T.C.

MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI

RADYO-TELEVİZYON

SENARYO İÇERİĞİ
321GM0003

Ankara, 2011

Bu modül, mesleki ve teknik eğitim okul/kurumlarında uygulanan Çerçeve Öğretim Programlarında yer alan yeterlikleri kazandırmaya yönelik olarak öğrencilere rehberlik etmek amacıyla hazırlanmış bireysel öğrenme materyalidir. Millî Eğitim Bakanlığınca ücretsiz olarak verilmiştir. PARA İLE SATILMAZ.

 

i

İÇİNDEKİLER
AÇIKLAMALAR .......................................................................................................iii GİRİŞ ........................................................................................................................... 1 ÖĞRENME FAALİYETİ–1 ........................................................................................ 3 1. TİP VE KARAKTERLER ....................................................................................... 3 1.1. İşlevlerine Göre Tipler ...................................................................................... 5 1.1.1. Evrensel Tipler ........................................................................................... 5 1.1.2. Toplumsal Tipler ........................................................................................ 5 1.1.3. Psikopatolojik Rahatsızlığı Olan Tipler ..................................................... 6 1.1.4. Hayal Ürünü Tipler .................................................................................... 6 1.1.5. Tarihsel Tipler ............................................................................................ 7 1.1.6. Dondurulmuş Tipler ................................................................................... 8 1.1.7. Tip Değil, Koşulların Oluşturduğu İnsan (Çağdaş Anlatı) ........................ 8 1.2. Kişilik (Karakter) .............................................................................................. 8 1.2.1. Kişilik ve İşlevleri ...................................................................................... 8 1.2.2. Senaryoda Kişiliğin İşlenmesi.................................................................... 9 1.2.3. Birincil ve İkincil Kişiler.......................................................................... 10 1.2.4. Kişi Adları ................................................................................................ 12 1.2.5. Kişilere Göre Oyuncu............................................................................... 16 1.2.6. Karakterin Oluşturulması ......................................................................... 17 UYGULAMA FAALİYETİ................................................................................... 24 ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME......................................................................... 25 ÖĞRENME FAALİYET-2 ........................................................................................ 26 2. SENARYODA DEVİNİM ..................................................................................... 26 2.1. Öykünün Devinimi.......................................................................................... 27 2.2. Kişilerin Devinimi........................................................................................... 28 2.3. Dış Devinim .................................................................................................... 29 2.4. İç Devinim....................................................................................................... 30 2.5. Şarad................................................................................................................ 32 UYGULAMA FAALİYETİ................................................................................... 34 ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME......................................................................... 35 ÖĞRENME FAALİYETİ–3 ...................................................................................... 36 3. ZAMAN KULLANIMI.......................................................................................... 36 3.1. Şimdiki Zaman Sürekliliği .............................................................................. 36 3.1.1. Paralel Kurgu............................................................................................ 37 3.2. Geçmiş Zaman Sürekliliği............................................................................... 38 3.2.1. Öykünün Tümünün Geçmiş Zaman İçinde Anlatılması .......................... 38 3.2.2. Geriye Dönüşlerin Kullanımı ................................................................... 38 3.3. Gelecek Zaman Sürekliliği.............................................................................. 42 3.4. Durumsal (Düşsel) Zaman .............................................................................. 43 3.5. Zamanın Diğer Kullanımları ........................................................................... 44 3.5.1. Gerilme..................................................................................................... 45 3.5.2. Zamandaşlık (Simültane) ......................................................................... 45 i

... Senaryoda Efekt Kullanımı ................. 49 4......... 53 4............. 67 MODÜL DEĞERLENDİRME .. 48 4.............................................................. Ara Sorular ..1............... 48 4................. Senaryoda Şarkı ve Müzik Kullanımı .... Konuşma Örgüsü Duygusal Bir Anlam Taşımalı ....................3.............................................. 54 4......... Kişinin Kendi Kendine Konuşması (Monolog) . 70 KAYNAKÇA ............ Konuşma Örgüsü Bilgi Vermeli...................3................................................................................................................... 63 5...................................................2............. 54 4. Sinema Dilinin Diğer Dillerden Farkları............ 50 4........................ Günlük Konuşma-Sinema Konuşma Örgüsü Farkları ..2.......................................... Duyguyu Ortaya Koyan Vurgu .................................................................................................... 48 4..............1............... KONUŞMA ÖRGÜSÜ (DİYALOG) ........... 54 4..5..................................................................3............................................................. Dış Ses ya da Görsel Anlatım ....2................................................................ Senaryoda Çevresel Ses Kullanımı ..........2.3....................................................................1................. 61 5...........1...................................... Yazı Dili-Sinema Konuşma Örgüsü Farkları ..............1. Düşüncelerin ve Hatırlanan Şeylerin Verilmesi.........................................................UYGULAMA FAALİYETİ.............. 55 4..............2................... Konuşma Örgüsü Öykünün Gelişmesine Katkıda Bulunmalıdır ......................... 60 ÖĞRENME FAALİYETİ–5 ................... 56 UYGULAMA FAALİYETİ........................................... 49 4.........................................1..................................................................................................................... 54 4.... 68 CEVAP ANAHTARLARI....................................................1... 66 ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME................. 48 4..........................3............. 46 ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME......................................................................... Tiyatro-Sinema Konuşma Örgüsü Farkları ................... Görüntü Üzeri Konuşma (voice-over)................................. 55 4......3..............................................................4............1.................................................... 61 5.........2............ 72 ii ........... 51 4...... 59 ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME........ 52 4..............................................................2.......... SENARYODA DİĞER SESLER............ 64 UYGULAMA FAALİYETİ.......2......3..............................4..........................................2....3..... 61 5.... Konuşma Örgüsü Yazarken Dikkat Edilecek Hususlar ............................ Konuşma Örgüsünün İşlevleri..................................................................2................ 47 ÖĞRENME FAALİYETİ–4 .......

bilgisayar. Karakterler oluşturup. Senaryoda zaman kavramı ile zaman ilişkilerini kullanabileceksiniz. karakterler oluşturup zaman ve mekân örgüsünü kurarak senaryonun içeriğini oluşturabileceksiniz. 4. 40/24 ‘’Senaryonun Temel Ögeleri’’ modülü ile ‘’Senaryonun Dramatik Yapısı’’ modülünü almış olmak. şekil ve mantık hatalarına düşmeden. MODÜLÜN AMACI 2. EĞİTİM ÖĞRETİM ORTAMLARI VE DONANIMLARI DVD ve VCD filmleri. ses öğelerini tamamlayabileceksiniz. senaryo metin örnekleri. Öğretmen modül sonunda size ölçme aracı (uygulama. Senaryonun konusuna uygun birincil ve ikincil karakterler oluşturabileceksiniz. zaman ve mekân örgüsünün kurularak. 1. Genel Amaç Gerekli ortam ve aletler sağlandığında. bunları uygun yöntemlerle kullanabileceksiniz. projeksiyon. sorucevap) uygulayarak. senaryo içeriğinin oluşturulabilmesi ile ilgili bilgi ve becerilerin kazandırıldığı bir öğrenme materyalidir. 3. o faaliyet ile ilgili değerlendirme soruları ile kendi kendinizi değerlendireceksiniz. Senaryoda öykünün ve kişilerin devinimi ile sürdürülebilirliğini sağlayabileceksiniz. efekt ve çevresel ses ekleyerek. zaman ve mekân örgüsünü kurabilme yeteneğini almış olmak.AÇIKLAMALAR AÇIKLAMALAR KOD ALAN DAL/MESLEK MODÜLÜN ADI MODÜLÜN TANIMI SÜRE ÖN KOŞUL YETERLİK 321GM0003 Radyo Televizyon Ortak Alan Senaryo İçeriği Şekil ve mantık hatalarına düşmeden karakterler oluşturulup. modül uygulamaları ile kazandığınız bilgi ve becerileri ölçerek değerlendirecektir ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME iii . Her faaliyet sonrasında. 5. Amaçlar Uygun ortam sağlandığında. DVD-VCD okuyucular. Uygun diyaloglar yazarak. Senaryoya müzik.

iv .

kişilikleriyle uzun yıllar belleklerimizden çıkmayacak enstantaneler. Kuşkusuz ki tüm diğer işlerde olduğu gibi. yeterli eğitim ve deneyim sahibi senaryo yazarlarının. 1 . belleklerimizde yer etmiştir. Karakter oluşturma üzerinde bu kadar durduğumuza bakıpta. Yine senaryoda şarkı. başarılı senaryo yazımında gereken donanımlar elbette pek de kolay elde edilebilecek şeyler değildir. Kaç senaryo kahramanı belleklerimizde kalıcı izler bırakmıştır? Mesleğini sevip. İnsanların belleklerinden çıkmayacak bir senaryo kahramanı oluşturmak kolay değildir. Ama bunların güzel senaryo yazımı için gereken şeylerden bazıları olduğunu belirtmekte fayda var ama eğitimin önemini bu konuda olmazsa olmazlardandır. Senaryo dersinin içeriğinde beş modül bulunmaktadır. efekt ve çevresel ses kullanımı ile bilgileri de bu modülde bulabileceksiniz.GİRİŞ GİRİŞ Sevgili Öğrenci. Önceki iki modülden edindiğiniz bilgilerle güzel senaryo yazmanın yalnızca doğuştan gelme bir yetenek işi olmadığını artık anladınız. gözlemleri sonucu oluşturdukları unutulmaz kahramanlar da vardır. Hareketleriyle. Elindeki modül bu serinin üçüncüsü olan senaryonun içeriği modülüdür. bu modülün tüm içeriğinin karakter konusundan oluştuğunu sanmayın. Yine karakterin önemli bir yanı olan: ‘’konuşma örgüsü’’ ve ‘’senaryoda zaman kullanımı’’ da modülün diğer konularıdır. Elbette yeteneğin ve işi sevmenin katkısını inkâr edemeyiz. iyi eserler ortaya koyan. söyledikleriyle.

2 .

Kahramanları bitkiler. sinirli. davranış. İnsanoğlunun iç ve dış dünyasını daha iyi tanıtmaya olanak sağlayacak hayatlarla okurun ve izleyicinin insanları tanımak ile ilgili dağarcığı gelişecektir. filmde rolü olan 3 . Başka bir deyişle. kararsız. Kişilik. Kişiler hakkında konuşurken. hayvanlar bile olsa anlatılan yine insandır. yazınsal türlerin olduğu kadar. İnsanı tanımak. değer ve özelliklerinin toplandığı tinsel yapı öğesiyle kendisini diğerlerinden ayırt ediyorsa. ARAŞTIRMA Bu faaliyet öncesinde yapmanız gereken öncelikli araştırmalar şunlardır:  Sinemada ve televizyonda izlediğiniz filmlerden beğendiğiniz karakterlerin sizi etkileyen taraflarını araştırınız.  zlediğiniz filmlerdeki karakterlerin diyaloglarını araştırınız. alışkanlıkları. vb. toplumsal kimliğini kazandıran tinsel yapı öğesidir. toplum içinde özgün bir durum kazanabiliyorsa. İnsanın değerleri. güdüleri.ÖĞRENME FAALİYETİ–1 ÖĞRENME FAALİYETİ–1 AMAÇ Uygun ortam sağlandığında senaryonun konusuna uygun birincil ve ikincil karakterler oluşturabileceksiniz. vb. kişilik yapısı içinde yer alır ve toplumsal kimliğine biçim vererek. cömert. bir insanı diğerlerinden ayıran.  İzlediğiniz filmlerde kullanılan müziklerin. düşünce. Televizyon ve film stüdyolarında gezerek senarist ve yönetmenlerden ön bilgi edininiz. özellikleri. kıskanç. 1. davranışlarını belirleyen. duygu. insana yönelik mesaj verme kaygısıdır. TİP VE KARAKTERLER Öyküyü oluşturan öğelerin başında insan öğesi gelir. sabırlı. VCD ve DVD’lerin satıldığı mağazaları gezmeniz gerekmektedir. şahsına münhasır kişilik özelliklerine sahiptir demektir. şahsın belli bir görünüm kazanmasını sağlar. izleyici üzerindeki etkisini araştırınız. Bu araştırma işlemleri için internet ortamındaki bilgilerden yararlanıp. eğilimleri. özelliklerini “kişilik özelliği”olarak belirtmez miyiz? Bu genel açıklamayı sinema diline göre açıklayacak olursak: Kişilik. bir kişi. görsel türlerin de işlevidir. cimri. çoğu kez onların etkili en belirgin yanlarını örneğin. algı ve tepkileri.

Ancak kişiliğe doğru geliştirilme olanağı olmayan. tipin ayrıntılarla donatılıp geliştirilmişi olarak düşünülmesi. her tipin de izleyicinin hayal gücüne yönelen kişilik uzantıları vardır. sinema sanatında. Konulu filmlerde. tipi olumsuz bir yaratım olarak görmeyin. iyi çizilen bir kişinin. İlerleyen sayfalarda daha ayrıntılı tanımlanacak olan kişilik. Konulu filmlerde. "bütün büyük kişilikler tipik değil midir? Hamlet'in çok bireyselleştirildiği kabul edilir. Böyle bir kişilik çok özneldir ve özel kişiliğinin dışında. . yalnızca görevini yapan kişidir. Bunlardan birincisi “kişilik (karakter)”. tipik özellikler bulunur. öykünün gerekli olan temel öğelerden biri. Kişiler görüntünün canlı öğesidir ve filmde görünüşleri. takınacağı tavırla da düşünmeniz gerekir. konuşmalarıyla öngörülen belirli amaçları gerçekleştirirler. devinimleri. kişiliğin öykünün temel gereksinimleri dışında. öykü içindeki yeriyle tanımlayıp. Tipi. tip olsun. birtakım belli kalıplarla. Kişilik özelliğine giden bu yönelimle tipi geliştirme olanağı kazanırsınız. Bu özellikler. anlamı sağlayan iç yaşamıyla belirginlik kazanır. kendine özgü özellikler içinde tinsel gelişimi olan bireydir. dramatik yapıyı (öyküleme) kişiler oluşturduğundan. çok önemli yeri vardır. verilen durum ve ilişkiler dışında. Kısaca. öyküde tek ve özel yeri olması nedeniyle kişiliktir. ama ayrıntıların tipik yönü belirlenmeyen kişiyi. ister kişilik olsun. Film öyküsünde.kişilerin görünüm ve davranışlarını oluşturan ayrıntıların tümüdür. kişinin dış görünüşünün ötesinde. televizyon dizisi ya da televizyon ve tiyatro oyunlarında iki tür kişi ile karşılaşılır. Bu öğenin özelliklerinin dikkatle saptanmasını gerekir. ilgi çekici olmayan bir film kişisidir. devinen bir beden olmamalıdır. göstereceği tepki. kişilik (karakter) olarak görmek doğru değil. Kişilik. Senaryoda yer alan sekreter. kahramanlara kişilik verilmesi gerekir. insanın kişiliği (karakter)'dir. film kişisinin işlenişinde gerekli olan kuralları ve yöntemleri belirler. Öykü içinde. çeşitli ayrıntıları verilen. Kişiliğin. kişinin “işlevselliğinden” daha ileri düzeyde bulunduğunu söylemek gerekir. Eric Bentley. Her kişilikte. düşüncelerle verilmesi yeterli değildir. Aynı biçimde. ister tip. kişilik olsun ortak özelliklerde birleşir. donuk ve kalıp kişilere kesinlikle tip denilir Senaryoda insan öğesini geliştirirken “kişilik” ve “tipi” birbirine karşıt yöntemlerin ürünü olarak düşünmemek gerekir. davranışları. 4 . tip mi olduğu hakkında kesin bir ayrım yapılamayacağını gösterir. Öyküde kişinin yalnızca mesleğiyle. film kişilerinin ele alınmasında yalnızca bir ayrımdır. İnsan öğesinin. yalnızca konuşan bir ağız. Kişiliği olumlu. derinlemesine ele alınan. kişilik mi. Örneğin. Tip ve kişilik. Yaratacağınız kişiler teknik olarak yalnızca bir ses yükseltici. Daha ötesi. Oysa onda kendimizden bir şeyler bulmasak onunla ilgilenir miydik?" der. günlük yaşamdaki bir sekreter. senaryodaki anlamıyla. diğeri ise “tip”tir.

yobaz. üvey ana. sevgi. toplum sorunlarının temel öğelerini belirlemekte de kullanılır. Çeşitli toplum birimlerinin ve kurumlarının üyeleri. Sorumluluk.1.2. kin. soyut genel değerlerin ve değişmeyen insan özelliklerinin simgesidir. iyilik gibi etik. 5 . cimri gibi. incelik gibi estetik değerleri gösterir.1: Cimri 1. Toplumsal Tipler Belli bir çağın. daha özele indirgenebilir. kıskançlık.1. züppe. Evrensel Tipler Bu kişiler her çağda ve her yerde görülen. Evrenin devinimini sağlayan karşıtlık ve çatışmaları gerçekleştirdikleri gibi. Toplumsal tipler. öfke. kıskanç kız kardeş. rastlanılan. güzellik. toplumun portresini çizerek. dönemin toplumsal koşulları. Örneğin. iş. üfürükçü. toplum değerlerini ve insansal gerçekleri temsil ederler. tutku gibi insansal gerçekleri belirlerler. Bu genel ayırım. bir inanç.1. toplumsal ilişkilerdeki karşıt güçleri simgeleyen kişilerdir. tefeci. bir kültür çevresinde görülür.1. özgürlük. Tüm toplumlar için her zaman geçerli olan evren güçlerini. hoşluk. yaşlı koca. Fotoğraf 1. İşlevlerine Göre Tipler 1. toplumun genel özelliklerini somutlaştırdıkları kadar. dedikoducu gibi. erdem. Örneğin falcı.1. denge ve uyumunu da sağlarlar. Toplumsal yaşamın dramatik ve komik yönlerini canlandırırlar. yiğitlik. uğraş.

soyut düşünceler bu tiplerle verilir.4.3. film ve dizilerde bu tiplere sık rastlanır. günümüzde gittikçe artan bir şekilde senaryo yazarları tarafından konu edilmektedir. Psikopatolojik Rahatsızlığı Olan Tipler Çeşitli kompleksler. 1. Hayal Ürünü Tipler Hayalden uydurulan ya da masallardan. İç çatışmalarıyla dramatik durum yarattıklarından. Fotoğraf 1.2: Psikopatolojik rahatsızlığı olan tipler. Yaşam hakkındaki görüşlerini simgeler. 6 . kişisel yazgısı ve çevresiyle çatışma gibi insanların tinsel özelliklerinin bir ya da birkaçını gösteren kişilerdir. efsanelerden aktarılan tiplerdir. filme hayal ve güzellik boyutu katmakta kullanılır.1. Doğaüstü güçler.1. Bu olgu açısından bakıldığında bu kesimdeki her tipin “psikopatolojik” yönden hasta (sağlıksız) olduğu görülür.1. hastalık aşamasına varan dengesizlikler.

Tarihsel Tipler Yaşamış ve tarihe geçmiş oldukları için ilginç. izleyiciler tarafından her zaman ilginç bulunmuştur 1. Destanlardan alınan tipleri de aynı küme içinde görmek gerekir.5. inandırıcı ve belirli işlevi olan tiplerdir. tarihsel olaylardaki yerleri ile tipiktirler.Fotoğraf 1.3: Hayal ürünü tipler. Ne denli öznel bir yorumla ele alınırsa alınsın.4: “Hacıvat ile Karagöz Neden Öldürüldü?” filminden tarihi karakterler 7 . Fotoğraf 1.1.

değişik bir yaklaşımla gerçekleştirilir.2. insanlık ve toplum hakkındaki görüşünü yansıtmak üzere seçtiği tipe oranla kişiliği. yaşamla ilintileri pek yoktur. Bertolt Brecht. Kişilik (Karakter) 1. devinim. doruk noktasına çıkarma. Koşulların Oluşturduğu İnsan (Çağdaş Anlatı) Çağdaş anlatımı olan filmlerde. Brecht. Çelişki ise. insanı çok yönlü canlılığı ve aynı zamanda en gizli gerçekleri ile verir. İlerleyen sayfalarda ayrıntılı göreceğiniz gibi bu yaklaşım kişiyi. Bertolt Brecht’e göre tipik olan. Ancak. öznellikten bütünselliğe geçme gibi tipik yönler olmadığı için. "asıl sorun. fizyolojik. Bu durumda. Yazar. Komik ve dramatik öğe olarak. kişi tamamlanmış bir portre değildir ve işlevi değiştikçe kişinin tavrı da değişir. birey portresi olarak sunulur. İnsansal özellikler. Kişilik.1. Tipleştirmedeki gibi abartma. karakterini de yansıtmaya gereksinim duyar. Kişinin filmde kişilik olarak ele alınması. kişiliğin de. o kişinin belli durumlarda nasıl davranacağı sorunudur. kişi ayrıntılı bir. bu görevi gerçekleştirebildikleri sürece kişiyi zenginleştirir. kişileri. ne kadar silinse. geleneksel anlatımdaki. Her sanat dalı kişinin yalnızca tipik yönünü değil. ses tonu ve konuşma biçimi. toplumsal özellikleri ve tinsel gerçekleri ile dengeli bir biçimde belirtilmesi demektir. tüm yönüyle bir insan portresi 8 . öyküde işlevi açısından özellikle sivriltilen. insansal özellikleri değişmeyen bir anlatım aracı olarak değil. türlü insansal ayrıntılarla donatılan bir kişidir. davranışları ile var olan kişiyi açıklarken de. Tıpkı tip gibi.1. Dondurulmuş Tipler Önceden gerçekçi bir gözlemle saptanan ama zamanla kalıplaşan tiplerdir. kişilik yaratımı. Bunun için de kişilik (karakter) çizim yoluna başvurulur. Ama kişiyi yaratan. Tip Değil. toplumdaki güçlerin çelişkili özelliğini belirlemesi açısından anlamlıdır ve kişinin olduğu kadar. düşünce öğesini iletmek gibi bir görevi vardır. Önceden saptanan bir genellemeyle." der. sosyolojik. sanatın kendine özgü gerçeği adına kabul ettirirler. geleneksel anlatıdaki “tipik” özellik yerine “tavır” kavramını ileri sürer.2. belirgin tavrı saptar ve kolay anlaşılacak biçimde stilize eder. dış görünüşü yanında insansal. ön gözlem ve bu gözlem sonuçlarından genelleme ve soyutlama yapılarak belirlenen tip yerine. toplumun da gelişim doğrultusunu gösterir. toplumdaki işlevi olduğundan. “koşullara göre oluşan insan” kavramı öne çıkar. 1. Toplumların gelişimi sonucu. Kişilik ve İşlevleri Kişilik yaratımı roman ve tiyatrodan sinemaya gelen bir öğedir. belirli işlevleri olduğundan kendilerini yaşamın gerçeği adına değil. kişiyi geleneksel anlatımda olduğu gibi dondurmak olanaksızdır. Bu insan.1. öykünün (filmin) olaylarını geliştirmek. Kişinin bağlı olduğu sınıfın belirgin eğilimlerini bu tavırlar belirler. sivriltme. 1. ovulsa döküldüğü yerden çıkmayan bir yağ lekesi gibi değildir. Brecht.7. çeşitli durumlara karşı takındıkları tavırları ile ele alır. psikolojik tüm boyutlarıyla tanımayı gerektirir. Duruş. kişiliği içeren filmlerin de tek amacının.1. tipik özellikleriyle yetinmeyen.6. kendi içinde çelişkilidir. karmaşık ve anlaşılması zor.

belli durumlar ve olaylar bir araya getirilir ve ortaya bir sentez çıkar. özel yanıyla hayranlık uyandırır. "hayret. Gereksiz ayrıntı. çeşitli olaylar karşısındaki yönelimleri ile tepkilerine ilişkin çok değerli ipuçları. tek bir doğrultuda gelişen kişiler ağır basar. A. bu yöntem kişinin geçmişini anlatmaya karşı değildir.2. Amaç. Öyküsünü yazarken. Bir insanın kim olup olmadığını bilmek yetmez. Niçin öyle olduğunu ya da olmadığını da bilmek gerekir. Genel yanı ile gerçeğe yaklaşır. ne bitti. inandırıcı olur. bu karmaşık bileşimin sonucudur. yalnızca konuşmayı kullanarak sonuca giden öykülerde kullanılır. Film öykülerinde. tipte olduğu gibi. Kederli ve dramatik masallarla kulaklar doldurulmak istenmezse. kişiliği oluşturan özellikler. Bir kişinin geçmişi hakkındaki bilgi. kullanabilirim” diyebilirsiniz. 1. tek bir yönüyle. Bu çalışma sonunda. okullar mevcuttur. Kişi hakkında. Fiziksel devinimlerle kişiler. önceden kişileştirme çalışması yapsanız da kişilik hakkında var olan şeyleri. Dikkat edilecek olursa. Kişilik. bu özelliklerin yazarın amacına uygun yeni bir bileşimde kullanılmasıyla özel olan kişidir. varlıklarını açıklamalarına izin verin ve o zaman. tipik ve inandırıcı özellikleriyle genel. gibi. her bir yaşam için. ama doğru kullanıldığında çok etkilidir ve öykünün ileriye doğru yönelimini sağlar. tüm kahramanlarına. Kendisinin ya da diğer kişilerin. güncel yaşamdaki gibi. Her ne kadar. Nedeni. ne ya da neler yapacak-yapmayacak gibi durumlar. ne oldu.2. öz ve vurgulu olana indirgenmese bile yine de bir elemeden geçirilir. 9 . kişiye (kadın/erkek) o zaman küçük ya da büyük bir şeyler yaptırılır. tipik olan çeşitli özellikler. Kişinin kişilik yapısı. hakkında söyledikleri Sözcükler dışında. Bu. Bu yönelimle. tip için olduğu kadar kişilik için de zararlıdır. söyledikleri ve yaptıklarını yazarken bulmaya çalışın. gözlem. kendileri hakkında ya da diğer kişilerin söylediklerinden çok şey söyler. Zelazny. 'tıpkı bir annenin günlüğü gibi'. kişiler için tam bir geçmiş öyküsü yazılabileceği görüşünde olan yazarlar. diğer bir kişiyle açıklanır. bireyin kişiliğinin. İşte “kişilik”. Her biri kendi içinde inandırıcı. belki kendi kendinize. bu ayrıntılı bilgilerin öykünün gelişiminde. inceleme ve hayalgücü bir araya getirildiğinde elde edilir. devingen olmasıdır. Yazarın kişiliği oluşturacak bileşimi yapması için. Senaryoda bunu bir damla olarak. filmlerde de durağan değil. kişilerin bu geçmiş öyküleri onun yararlı bir başvuru kaynağıdır. kişinin fiziksel devinimleri de yüksek sesle konuşur. Senaryoda Kişiliğin İşlenmesi    Bir kişilik hakkında bilgilenme için iki yol vardır: Fiziksel devinimleri.sunmak olduğunu söylemek doğru değildir. ayrıntılı çalışma yapılır. hakkında bunu bilmiyordum. Bu konuda bilimkurgu ve fantezi yazarı Roger Zelazny'nin2 çalışma yöntemidir. hepsini senaryo öyküsüne koymadığı ilginç dipnot biçiminde geçmiş öykülerini yazar. kişilik gelişimi aşamasında kullanabilirsiniz. Bu tekniği kullanmak zordur. araştırma. psikolog veya sosyolog olmasına gerek yoktur. kişilerin yaşamının sergilenmesine yardımcı olmasıdır. nerede yaşar vb. izleyicinin istediğinden çok daha fazla bilgi verilmesini isteyen. niçin.

onlara olağanüstü gerçek dışı yaşam yaratmanızdır. akraba. Prince of Thieves (Robin Hood. Böylece öykü. dirençsiz. güçlü tutkuları olmayan karakterlerden birincil kişi olmaz. izleyici için tümüyle kötü bir adamdır. Kişinin kişiliğinde. toplumun aksayan yönlerini eleştirir. herhangi bir şey biliniyor mu? Shakespeare biliyor muydu? O. sıradan kişileri yazar iken. 1. içkici. karşıtları. yaşamın derinliklerine sahip olunamayacağı duygusunu uyandırır. gerçekten bir şeyler bilmek istiyor mu? Sorunun cevabı “hayır” ise bu kişiler ilginç olmayabilir. korkak. başka davranış olasılıkları olmasına karşın. kuşkuları hakkında. yanında çalışanlar. olsa da sürükleyici bir senaryo çıkmaz. Sir John Falstaff’ın çocukluğu hakkında. beğenmediği kişilerle özdeşleştirmesine yol açar.     Oyunun yönünün. İyi işlenen kişi. Alan Rickman'ın “Robin Hood. kişiyi belli bir durumda. arka plânda oluşturduğu Sir John Falstaff’dı. İzleyici. Güçlü ve ne istediğini bilirler. izleyici için çok ilginç olabilir. Bu yaklaşımda. yalnızca amaca uygun varlıklarını sürdürürler.2. izleyicinin kişiyi. izleyicinin eleştirel tavırla algıladığı kişilerdir. Kahramanın kişiliğini ortaya koymak için diğer bir yöntem. kişi ile kendi arasında bir benzerlik kurma. Uysal. Güldürü kahramanları. aynı koşullar altında kendisinin nasıl davranacağını ve nasıl davranması gerektiğini düşünür. Duygusal yakınlaşma. korkusu hedefinden büyük olan. yalnızca Shakespeare’in yarattığı şişman. Senaryodaki her karakter birincil kişi olamaz. yargılar. Hırsızlar Prensi”ndeki ‘Nottingham Şerifi’nin yaptığı şeyleri bilmek izleyici için gerekli miydi? O. Senaryoda ayrıntılı çalışılmayan kişiler. alkolik büyükbaba. eleştirel tavrını sürdürmesini ister. kişiye ya duygusal yakınlık bağıyla ya da eleştirel tavırda yaklaşır. kişinin yöneliminde kendi acılarını görme eğilimi yaratır. Eleştirel tavır. şen ve melankolinin karmaşası bir kişidir Fazla bilgiye gerek de yoktur. iğrenç kasap.3. kahramanın (ya da ikincil kişilerin) derinliğine işlenmesinde sorun yaratır. Örneğin. izleyicinin kişilere duygusal olarak yakınlaşmamasını. ikincil kişilerin varlığıdır. belli bir davranış biçiminde görür. kınar. karşılaştırma yoluyla 10 . rakipleri vb. kişiler çok iyi işlenmiş görülebilir ama işlevlerinin fazla olmaması bir risktir. Kişiler. William Shakespear’ın “Henry IV” ve “Henry V”deki karakteri. İzleyici. İzleyici böyle kişilerin endişeleri.Bir başka yaklaşım. kendinizi kısıtlamayıp. Kara Güldürü ise. İyi bir birincil kişi. öykünün başkahramanı olan kişilerdir. bir şeyi istemekle yetinmez onu elde etmek için herşeyi yapar. amaçsız. yazarın Windsorun ‘’Şen Kadınları’’ oyunu için. Birincil ve İkincil Kişiler Birincil kişiler. Çatışmayı yaratır. Çağdaş anlatımlı filmler. Kişilerin lalettayin biçiminde anlatılarak geçilmesi. Senaryonun konusu genellikle onların üzerine olduğu için bu karakterlere “eksen karakter” de denilir. güldürüyü buruklaştırarak eleştiriye görüş açısı kazandırır. Örneğin. izleyicide kimi şeylerin oluşmayacağı. gidişini belirler. Arkadaş. Birincil kişiler.

gerekçeleri vardır. yalnızca ‘’kişi üzerine dikkati çekmek’’ için kullanılır. Robin Hood: Prince of Thieves {Robin Hood: Hırsızlar Prensi)'de Alan Rickman'm oynadığı Nottingham Şerifi kişiliklerini anımsayın. izleyicinin bir kişiliği. ayrıntıları çoğu kez ikincil kişiyi diğerlerinden ayırt etmeye yarar. ağzından düşmeyen bir söz. Kişinin ayırıcı özelliği. özel bir sırıtma biçiminde ya da fiziksel bir özür. Fotograf 1. Kimi zaman ayırıcı özellik. Hamlet’in annesi Gertrude'yu gerçekten seven. devinimler. benimsediği nedenleri. tipik konuşmalar. kötülerden ayıran başlıca özellik. işi kolaylaştırır. dişlerinin arasında çiğnediği bir şey. doğal olması gerekir. Hamlet'i de sevdiğine kendini inandırır. Bunlara “gimmick” denilir Ama kimi durumlarda. başarılı filmleri. olabilir. özel bir nesnenin (aksesuar) kullanılması gibi tikel özellik. Claudius. Silence of the Lambs (Kuzuların Sessizliği)’nde Anthony Hopkins'in oynadığı Hannibal Lecter.kahramanı izleyiciye daha iyi tanıtır. kişiliğin ön sıraya geçtiği de görülür. kimi tepkiler. Hamlet’ in babasını öldüren. çıkardığı bir ses. ayırıcı ve özgün yönleriyle sezmesini sağlar. Bu adı geçenler tam anlamıyla kötüdür ama hep yanlış anlaşıldıklarını iddia ederler. Sevgiyle yazdığınızda. Bu tür özellikler kişinin tin yapısı hakkında kesin bilgi vermese bile. Her kişinin tikel ve ayırıcı özelliği bulunması. Bir görüşe göre. İkincil kişiler iki durumda verilebilir  İyi Duygular Taşıyan Karikatür Kötüler: Bunlar gerçekten müthiş kişilerdir ve kişiliğinde güç ve şiddet vardır. Tikler. Yalnız bu özelliklerin öyküyle ilgili olması.5: Anthony Hopkins'in oynadığı Hannibal Lecter  Gerçekten Kötüler: Bu kişilerin kendilerini haklı gösteren. bireysel. 11 . öykünün içinde ve izleyici için hiçbir zaman yapay bir öğe gibi kalmaması. yalnızca üstün ırkın yaşayacağı bir dünya yaratmaktır. bir söyleyiş bozukluğu. oyuncu onu sevgiyle oynar. topallama vb. İkincil kişiler yazılırken. giysilere özgü bir ayrıntı. ikincil kişilerinin kişiliklerinin iyi işlenmesidir. elinde sürekli oynadığı bir nesne. kişiliği hakkında bilgi verme amacı gütmeden. Hamlet'de. Örneğin Hitler'in gerekçesi: Yahudilerden ve kendisine göre aşağılık olan ırklardan dünyayı temizlemek. onlara da birtakım özellikler ve derinlik verilmelidir. Bu tür ayrıntılara tikel ya da ayırıcı özellikler denir.

tınısı çok önemlidir. efendi ve terbiyeli adamları akla getirirken.Gerçekten de düşünmeye değer: Namuslu bir kasiyer kızın adı Filiz olabilir mi? Askeri lisede okuyup geleceği parlak olan bir teğmen adayının adı Kemal olabilir mi? Hızlı araba kullanmaktan hoşlanan ve kızlara laf atan mahallenin bıçkınına en uygun isim Serdar olabilir mi? Kasabın çekingen ama çalışkan çırağına Mustafa ismi yakışır mı? Madamın paralarını aşırtan bakıcı kıza Kezban ismini vermek rolün gereğini karşılar mı? Bir mafya babasına Haydar adını vermek doğru olur mu? Onunla mücadele eden genç ve idealist bir hukukçunun ismi Vedat olabilir mi? Burada seçilen ismin rengi. kahramanlık çağrışımı yapar. yoksa Uğur. ona bir beden veriyorsunuz. Pervin gibi isimler annelerinin dizinin başından ayrılmayan namuslu mahalle kızlarını akla getirir. bir iki sahne boyunca görüyorsak. Mükremin. onu belli çağrışımlar uyandıran bir isimle tanıtırız.6: Erol Taşın “Susuz Yaz” (1963-Metin Erksan) filminde oynadığı. kahramanı. Sevim.Kötü adamın güçlü görünümü. adını Müzeyyen ya da Kerime mi koyarsınız yoksa Burcu. kimi filmlerde isimler cinsiyete ilişkin yanılgılar yaratmak için kullanılır.4. Behçet. Kişi Adları Bir kişiye ad verdiğinizde. Esra ya da Defne mi? Pek çok fıkrada olduğu gibi. Adları. Özellikle de isimleri taşıyan kişileri en fazla birbuçuk iki saat süren bir filmde. Böylece. Ebru. Sert bir delikanlı için daha uygun isimler Kerem ya da Ekrem mi. kişilerin kişiliğini duyumsayarak tasarlamak gerekir. tonu. kısaca söylersek dramayı geliştirici büyük engeli ya da engelleri oluşturur. bir karakterin uzun uzun nasıl biri olduğunu anlatmak yerine. Cüneyt. ya da Şaban’dır.2. Fotoğraf 1. Türkan. köylünün baş belâsı konumundaki rolüyle 1. Tarkan. çatışmayı. Örneğin uzun uzun Duygu diye birinden sözedilir ama bu kişi erkek 12 . Gönül. Tayyar biraz daha üçkâğıtçı tipleri akla getirir vs. Aslında adlar çok şey anlatırlar. yoksa Mülâyim ya da Müşfik midir? İdealist bir genç gazetecinin adı Hulûsi mi olmalı. Umut gibi bir isim mi daha uygun olur? 1990’larda güzellik yarışması kazanan genç bir kızın öyküsünü anlatacaksanız. Esin. Murat ya da Kemal. Burada kuşkusuz kültürel çağrışımlardan da yararlanırız. delikanlılığı az çok çağrıştırır. Sibel. Kemal Sunal’ın şapşal rolleri oynadığı filmlerdeki adı genellikle ya Apti. Haydar. bu nedenle kişinize verdiğiniz adlar konusunda oldukça titiz davranmak gerekir.

Şiddeti seven. İsimler bazen açık ya da örtük imalar yapar. Öte yandan. 13 . Bir de “İnek”. kişilerin yaşları. Ya da tersi. Size söylemek istediğim…. Eko. Lakap kullanımı özellikle kişilerarası ilişkilerin derecelerini ve atmosferini belirtmenin yararlı bir yoludur. şimdi beni dinle Michael…’’ “Adınız neydi?” “Wilkins… Michael Wilkins” “Evet Bay Wilkins. Oysa kişileri daha görmediniz. ilişki dereceleri ve aralarındaki hiyerarşik düzen hakkında bir şeyler öğrenebiliyoruz. kadın düşkünü. ama herkes ona Eko der. lâkaplar vardır. “Jilet” vb. Lefuet’i tersten okuduğunuzda ‘Teufel’ sözcüğü çıkar. Tekin’e kısaca Teko. Teko ya da Maho. Mahmuta ise Maho derler vb. Lucifer ise aslında şeytanın adlarından biridir. Bir Alman TV dizisinde insan kılığındaki şeytanın adı Baron Lefuet’tir.” Bu diyaloglarla yalnızca isim kullanımından ve diyaloğun gidişatından bile.çıkar. . karakterlerin bir kliğe ya de çeteye üye olduklarını ima etmeye ya da vurgulamaya yarayabilir söz gelimi. isimler kadar. “Profesör”. Ümit diye sözü edilen biri aslında kadındır. Bu da şeytan sözcüğünün Almancasıdır. Bunlar da karakter hakkında ipucu verir. sağlığımız açısından yararlı olmayacağı açıktır. arsız ve kanun tanımaz bir dedektifin adı olsa olsa ya Mike Hammer. “Adın neydi? “Michael Wilkins” “Tamam. Örneğin Jilet lakaplı biriyle kavgaya tutuşmanın. Müzeyyene komşu teyzeler kısaca Müziş diye hitap eder. Bu kısaltmalar ve lâkaplar karakterin ilk izlenimini belirli ölçüde değiştirir. lâkaplar da önemlidir. Örneğin mahalle delikanlısının adı Ekrem’dir. ya da Dirty (kirli) Harry olabilirdi. Angel Heart’ta insan kılığına giren şeytanın adı “Bay Lucifer”dir.

Fotoğraf 17: Adları. kişilerin kişiliğini duyumsayarak tasarlamak gerekir (Muhsin Bey-Şener Şen) 14 .

nereden çıktı?” gibi sorulara neden olur. Şişman Hırsız. Öykü ilerledikten sonra “Yalnız Adam” kadın kahraman ile buluşmaya başladığında. isminin sonundaki bey sıfatını tam anlamıyla hak etmektedir. Hırsız gibi değil. Ahu. “Muhsin Bey”. Ayşe sık rastlanan kadın adlarıdır. 15 . Adların. onu anlatmalıdır. gerçekten bir kent soylu olup. bu İrfan kim. 1. Amca Reşat Çocukken adını ritmli olarak söylediğimiz sevecen bir bakkaldır. cahil. Yukarda ve yanda gördüğümüz iki örnekten birincisinde kahramanımız Yavuz Turgul’un Muhsin Bey filmindeki “Muhsin” karakteri İstanbullu. bir Anadolu çocuğunu anlatmakta. Kadına erkek. Dursun. bir anlamda filmi izlemeden karakter hakkında izleyiciye bilgi vermektedir. Tüm kişilere ad vermek durumunda değilsiniz. Mehmet. Bu senaryonuzu okuyan kişide (yapımcı ya da yönetmen). Kimi profesyonel senaryo yazarları kadınlara çeşitli nedenlerle. "Yakışıklı Gence ne oldu. örneğin: Can. kişi tanımlarının iç içe girdiği karmaşık senaryo önerisi öykü ilerledikçe. Ama kişileri. Emine. Toplumsal durumların moda ettiği adlar da vardır. Kişiler bilinçli konulan takma adlar olmadıkça yeterli gerçeklikte ve inanılabilir adlara gereksinirler. Yeni başlayan çoğu senaryo yazarı. Yalçın’ın kim olduğunu anlamakta güçlük çekecektir. Merve. Hamza. Yabancı gerçek adlar için almanaklara ya da ansiklopedilere bakın ve o ülkenin tarihinden adlar seçin. Bazı durumlarda kahramanın adı filmin adı da olmaktadır. erkeğe kadın adı verecekseniz gerekçenize daha sağlam kanıtlar göstermelisiniz. Fadime hemen Karadeniz yöresi insanlarını çağrıştırır. Hırsız. 80'lerde hızla değişen şehre ve köyden kente göçün getirdiği kültür erozyonuna yabancı kalmış ve ilkeleriyle yaşamaya devam etmiştir. Muhsin adının sözcük anlamı da “gönlünden çokca veren” dir. Deniz. o kişiliklere ilişkin bir görüntü yaratır. Baran adlarına Anadolunun doğusunda sıkça rastlanır. 2. Anlaşılması zor ya da resmiyet bildiren adlar kullanılmamalıdır. saf. Ancak bazı isimlerin hem kadın hem erkek ismi olduğu da unutulmamalıdır. musikiye ve çiçeklerine düşkün. İnançsal nedenlerle Ahmet. erkeklere kadın adları vermemeliyiz. Ancak bu düşünce çok doğru değildir. onların önemli olmadığını vurgularsınız ki. örneğin erkek yürekliliği gösterdiği gerekçesiyle erkek adı vermeyi sever. adının “Yalçın” olduğunu yazdığınız zaman senaryoyu okuyan. Evren. “İrfan” adını kullanarak sürdürür. Örneğin. Kişiler hakkında espri yapmayı düşünmüyorsanız. Kişiye bir ad ya da sıfat vermemekle. Başka bir örnek: Öykü başlangıcında kahramanınızı “Yalnız Adam” olarak belirttiniz diyelim. Ama adlar bize kimi şeyleri söyleyebilir. Alaycı Hırsız ya da Yalnız Adam gibi tanımlayıcı bir sıfatla ayırmak gerekir. sanki bir yazın öyküsü yazıyormuşçasına “Yakışıklı Genç” diye başlayıp sonra aynı kişi için. Yabancı ad kullanımında dikkatli olun. Ali. Temel. Aysel.Kahramanın ismi onunla özdeşleşmiş olmalı. Bu ilgiyi başka yöne çeker. Cafer sık rastlanan erkek. Berivan. İkinci kahramanımızın adı “Salako” olup. Kadınlara erkek. ünlülerin adını (Gandhi gibi) kullanmayın. değerlerine bağlı “eski usul” bir adamdır. bu da onaylanacak bir yaklaşım değildir.

Bu filmleri izlerken. Three Days of the Condor (Akbabanın Üç Günü). tutarlı kişiler yaratımında yazara kolaylık sağlar. diğer tüm öğeler bahanedir. yazacağı kişiliğe uygun oyuncuyu saptadıktan sonra senaryosunu yazar. filmi sıradanlaştırır. Robert Redford'un değişik durumlarda nasıl tepki verdiğine dikkat edin. yıldız oyuncu her şey. Ama her tür filmde aynı oyuncunun o role uygun olarak düşünülmesi. Bu da senaryo yazımı sırasında kişilik yaratmada bir başka yöntemdir. izleyicide beğeni uyandırmak amacıyla. kadın kahramana olsun. yıldız oyuncuya göre düzenlenebilir. senaryonuzu okuyana (yapımcıya ve yönetmene) değil. Oynadığı bu benzer roller dışında onu değişik bir rolde düşünmeniz olası mı? 16 . 1. Bu tür yapımlarda. Bu uygulama “kim kimdir” bulmacasını çözmekten kurtulan yapımcıyı ya da yönetmeni de mutlu eder.2. Resim 1.Buradaki sürpriz. Kişilere Göre Oyuncu Kimi senaryo yazarı. Kişiyi baştan nasıl tanımladıysanız sona kadar aynı tanımla sürdürün. Butch Cassidy and the Sundance Kid'deki tüm tepkileriyle. başka bir sayfada “Naci Bey” diye adlandırmayın. Senaryonun herhangi bir yerinde “Adam” diye belirttiğiniz kişiyi. adı geçen filmlerdekine benzer bir kişidir Redford.1: Kartal Tibet’e uygun bir karakter “Tarkan” Oynayacak oyuncuları düşünerek yazmak. Up Close and Personal (Çok Yakın çok Özel). Yıldız oyuncu için yazılan bir senaryoda her şey.5.

1. Kahramanını 17 . tüm filmlerinde (ve dizilerinde) bu kalıbı yineleyen bir oyuncuyu.Fotoğraf 1. rolü oynayacak oyuncu ile birlikte düşünmek gerekir. kasting kavramı içinde kabul edilir. yardımcı oyuncu ve figürasyon kadrosunun sağlanması ve bu işlemler için gerekli iletişim. rollerin dağıtılması ve figürasyonun sağlanması ve bunların organize edilmesi işlemidir. Burda yazar önce karakterin iç yaşantısını oluşturur. Yazar bir kahraman üzerinde karar verip. ulaşım. elde ettiğiniz şey olacak. senaryonuzda kişiler kendileri için konuşsun. Daha sonra kahramanın dış yaşantısı saptanır. güvenilir yapar. Kişiliklere. güldürü filminde düşünmeyin! Temel olarak. Bu bölüm izleyiciye sahnede gösterilmez ancak yazar tarafından çok iyi saptanmış ve kâğıda dökülmüş olması gerekir. Bazı görüşlere göre Kasting sanatın değil becerinin/ustalığın tekniğidir. öyküyü tasarlarken. Böylece tutarlı bir kişilik gelişimi. Ama sert tavır ve bakışları ile kalıplaşan. Senaryonuzdaki kişilikler için kimleri düşündüğünüzü kimseye söylemeyin. Peter Sellers gibi oyuncular çok yönlü olabilir. Yazar senaryosunu yazarken en önemsiz bir sözcüğü bile kâğıda dökmeden önce. yani kişilik oluşturma aşamasıdır. Güçlü kişilikler yaratan böyle bir oyuncuyu.6. Dış yaşantı ise filmin başlangıcından bitimine kadar olan süreyi kapsar. Bu da kişiliğin açığa çıkartılma aşamasıdır. İşinizi doğru yapmışsanız.2. kahramanın doğumundan filmin başladığı ana kadar olan süreyi verir. konaklama. senaryosunu yazarken kahramanın kişiliğini tüm hatlarıyla oluşturmanın ve ona bir can vermenin yollarını arar. karakterinin kişiliğini bilmek zorundadır. her öykü için rahatlıkla düşünebilirsiniz. İç yaşantı. onun kişiliğinin kullanması düşünülecek. Karakterin Oluşturulması Karakter senaryonun temelini oluşturur. bir prodüksiyonda.8: Akbabanın Üç Gününde Robert Redford Elbette yıldız oyuncu değil. Prodüksiyona başlamadan önce ve sonra ihtiyaç duyulan oyuncu. Kasting. doğru oyuncu seçimi öyküyü zenginleştirir. izin verin. kostüm gibi yardımcı hizmetlerin sunulması.

şiir. ister ayrıntılarıyla. dans gibi sanatlarda kişiyi bir bütün olarak ele alabiliriz. bir kısmı ise yazarın betimlemesine bağlı olarak ya da özgür olarak yönetmen ve oyuncular tarafından uygulanır.  Cinsiyet:  Yaş (Kaç yaşında gösteriyor?):  Vücut yapısı:  Ağırlığı:  Boyu:  Saç rengi:  Göz rengi (Gözlüklü ya da kontakt lensli):  Cilt rengi:  Cilt tipi:  Yüzün biçimi:  Belirgin izler/işaretler (Yüzün belirgin özelliği: Tavır. Sinemada kişiyi. 18 . her şeyden önce toplumsal bir varlık olduğundan. kişiyi her zaman öteki kişilerle ilişkide görür ve değerlendirir. onun bilgi edinme çevresini ve buna bağlı olarak gelişimini olumlu ya da olumsuz yönde etkiler. dudaklarının yapısı vb. büyür ve gelişir. niçin?  Dış görünümdeki kusurları:  Biçimsel bozukluklar:  Doğaya aykırı yönleri:  Doğuştan gelme:  Kalıtımla gelen:  Sosyolojik Boyut Kişi. Bir karakterin üç boyutu vardır:  Fizyolojik Boyut (Fiziksel Görünüm) Kişinin fizyolojik boyutunu ortaya koyabilmek için aşağıdaki soruların yanıtlanması gerekir. temiz. Bu sanat dallarında kişi toplumsal varlığı ile bütünleşir. tiyatro ve yazın sanatları. ister tipik yönleriyle. heykel. Bireyin yaşadığı çağ ve toplum. Onu keşfetmeye bir bakış açısı kazandırmaya çalışır buna da karakterize etmenin başlangıç noktası denir. güzel. nesnelerin fiziksel ve manevi dünyası dışında bulunan ve toplulukların toplumsal dünyasında doğar. Resim. Bu hiç değişmeyen. bu tür etkilenmenin olması kaçınılmaz ve doğaldır. zarif. Kişi. Oysa sinema. artık onu senaryoda yer alan diğer insanlarla ilişkiler içine sokmaya başlar. devinim ve duruş):  Görünüş (yakışıklı. toplumsal ilişkiler içinde iletmenin yolları mevcuttur. Bu yollardan bir kısmı yazar tarafından gerçekleştirilir. içinde bulunduğu çevre koşulları. yarın da değişmeyecek bir gerçektir. çirkin. pasaklı. şişman.iyice saptamış yazar. zayıf.):  Sağlıklı mı? Değilse.

Senaryonuzda güçlü kişilik yaratımı ve ortaya konulmasında. Örneğin yaşlı/genç. her bireyin kendi doğasından gelen özellikleri (psikolojik boyut) ve koşullarının yanı sıra. arkadaşlık bağları kişiliğin bir yönünü belirler. patron/işçi vb. Kişiliğin gelişmesi. Kişilerarası ilişkiler. Senaryo öyküsündeki kişiliklerin sosyolojik boyutu aşağıdaki soruların yanıtları verilerek ortaya konulabilir: Toplum içindeki sınıfı (işçi. her biri ile ilişkiler) Kardeşlerin çocukları Ana/babanın alışkanlıkları: Ana/babanm zihinsel gelişimleri Ana/babanın kusurları (Öksüz/yetim) Ana baba ayrı ya da boşanmış Savsaklama (Karı/kocalık durumu)  Uğraşı: o Yaptığı iş o Çalışma süresi o Çalışma koşulları: o Geliri (Parasal Kazancı) o Sosyal güvenlikli olması ya da olmaması: o Çalıştığı yere karşı tutumu : o Çalışmaya uygunluğu. şehirli. çevresiyle kurduğu ilişkilere ve özellikle bireysel olarak diğer kişilerle ya da insan topluluklarıyla kurduğu ilişkilere geniş ölçüde bağlıdır. aile. yönetici. 19 . Bu ilişkiler karşıt kişilerle yapıldığında senaryoda etki artar. zengin/yoksul. kişinin çevresiyle verilmesinin yararı büyüktür. köylü):  Geçmişi: o o o o  Doğum yeri: Çocukluk tipi: İlk anısı: Üzerinde etkisi olan çocukluk anısı ve etkisinin sebebi? Ev yaşamı: o          Aile içi ilişkiler: Anne ile ilişkisi Baba ile ilişkisi: Kardeşler (Kaç tane? Doğum sırası.

hoşlandığı şeyler. Eğitimi: o Okuduğu okullar ve özellikleri: o Okulda sevdiği ya da sevmediği dersler ve sebebi? o Aldığı notlar o Yetenekleri o Eğilimleri Çevre içindeki yeri: o Kişi nerede yaşıyor? o Kişi nerede yaşamak istiyor? o Arkadaşları arasındaki durumu?(önder ya da değil) o Spor/sanat etkinliklerinde ve kulüplerdeki yeri/konumu: o Kişi.) Özel ilgileri (sevdiği. diğerleriyle nasıl bağlantı kuruyor? Nasıl anlaşıyor? o Yabancılar? o Arkadaşlar? o Karısı/Kocası/Sevgilisi? o Erkek kahraman/Kadın kahraman? Kişi. kahraman görünümünü nasıl sağlıyor? İlk izlenim: o Nasıl? o Hangi oluşumlar bu izlenimi değiştirebiliyor? Kişi hakkında ailesinin/arkadaşlarının çok hoşlandıkları nedir? o Kişi hakkında ailesinin/arkadaşlarının hiç hoşlanmadıkları nedir? Çok büyük başarıları: o Küçük başarıları: o Özel tavır ve hareketleri: o Konuşurken kullandığı deyimler: o Konuşurken kullandığı anlamı güçlendirici sözcükler (küfür. merakları): o Sevdiği renk: o Sevdiği giysi-Neden? o En az sevdiği giysi-Neden?    20 . vs.

vb. vb. iyimser) nasıl ve niçin o huya sahip? İçe dönük ya da dışa mı dönük. hangisi? Ne zaman ve kaç tane? o İçki. saldırgan) Saplantılar Yasaklar Boş inançlar İlginç huylar ve güdüler Yetenekler 21 . altında yatan anlamı da göz önüne almak gerekir. Bu nedenle kişilik yaratımında üzerinde en çok durulması gereken boyut. dergi. gazete okuma. araba kullanma.)  Alışkanlıkları: o Sigara. şiir. uysal.biriktirme.)Niçin? o Bunu yapmaya ne derece önem veriyor? o Ne derece az önem veriyor? o Çok değer verdiği eşyası/malı. karamsar. öykü. müsrif mirasyedi. bahçe işi. savaşkan. Kişinin psikolojik boyutunun ortaya çıkarılması için aşağıdaki soruların yanıtlanması gerekir:            Cinsel yaşam.o o o o o Takı ve diğer aksesuarlar: Müzik (Hangi tür.Hangi tür?Niçin?)Sinema/Tiyatro Hangisi? Niçin? Yiyecek: Merakları (kitap. niçin?): Yazın (Roman. psikolojik boyuttur. insan davranışının yalnızca yüzeysel görünümünü değil. pul vb. düş kırıklıkları Huyu (sinirli. hangisi ne zaman ve kaç tane? o Para harcama alışkanlıkları (tutumlu. niçin? Yaşama karşı tutumu (ezik. ahlâksal ölçütler Kişisel davranışına yön veren güçler (önermeler) ve tutkular Umduğunu bulamama. vb. ava gitme. niçin? Dinsel inançlar: Irk/Milliyet:    Psikolojik Boyut Senaryoda kişilik çizilirken.

Zekâ düzeyi Kendine özgü garip yanları Belirgin beceriksizlikleri İyi kişilik özellikleri ( Büyük pişmanlıkları. geçmişteki başarısızlıkları ve bu durumun sebebi? Bir isteğinin olacağı söylendiğinde en çok ne ister. kişinin düşünceleri nelerdir? 22 . en kötü özelliği nedir? Bunlar dikkate değer. diğerleri nasıl öğrenmiş? Kişiliğinin ortaya çıkmayan beğenilecek yönü nedir ve niçin bu yönü beğenilecek türdendir?      Kişi en çok neden etkileniyor? Niçin? Huzurlu olduğu zamanki davranışları Hasta olduğu zamanki davranışları Kendisi hakkında neler düşünüyor Öncelikleri Diğer insanların bildiği.                Dil ve yetenek becerileri Özellikler Düşünsel davranışlar Hayal gücü (imgelem) Yargı gücü Beğeniler Denge. nedir isteği? Neden? Kişiliğinde en güçlü kaynak (Bunu ya bir biçimde gösterir ya da göstermez) Kişinin güçsüz yanları (Güçsüz yanları çevresindekilerce biliniyor mu? Bilinmiyorsa. gerçekçi özellikler mi? Değilse niçin değil? Diğerlerinin kendisini nasıl gördüğüne ilişkin. küçük pişmanlıkları) Kişilik kusurları Kişinin karanlık gizleri: Başka biri tarafından biliniyor mu? Biliniyorsa kendisi mi söylemiş? Biliniyorsa. kişi bunu nasıl gizliyor? İncitilebileceği en büyük yanı nedir?)      Kendini Algılaması: Kişi bir sözcükle kendini tanımlayabilir mi? Kişi kendini bir paragrafla nasıl tanımlayabilir? Kişinin fiziksel yönünde dikkati çekici en iyi özelliği nedir? Kişinin fiziksel karakteristiğinde dikkate değer. kendisinin de utandığı.

değiştirmekten çok hoşlanacağı dört önemli şeyi ne olabilir? (Önem sırasına göre) Niçin? Örneğin birinci derecede önem verdiği şeyi değiştirdiğinde. kişi düşündüğü kadar mutlu olabilir mi? Olmazsa. niçin?      Amaç/Amaçlar: Yakın amaç/amaçları: Uzun zamana yayılan amaç/amaçları: Kişi bu amaç/amaçları başarmak için neler tasarlıyor? Diğerleri.Kişinin kendisi hakkında. kişinin bu amaca varmasında nasıl etkili olabilecekler? 23 .

 Bol bol kitap okuyup. zenginleştiriniz. 24 . ayrıntılara dikkat ediniz. ifade gücünüzü zenginleştiriniz.  Denemeler yaparak. sinema filmi izleyerek hayal gücünüzü  İşlevlerine göre tipleri analiz ediniz.  Bir karakter oluşturunuz.UYGULAMA FAALİYETİ İşlem Basamakları Öneriler  Bu işlemler sırasında. yakın çevrenizde gözlemlemeye çalışınız.  Sinema teknolojisindeki gelişmeleri yakından takip ediniz.  Kişiliği (karakter) ve işlevlerini inceleyiniz.  İzlediğiniz filmlerdeki tiplerin benzerlerini.

tamamen hayal ürünü uydurma tiplerdir. 2. DEĞERLENDİRME Cevaplarınızı cevap anahtarı ile karşılaştırınız. Cevaplarınızı cevap anahtarı ile karşılaştırınız. birbirine karşıt yöntemlerin ürünüdür. sosyolojik ve ekonomik olmak üzere üç temel boyutu vardır. 3. ortaya çıkmasını sağlamaktır. ( )Evrensel tipler. her yerde rastlanılan. 25 . Yanlış cevap verdiğiniz ya da cevap verirken tereddüt yaşadığınız sorularla ilgili konuları. ( )Senaryoda kişilik ve tip. 6. 4. 5. 1. faaliyete geri dönerek tekrar inceleyiniz Tüm sorulara doğru cevap verdiyseniz diğer faaliyete geçiniz. ( )Karakterin. ( )İkincil kişilerin bir önemli görevi de kahramanın kişiliğinin.ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME Aşağıda ki ifadeler doğru ise parantezin içine D yanlış ise Parantezin içine Y harfi yazınız. Doğru cevap sayınızı belirleyerek kendinizi değerlendiriniz. ( )Psikopatalojik tipler. ( )Toplumsal tipler. soyut. genel değerlerin ve değişmeyen insan özelliklerinin simgesidir. toplumun portresini çizdikleri kadar. fizyolojik. toplumsal sorunların belirlenmesinde de kullanılır.

 Niçin devinime başvurulur?   Filmin genel havasını vermek. yalın anlamı içinde. öykünün ve kişilerin devinimini sağlayabileceksiniz. Kişi ve teknik açıdan düşünüldüğünde. sosyolojik ve psikolojik boyut ve durumlarını daha etkili vermek için bu yapılır. Kişi açısından ele alınırsa. yavaşlatmak için devinime başvurulur. acıkma. hiçbir sebebe. yalnızca eylemdir. Ayrıca. Konuyu açık-seçik göstermek. Böylelikle filmin tümünün ya da kimi sahnelerinin ritmi sağlanır. Bir film. ARAŞTIRMA Bu faaliyet öncesinde. SENARYODA DEVİNİM Devinim. devinim sayılabilir. hareket unsurunun eksikliğinin doğurabileceği sonuçları araştırınız. için başvurulur. amacı ile bu yapılır. internet ortamında. Bir senaryoda anlatılanların sözle mi. gerekçeleri olan eylemlerin oluşturduğu devinimler dizisinin bileşimidir.ÖĞRENME FAALİYET-2 ÖĞRENME FAALİYET-2 AMAÇ Uygun ortam sağlandığında. gerekçeler. yoksa görüntü aracılığıyla mı anlatılmasının daha etkileyici olduğunu araştırınız. gerekçesi olan bir sonucun. üşüme. Araştırma işlemleri için. itici bir güce dayanmayan eylem. DVD ve VCD satan mağazalarda gezmeniz gerekir. çekimi ve kurgusunun tamamlanışına dek nedenleri. 2. yapmanız gereken öncelikli araştırmalar şunlardır:   Senaryoda. eylem olarak görünümüdür. korkma. senaryo yazım aşamasından başlayarak. güldüren / coşturan eylemdir. televizyon kanalları ve film şirketlerine giderek metin yazarları ve yönetmenlerden ön bilgi edinebilirsiniz. gerekçeye. Başka bir deyimle devinim. etki uyandıran düşünce ya da izleyicinin ilgisini uyanık tutan. 26 . zorunlu bir takım sebepler. itici güçlere dayanarak gelişen. film öyküsünün akışına bir değişiklik getiren. sevme gibi herhangi bir itici güç. devinim değil. dramatik etki yaratmak. Kişilerin fizyolojik. Öykü akışını hızlandırmak.

anlamı daha yoğun ve etkili bir biçimde sunmak. varlıkların. film öyküsüne çoğu kez dinamik bir anlam katar. Olayların gelişiminde “dolantısal biçimleme”den yararlanılır. Karmaşıklık. gerçekleri daha doğru yansıtmak için günlük yaşam akışını tersine çevirmek. değişik çekim ölçekleriyle görsel anlatımı bütünleyen.1. izleyiciyi filme merak ve coşkuyla bağlar. Oyuncu ve kameranın bir arada devinmesi: Oyuncu. öykü deviniminin titiz bir biçimlemeden geçirilmesi gerekir. Diğer yanı ise.   2. dengelenmesini. sanki tamamlamış. Öyküde görsel olarak yer alan oyunculara ve nesnelere ilişkin devinim (oyuncuların devinimi. organik olarak iç içe işlenen dört devinimi kapsar. Devinimle olayların/öykünün gelişimi sağlanır. gösterilen eylemlerin olabilirlik ve derinliğiyle izleyiciyi sarsar ve etkiler. geri. gelişim ritminin gözetilmesini. izleyicinin karşısına çıkacak duruma getirmiş gibi bir bütün olarak belleğinde yaşatır. bu sahneler içinde oyuncu-nesne-kamera devinimlerinin düzenini iyi bilir. Görüldüğü gibi sinemadaki devinim yalın değil çeşitli kaynaklardan oluşan. Film öyküsündeki devinim (içerdiği anlamı bozmamak koşuluyla). devinen kişi ya da nesnelerin. durdurmak. senaryosunu yazarken her şeyi. aşağı devinim). çatışmaları doğuran ve onları izleyen durumlar ve ilişkiler. çeşitli öğeler arasında uyum kurulmasını gerektirir. sola. tipine/kişiliğine uygun davranış ve devinimlerle olay örgüsünü sürdürür. kolay çözümlenmeyecek bir karmaşıklık içerir. yukarı. karşıt güçleri simgeleyen öykü kişilerinin iyi belirlenmesini. 27 . değişik ölçeklerdeki ve uzunluktaki çekimlerin sıralanışı (kurgu). Bu biçimleme. Şimdi söylenenleri biraz daha açalım: Herhangi bir film irdelendiğinde. sağa. Dolantısal biçimlemede. kendinden önceki ve sonraki sahnelerle bağlantısını. İyi hazırlık yapan bir yazar. nesnelerin yer değiştirmesi): Bu işin bir yanı. dört temel devinim göze çarpar :   Bir bütünlüğü oluşturan öyküleme ile oluşan devinim. gerçekleştiren kişi. çabuklaştırmak.İzleyicinin iletiyi algılamasına yardımcı olacak güzel ve ilginç görüntü düzenlemesi elde etmek için devinime başvurulur. kişiler ile olaylar arasında organik bir bağ bulunur. Olayları yaratan. Öykünün Devinimi Sanatsal etkinlik kazanması için. durağan ya da devinimli kamera ile saptanması (kameranın kendi ekseninde ve ileri. bütün içindeki yerini. nesne ve kamera deviniminin ayrı ayrı oluşu ya da oyuncu ve kameranın koşut devinimi. Öykü akışı ve yönetmenin yorumuna göre çekilen. Öyküsünü. Bu düzenlemeyi başarı ile uygulayan öykülerde. atlamak gibi düzenlemelerden yararlanır. Öykünün şu ya da bu sahnesinin.

durumun iç devinimlerini gösterecek biçimde düzenlenir. Bir toplum portresi çizilmek istendiğinde. kişinin nasıl bir devinim içinde kullanıldığı incelenirse. görünümü renklendirici kişilerin devinime katkıları ya hiçtir ya da bir dereceye kadardır. bir amaca yönelik devinimlerle olayları geliştiren kişi/kişiler. Her kişi. Öykünün biçimsel düzenlenmesinde. insanı tamamlanmış bir portre olarak değil. birlikteliğin dramatik akışını sağlar.2. sorunları simgeleyecek biçimde tipleştirir. devingen güçlere ilişkin bir doğruyu dile getirmesi yanında estetik bir etki yaratır. yaşadıkları ve tinsel konumları) kocaman bir yalan olur. bu kesiti gerçekçi bir gözlemle izleyen ve sorunu bir durum olarak sunan öyküler. Senaryoda. Sinemada kişilerin devinimi iki açıdan ele alınır: Birincisi. kişileri. belli bir durum çerçevesinde. bir kalıp ya da bir kavram durumuna gelirse. belli başlı iki devinim görülür. Bu düzen. Devinim dış gelişimden çok. Bir devinimde salt bir imge. Tıpkı toplum portresi çizen öykülerde görüldüğü gibi. duygularına. 28 . olayları gerçekleştirirken kendilerini de var eder. devinimde de bir olayı sürekli yineleme hakkı yoktur. Sinemada.” sözünü anımsayın. gözönünde oluşan canlı bir varlık olarak ele alır. İç ve dış devinimin uyumu. Bu öykülerde olayların gelişimi mekaniktir. devinimle sağlanır. bir değer yargısını ya da toplumsal bir gücü belirtir. kimi zaman bir karşıtlığı. serimlenen sorununun bağlantılarında. önemli bir yaşam gerçeği ya da toplum sorununun yatmakta olduğu duyumsanır. Kişi ilişkileri “konuşma örgüsüne (diyaloga)” dayanır. yapay merak öğesi olarak kullanan kişiler ve olaylar arasındaki ilintiyi göstermeyen öykülerde devinim. durumu pekiştirir biçiminde ele alınır. iç devinim olarak tanımlanır. Kişilerin Devinimi “Sinema. Toplumdan bir ya da birkaç kesit alıp. İkincisi öykünün biçimsel düzenlenmesinde kişinin devinimli kullanılış amacının ne olduğu. duyarlılığına yönelen devinim. Nasıl birbirine benzeyen kişiler olmazsa. kişilerin devinimi. 2. Bu oluşum. günlük konuşmaların ardında.Dolantı düzenlemesini. Konuşma örgüsü. Başarılı çalışmalarda. kimi zaman düşünce alışverişini içeren günlük konuşmalar ya da çekişmeler biçimindedir. işte o zaman her şey (kişilerin kişilikleri. kişi ya da varlıkların fiziksel davranışlarla görsel yansıtılan eylemler bütünü dış devinim ve izleyicinin düşüncelerine. zorlama durumlar ve rastlantılarla yürür. kişinin bir güç olarak düşünülmesi ve bu gücün deviniminin ve gelişiminin ortaya konulması.

Dış Devinim Sinema estetiği tek sözle özetlenebilir: Devinim. hücresinde amaçsızca gezinir. Dış devinimi. Konuşma devinimi. az sonra başlayacak olan yarış için kulvarda. Fiziksel devinim gövdeseldir. Örneğin. dış devinimin tamamıdır. tiyatroda sahnede.2. yarışın tüm gizli gücü yok mudur? Tersini düşünün. Bunlar anlatımı bozar. Nesnelerin gözle algılanan ve eylemin iç deviniminin de yer aldığı. televizyon oyunları / dizileri daha çok. hayal gücünün güç aldığı kaynakları yok etmiyor mu? Dış devinim yazılırken.” Bu örneklerden birinci örnek daha doğrudur. Ama durağan bir gövdede de yaratıcı bir güç bulunabilir. izleyicinin belleğinde oluşturmak istediğiniz etkileri devinimle verin. Fiziksel (dış) devinim ile ilgili. Bu örnekte olduğu gibi. Görsel durumların ne olduğunu tanımlayan. “Remzi hücresinde amaçsızca. başlangıç duruşunu alan koşucuların yüzündeki anlam ve gergin kasların oluşturduğu fiziksel görünümde.3. parmakları kirli saçları arasında geziniyor 29 . Anlatımlar “geniş zaman” kipiyle yazılır. Çünkü anlatım doğrudan ve görseldir. konuşma devinimi ile geliştirilir). edilgen tümcelerden sakınmak gerekir. kendi içinde ayrıntılayalım. “jest-mimik” ya da “niteleme-anlatma”olarak da adlandırılır. renkli ve gerilimli konuşmalarla varolur (Sinemaya göre. Konuyla ilgili ek bir açıklamaya ihtiyaç duyulmamaktadır. aşağıda yazılan örneklerin hangisi daha iyidir? “Remzi parmaklarıyla kirli saçlarını sıvazlarken. devinimin mekanik olarak görüntülenmesi. gövdeyle yapılan eylemlerin tümüdür. Gerekçesi olan. sinemada perdede gördüğünüz dış devinim. devinimli bir görüntüde.

soyut anlamlar. elden geldiğince yararlanmak. Kendine acıma ve kendini suçlama arasında gidip gelen iç çatışma. simge gücüyle ilerleyen. bu güçleri dikkate almadan. İç Devinim Hemen her öyküde. İç devinim. İç devinimin iki itici gücü vardır:   Kişinin kendi içsel dürtüleri Karşıtların tutkuları ya da çeşitli kaygılarının kişiyi etkilemesi Bu iki faktör ile ‘’İç Devinim’’ oluşur. Filmler genellikle kişinin ne düşündüğünü. düşünmeden verdiği karar ve hatalı davranışlarıyla yıkıma. zikzaklı ya da bir noktaya yönelik devinim yerine. dekor ve müzik) katkısı ile ortaya konur. söz ya da filmin yardımcı öğelerinin (ışık. çeşitli çatışma ve ilişkilerin simgelerle gösterildiği devinimdir. Kişilere ilişkin bilgi artınca. Kişi yenilgiye doğru adım adım giderken. Bu. İç devinim. İzleyicilerin. kişiler arasındaki karmaşık ilişkinin. değişik ve yeni yanlarının ortaya çıkmasıdır. kişinin devinimine derinlemesine yeni bir yön verir. kişinin direncinin azalmaya başladığını ayrımlaması ile başlar. İç devinimle kişiyi/kişileri geliştirmek. her an geliştirilen olayların kurgusuyla yapılır. öykünün vermek istediği düşüncenin geliştirilip açıklanması da mümkün olur. 2. Fiziksel devinime dönüşmeye elverişli olmayan tinsel gerçekler ve olaylar. bilinçli karar ve davranışlarıyla zafere ya da mutluluğa yönelir. soluklarını tutmuş bakışları.Salon içinde yüksekten giden top. kayar ve düşer. birey ya da toplumla ilgili düşünceler. üç düzeyde ele alınır:    Duygusal Devini: Öykünün duygu yanının devinimi ve etkisi ile gelişir. Düzlem üzerindeki dairesel. Hidayet soldan koşar. ne duyumsadığını ve ne tasarladığını izleyiciye söylemez ama düşünce ve duyguların sonuçları devinimle açıkça gösterilebilir. durum içinde gelişimi göstermek zorunluluğu vardır. Erman topu yakalamak için koşar. İlişkilerle Gelişen Devinim: Kişilerin birbiriyle olan ilişki ve çatışmalarıyla ilerler. sorumluluğun ne ölçüde kendinde olduğunu düşünür. iç çatışmayla iletilen bir iç devinim bulunmaktadır. Kişi. zaman ve yer değişimine dayanmadan. Anlamsal Devinim: Daha çok simgesel yapıtlarda. her fırsatı en sonuna dek ve öteki durumlarla da dengeleyerek kullanmak gerekir. Dış devinim açısından oldukça yalın ve 30 . İç devinim. Bunun için durumun küçük esnekliklerinden.4. Zıplayan topu yakalamaya çalışır. ayrımsal bir biçimleme anlayışı gerektirir.

Oyuncunun oynarken ne duyması ne yapması gerektiğini öncelikle yazar kararlaştırır. 31 . Kişinin yaşam biçimi ve koşulları ile sıkı ilintilidir bu dünya. tıpkı yaşamda olduğu gibi öyküde karşıt güçlerin. Öykünün zafer ya da yenilgiyle bitmesi önemli değildir. devinimleriyle bir bütün oluşturacak biçimde canlandırılmasında ilk sorumluluk yazarındır. direnme ve savunmayla etkili bir dış ve iç devinim sağlayarak kahramanın eline geçer. kişiyi istemsizlikten isteme. Devinim. Yazarın gözlemi ya da eleştirisi. uyumsuzluklarının nedeni gösterilmek istendiğinde. belli tipleri. Örneğin önlenemez bir biçimde yozlaşan ve çürüyen toplumun etkisi. durumlardan çok olaylara önem verilir ve olayların gelişimi ile sağlanır devinim. edilgenlikten etkinliğe doğru yöneltir. ilişki çeşitlemesi. geçmişteki Türk filmlerinin yalnızca portre çizimini öne çıkardıkları. Bu tür öykülerde olayların itici gücü. geçimsizlik. birinin diğerine karşılıklı etkisi ile gerçekleşir. Asıl olan. gelişim kişilerin iç devinimi ile sağlanır. duruma derinliğine bir boyut ekler ve gerilimi artırır. sinema tekniğinin verilerinde somutlaştırılır. kavga. Değer ve kazanç ayrımlarının doğurduğu karşıtlıklar. film geliştikçe keskinleşir (Filmleri izlemekle bu saptamayı somutlayabilirsiniz). Öyküde. Koşulların yenik düşürdüğü kişi. Çatışmalar. ele aldığı her gücün itici enerjisini saptamak ve bu enerjiyi karşıtlıklar ve çatışmalar biçiminde devinime dönüştürmek zorundadır. Başlangıçta kötü adamın elinde olan güç. kişilerle. kişilerin çatışması yoğunlaştırılır. Böylece. çekişme gibi dış ve iç çatışmalara yol açar. Kişilerin ve sorunlarının derinliğine incelenmesi. İç devinim yoğun öykülerde karşıtlık ve çatışmaların titizce düzenlenip. Devinim. kişidir. kişiler için de kaçınılmaz olarak aynı değil midir? Genel olarak baktığımızda: İç gelişime de önem veren Batı filmlerine göre. ama yine de önemli bir akış gösteren öykülerde. Kişi sistemi ile olayların gelişimi arasında sıkı bağlantı gösterilmek istendiğinde. insan kişiliğindeki gelişimi gösteren devinimlerle ele alınır. her kişinin. Kişi karşı durmayla ya kendini tüketir ya çatıştığı güçlere ayak uydurur. Kamera Devinimine ilişkin açıklamalar Senaryonun Dışsal Yapısı (Biçim) bölümünde ayrıntılı olarak açıklanacaktır. yineleme yoluyla yoğunluk kazanır. Bilinçlenme. toplumsal bir anlamı taşıyan dramatik devinimin sağlanmasıdır. kişinin dıştan belli olmayan gerçekleri ayrıntılı olarak ortaya çıkarılır ve iç dünyası aydınlatılır. Kişiler ve ilişkileri hakkındaki bilgi genişletilir. Senaryosunda devinimi sağlamak isteyen yazar. İzleyicinin başlangıçtaki gözlemi. Bu güç. olayların etkisi ile bilinçlenmeye başlar. bu bütünlüğü sağlamak için ne yapması gerektiğini bilir.durağan. ilişkileri ve durumları bu portre aracılığıyla sergiledikleri görülür. iyi bir oyuncu elindeki senaryoyu iyice belleğine ve tinine sindirerek her şeyden önce yaratacağı kişiliği bir bütün olarak nasıl anlaması. ya da karşıtlarının üstesinden gelir.

Adam. Senaryo kurallarına göre bunu yazacak olursak. Bu da ikinci görüntü ögesini oluşturur.2. 32 . oyuncuya “susadım” dedirtmektir. Sonuçta izleyici. Oysa televizyon ve sinemada anlatılmak istenenlerin büyük kısmı sahnede gösterme aracılığıyla anlatıldığında çok daha etkili ve dramatik olur. Başka bir deyişle şarad. Kamera ise. bu amaç için özel olarak hazırlanmış bir oyunla ortaya konur. Yalnızca sürahi ve bardağın bulunduğu bir çerçeveleme yapmalıyız. aktör gider ve bardağa su doldurur. içer. Televizyon ve sinemada sese. Bu durumu şaradın üç öğesini kullanarak daha dramatik biçimde anlatabiliriz. Su içmek isteyen bir insanı anlatmak istediğimizi düşünelim: Bunun için en kestirme yol. Yalnızca bir sürahi ve bardağı göstererek bir anlam ortaya koymuş olmayız. gerekse dekor üzerindeki ayrıntıları ortaya koyarak izleyicinin şaradı anlamasına yardımcı olur. Demek ki dekorun ayrıntıları olarak bir sürahi ve bir bardağa gerek vardır. Adam ne aramaktadır? Bir sürahi ve bir bardak masanın üstünde durmaktadır. Eğer dekor bir odanın içi ise. Böylece adamın dikkatinin.5. sürahi ve bardağa çevrilmiş olduğunu izleyiciye göstermiş oluruz. dekor ve kamera hareketi olmak üzere üç ögeden yararlanırız. Ancak bazı acemi yazarlar en etkili ve dramatik yöntemin sahnede göstermek olduğunu bilmeden senaryolarında gelişen olayları diyaloglar (konuşma örgüsü) aracılığıyla anlatma yoluna giderler. izleyici önce odanın içinde bir şeyler arayan adamı görmelidir. Televizyon ve sinemada izleyiciye birşey anlatmanın en etkili ve kolay yolu onu sahnede göstermektir. Bir adam odanın içinde oraya buraya bakarak bir şeyler aramaktadır. sürahiden aldığı su ile bardağı doldurur ve içer. adamın ne aradığını ve niçin aradığını anlar. gerek oyuncuların davranışlarını göstererek. onun için şimdi de üçüncü görüntü ögesi olan kameranın kullanılışına başvurmalıyız. Ancak bunun dramatik hiçbir yanı olmaz. Kısaca şarad oluşturmak için oyuncu. televizyon ve sinemada olayların sahnede gösterilerek anlatılması yöntemidir. oyuncunun ve dekorun konuyu destekleyici biçimde düzenlenmesi gerekir. Şarad simgelerle tanımlanan bir düşüncenin izleyiciye iletilmesidir. hemen o tarafa yönelir. Şarad seyirci tarafından en kısa zamanda anlaşılmalıdır. ancak görüntünün yetersiz olduğu durumlarda başvurulmalıdır. Şarad Görüntüye dayanan yazı biçiminin en önemli örneklerinden biri şarad’dır. Odanın bir köşesindeki küçük bir masanın üzerinde duran bardak ve sürahinin çekimi. En sonunda yine aktörün devinimine yer veririz. Şöyle ki. Şarad. Şarad yöntemini kullanırken.

Bu örnekte şarad iki satırlık bir karşılıklı konuşmanın yerini almıştır. Çok üzgünüm ama ben seni sevmiyorum.Bir başka örnek. 33 . Üzgün ve şaşırmıştır. şarad ile yanıt vermiştir. ERKEK (Israrlı): Seni seviyorum… Anlıyor musun? KIZ (üzgün): Yavaşça döner. bir erkek karşı karşıya konuşmaktadırlar. Anlıyor musun?”demiştir. “Buna olanak yok. Ağır ağır odanın öbür tarafına yürür. Odanın içinde bir kız. Ancak kız. Kıza doğru yürüdüğünde gözlerinde acılı bir anlam vardır. Erkek “seni seviyorum.”demek yerine. Olduğu yerde kalmış olan erkek görünür.

 Denemeler yaparak ifade gücünüzü zenginleştiriniz  Sinema teknolojisindeki gelişmeleri. Öneriler  Bu işlemler sırasında ayrıntılara dikkat ediniz.  Kişilerin devinimini sağlayınız.UYGULAMA FAALİYETİ İşlem Basamakları  Öykünün devinimini sağlayınız.  Bol bol okuyarak.  Sahneyi şarad ile anlatınız. gücünüzü zenginleştiriniz. film izleyerek hayal  Dış devinimi sağlayınız. yakından takip ediniz.  İç devinimi sağlayınız. 34 .  İzlediğiniz filmlerde seçici olunuz.

( ) İç devinim. 35 . faaliyete geri dönerek tekrar inceleyiniz Tüm sorulara doğru cevap verdiyseniz diğer faaliyete geçiniz. 7. 5. 4. kişinin yaşam biçimi ve koşullarıyla ilgili değildir. Doğru cevap sayınızı belirleyerek kendinizi değerlendiriniz. 2. ( ) İç devinim hemen hemen her öyküde vardır ve iç çatışmayla iletilir. ( ) Devinime başvurulduğu zaman.ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME Aşağıda ki ifadeler doğru ise parantezin içine D yanlış ise Parantezin içine Y harfi yazınız. ( ) Kişilerin devinimini. 1. DEĞERLENDİRME Cevaplarınızı cevap anahtarı ile karşılaştırınız. ( ) Şaradla anlatım. ( ) Devinime başvurma nedenlerinden bir tanesi de dramatik etki yaratmaktır. Yanlış cevap verdiğiniz ya da cevap verirken tereddüt yaşadığınız sorularla ilgili konuları. öykünün akışı hızlanmalıdır. 6. 3. ( ) Dış devinimi yazarken edilgen tümceler kullanılmalıdır. dış ve iç devinim olmak üzere ikiye ayırabiliriz. senaryo yazarlarının her zaman tercih etmeleri gereken bir yöntemdir.

Zaman ve mekânın doğru kullanımı. iyi düzenlenmesi. 36 . filmin sonuna dek izleyicinin ilgisini öykü üzerinde uyanık tutmaya yardım eder. Kaçınılmaz sonuç. Görsel anlatımın başarısı. Araştırma işlemleri için internet ortamında çalışıp. Bu özellik.ÖĞRENME FAALİYETİ–3 ÖĞRENME FAALİYETİ–3 AMAÇ Senaryoda zaman kavramını ve zaman ilişkilerini kullanabileceksiniz ARAŞTIRMA Bu faaliyet öncesinde yapmanız gereken öncelikli araştırmalar şunlardır:   İzlediğiniz filmlerdeki şimdiki zaman sürekliliğine dikkat ediniz. çalışmanın başarı ya da başarısızlığının bir göstergesidir. öykünün görüntü ve ses değerlerini güçlendirir. Film.1. izleyicinin ilgisini öykü üzerine yoğunlaştırır. İzlediğiniz filmlerdeki şimdiki zaman sürekliliğinin geriye dönüşlerle ve ileri gidişlerle nasıl bozulduğuna dikkat ediniz. Senaryoda zaman sürekliliği konusunda bilgi edinmek için senaryo yazarlarıyla görüşünüz. elbette ki başarısızlık olacaktır. birbirleriyle ilişkisi olmayan görüntülerin karmakarışık bir yığını olur. Şimdiki zaman sürekliliğinde olaylar dizisi. 3. İzleyici ardışık çekimlerde. şimdiki zaman sürekliliğini gösterir. öyküye katılımlarını güçlendirir. VCD ve DVD satan mağazaları gezmeniz gerekmektedir. Durumsal (Düşsel) Zaman. Filmsel zaman dört temel süreklilik boyutunda ortaya konur: Şimdiki. yazarın öngördüğü çerçevede ileriye doğru gelişir. Geçmiş. filmde öykünün anlatımında en yaygın kullanılan ve fazla karmaşık olmayan bir sunum biçimidir. Şimdiki Zaman Sürekliliği Olayın / Öykünün filmde sanki. şimdi oluyormuşcasına gerçek zamana benzer süreklilikle sergilenmesi. İzleyicinin öyküyü bu yaklaşımla izlemesi. zaman ve mekân sürekliliğinin akılcı/doğru kullanımı. ZAMAN KULLANIMI Senaryo evresinden başlayarak. ne de izleyici bir sonraki anda ne olacağını bilmez. Bu tür süreklilik. Ne oyuncu. zaman ve mekân sürekliliğinden rahatsız olursa. 3. filmin büyüsü bozulur. Gelecek.

  Kısa süreli çekimler Uzun ana çekimler Eğer kısa tek çekimler kullanılırsa. Her iki yöntem de tek bir çekimle kaydedilen bir sahneye göre daha dinamik ve daha görsel avantajlara sahiptir. İlgisini sürekli uyanık tutmak amacıyla seyirci olacaklardan habersiz bırakılır.1. Bu çekimler öyle bir yöntemle kurgulanır ki bakış noktası bir aksiyondan diğerine sırayla değişir. çeşitli ve birden fazla kamera konumundan ayrı ayrı görüntülenir. aksiyon ve karşı aksiyon dizileri biçiminde. 37 . Öykü çizgisinin birinde hareket ya da amaç aynı tutulur iken diğerinde. Olguların tümünü sadece seyirci bilir. Bu durumda tüm olgulara karakterler sahiptir. Tek çekim ve ana çekim yaklaşımı arasındaki temel fark işte buradadır. bu düzenli tekrarlar karşısındaki tepkiler değişir. her film parçası. iki yaklaşım kullanılarak başarılabilir. Kullanılan her çekim. İyi bir film yapımcısı her iki yöntemi de kullanır.1. Sonuçta. tüm olay ancak çekimlerin tümü beraberce kurgulandıklarında kavranabilir. Her iki anlatım çizgisindeki karakterler diğer grubun yaptıklarından habersizdir. Her iki öykü çizgisinde verilen bilgi eksiktir.Televizyonda canlı yayınlanan futbol maçı ya da tek bir yerde başlayıp gelişen ve sonuçlanan her olay. Uygulamada bu tür ana çekimlerden daha fazla elde etmek için iki ya da üç kamera konumu aynı anda kullanılabilir. birbirleriyle ilişkili iki ya da daha fazla aksiyon. O anda oynanan maçın ya da o anda başlayıp gelişen olayın sonucunu önceden kim bilebilir? 3. olayın tek bir kamera konumundan tümüyle kaydedilmesidir. kaydedilen tüm olay her ana çekimin en iyi ve en önemli bölümlerinin kullanılmasıyla yeniden oluşturulur. kısa tek çekim yöntemine benzer bölümlenmiş bir manzara elde edilir. iki anlatım çizgisi arasındaki ilişkiden kaynaklanan daha büyük olanaklara sahiptir. Paralel kurgu. Böylece tüm olay ya da sahne birleştirilir. Paralel Kurgu Bir öykü noktasını kapsayan paralel film kurgusu. Bu yöntemle. tüm öykü çizgisini kapsayan birer doruk noktadır. Adından da anlaşılabileceği gibi ana çekim. şimdiki zaman sürekliliği anlatımına örnek olarak verilebilir. Bu ana çekimlerden seçilen bölümler paralel kurgulanırsa. Bilgi derecesi öyküdeki karakterler arasında ya da film ve seyirci arasında paylaştırıldığında daha değişik seçenekler görülebilir:     Her iki öykü çizgisi de birbirini destekler ve her ikisindeki bilgi (sırayla) öykünün kurulmasına yardım eder.

Öykü. 3.2. Öykünün şimdiki zamandan geçmiş zamana uzun ya da kısa geri dönüşlerle anlatılması ya da diğer bir tanımla. Geçmişteki olayların şimdiki zaman sürekliliğindeki sunumunda tek sorun öykü tarihsel ya da yakın geçmişe sahip ise izleyicinin olayın sonucu hakkında bilgisi olmasıdır. Öykünün Tümünün Geçmiş Zaman İçinde Anlatılması Öykü ya tümüyle geçmiş zaman içinde. “izlemekte olduğum olay şu an olmakta” duygusundan çok “izlemekte olduğum olay geçmişte oldu” duygusuna kapılmalıdır.2. şimdiki zaman sürekliliğinde geçiyor gibi anlatılması. Buna rağmen yeğlenen yöntemlerden biridir. 3.1. gerekli kimi şeyler ya da çatışma.2. şimdiki zaman sürekliliğine benzer bir biçimde yazılır ya da geçmiş. 3. sunuşun tamamlanmasına yardım edecektir. Örneğin.2.Bu yaklaşımlardan hangisinin kullanılacağına film yapımcısı ve öykü yazarı karar vermelidir. Geçmiş Zaman Sürekliliği Filmlerde geçmiş zaman sürekliliği iki biçimde ele alınır:   Öykünün tümü geçmiş zaman içinde geçer. Geri dönüşler yerinde ve doğru kullanıldığında öykülemenin zenginleştirilmesi açısından çok güçlü bir yoldur. Geri dönüşlerin yararını şu şekilde açıklayabiliriz: Geri dönüşler ile geçmişe bağlı. Ancak tek bir konu unutulmamalıdır. tarihsel olayların geçtiği zaman dilimi içinde. Yazarın ustalığı işte burada ortaya çıkar. Yararının yanında büyük soruna da sebep olur. olgunun ikinci bölümde ya doruk noktasında ya da olayın ortasında başlatılması ve daha önceki dönemlerde geçtiğinin anımsatılması yöntemidir. tiyatrodaki gibi sözel anlatımla değil. şimdiki zamanda geçecek bir öyküye başlangıç olarak verilir. doğrusal zaman akışında görsellikle anlatılır. Paralel film kurgusu istenen bilgiyi seyirciye aktarmakta her zaman en iyi yöntemi sağlayacaktır. 38 . aksiyon ve karşı aksiyon. İzleyici. şimdiki zamandan geçmiş zamana uzun ya da kısa geriye dönüşlerle anlatılır. İki temel öğe. birçok nedenden sakıncalıdır ama senaryo yazımında önemli ve güçlü bir anlatım tekniğidır. Geriye Dönüşlerin Kullanımı Geri dönüşler. Geçmişin böyle anlatılmasında “anlatma göster” uygulaması etkilidir.

bu konuda dikkatli olmanız gerekir. kimi zaman öykünün sonucuna yakın başlatılır. Uzun geri zaman: Parkerin dorukta olduğu 1945 yılıdır. Film. Uzun geri zaman. bir gizin araştırılmasında. “Geriye sayma” görüntünün üstünde sözel anlatım sürerken. olay örgüsünün ileriye doğru gelişimi engellenir. jazz efsanesi Charlie Parkerin sağlığının iyi olmadığı ellili yıllarda başlar.Geri dönüşlerin kullanılmasındaki sakınca ise kimi kez. bu da izleyiciyi şaşırtır. kişilerin tanıklığına başvurulduğunda kullanılır. uzun geri zaman içinde fazla sayıda geri dönüş yapıldığında. İki çeşit ‘’Geri Dönüş’’ vardır:    Uzun geri zaman Kısa geri zaman Uzun Geri Zaman Uzun geri zamanda zaman. Bu anlatım tekniği. İzleyicinin kafasını. Film izleyiciye ya tanıklardan birinin anlattığının doğru olduğu duyumsatılarak ya da hangi tanığın anlatımının doğru olduğu konusunda kuşku içinde bırakılarak bitirilir. yeni bir uzun geri zamanla 1936'ya gidilir. Akira Kurosawa'mn Rashamon filmi buna bir örnek olarak gösterebiliriz. Kişinin geçmiş yaşamında. öykünün o ana dek oluşturduğu gerilim ve hızı düşebilir. izleyicinin öyküye ilgisini yitirme tehlikesi olduğunu bilmeniz. Zaman kullanımında şimdiden geçmişe. çok uzun geri zamanlarda. birkaç dakikadan daha uzun geriye götürülür. filme konu olan olay. Tanıkların anlattıkları. geriye dönülerek canlandırılır. Charlie Parkeri tanıyan jazz meraklıları için geçerlidir ama diğer izleyiciler için karmaşık ve kafa karıştırıcıdır. uzun ya da kısa geri dönüşler öykü anlatımında yine etkinliğini sürdürmektedir. örneğin. belirgin olmayan. ilgi çekici düzenlenmeler içermez ise izleyicinin tepkisini tahmin etmek zor olmasa gerek. Bu durumda izleyici. Birden fazla geri dönüş kullanmayı düşünüyorsanız. birbiriyle çelişkili biçimde verilir. çoğunlukla geçmişteki bir olayın. Uzun geri zamanlar doğru ve yerinde kullanılmadığında. filmin başında verilmesi ile izleyicinin öyküye ilgisini yitirmesidir. Örnekte de görüldüğü gibi. öyküleme (dramatik yapı) gereği sonucun. geçmişten geçmişe ve şimdiye yapılacak karmaşa rastgele değil izleyicinin olayları birbirine bağlayacağı bir düzende yazılır. olay aynen geçmişteki gibi sürdürülür. filmin başladığı noktaya yaklaştığını anlar. Tanıkların anlatımlarıyla durum. Ne olursa olsun. Buna en iyi örnek Bird filmidir. Buna “bilmece geriye dönüş” denilir. Uzun geri zaman. 39 . uzun geri zamanlar kimi karmaşaları içerir. Sonra. geri dönüş içinde. Sanki bir kum saatini baş aşağı çevirmek gibi. Öykünün bu yöntemle anlatılması. Uygun ve gereği gibi kullanılmadığında. bir anahtar vermeden. geri dönüş kullanımı karıştırır. geriye dönüşle ‘’geçtiği zaman içinde’’ görsel olarak anlatılır. öykünün olağan gelişimi bozulur.

nasıl bir anlatımın yeğleneceği konusunda kendinize soracağınız sorular vardır: Ölen yakın arkadaşın cenaze töreni. geçmişinde çok çapkın olması. iki değişik öyküleme (dramatik yapı) ile gerçekleşir: Birinci Anlatım: Şimdiki zaman: Mezar başında üzüntülü bir adam Uzun geri zaman: Adamın. . Yakın çekimle ölen arkadaşını hatırlayan kişiye ilişkin. Bu durum. Uzun geri zamanın. Öykü akışında.Bu anlatımla. Başka bir duruma örnek şudur: Adam. öldürdüğü sevgilisinin mezarı başında intihar eder... uzun geri zaman anlatımıyla canlandırılabilir. Örneğin. izleri şimdiki durumuyla verilir. Örneğin. öykünün eğlenceli ya da yoğun anında. sevgilisini neden öldürdüğünü anlatan bir öykü Şimdiki zaman: Sevgilisinin mezarı başında. içine kapanık bir adamın. yaşanan andaki durumun tersi de verilebilir. kişinin birden ölen yakın arkadaşını hatırlamasında. bir biçimde amaç dışı kullanımı önemli bir sorundur. Hangisi istenen anlamı yerine getirir? Ve soruların yanıtlarını verdikten sonra sahnenin nasıl olması gerektiğine ilişkin en doğru kararı vermek gerekir. Kişinin arkadaşının elinden tutarak ağlaması Uzun geri zamana geri dönüş yaparak: İki arkadaşın kimi anları verilir. Filmin geri kalanında geçmişin etkileri. adamın intiharı İkinci Anlatım: Şimdiki zaman anlatımı ile adamın sevgilisini neden öldürdüğünü anlatan bir öykü ve adamın sevgilisinin mezarı başındaki intiharı 40 .. uzun geri zamana dönerek. kimi şeylerin gösterilmesi. kimi anların verilmesi ya da yakın çekimlerle hatırlanan olaya ya da kişiye ilişkin kimi şeylerin gösterilmesi.

Kısa geri zamanlar. yalın bir kapı açma örneğiyle görelim: 1. 41 . Bu. 2.Şimdi kendinize şu soruları sorabilirsiniz: Birinci önerideki gibi öykünün uzun geri zamanla anlatılmasına gerek var mı. izleyiciye bilgi aktarımında gerçekten yardımcı olup olmadığını belirlemektir.   Kısa Geriye Dönüşlerin Kullanılması (Flasback) Zamanın olağan akışı içinde. etkili. doğru yerde. Çekim: Zaman geriye alınır. çekim.  Geri dönüş olarak seçtiğiniz ‘’uzun geri zaman’’ın amacınız doğrultusunda. 2. öz açısından içindeki sürekliliği sürdürmek için yapılır.çekimin arasına konulur ve 2. Ne Zaman. 1. Hangi Durum ve Nedenler ile Kullanılır?  Öykü anlatımı şimdiki zamanla sınırlanmayıp. öykünün gelişimine katkıda bulunması amacı ile önemli olayların açıklanmasına katkıda bulunulur. çekimdeki bir anlık devinimi yineler. 1. Bu işlem “kısa geri zaman” olarak adlandırılır. izleyicinin dikkatini çekmek amacıyladır.çekimdeki “bir an”. Yinelenen bu anlık görüntü. istenen noktada olup olmadığını saptamaktır. Uzun geri zamanın. zaman atlamaları gibi küçük ölçülerde ( yalnızca birkaç kare ile) anlam ve görüntü sürekliliği sağlamak adına kullanılır.  Geri Zamanlar. Çekim: Oyuncunun oturduğu yerden kalkıp kapıya yürüyüşü. kısa bir an geriye gidilmesi de zamansal bir vurgulamadır. zaman içinde geri gidilerek. sağlam. Bunu. çekim sürdürülür. kapı tokmağını tutuşu ve tokmağı çevirişi. zihinsel bir aldanışla ilgili değildir. 2. yoksa ikinci önerideki gibi öykünün anlatımı kronolojik bir düzenleme ile daha mı etkili olacaktır? Hayal kırıklığına uğramamak için plân yapar iken. Görüntü açısından sürekli olmayan bir devinimin alınıp.

öykünün geçmişine ilişkin bilgiler verilmesinde kullanılır. 3. kabul gören bir varsayıma göre.3. ilginç dramatik efektler kullanılır. öyküde. Daha çok psikolojik filmlerde kullanılan. Öykünün. Öykünün akışına katkı getirecek özlenen ve geçmişte olmuş olay/durum. Oyunculara. hafıza kaybına uğrayan kişinin geçmişi anımsamasında (Travma geriye dönüş) da başvurulan bir yöntemdir. geçmişte neler olduğunun gösterilmesinde. 42 . anımsanan şeyi görüntünün bir köşesinde göstermek ya da doğal görüntüleri değişik renklerde vermek gibi yöntemler kullanılarak yapılır. görüntüyü bulanıklaştırmak. Öykü içinde gizli kalmış bir noktanın açıklanmasında.) Yukarıda sıralanan yarar ve tehlikelerine karşın. İzleyiciyi şaşırtmayacak ya da bir hile tarzında izleyicinin dikkatini çekmeyecek olan bu geri zamanda. öykü içinde kendi ile ilgili bölümleri anlatma/gösterme olanağı verilmesinde geri zaman dönüşümü kullanılır. İzlediğiniz filmlerde görmüşsünüzdür: Geçmişi anımsatmak. o kişinin anılarını gösterir. görüntü bir kişinin yüzünde ise bu anda yapılacak geri zaman.        Öykünün başladığı andan önce. Daha önce gösterilen bir olayın anımsatılması amacındaki vurgu yinelenmesinde. Öykünün daha önce gösterilmeyen bir bölümünün sunulması amacı ile yararlanılır. Gelecek Zaman Sürekliliği Gelecek zaman sürekliliği iki kesimde ele alınır:   Gelecek zaman içinde olabilecek olayların anlatımı Şimdiki zamandan başlayıp. geri dönüş başladığında. önceden olan. gelecek zamana yapılan atlayışlarla olayların anlatımı. Geri zamanların ana kurallarından biri. gerçekleşen herhangi bir olayın. tümünün geriye dönüşler ile hatta geriye dönüşler içinde de geriye dönüşler yapılarak anlatılmasında (Böylece. ile ilgili bilgi ya da hatırlatma olarak verilir (Nostaljik geriye dönüş). ancak izleyiciye gösterilmeyen şimdiye yakın ya da uzak bir olay gösterilebilir. geri zaman dönüşleri izleyici tarafından çoğu kez filmin en ilginç parçası olarak duyumsanır.

Gerçek zaman olmadığı için de. Zaman içinde ileriye gidilmesi. anlık kısa görüntülerle ya da görüntü dondurularak. anımsamalarını. uzatılarak. İzleyici ne olup bittiğini anlamalıdır. tümüyle gelecek zaman içinde geçen öykü anlatır. Bu kullanımda zaman. Bu tür anlatımda. İkincisi ise. 3. sunulma yönteminde ya da süresinde bir sınırlama yoktur. gelecek zaman içinde görsel olarak anlatılan öykü. bir olayı gözleyen bir kişinin zihinsel davranışlarını. İleriye atlama ile olayın tümünün. Durumsal zaman sürekliliği bir karabasanı. saatle saptanan gerçek zaman dışında. gelecek zaman. sarhoşluğu ya da diğer çarpıtılan düşünceleri anlatmakta kullanır. birbiriyle ilişkisi olmayan gerçek ya da düşsel olaylar. bir bilim-kurgu biliciliğini. Birincisinde şimdiki zaman içinde. yazımda dikkat edilecek en önemli noktadır. birini öldürmeyi ya da bir yeri soymayı tasarlayan kişinin soygunu yaparkenki hâli. şimdiki zaman sürekliliğinde sunulur. yukarıda sıralanan. Olaylar yavaş devinimlerle.Geleceğe Dönüş). bir düşüncenin ya da bir tasarının önceden görselsözel dramatik yapı içinde anlatılmasıdır. Durumsal (Düşsel) Zaman Sinemada. Olay sunulduktan sonra şimdiki zamana dönülür (Back to the Future-Geleceğe Dönüş). Olay sanki şimdi oluyormuş gibi. şimdiki zaman içinde. açık ya da çarpık düşünceler ya da şimdiki zaman/geçmiş zaman/gelecek zaman birbiriyle karıştırılır. süreklilik yöntemi gözetilmeden sunulur. uzay gemisiyle diğer gezegenlere nasıl ulaşabileceğini açıklaması. kısaltılarak. çarpıtılan biçimde algılanmasını kapsar. Ancak durumsal zamanın bir anlamı yok gibi algılanması da yanlıştır. Durumsal zaman. sayıklamayı. gelecek zaman içine götürülür. Bu durumda izleyici olayı. gerçek yaşamda olmayacak biçimde parçalanarak. Kısaca. İkincisi ise. gelecek zaman içinde sunulması arasında bir ayrım vardır. tümüyle gelecek zaman içinde geçen öyküyü anlatır (Star Wars-Yıldız Savaşları). geriye dönüşün tam tersidir. izleyici zaman konusunda bilgilendirilip.Gelecek zaman içinde olabilecek olayların anlatımında izleyici. Bir filme ritm kazandırmada temel olan durumsal zaman. Daha sonra şimdiki zamana dönülür. olayı izlemede bir karmaşa içine düşmesinin önlenmesi. geçici olarak yer alır. Olay sunulduktan sonra şimdiki zamana dönülür (Back to the Future . Durumsal zaman kullanımında. kişilerin çeşitli durumlarda yaşadıkları. 43 . olayların nasıl olacağı ya da olabileceği. “Olay böyle olacak!” ya da “olabilir?” düşüncesiyle izler. düşüncelerini ya da gözlediği olayın. birbiri içine karıştırılarak. gelecek zaman içinde sunulması arasında fark vardır. İleriye doğru atlama. gerçek zaman değildir. uzun uzun verilebilir.4. bir bilim adamının. gelecek zaman geçici olarak yer alır. Durumsal zamana geçiş. İleriye atlama ile olayın tümünün. Birincisinde. çarpıtılarak ya da birkaç olay. durumsal (düşsel ya da psikolojik) zaman da kullanılır. bir sanayi tasarımını ya da öyküdeki bir kişilik tarafından düşlenen olayları içerir. Gelecekteki bir gizli gücün etkisi. uygun ses efektleri ve görsel geçişlerle doğru biçimde ele alınmalı ve açıklanmalıdır (Nightmare on Elm Street-Elm Sokağı Kâbusu). ileri atlanarak gelecek zaman içinde. görsellikle verilebilir.

coşku. Zamanın Diğer Kullanımları Filmin türü. Film içinde kullanılan bu saat. gerilim ve coşku öykünün sonuna dek sürer. kahraman ya tehlikeye atılır ya da gizemli çözümlerle çevresi sarılır. korku yaratıcı filmlerin hangisi saat kullanmaya gereksinmiş? Kuşku. İstedikleri para verilmez ise kente zehirli gaz fışkırtmayı tasarlayan kötü adamların. Senaryo yazarı. gerilim ve devinim coşkusu. Saat kullanımı olmaksızın. Film öyküsü. 3.) Saat kullanımı bir kural değildir. Zaman kullanımı. değişen zamanları vurgulamalı ve kullanışını izleyiciye. Örneğin: Filmin öyküsü şimdiki zamanda oluyormuşcasına başlar. zaman kullanımında bu uygulamaları yaparken. stadyuma belirledikleri zamanda patlayacak saatli bomba yerleştirir. Haydutlar belli bir saat içinde yok edilmelidir (High Noon-Kahraman Şerif). Başkan. suçsuz yolcularla dolu bir uçağı. uygun yerlere saat konulur. Ya da birkaçı birbirine kaynaştırılarak kullanılır. hem gerçek hem de durumsal (düşsel) zaman kullanılarak anlatılabilir. seri katil filmlerinde (Silence of the Lambs-Kuzuların Sessizliği/Seven-Yedi) belirli bir zaman darlığı yoktur ama bir sonraki kurban öldürülmeden. uzatılabilir ya da dondurulabilir. sıkıştırılan bir ilmiktir. Bir senatörü öldürmeyi tasarlayan kötü adamlar. merak. Filmde zaman kısaltılır. 44 . ama başarılı olmamaları için var gücüyle çalışan dedektif ve eylem sonunda binadaki tüm insanların havaya uçurulabileceği kuşkusunu taşıyan izleyici bu durumda belirli bir saate/dakikaya sahip değildir (Die Hard-Zor Ölüm). zaman öğelerinden yalnızca biri kullanılabilir. Bombanın ne zaman patlayacağı karşı tarafça bilinmez (The Last Boy Scout-Son Görev).5. kötü adamın yakalanmaya çalışılması durumu da yatsınamaz bir gerçektir. Ya da her ikisi birden yapılır. bu eylemi ne zaman yapacağının bilinmediği durumlar da olabilir (The Rock-Kaya). FBI’in görevlendirdiği kişi. kuşkunun/merakın dişli çarkı olacağı inancı ile görüntü içine. Kötü adamların amaçlarını bilmeyen. Örneğin. (Yazar olarak. tam doğu sahillerine geldiğinde. kahramanın görevini yoğunlaştırır ve zamanın azalması coşkuyu artırır. Şöyle izlediğiniz filmleri bir düşünün: Kuşku. belirlenen süre içinde kötü adamı yakalamalıdır (Midnight Run-Geceyarısı Av). gerilim ya da devinim (action) ise. Virüs belirli bir süre içinde denetim altına alınmazsa kasaba bombalanacaktır (Outbreak-Tehdit). zamanla yarışan kahramana karşı bir sınırlamadır. gökyüzünde patlatılarak yok edilmesi için emir verir (Executive Decision . kolaylıkla kavrayabileceği bir biçimde vermelidir.Gerektiğinde bir film öyküsünde. daha sonra zaman içinde ileriye gidilebilir ya da geriye dönülebilir.Kritik Karar). sizin de kullanabileceğiniz ortalama bir buçuk saatiniz var.

birbirleriyle ilişkili iki ya da daha çok olgunun ayrımlarının. yavaşlatılan bir çekim değildir. fizik olarak imkânsız bir durum yaratılır. Saat. bir olgunun nesnel süresinin öznel olarak genişletilmesidir.2. Gerilme Gerilme. Örneğin. Bu. Zamandaşlık (Simültane) Zamandaşlık. anlatılması yöntemi olarak tanımlanabilir. Hitchcock'un terimiyle “Mac Guffin” (mikrofilm teyp-geçmişteki mektup). 45 .5.5.1. aynı anda ortaya çıktıklarını belirtecek şekilde. bu o yazarın ya usa ilişkin tembelliğinin ya da kuşkuyu. gerilim ve coşku yaratır (North by Northwest-Gizli Teşkilat). Umutsuzluğa kapılmaya gerek yok! Kuşku. tehlike ve gizem başka yöntemlerle de sağlanabilir. 3.Suçsuz adamın suçlanması. 3. Saniyeler genişletilerek ve olgularla doldurularak. yeter ki ilmiği sıkıştıracak yöntemi bulun. Bu yöntemle aynı anda süren yaşamsal iki zaman. zamanın birden durması. suçsuzluğunu kanıtlamaya çalışır (The Fugitive-Kaçak). Polisler tarafından yakalanmadan önce kahraman araştırma yaparak. birinden diğerine geçerek sürdürülür. öyküyü toparlayıcı öge değildir. yalnızca kahramanın yaşamını sürdürmesi ve ardından. merakı yükseltecek dişli çarkının olmadığının bir göstergesidir. kişinin sonuçta kurtulmasını/bağışlanmasını sağlar ama yalnızca saat. zamanın olağan akışı içine girmesi/yaşamın kaldığı yerden hiçbir şey olmamış gibi sürmesidir. her şeyin devinimsizleşmesi. Tüm öykülerinde saat sürekli varsa. Herhangi bir gerilim filminde bu kullanıma örnek sahneler görebilirsiniz.

46 . ifade gücünüzü zenginleştiriniz.  Çevrenize araştırıcı ve gözlemci bir göz ile daha dikkatli bakınız.UYGULAMA FAALİYETİ İşlem Basamakları  Senaryoda kullanılacak zaman dilimi ve yöntemini seçiniz.  Senaryoda zaman ilişkilerini kullanınız. Öneriler  Bu işlemler sırasında ayrıntılara dikkat ediniz. hayal gücünüzü zenginleştiriniz.  Bol bol okuyarak ve film izleyerek.  Senaryo denemeleri yaparak.

bire bir gerçek zaman gibi olmalıdır. ( ) Gelecek zaman sürekliliğinde. 1.ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME Aşağıda ki ifadeler doğru ise parantezin içine D yanlış ise Parantezin içine Y harfi yazınız. şimdi oluyormuşcasına sergilenmesine şimdiki zaman sürekliliği denir. ( ) Olayın. 6. ( ) Filmlerde zaman ne uzatılabilir ne de kısaltılabilir. faaliyete geri dönerek tekrar inceleyiniz. ( ) Geçmiş zaman sürekliliğinin tek bir biçimi vardır. kendinizi değerlendiriniz. ( ) “Bilmece geriye dönüşte” izleyiciye kuşkudan uzak kesin bilgi verilir. DEĞERLENDİRME Cevaplarınızı. Yanlış cevap verdiğiniz ya da cevap verirken tereddüt yaşadığınız sorularla ilgili konuları. Tüm sorulara doğru cevap verdiyseniz. gelecek zaman içinde olabilecek olayların anlatımı da yapılır. 5. 47 . genellikle olumlu durumları anlatmakta kullanılır. kısa süreli çekimlerle veya uzun ara çekimlerle olmak üzere 2 şekilde gerçekleştirilir. 7. ( ) Paralel kurgu. ( ) Durumsal zaman sürekliliği. 4. cevap anahtarı ile karşılaştırınız. 2. Doğru cevap sayınızı belirleyerek. 3. diğer faaliyete geçiniz.

öykünün jest. Bir film senaryosunun görsel tanımlarının yapıldığı kısmına bakmadan. konuşma örgüsünün sinemada tiyatroya oranla daha ekonomik kullanılmasıdır. Bunun nedeni.1. zamanla özelliklerine ve koşullarına uyarlayarak kullanır oldu. kullanabileceksiniz. “kör görebiliyorsa” tiyatro oyunu amacına varır. Diğer sanatlardan gelen öğelerden biri konuşma örgüsüydü. Yanlış bilgilendirmemek için yazın dilinden ve özellikle tiyatrodan gelen konuşma örgüsü ile sinemadaki konuşma örgüsü ayrımını ortaya koymak gerekir. 4. KONUŞMA ÖRGÜSÜ (DİYALOG) 4. diyaloglar aracılığı ile izleyiciye anlatılanları araştırınız. kendinden önceki sanatlardan kimi öğeleri gelişim süreci içinde önce aynen. 4. karşılıklı konuşma biçiminde verir. Sinema. Tiyatro oyunu doğaldır ki iletisini. uygun diyaloglar yazarak uygun yöntemlerle ARAŞTIRMA Bu faaliyet öncesinde. konuşma örgüsünü okuduğunuzda. 48 . VCD. Araştırma işlemleri için internet ortamını. mimik. üç boyutlu mekânda. Sinema Dilinin Diğer Dillerden Farkları ‘’Yedinci Sanat’’ olarak adlandırılan sinema. Tiyatroda konuşma örgüsü çok önemlidir. tiyatrodan daha geniş anlatım araçlarına ve yöntemine sahiptir. konuşma örgüsüyle geliştiğini rahatça görürsünüz. Tiyatro-Sinema Konuşma Örgüsü Farkları Herhangi bir tiyatro oyununu incelediğimizde. DVD ve kitap satan mağazaları gezmeniz gerekmektedir. belki o anda değişmesi olanaksız. sınırlı. Rene Clair'in dediği gibi. öykünün ne anlattığını kesin olarak anlayamayız.ÖĞRENME FAALİYETİ–4 ÖĞRENME FAALİYETİ–4 AMAÇ Uygun ortam sağlandığında. diğer edebi sanat dallarının dilinden ve günlük konuşmalarımızdan farklarını araştırınız.1. yapmanız gereken öncelikli araştırmalar şunlardır:   Sinema dilinin. yoğun olarak oyunun gelişimine yön verici bir yapıdadır.1. devinim ve öteki görsel araçlarından yararlanmasına karşın. Ayrıca televizyon kanallarına ve prodüksiyon şirketlerine giderek senaryo yazarları ve yönetmenlerden ön bilgi edininiz. İzlediğiniz filmlerde. Tiyatro oyununun konuşma örgüsü.

bu nedenle bellekte seçme yapar. diyalog öğeleriyle görsel öğeler arasında kaçınılmaz olarak bir ayrım yaparız. Senaryoda konuşma örgüsü. söylenmek için yazılmış sözler ayrı ayrı seçilmelidir. yoğun üslûplu yazı diliyle. Alfred Hitchcock. “sağır duyabiliyorsa” film amacına varır. bayağılıktan. yalnızca doğrudan doğruya izleyicinin işitme duyusuyla ilişkilidir. filmin gerektirdiği anlatım ve tanımlamaların içinde kalarak. Sam Goldwyn. yüzeysel konuşma dili arasında yer almalıdır. doğal olarak yazılmalıdır. yazarın en güç görevlerinden biridir. görsel anlatımı geri plâna iter.3. öncelikle görsel anlatım içinde düşünülür. dil birliğini koruyun.2. Konuşma diline uygun." Birbirini tamamlayan bu iki görüşten yola çıkıldığında rahatlıkla söylenebilecek olan şudur: Romanda/öyküde rahatlıkla yazılan her bilgi. Konuşma örgüsü. Herhangi bir sesi duymak. düşünce senaryoda. doğrudan günlük konuşma ile yakınlık gösterir. Konuşma örgüsü.1. Sinemada. Kimi kuramcılar ve senaryo yazarları konuşma örgüsünün “körü körüne gerçeği yansıtmaması’’ gerektiğini belirtirler.1. Öte yandan senaryoda iyi bir konuşma örgüsü “yazılı dil” ya da “yazın biçimlerine”göre yazılmaz. "Eğer bir ileti yazmak istiyorsanız. Sinemada bir öykü anlatılırken ancak başvurulacak başka yol kalmadığında diyalog kullanılmalıdır. aynı şeyleri yineleyen ve konudan konuya atlayan bir akış gösterir. sinema ve tiyatro konuşma örgüsü birbirine karıştırılmamalıdır. 4. diğer öğelerle birlikte öykünün ana iletisini vermek için kullanılan yollardan yalnızca biridir." "Diyaloğun orta noktası. günlük konuşma içinden en uygun tümceleri seçip ayıklayarak. Ama bu. Kısaca ve altı çizilerek söylenirse. çoğu kez yerinde sayan. Senaryo yazarı konuşma örgüsünü. yapaylıktan kaçınarak. Yine Rene Clair'in dediği gibi." der. tiyatrodaki konuşma örgüsünden daha değişik bir boyutta olduğu gerçeğini ortaya koyar. Senaryoda her şey. konuşma örgüsü. gerçek yaşamdaki konuşmaların senaryoya aynen yazılması demek değildir. yorumlamak kişinin o an içinde bulunduğu duruma bağlıdır. 4. “bir film yazarken.”der. Olanaklar elverdiğince görsel olanı. Günlük Konuşma-Sinema Konuşma Örgüsü Farkları Film konuşma örgüsü. ön plâna almalıyız. anlamlı ve ekonomik bir biçimde yazmalıdır. Çünkü konuşma örgüsüne aşırı yüklenme. İzleyicinin işitme duyusuyla ilgili özellikleri ise şunlardır:   İşitme alanı geniştir. romanda ya da öyküdeki gibi verilemez. yazarlarına konuşur gibi yazmalarını öğütleyerek. Yazı Dili-Sinema Konuşma Örgüsü Farkları "Okunmak için yazılmış sözlerle. gerçek yaşama uygun.Bu da filmdeki konuşma örgüsünün. 49 . Çünkü gerçek yaşamdaki konuşma örgüsü. seçme ve ayıklama yapılarak konuşma örgüsü yazmak kolay değildir. izleyicinin bireysel belleği ile yüz yüze olduğundan.

"sanat bir seçmedir. görsel anlatımın tepkisini güçlendirir. bu kişilerden ve çatışmalardan doğmalı. Filmde karşılıklı konuşma yoluyla her şeyi izleyiciye aktarmak.Senaryo yazımında konuşma örgüsünün. aynı düzende tekdüze sıkıcı konuşma örgüsü yazmak da tehlikelidir. hangi anlatım yöntemini seçerseniz seçin. temel ilgi hep izleyicinin dikkatini uyanık tutmak olmalıdır. senaryo konuşma örgüsünün işlevi üç ana başlık altında açıklanabilir: Bilgi verir. anımsatılacak bir öğüt ''anlatma. Öncelikle. Bununla birlikte. geçişler gibi öğelerle birlikte. bir amaca yönelik olarak eylemi yürütmelidir. koruyun" diye başladığı sözünü. Canlı. fotoğraf değil. Tamamen kişilere bağlı olduğundan. konuşmaların anlatıma bir katkısı olup olmadığı iyice belirlenmelidir. göster. Fransızların ayrımıyla. öykünün kurgusu. düşünce daha da gelişebilir" diye sürdürür. gerekmedikçe görsel anlatımda zorlamaya girilmedikçe konuşma örgüsü kullanılmamalıdır. kolaycılıktır. Parlak sözler uğruna kişilikten değil. Tüm kişiler kısa ve öz konuşmayabilir. Bu görüşlerden yola çıkıldığında. 4. Anlatımda konuşma örgüsü kullanılacaksa. Kısaca kişiler konuşmak için konuşmamalı. kişilerin var olan sıcaklığı olsa bile. kişilik adına parlak sözlerden vazgeçilmelidir. Sinemada konuşma örgüsü. anlatımın araçlarından biridir. uygun. konuşma örgüsünün öyküde üç işlevi vardır: Yazarın sözü (mot d' auteur)." diye düşünmesidir. eğer gereksiz söz yığınına boğulmazsa. zorlamasız ve çelişkisiz bir biçimde öyküdeki yerini alması çok önemlidir. aslında öyküyü gözleriyle anlatan insanların ağzından dökülen. (Senaryo yazımı bittikten sonra. Hemen tam bu noktada. Bir senaryo yazarının en büyük hatalarından biri. görsellikle anlatmaya çalışın. kişiliğin zararına olmadan da ortaya konulabilir. renkli ve devingen bir konuşma. Konuşma örgüsü ya da ses görüntüyü destekler. tüm konuşmalar etkin olmayabilir. öyküyü. herhangi bir güçlükle karşılaştığı zaman “Bunu bir dizi diyalogla hallederiz. durumun sözü (mot de situation). sözel anlatım yoluna gidilir. kişilikleri açıklamalı. 50 . duygusal bir anlam taşır ve öykünün gelişimine katkıda bulunur. filme özgü yöntemle. Lagos Egri “Sözcükleri savurmayın.2. konuşma örgüsü için “temel bir biçim” yoktur. Konuşma örgüsü." ilkesidir. Konuşma Örgüsünün İşlevleri Genel olarak. filmdeki temel işlevi iki biçimde ortaya çıkar:   Konuşma örgüsü temel alınır. kişinin sözü (mot de caractere). dikkat ve estetik ilgi sağlayan konuşma örgüsünün. diğer tüm seslerin arasında herhangi bir ses olmalıdır. olayı sergilemek için “görsel ağırlıklı” ya da “sözel ağırlıklı”. oyuncu ve kamera devinimleri.) Sözün özü.

olaylar hakkında ne duyumsadığıdır. Bu anlamda. yaşlılar yaşlı gibi konuşturulmalıdır. olayları ve gerekli bilgileri aktarmada.4. Man With No Name'in ailesine ne olduğunu sezinlediniz değil mi? Ama onun olayla bağlantılı duygularının ne olduğunu bilmek istiyor musunuz? İzleyiciye. kahramanlarının ağzından söyleyeceği kimi şeyler olabilir. iki oyuncu arasındaki konuşma birbiri için değil." yanıtını verir.1. Elbette senaryo yazarının. Konuşma uzadıkça yapaylık oranı da o denli artar. durumları dolaylı konuşma ile açıklayabilir. temanın gereklerine. kişinin kim olduğunu söyleyen ve ileride ne olabileceğini duyumsatan bir sözcük olsa bile her konuşma. kişinin kendi olayında değil. Jean Aurence. Doğallık. kesik kesik konuşma. karısını ve çocuğunu kurtarmada kendisine yardımcı olan Man With No Name'e. "her söz. renklilik böylelikle sağlanır. Senaryonuzu hiçbir zaman slogan kürsüsü yapmayın. " diyaloglar. gibi etkenlere uygun olarak konuşturulur. Konuşma Örgüsü Bilgi Vermeli Aristoteles. çizilen kişiliğinden çıkarak söylev çekmesi biçiminde değil. kişiler kendi aralarında konuşmaktan çok izleyiciye bilgi aktarmak istediklerinde açıklamalar içerir. her ağza yakışmaz". doğal ve ustaca verilmelidir. konuşma hızı. Senaryo yazarı. Yine karşı olduğu şeyi anlatmak için. izleyici içindir. toplumsal ve psikolojik üç boyutlu kişiliğine bağlı uygun biçimle yazılır. duygudaşlığın bozulmasına neden olmamak için. bulunduğu ortamı. yazarın kahramanı uzun boylu konuşturması da gerekmez. yaşı. Diğer bir anlatımla kişinin cinsiyeti. çeşitlilik. yalnızca düzenlenmiş durumları değil. çocuksu konuşma." der. Şimdi. kahramanın. Örneğin. gelir düzeyi. bunlar arasındaki ilişkileri kurmada. öykünün iletisini. Ama izleyici açısından. başkası için niçin yaşamını tehlikeye attığını sorar. "diyalog. Öykünün başladığı andan önceki olayların geçtiği zaman ve mekânla. işi. toplumdaki yeri. dokunaklı ve etkili konuşma. Poetikasında. Konuşma örgüsü kullanımında önemli olan. tümce yapısı. kişiliği yansıttığına inanıyorum". çeşitli nedenlerle görüntüye gelmeyecek olayları. dik sesle 51 .  Kişiliği Açıklayıcı Bilgi Vermek Konuşma örgüsü. Man With No Name hırıltılı bir sesle "Bir zamanlar sizinki gibi bir ailem vardı ve yardım edecek bir kişi yoktu. doğruyu öğrenmedikçe konuşma örgüsünde kullanmaktan sakının. tümce uzunluğu/kısalığı. gösterilen olayla koşutluk kurarak. öyküde görünmeyen çeşitli kişi ve davranışlar görsellikle verilmeyecekse izleyiciye aktarılabilmelidir. belli bir hareket biçimiyle tanımlanan kişiliğe bağlıdır. Biçim çeşitliliği. Ama bu tür konuşmaları da fazla uzatmak doğru değildir. eğitim durumu.2. ülkesi. aynı zamanda kişiliği de belirtir. dram yazarı istediği için yazılmıştır" der. tıpkı giyinme biçimi gibi. Konuşma örgüsü. konuşanın fizyolojik. huyu vb. Konuşma örgüsü önceki olaylara ilişkin bilgi vermelidir. psikolojik durumu. inandırıcılık. "diyalogların. yorumlamada gereklidir. A Fistful of Dollar (Bir Avuç Dolar)'da. konuşma özellikleri (kekemelik. Böyle bir diyalog gerçekçi ve akla uygun bir durum için kullanılmamış. Field. Konuşma örgüsünde bilgi vermek için bilgiçlik taslamaya da gerek yoktur. Bilgi gerektiren konularda. bu sözler. Nietzche. gençler genç.

Kimi duygu. konuşmaya eşlik eden bakış. mahalle karısı edası. Konuşma örgüsü yazılırken. dili şaklatma.2.2. çıkart o gözü!. Bir sözcük haykırışla söylenecekse. kişiler arasındaki çatışmaları ve tin durumlarını ortaya koyabilmeli. doğrudan anlatımdan daha etkili olduğu unutulmayarak tüm duygu ve düşünceleri söze dökmemek. birtakım duraksamalar ve kopukluklar içermelidir. tümcenin en sonuna getirilirken. terim ve sözcükler. devinimler. o tümcenin en güçlü ve vurgulu yeridir. çok dinamik konuşmalarda ilk ve son sözcükler önemlidir. Üstelik dolaylı anlatımın. külhanbeyi edası vb. sinirli söylenemez. apaçık belirtmezler. mimik. Senaryoda kahraman ya da karşıtının sakin olması. seni kızdırdıysa!. uzun bir tümceyle yansıtılamaz. bir tümcenin ilk sözcüğü. sözcüklerin sıralanışı da önemlidir.). Şok hâlini yansıtan ifade. Günlük konuşmada bile söylenen sözler. Ayraç içindeki bilgi. Konuşma örgüsünde duyguyu belirtmek için." örneklerinde. olağan bir konuşmada. "O gözü çıkart. ıslık çalma. kullanılan deyim. 52 . kişi adından sonra “ayraç” tan yararlanılır. konuşan kişilerin söyleyiş biçimlerine ve duygusal durumlarına göre çeşitlilik gösterir. sözcüklere/tümceye nasıl anlam vererek tonlaması gerektiğini bildiren bir yöntemdir.. Yapılacak bir espride sürpriz ya da vurucu sözcük/sözcükler. yinelenen sözler." ya da "Seni kızdırdıysa. Konuşma Örgüsü Duygusal Bir Anlam Taşımalı Konuşma örgüsü akılcı olmaktan çok. jest. ikinci tümcede “gözü” sözcüğü sona getirildiğinden anahtar sözcük geciktirilmiş. Konuşma örgüsündeki bir tümce ile içerdiği psikolojinin süresi uyumlu olmalıdır. Buna “anahtar sözcük” denilir. ünlemler. yansılamalar. homurdanma vb. kararlı olanlar kesin dille. sözcüğün ' V' ya da ' O' gibi geniş ünlüleri içermesi ve onlarla bitmesi oyuncuya kolaylık sağlar.. sinirliliği ya da mutluluğu tekdüze verilmeyip.konuşma. mimik gibi anlatım araçlarından yararlanmak gerekir. olayların gidişine bırakmak uygun olacaktır. Çünkü sinirli olma durumu anlıktır. İnsanlar bütün duygu ve düşüncelerini. Örneğin çok uzun bir tümce. oyuncuya konuşmadaki iç devinimi yansıtmada. anlam güçsüz duruma gelmiştir. Kimileri özellikle saklar. seslerle sağlanır. düşünce ve özelliklerinin anlaşılmasını. 4. yaşlılar ağır ağır konuşur. Örneğin atak. Çokbilmişler uzun tümcelerle. verilen duruma ilişkin duyguyu yansıtmalıdır. jest. susmalar.

hop.Örnek: UĞUR (İğneleyici) Elbette. Konuşmalar kadar. seni seviyorum. öyleyse sessizlikleri niçin yazmayasınız?!. söylenen sözlerin karşısındakini etkileme ya da konuşana düşünme süresi tanımadır. bekle bir dakika! Kendini dağbaşında mı sanıyorsun? 53 . kendini dağ başında mı sanıyorsun? Vurgu. vurgu anında ne yapıldığını görün: CAFER Hangi cehennemdeydin? Tahsin pişkince sırıtır CAFER ( SÜRDÜRÜR ) Hey. sessizlikler de aynı derecede önemli değil mi? “Vurgu”nun belirtilmesi.2. Yazar olarak konuşmaları yazıyorsunuz. Vurgunun belirtilmesi uygulayıcılara fazla gelebilir. bekle bir dakika. BELMA (Patlamamak için kendini tutar) Bir an için ciddi olur musun? 4. Duyguyu Ortaya Koyan Vurgu Kısa bir an sessizliği belirtmekte kullanılan duygu vurgusu yalın bir jest-mimik türüdür. hop. bir vurguya gereksinim duyulduğunda yazılmalıdır. duyguyu güçlendirici bir öğedir.3. Aşağıdaki örneği inceleyerek. CAFER Hangi cehennemdeydin? (vurgu) (Buraya diğer kişiden uygun jest ya da mimik yazılır) Hey. konuşmaları sessizlikle doldurmak değildir. Konuşma örgüsünde. konuşmanın tartımını (ritmini) belirleyerek.

Roman ya da öyküde kullanılan "kahraman şöyle düşünüyordu:" türünden bir açıklama senaryoda yer almaz. öykünün temasını ortaya koymalıdır. konuşma örgüsü ’’çok daha kısa ve çok daha özlü ”olmalıdır. olay olduğu gibi ya da olacağı gibi görselleştirilir. Konuşma bir amaca yönelik olmalı. Örneğin Birine kızan kişinin. Ara Sorular Kimi yazarlar. kişilerin ne düşündüklerini ya da ne duyumsadıklarını yansıtmaz. Senaryoların özgün sorunlarından biri. Düşünme sahneleri için diğer bir yol. ancak düşünürken gösterilebilir. Düşünceler/anımsamalar. Şimdi onu görünce niçin sevindi?" diye düşünür. kişinin ne düşündüğünü anlamakta elbette olası değil. öyküyü.4.4. 4. düşüncelerin ve hatırlamaların açıklanmasıdır. 4. altı çizilmek istenen konuşmalar için ara sorular kullanılmasını savunurlar.3.1.3. 54 .2. Dış Ses ya da Görsel Anlatım Kişinin düşüncelerini. Diğer bir anlatımla. burada sizden istenecek hatanın tümünü makaslamanızdır. yüz anlatımıyla (mimik) izleyiciye vermek olanaksızdır.5. karşılıklı konuşmayla verilebildiği gibi. görüntüyle de verilir. Duygu ve anlam yaratmalı ve öykünün gelişimine katkıda bulunmalıdır. Konuşma Örgüsü Öykünün Gelişmesine Katkıda Bulunmalıdır Kişiler konuşturulmak için konuşturulmamalıdır. "öykü gelişimi boyunca Hasan’ın. bir konuşma yeterli açıklıkta değilse ve bilgi verici ayraç yok ise oyuncunun tonlaması tümcenin öngörülen anlamının tam karşıtı olabilir. Böyle bir durumda senaryo yazarı. bir yönelim. Kişilikleri ortaya çıkarabilmeli. Konuşma Örgüsü:    Diğer öğelerle birlikte. Yönetmen ve oyuncunun yanlış olanı. konuşma örgüsü yazımında izleyiciye duyumsatmak istenen. tepkinin anında gösterilmesidir. Geçmişte yapılan ya da gelecekte yapılacak bir işin düşünülmesi. Yeterli sebep yoksa konuşmayı geliştirmeyecekse iki kişi arasındaki ara sorulara gerek yoktur. Özenli ve dikkatli bir çalışma. onları betimleyebilmelidir. Kimi yazarlar ise soru-yanıt yönteminin gerekli olmadığını. Senaryo başarılı olsa bile. tepkisini çevresindeki şeyleri tekmeleyerek göstermesi gibi. oysa filmde “dış ses (off voice)” kullanılmıyorsa. kişinin o andaki durumunu izleyiciye: Görsel yöntemlerle iletmeye çalışır. bu karışıklığa neden olmaz. Hata istenmeyeceğine göre. Oyuncu. Kişiler romanda düşünürler. Çünkü gerçek yaşamda yüz. Görsel ya da sözel bir anahtar vermedikçe. geriye ya da ileriye gidilerek. Türkandan nefret ettiğini gördük. Düşüncelerin ve Hatırlanan Şeylerin Verilmesi 4. bunun yerine kişinin devinimde bulunmasını ya da devinimsiz bir duruşun ya da sessiz kalmasının daha etkili olabileceğini ileri sürmektedirler. yeniden ele alıp betimleyecek zamanı yoktur.2. günlük yaşamdaki konuşmalar gibi yerinde saydırmayıp ileri götürmelidir.

Diğer bir iç ses örneği. tiyatrodaki gibi. Kişinin Kendi Kendine Konuşması (Monolog) Düşüncelerin/hatırlamaların verilmesinde bir diğer yol. Bunun nedeni. Buna anımsatıcı söz denir. Görüntü üstü anlatımı yapan duruma göre. Senaryonun % 99' unun konuşma olması. Edinilen bilgiyi açıklayıp. ya öykünün içinden biri ya da öykünün kahramanının sesidir.4. geçmişte kaldı. düşüncelerin verilmesi dışında. Ama şunu da unutmamak gerekir ki. görüntü üzerine düşürülür. olay dizisinde belirli devinimleri eyleme geçirmede kolay bir yoldur. 4. izleyici en azından konuşan bir kafanın ötesinde. öykünün anlatımıyla ilgilidir. Görüntü üzeri konuşmanın bir diğer biçimi. parçalanarak sayfanın hızlı okunmasını sağlar. Uzun bir monolog ( kendi kendine konuşma ) metni. iç çatışmayı ya da bilinçaltını yansıtmak için dış ses kullanılır. kişilerin oluşumundaki bir aşama verilir. izleyicinin olayı daha dikkatli izlemesi sağlanır. Görüntü Üzeri Konuşma (voice-over) Geçmiş bir olayı anımsatmak. İç ses (kafa sesi) ya da anımsatıcı sözün yinelenmesiyle merak öğesi yoğunlaştırılıp. yerinde ve özenli kullanıldığında kendi kendine konuşma çok etkili olabilir.3. bir düşünceyi belirtmek. kendinize sorun. Düşünce hangi yolla verilirse verilsin. kişilere bir derinlik kazandırılır. Doğallığa aykırı olan bu kolay iletim yolu. Çünkü sinema görsel içeriği ön plânda olan bir sanattır. Ya da anlatımda belirli sıçrayışları (atlamaları) sağlayıp. günümüz filmlerinde pek kullanılmayan bir konuşma biçimidir.2. oyuncunun tek başına kendi kendine (monolog) konuşmasıdır. Kendi kendine konuşma (monolog) yazma durumunda. duruma göre. "Sen bu işi yapamazsın!” gibisinden anımsatıcı bir sözün söylenmesine neden olan kişinin ya da sözü destekleyici bir görüntünün üzerine verilir. "Kişinin konuşmalarını dinleyen kişinin. Anımsatıcı sözleri söyleyen. filmin başında kullanılan bir söz yeri geldikçe. "Acaba başarabilecek mi?" sorusu yaratılarak. Çekici bir özelliği olmasıdır. Görüntü üzeri konuşma kimi filmlerde çokça kullanılır. Kişinin kendi kendine konuşması. Sonra. öyküyü hızla ilerletmede uygun/yalın bir yol olmasıdır. izleyicinin ilgisini bir parça azaltır.3. Filmde iç ses. ya sözü söyleyen kişi ya da bir başkası olabilir. kimi devinimlerle ya da çevredeki kimi şeylerin parçalanma durumu var mı?". yerinde ve gereği gibi kullanılmadığında hepsi izleyiciye yapay gelir. Örneğin. kimi şeyler görmek ister. Böyle bir durum olduğunda öncelikle başka yollar aranmalıdır. izleyicinin ilgisinin çoğaltılması amaçlanır. kişinin belleğinde yinelenir.3. Kişiyle birlikte izleyicinin duyduğu bu sese. ‘’iç ses’’ ya da ‘’kafa sesi’’ denilir. 55 .    Kurallara uygun biçimde kullanıldığında.

yalnızca kendine özgü bir etki. ayrıntılı.4. o insana sıkıcı konuşma örgüsü yazmak risklidir. Küfür kullanımı. öykünün gelişimini engellemesine fırsat vermeyiniz. Kısaltma yapılamıyorsa. düşünce. oyuncu. İşin kolayına kaçıp. küfürlü konuşturulan kişiler kimlerdir? Öyküde eğer gerekiyorsa. kulağa yapay gelecek. Uzun konuşmaları kısaltarak. izleyicinin ilgisini dağıtmayacak biçimde. Kısaltma yapılırken. kamera devinimleri. Konuşma örgüsü. karşı tepki açılarla ve araya koyulacak sorularla parçalanarak. Konuşma örgüsünün tümünü. yetenekli de olsa. küfürlü konuşma kullanılmamalıdır. konuşma örgüsünün. Konuşma Örgüsü Yazarken Dikkat Edilecek Hususlar  Konuşma örgüsü tamamen kişilerin gelişimine bağlıdır.        56 . Çünkü seneryodaki kişilerin hepsinin konuşması kısa. İlke olarak kısa. Oyuncu sözcüklere hâkim olamazsa. karmaşık bir cümle yapısından kaçınarak. Bir duyguyu. en ekonomik/özlü ve kıvrak bir biçimde yazın. bir sürü olay. bir düşünceyi ya da bir olayı. bir oyuncunun uzun cümleyi kavraması ve söylemesi güçtür. yazım kılavuzuna uygun sözcüklerle yazmak gerekir. çok debdebeli. izleyici açısından irkilticidir. ad ve gereksiz sözleri tıka basa doldurmayınız. bir solukta söylenebilir cümleler kurun. Tersi durumda. uzmanlara danışarak. doğal konuşma dilini yeğleyerek. her senaryoda argo ve günlük konuşma dili kullanılması anlamına gelmez. yoğun öfkeli bir an yaratma ya da güldürme gerekçesiyle olmalıdır. elbette şive ve aksan kullanılacaktır. uzun. öz ve etkin olmayabilir. kişilerin havası ve tavrına uygun yöresel/bölgesel şive. tekdüzelikten kurtarılabilir. Dil doğal olmalıdır ama bu. özün yitirilmemesine dikkat edilmelidir. İzleyicinin iletiyi anlamasını engelleyen. en ekonomik duruma getirmek gerekir. dolambaçlı sesleri içeren biçimsel yazma biçiminden kaçının. süslü.4. Uygun ve yeterli miktarda sözcük seçmeye özen gösterip. uzun konuşma. Diğerlerini oyuncuya bırakın. Yalnız gerçekçi olmak amacıyla. başarının kız kardeşidir" sözünü kulağınıza küpe yapın. izleyici hızla filmden kopar. kişinin tipini ve karakterini de dikkate alarak. Bir cümle içine. ayarınca kullanılmalıdır. yumuşatılan. Yersiz küfürlü konuşmanın senaryoya ne gibi bir katkısı olduğunu bir düşünün? İzlediğiniz filmleri hatırlayın. Şahsın kişiliği sıkıcı olsa bile. Üstelik kullanılan şiveyi herkes anlamayabilir. birkaç yerel sözcük ve deyimle yalnızca ilk konuşmalarda belirtilebilir. şiveyi yalnızca güldürü öğsi olarak kullanmak onaylanacak bir durum değildir. Çehov'un. resmi olmayan bir yaklaşımla yazılır. senaryoyu baştan sona yerel sözcük ve deyimlerle yazmak. çalışmasında onları perçinlemezse. Dolayısıyla şive ve aksan ölçüsünce. "kısalık ve açıklık. Yersiz küfürlü konuşma. Ama araştırma yaparak.

Şairanelikten. (Bu kural da çoğu kurallar gibi geçerli bir gerekçe olduğunda kırılabilir. Ama yazılan. birlikte söylenmesi zor harflerden oluşmamasına büyük özen gösterin (ş. bağlaç gibi sözcüklerle bağlayıp. seçtiğiniz sözcüklerin. Kişiliğin üslubu açısından gerekli değilse. “yeni bir durum” öne sürer. Böylece izleyicinin dikkati de dağılmaz. anlaşılmamaya yol açmaması için cümlelerin açık. Değişimi yansıtan konuşma örgüsü de buna uygun olarak cümle cümle geliştirilir. yazın sanatına özgü söz oyunlarından uzak durun. Bunun için araya. Konuşma örgüsü yazımında kişilerine. anlaşılır olmasına önem verin. yazarların çoğu. anlamı doğru aktaracak biçimde sıralanması. edebiyat yapmaktan kaçının. iki cümleyi bağlayan bir “geçiş cümlesi”. ç vb. kapalı. Türkçesi olan sözcükler yerine İngilizce. dolambaçlı/karışık anlatımdan kaçınılması. göstermeyin). Bu kural. Yinelenme bu yolla önlenmez ama dil aşureye çevrilir Duraksamaya.). Türkçenin kendine özgü uyumu. örtük. onu yakalamaya çalışın. gerekli değil ise iki anlamlı sözcük kullanılmaması vb. söyleyişine dikkat ederek. güldürü filmi senaryosu ise kafiyeli konuşma filme bir katkı getirebilir. bunlar kullanılmamalıdır. gerektiğinde imalı. Konuşmalar. anlamın birinden ötekine akmasını sağlayın. kullanmaktan vazgeçin. Yukarıda açıklanan konuşma örgüsü kurallarını göz ardı etmeyin. Yinelemeyi önleme amacıyla bir cümlede “hakikat”. geçişin yumuşak ve akıcı olması sağlanabilir.        57 . ile gerçekleştirilir. Şöyle ki. basamak basamak geliştiğini biliyorsunuz.) Dilin akıcı olmasına önem verin. Cümlelerin birbirinden kopuk olmaması için cümleleri birbirine zamir. bir “'köprü cümlesi” yazıldığında. herhangi bir şey söyletmek için bir kavramdan diğerine ya da bir olaydan diğerine ya da bir konudan başka konuya geçmek durumu ortaya çıktığında. Bunun için ses uyumsuzluğundan kaçının. Rastlantı sonucu kafiyeli duruma gelmiş cümleler ilgiyi dağıttığından. sözcükler kullanmayın. önemli sözün/sözcüğün eylem sözcüğüne yanaştırılması. izleyici herhangi birisinin konuşmasını işitmekten ziyade anlatılan şeyleri görmelidir (Ancak dramatik sebeplere sahip olmadıkça da. öteki cümlede “gerçek” sözcüğünü kullanmayın. ezgisi. Değişimin birdenbire oluşmadığını. söyleyiş güzelliğine kapılıp sözü uzatmayın. Eğer bu konuşmalar gerekmiyorsa. cansızlaştırıyorsa bunları yeniden yazarak daha enerjik hâle getirin. Fransızca vb. Yazarken yazmak dışında bir yol varsa konuşma örgüsüne başvurmayıp gösterin. sözcüklerin yerinde kullanılması. Açıklık. Oyuncuları düşünerek. olayı diri tutmayıp. yanlış anlamaya. yarım konuşmaya engel değildir.

birçok cümlenin. akışı kesen yinelemeler. öykünün gelişimi anlam olarak dikkate alınır. 58 . kolayca söylenip söylenemediği. Tüm bu açıklamalardan sonra söylenebilecek son söz. yanlış kullanılan sözcükler ve cümleler (yanlışlıklar). Yazdıklarınızı denetledikçe. yüksek sesle okumak ya da bir oyuncu kadar olmasa bile oynayarak denetlenmesidir. anlatımında yer alan fazla cümle ve sözcükler. sözcüğün gereksiz olduğunun farkına varıp metinden çıkaracaksınız. Cümlelerin akıcı olup olmadığı. Ancak şu da unutulmamalıdır: Konuşma örgüsü. Senaryo metninin son denetlenmesi için yapılan çalışma. izleyicinin anlamasına yönelik çalışma yapılır. öykünün tümünden daha önemli değildir. söylemeye soluğun yetip yetmediği denetlenir. Konuşma örgüsündeki cümlelerin oynanarak söylendiği unutulmamalıdır. Son kontrolü yaparken çalışmanın. Oyuncunun sözcükleri rahat söyleyebilmesi göz önüne alınır. tekrarlanan sözler. metne katkısı olmayan cümleler (fazlalıklar). konuşma örgüsünü yeteri kadar önemsemek gerektiğidir. sık sık yinelenen adlar (yinelemeler) metinden çıkarılır. Bu nedenle konuşma örgüsü. senaryodaki yerini zorlamasız ve çelişkisiz bir biçimde almalıdır. senaryonun/filmin bir öğesi olup. Bu çalışmada. Söyleyiş zorlukları olan sözcükler peş peşe gelmişse değiştirilir.

 Araştırmacı ve gözlemci olunuz.UYGULAMA FAALİYETİ İşlem Basamakları  Sinema dilini diğer dillerle karşılaştırınız.  Mekân farklılıklarına dikkat ediniz.  İzlediğiniz filmlerin nitelikli olmasına dikkat ediniz.  Senaryodaki konuşma örgüsünün. ayrıntılara dikkat ediniz.  Bir hatırlama veya düşünme sahnesine diyalog yazınız. Öneriler  Bu işlemler sırasında. işlevlerini analiz ediniz.  Konuşma örgüsü yazınız.  Bol bol okuyarak ve film izleyerek hayal gücünüzü geliştiriniz. 59 .

Yanlış cevap verdiğiniz ya da cevap verirken tereddüt yaşadığınız sorularla ilgili konuları. 6.ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME Aşağıda ki ifadeler doğru ise parantezin içine D yanlış ise Parantezin içine Y harfi yazınız. 2. ( ) Okunmak için yazılmış sözlerle. 60 . Doğru cevap sayınızı belirleyerek kendinizi değerlendiriniz. ( ) Oyuncunun kendi kendine konuşmasına monolog denir. ( ) Konuşma örgüsü. 7. tiyatroya göre daha çok kullanılmalıdır. 1. şive veya aksan olmamalıdır. söylenmek için yazılmış sözler ayrı ayrı seçilmelidir. 5. DEĞERLENDİRME Cevaplarınızı cevap anahtarı ile karşılaştırınız. duygusal bir anlam taşımalıdır. ( ) Konuşma örgüsü kişilikleri ortaya çıkarmamalıdır. ( ) Konuşma örgüsünün tek bir işlevi vardır. ( ) Konuşma örgüsünde kesinlikle. 8. senaryoya aynen yazılmalıdır. faaliyete geri dönerek tekrar inceleyiniz Tüm sorulara doğru cevap verdiyseniz diğer faaliyete geçiniz. 3. ( ) Söz sinemada. ( ) Konuşma örgüsünün doğal olması için gerçek yaşamdaki konuşmalar. o da bilgi vermektir. 4.

61 . filmdeki kişilerden birinin işittiği sese nesnel ses denilir.ÖĞRENME FAALİYETİ–5 ÖĞRENME FAALİYETİ–5 AMAÇ Uygun ortam sağlandığında. Gerçek ses yerine. 5. filmdeki gerçek sesi filmdeki kişinin etkilendiği şiddette duyar ama olağan olarak değil. Örneğin. ses öğelerini tamamlayabileceksiniz. SENARYODA DİĞER SESLER Anlatımsal ya da tanımsal durumlarda. o andaki durum daha da pekiştirilir. Tanımlanan. Bunların kullanımı şöyle sıralanır: Gerçek sesle üst üste bindirim (superpoze) oluşturmak. Nesnel ses. gürültü ya da bir sözdür.1. duyulan başka bir ses. 5. Müzik için film. Araştırma işlemleri için internet ortamını kullanıp. İzleyici.   Filmlerde kullanılan müzik türlerini araştırınız. müzik ve tüm gürültüler anlatımsal ses olarak adlandırılır. filmdeki bir kişinin yalnızca imgeleminde ya da anısında var olan müzik. Senaryoda Şarkı ve Müzik Kullanımı Sinemada müziğin iki kullanım yolu vardır: Film için müzik (Film Müziği). Filmlerde kullanılan efekt ve çevresel sesleri araştırınız. efekt ve çevresel ses ekleyerek. anlatılan. DVD ve VCD satan mağazaları gezmeniz gerekecektir. Televizyon kanalları ve prodüksiyon şirketlerinin müzik ve efekt arşivlerinde çalışan kişilerden ön bilgi alınız. senaryoya müzik. kişilerin konuşması üzerine bir başka ses verilerek. Bu anlatımsal sestir. gerçeğe ilişkin olmayan öğeler tarafından ortaya konulan tüm sözler. yapmanız gereken öncelikli araştırmalar şunlardır. ARAŞTIRMA Bu faaliyet öncesinde.

durgun. Yüzlerce konuk içerisinden hangisi suikastçidir ve nereden ateş edecektir? Klâsik müzikteki iniş çıkışlar ve parçanın atmosferi bu arama telaşını çok iyi yansıtmaktadır. kenarda o ana kadar beklemiş olan davulcu. müziğe başvurulur. Filmde müzik hangi amaçlarla kullanılır?  Tinsel ve duygusal atmosfer yaratmak için: Müzikleri hâlâ dillerde olan High Noon (Kahraman Şerif). üzüntülü. Sahne son derece ustaca tasarlanmıştır ve bunda müzik başrolü oynar. ateş edildiğinin anlaşılmaması için tam büyük davul çalındığında ateş edecektir. Müzik. belli anları ya da durumları öne çıkarmaya yarayabilir. Burada anlatıma katkı nedeniyle müzik. Hitchcock bir filminde. öyküde bir ilerleme sağlandıkça aynı müzik teması yinelenir (leitmotiv). Kişilerin psikolojik durumlarını belirtmek için: Kişinin şen. Ünlü bir politikacı bir klâsik müzik dinletisi sırasında öldürülecektir. parçanın finaline doğru iyice gaza gelen orkestra şefi. yapacağı vuruş için hazırlık yapmaya başlar. sahnenin duygusal vurgusunu pekiştirir. Olayın gerçekleştirileceğini öğrenen gizli servis. Bu arada suikastçi atış pozisyonunu alır. çatışmayı zamana kilitlemenin bir aracı olarak kullanmıştır. sinirli vb. sürpriz ve şok duygularını yaratmak için müzik kullanılır. Herhangi gerçek bir ses yerine kullanılır (Müzik. önemli bir öğe olarak karşımıza çıkmaktadır. psikolojik gelişme oldukça. Suikastçi. Destekleyici olarak merak. 62 . hem de müziğin doruk noktasına) doğru ilerler.        Müziğin birden durması ya da birden başlaması. Notalar bir bir geride bırakılır. Ön planda ya da altta kullanılan müzik. aniden kesilen müzik bizde bir beklenti yaratır. Aynı kişi görüldükçe. bir haykırışın ya da bir gürültünün süreğeni olarak gerçek ses yerine devinime eşlik eder). hem filmin. Kahramanımız onu farkedip. Sonra parçanın finaline geliriz: Müziğin şiddeti ve gerilimi artar. asal kullanılış biçimi film müziğidir. Kişinin düşündüğü ya da anımsadığı bir ses yerine kullanılır. dramatik dönüm noktalarını vurgulamaya. müziğin belli bir anını bizzat doruk nokta hâline getirir. gelen konuklara olayı çaktırmadan opera binasında suikastçiyi aramaya koyulur. suikastçinin bulunduğu balkona doğru koşmaya başlar ve bu arada müzik çıldırtıcı biçimde doruk noktaya (hem sahnenin. durumlarına uygun ya da karşıt müzikler kullanılır. The Good. kameranın algıladığı görüntüye bir katkı sağladığında ya da anlatım aracı olarak senaryo yazarı/yönetmenin beğenisine göre filme eklendiğinde doğallık kazanır. Karşıtlıkları vurgulamak için müzikten yararlanılır. Birazdan davulcu davula darbesini indirecektir. horoz gibi kabarır ve adeta kendinden geçerek ellerini kollarını sağa sola savurur. Örneğin. Film için Müzik (Film Müziği) Sinemada müziğin destekleyici katkısı. Güçsüz bir sahneyi renklendirmek için filmde. The Bad and The Ugly (İyi Kötü ve Çirkin) ve Godfather (Baba) filmleri iyi birer örnektir. Çünkü müzik gerilimi destekleyen bir unsurdan öte.

çoğu zaman gereksiz bile olur. yayın hakkı alındığında. Böyle bir yapımda müzik kullanıldığında ve müzik gerekli duyguyu yaratmadan yoksunsa bu tekdüzelikten başka bir etki yaratmaz. Sahnenin ön plânında. etkili ve yoğun bir şekilde kullanılan efektleri sayesinde gişe hâsılat rekorları kırmaktadır. Sözlü ya da yalnızca enstrümantal müziğin.2. Ses. Örnek. ünlü bestecilerin. ünlü bir müzisyenin yaşam öyküsüdür ve şarkısının tümünü bir araba sürüş sahnesinde radyodan verebilirsiniz. Bu açıklama. Ayrıca yayın hakları göz ardı edildiğinden bu profesyonel bir yaklaşım da değildir. istediği bir şarkıyı/müziği önermesi doğru değildir. Oysa aşağıda verilen çok önemli işlevleri yerine getirebilir: 63 . şarkıcıların hayatlarını anlatan filmler bu kapsam içinde yer alır. efektlere oldukça sık başvurulmaktadır." nin şarkısı duyulur. bunu senaryoda “geri plânda (background music)’’ olarak gösterebilirsiniz. Bazı filmler. 5. Görsel efektler de en az ses efektleri kadar yoğun bir şekilde kullanılmaktadır.. ortama (çevreye) katkıda bulunacağına. Berkant ürkütücü seslerle gitar çalmayı sürdürür. Müziğin bir an için bile fon yöresi sağlamak amacıyla kullanımı. Bu durumda film. Eskiden yalnızca ortamı pekiştirmek amacıyla ses efektleri kullanılırdı. çok ihmal edilen bir unsurdur. bir sahnenin geri plânında uygun.. şarkının/müziğin kendisinin yeri olabilir. Oysa günümüz sinema ve televizyon dünyasında. Senaryoda Efekt Kullanımı Efektler günümüz sinema ve televizyon yapımlarının en vazgeçilmez unsurlarındandır. bu tür filmlerin hepsi böyledir anlamına gelmemelidir. Radyodan "……. senaryoya ünlü bir şarkıyı/müziği önermede sakınca yoktur.Vurmak üzere olan davulcunun havada tuttuğu davul tokmağı. Senaryoda müziğin yükseldiği ya da geri plâna düştüğü yerleri belirtmemek uygun olur. fon yöresi sağlayacağına inanıyorsanız. senaryoya renk katmak amacıyla. Örneğin film. üzerine ses kayıt edilen herhangi bir araçtan ayrımsızdır. Koşan bir ajan… Filme sonradan eklendiği için yazarın müzik konusunda fazla söz hakkı yoktur. Ancak. Tetiği çekmek üzere gerilen parmak.  Müzik için Film Müzik sanatı ile bağlantılı olarak.

   Fon oluşturmak Mekân tanıtmak Atmosfer yaratmak Örneğin. Bu arada tutsaklardan biri hapşırır (bir önceki sahnede. örneğin bir tehdidin yaklaşıp uzaklaştığını haber verebilir. diğeri ise gerilimli bir sahneye hazırlar. tartışmanın beklenmedik biçimde noktalandığı ve şiddetli patlamanın gerçekleştiği andır. eskiden masraf yapmadan yalnızca ortam oluşturmak amacıyla kullanılan efektler. Tartışma alevlendikçe yaklaşan trenin sesi şiddetlenir. Örnegin Kwai Köprüsü filminin sonunda. Tutsaklar biraz bekler. Nöbetçi gitmiştir. Artan gürültünün doruk noktası. uzaklaşıp yaklaştıklarını. köprünün havaya uçurulup uçurulmayacağı sorunu ele alınmaktadır. alınması gereken bu karar çerçevesinde bir tartışma çıkmaktadır. Biri bizi romantik. 5. Olaylar atlatılır ve sonunda postal sesi kesilir. Nesnelerin ya da kişilerin. kötü koşullar nedeniyle gribe yakalandığını göstererek bu duruma hazırlık yaparız) ki bu gergin anların yaşandığı zaman dilimidir. Ne var ki. Senaryoda Çevresel Ses Kullanımı Filmlerde gürültüler çevre oluşturur ve akılcı bir kullanımla filme gerçeklik sağlar. Postal seslerini dinleyerek bu anı belirlemeye çalışırlar. Sesin sürekli şiddetlenmesi. günümüzde artık bu işlevlerinin dışına çıkmıştır. Bazı sahnelerde doruk noktaya yaklaştıkça. Yakalanma korkusu başlar fakat sonra ses uzaklaşır.3. Öte yandan sahnenin içyapısı (başlangıç-gelişme-son) desteklenmiştir. sesten anlayabiliriz. 64 . sonra da nöbetçi bir daha gösterilmez. sahnenin dramatik ilerleyişine (tartışma nasıl sonuçlanacak?) de katkıda bulunmuştur. nöbetçiyi görür ve geri çekilir. bacaklarını bir sandalyeye uzatmıştır. Ses giderek yaklaşır. Yoğun ve abartılı efekt kullanımıyla görsel birer şölene dönüşmüşlerdir. Dolayısıyla ses. ses ve gürültülerin şiddeti de giderek artar. tam üzerinden tren geçtiğinde. Sonuç olarak. Sadece bekleşenlerin tedirgin yüz ifadesi ve nöbetçinin postal sesleri vardır). Koridordan geçmek için en uygun anı kollamaya başlarlar. Kaçış sırasında bir nöbetçiyi atlatmak zorundadırlar (Kamera öznel bakışla bir kez koridora "bakınır". Toplama kampından kaçan Yahudi tutsaklar düşünün. Ancak koridora fırlayınca ne görsünler: Komutanların gittiğinden emin olan gece nöbetçisi ayaklarını sıkan postalları çıkarmıştır ve sırtı kaçaklara dönük olarak. geceleyin gösterilen bir çiftlik evi düşünün: Fonda cırcır böceği sesi duyulmasıyla baykuş sesi duyulması arasında önemli bir fark vardır. Bu. bir iki kez tekrarlanır. hiç bir ses yoktur. beş adım ötede. Yine sesin düzeyi (volume) dramatik etkiyi arttırabilir.

nefes alıp verme sesleri vs. geleceğe geri dönmek için itme gücünden yararlanacakları tren. sessizlik. onları anlamamıza yardımcı olur. hızla yaklasan postal sesleri. Geleceğe Dönüş-2’de kahramanların. Başka bir örnek: Kovalama sahnelerinde ayak sesleri. Yukarıdaki örneğe dönelim: Ağır ağır ilerleyen postal sesini duyarız. Trenin gelişi. korna sesleri. Görüntü dışından gelen sesler. postal sesi bir an için kesilir. sık sık top sesleri duyarız. bir motif işlevi de görebilir: Örneğin Thelma&Louise'deki kamyonların. varolan engellerin yarattığı gerginlik kat kat artmıştır. görüntünün alanını genişletir ve görmediğimiz olayları tanımlar. birbirine karışır. Bu bize gösterilmez. hızı ve ritmi de önemlidir. kasabaya varmadan önce. Pek çok savaş filminde. Bunlar bize en sakin ve neşeli anlarda bile. erkeklerin dünyasını vurgulayan korna sesleri motif işlevi görmüştür. Ses. sesin temposu. Ne var ki hazırlık sırasında beklenmedik olaylar ve aksamalar olur. zaman makinelerini çalışır vaziyete getirmeleri gerekir. aynı zamanda geleceğe dönüş için son firsatlarıdır.Amaç özellikle heyecan yaratmaksa. uzaktan duyulan sinyal sesiyle verilir. savaşın kıyasıya devam ettiğini ve filmdeki askerlerin her an sıcak çatışma tehdidiyle karşı karşıya olduğunu hatırlatır. içiçe geçer ve mevcut gerilimi destekler. grip olan tutsak hapşırır. kapı ve tel örgü şıngırtıları. Bu. Bunları halletmeye çalışırken birden tren gelir. Zamana karşı yarış bir anda hızlanmış. 65 .

 Mekân farklılıklarına dikkat ediniz.  Senaryonuz için ugun efektleri belirleyiniz.  Araştırmacı ve gözlemci olunuz. 66 . ayrıntılara dikkat ediniz. Öneriler  Bu işlemler sırasında.UYGULAMA FAALİYETİ İşlem Basamakları  Senaryonuza uygun müzik türünü belirleyiniz.  Senaryonuza uygun çevresel sesleri belirleyiniz.  Bol bol okuyarak ve film izleyerek hayal gücünüzü geliştiriniz.  İzlediğiniz filmlerin nitelikli olmasına dikkat ediniz.

ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME

Aşağıda ki ifadeler doğru ise parantezin içine D yanlış ise Parantezin içine Y harfi yazınız. 1. 2. 3. 4. 5. ( ) Filmdeki kahramanlardan, herhangi birinin duyabildiği sese nesnel ses denir. ( ) Bir filmdeki kişilerin psikolojik durumunu anlatmanın yollarından biri de; uygun müzik kullanımıdır. ( ) Güçsüz bir sahne, etkileyici bir müzikle bile renklenmez. ( ) Film müziklerini, senaryo yazarı belirler. ( ) Bazı durumlarda müzik parçalarının tanıtımı için film çekilir.

DEĞERLENDİRME Cevaplarınızı, cevap anahtarı ile karşılaştırınız. Doğru cevap sayınızı belirleyerek, kendinizi değerlendiriniz. Yanlış cevap verdiğiniz ya da cevap verirken tereddüt yaşadığınız sorularla ilgili konuları, faaliyete geri dönerek tekrar inceleyiniz. Tüm sorulara doğru cevap verdiyseniz diğer faaliyete geçiniz.

67

MODÜL DEĞERLENDİRME MODÜL DEĞERLENDİRME
Modül ile kazandığınız yeterliği, aşağıdaki ölçütlere göre değerlendiriniz. Değerlendirme Ölçütleri Karakter Yaratmak 1. 2. 3. İşlevlerine göre tipleri ayrıştırabildiniz mi? Kişiliği (karakter) ve işlevlerini incelediniz mi? Karakter oluşturdunuz mu? Evet Hayır

Senaryoda Devinim Oluşturmak 4. 5. 6. 7. 8. Öykünün devinimini sağladınız mı? Kişilerin devinimini sağladınız mı? Dış devinimi sağladınız mı? İç devinimi sağladınız mı? Sahneyi şarad ile anlattınız mı?

Senaryoda Zamanı Kullanabilmek 9. Kullanılacak zaman dilimini ve yöntemi seçtiniz mi?

10. Senaryoda zaman ilişkilerini kullandınız mı? Senaryoda Konuşma Örgüsü Kurmak 11. Sinema dilini, diğer dillerle karşılaştırdınız mı? 12. Senaryoda, konuşma örgüsünün işlevlerini analiz ettiniz mi? 13. Konuşma örgüsü yazdınız mı? 14. Bir hatırlama veya düşünme sahnesine, diyalog yazdınız mı? Senaryoda Diğer Sesleri Kullanmak

68

15. Senaryoya uygun müzik türünü belirlediniz mi? 16. Senaryoya uygun efektleri belirlediniz mi? 17. Senaryoya uygun çevresel sesleri belirlediniz mi?

DEĞERLENDİRME Yaptığınız değerlendirme sonucunda, eksikleriniz varsa öğrenme faaliyetlerini tekrarlayınız. Modülü tamamladınız, tebrik ederiz. Öğretmeniniz size çeşitli ölçme araçları uygulayacaktır. Öğretmeninizle iletişime geçiniz.

69

CEVAP ANAHTARLARI CEVAP ANAHTARLARI ÖĞRENME FAALİYETİ-1’İN CEVAP ANAHTARI 1 2 3 4 5 6 Y D D Y D Y ÖĞRENME FAALİYETİ-2’NİN CEVAP ANAHTARI 1 2 3 4 5 6 7 D Y D Y D Y D ÖĞRENME FAALİYETİ-3’ÜN CEVAP ANAHTARI 1 2 3 4 5 6 7 D D Y Y D Y Y 70 .

ÖĞRENME FAALİYETİ-4’ÜN CEVAP ANAHTARI 1 2 3 4 5 6 7 8 Y D Y Y D Y D Y ÖĞRENME FAALİYETİ-5’İN CEVAP ANAHTARI 1 2 3 4 5 D D Y Y D 71 .

İstanbul 2004. Senaryo Yazarı Olmak.KAYNAKÇA KAYNAKÇA  AKYÜREK Feridun. 72 .

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful