüğünü anlatan bir öykü Şimdiki zaman: Sevgilisinin mezarı başında. yaşanan andaki durumun tersi de verilebilir.. öykünün eğlenceli ya da yoğun anında. uzun geri zamana dönerek. Yakın çekimle ölen arkadaşını hatırlayan kişiye ilişkin. Öykü akışında. Kişinin arkadaşının elinden tutarak ağlaması Uzun geri zamana geri dönüş yaparak: İki arkadaşın kimi anları verilir... Başka bir duruma örnek şudur: Adam. nasıl bir anlatımın yeğleneceği konusunda kendinize soracağınız sorular vardır: Ölen yakın arkadaşın cenaze töreni. Hangisi istenen anlamı yerine getirir? Ve soruların yanıtlarını verdikten sonra sahnenin nasıl olması gerektiğine ilişkin en doğru kararı vermek gerekir. Filmin geri kalanında geçmişin etkileri. Örneğin. kimi anların verilmesi ya da yakın çekimlerle hatırlanan olaya ya da kişiye ilişkin kimi şeylerin gösterilmesi. izleri şimdiki durumuyla verilir.Bu anlatımla. bir biçimde amaç dışı kullanımı önemli bir sorundur. öldürdüğü sevgilisinin mezarı başında intihar eder. geçmişinde çok çapkın olması. uzun geri zaman anlatımıyla canlandırılabilir. kimi şeylerin gösterilmesi.

Yinelenen bu anlık görüntü. Bu işlem “kısa geri zaman” olarak adlandırılır. yalın bir kapı açma örneğiyle görelim: 1. 2. kısa bir an geriye gidilmesi de zamansal bir vurgulamadır.   Kısa Geriye Dönüşlerin Kullanılması (Flasback) Zamanın olağan akışı içinde.Şimdi kendinize şu soruları sorabilirsiniz: Birinci önerideki gibi öykünün uzun geri zamanla anlatılmasına gerek var mı.  Geri Zamanlar. Uzun geri zamanın. 2. Görüntü açısından sürekli olmayan bir devinimin alınıp. 2. çekim. Ne Zaman. çekimdeki bir anlık devinimi yineler. zihinsel bir aldanışla ilgili değildir. öykünün gelişimine katkıda bulunması amacı ile önemli olayların açıklanmasına katkıda bulunulur. zaman atlamaları gibi küçük ölçülerde ( yalnızca birkaç kare ile) anlam ve görüntü sürekliliği sağlamak adına kullanılır.çekimdeki “bir an”. öz açısından içindeki sürekliliği sürdürmek için yapılır. zaman içinde geri gidilerek. etkili. 1. kapı tokmağını tutuşu ve tokmağı çevirişi.çekimin arasına konulur ve 2. istenen noktada olup olmadığını saptamaktır. 1. Kısa geri zamanlar. Çekim: Oyuncunun oturduğu yerden kalkıp kapıya yürüyüşü. Bu.  Geri dönüş olarak seçtiğiniz ‘’uzun geri zaman’’ın amacınız doğrultusunda. Hangi Durum ve Nedenler ile Kullanılır?  Öykü anlatımı şimdiki zamanla sınırlanmayıp. çekim sürdürülür. doğru yerde. sağlam. Çekim: Zaman geriye alınır. Bunu. yoksa ikinci önerideki gibi öykünün anlatımı kronolojik bir düzenleme ile daha mı etkili olacaktır? Hayal kırıklığına uğramamak için plân yapar iken. izleyicinin dikkatini çekmek amacıyladır. izleyiciye bilgi aktarımında gerçekten yardımcı olup olmadığını belirlemektir. 41 .

kabul gören bir varsayıma göre.        Öykünün başladığı andan önce. Öykünün daha önce gösterilmeyen bir bölümünün sunulması amacı ile yararlanılır. öyküde. o kişinin anılarını gösterir. 3. Oyunculara. önceden olan. geçmişte neler olduğunun gösterilmesinde. Öykü içinde gizli kalmış bir noktanın açıklanmasında. Geri zamanların ana kurallarından biri. geri dönüş başladığında. gerçekleşen herhangi bir olayın. tümünün geriye dönüşler ile hatta geriye dönüşler içinde de geriye dönüşler yapılarak anlatılmasında (Böylece. Daha önce gösterilen bir olayın anımsatılması amacındaki vurgu yinelenmesinde. gelecek zamana yapılan atlayışlarla olayların anlatımı. Gelecek Zaman Sürekliliği Gelecek zaman sürekliliği iki kesimde ele alınır:   Gelecek zaman içinde olabilecek olayların anlatımı Şimdiki zamandan başlayıp. Öykünün.) Yukarıda sıralanan yarar ve tehlikelerine karşın. görüntüyü bulanıklaştırmak. ilginç dramatik efektler kullanılır. öykünün geçmişine ilişkin bilgiler verilmesinde kullanılır. İzleyiciyi şaşırtmayacak ya da bir hile tarzında izleyicinin dikkatini çekmeyecek olan bu geri zamanda. ile ilgili bilgi ya da hatırlatma olarak verilir (Nostaljik geriye dönüş).3. öykü içinde kendi ile ilgili bölümleri anlatma/gösterme olanağı verilmesinde geri zaman dönüşümü kullanılır. 42 . ancak izleyiciye gösterilmeyen şimdiye yakın ya da uzak bir olay gösterilebilir. geri zaman dönüşleri izleyici tarafından çoğu kez filmin en ilginç parçası olarak duyumsanır. Öykünün akışına katkı getirecek özlenen ve geçmişte olmuş olay/durum. Daha çok psikolojik filmlerde kullanılan. görüntü bir kişinin yüzünde ise bu anda yapılacak geri zaman. anımsanan şeyi görüntünün bir köşesinde göstermek ya da doğal görüntüleri değişik renklerde vermek gibi yöntemler kullanılarak yapılır. İzlediğiniz filmlerde görmüşsünüzdür: Geçmişi anımsatmak. hafıza kaybına uğrayan kişinin geçmişi anımsamasında (Travma geriye dönüş) da başvurulan bir yöntemdir.

izleyici zaman konusunda bilgilendirilip. Zaman içinde ileriye gidilmesi. yazımda dikkat edilecek en önemli noktadır. geriye dönüşün tam tersidir. Olay sunulduktan sonra şimdiki zamana dönülür (Back to the Future . saatle saptanan gerçek zaman dışında. şimdiki zaman sürekliliğinde sunulur. 3.Gelecek zaman içinde olabilecek olayların anlatımında izleyici. Gelecekteki bir gizli gücün etkisi.Geleceğe Dönüş). Kısaca. uzatılarak. İkincisi ise. Durumsal zamana geçiş. yukarıda sıralanan. Bir filme ritm kazandırmada temel olan durumsal zaman. açık ya da çarpık düşünceler ya da şimdiki zaman/geçmiş zaman/gelecek zaman birbiriyle karıştırılır. İzleyici ne olup bittiğini anlamalıdır. Bu durumda izleyici olayı. Birincisinde. birbiriyle ilişkisi olmayan gerçek ya da düşsel olaylar. Olaylar yavaş devinimlerle. sunulma yönteminde ya da süresinde bir sınırlama yoktur. bir bilim-kurgu biliciliğini. uzun uzun verilebilir. kısaltılarak. gelecek zaman içinde sunulması arasında fark vardır. Olay sunulduktan sonra şimdiki zamana dönülür (Back to the Future-Geleceğe Dönüş). Durumsal (Düşsel) Zaman Sinemada. anlık kısa görüntülerle ya da görüntü dondurularak. “Olay böyle olacak!” ya da “olabilir?” düşüncesiyle izler. süreklilik yöntemi gözetilmeden sunulur. bir olayı gözleyen bir kişinin zihinsel davranışlarını. İleriye doğru atlama. sarhoşluğu ya da diğer çarpıtılan düşünceleri anlatmakta kullanır. Durumsal zaman. tümüyle gelecek zaman içinde geçen öykü anlatır. kişilerin çeşitli durumlarda yaşadıkları. bir sanayi tasarımını ya da öyküdeki bir kişilik tarafından düşlenen olayları içerir. İleriye atlama ile olayın tümünün. çarpıtılan biçimde algılanmasını kapsar. geçici olarak yer alır. gerçek zaman değildir. Olay sanki şimdi oluyormuş gibi. görsellikle verilebilir. Birincisinde şimdiki zaman içinde. gelecek zaman geçici olarak yer alır. tümüyle gelecek zaman içinde geçen öyküyü anlatır (Star Wars-Yıldız Savaşları). gelecek zaman içinde görsel olarak anlatılan öykü. Bu tür anlatımda. 43 . gelecek zaman içinde sunulması arasında bir ayrım vardır. birini öldürmeyi ya da bir yeri soymayı tasarlayan kişinin soygunu yaparkenki hâli. çarpıtılarak ya da birkaç olay. gelecek zaman içine götürülür. düşüncelerini ya da gözlediği olayın. olayı izlemede bir karmaşa içine düşmesinin önlenmesi. şimdiki zaman içinde. İleriye atlama ile olayın tümünün. Gerçek zaman olmadığı için de. uzay gemisiyle diğer gezegenlere nasıl ulaşabileceğini açıklaması. ileri atlanarak gelecek zaman içinde. Daha sonra şimdiki zamana dönülür. anımsamalarını. Ancak durumsal zamanın bir anlamı yok gibi algılanması da yanlıştır. gerçek yaşamda olmayacak biçimde parçalanarak.4. bir bilim adamının. uygun ses efektleri ve görsel geçişlerle doğru biçimde ele alınmalı ve açıklanmalıdır (Nightmare on Elm Street-Elm Sokağı Kâbusu). bir düşüncenin ya da bir tasarının önceden görselsözel dramatik yapı içinde anlatılmasıdır. gelecek zaman. Durumsal zaman kullanımında. Durumsal zaman sürekliliği bir karabasanı. İkincisi ise. durumsal (düşsel ya da psikolojik) zaman da kullanılır. birbiri içine karıştırılarak. sayıklamayı. Bu kullanımda zaman. olayların nasıl olacağı ya da olabileceği.

(Yazar olarak. sıkıştırılan bir ilmiktir. Zamanın Diğer Kullanımları Filmin türü. kahraman ya tehlikeye atılır ya da gizemli çözümlerle çevresi sarılır. değişen zamanları vurgulamalı ve kullanışını izleyiciye. Örneğin: Filmin öyküsü şimdiki zamanda oluyormuşcasına başlar. korku yaratıcı filmlerin hangisi saat kullanmaya gereksinmiş? Kuşku. ama başarılı olmamaları için var gücüyle çalışan dedektif ve eylem sonunda binadaki tüm insanların havaya uçurulabileceği kuşkusunu taşıyan izleyici bu durumda belirli bir saate/dakikaya sahip değildir (Die Hard-Zor Ölüm). tam doğu sahillerine geldiğinde. gökyüzünde patlatılarak yok edilmesi için emir verir (Executive Decision . Filmde zaman kısaltılır. Kötü adamların amaçlarını bilmeyen. gerilim ve devinim coşkusu. 3. Ya da her ikisi birden yapılır. Şöyle izlediğiniz filmleri bir düşünün: Kuşku. Virüs belirli bir süre içinde denetim altına alınmazsa kasaba bombalanacaktır (Outbreak-Tehdit). Zaman kullanımı. kahramanın görevini yoğunlaştırır ve zamanın azalması coşkuyu artırır. zaman öğelerinden yalnızca biri kullanılabilir. Bombanın ne zaman patlayacağı karşı tarafça bilinmez (The Last Boy Scout-Son Görev). Örneğin. uygun yerlere saat konulur. hem gerçek hem de durumsal (düşsel) zaman kullanılarak anlatılabilir. FBI’in görevlendirdiği kişi. kolaylıkla kavrayabileceği bir biçimde vermelidir. coşku. gerilim ya da devinim (action) ise. Film içinde kullanılan bu saat. Film öyküsü. Başkan. zamanla yarışan kahramana karşı bir sınırlamadır. merak. Senaryo yazarı. bu eylemi ne zaman yapacağının bilinmediği durumlar da olabilir (The Rock-Kaya). Saat kullanımı olmaksızın.5.Kritik Karar). Haydutlar belli bir saat içinde yok edilmelidir (High Noon-Kahraman Şerif). gerilim ve coşku öykünün sonuna dek sürer. kuşkunun/merakın dişli çarkı olacağı inancı ile görüntü içine. İstedikleri para verilmez ise kente zehirli gaz fışkırtmayı tasarlayan kötü adamların.Gerektiğinde bir film öyküsünde.) Saat kullanımı bir kural değildir. daha sonra zaman içinde ileriye gidilebilir ya da geriye dönülebilir. Bir senatörü öldürmeyi tasarlayan kötü adamlar. stadyuma belirledikleri zamanda patlayacak saatli bomba yerleştirir. seri katil filmlerinde (Silence of the Lambs-Kuzuların Sessizliği/Seven-Yedi) belirli bir zaman darlığı yoktur ama bir sonraki kurban öldürülmeden. Ya da birkaçı birbirine kaynaştırılarak kullanılır. kötü adamın yakalanmaya çalışılması durumu da yatsınamaz bir gerçektir. 44 . sizin de kullanabileceğiniz ortalama bir buçuk saatiniz var. uzatılabilir ya da dondurulabilir. suçsuz yolcularla dolu bir uçağı. zaman kullanımında bu uygulamaları yaparken. belirlenen süre içinde kötü adamı yakalamalıdır (Midnight Run-Geceyarısı Av).

1.2. anlatılması yöntemi olarak tanımlanabilir. Umutsuzluğa kapılmaya gerek yok! Kuşku. Polisler tarafından yakalanmadan önce kahraman araştırma yaparak. Bu yöntemle aynı anda süren yaşamsal iki zaman. kişinin sonuçta kurtulmasını/bağışlanmasını sağlar ama yalnızca saat. öyküyü toparlayıcı öge değildir. bu o yazarın ya usa ilişkin tembelliğinin ya da kuşkuyu.5. Hitchcock'un terimiyle “Mac Guffin” (mikrofilm teyp-geçmişteki mektup). suçsuzluğunu kanıtlamaya çalışır (The Fugitive-Kaçak).Suçsuz adamın suçlanması. zamanın birden durması. gerilim ve coşku yaratır (North by Northwest-Gizli Teşkilat). yalnızca kahramanın yaşamını sürdürmesi ve ardından. merakı yükseltecek dişli çarkının olmadığının bir göstergesidir. Bu. birinden diğerine geçerek sürdürülür. yavaşlatılan bir çekim değildir. bir olgunun nesnel süresinin öznel olarak genişletilmesidir. tehlike ve gizem başka yöntemlerle de sağlanabilir. 3. Örneğin. Tüm öykülerinde saat sürekli varsa. fizik olarak imkânsız bir durum yaratılır. 45 . birbirleriyle ilişkili iki ya da daha çok olgunun ayrımlarının. aynı anda ortaya çıktıklarını belirtecek şekilde. Zamandaşlık (Simültane) Zamandaşlık. 3. yeter ki ilmiği sıkıştıracak yöntemi bulun. Herhangi bir gerilim filminde bu kullanıma örnek sahneler görebilirsiniz.5. zamanın olağan akışı içine girmesi/yaşamın kaldığı yerden hiçbir şey olmamış gibi sürmesidir. Saat. Gerilme Gerilme. her şeyin devinimsizleşmesi. Saniyeler genişletilerek ve olgularla doldurularak.

 Çevrenize araştırıcı ve gözlemci bir göz ile daha dikkatli bakınız. 46 . hayal gücünüzü zenginleştiriniz.UYGULAMA FAALİYETİ İşlem Basamakları  Senaryoda kullanılacak zaman dilimi ve yöntemini seçiniz.  Senaryoda zaman ilişkilerini kullanınız. Öneriler  Bu işlemler sırasında ayrıntılara dikkat ediniz.  Bol bol okuyarak ve film izleyerek. ifade gücünüzü zenginleştiriniz.  Senaryo denemeleri yaparak.

( ) Durumsal zaman sürekliliği.ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME Aşağıda ki ifadeler doğru ise parantezin içine D yanlış ise Parantezin içine Y harfi yazınız. 1. 4. faaliyete geri dönerek tekrar inceleyiniz. bire bir gerçek zaman gibi olmalıdır. 3. Yanlış cevap verdiğiniz ya da cevap verirken tereddüt yaşadığınız sorularla ilgili konuları. gelecek zaman içinde olabilecek olayların anlatımı da yapılır. kısa süreli çekimlerle veya uzun ara çekimlerle olmak üzere 2 şekilde gerçekleştirilir. 5. ( ) Olayın. ( ) Paralel kurgu. ( ) “Bilmece geriye dönüşte” izleyiciye kuşkudan uzak kesin bilgi verilir. DEĞERLENDİRME Cevaplarınızı. kendinizi değerlendiriniz. şimdi oluyormuşcasına sergilenmesine şimdiki zaman sürekliliği denir. 47 . diğer faaliyete geçiniz. 6. cevap anahtarı ile karşılaştırınız. Tüm sorulara doğru cevap verdiyseniz. 2. genellikle olumlu durumları anlatmakta kullanılır. ( ) Filmlerde zaman ne uzatılabilir ne de kısaltılabilir. ( ) Gelecek zaman sürekliliğinde. 7. ( ) Geçmiş zaman sürekliliğinin tek bir biçimi vardır. Doğru cevap sayınızı belirleyerek.

tiyatrodan daha geniş anlatım araçlarına ve yöntemine sahiptir. Tiyatro oyunu doğaldır ki iletisini. 4. konuşma örgüsünün sinemada tiyatroya oranla daha ekonomik kullanılmasıdır. 4. Tiyatro-Sinema Konuşma Örgüsü Farkları Herhangi bir tiyatro oyununu incelediğimizde. Sinema. kullanabileceksiniz.ÖĞRENME FAALİYETİ–4 ÖĞRENME FAALİYETİ–4 AMAÇ Uygun ortam sağlandığında. yapmanız gereken öncelikli araştırmalar şunlardır:   Sinema dilinin. Bunun nedeni. Bir film senaryosunun görsel tanımlarının yapıldığı kısmına bakmadan. kendinden önceki sanatlardan kimi öğeleri gelişim süreci içinde önce aynen. İzlediğiniz filmlerde. zamanla özelliklerine ve koşullarına uyarlayarak kullanır oldu. belki o anda değişmesi olanaksız. 48 .1. yoğun olarak oyunun gelişimine yön verici bir yapıdadır. üç boyutlu mekânda. konuşma örgüsüyle geliştiğini rahatça görürsünüz.1. Ayrıca televizyon kanallarına ve prodüksiyon şirketlerine giderek senaryo yazarları ve yönetmenlerden ön bilgi edininiz. Rene Clair'in dediği gibi. konuşma örgüsünü okuduğunuzda. Tiyatro oyununun konuşma örgüsü.1. uygun diyaloglar yazarak uygun yöntemlerle ARAŞTIRMA Bu faaliyet öncesinde. mimik. Tiyatroda konuşma örgüsü çok önemlidir. DVD ve kitap satan mağazaları gezmeniz gerekmektedir. Yanlış bilgilendirmemek için yazın dilinden ve özellikle tiyatrodan gelen konuşma örgüsü ile sinemadaki konuşma örgüsü ayrımını ortaya koymak gerekir. devinim ve öteki görsel araçlarından yararlanmasına karşın. karşılıklı konuşma biçiminde verir. VCD. sınırlı. Diğer sanatlardan gelen öğelerden biri konuşma örgüsüydü. diyaloglar aracılığı ile izleyiciye anlatılanları araştırınız. diğer edebi sanat dallarının dilinden ve günlük konuşmalarımızdan farklarını araştırınız. öykünün jest. “kör görebiliyorsa” tiyatro oyunu amacına varır. öykünün ne anlattığını kesin olarak anlayamayız. Araştırma işlemleri için internet ortamını. Sinema Dilinin Diğer Dillerden Farkları ‘’Yedinci Sanat’’ olarak adlandırılan sinema. KONUŞMA ÖRGÜSÜ (DİYALOG) 4.

Kısaca ve altı çizilerek söylenirse. Senaryoda konuşma örgüsü. Ama bu. Konuşma diline uygun. yazarın en güç görevlerinden biridir. "Eğer bir ileti yazmak istiyorsanız. aynı şeyleri yineleyen ve konudan konuya atlayan bir akış gösterir. yorumlamak kişinin o an içinde bulunduğu duruma bağlıdır. dil birliğini koruyun. 4. “bir film yazarken. 4. seçme ve ayıklama yapılarak konuşma örgüsü yazmak kolay değildir. Sam Goldwyn. yalnızca doğrudan doğruya izleyicinin işitme duyusuyla ilişkilidir. Kimi kuramcılar ve senaryo yazarları konuşma örgüsünün “körü körüne gerçeği yansıtmaması’’ gerektiğini belirtirler. Alfred Hitchcock. Günlük Konuşma-Sinema Konuşma Örgüsü Farkları Film konuşma örgüsü. Olanaklar elverdiğince görsel olanı. yazarlarına konuşur gibi yazmalarını öğütleyerek. Senaryo yazarı konuşma örgüsünü. filmin gerektirdiği anlatım ve tanımlamaların içinde kalarak. Çünkü gerçek yaşamdaki konuşma örgüsü.3. diyalog öğeleriyle görsel öğeler arasında kaçınılmaz olarak bir ayrım yaparız. bayağılıktan. yoğun üslûplu yazı diliyle.”der. günlük konuşma içinden en uygun tümceleri seçip ayıklayarak. yüzeysel konuşma dili arasında yer almalıdır. ön plâna almalıyız. Sinemada.1. çoğu kez yerinde sayan.2. “sağır duyabiliyorsa” film amacına varır. öncelikle görsel anlatım içinde düşünülür. İzleyicinin işitme duyusuyla ilgili özellikleri ise şunlardır:   İşitme alanı geniştir. bu nedenle bellekte seçme yapar. doğal olarak yazılmalıdır. Herhangi bir sesi duymak. konuşma örgüsü." "Diyaloğun orta noktası. Öte yandan senaryoda iyi bir konuşma örgüsü “yazılı dil” ya da “yazın biçimlerine”göre yazılmaz. Konuşma örgüsü.Bu da filmdeki konuşma örgüsünün." der. tiyatrodaki konuşma örgüsünden daha değişik bir boyutta olduğu gerçeğini ortaya koyar. gerçek yaşama uygun. diğer öğelerle birlikte öykünün ana iletisini vermek için kullanılan yollardan yalnızca biridir. Senaryoda her şey. doğrudan günlük konuşma ile yakınlık gösterir. sinema ve tiyatro konuşma örgüsü birbirine karıştırılmamalıdır. Konuşma örgüsü. görsel anlatımı geri plâna iter." Birbirini tamamlayan bu iki görüşten yola çıkıldığında rahatlıkla söylenebilecek olan şudur: Romanda/öyküde rahatlıkla yazılan her bilgi.1. gerçek yaşamdaki konuşmaların senaryoya aynen yazılması demek değildir. düşünce senaryoda. Çünkü konuşma örgüsüne aşırı yüklenme. anlamlı ve ekonomik bir biçimde yazmalıdır. izleyicinin bireysel belleği ile yüz yüze olduğundan. Yine Rene Clair'in dediği gibi. söylenmek için yazılmış sözler ayrı ayrı seçilmelidir. romanda ya da öyküdeki gibi verilemez. 49 . yapaylıktan kaçınarak. Sinemada bir öykü anlatılırken ancak başvurulacak başka yol kalmadığında diyalog kullanılmalıdır. Yazı Dili-Sinema Konuşma Örgüsü Farkları "Okunmak için yazılmış sözlerle.

Bu görüşlerden yola çıkıldığında. kişinin sözü (mot de caractere). Canlı. Konuşma örgüsü. uygun. filme özgü yöntemle. konuşma örgüsü için “temel bir biçim” yoktur.2." diye düşünmesidir. Konuşma örgüsü ya da ses görüntüyü destekler. fotoğraf değil. Fransızların ayrımıyla. hangi anlatım yöntemini seçerseniz seçin. durumun sözü (mot de situation). 4. anlatımın araçlarından biridir. Bununla birlikte. Hemen tam bu noktada. aynı düzende tekdüze sıkıcı konuşma örgüsü yazmak da tehlikelidir. olayı sergilemek için “görsel ağırlıklı” ya da “sözel ağırlıklı”. Sinemada konuşma örgüsü. diğer tüm seslerin arasında herhangi bir ses olmalıdır. konuşma örgüsünün öyküde üç işlevi vardır: Yazarın sözü (mot d' auteur). Filmde karşılıklı konuşma yoluyla her şeyi izleyiciye aktarmak. tüm konuşmalar etkin olmayabilir. herhangi bir güçlükle karşılaştığı zaman “Bunu bir dizi diyalogla hallederiz. "sanat bir seçmedir. Tüm kişiler kısa ve öz konuşmayabilir. göster. Konuşma Örgüsünün İşlevleri Genel olarak. Bir senaryo yazarının en büyük hatalarından biri. Lagos Egri “Sözcükleri savurmayın. Parlak sözler uğruna kişilikten değil. Anlatımda konuşma örgüsü kullanılacaksa. gerekmedikçe görsel anlatımda zorlamaya girilmedikçe konuşma örgüsü kullanılmamalıdır. görsel anlatımın tepkisini güçlendirir. eğer gereksiz söz yığınına boğulmazsa. duygusal bir anlam taşır ve öykünün gelişimine katkıda bulunur. temel ilgi hep izleyicinin dikkatini uyanık tutmak olmalıdır. bu kişilerden ve çatışmalardan doğmalı. Tamamen kişilere bağlı olduğundan. anımsatılacak bir öğüt ''anlatma.) Sözün özü. öykünün kurgusu. zorlamasız ve çelişkisiz bir biçimde öyküdeki yerini alması çok önemlidir. öyküyü. konuşmaların anlatıma bir katkısı olup olmadığı iyice belirlenmelidir. renkli ve devingen bir konuşma. dikkat ve estetik ilgi sağlayan konuşma örgüsünün." ilkesidir. düşünce daha da gelişebilir" diye sürdürür. Kısaca kişiler konuşmak için konuşmamalı. kolaycılıktır. geçişler gibi öğelerle birlikte. kişilerin var olan sıcaklığı olsa bile. koruyun" diye başladığı sözünü. kişilikleri açıklamalı. (Senaryo yazımı bittikten sonra.Senaryo yazımında konuşma örgüsünün. aslında öyküyü gözleriyle anlatan insanların ağzından dökülen. Öncelikle. bir amaca yönelik olarak eylemi yürütmelidir. senaryo konuşma örgüsünün işlevi üç ana başlık altında açıklanabilir: Bilgi verir. 50 . filmdeki temel işlevi iki biçimde ortaya çıkar:   Konuşma örgüsü temel alınır. kişiliğin zararına olmadan da ortaya konulabilir. kişilik adına parlak sözlerden vazgeçilmelidir. görsellikle anlatmaya çalışın. oyuncu ve kamera devinimleri. sözel anlatım yoluna gidilir.

öyküde görünmeyen çeşitli kişi ve davranışlar görsellikle verilmeyecekse izleyiciye aktarılabilmelidir. dokunaklı ve etkili konuşma. olaylar hakkında ne duyumsadığıdır. Man With No Name hırıltılı bir sesle "Bir zamanlar sizinki gibi bir ailem vardı ve yardım edecek bir kişi yoktu. "diyalog. dik sesle 51 . Ama bu tür konuşmaları da fazla uzatmak doğru değildir. Elbette senaryo yazarının. Man With No Name'in ailesine ne olduğunu sezinlediniz değil mi? Ama onun olayla bağlantılı duygularının ne olduğunu bilmek istiyor musunuz? İzleyiciye. konuşma hızı.1. çizilen kişiliğinden çıkarak söylev çekmesi biçiminde değil.2. belli bir hareket biçimiyle tanımlanan kişiliğe bağlıdır. gösterilen olayla koşutluk kurarak. çeşitli nedenlerle görüntüye gelmeyecek olayları.4. kişiliği yansıttığına inanıyorum". Bu anlamda. karısını ve çocuğunu kurtarmada kendisine yardımcı olan Man With No Name'e. tümce yapısı. her ağza yakışmaz". yazarın kahramanı uzun boylu konuşturması da gerekmez. Örneğin. Doğallık. Yine karşı olduğu şeyi anlatmak için. olayları ve gerekli bilgileri aktarmada. Konuşma örgüsü önceki olaylara ilişkin bilgi vermelidir. izleyici içindir. eğitim durumu. konuşma özellikleri (kekemelik. başkası için niçin yaşamını tehlikeye attığını sorar. aynı zamanda kişiliği de belirtir. "diyalogların. yorumlamada gereklidir. bu sözler. " diyaloglar.  Kişiliği Açıklayıcı Bilgi Vermek Konuşma örgüsü. durumları dolaylı konuşma ile açıklayabilir. "her söz. dram yazarı istediği için yazılmıştır" der. Konuşma örgüsü." yanıtını verir. Şimdi. doğruyu öğrenmedikçe konuşma örgüsünde kullanmaktan sakının. Böyle bir diyalog gerçekçi ve akla uygun bir durum için kullanılmamış." der. Field. gibi etkenlere uygun olarak konuşturulur. Konuşma örgüsünde bilgi vermek için bilgiçlik taslamaya da gerek yoktur. psikolojik durumu. Jean Aurence. Biçim çeşitliliği. Senaryo yazarı. Konuşma Örgüsü Bilgi Vermeli Aristoteles. Konuşma uzadıkça yapaylık oranı da o denli artar. Konuşma örgüsü kullanımında önemli olan. renklilik böylelikle sağlanır. kişinin kim olduğunu söyleyen ve ileride ne olabileceğini duyumsatan bir sözcük olsa bile her konuşma. öykünün iletisini. doğal ve ustaca verilmelidir. inandırıcılık. ülkesi. Bilgi gerektiren konularda. çocuksu konuşma. toplumsal ve psikolojik üç boyutlu kişiliğine bağlı uygun biçimle yazılır. tümce uzunluğu/kısalığı. bunlar arasındaki ilişkileri kurmada. Poetikasında. A Fistful of Dollar (Bir Avuç Dolar)'da. yaşı. kahramanlarının ağzından söyleyeceği kimi şeyler olabilir. duygudaşlığın bozulmasına neden olmamak için. temanın gereklerine. gençler genç. yaşlılar yaşlı gibi konuşturulmalıdır. kesik kesik konuşma. Öykünün başladığı andan önceki olayların geçtiği zaman ve mekânla. Senaryonuzu hiçbir zaman slogan kürsüsü yapmayın. Ama izleyici açısından. kişinin kendi olayında değil. işi. huyu vb. gelir düzeyi. kişiler kendi aralarında konuşmaktan çok izleyiciye bilgi aktarmak istediklerinde açıklamalar içerir. yalnızca düzenlenmiş durumları değil. bulunduğu ortamı. toplumdaki yeri. tıpkı giyinme biçimi gibi. Diğer bir anlatımla kişinin cinsiyeti. Nietzche. konuşanın fizyolojik. iki oyuncu arasındaki konuşma birbiri için değil. kahramanın. çeşitlilik.

mahalle karısı edası. susmalar." ya da "Seni kızdırdıysa. sözcüklere/tümceye nasıl anlam vererek tonlaması gerektiğini bildiren bir yöntemdir. Konuşma Örgüsü Duygusal Bir Anlam Taşımalı Konuşma örgüsü akılcı olmaktan çok. sinirliliği ya da mutluluğu tekdüze verilmeyip. olağan bir konuşmada. Konuşma örgüsünde duyguyu belirtmek için. külhanbeyi edası vb. ıslık çalma. Şok hâlini yansıtan ifade. uzun bir tümceyle yansıtılamaz." örneklerinde.).konuşma. Buna “anahtar sözcük” denilir. Kimi duygu. seni kızdırdıysa!. kararlı olanlar kesin dille.2. dili şaklatma. sözcüklerin sıralanışı da önemlidir. ünlemler. Ayraç içindeki bilgi. yaşlılar ağır ağır konuşur.. birtakım duraksamalar ve kopukluklar içermelidir. olayların gidişine bırakmak uygun olacaktır. Kimileri özellikle saklar. kişi adından sonra “ayraç” tan yararlanılır. Konuşma örgüsü yazılırken. yansılamalar. mimik gibi anlatım araçlarından yararlanmak gerekir. anlam güçsüz duruma gelmiştir. Üstelik dolaylı anlatımın. mimik. apaçık belirtmezler. Çünkü sinirli olma durumu anlıktır. sinirli söylenemez. bir tümcenin ilk sözcüğü. çıkart o gözü!. İnsanlar bütün duygu ve düşüncelerini. 52 . Bir sözcük haykırışla söylenecekse. seslerle sağlanır. Senaryoda kahraman ya da karşıtının sakin olması. yinelenen sözler. düşünce ve özelliklerinin anlaşılmasını. konuşan kişilerin söyleyiş biçimlerine ve duygusal durumlarına göre çeşitlilik gösterir. Örneğin atak. tümcenin en sonuna getirilirken. Çokbilmişler uzun tümcelerle. Konuşma örgüsündeki bir tümce ile içerdiği psikolojinin süresi uyumlu olmalıdır. kullanılan deyim. konuşmaya eşlik eden bakış. oyuncuya konuşmadaki iç devinimi yansıtmada. "O gözü çıkart. o tümcenin en güçlü ve vurgulu yeridir. kişiler arasındaki çatışmaları ve tin durumlarını ortaya koyabilmeli. Yapılacak bir espride sürpriz ya da vurucu sözcük/sözcükler.. jest. ikinci tümcede “gözü” sözcüğü sona getirildiğinden anahtar sözcük geciktirilmiş. homurdanma vb. sözcüğün ' V' ya da ' O' gibi geniş ünlüleri içermesi ve onlarla bitmesi oyuncuya kolaylık sağlar. jest.2. doğrudan anlatımdan daha etkili olduğu unutulmayarak tüm duygu ve düşünceleri söze dökmemek. Günlük konuşmada bile söylenen sözler. verilen duruma ilişkin duyguyu yansıtmalıdır. devinimler. terim ve sözcükler. Örneğin çok uzun bir tümce. 4. çok dinamik konuşmalarda ilk ve son sözcükler önemlidir.

konuşmanın tartımını (ritmini) belirleyerek. Duyguyu Ortaya Koyan Vurgu Kısa bir an sessizliği belirtmekte kullanılan duygu vurgusu yalın bir jest-mimik türüdür. seni seviyorum. Konuşmalar kadar. sessizlikler de aynı derecede önemli değil mi? “Vurgu”nun belirtilmesi. Yazar olarak konuşmaları yazıyorsunuz.3. kendini dağ başında mı sanıyorsun? Vurgu. öyleyse sessizlikleri niçin yazmayasınız?!.2. hop. Konuşma örgüsünde. Aşağıdaki örneği inceleyerek.Örnek: UĞUR (İğneleyici) Elbette. vurgu anında ne yapıldığını görün: CAFER Hangi cehennemdeydin? Tahsin pişkince sırıtır CAFER ( SÜRDÜRÜR ) Hey. bekle bir dakika! Kendini dağbaşında mı sanıyorsun? 53 . bir vurguya gereksinim duyulduğunda yazılmalıdır. söylenen sözlerin karşısındakini etkileme ya da konuşana düşünme süresi tanımadır. Vurgunun belirtilmesi uygulayıcılara fazla gelebilir. BELMA (Patlamamak için kendini tutar) Bir an için ciddi olur musun? 4. CAFER Hangi cehennemdeydin? (vurgu) (Buraya diğer kişiden uygun jest ya da mimik yazılır) Hey. hop. bekle bir dakika. konuşmaları sessizlikle doldurmak değildir. duyguyu güçlendirici bir öğedir.

Roman ya da öyküde kullanılan "kahraman şöyle düşünüyordu:" türünden bir açıklama senaryoda yer almaz. karşılıklı konuşmayla verilebildiği gibi. 4. Düşünme sahneleri için diğer bir yol. Duygu ve anlam yaratmalı ve öykünün gelişimine katkıda bulunmalıdır. Konuşma bir amaca yönelik olmalı. kişinin o andaki durumunu izleyiciye: Görsel yöntemlerle iletmeye çalışır. onları betimleyebilmelidir. Kişiler romanda düşünürler. Konuşma Örgüsü Öykünün Gelişmesine Katkıda Bulunmalıdır Kişiler konuşturulmak için konuşturulmamalıdır. konuşma örgüsü ’’çok daha kısa ve çok daha özlü ”olmalıdır. görüntüyle de verilir. tepkisini çevresindeki şeyleri tekmeleyerek göstermesi gibi. düşüncelerin ve hatırlamaların açıklanmasıdır. Konuşma Örgüsü:    Diğer öğelerle birlikte.1. öyküyü. Kimi yazarlar ise soru-yanıt yönteminin gerekli olmadığını. Örneğin Birine kızan kişinin. Düşünceler/anımsamalar. Ara Sorular Kimi yazarlar. bir konuşma yeterli açıklıkta değilse ve bilgi verici ayraç yok ise oyuncunun tonlaması tümcenin öngörülen anlamının tam karşıtı olabilir. öykünün temasını ortaya koymalıdır. oysa filmde “dış ses (off voice)” kullanılmıyorsa.2. yeniden ele alıp betimleyecek zamanı yoktur. Geçmişte yapılan ya da gelecekte yapılacak bir işin düşünülmesi. Diğer bir anlatımla. altı çizilmek istenen konuşmalar için ara sorular kullanılmasını savunurlar. geriye ya da ileriye gidilerek. Oyuncu. Görsel ya da sözel bir anahtar vermedikçe.5. kişinin ne düşündüğünü anlamakta elbette olası değil. 4. Senaryoların özgün sorunlarından biri. bu karışıklığa neden olmaz. "öykü gelişimi boyunca Hasan’ın. tepkinin anında gösterilmesidir. Türkandan nefret ettiğini gördük. Düşüncelerin ve Hatırlanan Şeylerin Verilmesi 4. olay olduğu gibi ya da olacağı gibi görselleştirilir. Hata istenmeyeceğine göre. burada sizden istenecek hatanın tümünü makaslamanızdır.4. yüz anlatımıyla (mimik) izleyiciye vermek olanaksızdır.4. Senaryo başarılı olsa bile. Yeterli sebep yoksa konuşmayı geliştirmeyecekse iki kişi arasındaki ara sorulara gerek yoktur. Yönetmen ve oyuncunun yanlış olanı. bunun yerine kişinin devinimde bulunmasını ya da devinimsiz bir duruşun ya da sessiz kalmasının daha etkili olabileceğini ileri sürmektedirler.2. bir yönelim. konuşma örgüsü yazımında izleyiciye duyumsatmak istenen. Çünkü gerçek yaşamda yüz. ancak düşünürken gösterilebilir. günlük yaşamdaki konuşmalar gibi yerinde saydırmayıp ileri götürmelidir. Böyle bir durumda senaryo yazarı. kişilerin ne düşündüklerini ya da ne duyumsadıklarını yansıtmaz. Kişilikleri ortaya çıkarabilmeli. Şimdi onu görünce niçin sevindi?" diye düşünür.3. 54 . Dış Ses ya da Görsel Anlatım Kişinin düşüncelerini. Özenli ve dikkatli bir çalışma.3.

kimi devinimlerle ya da çevredeki kimi şeylerin parçalanma durumu var mı?". Senaryonun % 99' unun konuşma olması. Diğer bir iç ses örneği. geçmişte kaldı. parçalanarak sayfanın hızlı okunmasını sağlar. iç çatışmayı ya da bilinçaltını yansıtmak için dış ses kullanılır. duruma göre. izleyicinin ilgisinin çoğaltılması amaçlanır. yerinde ve gereği gibi kullanılmadığında hepsi izleyiciye yapay gelir. izleyicinin ilgisini bir parça azaltır. görüntü üzerine düşürülür. bir düşünceyi belirtmek. İç ses (kafa sesi) ya da anımsatıcı sözün yinelenmesiyle merak öğesi yoğunlaştırılıp. Buna anımsatıcı söz denir. Filmde iç ses. 55 . Örneğin. Çünkü sinema görsel içeriği ön plânda olan bir sanattır. Kendi kendine konuşma (monolog) yazma durumunda.3. kendinize sorun. filmin başında kullanılan bir söz yeri geldikçe.3. kimi şeyler görmek ister. Görüntü üzeri konuşma kimi filmlerde çokça kullanılır. Doğallığa aykırı olan bu kolay iletim yolu. Kişinin Kendi Kendine Konuşması (Monolog) Düşüncelerin/hatırlamaların verilmesinde bir diğer yol. öykünün anlatımıyla ilgilidir. Uzun bir monolog ( kendi kendine konuşma ) metni.    Kurallara uygun biçimde kullanıldığında. Böyle bir durum olduğunda öncelikle başka yollar aranmalıdır. Anımsatıcı sözleri söyleyen. Kişinin kendi kendine konuşması. kişilere bir derinlik kazandırılır. tiyatrodaki gibi. ya öykünün içinden biri ya da öykünün kahramanının sesidir. Sonra. Görüntü üstü anlatımı yapan duruma göre. Görüntü Üzeri Konuşma (voice-over) Geçmiş bir olayı anımsatmak. Çekici bir özelliği olmasıdır. kişinin belleğinde yinelenir. Bunun nedeni. Edinilen bilgiyi açıklayıp. "Acaba başarabilecek mi?" sorusu yaratılarak. Ama şunu da unutmamak gerekir ki. "Kişinin konuşmalarını dinleyen kişinin. Görüntü üzeri konuşmanın bir diğer biçimi. öyküyü hızla ilerletmede uygun/yalın bir yol olmasıdır.4. izleyici en azından konuşan bir kafanın ötesinde. "Sen bu işi yapamazsın!” gibisinden anımsatıcı bir sözün söylenmesine neden olan kişinin ya da sözü destekleyici bir görüntünün üzerine verilir. ‘’iç ses’’ ya da ‘’kafa sesi’’ denilir. oyuncunun tek başına kendi kendine (monolog) konuşmasıdır. Kişiyle birlikte izleyicinin duyduğu bu sese. günümüz filmlerinde pek kullanılmayan bir konuşma biçimidir. Düşünce hangi yolla verilirse verilsin. yerinde ve özenli kullanıldığında kendi kendine konuşma çok etkili olabilir. Ya da anlatımda belirli sıçrayışları (atlamaları) sağlayıp.2.3. olay dizisinde belirli devinimleri eyleme geçirmede kolay bir yoldur. kişilerin oluşumundaki bir aşama verilir. 4. ya sözü söyleyen kişi ya da bir başkası olabilir. izleyicinin olayı daha dikkatli izlemesi sağlanır. düşüncelerin verilmesi dışında.

küfürlü konuşma kullanılmamalıdır. Üstelik kullanılan şiveyi herkes anlamayabilir. uzun. çok debdebeli. kulağa yapay gelecek. Konuşma örgüsünün tümünü. Oyuncu sözcüklere hâkim olamazsa. Bir cümle içine. çalışmasında onları perçinlemezse. düşünce. İzleyicinin iletiyi anlamasını engelleyen. özün yitirilmemesine dikkat edilmelidir. Çünkü seneryodaki kişilerin hepsinin konuşması kısa. dolambaçlı sesleri içeren biçimsel yazma biçiminden kaçının. Tersi durumda. Yalnız gerçekçi olmak amacıyla. Dolayısıyla şive ve aksan ölçüsünce. İşin kolayına kaçıp. yetenekli de olsa. bir düşünceyi ya da bir olayı. Konuşma örgüsü. Diğerlerini oyuncuya bırakın. süslü. Dil doğal olmalıdır ama bu. Ama araştırma yaparak. Çehov'un.        56 . izleyici açısından irkilticidir.4. konuşma örgüsünün. yumuşatılan. yazım kılavuzuna uygun sözcüklerle yazmak gerekir.4. karmaşık bir cümle yapısından kaçınarak. Kısaltma yapılamıyorsa. en ekonomik/özlü ve kıvrak bir biçimde yazın. Konuşma Örgüsü Yazarken Dikkat Edilecek Hususlar  Konuşma örgüsü tamamen kişilerin gelişimine bağlıdır. bir solukta söylenebilir cümleler kurun. resmi olmayan bir yaklaşımla yazılır. en ekonomik duruma getirmek gerekir. doğal konuşma dilini yeğleyerek. tekdüzelikten kurtarılabilir. karşı tepki açılarla ve araya koyulacak sorularla parçalanarak. "kısalık ve açıklık. öykünün gelişimini engellemesine fırsat vermeyiniz. Yersiz küfürlü konuşmanın senaryoya ne gibi bir katkısı olduğunu bir düşünün? İzlediğiniz filmleri hatırlayın. uzun konuşma. Yersiz küfürlü konuşma. Küfür kullanımı. şiveyi yalnızca güldürü öğsi olarak kullanmak onaylanacak bir durum değildir. Bir duyguyu. kamera devinimleri. öz ve etkin olmayabilir. uzmanlara danışarak. yalnızca kendine özgü bir etki. elbette şive ve aksan kullanılacaktır. her senaryoda argo ve günlük konuşma dili kullanılması anlamına gelmez. birkaç yerel sözcük ve deyimle yalnızca ilk konuşmalarda belirtilebilir. İlke olarak kısa. Uzun konuşmaları kısaltarak. ad ve gereksiz sözleri tıka basa doldurmayınız. izleyici hızla filmden kopar. ayarınca kullanılmalıdır. kişinin tipini ve karakterini de dikkate alarak. senaryoyu baştan sona yerel sözcük ve deyimlerle yazmak. Uygun ve yeterli miktarda sözcük seçmeye özen gösterip. bir oyuncunun uzun cümleyi kavraması ve söylemesi güçtür. o insana sıkıcı konuşma örgüsü yazmak risklidir. izleyicinin ilgisini dağıtmayacak biçimde. küfürlü konuşturulan kişiler kimlerdir? Öyküde eğer gerekiyorsa. yoğun öfkeli bir an yaratma ya da güldürme gerekçesiyle olmalıdır. Kısaltma yapılırken. Şahsın kişiliği sıkıcı olsa bile. kişilerin havası ve tavrına uygun yöresel/bölgesel şive. başarının kız kardeşidir" sözünü kulağınıza küpe yapın. bir sürü olay. ayrıntılı. oyuncu.

sözcükler kullanmayın. Konuşma örgüsü yazımında kişilerine. örtük. Bunun için araya. gerektiğinde imalı. Şöyle ki. geçişin yumuşak ve akıcı olması sağlanabilir. söyleyiş güzelliğine kapılıp sözü uzatmayın. yarım konuşmaya engel değildir. Değişimin birdenbire oluşmadığını. Açıklık. herhangi bir şey söyletmek için bir kavramdan diğerine ya da bir olaydan diğerine ya da bir konudan başka konuya geçmek durumu ortaya çıktığında. Eğer bu konuşmalar gerekmiyorsa. anlamı doğru aktaracak biçimde sıralanması. Yinelemeyi önleme amacıyla bir cümlede “hakikat”. yanlış anlamaya. onu yakalamaya çalışın. Yukarıda açıklanan konuşma örgüsü kurallarını göz ardı etmeyin. izleyici herhangi birisinin konuşmasını işitmekten ziyade anlatılan şeyleri görmelidir (Ancak dramatik sebeplere sahip olmadıkça da. önemli sözün/sözcüğün eylem sözcüğüne yanaştırılması. Kişiliğin üslubu açısından gerekli değilse. Bunun için ses uyumsuzluğundan kaçının. cansızlaştırıyorsa bunları yeniden yazarak daha enerjik hâle getirin. Fransızca vb. bir “'köprü cümlesi” yazıldığında. Böylece izleyicinin dikkati de dağılmaz. edebiyat yapmaktan kaçının.) Dilin akıcı olmasına önem verin. Yinelenme bu yolla önlenmez ama dil aşureye çevrilir Duraksamaya. söyleyişine dikkat ederek. Ama yazılan. “yeni bir durum” öne sürer. Değişimi yansıtan konuşma örgüsü de buna uygun olarak cümle cümle geliştirilir. güldürü filmi senaryosu ise kafiyeli konuşma filme bir katkı getirebilir. yazın sanatına özgü söz oyunlarından uzak durun. göstermeyin). ile gerçekleştirilir. (Bu kural da çoğu kurallar gibi geçerli bir gerekçe olduğunda kırılabilir. seçtiğiniz sözcüklerin. Şairanelikten. iki cümleyi bağlayan bir “geçiş cümlesi”.        57 .). anlaşılır olmasına önem verin. ç vb. Bu kural. Türkçesi olan sözcükler yerine İngilizce. sözcüklerin yerinde kullanılması. basamak basamak geliştiğini biliyorsunuz. Oyuncuları düşünerek. anlaşılmamaya yol açmaması için cümlelerin açık. kapalı. olayı diri tutmayıp. yazarların çoğu. bunlar kullanılmamalıdır. kullanmaktan vazgeçin. bağlaç gibi sözcüklerle bağlayıp. anlamın birinden ötekine akmasını sağlayın. Konuşmalar. ezgisi. gerekli değil ise iki anlamlı sözcük kullanılmaması vb. öteki cümlede “gerçek” sözcüğünü kullanmayın. Rastlantı sonucu kafiyeli duruma gelmiş cümleler ilgiyi dağıttığından. Yazarken yazmak dışında bir yol varsa konuşma örgüsüne başvurmayıp gösterin. dolambaçlı/karışık anlatımdan kaçınılması. Cümlelerin birbirinden kopuk olmaması için cümleleri birbirine zamir. birlikte söylenmesi zor harflerden oluşmamasına büyük özen gösterin (ş. Türkçenin kendine özgü uyumu.

konuşma örgüsünü yeteri kadar önemsemek gerektiğidir. Konuşma örgüsündeki cümlelerin oynanarak söylendiği unutulmamalıdır. sık sık yinelenen adlar (yinelemeler) metinden çıkarılır. Cümlelerin akıcı olup olmadığı. senaryonun/filmin bir öğesi olup. birçok cümlenin. izleyicinin anlamasına yönelik çalışma yapılır. senaryodaki yerini zorlamasız ve çelişkisiz bir biçimde almalıdır. söylemeye soluğun yetip yetmediği denetlenir. Senaryo metninin son denetlenmesi için yapılan çalışma. 58 . Ancak şu da unutulmamalıdır: Konuşma örgüsü. Tüm bu açıklamalardan sonra söylenebilecek son söz. Yazdıklarınızı denetledikçe. kolayca söylenip söylenemediği. Oyuncunun sözcükleri rahat söyleyebilmesi göz önüne alınır. sözcüğün gereksiz olduğunun farkına varıp metinden çıkaracaksınız. Söyleyiş zorlukları olan sözcükler peş peşe gelmişse değiştirilir. öykünün tümünden daha önemli değildir. anlatımında yer alan fazla cümle ve sözcükler. öykünün gelişimi anlam olarak dikkate alınır. Bu nedenle konuşma örgüsü. tekrarlanan sözler. metne katkısı olmayan cümleler (fazlalıklar). yanlış kullanılan sözcükler ve cümleler (yanlışlıklar). akışı kesen yinelemeler. yüksek sesle okumak ya da bir oyuncu kadar olmasa bile oynayarak denetlenmesidir. Son kontrolü yaparken çalışmanın. Bu çalışmada.

 Senaryodaki konuşma örgüsünün. ayrıntılara dikkat ediniz. işlevlerini analiz ediniz.  Konuşma örgüsü yazınız.UYGULAMA FAALİYETİ İşlem Basamakları  Sinema dilini diğer dillerle karşılaştırınız.  Bol bol okuyarak ve film izleyerek hayal gücünüzü geliştiriniz. 59 .  Araştırmacı ve gözlemci olunuz.  Mekân farklılıklarına dikkat ediniz. Öneriler  Bu işlemler sırasında.  Bir hatırlama veya düşünme sahnesine diyalog yazınız.  İzlediğiniz filmlerin nitelikli olmasına dikkat ediniz.

( ) Oyuncunun kendi kendine konuşmasına monolog denir. senaryoya aynen yazılmalıdır. ( ) Konuşma örgüsü kişilikleri ortaya çıkarmamalıdır. o da bilgi vermektir. 7. ( ) Konuşma örgüsü. 4. ( ) Söz sinemada. şive veya aksan olmamalıdır. tiyatroya göre daha çok kullanılmalıdır. 1. 2. faaliyete geri dönerek tekrar inceleyiniz Tüm sorulara doğru cevap verdiyseniz diğer faaliyete geçiniz. 3.ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME Aşağıda ki ifadeler doğru ise parantezin içine D yanlış ise Parantezin içine Y harfi yazınız. Doğru cevap sayınızı belirleyerek kendinizi değerlendiriniz. söylenmek için yazılmış sözler ayrı ayrı seçilmelidir. Yanlış cevap verdiğiniz ya da cevap verirken tereddüt yaşadığınız sorularla ilgili konuları. 8. ( ) Okunmak için yazılmış sözlerle. 6. ( ) Konuşma örgüsünün tek bir işlevi vardır. ( ) Konuşma örgüsünde kesinlikle. 5. duygusal bir anlam taşımalıdır. 60 . DEĞERLENDİRME Cevaplarınızı cevap anahtarı ile karşılaştırınız. ( ) Konuşma örgüsünün doğal olması için gerçek yaşamdaki konuşmalar.

  Filmlerde kullanılan müzik türlerini araştırınız. Müzik için film.ÖĞRENME FAALİYETİ–5 ÖĞRENME FAALİYETİ–5 AMAÇ Uygun ortam sağlandığında. senaryoya müzik. Nesnel ses. Tanımlanan. Bunların kullanımı şöyle sıralanır: Gerçek sesle üst üste bindirim (superpoze) oluşturmak. ses öğelerini tamamlayabileceksiniz. ARAŞTIRMA Bu faaliyet öncesinde.1. Gerçek ses yerine. efekt ve çevresel ses ekleyerek. İzleyici. DVD ve VCD satan mağazaları gezmeniz gerekecektir. gürültü ya da bir sözdür. Araştırma işlemleri için internet ortamını kullanıp. 61 . duyulan başka bir ses. kişilerin konuşması üzerine bir başka ses verilerek. 5. Senaryoda Şarkı ve Müzik Kullanımı Sinemada müziğin iki kullanım yolu vardır: Film için müzik (Film Müziği). Filmlerde kullanılan efekt ve çevresel sesleri araştırınız. anlatılan. filmdeki kişilerden birinin işittiği sese nesnel ses denilir. yapmanız gereken öncelikli araştırmalar şunlardır. o andaki durum daha da pekiştirilir. gerçeğe ilişkin olmayan öğeler tarafından ortaya konulan tüm sözler. filmdeki gerçek sesi filmdeki kişinin etkilendiği şiddette duyar ama olağan olarak değil. 5. Bu anlatımsal sestir. Örneğin. müzik ve tüm gürültüler anlatımsal ses olarak adlandırılır. filmdeki bir kişinin yalnızca imgeleminde ya da anısında var olan müzik. Televizyon kanalları ve prodüksiyon şirketlerinin müzik ve efekt arşivlerinde çalışan kişilerden ön bilgi alınız. SENARYODA DİĞER SESLER Anlatımsal ya da tanımsal durumlarda.

hem de müziğin doruk noktasına) doğru ilerler. müziğin belli bir anını bizzat doruk nokta hâline getirir. Film için Müzik (Film Müziği) Sinemada müziğin destekleyici katkısı. yapacağı vuruş için hazırlık yapmaya başlar. Birazdan davulcu davula darbesini indirecektir. müziğe başvurulur. sahnenin duygusal vurgusunu pekiştirir. durgun. kenarda o ana kadar beklemiş olan davulcu. aniden kesilen müzik bizde bir beklenti yaratır. Olayın gerçekleştirileceğini öğrenen gizli servis. The Bad and The Ugly (İyi Kötü ve Çirkin) ve Godfather (Baba) filmleri iyi birer örnektir. kameranın algıladığı görüntüye bir katkı sağladığında ya da anlatım aracı olarak senaryo yazarı/yönetmenin beğenisine göre filme eklendiğinde doğallık kazanır. üzüntülü. psikolojik gelişme oldukça. Çünkü müzik gerilimi destekleyen bir unsurdan öte. horoz gibi kabarır ve adeta kendinden geçerek ellerini kollarını sağa sola savurur. Ünlü bir politikacı bir klâsik müzik dinletisi sırasında öldürülecektir. Suikastçi. Filmde müzik hangi amaçlarla kullanılır?  Tinsel ve duygusal atmosfer yaratmak için: Müzikleri hâlâ dillerde olan High Noon (Kahraman Şerif). Sahne son derece ustaca tasarlanmıştır ve bunda müzik başrolü oynar. Hitchcock bir filminde. Bu arada suikastçi atış pozisyonunu alır. sinirli vb. öyküde bir ilerleme sağlandıkça aynı müzik teması yinelenir (leitmotiv). Yüzlerce konuk içerisinden hangisi suikastçidir ve nereden ateş edecektir? Klâsik müzikteki iniş çıkışlar ve parçanın atmosferi bu arama telaşını çok iyi yansıtmaktadır. hem filmin. önemli bir öğe olarak karşımıza çıkmaktadır. suikastçinin bulunduğu balkona doğru koşmaya başlar ve bu arada müzik çıldırtıcı biçimde doruk noktaya (hem sahnenin. Güçsüz bir sahneyi renklendirmek için filmde. çatışmayı zamana kilitlemenin bir aracı olarak kullanmıştır.        Müziğin birden durması ya da birden başlaması. bir haykırışın ya da bir gürültünün süreğeni olarak gerçek ses yerine devinime eşlik eder). Karşıtlıkları vurgulamak için müzikten yararlanılır. Sonra parçanın finaline geliriz: Müziğin şiddeti ve gerilimi artar. durumlarına uygun ya da karşıt müzikler kullanılır. Kişinin düşündüğü ya da anımsadığı bir ses yerine kullanılır. belli anları ya da durumları öne çıkarmaya yarayabilir. Notalar bir bir geride bırakılır. asal kullanılış biçimi film müziğidir. gelen konuklara olayı çaktırmadan opera binasında suikastçiyi aramaya koyulur. Müzik. The Good. sürpriz ve şok duygularını yaratmak için müzik kullanılır. ateş edildiğinin anlaşılmaması için tam büyük davul çalındığında ateş edecektir. Kahramanımız onu farkedip. Herhangi gerçek bir ses yerine kullanılır (Müzik. dramatik dönüm noktalarını vurgulamaya. parçanın finaline doğru iyice gaza gelen orkestra şefi. Destekleyici olarak merak. Ön planda ya da altta kullanılan müzik. Kişilerin psikolojik durumlarını belirtmek için: Kişinin şen. Burada anlatıma katkı nedeniyle müzik. 62 . Aynı kişi görüldükçe. Örneğin.

etkili ve yoğun bir şekilde kullanılan efektleri sayesinde gişe hâsılat rekorları kırmaktadır. Ses. Ayrıca yayın hakları göz ardı edildiğinden bu profesyonel bir yaklaşım da değildir. Berkant ürkütücü seslerle gitar çalmayı sürdürür. Örnek. Örneğin film.  Müzik için Film Müzik sanatı ile bağlantılı olarak. Böyle bir yapımda müzik kullanıldığında ve müzik gerekli duyguyu yaratmadan yoksunsa bu tekdüzelikten başka bir etki yaratmaz. şarkının/müziğin kendisinin yeri olabilir. Bu açıklama.Vurmak üzere olan davulcunun havada tuttuğu davul tokmağı. Eskiden yalnızca ortamı pekiştirmek amacıyla ses efektleri kullanılırdı. efektlere oldukça sık başvurulmaktadır. ünlü bestecilerin. şarkıcıların hayatlarını anlatan filmler bu kapsam içinde yer alır.. senaryoya renk katmak amacıyla.. fon yöresi sağlayacağına inanıyorsanız. Koşan bir ajan… Filme sonradan eklendiği için yazarın müzik konusunda fazla söz hakkı yoktur. senaryoya ünlü bir şarkıyı/müziği önermede sakınca yoktur." nin şarkısı duyulur. Ancak. Müziğin bir an için bile fon yöresi sağlamak amacıyla kullanımı. Senaryoda müziğin yükseldiği ya da geri plâna düştüğü yerleri belirtmemek uygun olur.2. Oysa aşağıda verilen çok önemli işlevleri yerine getirebilir: 63 . Oysa günümüz sinema ve televizyon dünyasında. istediği bir şarkıyı/müziği önermesi doğru değildir. yayın hakkı alındığında. ünlü bir müzisyenin yaşam öyküsüdür ve şarkısının tümünü bir araba sürüş sahnesinde radyodan verebilirsiniz. Bazı filmler. ortama (çevreye) katkıda bulunacağına. Senaryoda Efekt Kullanımı Efektler günümüz sinema ve televizyon yapımlarının en vazgeçilmez unsurlarındandır. Radyodan "……. üzerine ses kayıt edilen herhangi bir araçtan ayrımsızdır. Görsel efektler de en az ses efektleri kadar yoğun bir şekilde kullanılmaktadır. bunu senaryoda “geri plânda (background music)’’ olarak gösterebilirsiniz. Sözlü ya da yalnızca enstrümantal müziğin. Tetiği çekmek üzere gerilen parmak. 5. çoğu zaman gereksiz bile olur. bir sahnenin geri plânında uygun. Sahnenin ön plânında. çok ihmal edilen bir unsurdur. bu tür filmlerin hepsi böyledir anlamına gelmemelidir. Bu durumda film.

Ne var ki. diğeri ise gerilimli bir sahneye hazırlar. Bu. Bu arada tutsaklardan biri hapşırır (bir önceki sahnede. Yine sesin düzeyi (volume) dramatik etkiyi arttırabilir. kötü koşullar nedeniyle gribe yakalandığını göstererek bu duruma hazırlık yaparız) ki bu gergin anların yaşandığı zaman dilimidir. Dolayısıyla ses. ses ve gürültülerin şiddeti de giderek artar. Yoğun ve abartılı efekt kullanımıyla görsel birer şölene dönüşmüşlerdir. 64 . örneğin bir tehdidin yaklaşıp uzaklaştığını haber verebilir. bacaklarını bir sandalyeye uzatmıştır. alınması gereken bu karar çerçevesinde bir tartışma çıkmaktadır. Toplama kampından kaçan Yahudi tutsaklar düşünün. Artan gürültünün doruk noktası.3.   Fon oluşturmak Mekân tanıtmak Atmosfer yaratmak Örneğin. Sadece bekleşenlerin tedirgin yüz ifadesi ve nöbetçinin postal sesleri vardır). Tutsaklar biraz bekler. Biri bizi romantik. beş adım ötede. günümüzde artık bu işlevlerinin dışına çıkmıştır. Bazı sahnelerde doruk noktaya yaklaştıkça. Olaylar atlatılır ve sonunda postal sesi kesilir. Senaryoda Çevresel Ses Kullanımı Filmlerde gürültüler çevre oluşturur ve akılcı bir kullanımla filme gerçeklik sağlar. Nesnelerin ya da kişilerin. sesten anlayabiliriz. Nöbetçi gitmiştir. Örnegin Kwai Köprüsü filminin sonunda. Yakalanma korkusu başlar fakat sonra ses uzaklaşır. hiç bir ses yoktur. Öte yandan sahnenin içyapısı (başlangıç-gelişme-son) desteklenmiştir. Tartışma alevlendikçe yaklaşan trenin sesi şiddetlenir. 5. uzaklaşıp yaklaştıklarını. Koridordan geçmek için en uygun anı kollamaya başlarlar. tartışmanın beklenmedik biçimde noktalandığı ve şiddetli patlamanın gerçekleştiği andır. Sonuç olarak. bir iki kez tekrarlanır. Sesin sürekli şiddetlenmesi. Ancak koridora fırlayınca ne görsünler: Komutanların gittiğinden emin olan gece nöbetçisi ayaklarını sıkan postalları çıkarmıştır ve sırtı kaçaklara dönük olarak. köprünün havaya uçurulup uçurulmayacağı sorunu ele alınmaktadır. tam üzerinden tren geçtiğinde. eskiden masraf yapmadan yalnızca ortam oluşturmak amacıyla kullanılan efektler. geceleyin gösterilen bir çiftlik evi düşünün: Fonda cırcır böceği sesi duyulmasıyla baykuş sesi duyulması arasında önemli bir fark vardır. nöbetçiyi görür ve geri çekilir. Kaçış sırasında bir nöbetçiyi atlatmak zorundadırlar (Kamera öznel bakışla bir kez koridora "bakınır". sahnenin dramatik ilerleyişine (tartışma nasıl sonuçlanacak?) de katkıda bulunmuştur. Postal seslerini dinleyerek bu anı belirlemeye çalışırlar. sonra da nöbetçi bir daha gösterilmez. Ses giderek yaklaşır.

65 . aynı zamanda geleceğe dönüş için son firsatlarıdır. nefes alıp verme sesleri vs. Bunlar bize en sakin ve neşeli anlarda bile. görüntünün alanını genişletir ve görmediğimiz olayları tanımlar. kasabaya varmadan önce. Pek çok savaş filminde. içiçe geçer ve mevcut gerilimi destekler. Görüntü dışından gelen sesler. zaman makinelerini çalışır vaziyete getirmeleri gerekir. geleceğe geri dönmek için itme gücünden yararlanacakları tren. erkeklerin dünyasını vurgulayan korna sesleri motif işlevi görmüştür. onları anlamamıza yardımcı olur. Ses. sessizlik. korna sesleri. Yukarıdaki örneğe dönelim: Ağır ağır ilerleyen postal sesini duyarız. hızı ve ritmi de önemlidir. birbirine karışır. Zamana karşı yarış bir anda hızlanmış. Bunları halletmeye çalışırken birden tren gelir. postal sesi bir an için kesilir. grip olan tutsak hapşırır. kapı ve tel örgü şıngırtıları. Bu bize gösterilmez. Bu. uzaktan duyulan sinyal sesiyle verilir. sık sık top sesleri duyarız. varolan engellerin yarattığı gerginlik kat kat artmıştır. sesin temposu. Geleceğe Dönüş-2’de kahramanların. Ne var ki hazırlık sırasında beklenmedik olaylar ve aksamalar olur.Amaç özellikle heyecan yaratmaksa. Trenin gelişi. savaşın kıyasıya devam ettiğini ve filmdeki askerlerin her an sıcak çatışma tehdidiyle karşı karşıya olduğunu hatırlatır. Başka bir örnek: Kovalama sahnelerinde ayak sesleri. bir motif işlevi de görebilir: Örneğin Thelma&Louise'deki kamyonların. hızla yaklasan postal sesleri.

 Senaryonuza uygun çevresel sesleri belirleyiniz. 66 .  Senaryonuz için ugun efektleri belirleyiniz.  Mekân farklılıklarına dikkat ediniz. Öneriler  Bu işlemler sırasında.  İzlediğiniz filmlerin nitelikli olmasına dikkat ediniz.  Araştırmacı ve gözlemci olunuz.  Bol bol okuyarak ve film izleyerek hayal gücünüzü geliştiriniz.UYGULAMA FAALİYETİ İşlem Basamakları  Senaryonuza uygun müzik türünü belirleyiniz. ayrıntılara dikkat ediniz.

ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME

Aşağıda ki ifadeler doğru ise parantezin içine D yanlış ise Parantezin içine Y harfi yazınız. 1. 2. 3. 4. 5. ( ) Filmdeki kahramanlardan, herhangi birinin duyabildiği sese nesnel ses denir. ( ) Bir filmdeki kişilerin psikolojik durumunu anlatmanın yollarından biri de; uygun müzik kullanımıdır. ( ) Güçsüz bir sahne, etkileyici bir müzikle bile renklenmez. ( ) Film müziklerini, senaryo yazarı belirler. ( ) Bazı durumlarda müzik parçalarının tanıtımı için film çekilir.

DEĞERLENDİRME Cevaplarınızı, cevap anahtarı ile karşılaştırınız. Doğru cevap sayınızı belirleyerek, kendinizi değerlendiriniz. Yanlış cevap verdiğiniz ya da cevap verirken tereddüt yaşadığınız sorularla ilgili konuları, faaliyete geri dönerek tekrar inceleyiniz. Tüm sorulara doğru cevap verdiyseniz diğer faaliyete geçiniz.

67

MODÜL DEĞERLENDİRME MODÜL DEĞERLENDİRME
Modül ile kazandığınız yeterliği, aşağıdaki ölçütlere göre değerlendiriniz. Değerlendirme Ölçütleri Karakter Yaratmak 1. 2. 3. İşlevlerine göre tipleri ayrıştırabildiniz mi? Kişiliği (karakter) ve işlevlerini incelediniz mi? Karakter oluşturdunuz mu? Evet Hayır

Senaryoda Devinim Oluşturmak 4. 5. 6. 7. 8. Öykünün devinimini sağladınız mı? Kişilerin devinimini sağladınız mı? Dış devinimi sağladınız mı? İç devinimi sağladınız mı? Sahneyi şarad ile anlattınız mı?

Senaryoda Zamanı Kullanabilmek 9. Kullanılacak zaman dilimini ve yöntemi seçtiniz mi?

10. Senaryoda zaman ilişkilerini kullandınız mı? Senaryoda Konuşma Örgüsü Kurmak 11. Sinema dilini, diğer dillerle karşılaştırdınız mı? 12. Senaryoda, konuşma örgüsünün işlevlerini analiz ettiniz mi? 13. Konuşma örgüsü yazdınız mı? 14. Bir hatırlama veya düşünme sahnesine, diyalog yazdınız mı? Senaryoda Diğer Sesleri Kullanmak

68

15. Senaryoya uygun müzik türünü belirlediniz mi? 16. Senaryoya uygun efektleri belirlediniz mi? 17. Senaryoya uygun çevresel sesleri belirlediniz mi?

DEĞERLENDİRME Yaptığınız değerlendirme sonucunda, eksikleriniz varsa öğrenme faaliyetlerini tekrarlayınız. Modülü tamamladınız, tebrik ederiz. Öğretmeniniz size çeşitli ölçme araçları uygulayacaktır. Öğretmeninizle iletişime geçiniz.

69

CEVAP ANAHTARLARI CEVAP ANAHTARLARI ÖĞRENME FAALİYETİ-1’İN CEVAP ANAHTARI 1 2 3 4 5 6 Y D D Y D Y ÖĞRENME FAALİYETİ-2’NİN CEVAP ANAHTARI 1 2 3 4 5 6 7 D Y D Y D Y D ÖĞRENME FAALİYETİ-3’ÜN CEVAP ANAHTARI 1 2 3 4 5 6 7 D D Y Y D Y Y 70 .

ÖĞRENME FAALİYETİ-4’ÜN CEVAP ANAHTARI 1 2 3 4 5 6 7 8 Y D Y Y D Y D Y ÖĞRENME FAALİYETİ-5’İN CEVAP ANAHTARI 1 2 3 4 5 D D Y Y D 71 .

İstanbul 2004.KAYNAKÇA KAYNAKÇA  AKYÜREK Feridun. 72 . Senaryo Yazarı Olmak.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful