Lokalny Program Rewitalizacji Miasta Góra Kalwaria na lata 2012 – 2020 projekt aktualizacji

Lokalny Program Rewitalizacji Miasta Góra Kalwaria na lata 2012 – 2020 projekt aktualizacji

Spis treści
Wstęp.......................................................................................................................................... 4 Charakterystyk ogólnej sytuacji w gminie ............................................................................. 5 2.1. Strefa mieszkaniowa i społeczne aspekty mieszkalnictwa na wybranym obszarze .......... 5 2.1.1. Zasoby mieszkaniowe. .................................................................................................. 5 2.1.2. Własność mieszkań. ...................................................................................................... 5 2.1.3. Mieszkania oddane do użytku. ..................................................................................... 7 2.2. Zagospodarowanie przestrzenne ....................................................................................... 8 2.2.1. Granice stref ochrony konserwatorskiej ..................................................................... 10 2.2.2. Uwarunkowania ochrony środowiska i turystyki ....................................................... 10 2.2.3. Własność gruntów i budynków .................................................................................. 12 2.2.4. Infrastruktura techniczna ............................................................................................ 12 2.3. Gospodarka ...................................................................................................................... 14 2.4. Bezrobocie ....................................................................................................................... 15 2.5. Sfera społeczna ................................................................................................................ 16 2.5.1. Struktura demograficzna i społeczna .......................................................................... 16 2.5.2. Infrastruktura społeczna.............................................................................................. 17 2.5.3. Zidentyfikowane problemy społeczne na terenie gminy ............................................ 19 2.5.4. Określenie grup społecznych wymagających wsparcia w ramach programu rewitalizacji ............................................................................................................................... 20 2.6. Analiza SWOT ................................................................................................................ 20 3. Identyfikacja uwarunkowań związanych z programem rewitalizacji ............................... 29 3.1. Infrastruktura społeczna .................................................................................................. 29 3.2. Zasoby mieszkaniowe ..................................................................................................... 30 3.3. Infrastruktura turystyczna i rekreacyjna .......................................................................... 30 3.4. Uwarunkowania ochrony środowiska naturalnego ......................................................... 30 3.5. Uwarunkowania ochrony zabudowy zabytkowej ............................................................ 31 3.6. Infrastruktura techniczna ................................................................................................. 31 3.7. Charakterystyka zdegradowanego obszaru miejskiego i powojskowego na terenie Miasta i Gminy Góra Kalwaria ..................................................................................................... 32 3.8. Powiązanie z infrastrukturą techniczną miasta................................................................ 34 3.9. Stan techniczny zabudowy .............................................................................................. 35 3.10. Stan planowania przestrzennego ..................................................................................... 35 4. Nawiązanie do strategicznych dokumentów dotyczących rozwoju przestrzennospołeczno-gospodarczego. ................................................................................................................ 36 4.1. Strategia Rozwoju Województwa oraz program operacyjny........................................... 36 4.2. Strategia Zrównoważonego Rozwoju Powiatu Piaseczyńskiego .................................... 37 4.3. Strategia Rozwoju Gospodarczego Gminy ..................................................................... 38 4.4. Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego ........................ 39 5. Założenia programu rewitalizacji.......................................................................................... 40 5.1. Okres realizacji Lokalnego Programu Rewitalizacji ....................................................... 42 5.2. Cel nadrzędny i cele strategiczne programu rewitalizacji ............................................... 42 1. 2. GÓRA KALWARIA 2012 Strona 2

Lokalny Program Rewitalizacji Miasta Góra Kalwaria na lata 2012 – 2020 projekt aktualizacji

5.3. Zasięg terytorialny rewitalizowanego obszaru i uzasadnienie ........................................ 43 5.4. Program rewitalizacji dla miasta Góra Kalwaria na lata 2012 – 2020 z rozpisaniem na konkretne działania ............................................................................................ 50 5.5. System wdrażania ............................................................................................................ 59 6. Sposoby monitorowania, oceny i komunikacji społecznej .................................................. 59 6.1. System monitorowania programu rewitalizacji ............................................................... 59 6.2. Komunikacja społeczna programu rewitalizacji ............................................................. 59 7. Podsumowanie ......................................................................................................................... 61 8. Załączniki ................................................................................................................................ 62

GÓRA KALWARIA 2012

Strona 3

Lokalny Program Rewitalizacji Miasta Góra Kalwaria na lata 2012 – 2020 projekt aktualizacji

1. Wstęp
Lokalny Program Rewitalizacji Miasta Góra Kalwaria jest dokumentem strategicznym określającym cele oraz zadania do realizacji na obszarach zdegradowanych miasta Góra Kalwaria, które w wyniku przemian gospodarczych i społecznych zatraciły swe dotychczasowe funkcje. Program ten ma na celu określenie możliwości zmiany dotychczasowych funkcji terenu wraz ze znajdującymi się na tym terenie obiektami oraz infrastrukturą. Niniejsze opracowanie sporządzone zostało w celu zidentyfikowania potrzeb oraz określenia kompleksowego planu działań w zakresie rewitalizacji terenów miejskich oraz powojskowych położonych w mieście Góra Kalwaria. Metodologia diagnozy społecznogospodarczej pozwoli w sposób wiarygodny uchwycić zmiany społeczno-gospodarcze dla całej gminy Góra Kalwaria. Diagnoza przedstawi również zmiany społeczne i gospodarcze, które zaszły w ostatnich latach w mieście i gminie Góra Kalwaria, z uwzględnieniem zatracenia istniejących funkcji obszarów miejskich oraz powojskowych. Przedstawione w opracowaniu tło społecznych, gospodarczych i przestrzennych uwarunkowań gminy Góra Kalwaria oraz zidentyfikowane problemy wynikające z obecnego zagospodarowania zdegradowanych terenów miejskich i powojskowych stały się logiczną podstawą do określenia celów strategicznych rewitalizacji, które następnie zostały rozpisane na cele operacyjne i konkretne zadania inwestycyjne w obszarze techniczno-materialnym, społecznym i gospodarczym. Zadania te zrealizowane zgodnie z przygotowanym harmonogramem i planem finansowym pozwolą na osiągnięcie wyznaczonych celów Lokalnego Programu Rewitalizacji. Struktura niniejszego dokumentu związana jest z jego podwójną funkcjonalnością. Stanowić ma on z jednej strony wyznacznik strategicznego kierunku programu rewitalizacji omawianego obszaru, który wdrażany będzie przez kilka najbliższych lat, a planowane rezultaty obserwowalne będą w jeszcze dłuższym horyzoncie czasowym. Jednakże z drugiej strony zapewnić ma rozpoczęcie skutecznego wdrażanie poszczególnych elementów programu, w tym również pozyskanie dofinansowania projektów ze źródeł zewnętrznych (krajowych i zagranicznych). Dlatego też określając cele i założenia ramowego planu działań w zakresie rewitalizacji koncentruje się w dużym stopniu na projektach związanych z rewitalizacją obiektów zabytkowych, rewitalizacją terenu po byłej jednostce wojskowej jak też realizacją innych kluczowych dla miasta projektów rewitalizacyjnych, w centrum miasta, miejsc zieleni miejskiej oraz terenów zarządzanych przez spółdzielnie mieszkaniowe z terenu Góry Kalwarii. Lokalny Program Rewitalizacji miasta Góra Kalwaria obejmuje lata 2012 – 2020. Program opisuje intencyjne zamierzenia władz gminy Góra Kalwaria na ten okres, powiatu piaseczyńskiego a także wyznacza pola działań dla podmiotów życia społecznego i gospodarczego chcących zaangażować się w niniejszy Program.

GÓRA KALWARIA 2012

Strona 4

Lokalny Program Rewitalizacji Miasta Góra Kalwaria na lata 2012 – 2020 projekt aktualizacji

2. Charakterystyk ogólnej sytuacji w gminie
2.1. Strefa mieszkaniowa i społeczne mieszkalnictwa na wybranym obszarze
2.1.1. Zasoby mieszkaniowe.
Na zasoby mieszkaniowe miasta Góra Kalwaria składa się 3701 mieszkań o łącznej powierzchni 247,6 tys. m2 (dane z 2010 r.). Średnia powierzchnia jednego mieszkania w mieście Góra Kalwaria osiągnęła w 2010 r. wartość 66,9 m2, znacznie niższą w porównaniu ze średnią powiatu piaseczyńskiego (72,9 m2). Jednakże wielkość ta jest większa w porównaniu ze średnią wartością wyliczoną dla regionu mazowieckiego (62,2 m2) i dla Polski (62,7 m2). Tabela: Zasoby mieszkaniowe w mieście Góra Kalwaria – 2010 r. Liczba Powierzchnia Mieszkani Izby ogółemIzby naMieszkań Mieszkania Mieszkania a ogółem mieszkanie ogółem wśrednio wna 1 osobę m2 m2 w m2 3701 13019 3,5 247607 66,9 21,7 101590 4857634 31660825 3,3 3,5 3,5 2220310 90198084 72,9 62,2 30,0 26,7 24,5 1449656 9041367

aspekty

OBSZAR Góra Kalwaria Województwo Mazowieckie Polska

Powiat piaseczyński 30465

566737051 62,7

Źródło: Opracowanie własne na podstawie danych z Banku Danych Regionalnych GUS Porównując wartości innego wskaźnika – średnią powierzchnię mieszkania w przeliczeniu na 1 obywatela –miasto Góra Kalwaria z wynikiem 21,7 m2 (2010 r.) posiada niższą wartość w tym zakresie niż średnia wartość dla miast powiatu piaseczyńskiego (30,0 m2) a także niż średni wskaźnik dla miast województwa mazowieckiego (26,7 m2) i dla miast całego obszaru kraju (24,5m2). Kolejnym wskaźnikiem opisującym lokalny rynek mieszkaniowy jest średnia liczba izb przypadająca na 1 mieszkanie. W tej kategorii miasto Góra Kalwaria zanotowała 3,5 izby na 1 mieszkanie, co jest nieco większym wskaźnikiem w porównaniu z powiatem piaseczyńskim (3,3) i taką samą wartością w stosunku do miast województwa mazowieckiego (3,5) i Polski (3,5).

2.1.2. Własność mieszkań.
Generalnie własność mieszkań w mieście Góra Kalwaria można podzielić na cztery grupy: GÓRA KALWARIA 2012 Strona 5

Lokalny Program Rewitalizacji Miasta Góra Kalwaria na lata 2012 – 2020 projekt aktualizacji

a) spółdzielcze (Spółdzielnia Mieszkaniowa w Górze Kalwarii), b) wspólnot mieszkaniowych, c) mieszkania i domy prywatne, d) mieszkania komunalne. Największą liczbę mieszkań stanowią w mieście Góra Kalwaria lokale w budownictwie indywidualnym (ponad 50% wszystkich lokali), następną grupą są lokale w zasobach spółdzielni mieszkaniowych (ponad 26% wszystkich lokali na terenie miasta). Stosunkowo dużą grupę stanowią również mieszkania komunalne a więc będące w zasobach i pod zarządem gminy Góra Kalwaria. Mieszkania komunalne stanowią 13% wszystkich mieszkań. Jeśli chodzi o mieszkania spółdzielcze to zarządzane one są przez Spółdzielnie Mieszkaniową w Górze Kalwarii. Spółdzielnia Mieszkaniowa w Górze Kalwarii to w praktyce dwa osiedla - jedno to osiedle przy ulicy Skierniewicka/Budowlanych drugie osiedle zlokalizowane jest przy ulicach Kardynała Wyszyńskiego/Pijarska. Osiedle Skierniewicka/Budowlanych to 13 (w tym jeden budynek zaplecza technicznego) budynków wybudowanych po roku 1989. Na tym osiedlu znajduje się 408 lokali mieszkalnych, z tego 46 lokatorskich, reszta - 362 to lokale spółdzielczo-własnościowe. Osiedle Kardynała Wyszyńskiego/Pijarska to 11 budynków wielorodzinnych wybudowanych przed rokiem 1989. Budynki wyposażone są w wodociągi, wszystkie mieszkania posiadają wodę bieżącą. Na osiedlu tym znajduje się 517 lokali mieszkalnych w tym lokatorskich 9 a reszta - 508 spółdzielczo- własnościowych. Tabela: Mieszkania zarządzane przez spółdzielnię mieszkaniową – stan na koniec 2010 r. L.P Lokalizacja Liczba mieszkań Powierzchnia Średnia mieszkań ogółempowierzchnia w m2 m2 360 20.458,90 56,83 48 239 278 925 2.450,97 10.296,00 12.128,49 45.334,36 51,06 43,08 43,63 194,60 w

1 2 3 4 Ogółem

Ul. Skierniewicka Ul. Budowlanych Ul. Kardynała Wyszyńskiego Ul. Pijarska

Źródło: Opracowanie własne Stan infrastruktury technicznej oraz społeczno-zdrowotnej" osiedli Skierniewicka/Budowlanych i Kardynała Wyszyńskiego/Pijarska wymaga poniesienia dużych nakładów finansowych. Osiedle Skierniewicka/ Budowlanych nie posiada żadnej infrastruktury użyteczności publicznej, socjalnej, kulturalno-oświatowej. Przy zasobach 408 lokali mieszkalnych nie ma tam żadnego żłobka, przedszkola czy szkoły podstawowej. Brak jest jakiejkolwiek struktury społeczno-zdrowotnej, tj. zieleńców, mini-parków, placów zabaw GÓRA KALWARIA 2012 Strona 6

Lokalny Program Rewitalizacji Miasta Góra Kalwaria na lata 2012 – 2020 projekt aktualizacji

dla dzieci czy świetlic kulturalno-oświatowych nie posiada żadnych dróg komunikacyjnych wewnątrz osiedla, a działki niezabudowane ulegają coraz większej dewastacji. Osiedle Kardynała Wyszyńskiego/Pijarska pomimo wykonania termoizolacji budynków oraz pokryć dachowych, wymagają wręcz natychmiastowych remontów instalacji co. i pionów zimnej wody (ogólnodostępnej ciepłej wody na tym osiedlu nie ma). Każdy z budynków posiada przestarzałą aluminiową, w dużej części utlenioną instalację elektryczną wymagającą wymiany. Niezadowalający stan infrastruktury wymienionych osiedli przyczynia się do występowania sytuacji zagrożeń patologicznych ze strony grup młodzieży, która nie tylko zakłóca spokój nocny osiedli, ale również generuje dużą ilość aktów wandalizmu, zniszczenia mienia, czy nawet przestępstw. W ostatnich latach, tj. od roku 2008, odnotowano odpowiednio: osiedle Skierniewicka/Budowlanych - 79 interwencji policji w sprawach zakłócania porządku publicznego oraz 29 przestępstw; osiedle Kardynała Wyszyńskiego/Pijarska 19 interwencji policji w sprawach zakłócania porządku publicznego oraz 29 przestępstw.

2.1.3. Mieszkania oddane do użytku.
W okresie lat 2000-2009 w mieście Góra Kalwaria oddano do użytku łącznie 166 mieszkań. Najwięcej mieszkań oddawano w latach 2000-2001 oraz 2005. W roku 2000 oddano do użyto 30 nowych mieszkań podczas gdy w 2005 43 mieszkania. W 2007 roku oddano już tylko 19 mieszkań, natomiast w roku 2009 przekazano 23 mieszkania. Średnia powierzchnia oddawanych mieszkań mieściła się w analizowanym okresie w przedziale od 43 do 45 m2. Średnia ta nie odstaje generalnie od średniej powierzchni mieszkania w skali kraju. Tabela: Mieszkania oddane do użytku w mieście Góra Kalwaria w latach 2000-2009 Rok Liczba mieszkańPowierzchnia w m2 Mieszkania ogółem Mieszkań ogółem Mieszkania średnio oddane do użytku na 1000 mieszkańców 30 1345 44,83 2,6 33 18 43 19 23 166 1380 745 1879 884 997 7230 41,82 41,39 43,69 46,53 43,35 43,55 2,9 1,6 3,8 1,7 2,0 2,4 Strona 7

2000 2001 2003 2005 2007 2009 Ogółem

Źródło: Opracowanie własne na podstawie danych Banku Danych Regionalnych GUS GÓRA KALWARIA 2012

Lokalny Program Rewitalizacji Miasta Góra Kalwaria na lata 2012 – 2020 projekt aktualizacji

Miarodajnym wskaźnikiem oceniającym stan budownictwa mieszkaniowego gminy jest liczba mieszkań oddanych do użytku w przeliczeniu na 1 000 jej mieszkańców. W przypadku Góry Kalwarii wskaźnik ten wynosi średnio 2,6 a na koniec 2009 roku wyniósł 2,0. Jest on gorszy od wskaźnika odnotowanego na koniec 2009 roku liczonego zarówno dla powiatu piaseczyńskiego (4,0), województwa mazowieckiego (2,9) jak i dla całej Polski (3,9). Wskaźnik ten liczony był w odniesieniu do ludności miejskiej. Wielkość wskaźnika dla Góry Kalwarii w porównaniu ze wskaźnikami dla powiatu, województwa i kraju nie wypada więc najlepiej. Reasumując sytuacja w zakresie zasobów mieszkaniowych na terenie miasta Góra Kalwaria nie jest najlepsza. W mieście oddaje się stosunkowo niewiele nowych mieszkań. Większość posiadanych zasobów mieszkaniowych charakteryzuje się już stosunkowo długim okresem funkcjonowania. Najgorzej pod tym względem wygląda sytuacja w przypadku budownictwa komunalnego, w przypadku którego stan techniczny jest wysoce niezadowalający. Kolejną największą grupą mieszkań są lokale w zasobach spółdzielni mieszkaniowych i tutaj również ich stan techniczny wymaga podjęcia pilnych działań modernizacyjnych mających na celu zatrzymanie dekapitalizacji majątku.

2.2. Zagospodarowanie przestrzenne
Gmina Góra Kalwaria leży w powiecie piaseczyńskim na pograniczu Równiny Warszawskiej i doliny środkowej Wisły, w centralnej części województwa mazowieckiego. Od północy sąsiaduje z gminami Konstancin-Jeziorna i Piaseczno, od zachodu z gminą Prażmów, od południa Chynów i Warka, a od wschodu przez Wisłę z gminą Karczew. Miasto Góra Kalwaria będące głównym ośrodkiem mieszkaniowym, gospodarczym i administracyjnym gminy położone jest 15 km od siedziby powiatu – Piaseczna, a od granic Warszawy dzieli ją zaledwie 20 km, co oznacza odległość około 35 km od centrum stolicy. Gmina leży także na skrzyżowaniu drogowych i kolejowych szlaków komunikacyjnych wiodących ze wschodu na zachód i z północy na południe. Gmina zajmuje obszar 14 500 ha (145 km2), z czego 1 372 ha (prawie 10%) przypada na miasto Góra Kalwaria, zaś 13 139 ha stanowią tereny wiejskie. Szczegółowo podział wykorzystania terenów gminy przedstawia poniższy wykres, który wyraźnie ukazuje typowo rolniczy charakter Gminy Góra Kalwaria: Struktura terenów gminy:      Wody Pozostałe Lasy Użytki Rolne - 5,5% - 4,2% - 19,0%

Tereny zurbanizowane – 5,5% - 64,0%

Obszar gminy dość wyraźnie dzieli się na trzy części, z których północna ma charakter przemysłowy kontrastujący z rolniczą częścią południową, na której znajdują się malownicze kompleksy sadów i lasów. Centralną część gminy zajmuje miasto Góra Kalwaria, które GÓRA KALWARIA 2012 Strona 8

Lokalny Program Rewitalizacji Miasta Góra Kalwaria na lata 2012 – 2020 projekt aktualizacji

stanowi część administracyjną gminy. Strefa północna (rejon wsi Baniocha) będą, zatem terenami przeznaczonymi głównie pod działalność usługową, np. hale magazynowe i hurtownie oraz przemysł nieuciążliwy dla środowiska. Nie wyklucza się jednak budownictwa mieszkaniowego – szczególnie na zachodzie strefy. Elementem, o którym nie można zapomnieć w procesie zarządzania przestrzennego jest leżące w tym rejonie największe w Polsce wysypisko śmieci Łubna. Południowa część gminy przewidziana jest pod inwestycje sportowo – rekreacyjne oraz budownictwo mieszkaniowe. Istnieją tu również sprzyjające warunki dla przemysłu przetwórczego. Zagłębie owocowo–sadownicze (największe w Europie) zapewnia stabilne dostawy surowca. Zdegradowany obszar miejski stanowią obiekty zlokalizowane na terenie miasta i gminy Góra Kalwaria: Budynki przy ul. ul. Dominikańskiej 3, 5, 8, 10, 44, 44b, ul. Lipkowskiej 2, 4/4a, 6, ul. Pijarskiej 1-13, 2, 4, 6, 8, 14, 15, 23, 25, 27, 29, 31, 34, 51, 53, ul. Ks. Z.Sajny 3, 7, 14, 35, 45, ul. Piłsudskiego 4, 5, 7, 10, 13, 27, skarpa wiślana, bloki Spółdzielni Mieszkaniowej – osiedla „Pijarska” i „Skierniewicka”. Na obszarze zdegradowanym leży m.in. również tzw. „Pałac Biskupi” (dawny Sąd Pokoju) położony przy ul. Księdza Sajny. Zdegradowany obszar powojskowy znajduje się zarówno w mieście Góra Kalwaria oraz miejscowości Linin. Teren po byłej jednostce wojskowej, o powierzchni ponad 12,3 ha zlokalizowany jest przy ulicy Dominikańskiej 9. Na mocy Zarządzenia nr 206 Wojewody Mazowieckiego z dnia 12 listopada 2003 roku w sprawie wyrażenia zgody na dokonanie darowizny na rzecz Powiatu Piaseczyńskiego oraz na zbycie z zasobu nieruchomości Skarbu Państwa, 3,972 ha tego terenu zostało przekazane Starostwu Powiatowemu w Piasecznie. Druga część obszaru obejmuje teren o powierzchni 8,40 ha który został przekazany Samorządowi Miasta i Gminy Góra Kalwaria przez Starostę Piaseczyńskiego na własność aktem notarialnym (rep. A Nr 2069/2003 z dnia 02.09.2003). Teren po byłej jednostce wojskowej w miejscowości Linin należy do Zespołu Zasobów Mieszkaniowych MSWiA. W skład zdegradowanego obszaru powojskowego należy również teren po byłej strzelnicy i poligonie jednostki wojskowej w gminie Góra Kalwaria (ul. Strzelecka). Miasto i gmina Góra Kalwaria leży w bezpośredniej strefie oddziaływania metropolii warszawskiej. Jest to ważnym kontekstem odniesienia warunkującym jego rozwój i określającym wyzwania, jakim muszą sprostać władze gminy. Położenie w pobliżu aglomeracji niesie za sobą szereg niebezpieczeństw takich jak: zanieczyszczenie środowiska, stopniowe zmniejszanie się powierzchni terenów pod nowe inwestycje, słabszą dostępność placówek edukacyjnych i placówek służby zdrowia spowodowane wzrostem ilości mieszkańców, dodatnie saldo migracji, bardzo duży potok pojazdów poruszających się po drogach na terenie gminy. Szansę dla miasta i gminy Góra Kalwaria tworzy bliskość lotniska i instytucji rządowych w Warszawie sprawiające iż jest ona znakomitym miejscem do budowy biur, hoteli oraz innych firm. Problemem może być jednak miejscowe zanieczyszczenie środowiska na terenie miasta Góra Kalwaria oraz mała ilość terenów przeznaczonych pod rekreację i rozwój kultury, które są bardzo ważnym czynnikiem stymulującym rozwój mieszkańców. Przez teren miasta i gminy Góra Kalwaria przechodzą trasy o dużym natężeniu ruchu generując hałas o natężeniu przekraczającym 70 dB. Istnieje konieczność obniżenia występującego hałasu, który przekracza dopuszczalne normy. Problem z ponadnormatywnym hałasem dotyka również inne gminy położne w pasie wokół Warszawy. GÓRA KALWARIA 2012 Strona 9

Lokalny Program Rewitalizacji Miasta Góra Kalwaria na lata 2012 – 2020 projekt aktualizacji

Gmina Góra Kalwaria posiada połączenia drogowe i kolejowe z pozostałymi częściami kraju, a bliskość Portu Lotniczego Okęcie zapewnia połączenia międzynarodowe. Góra Kalwaria nie posiada na ten moment jasno określonego podział administracyjnego wewnątrz miasta. Z uwagi na pełnione funkcje można jednak wyróżnić: centrum miasta – spełniające funkcje administracyjne, kulturalne i mieszkaniowe oraz obrzeża miasta – pełniące funkcje mieszkaniowe oraz przemysłowe. Dzielnica przemysłowa jest zlokalizowana w części północno-zachodniej przy granicy miasta, oddzielona od centrum linią kolejową.

2.2.1. Granice stref ochrony konserwatorskiej
Gmina posiada na swoim terenie zarówno historyczne obiekty urbanistycznobudowlane, jak i stanowiska i strefy archeologiczne. Do najważniejszych zabytków należą zespoły urbanistyczno – budowlane w mieście Góra Kalwaria i Czersku objęte rejestrem i ewidencją Wojewódzkiego Oddziału Służby Ochrony Zabytków Województwa Mazowieckiego oraz pozostałości zespołów dworsko – parkowych położone na terenie gminy. Obiekty te zostały wymienione w Załączniku nr 1. W stosunku do obiektów budowlanych wpisanych do rejestru i ewidencji zabytków istnieje obowiązek ochrony i konserwacji w uzgodnieniu z Mazowieckim Wojewódzkim Konserwatorem Zabytków również w zakresie podstawowych elementów rozplanowania takich jak: układ komunikacyjny ulic i placów, parcelacja działek, sposób rozplanowania i gabaryty zabudowy, charakterystyczne elementy architektoniczne i styl zabudowy. W stosunku do stref ochrony zespołów dworsko-parkowych istnieje obowiązek ochrony i konserwacji istniejących zabytkowych obiektów i istniejącego cennego drzewostanu - w uzgodnieniu z Mazowieckim Wojewódzkim Konserwatorem Zabytków. Zdegradowany teren miejski i powojskowy na terenie miasta Góra Kalwaria zawarty jest w przede wszystkim w granicach strefy A ochrony konserwatorskiej. Większość obiektów na tym terenie pozostaje niewykorzystana niszczejąc i podlegając dewastacji. Wszelkie prace związane z tymi obiektami konsultowane muszą być z Mazowieckim Konserwatorem Zabytków. Na terenie gminy znajduje się także 325 stanowisk archeologicznych i 11 stref archeologicznych. Na tych stanowiskach, w przypadku objęcia ich terenu inwestycją, jest wymagane przeprowadzenie badań wykopaliskowych i wyjałowienie obszaru chronionego z zabytkowych obiektów. Na stanowiskach pozostałych i w strefach archeologicznych wszelkie działania inwestycyjne naruszające strukturę gruntu poniżej warstwy użytkowanej rolniczo są uzależnione od wyprzedzających badań wykopaliskowych lub stałego nadzoru archeologicznego przy robotach ziemnych. Na terenie gminy Góra Kalwaria ustalone zostały również obszary ochrony ekspozycji obejmujące: ciąg skarpy Wiślanej, przedpole Zamku Książąt Mazowieckich w Czersku od strony ulicy Wojska Polskiego i drogi w kierunku Warki /widok na zamek/, widok z zamku czerskiego na dolinę Wisły, widok na dwór w Brześcach z drogi Brześce - Podłęcze Brzeskie i widok z tego dworu na dolinę Wisły.

2.2.2. Uwarunkowania ochrony środowiska i turystyki
Do najważniejszych uwarunkowań dotyczących ochrony środowiska naturalnego zaliczyć należy kwestię terenów chronionych, zachowania walorów krajobrazowych i przyrodniczych oraz kwestie związane z wysypiskiem śmieci Łubna. Gmina Góra Kalwaria GÓRA KALWARIA 2012 Strona 10

Lokalny Program Rewitalizacji Miasta Góra Kalwaria na lata 2012 – 2020 projekt aktualizacji

dysponuje wieloma walorami środowiska naturalnego, których utrzymanie jest niezwykle istotne, ponieważ stanowią razem z kompleksami zabytkowymi najważniejszą atrakcję przyciągającą osoby zainteresowane rekreacją jak również osiedlaniem się na terenie gminy. Do walorów tych zaliczymy:  Chojnowski Park Krajobrazowy i jego otulinę - wymagające zachowania na terenie gminy przepisów obowiązujących w Parku, konieczności zapewnienia możliwości swobodnego poruszania się po jego terenie, oraz uzgadnianie wszelkich dotyczących parku działańz Wojewódzkim Konserwatorem Przyrody.  Warszawski Obszar Chronionego Krajobrazu  Rezerwat Łachy Brzeskie  Malownicze położenie na skarpie wiślanej z widokiem na pradolinę Wisły – w obszarze, której ustalone jest ograniczenie zabudowy do niezbędnej zabudowy siedliskowej oraz zachowanie wglądu ze skarpy w dolinę Wisły.  Pomniki przyrody – których na terenie gminy znajduje się 19.  Przyrodnicze ciągi ekologiczne dolin rzek – Wisły, Małej, Czarnej, Zielonej i Cedronu oraz ciąg łączący dolinę Wisły z Chojnowskim Parkiem Krajobrazowym – wymagające zachowania zalesienia na terenach przyległych.  Kompleksy leśne na terenie gminy, co, do których przewiduje się: dolesianie na terenach przyległych do lasu lub stanowiących enklawy, realizację przez inwestorów przemysłowych pasów zieleni izolacyjnej na obrzeżach ich terenów, ochronę i dolesianie w obrębie strefy uciążliwości wysypiska odpadów Łubna 1. Ogółem na terenie gminy znajduje się 7 703 ha obszarów prawnie chronionych, z czego 226,7 ha stanowią rezerwaty przyrody. Wymienione powyżej zasoby środowiska przyrodniczego ulegają degradacji ze względu na zanieczyszczenie środowiska powodowane bardzo dużym ruchem na drogach, zanieczyszczeniami spowodowanymi szybką urbanizacją oraz niewystarczającą infrastrukturą techniczną (wodociąg, kanalizacja) służącą ochronie tych zasobów. Położone na terenie gminy wysypisko odpadów Łubna jest największym w Polsce. W celu zmniejszania zagrożeń z niego płynących niezbędna jest kontynuacja realizowanych już działań, na które składają się odgazowanie, oczyszczenie i odprowadzenie wód, oraz zagospodarowania zielenią strefy ochronnej wysypiska. Zakończenie rekultywacji tego terenu pozwoli na jego docelowe wykorzystanie dla celów rekreacyjno-turystycznych lub innej nieuciążliwej działalności. Dla zachowania wysokiej jakości środowiska przyrodniczego będącego atutem Gminy Góra Kalwaria konieczne jest również wdrażanie polityk i działań w zakresie ochrony wszystkich jego elementów, w tym w szczególności wód i powietrza, co umożliwi wyróżnienie się gminy w skali regionu lub przynajmniej powiatu. GÓRA KALWARIA 2012 Strona 11

Lokalny Program Rewitalizacji Miasta Góra Kalwaria na lata 2012 – 2020 projekt aktualizacji

Miasto Góra Kalwaria posiada unikalny układ przestrzenny, jeden z najbardziej oryginalnych na Mazowszu. Zostało założone jako Nowa Jerozolima przez biskupa poznańskiego Wierzbowskiego i zbudowane w układzie nawiązującym do układu przestrzennego średniowiecznej Jerozolimy. Z uwagi na cenne walory urbanistyczne i zachowane budowle miasto w 1991 roku zostało wpisane do rejestru zabytków. Do najważniejszych zabytków zaliczyć można:            Kościół pw. Podwyższenia Krzyża Świętego „Na Górce” Zespół klasztorny pobernardyński Kaplica św. Antoniego z Padwy Kościół pw. Opatrzności Bożej Dawne Kolegium Pijarów Ratusz miejski Dawny Sąd Pokoju Dawny dom modlitwy (Beit Hamidrasz) Dawna synagoga miejska Cmentarz parafialny Cmentarz żydowski

Szansa rozwoju turystyki na terenie gminy Góra Kalwaria związana jest z rozwojem turystyki eksploracyjnej, rekreacyjnej, szczególnie z kierunku Warszawy. Góra Kalwaria powinna docelowo stać się celem krótkich wyjazdów wypoczynkowych mieszkańców Warszawy np. weekendowych.

2.2.3. Własność gruntów i budynków
Na zasoby mieszkaniowe gminy Góra Kalwaria składa się 7883 mieszkań o łącznej powierzchni 631 153 m2 (stan na 2010 rok). W posiadaniu gminy jest 76 budynków komunalnych, w których znajduje się łącznie 514 mieszkania o łącznej powierzchni 18 068,94 m2. W ramach tych budynków gmina posiada mieszkania w 60 budynkach należących wyłącznie do gminy. Łączna ilość mieszkań komunalnych zlokalizowanych w tych budynkach wynosi 399. Ponadto gmina Góra Kalwaria posiada 115 lokali zlokalizowanych w 16 budynkach wspólnot mieszkaniowych.

2.2.4. Infrastruktura techniczna
Drogi GÓRA KALWARIA 2012 Strona 12

Lokalny Program Rewitalizacji Miasta Góra Kalwaria na lata 2012 – 2020 projekt aktualizacji

Na układ drogowy gminy składają się następujące odcinki dróg: Drogi krajowe: nr 79: Warszawa – Tarnobrzeg, odcinek dł. 20 km oraz nr 50 – Grójec – Mińsk Mazowiecki, odcinek dł. 12 km Drogi wojewódzkie: nr 724 (dawna droga krajowa) Góra Kalwaria – Konstancin-Jeziorna dł. 8 km, nr 683 Sobików – Czachówek dł. 8 km, nr 731 Potycz – Warka – Białobrzegi, nr 739 Brzumin – rz. Wisła – Piwonin – Sobienie Jeziory – Osieck, nr 734 Baniocha – Kawęczyn – Dębówka – rz. Wisła – Nadbrzeż – Otwock Wielki – Wygoda, nr 680 Góra Kalwaria – rz. Wisła – Ostrówek, Drogi gminne: wiejskie – 92 km, w tym 66 km utwardzonych, w granicach miasta 35 km, w tym utwardzonych 29 km, drogi wewnętrzne (dojazdowe do działek, pól i gospodarstw) mają łącznie długość ok. 180 km. Wodociągi Długość sieci wodociągowej na obszarze gminy Góra Kalwaria wynosi prawie 225,5 km i obejmuje ponad 7 tys. przyłączy do budynków mieszkalnych i zbiorowego zamieszkania. Średni stopień zwodociągowania gminy wynosi 95%. Zużycie wody na 1 mieszkańca w 2010 r. roku wyniosło 41 m3 i w stosunku do lat poprzednich uległo zwiększeniu.Oceniane jest, iż obecna infrastruktura wodociągowa obsługuje około 98 % mieszkańców miasta oraz około 92% mieszkańców wsi. Roczna sprzedaż wody kształtuje się na poziomie 1 200 000 m3. Kanalizacja i oczyszczanie ścieków Długość czynnej sieci kanalizacyjnej na obszarze miasta i gminy Góra Kalwaria wynosi 80,1 km. Długość czynnej sieci kanalizacyjnej w mieście wynosi 24,6 km a na obszarze wiejskim 55,4 km. Połączenia prowadzące do budynków mieszkalnych i zbiorowego zamieszkania 2442 szt. Umożliwia to odprowadzenie ponad 600 m3 ścieków rocznie. Z sieci tej korzystało 13 305 osób (w tym w mieście 11 034). Zakład Gospodarki Komunalnej dokonuje sukcesywnie podłączenia do sieci. Również na terenie miasta wciąż oddawane są do użytku kolejne fragmenty sieci kanalizacyjnej, przepompownie oraz dokonywane są nowe przyłączenia. Na obszarze gminy Góra Kalwaria zlokalizowanych jest 5 oczyszczalni ścieków (2 komunalne i 3 przemysłowe) o łącznej przepustowości 5660 dm3 na dobę. Oczyszczalnia ścieków Moczydłów odbiera ścieki od około 50% mieszkańców miasta i gminy, a po dalszej rozbudowie może obsłużyć pozostałą północno-zachodnią część gminy. Sieć cieplna Na terenie miasta istnieje sieć cieplna o długości 2 x 3 314 mb i ilości przyłączy równej 32 szt. o łącznej długości 2 x 750 mb. Moc zainstalowana kotłowni wynosi 11,1 MW, natomiast moc wykorzystana 9,996 MW. Na terenach wiejskich brak sieci cieplnej. Sieć gazowa Na terenie gminy istnieje ponad 100 km sieci gazowej, która umożliwia doprowadzenie gazu do ponad 2 tysięcy gospodarstw domowych. Infrastruktura gazowa obejmuje ponad 90% miasta oraz około 35% terenów wiejskich. Zgazyfikowane wsie to: Baniocha, Solec, Łubna, Szymanów, Tomice, Moczydłów, Brześce, Wólka, Czersk a także częściowo Kąty i Brzumin. GÓRA KALWARIA 2012 Strona 13

Lokalny Program Rewitalizacji Miasta Góra Kalwaria na lata 2012 – 2020 projekt aktualizacji

Sieć energetyczna Tereny Miasta i Gminy Góra Kalwaria zaopatrywane są w energię przez stację 110/15 Kv w Górze Kalwarii. Telefonia Telefonią kablową objęte jest ponad 90% terenu gminy, a komórkową już cały obszar.

2.3. Gospodarka
Struktura podstawowych branż gospodarki Analiza sfery gospodarczej stanowi niezwykle ważny element oceny priorytetów inwestycyjnych miasta i gminy. Pozwala ocenić w jaki sposób inwestycje na obszarze powojskowym przyczynią się do wyrównywania szans rozwojowych na terenie całej gminy. W systemie REGON zarejestrowanych jest w gminie Góra Kalwaria blisko 3 tysiące jednostek (2797 podmiotów gospodarczych-2010 r.). Widoczna jest, ogromna rola, jaką w gospodarce gminy Góra Kalwaria odgrywają handel i usługi. Ponad 2700 podmiotów gospodarczych w gminie Góra Kalwaria stanowią zakłady osób fizycznych. Taki stan rzeczy odzwierciedla ogólne tendencje panujące w gospodarce, gdzie najbardziej konkurencyjnymi i wytwarzającymi największą część Produktu Krajowego Brutto podmiotami są właśnie najmniejsze przedsiębiorstwa, które jednocześnie potrafią najbardziej elastycznie reagować na zmiany zachodzące na rynku. Niestety małe firmy ze względu na mały kapitał bardzo rzadko inwestują w nowe technologie i zasoby ludzkie. Według danych, w ostatnich trzech latach liczba przedsiębiorstw nowo-zakładanych jest większa od liczby przedsiębiorstw likwidowanych, ale nie odzwierciedla to rzeczywistej liczby faktycznie działających podmiotów – tym bardziej po zmianach dotyczących zasad rejestracji i formy prowadzenia działalności gospodarczej przez spółki cywilne. Nie jest prowadzona też ewidencja podmiotów zawieszających bezterminowo prowadzenie działalności gospodarczej. Jednym z podstawowych wskaźników ilustrujących stan lokalnej gospodarki jest poziom aktywności gospodarczej mieszkańców liczony jako ilość zarejestrowanych podmiotów gospodarczych na 10 tys. mieszkańców. Wyraża on skłonność danej populacji do podejmowania działalności gospodarczej, jak również zaufanie do sytuacji na rynku. Poziomy aktywności gospodarczej (liczba podmiotów gospodarczych na 10 tys. mieszkańców) na terenie gminy wyniosły: 982 (Góra Kalwaria - miasto) i 1171 (Góra Kalwaria – gmina). Na terenie gminy Góra Kalwaria, w zdecydowanej części, działające firmy należą do sektora MSP. Firmy należące do tego sektora stanowią łącznie 99,9 % wszystkich firm działających na terenie gminy. Najwięcej działa na terenie gminy mikro przedsiębiorstw a więc firm zatrudniających do 10 pracowników, które stanowią 95,3% wszystkich działających firm. Dane te pokazują zatem że o gospodarce gminy w zdecydowanej większości stanowią mikro przedsiębiorstwa a więc miejscowi przedsiębiorcy. To od ich skłonności do inwestowania i rozwoju zależy w dużym stopniu na dzień dzisiejszy rozwój gospodarczy gminy. To te firmy tworzą większość miejsc pracy na terenie gminy. Oczywiście powstaje pytanie czy taki kierunek rozwoju gospodarki gminy jeśli chodzi o strukturę GÓRA KALWARIA 2012 Strona 14

Lokalny Program Rewitalizacji Miasta Góra Kalwaria na lata 2012 – 2020 projekt aktualizacji

wielkościową przedsiębiorstw jest właściwy. Na pewno duża aktywność gospodarcza mieszkańców gminy jest pożądana – a z taką mamy do czynienia w przypadku Góry Kalwarii bo o tym właśnie świadczy dominujący udział mikro przedsiębiorstw w strukturze wielkościowej firm. Ale trzeba też mieć świadomość że wśród takich firm mamy do czynienia z największych ruchem jeśli chodzi o powstawanie i zamykanie działalności gospodarczej a ten ostatni aspekt nie jest zbyt korzystny dla gminy. Ponadto często zatrudnienie w takich firmach ogranicza się do właściciela firmy więc w jakiś sensie firmy te jednak nie przyczyniają się w sposób spektakularny do rozwoju rynku pracy.

2.4. Bezrobocie
Stopa bezrobocia w gminie Góra Kalwaria jest niższa od wskaźnika dla województwa i kraju, niestety wzrosła od dwóch lat, a liczba osób pozostających bez pracy w gminie Góra Kalwaria wynosi obecnie 1058 bezrobotnych (stan na koniec 2010r.). Największy wpływ na wzrost bezrobocia w mieście w ostatnim dziesięcioleciu miała likwidacja zakładów przemysłowych oraz jednostki wojskowej, w których pracowała znaczna liczba mieszkańców. Zlikwidowano m. in. Zakład Transportu Samochodowego HORTEX (zwolniono ok. 200 osób), Przedsiębiorstwo Budownictwa Mieszkaniowego – (zwolniono ok. 500 osób), Przedsiębiorstwo Robót Kolejowych - (zwolniono ok. 500 osób), ZPOW HORTEX, który dawał zatrudnienie ok. 1500 osobom. Obecnie znajduje się tam inny zakład, zatrudniający ok. 50 osób. Z kolei w ostatnich latach da zauważyć się znaczny wzrost liczby bezrobotnych spowodowany ogólnoświatowym kryzysem gospodarczym. Tabela. Liczba osób bezrobotnych w gminie Góra Kalwaria oraz w powiecie piaseczyńskim w latach 1999 – 2010. Gmina 1999 2000 2001 786 1157 Góra Ogółem 650 Kalwaria Kobiety 322 425 612 Źródło: Dane Urząd Miasta i Gminy Góra w Piasecznie 2002 1172 579 Kalwaria 2003 2004 1216 1141 577 560 oraz Powiatowy 2006 2010 932 1058 455 422 Urzędu Pracy

Szczególnie dokuczliwe jest długotrwałe pozostawanie bez pracy, prowadzące często do skrajnego ubóstwa. Brak perspektyw na przerwanie trudnej sytuacji spowodowanej brakiem zatrudnienia, brakiem środków na utrzymanie rodziny prowadzi też do powstawania patologii społecznej. W skali całego powiatu niepokojącym zjawiskiem jest właśnie długotrwałe bezrobocie. Dlatego też, działania rewitalizacyjne polegać muszą również na przełamaniu barier wyjścia na rynek pracy osób z grup marginalizowanych. Organizacja szkoleń oraz pomoc psychologów stanowić musi ważny element w działaniach władz miasta jak również organizacji pozarządowych. Aktywność organizacji przyczyni się do osiągnięcia celów programu rewitalizacji. GÓRA KALWARIA 2012 Strona 15

Lokalny Program Rewitalizacji Miasta Góra Kalwaria na lata 2012 – 2020 projekt aktualizacji

Obecnie najczęściej spotykanymi barierami społecznymi wejścia na rynek pracy są:       brak wyuczonego zawodu, niskie kwalifikacje, dezaktualizacja zawodu, niedopasowanie posiadanego wykształcenia i przygotowania zawodowego do potrzeb lokalnych pracodawców, brak gruntownego doświadczenia zawodowego wynikającego z częstej zmiany pracy i podejmowania prac jakichkolwiek dla ratowania własnej egzystencji, brak gotowości do reorientacji zawodowej.

Należy zwrócić szczególna uwagę na osoby bezrobotne i absolwentów szkół, którzy mają kłopoty z wejściem na rynek pracy. Brak jest szkoleń i innych bodźców, które mogą skutkować wejściem na rynek pracy. Jednym z głównych kryteriów wskazania obszarów podlegających rewitalizacji, jest występowanie na tych obszarach zjawisk patologicznych oraz o charakterze przestępczym. W celu określenia takich obszarów problemowych należy wziąć pod uwagę dane gromadzone przez jednostki dbające o utrzymanie porządku w mieście oraz dane dotyczące intensywności korzystania z różnych form opieki społecznej. Analizując statystyki bezrobocia możemy wyciągnąć uzasadniony wniosek, że przeciętny okres pozostawania bez pracy w regionie systematycznie się wydłuża. Bezrobocie długotrwałe dotyka przede wszystkim osoby nie posiadające żadnego wykształcenia lub legitymujące się wykształceniem średnim oraz niższym. Zdecydowanie najliczniejszą grupę osób długotrwale bezrobotnych stanowią te cechujące się niewielkim doświadczeniem zawodowym - do 1 roku - bądź też jego brakiem.

2.5. Sfera społeczna
2.5.1. Struktura demograficzna i społeczna
Liczba mieszkańców Gminy Góra Kalwaria zgodnie z danymi Głównego Urzędu Statystycznego (Bank Danych Regionalnych) wynosi 25 017 osób (2010 r.). Społeczność gminy, której 64,7% mieszkańców stanowią osoby w wieku produkcyjnym a 19,6% to osoby w wieku przedprodukcyjnym można uznać za średnią bliską średniej krajowej. Zmiany liczby mieszkańców Gminy Góra Kalwaria na przestrzeni ostatnich lat pokazują jej niewielki, ale systematyczny wzrost co przy utrzymującym się ujemnym przyroście naturalnym świadczy o dodatnim saldzie migracji na teren gminy. Szczególnie zauważalny jest wzrost liczby mieszkańców obszarów wiejskich. Wskaźniki migracji ukazują jak dużo osób osiedla się w pasie wokół Warszawy. Podobnymi wskaźnikami charakteryzują się powiaty z innych stron aglomeracji warszawskiej. Chłonny rynek pracy powoduje że osoby z terenu całej Polski przybywają w poszukiwaniu pracy i lepszych warunków życia dla siebie GÓRA KALWARIA 2012 Strona 16

Lokalny Program Rewitalizacji Miasta Góra Kalwaria na lata 2012 – 2020 projekt aktualizacji

i swojej rodziny. Ze względu na bardzo wysokie ceny mieszkań w Warszawie większość z tych osób osiedla się poza granicami Warszawy w pobliskich gminach, w tym na terenie gminy Góra Kalwaria. Należy również zwrócić uwagę na fakt, że dotychczasowi mieszkańcy Warszawy bardzo często wyprowadzają się poza granice miasta szukając spokoju i ciszy. Dotyczy to głównie zamożnych mieszkańców stolicy, którzy budują domy w pobliskich gminach. Obie przesłanki uzasadniają fakt dodatnich wskaźników migracji. Należy zwrócić uwagę na fakt, że im bliżej Warszawy tym saldo dodatniej migracji jest większe. W gminie Góra Kalwaria występuje przyrost ludności. Od roku 1995 ilość mieszkańców wzrosła o ponad 2 tysiące mieszkańców. Gęstość zaludnienia w Górze Kalwarii na koniec 2010 r. wynosiła 174 osoby/km2. Przyrost ludności nie jest czynnikiem negatywnym jeśli jest to przyrost mały i budżet gminy jest w stanie ponieść koszty takiego stanu. Przyrost ludności powoduje potrzebę budowy lub modernizacji placówek oświatowych, rekreacyjno – rozrywkowych oraz wielu innych elementów. Wiąże się to także z rosnącą ilością odpadów i nieczystości oraz ze wzmożonym ruchem na drogach. Przyrost ludności może powodować także wzrost przestępczości i niebezpieczeństw. Przyrost ludności powoduje, że zmniejsza się powierzchnia dostępnych terenów pod inwestycje oraz działalność edukacyjną. O ile firmy funkcjonują w sposób poprawny i same inwestują w swój rozwój to inwestycje w infrastrukturę edukacyjną są zadaniem powiatu i gmin. W przypadku wskaźnika liczby osób w wieku produkcyjnym gmina Góra Kalwaria nie odbiega od innych porównywanych gmin powiatu piaseczyńskiego. We wszystkich gminach poziom tego wskaźnika kształtował się na koniec 2010 roku w przedziale 63,2% do 65,7%. Tak więc gmina Góra Kalwaria ze swoim wskaźnikiem wynoszącym 64,7% nie odbiega w zasadniczy sposób od innych gmin. Dla porównania średnia powiatowa (wynosząca 64,7%) jest na takim samym poziomie. Wskaźnik ten nie odbiega również w sposób znaczący od średniej dla całej Polski, która wynosi 64,5%. Obserwowane zjawisko przyrostu ludności zamieszkującej gminę Góra Kalwaria sprawia zatem, że niezbędne są inwestycje w infrastrukturę społeczną i edukacyjną. Uzasadnia to inwestycje w obszary dysfunkcyjne w tym obszar po-wojskowy w mieście Góra Kalwaria.

2.5.2. Infrastruktura społeczna
Na jednostki sfery szkolnictwa w gminie składa się:      6 samodzielnych szkół podstawowych, 1 samodzielne gimnazjum, 3 zespoły szkół, w których funkcjonują Szkoła Podstawowa i gimnazjum, 1 zespół szkół ogólnokształcących w skład, którego wchodzi Gimnazjum i Liceum Ogólnokształcące, 3 przedszkola publiczne, GÓRA KALWARIA 2012 Strona 17

Lokalny Program Rewitalizacji Miasta Góra Kalwaria na lata 2012 – 2020 projekt aktualizacji

  

1 zespół szkolno – przedszkolny w skład którego wchodzi szkoła podstawowa i przedszkole, 4 przedszkola niepubliczne, 2 zespoły szkół zawodowych prowadzone przez powiat piaseczyński

Na infrastrukturę publicznej ochrony zdrowia składają się Samodzielne Publiczne Zakłady Opieki Zdrowotnej:    w Górze Kalwarii, Wiejski Ośrodek Zdrowia w Baniosze Wiejski Ośrodek Zdrowia w Sobikowie

Istniejąca w mieście przychodnia zdrowia i dwa ośrodki zdrowia w terenach wiejskich (w Baniosze i w Sobikowie) zapewniają opiekę zdrowotną mieszkańcom miasta i gminy. Najistotniejszą placówką służby ochrony zdrowia w mieście jest Samodzielny Publiczny Zakłady Opieki Zdrowotnej w Górze Kalwarii zlokalizowany pod adresem ul. por. J. Białka. Mieszkańcy miasta i gminy nie posiadają dobrego dostępu do oddziałów szpitalnych. W zależności od specjalności obsługiwani są przez: szpital w Piasecznie, szpitale w Warszawie i w Otwocku. Pomoc społeczna    Dom Pomocy Społecznej, Góra Kalwaria ul. Szpitalna 1 (jeden z największych w Europie i największy w Polsce, liczba pensjonariuszy około 700) Ośrodek Pomocy Społecznej, Góra Kalwaria Poradnia Psychologiczno-Pedagogiczna w Piasecznie, punkt zamiejscowy w Górze Kalwarii. Komisariat Policji Góra Kalwaria Straż Miejska Góra Kalwaria Ochotnicza Straż Pożarna: - Góra Kalwaria – Łubna – Pęcław – Czaplinek – Czaplin – Wojciechowice – Cendrowice

Bezpieczeństwo   

Kultura i rekreacja Najważniejszą rolę w dziedzinie kultury pełni Ośrodek Kultury w Górze Kalwarii. Prowadzi on między innymi takie obiekty jak: Kino „Uciecha” w Górze Kalwarii, Biblioteka Publiczna w Górze Kalwarii z filiami w Czersku i Kątach czy Pracownia Plastyczna „Communio graphis” w Górze Kalwarii. Ośrodek Kultury opiekuje się również Zamkiem Książąt Mazowieckich w Czersku. Na terenie Góry Kalwarii funkcjonuje również Prywatne Muzeum Etnograficzne Państwa Bożeny i Wojciecha Prus-Wiśniewskich. GÓRA KALWARIA 2012 Strona 18

Lokalny Program Rewitalizacji Miasta Góra Kalwaria na lata 2012 – 2020 projekt aktualizacji

Zarówno w mieście jak i na terenach wiejskich brakuje pomieszczeń klubowych czy świetlicowych. W mieście grupy różnego typu zainteresowań (plastyczny, muzyczny, teatralny) zajmują pomieszczenia adoptowane w bibliotece, w kinie oraz pomieszczenia szkolne. Potrzeby realizacji w zakresie klubów i świetlic szacuje się: w mieście na 3 - 4 placówki, a w terenach wiejskich na 4 - 6 placówek w zależności od przyjętego wariantu rozwoju demograficznego. Sport i rekreacja, tereny zieleni wypoczynkowej Istniejąca sieć obiektów i urządzeń sportowo - rekreacyjnych to: stadion miejski w Górze Kalwarii, stadion w Krzakach Czaplinkowskich, wybudowane ostatnio kompleksy boisk w ramach programu „Blisko Boisko” w Górze Kalwarii i „Orlik 2012” w Baniosze i Górze Kalwarii oraz będący w budowie stadion w Baniosze pozwali zaspokoić bezpośrednie podstawowe potrzeby mieszkańców miasta i gminy. Dla zwiększonej liczby ludności i użytkowników okresowych należało będzie przewidywać bardziej zróżnicowaną ofertę terenów i urządzeń sportowych oraz rekreacyjnych w najbliższej przyszłości. Odpowiedzią na to zapotrzebowanie było wybudowanie basenu w Górze Kalwarii a także organizacja lodowiska w ramach programu Ministerstwa Sportu i Turystyki -„Biały Orlik”.

2.5.3. Zidentyfikowane problemy społeczne na terenie gminy
W wyniku przeprowadzonej analizy określono cechy i czynniki zaobserwowane w sferze społecznego rozwoju miasta Góra Kalwaria, które mogą mieć największe odzwierciedlenie w procesach rewitalizacyjnych. Z tego względu lista problemów nie będzie obejmować wszystkich zidentyfikowanych w badanych obszarach, a jedynie te, które mają bezpośredni związek z wdrożeniem programu rewitalizacji. W trakcie dokonanej analizy zidentyfikowano następujące problemy, których rozwiązanie będzie możliwe na skutek wdrożenia Programu Rewitalizacji Obszarów po-wojskowych. Patologie zaobserwowane na obszarze dysfunkcyjnym – obszarze miejskim oraz powojskowym w Górze Kalwarii.  Pauperyzacja społeczeństwa  Występowanie wzrostu drobnej przestępczości na terenie całego powiatu.  Duże przestrzenne zróżnicowanie zróżnicowanej polityki społecznej. społeczne – wymuszające prowadzenie

 Przyrost liczby mieszkańców w powiecie i gminach powodujący degradację infrastruktury, środowiska, oraz potrzebę poprawy stanu placówek edukacyjnych oraz uruchomienia systemu monitoringu wizyjnego w mieście.  Niski poziom wykształcenia niektórych grup mieszkańców.  Brak instrumentów aktywizujących mieszkańców do ciągłego zawodowego i prowadzenia własnej działalności gospodarczej. doskonalenia

GÓRA KALWARIA 2012

Strona 19

Lokalny Program Rewitalizacji Miasta Góra Kalwaria na lata 2012 – 2020 projekt aktualizacji

2.5.4. Określenie grup społecznych w ramach programu rewitalizacji

wymagających

wsparcia

Synteza uwarunkowań sytuacji społeczności lokalnej w gminie pozwala na zidentyfikowanie następujących niezaspokojonych potrzeb niektórych grup społeczności lokalnej: Grupa społeczna Potrzeba

Cała społeczność miasta, w szczególności Zapewnienia miejsc spotkań, uprawiania hobby młodzież i funkcjonowania kół zainteresowań oraz organizowania lokalnych imprez kulturalnych Osoby o ograniczonej sprawności ruchowej jak Dostępu do budynków osoby starsze lub niepełnosprawne dostosowanych do ich potrzeb Mieszkańcy miasta Góra Kalwaria mieszkalnych

Wzrost poziomu życia mieszkańców dzięki podniesieniu wartości turystycznych i rekreacyjnych gminy oraz inwestycjom w infrastrukturę drogową i wodociągowokanalizacyjną

2.6. Analiza SWOT
Przedstawiona analiza SWOT wykonana została na potrzeby opracowania Strategii Rozwoju Miasta i Gminy Góra Kalwaria 2010 – 2020. ANALIZA SWOT GÓRA KALWARIA POŁOŻENIE GEOGRAFICZNE i KULTUROWE MOCNE STRONY

I

ŚRODOWISKO SŁABE STRONY

PRZYRODNICZE

 Stosunkowy duży obszar gminy stanowią użytki rolne oraz lasy zapewniający stosunkowo czyste powietrze atmosferyczne na większości obszaru gminy  Niewielki udział obszarów chronionych na terenie gminy co nie tworzy bariery w ewentualnym

 Zdegradowana substancja budowlana zabytkowej części miasta  Brak planu rewitalizacji miasta co uniemożliwia aplikowanie o środki w ramach funduszy unijnym , inicjatywy JESSICA i funduszy norweskich  Brak infrastruktury służącej rozwojowi Strona 20

GÓRA KALWARIA 2012

Lokalny Program Rewitalizacji Miasta Góra Kalwaria na lata 2012 – 2020 projekt aktualizacji

rozwoju gospodarczym gminy  Występowanie terenów o dużych walorach krajoznawczych mogących być podstawą rozwoju turystyki rekreacyjnej i biznesowej  Unikatowa zabytkowa zabudowa urbanistyczna miasta Góra Kalwaria mogącą być podstawą rozwoju turystyki weekendowej  Atrakcyjne tereny pod budownictwo jednorodzinne

turystyki rekreacyjnej i biznesowej  Brak polityki zachęcania (przyciągania) i wspierania inwestorów w zakresie rozwoju turystyki rekreacyjnej i biznesowej  Stosunkowo duża ilość występujących obszarów NATURA 2000 ograniczająca możliwości rozwoju typowych stref przemysłowych

SZANSE ZAGROŻENIA  Korzystne położenie gminy w  Degradacja środowiska naturalnego centralnej części województwa związana z oddziaływanie strefy mazowieckiego i bliskość aglomeracji przemysłowej aglomeracji warszawskiej, bliskość warszawskiej międzynarodowego portu lotniczego  Negatywny wpływ na środowisko układu komunikacyjnego –  Wzrost świadomości zdrowotnej i idąca za tym moda na zdrowy styl przeciążone szlaki drogowe powodują życia – w tym na turystykę skażenie okolicznych terenów rekreacyjną głównie tzw. weekendową , co może zainteresować mieszkańców aglomeracji warszawskiej terenami rekreacyjnymi gminy  Dynamiczny rozwój aglomeracji warszawskiej może być przesłanką do migracji wewnętrznej i zwiększenia liczby ludności gminy

GÓRA KALWARIA 2012

Strona 21

Lokalny Program Rewitalizacji Miasta Góra Kalwaria na lata 2012 – 2020 projekt aktualizacji

ANALIZA SWOT GÓRA KALWARIA SFERA SPOŁECZNA (DEMOGRAFIA , EDUKACJA, OPIEKA ZDROWOTNA , OPIEKA SZPITALNA, POLITYKA SPOŁECZNA, BEZPIECZEŃSTWO PUBLICZNE, ZASOBY MIESZKANIOWE, KULTURA I SPORT) MOCNE STRONY SŁABE STRONY 1. Rosnący przyrost naturalny po okresie jego spadku 2. Stosunkowo korzystna struktura wiekowa mieszkańców gminy 3. Stosunkowo dobry poziom wykształcenia mieszkańców gminy 4. Dobry dostęp do placówek edukacyjnych na każdym poziomie – przedszkolnym, podstawowym , gimnazjalnym i ponad gimnazjalnym 5. Stosunkowo dobry stan infrastruktury edukacyjnej nie wymagający generalnych remontów w najbliższych latach 6. Dobrze rozwinięty system zajęć dodatkowych pozalekcyjnych rozwijających posiadane umiejętności przez dzieci i młodzież 7. Dobrze rozwinięta sieć infrastruktury sportowej – boiska, kryta pływalnia zarówno na obszarach miejskich jak i wiejskich gminy 8. Bardzo dobry stan infrastruktury ochrony zdrowia – nowy budynek Samodzielnego Publicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej w Górze Kalwarii 9. Stosunkowo dobrze rozwinięta sieć niepublicznych zakładów opieki zdrowotnej na terenie miasta Góra Kalwaria 10. Stosunkowo dobry dostęp do opieki szpitalnej – Szpital powiatowy w 15. Słabo rozwinięta infrastruktura ochrony zdrowia na obszarach wiejskich co utrudnia dostęp mieszkańców tych obszarów do usług podstawowej opieki zdrowotnej 16. Słabo rozwinięta infrastruktura pomocy społecznej – poza miejskim ośrodkiem pomocy społecznej brak oddolnych inicjatyw społeczności lokalnej w tym zakresie 17. Stosunkowo wysoki poziom patologii społecznych związanych z występowaniem obszarów zdegradowanych w szczególności w mieście Góra Kalwaria 18. Niewystarczająca ilość a nawet brak placówek terapeutycznych dla dzieci i młodzieży ze środowisk patologicznych i „trudnych wychowawczo” 19. Występowanie obszarów ubóstwa spowodowane pauperyzacją części mieszkańców – problem dziedziczenia bezrobocia i biedy 20. Niski poziom działań związanych z aktywizacją osób społecznie wykluczonych 21. Niski poziom bezpieczeństwa publicznego – szczególnie w zakresie pospolitej przestępczości jak i aktów wandalizmu w szczególności na obszarach zdegradowanych gminy 22. Słabo rozwinięta infrastruktura kultury – brak możliwości rozwijania Strona 22

GÓRA KALWARIA 2012

Lokalny Program Rewitalizacji Miasta Góra Kalwaria na lata 2012 – 2020 projekt aktualizacji

Piasecznie, 11. Stosunkowo niski poziom bezrobocia jak na warunki krajowe – będący aczkolwiek efektem przyciągania siły roboczej przez aglomerację warszawską aniżeli działań gminy na polu zwalczania bezrobocia 12. Dostępność do dużych ośrodków kultury i sportu – aglomeracja warszawska 13. Dostępność do szerokiej oferty edukacyjnej na poziomie szkół wyższych w aglomeracji warszawskiej 14. Stosunkowo duża ilość działających organizacji pozarządowych

zainteresowań kulturalnych 23. Brak cyklicznego wydarzenia kulturalnego o zasięgu ogólnokrajowym a nawet międzynarodowym, które jednoznacznie kojarzone byłoby z gminą Góra Kalwaria i przyczyniałoby się do promocji miasta 24. Słaba promocja istniejących imprez kulturalnych o zasięgu lokalnym i krajowym 25. Zły stan techniczny części komunalnych zasobów mieszkaniowych spowodowana wiekiem budynków ( XIX w) oraz brakiem wystarczających środków finansowych 26. Brak programu rewitalizacji uniemożliwiający pozyskiwanie środków finansowych z różnych inicjatyw europejskich na rewitalizację zdegradowanych zasobów mieszkaniowych 27. Niewielki rozwój nowego budownictwa mieszkaniowego w stosunku do innych obszarów województwa mazowieckiego 28. Brak instrumentów wsparcia gminy dla poprawy sytuacji demograficznej – niski poziom urodzeń 29. Pomimo znacznej ilości organizacji pozarządowych stosunkowo niski poziom integracji społecznej 30. Brak nowym mieszkań w zasobach komunalnych

SZANSE  Możliwość pozyskiwania dotacji ze środków krajowych na dalszy rozwój bazy sportowej szczególnie na

ZAGROŻENIA  Stopniowy wzrost osób w wieku poprodukcyjnym co będzie zwiększać ilość osób uzależnionych od opieki Strona 23

GÓRA KALWARIA 2012

Lokalny Program Rewitalizacji Miasta Góra Kalwaria na lata 2012 – 2020 projekt aktualizacji

obszarach wiejskich  Możliwości pozyskiwania środków finansowych z Unii Europejskiej na działania w zakresie przeciwdziałaniu wykluczeniu społecznemu  Możliwość uzyskiwania środków finansowych na rewitalizację zabytkowej części miasta jak i zdegradowanych obszarów mieszkalnictwa komunalnego i spółdzielczego w ramach Inicjatywy JESSICA  Możliwość pozyskania środków finansowych na działania w sferze kultury i ochrony zdrowia w ramach uruchamianego drugiego okresu programowania Funduszy Norweskich

społecznej , socjalnej i zdrowotnej  Pogorszenie sytuacji gospodarczej kraju i tym samym zwiększenie ryzyka pogorszenia stabilności finansowej rodzin w tym szczególnie rodzin wielodzietnych  Pogorszenie sytuacji Unii Europejskiej i związane z tym ograniczenie środków finansowych na cele społeczne

ANALIZA SWOT GÓRA KALWARIA ZAGOSPODAROWANIE PRZESTRZENNE I FUNDUSZE EUROPEJSKIE MOCNE STRONY SŁABE STRONY  Stosunkowo dobry stan środowiska naturalnego poza obszarami bezpośrednio położonymi wzdłuż głównych szlaków komunikacyjnych Istniejące plany zagospodarowania przestrzennego dla części obszarów gminy Dobra dostępność komunikacyjna dzięki skrzyżowaniu dwóch dróg krajowych Bliskość głównych komunikacyjnych szlaków  

Problem rekultywacji śmieci Łubna

wysypiska

Występowanie na terenie gminy terenów zalewowych wzdłuż biegu Wisły jak i pozostałych cieków wodnych na terenie gminy a w związku z tym występujące zagrożenie powodziowe na części obszarów gminy Brak planów zagospodarowania dla części obszarów gminy Niewykorzystany potencjał gminy do umiejscawiania stref aktywności gospodarczej w szczególności takich Strona 24

 

 

Rezerwy atrakcyjnych i stosunkowo tanich terenów pod budownictwo

GÓRA KALWARIA 2012

Lokalny Program Rewitalizacji Miasta Góra Kalwaria na lata 2012 – 2020 projekt aktualizacji

mieszkaniowe, rekreacyjne, handel i rożnego typu usługi oraz przemysł

jak parki technologiczne   Niska estetyka przestrzeni miejskiej niski poziom absorbcji funduszy europejskich wynikający w dużej części ze zbyt wysokiego dochodu na mieszkańca gminy w stosunku do innych gmin województwa mazowieckiego

SZANSE ZAGROŻENIA  Nowa perspektywa finansowa na lata  Ograniczenie budżetu w ramach 2014-2020 Unii Europejskiej – Nowej Perspektywy Finansowej Unii utrzymanie wysokiego poziomu Europejskiej na lata 2014-2020 i idące środków dla Polski i związana z tym za tym ograniczenie dostępności możliwość pozyskiwania środków na środków finansowych na dofinansowanie realizowanych dofinansowanie projektów projektów

GÓRA KALWARIA 2012

Strona 25

Lokalny Program Rewitalizacji Miasta Góra Kalwaria na lata 2012 – 2020 projekt aktualizacji

ANALIZA SWOT GÓRA KALWARIA INFRASTRUKTURA TECHNICZNA (SYSTEM KOMUNIKACJI, DROGI, INFR. WODNNO – KANALIZACYJNA, GAZOWA , ENERGETYCZNA I TELEKOMUNIKACYJNO-INFORMATYCZNA) MOCNE STRONY SŁABE STRONY  Wysoki poziom dostępności do sieci wodociągowej, elektrycznej i telefonicznej ( swoje sieci jak i stacje bazowe posiadają wszyscy operatorzy telekomunikacyjni)  Stosunkowo dobry dostęp do infrastruktury szerokopasmowego internetu ale wyłącznie na obszarach miejskich gminy  dobrze rozwinięta sieć drogowa  funkcjonowanie oczyszczalni ścieków  wdrażanie na terenie gminy systemu selektywnej zbiórki odpadów  budowa nowych stacji uzdatniania wody na terenie gminy  ułatwienia w zakresie budowy przydomowych oczyszczalni ścieków, szczególnie ważny na obszarach wiejskich gminy    Pogarszający się stan infrastruktury drogowej w mieście i na terenie gminy i to zarówno w sieci dróg krajowych, wojewódzkich jak i powiatowych i gminnych Brak miejsc parkingowych na terenie miasta Brak sortowni odpadów komunalnych co grozi zwiększeniem kosztów funkcjonowania gospodarki odpadami Brak obwodnicy miasta Słabo rozwinięta sieć gazownicza w szczególności na obszarach wiejskich gminy Niewystarczająca długość sieci kanalizacyjnej na terenie gminy – wskaźnik skanalizowania zaledwie 60% - dotyczy głównie obszarów wiejskich Poza transportem samochodowym brak korzystnych połączeń komunikacyjnych z Warszawą i sąsiednimi gminami Nieprzystosowanie infrastruktury technicznej do lokalizacji nowych inwestycji przemysłowych, usługowych i handlowych (braki w uzbrojeniu gruntów, niemożność podłączenia się do sieci grzewczych, brak dróg dojazdowych) Słabe, wąskie drogi wewnątrz miasta Góra Kalwaria - przy ciągłym wzroście liczby samochodów, zagrożenie korkami i Strona 26

 

GÓRA KALWARIA 2012

Lokalny Program Rewitalizacji Miasta Góra Kalwaria na lata 2012 – 2020 projekt aktualizacji

utrudnionym przejazdem (głównie na trasie Warszawa- Sandomierz)  Niski stopień rozwoju szerokopasmowej infrastruktury informatycznej na obszarach wiejskich gminy

SZANSE  Planowa znajdującej się na granicy powiatu piaseczyńskiego przebudowa drogi krajowej nr 7 w drogę ekspresową, autostrada A 2 i trasa N-S

ZAGROŻENIA  Słabo przystosowany do potrzeb szybko rozwijającej się gospodarki system dróg lokalnych (wewnątrz gminy) utrudniający rozwój inwestycji i handlu.  Ograniczenie rządowych programów budowy dróg co może odsunąć w nieokreśloną przyszłość budowę niezbędnej obwodnicy miasta Góra Kalwaria

ANALIZA SWOT GÓRA KALWARIA SFERA GOSPODARCZA MOCNE STRONY  Stosunkowo dobra inwestycyjna gminy Gmina Fair Play) atrakcyjność ( certyfikat

SŁABE STRONY  Brak instytucji otoczenia biznesu – wspierających rozwój przedsiębiorczości na terenie gminy Brak inkubatorów przedsiębiorczości umożliwiających łatwiejszy start nowym firmom pomimo istnienia potencjalnych obiektów do zagospodarowania na ten cel na terenach powojskowych Brak wydzielonych stref aktywności gospodarczych – z gotowymi uzbrojonymi terenami pod inwestycje przemysłowe – parki technologiczne Niewydolny system komunikacyjny – Strona 27

Położenie gminy w bezpośrednim położeniu aglomeracji warszawskiej posiadającej jeden z największych potencjałów gospodarczych w kraju Tranzytowe położenie miasta i gminy na skrzyżowaniu dróg krajowych i wojewódzkich Możliwość adaptacji terenów pod inwestycje Zasoby siły istniejących o

 

roboczej

GÓRA KALWARIA 2012

Lokalny Program Rewitalizacji Miasta Góra Kalwaria na lata 2012 – 2020 projekt aktualizacji

zróżnicowanych kwalifikacjach  Baza surowcowa dla przemysłu rolno – spożywczego ze względu na rolniczy charakter gminy Rozwój drobnego handlu i usług Stosunkowo dobrze rozwinięty system Lokalnych Grup Działania zapewniający dostęp do mikro środków finansowych dla lokalnej przedsiębiorczości na terenach wiejskich

przeciążenie głównych dróg tranzytowych krajowych i wojewódzkich zniechęcający do lokowania inwestycji na terenie gminy  Brak wyrazistej spójnej polityki gospodarczej stymulującej rozwój małej i średniej przedsiębiorczości, nie sprzyja tworzeniu nowych firm w gminie, a nawet może prowadzić do „uciekania” lokalnych firm poza gminę Słaby rozwój firm w działających w sferze turystyki rekreacyjnej i agroturystyki ( gmina posiada naturalne warunki do rozwoju agroturystyki) brak gminnej oferty inwestycyjnej

 

 SZANSE  Budowa obwodnicy miasta Góra Kalwaria i rozbudowa drogi krajowej nr 79 , co poprawi znacznie dostępność komunikacyjną gminy i zwiększy jej atrakcyjność inwestycyjną Utrzymujące się w Polsce od kilku lat i mające względnie trwały charakter wskaźniki rozwoju gospodarczego kraju (stosunkowo dobre tempo wzrostu, napływ inwestycji zagranicznych i wysoki poziom rezerw dewizowych).

ZAGROŻENIA  Możliwość rozwinięcia się kryzysu zadłużeniowego w Europie i przeniesienie go na sferę realną gospodarki co może prowadzić do spowolnienia a nawet recesji gospodarczej co nie byłoby be znaczenia dla lokalnej przedsiębiorczości

GÓRA KALWARIA 2012

Strona 28

Lokalny Program Rewitalizacji Miasta Góra Kalwaria na lata 2012 – 2020 projekt aktualizacji

3. Identyfikacja uwarunkowań związanych z programem rewitalizacji
Rewitalizacja to kompleksowy, skoordynowany, wieloletni, prowadzony na określonym obszarze proces przemian przestrzennych, technicznych, społecznych i ekonomicznych, inicjowany przez samorząd terytorialny w celu wyprowadzenia tego obszaru ze stanu kryzysowego, poprzez nadanie mu nowej jakości funkcjonalnej i stworzenie warunków do jego rozwoju, w oparciu o charakterystyczne uwarunkowania endogeniczne. W przypadku każdego miasta posiadającego obszary kryzysowe, problemowe można mówić o szczególnych uwarunkowaniach działań rewitalizacyjnych. O ile problemy dla większości miast są takie same. Niska jakość substancji mieszkaniowej, niszczenie zabytków i historycznych założeń urbanistycznych, występowanie obszarów, enklaw, na których kumulują się niekorzystne zjawiska społeczne typu bezrobocie, przestępczość czy wysoki poziom ubóstwa. O tyle szczegółowa analiza pokazuje ich lokalną specyfikę, wynikającą z położenia geograficznego, historii, tradycji, ładu przestrzennego, układu komunikacyjnego, struktury własności, oddziaływania instytucjonalnego, tendencji demograficznych czy procesów ekonomicznych. Identyfikacja uwarunkowań, w oderwaniu od których nie może powstać program rewitalizacji obszarów problemowych miasta Góra Kalwaria, jest niezwykle istotna dla sukcesu planowanych przemian. Przemian w obszarze rozwoju:    przestrzennego (poprawa funkcjonalności terenu, odnowy przestrzeni publicznej i uatrakcyjnienia miejsca zamieszkania oraz rozwoju turystycznego); gospodarczego (poprawa infrastruktury komunalnej oraz przygotowanie przestrzenie publicznej na działalność gospodarczą, zgodną z funkcjami danego obszaru); społecznego (rozwój kultury i tożsamości lokalnej, poprawa warunków mieszkaniowych i bezpieczeństwa publicznego, integracja społeczna oraz zawodowa osób wykluczonych lub zagrożonych wykluczeniem).

3.1. Infrastruktura społeczna
W chwili obecnej Samodzielny Publiczny Zakład Opieki Zdrowotnej w Górze Kalwarii, czyli najważniejsza placówka służby zdrowia w mieście mieści się pod adresem ul. por. J. Białka. SPZOZ wyposażony jest w podjazdy dla niepełnosprawnych oraz specjalistyczną windę.

GÓRA KALWARIA 2012

Strona 29

Lokalny Program Rewitalizacji Miasta Góra Kalwaria na lata 2012 – 2020 projekt aktualizacji

3.2. Zasoby mieszkaniowe
W centrum miasta Góra Kalwaria istnieje wyraźny brak budynków mieszkalnych przystosowanych dla osób starszych, niedołężnych i niepełnosprawnych lub osób, które z jakichkolwiek innych powodów nie powinny mieszkać w budynkach wielokondygnacyjnych bez wind. W mieście wśród powojennej zabudowy wielorodzinnej dominują budynki 3, 4 - kondygnacyjne bez wind. W przypadku zasobów mieszkaniowych spółdzielni mieszkaniowej na osiedlu Skierniewicka/ Budowlanych wszystkie budynki wymagają wykonania termoizolacji, remontów dachów, części wspólnych budynków, klatek schodowych, sieci co. - bezwzględna konieczność modernizacji sześciu, to jest 50% węzłów cieplnych. Budynki wyposażone są w wodociągi, wszystkie posiadają bieżącą wodę wewnątrz lokalu. Podstawowe problemy: wysokie koszty gospodarki zasobami mieszkalnymi ze względu na brak ocieplenia budynków (wysokie koszty centralnego ogrzewania), konieczność ponoszenia dużych nakładów konserwacyjnych, konieczność odnowienia elementów wspólnych budynków wraz z usunięcie elementów azbestowych (dachy, elewacje zewnętrzne/wewnętrzne, infrastruktura techniczna budynków). W przypadku osiedla Kardynała Wyszyńskiego/ Pijarska do podstawowych problemów należy zaliczyć konieczność odnowienia elementów wspólnych elementów — klatki schodowe, całej sieci c.o.(budynki przy ulicy Kardynała Wyszyńskiego mają 40sto letnią sieć co. i pionów zimnej wody). Konieczna jest wymiana instalacji sieciowej centralnego ogrzewania pomiędzy budynkami tego osiedla.

3.3. Infrastruktura turystyczna i rekreacyjna
W związku ze strategicznymi celami rozwoju gminy Góra Kalwaria przewidującymi zachęcenie mieszkańców aglomeracji warszawskiej do korzystania rekreacyjnego z terenów gminy jak również do osiedlania się na jej terenie, konieczny wydaje się być rozwój infrastruktury sportowo – rekreacyjnej (modernizacja stadionu miejskiego w Górze Kalwarii). Tereny po byłej jednostce wojskowej ze względu na swoje malownicze położenie na skarpie wiślanej są dogodnym miejscem na usytuowanie tam obiektów parkowo – rekreacyjnych. Stanowiłyby one atrakcję dla mieszkańców miasta i gminy Góra Kalwaria w tym w szczególności dla młodzieży zwiększając zadowolenie z jakości życia w gminie, co również wpłynie na wzrost zainteresowania nowych osób osiedlaniem się na terenie gminy.

3.4. Uwarunkowania ochrony środowiska naturalnego
Kwestie dotyczące ochrony środowiska naturalnego na planowanym obszarze rewitalizacji skupiają się wokół dwóch zagadnień. Pierwszym z nich jest położenie terenu GÓRA KALWARIA 2012 Strona 30

Lokalny Program Rewitalizacji Miasta Góra Kalwaria na lata 2012 – 2020 projekt aktualizacji

byłej jednostki wojskowej w obszarze skarpy wiślanej. Ustalenia Studium Uwarunkowań i Kierunków Zagospodarowania Przestrzennego nakładają na sposób jego zagospodarowania odpowiednie wymogi. Zabudowa na tym terenie musi być ograniczona oraz nie może zakłócać ekspozycji ciągu skarpy ani też wglądu z niej w dolinę Wisły. Ze względu na walory krajobrazowe tego miejsca należy zadbać, aby teren został zagospodarowany w sposób, który umożliwi jak najpełniejsze wykorzystanie ich wartości dla dobra społeczności lokalnej. Drugim zagadnieniem jest zanieczyszczenie omawianego terenu. Ze względu na dotychczasowy sposób użytkowania grunt na znacznej części byłej jednostki wojskowej został skażony poprzez dostanie się do niego produktów ropopochodnych oraz innych. Usunięcie tych zanieczyszczeń jest niezbędnym warunkiem wykorzystania tego obszaru w jakikolwiek sposób.

3.5. Uwarunkowania ochrony zabudowy zabytkowej
Zdegradowany obszar miejski oraz teren po byłej jednostce wojskowej (z wyjątkiem byłej strzelnicy wojskowej) leży w pierwszej strefie ochrony konserwatorskiej obejmujących zespół miejski o największych walorach historycznych. W obrębie tej strefy ochronie podlegają: układ ulic (przebieg i szerokość), gabaryty zabudowy, zespoły architektoniczne z zielenią oraz pojedyncze obiekty. Większość z budynków zabytkowych leżących na zdegradowanym obszarze miejskim pochodzi z XIX wieku. Wchodzą one w skład zabytkowego zespołu miejskiego. W chwili obecnej niszczeją, remontów wymagają dachy, elewacje, infrastruktura techniczna budynków, itp. Część ze stojących na terenie po byłej jednostce wojskowej budynków pochodzi z połowy XIX wieku. Obiekty te wykorzystywane były uprzednio jako: budynek sztabowy, dwa budynki koszarowe, budynek aresztu, dyżurka oficera oraz izba chorych. W chwili obecnej część z nich pozostaje niewykorzystana niszczejąc i podlegając dewastacji oraz rozkradaniu elementów wyposażenia. Wszystkie one stanowią element dziedzictwa historycznego. Dlatego też powinny zostać wyremontowane oraz konserwowane, aby nie dopuścić do zaprzepaszczenia ich wartości historycznej i architektonicznej. Wszelkie prace związane z tymi obiektami konsultowane muszą być z Mazowieckim Wojewódzkim Konserwatorem Zabytków. Ponadto ich wyremontowanie spowoduje, iż staną się ozdobą obszaru, na którym się znajdują podnosząc estetykę centrum miasta Góry Kalwarii.

3.6. Infrastruktura techniczna
Zdegradowany obszar miejski jest uzbrojony w infrastrukturę techniczną. Na części obszaru brak jest jednak sieci cieplnej – szczególnie w sąsiedztwie terenu po byłej jednostce wojskowej. Istniejąca infrastruktura wymaga gruntownej modernizacji i remontu. Teren byłej jednostki wojskowej jest uzbrojony w infrastrukturę techniczną. Przeprowadzona jest tam sieć wodno-kanalizacyjna, sieć elektryczna i sieć grzewcza jednakże ze względu na aktualny stan techniczny sieci te wymagają zabiegów modernizacyjnych i remontowych. Na terenie koszar istnieje szczątkowa sieć cieplna w znacznej części nie zinwentaryzowana. Sieć ta zasilana była z kilku lokalnych kotłowni. Na terenie koszar istnieje sieć wodociągowa 40 – 70 letnia GÓRA KALWARIA 2012 Strona 31

Lokalny Program Rewitalizacji Miasta Góra Kalwaria na lata 2012 – 2020 projekt aktualizacji

która w znacznej części nie jest zinwentaryzowana. Wykonana jest przeważnie z rur żeliwnych Ø150mm i Ø100mm o łącznej długości około 1500 m oraz przyłączy z rur stalowych o średnicy Ø50mm. Sieć ta zasilana była z lokalnej Stacji Uzdatniania Wody, w chwili obecnej zasilana jest z wodociągu miejskiego w ulicy Dominikańskiej. Dotychczasowe doświadczenia eksploatacyjne wskazują na wysoki stopień zużycia tych sieci. Duża awaryjność tych sieci jeszcze podczas funkcjonowania jednostki wojskowej, jak i po zaprzestaniu eksploatacji wymaga wybudowania nowych, dostosowanych do obecnych potrzeb. Sieć kanalizacyjna stanowi układ kanalizacji ogólnospławnej (sanitarnej i deszczowej) wykonanej z rur betonowych oraz kamionkowych o średnicy od Ø 0,20m do Ø 0,30m o łącznej długości ponad 2500 m. Sieć ta pierwotnie odprowadzająca ścieki dwiema kaskadami do rzeki Cedron znajdującej się u podstawy skarpy obecnie odprowadza ścieki do pompowni zlokalizowanej na terenie koszar i włączonej do miejskiej sieci kanalizacyjnej odprowadzającej ścieki do oczyszczalni „Moczydłów”. Stopień zużycia oraz konieczność rozdzielenia kanalizacji deszczowej od sanitarnej wskazują na potrzebę wybudowania nowych rozdzielczych sieci kanalizacyjnych i deszczowych. Z uwagi na szczątkową dokumentacje dla sieci z terenu koszar, szczegółowe określenie rodzaju długości i stanu technicznego jest niemożliwe. Na teren doprowadzone są także drogi dojazdowe.

3.7. Charakterystyka zdegradowanego obszaru miejskiego i powojskowego na terenie Miasta i Gminy Góra Kalwaria
Tereny zdegradowane znajdują się w centrum miasta Góra Kalwaria. Składają się na nie przede wszystkim budynki, place, ulice i parki objęte strefą ochrony konserwatorskiej oraz skarpa wiślana.

GÓRA KALWARIA 2012

Strona 32

Lokalny Program Rewitalizacji Miasta Góra Kalwaria na lata 2012 – 2020 projekt aktualizacji

Główne ulice tworzące chroniony układ urbanistyczny to: ul. Dominikańska, ul. Kalwaryjska, ul. 3-go Maja, ul. Księdza Zygmunta Sajny, ul. J. Piłsudskiego, ul. Świętego Antoniego, ul. Pijarska do ul. Stefana Wyszyńskiego, ul. Strażacka, ul. Biskupa Wierzbowskiego, ul. Szpitalna, ul. Lipkowska (początek do nr 6) Liczne budynki (ul. Dominikańska 3, 5, 8, 10, 44, 44b, ul. Lipkowska 2, 4/4a, 6, ul. Pijarskia 1-13, 2, 4, 6, 8, 14, 15, 23, 25, 27, 29, 31, 34, 51, 53, ul. ks. Z. Sajny 3, 7, 14, 35, 45, ul. Piłsudskiego 4, 5, 7, 10, 13, 27), znajdujące się w obrębie tych ulic ze względu na swój stan techniczny wymagają renowacji. Na 63 zabytki nieruchome wpisane do rejestru oraz znajdujące się w ewidencji Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków aż 53 ma lokalizację w centrum miasta, na interesującym nas obszarze. Tak jak już wspominano wcześniej, centrum miasta ma oryginalny XVII wieczny układ przestrzenny, którego podstawę stanowi GÓRA KALWARIA 2012 Strona 33

Lokalny Program Rewitalizacji Miasta Góra Kalwaria na lata 2012 – 2020 projekt aktualizacji

krzyż łaciński (oś pionowa, prostopadła do Wisły: ul. Kalwaryjska i Rynek, oś pozioma, krótsze ramię krzyża: ul. Dominikańska i ul. Pijarska). Układ taki nawiązywał do średniowiecznej Jerozolimy i dlatego miasto nosiło pierwotnie nazwę Nowej Jerozolimy. Jego założyciel, biskup poznański Stefan Wierzbowski chciał uczynić miasto nowym centrum pielgrzymkowym. Ponowne wyeksponowanie tego układu w znacznie rozbudowanym dziś mieście może stanowić jeden z kierunków działań rewitalizacyjnych obszaru kryzysowego. Co istotne miasto Góra Kalwaria nie ma obwodnicy a przez centrum przebiega droga krajowa nr 79 Warszawa – Tarnobrzeg (ul. Dominikańska i ul. Pijarska). Miasto stanowi tzw. „wąskie gardło” dla ruchu samochodowego z Warszawy w kierunku południowym. „Korek” uliczny w najstarszej części miasta jest codziennością co negatywnie oddziałuje na historyczną, w dużym stopniu już zdegradowaną zabudowę. Na zdegradowane obszary miasta składa się duży obszar powojskowy, zlokalizowany również w centrum miasta i bezpośrednio przylegający do opisanego wcześniej zdegradowanego obszaru miejskiego. Teren po byłej jednostce wojskowej, o powierzchni ponad 12,3 ha znajduje się przy ulicy Dominikańskiej 9. Zarządzeniem nr 206 Wojewody Mazowieckiego z dnia 12 listopada 2003 roku w sprawie wyrażenia zgody na dokonanie darowizny na rzecz Powiatu Piaseczyńskiego oraz na zbycie z zasobu nieruchomości Skarbu Państwa, 3,972 ha tego terenu zostało przekazane Starostwu Powiatowemu w Piasecznie (dwa główne, zabytkowe koszarowce, stołówka, plac apelowy i dwa budynki z nim sąsiadujące). Druga część obszaru obejmuje teren (Izba Chorych, Dom Żołnierza, kasyno i rozległe tereny magazynowe położone w pobliżu wiślanej skarpy) o powierzchni 8,40 ha który został przekazany samorządowi miasta i gminy Góra Kalwaria przez Starostę Piaseczyńskiego na własność aktem notarialnym (rep. A Nr 2069/2003 z dnia 02.09.2003). Do jednostki wojskowej należały również strzelnica oraz poligon znacznie oddalone od centrum miasta. Koszary znajdowały się również w miejscowości Linin, na terenie gminy Góra Kalwaria. Cały teren po jednostce wojskowej wymaga pilnego nadania mu nowych funkcji użytkowych: usługowych, turystycznych, rekreacyjnych lub edukacyjnych. Zgodnie z tymi potrzebami samorząd gminy Góra Kalwaria przygotował projekt remontu i adaptacji na cele kulturalne Domu Żołnierza, wyremontował Izbę Chorych, samorząd powiatowy przeniósł szkołę gastronomiczną, trwają także przygotowania do budowy hali sportowej, w której będzie można organizować nie tylko zawody sportowe ale i imprezy kulturalne (wspólna inwestycja powiatu i gminy). Jednak znaczna część obiektów powojskowych, zwłaszcza tereny przylegające do zdegradowanego obszaru miejskiego, niszczonych upływem czasu i aktami wandalizmu dalej podupada.

3.8. Powiązanie z infrastrukturą techniczną miasta
Zabudowa do tej pory funkcjonowała jako jeden zespół. Projektowane różne funkcje istniejących budynków wymagać będą przebudowy sieci wewnętrznej zespołu (wodociągowej, kanalizacji sanitarnej, kanalizacji deszczowej i elektroenergetycznej). Pozostałości mienia wojskowego niszczeją i są dewastowane. Na tym obszarze zdarzają się także przypadki zakłócenia porządku publicznego (picie alkoholu). Wieczorami mieszkańcy miasta Góra Kalwaria starają się omijać okolice byłej jednostki wojskowej. Istotne są tez GÓRA KALWARIA 2012 Strona 34

Lokalny Program Rewitalizacji Miasta Góra Kalwaria na lata 2012 – 2020 projekt aktualizacji

odczucia opinii publicznej w odniesieniu do omawianego obszaru. Społeczność mieszkańców Góry Kalwarii oczekuje rewitalizacji obszaru i przywrócenia mu funkcjonalności. Obszar ten podczas stacjonowania na nim Jednostek Nadwiślańskich „tętnił życiem”, zatrudnionych było tam wielu mieszkańców miasta. Obecnie, teren jest zaniedbany i niezagospodarowany. W ocenie mieszkańców dzieje się to w majestacie prawa i jest przejawem marnotrawienia dobra publicznego.

3.9. Stan techniczny zabudowy
Stan zabudowy jest zróżnicowany, w przeważającym stopniu średni i zły. Wiele budynków technicznych i gospodarczych wymaga gruntownego remontu lub wyburzenia. Tereny otaczające zabudowę powojskową wymagają urządzenia i zagospodarowania dla nowych potrzeb (likwidacja placów ćwiczeń, placów manewrowych i gospodarczych).

3.10.

Stan planowania przestrzennego

Odnośnie zdegradowanego obszaru miejskiego i powojskowego ustalenia Studium Uwarunkowań i Kierunków Zagospodarowania Przestrzennego nakładają na sposób jego zagospodarowania wymogi. Zabudowa na tym terenie musi być ograniczona oraz nie może zakłócać ekspozycji ciągu skarpy ani też wglądu z niej w dolinę Wisły. Ze względu na walory krajobrazowe tego miejsca należy zadbać, aby teren został zagospodarowany w sposób, który umożliwi jak najpełniejsze wykorzystanie ich wartości dla dobra społeczności lokalnej. Warunki do szybszego i efektywniejszego zagospodarowania terenów powojskowych stwarza odstąpienie przez Wojewodę od dotychczasowego celu darowizny w ramach, której Skarb Państwa przekazał teren jednostki powiatowi piaseczyńskiemu oraz gminie Góra Kalwaria. Dotychczasowe wskazanie jedynie na funkcję edukacyjną uniemożliwiało doprowadzenie do ożywienia społeczno-gospodarczego tych obszarów posiadających niezwykle atrakcyjną lokalizację dla realizacji wielu innych funkcji, w tym także o znaczeniu komercyjnym. Infrastruktura komunikacyjna Na terenie obszaru istnieje dobrze wykształcona sieć dróg wewnętrznych jednak ich stan nie odpowiada podstawowym standardom. Nawierzchnie asfaltowe oraz betonowe posiadają liczne wykruszenia oraz braki. Pamiętać należy, że wszelkie prace wymagają konsultacji z konserwatorem zabytków.

GÓRA KALWARIA 2012

Strona 35

Lokalny Program Rewitalizacji Miasta Góra Kalwaria na lata 2012 – 2020 projekt aktualizacji

4. Nawiązanie do strategicznych dokumentów dotyczących rozwoju przestrzenno-społeczno-gospodarczego.
4.1. Strategia Rozwoju operacyjny Województwa oraz program

Strategia Rozwoju Województwa Mazowieckiego określa sześć nadrzędnych celów długookresowych, którymi są:     Zwiększenie konkurencyjności metropolii warszawskiej i regionu w układzie europejskim i globalnym. Przeciwdziałanie nadmiernym, społecznie nieakceptowanym dysproporcjom w poziomie rozwoju gospodarczego i warunkach życia ludności w województwie. Poprawa środowiska przyrodniczego Mazowsza Wydłużenie trwania życia mieszkańców województwa mazowieckiego poprzez zmianę stylu życia oraz poprzez zmniejszenie rozpowszechniania chorób, ze szczególnym uwzględnieniem chorób cywilizacyjnych i uzależnień. Ukształtowanie tożsamości kulturowej regionu. Bardziej efektywne wykorzystanie przestrzeni.

 

Niniejszy program rewitalizacji spójny jest z powyższą strategią poprzez tworzenie na omawianym obszarze infrastruktury sportowo-rekreacyjnej, która posłuży zachęcaniu mieszkańców Warszawy do odwiedzania Gminy Góra Kalwaria w celach rekreacyjnych, a także do osiedlania się na jej terenie. Będzie to działanie wspierające rozprzestrzenianie się dobrobytu z terenu aglomeracji warszawskiej, które jest elementem realizacji celu przeciwdziałania dysproporcjom rozwoju gospodarczego. Realizacja omawianego programu jest elementem zrównoważonego rozwoju Gminy Góra Kalwaria, którego ważnym elementem jest poprawa środowiska przyrodniczego obejmująca zgodnie z rozumieniem Strategii Rozwoju Województwa Mazowieckiego oczyszczenie terenu z istniejących zanieczyszczeń, zachowanie walorów skarpy wiślanej i zapewnienie utrzymania w dobrym stanie zabytkowych budynków. Zagospodarowanie omawianego terenu leżącego w centrum miasta w obszarze skarpy wiślanej z optymalnym wykorzystaniem jego walorów, w sposób przynoszący największe korzyści lokalnej społeczności i zgodnie z wizją rozwoju przestrzennego miasta jest działaniem, które przyniesie bardziej efektywne wykorzystanie przestrzeni. Regionalny Program Operacyjny Województwa Mazowieckiego zawiera przełożenie długookresowych celów określonych w Strategii Województwa na konkretne zamierzenia realizowane w ramach RPO WM 2007GÓRA KALWARIA 2012 Strona 36

Lokalny Program Rewitalizacji Miasta Góra Kalwaria na lata 2012 – 2020 projekt aktualizacji

2013. W ramach priorytetu V Wzmacnianie roli miast w rozwoju regionu mówi się, że w celu zapobieżenia dalszej degradacji miast w oparciu o lokalne programy rewitalizacji planowane są działania rewitalizacyjne zmierzające do przekształcenia i wykorzystania obszarów problemowych do celów gospodarczych, edukacyjnych, kulturalnych lub turystycznych. Na terenach gdzie istotnym problemem jest dekapitalizacja zasobów mieszkaniowych, starej zabudowy oraz osiedli, w tym budowanych z wielkiej płyty prowadzona będzie rehabilitacja tkanki miejskiej.

4.2. Strategia Zrównoważonego Piaseczyńskiego

Rozwoju

Powiatu

Strategia Zrównoważonego Rozwoju Miasta i Gminy Góra Kalwaria definiuje misję powiatu jako:

Misją Starostwa Powiatu Piaseczyńskiego, (...)jest prowadzenie polityki równoważenia rozwoju społeczno-gospodarczego i przestrzennego powiatu w ramach złożonego układu osadniczego, jakim jest Obszar Metropolitalny Warszawy - w celu poprawy warunków życia mieszkańców, kształtowania ładu przestrzennego oraz trwałego zachowania walorów przyrodniczych i kulturowych.

Program działań samorządu powiatu piaseczyńskiego we współpracy z samorządami gmin obejmuje zadania i przedsięwzięcia (inwestycyjne i bezinwestycyjne), które uznano na najważniejsze do wykonania w latach 2003 - 2015. Ich realizacja umożliwi osiągnięcie w okresie perspektywicznym przyjętych celów operacyjnych i strategicznych, a tym samym nadrzędnego celu strategii, tj. poprawy warunków życia mieszkańców, kształtowania ładu przestrzennego oraz trwałego zachowania walorów przyrodniczych i kulturowych terytorium wspólnoty. Zadania i przedsięwzięcia zestawiono według celów strategicznych i operacyjnych. Podano przewidywane terminy realizacji poszczególnych przedsięwzięć oraz potencjalne źródła finansowania przedsięwzięć w ramach zadań. Jako strategiczne przyjmuje się cztery równorzędne cele:  Poprawa stanu sanitarnego i wzmocnienie kondycji przyrodniczej powiatu  Usprawnienie komunikacji – zbiorowej i indywidualnej  Rozwój rekreacji i turystyki dla mieszkańców powiatu i warszawy  Zapewnienie mieszkańcom dostępności do usług ponadpodstawowych oraz wysokiego ich standardu Inwestycje w zakresie rewitalizacji zdegradowanego obszaru miejskiego oraz Strona 37

GÓRA KALWARIA 2012

Lokalny Program Rewitalizacji Miasta Góra Kalwaria na lata 2012 – 2020 projekt aktualizacji

zdegradowanego obszaru powojskowego są zgodne z celami nr 1, 3 i 4 Strategii Zrównoważonego Rozwoju Powiat Piaseczyńskiego. Równocześnie działania w zakresie rewitalizacji obszaru powojskowego w Mieście Góra Kalwaria są wyróżnione wśród priorytetowych zadań powiatu.

4.3. Strategia Rozwoju Gospodarczego Gminy
Strategia Rozwoju Miasta i Gminy Góra Kalwaria następująco określa misję Gminy:

„GÓRA KALWARIA GMINĄ DBAJĄCĄ O WYSOKĄ JAKOŚĆ ŻYCIA Z POSZANOWANIEM ŚRODOWISKA I DZIEDZICTWA HISTORYCZNO – KULTUROWEGO.”

Celami strategicznymi, których osiągnięcie pozwoli na zrealizowanie misji są:  WSPIERANIE DZIAŁAŃ SŁUŻĄCYCH ROZWOJOWI MAŁYCH I ŚREDNICH FIRM – AKTYWIZACJA LOKALNYCH PRZEDSIĘBIORCÓW I POBUDZANIE PRZEDSIĘBIORCZOŚCI WŚRÓD SPOŁECZNOŚCI LOKALNEJ STWORZENIE NA TERENIE GMINY DOGODNYCH WARUNKÓW DO INWESTOWANIA W NOWE TECHNOLOGIE. WSPIERANIE ROZWOJU SPOŻYWCZEGO. SEKTORA PRZETWÓRSTWA ROLNO –

   

POPRAWA JAKOŚCI I ZAPEWNIENIE WYSOKIEGO STANDARDU ŻYCIA MIESZKAŃCÓW GMINY. BUDOWA, ROZBUDOWA TECHNICZNEJ GMINY W GOSPODARCZEGO I SPOŁECZNEGO. WYKREOWANIE KALWARIA. I PRZEBUDOWA INFRASTRUKTURY CELU ZAPEWNIENIA JEJ ROZWOJU

ATRAKCYJNOŚCI

TURYSTYCZNEJ

GMINY

GÓRA

Tak ukierunkować wysiłek mieszkańców, aby osiągnąć dobry poziom wykształconego, zdrowego i kulturalnego społeczeństwa, o wysokim poziomie poczucia bezpieczeństwa z jasną perspektywą dalszego rozwoju. Cele strategiczne osiągane będą poprzez realizację celów operacyjnych, polegających na wykonywaniu konkretnych działań (zadań) inwestycyjnych i tzw. „miękkich” (inwestycje niematerialne w sferze społecznej, kulturalnej lub edukacyjnej) określonych w strategii. Omawiany Lokalny Program Rewitalizacji jest w pełni spójny ze Strategią Rozwoju GÓRA KALWARIA 2012 Strona 38

Lokalny Program Rewitalizacji Miasta Góra Kalwaria na lata 2012 – 2020 projekt aktualizacji

Gminy poprzez zgodność z następującymi celami w niej wymienionymi:         Tworzenie nowych stref aktywności gospodarczej – parków technologicznych Zapewnienie szerokiej oferty kulturalnej i sportowo – rekreacyjnej Poprawa stanu bazy mieszkaniowej na terenie gminy Zapewnienie wysokiego poziomu bezpieczeństwa publicznego Rozwój infrastruktury wodno-kanalizacyjnej Poprawa dostępności komunikacyjnej oraz przepustowości wewnętrznego układu drogowego gminy Stymulowanie rozwoju infrastruktury turystyki rekreacyjnej na bazie walorów gminy i dziedzictwa kulturowego. Stymulowanie rozwoju infrastruktury turystyki biznesowej-kongresowej.

4.4. Studium uwarunkowań zagospodarowania przestrzennego

i

kierunków

W uchwalonym w roku 2000 „Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Miasta i Gminy Góra Kalwaria” przyjęto, że rozwój miasta i gminy będzie następował w oparciu o następujące funkcje: 1. funkcje przyrodnicze i ochronne, pozwalające na prawidłowy rozwój funkcji pozostałych 2. produkcja sadownicza i warzywnicza 3. obsługa mieszkańców gminy – mieszkalnictwo, 4. obsługa mieszkańców gminy - administracja, usługi oraz usługi ponadlokalne 5. przemysł, składy, handel hurtowy, obsługa budownictwa, przetwórstwo rolnicze, z dużą ofertą terenową dla inwestorów 6. obsługa ruchu turystycznego i rekreacji dla aglomeracji warszawskiej 7. mieszkalnictwo wynikające z potrzeb aglomeracji warszawskiej 8. unieszkodliwianie odpadów W zakresie dziedzin zagospodarowania związanych z niniejszym programem rewitalizacji Studium Uwarunkowań i Kierunków Zagospodarowania Przestrzennego przewiduje w szczególności: Zapewnienie mieszkańcom szerszego dostępu do usług z zakresu ochrony zdrowia. W przypadku zrealizowania się wariantu intensywnego rozwoju gminy i dynamicznego wzrostu liczby jej mieszkańców niezbędne będzie zwiększenie liczby placówek ochrony zdrowia, zarówno w postaci przychodni świadczących podstawowe usługi jak i w postaci szpitala lub kliniki świadczących usługi specjalistyczne. Jednakże również GÓRA KALWARIA 2012 Strona 39

Lokalny Program Rewitalizacji Miasta Góra Kalwaria na lata 2012 – 2020 projekt aktualizacji

w przypadku wariantu rozwoju umiarkowanego poprawienie jakości i dostępności usług ochrony zdrowia stanie się w koniecznością w horyzoncie kilku lat. Zapewnienie ochrony skarpy wiślanej poprzez ograniczenie zabudowy na tym obszarze do niezbędnej zabudowy siedliskowej uzgodnionej ze Służbami Konserwatorskimi i zachowanie wglądu ze skarpy w dolinę Wisły, a także poprzez ochronę ekspozycji ciągu skarpy wiślanej. Zapewnienie ochrony i konserwacji obiektów budowlanych i urbanistyczno-budowlanych objętych rejestrem i ewidencją Wojewódzkiego Oddziału Służby Ochrony Zabytków Województwa Mazowieckiego. Konieczność utworzenia nowych obiektów oferujących mieszkańcom możliwości spędzania wolnego czasu takich jak świetlice i kluby, w których działać by mogły koła zainteresowań, i w których organizowane by były imprezy kulturalne. Zapotrzebowanie na tego typu ośrodki oceniane jest na 3 do 4 placówek w mieście Góra Kalwaria oraz od 4 do 6 placówek na terenach wiejskich Gminy. Konieczność przygotowania dodatkowych terenów i obiektów sportowo - rekreacyjnych w celu realizacji strategicznych zamierzeń gminy Góra Kalwaria polegających na przyciągnięciu zarówno turystów i osób zainteresowanych rekreacją jak i nowych mieszkańców z obszarów aglomeracji warszawskiej. Przeznaczenie niezabudowanych terenów po byłej jednostce wojskowej położonych w obszarze skarpy wiślanej na cele obiektów turystycznych oraz zachowanie i użytkowanie istniejącej tam substancji mieszkaniowej.

5. Założenia programu rewitalizacji
Atrakcyjność miasta Góra Kalwaria znacznie obniża degradacja infrastruktury oraz przestrzeni miejskiej, a także negatywne zjawiska społeczne prowadzące do marginalizacji części mieszkańców. W celu przekształcenia i wykorzystania tych terenów na cele społeczne lub gospodarcze należy planować działania rewitalizacyjne obejmujące zdegradowany obszar miejski ale również tereny powojskowe oraz infrastrukturę mieszkaniową, w tym starą zabudowę oraz osiedla mieszkaniowe. Przedsięwzięcia planowane do realizacji (projekty) powinny być zlokalizowane na obszarze problemowym wyznaczonym w Lokalnym Programie Rewitalizacji. Projekty te powinny mieć charakter kompleksowy umożliwiający w dalszej perspektywie ożywienie społeczno-gospodarcze terenu. Projekty dotyczące infrastruktury mieszkalnictwa również muszą być zlokalizowane na obszarze problemowym wyznaczonym w LPR. Obszary zdegradowane powinny być wyznaczone z zachowaniem kryteriów wskazanych w Załączniku nr 6 do Szczegółowego Opisu Priorytetów Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Mazowieckiego 2007-2013. Lokalny Program Rewitalizacji Góry Kalwarii zawiera informacje na temat planowanych projektów z podaniem tytułu, miejsca realizacji (lokalizacja, kryteria i wartości referencyjne wskaźników dla obszaru, na którym projekt jest realizowany), okresu realizacji oraz źródeł finansowania. Przy projektach z zakresu infrastruktury mieszkaniowej obligatoryjnie należy wskazać projekty komplementarne. LPR jest dokumentem niezbędnym do ubiegania się o środki Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego na realizację projektów z zakresu odnowy zdegradowanych obszarów miast. Działanie rewitalizacyjne mogą być realizowane w ramach Inicjatywy JESSICA (Joint European Support for Sustainable Investment In City Areas – Wspólne Europejskie Wsparcie GÓRA KALWARIA 2012 Strona 40

Lokalny Program Rewitalizacji Miasta Góra Kalwaria na lata 2012 – 2020 projekt aktualizacji

na Rzecz Trwałego I Zrównoważonego Rozwoju Obszarów Miejskich). JESSICA to inicjatywa uruchomiona przez Komisję Europejską i Europejski Bank Inwestycyjny we współpracy z Bankiem Rozwoju Rady Europy w celu wspierania trwałych i zrównoważonych inwestycji, rozwoju i zatrudnienia na obszarach miejskich. Środki finansowe dostępne w ramach Schematu II służą utworzeniu Funduszu Powierniczego, o którym mowa w art. 44 Rozporządzenia 1083/2006, zarządzanego przez Menadżera. Menadżer Funduszu alokować będzie środki w Funduszu Rozwoju Obszarów Miejskich. Środki będące w dyspozycji Funduszu Rozwoju Obszarów Miejskich wydatkowane będą na inwestycje w partnerstwa publiczno – prywatne i inne projekty miejskie. Projekty realizowane w ramach Inicjatywy JESSICA powinny być zlokalizowane na obszarach objętych Zintegrowanym Planem Rozwoju Obszarów Miejskich (ZIPROM) przygotowanym zgodnie z załącznikiem nr 8 „Zasady przygotowania Zintegrowanych Planów Zrównoważonego Rozwoju Obszarów Miejskich (ZIPROM) w ramach Inicjatywy JESSICA. Przez Zintegrowany Plan Rozwoju Obszarów Miejskich (ZIPROM) należy rozumieć Lokalny Program Rewitalizacji przygotowany zgodnie z wytycznymi wskazanymi w załączniku nr 6 Zasady przygotowania Lokalnych Programów Rewitalizacji lub każdy inny dokument program/plan strategiczny/operacyjny, który spełnia wszystkie wskazane poniżej kryteria:  jest zatwierdzony Uchwałą Rady Miasta,  jest przygotowany wspólnie z partnerami społeczno – gospodarczymi,  jest wieloletni (obejmuje co najmniej obecną perspektywę finansową UE tj. lata 20072013),  został poddany konsultacjom społecznym,  zawiera charakterystykę obszarów zdegradowanych przeznaczonych do odnowy (lokalizacja, kryteria wyboru, wskaźniki),  wskazuje wskaźniki osiągnięcia celów i oczekiwane efekty realizacji, wskazuje indykatywny plan finansowy,  sporządzony zgodnie z unijnymi i polskimi wymaganiami w zakresie oceny oddziaływania na środowisko. Lokalny Program Rewitalizacji miasta Góra Kalwaria spełnia wszystkie powyższe kryteria. Miejski obszar zdegradowany to objęty programem rewitalizacji obszar określony zgodnie z art. 47 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1828/2006. Projekty miejskie realizowane w ramach Inicjatywy JESSICA muszą spełniać co najmniej jeden z poniżej wskazanych kryteriów:  wysoki poziom ubóstwa i wykluczenia,  wysoka stopa długotrwałego bezrobocia,  niekorzystne trendy demograficzne,  niski poziom wykształcenia, wyraźny deficyt kwalifikacji i wysoki wskaźnik przedwczesnego zaniechania nauki,  wysoki poziom przestępczości i wykroczeń,  szczególnie wysoki stopień degradacji środowiska,  niski wskaźnik prowadzenia działalności gospodarczej,  wysoka liczba imigrantów, grup etnicznych i mniejszościowych lub uchodźców,  porównywalnie niski poziom wartości nieruchomości, GÓRA KALWARIA 2012 Strona 41

Lokalny Program Rewitalizacji Miasta Góra Kalwaria na lata 2012 – 2020 projekt aktualizacji

niski poziom wydajności energetycznej budynków.

5.1. Okres realizacji Lokalnego Programu Rewitalizacji
Okres realizacji Lokalnego Programu Rewitalizacji Obszarów w Górze Kalwarii przewidziany jest na lata 2012-2020. W tym okresie czasowym zostaną wyznaczone przykładowe rozwiązania projektowe, zasygnalizowane na etapie opracowywania Programu przez potencjalnych wykonawców inwestycji jednocześnie beneficjentów funduszy Unii Europejskiej. Należy jednak zaznaczyć, iż lista ta nie będzie zamknięta i każdy podmiot spełniający cele LPR będzie mógł realizować swoje zadania. Taki warunek jest szczególnie ważny w przypadku korzystania z funduszy pomocowych Unii Europejskiej, gdyż należy wykazać zgodność projektu z założeniami LPR. W ramach niniejszego LPR zostaną także wskazane przesłanki, które będą decydować o podstawach merytorycznych rozwiązań projektowych rozpoczynających swój bieg w tym okresie. Warunkiem realizacji projektów w ramach Programu będzie spełnianie celów wyznaczonych dla poszczególnych obszarów wsparcia. Skutki realizacji zadań zbieżnych z założeniami Lokalnego Programu Rewitalizacji Obszarów Powojskowych powinny znaleźć silne odzwierciedlenie w pracach nad dokumentami strategicznymi tworzonymi na okres po roku 2012.

5.2. Cel nadrzędny rewitalizacji

i

cele

strategiczne

programu

Celem nadrzędnym programu rewitalizacji jest rewitalizacja społeczna i gospodarcza obszarów powojskowych na terenie Góry Kalwarii, ale także tereny leżące w strefie zabytkowej miasta, miejsca zieleni miejskiej oraz tereny największej spółdzielni mieszkaniowej w Górze Kalwarii. Biorąc pod uwagę przedstawione uwarunkowania dotyczące programu za strategiczne cele programu, których realizacja doprowadzić ma do osiągnięcia celu nadrzędnego, uznane zostały:      Rozwiązywanie problemów społecznych i przezwyciężenie kryzysu i zastoju gospodarczego na terenie objętym programem i jego oddziaływaniem. Aktywizacja na danym obszarze procesów rozwoju społeczno – gospodarczego. Osiągnięcie celów ochrony środowiska naturalnego i zachowania walorów przyrodniczych rewitalizowanego obszaru. Zachowanie dziedzictwa kulturowego w znajdujących się na rewitalizowanym obszarze. postaci zabytkowych budynków

Włączenie funkcjonalne i estetyczne obszaru po byłej jednostce wojskowej w całościowy organizm centrum Miasta Góra Kalwaria. GÓRA KALWARIA 2012 Strona 42

Lokalny Program Rewitalizacji Miasta Góra Kalwaria na lata 2012 – 2020 projekt aktualizacji

 

Wykorzystanie atutów rewitalizowanego strategicznych planów rozwoju gminy.

obszaru

dla

wsparcia

realizacji

Zagospodarowanie obszaru po byłej jednostce wojskowej w sposób w pełni spójny z dotychczasową kompleksową wizją zagospodarowania przestrzennego gminy Góra Kalwaria.

Cele te są zbieżne z celami określonymi w Strategii Rozwoju Powiatu Piaseczyńskiego, Strategii Rozwoju Miasta i Gminy Góra Kalwaria, Strategii Rozwoju Województwa Mazowieckiego oraz w Szczegółowym Opisie Priorytetów Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Mazowieckiego 2007 – 2013.

5.3. Zasięg terytorialny i uzasadnienie

rewitalizowanego

obszaru

Ogólnym wyznacznikiem decydującym o opracowaniu LPR jest wyraźny kryzys miejski lub zapotrzebowanie na odnowę społeczno-gospodarczą. Obszar zdegradowany przeznaczony do odnowy określa się w oparciu o kryteria, wskaźniki i ich wartości referencyjne (zgodnie ze Szczegółowym Opisem Priorytetów Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Mazowieckiego 2007-2013). Kryteria, które wzięto pod uwagę przy wskazaniu zdegradowanego obszaru miejskiego do rewitalizacji Góry Kalwarii, to: 1. Kryterium (K1): wysoki poziom ubóstwa i wykluczenia wskaźnik W1 - Liczba osób korzystających z zasiłków pomocy społecznej na 1 tys. ludności źródło: Ośrodek Pomocy Społecznej w Górze Kalwarii 2. Kryterium (K2): wysoki poziom przestępczości i wykroczeń wskaźnik W2 - Liczba przestępstw na 1 tys. ludności źródło: Komisariat Policji w Górze Kalwarii 3. Kryterium (K3): porównywalnie niski poziom wartości zasobu mieszkaniowego wskaźnik W3 - Liczba budynków wybudowanych przed rokiem 1989/do ogólnej liczby budynków (w %) źródło: Referat Gospodarki Komunalnej W delimitacji obszaru do rewitalizacji uwzględniono również degradację infrastruktury i przestrzeni miejskiej, konieczność ochrony licznych zabytków, w tym wyjątkowego założenia urbanistycznego na planie krzyża łacińskiego oraz tereny powojskowe. Diagnoza w tym zakresie została przeprowadzona metodą opisową. W ten sposób w granicach miasta zakreślono obszar wskazany na mapie Góra Kalwaria – granice obszaru wskazanego do GÓRA KALWARIA 2012 Strona 43

Lokalny Program Rewitalizacji Miasta Góra Kalwaria na lata 2012 – 2020 projekt aktualizacji

rewitalizacji.

W obszarze tym znajdują się następujące ulice: ul. Dominikańska, ul. 3-go Maja, ul. Księdza Zygmunta Sajny, ul. J. Piłsudskiego, ul. Świętego Antoniego, ul. Pijarska do ul. Stefana Wyszyńskiego, ul. Strażacka, ul. Biskupa Wierzbowskiego, ul. Szpitalna, ul. Lipkowska (początek do nr 6)

GÓRA KALWARIA 2012

Strona 44

Lokalny Program Rewitalizacji Miasta Góra Kalwaria na lata 2012 – 2020 projekt aktualizacji

GÓRA KALWARIA 2012

Strona 45

Lokalny Program Rewitalizacji Miasta Góra Kalwaria na lata 2012 – 2020 projekt aktualizacji

Dane statystyczne zbierano na poziomie w/w ulic. Poziom ubóstwa i wykluczenia społecznego jest jednym z najważniejszych kryteriów delimitacji obszaru rewitalizacji. Wskaźnikiem je opisującym jest liczba osób korzystających z zasiłków pomocy społecznej na 1 tys. ludności (W1). Łączna liczba świdczeniobiorców w mieście Góra Kalwaria wynosi 360 osób (dane OPS w Górze Kalwarii, 2010 r.). Ponad połowa (191 osób) z nich to mieszkańcy zdegradowanego obszaru miejskiego w centrum Góry Kalwarii. Wskaźnik W1 przyjmuje wartość 66,6. Jest to wartość zbliżona do wartości tego wskaźnika dla województwa mazowieckiego, która wynosi 70 (wartość referencyjna, 2006 r). Tak wysoki poziom tego wskaźnika świadczy o wyraźnej koncentracji tego problemu na zdegradowanym obszarze miasta. Tabela. Liczba osób korzystających z zasiłków pomocy społecznej – osoby, które zgodnie z ustawą z dnia12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2004 r. Nr 64, poz. 593 z późn. zm.) są uprawnione o ubieganie się o przyznanie świadczenia pieniężnego z pomocy społecznej:
L P. NAZWA ULICY ul. Dominikańska ul. 3-go Maja ul. Księdza Zygmunta Sajny ul. J. Piłsudskiego ul. Świętego Antoniego ul. Pijarska do ul. Stefana Wyszyńskiego ul. Strażacka, ul. Biskupa Wierzbowskiego, ul. Szpitalna, ul. Lipkowska (początek do nr 6) RAZEM ŁĄCZNA LICZBA ŚWIADCZENIOBIORCÓW W CAŁYM MIEŚCIE LICZBA ŚWIADCZENIOBIORCÓW 17 9 16 19 1 24 4 0 101 0

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10

191 360

Kolejnym wybranym do analizy kryterium wyznaczenia obszaru do rewitalizacji jest przestępczość, która często towarzyszy innym zjawiskom społecznie negatywnym. Jej poziom jest przeliczany przez liczbę mieszkańców, choć oznaczana jest według miejsca popełnienia przestępstwa, a nie ze względu na adres zamieszkania osoby, która dokonała dane GÓRA KALWARIA 2012 Strona 46

Lokalny Program Rewitalizacji Miasta Góra Kalwaria na lata 2012 – 2020 projekt aktualizacji

przestępstwo. Tabela Liczba przestępstw stwierdzonych na terenie miasta Góra Kalwaria – w rozbiciu na ich miejsce popełnienia.
L P. NAZWA ULICY ul. Dominikańska ul. 3-go Maja ul. Księdza Zygmunta Sajny ul. J. Piłsudskiego ul. Świętego Antoniego ul. Pijarska do ul. Stefana Wyszyńskiego ul. Strażacka, ul. Biskupa Wierzbowskiego, ul. Szpitalna, ul. Lipkowska (początek do nr 6) RAZEM ŁĄCZNA LICZBA PRZESTĘPSTW STWIERDZONYCH W CAŁYM MIEŚCIE LICZBA PRZESTĘPSTW STWIERDZONYCH 26 4 2 4 1 14 1 0 0 0

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10

52 161

Niespełna 30% przestępstw popełnionych w mieście miało miejsce na obszarze zdegradowanym. Według danych Komisariatu Policji w Górze Kalwarii wskaźnik przestępstw na tym obszarze w przeliczeniu na 1 tys. mieszkańców wynosi 18,14. Obraz ten uzupełniają liczne przypadki wandalizmu i zachowań chuligańskich występujące na opisywanym obszarze, a które mieszkańcy miasta obserwują bardzo często. Przypadki zakłócenia porządku publicznego (picie alkoholu) sprawiają, że wieczorami mieszkańcy miasta Góra Kalwaria starają się omijać okolice byłej jednostki wojskowej. Wybrane do analiz kryterium (K3) porównywalnie niski poziom wartości zasobu mieszkaniowego nie ma charakteru społecznego. Większość budynków, w tym obiektów mieszkalnych (budynki mieszkalne ul. Dominikańska 3, 5, 8, 10, 44, 44b, ul. Lipkowska 2, 4/4a, 6, ul. Pijarska 1-13, 2, 4, 6, 8, 14, 15, 23, 25, 27, 29, 31, 34, 51, 53, ul. ks. Z. Sajny 3, 7, 14, 35, 45, ul. Piłsudskiego 4, 5, 7,10, 13, 27) znajdujących się na analizowanym obszarze zostało wybudowanych przed 1989 r. Według danych Referatu Gospodarki Komunalnej liczba budynków wybudowanych przed rokiem 1989 do ogólnej liczby budynków na podanych ulicach wynosi w przybliżeniu ok. 90%. Trzeba pamiętać, że nie bez powodu większość terenu wyznaczonego do rewitalizacji objęte jest ochroną konserwatorską. Spośród 63 zabytków zlokalizowanych w mieście Góra Kalwaria i znajdujących się GÓRA KALWARIA 2012 Strona 47

Lokalny Program Rewitalizacji Miasta Góra Kalwaria na lata 2012 – 2020 projekt aktualizacji

w wykazie zabytków nieruchomych wpisanych do rejestru oraz znajdujących się w ewidencji Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków, aż 53 położonych jest w obrębie analizowanego obszaru zdegradowanego w centrum miasta. W obrębie analizowanego obszaru znajduje się również spółdzielnia mieszkaniowa (11 wielorodzinnych bloków, wybudowanych jeszcze przed 1989 r.). Podsumowując do wsparcia został wskazany obszar w centrum miasta obejmujący zdegradowane tereny miejskie, przylegający do nich obszar powojskowy oraz tereny zarządzane przez spółdzielnię mieszkaniową w Górze Kalwarii. Obszar ten zamieszkuje 2 867 osób (dane Insp. ds. Ewidencji Ludności w Urzędzie Miasta Góry Kalwaria), zatem około 25% mieszkańców Góry Kalwarii. Bloki przy ul. Pijarskiej zamieszkuje 724 osoby. Tabela. Liczba mieszkańców obszaru rewitalizacji.
L P. NAZWA ULICY ul. Dominikańska ul. 3-go Maja ul. Księdza Zygmunta Sajny ul. J. Piłsudskiego ul. Świętego Antoniego ul. Pijarska (1-47) do ul. Stefana Wyszyńskiego ul. Strażacka, ul. Biskupa Wierzbowskiego, ul. Szpitalna, ul. Lipkowska (początek do nr 6) RAZEM LICZBA MIESZKAŃCÓW 920 117 458 19 28 375 56 24 504 70

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10

2 867

Obszar ten został wskazany do wsparcia w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Mazowieckiego na podstawie wskaźników społecznej degradacji dotyczących ubóstwa i wykluczenia i przestępczości oceny wartości zasobu mieszkaniowego.

GÓRA KALWARIA 2012

Strona 48

Lokalny Program Rewitalizacji Miasta Góra Kalwaria na lata 2012 – 2020 projekt aktualizacji

Dodatkowo wzięto pod uwagę poziom wartości zasobu mieszkaniowego oraz uwarunkowania przestrzenne (obszary objęte ochroną konserwatorską, tereny po zlikwidowanej jednostce wojskowej, blokowisko należące do spółdzielni mieszkaniowej). Obiekty zabytkowe na zdegradowanym obszarze miejskim podlegają ciągłej dewastacji i popadają w ruinę (np. Pałac Biskupi dawny Sąd Pokoju). Miasto i Gmina Góra Kalwaria traci wskutek tego elementy jednego z najciekawszych architektonicznie i turystycznie zabytkowych zespołów miejskich. Od momentu zlikwidowania jednostki wojskowej i opuszczenia tego terenu przez wojsko na wiosnę 2002 roku nie jest on wykorzystywany w przemyślany i dostosowany do jego walorów sposób. Teren jest położony w centrum miasta stanowiąc atrakcyjną lokalizację na usytuowanie tam obiektów handlowo - usługowych, rekreacyjno-sportowych, czy jednostek świadczących usługi publiczne. Jego walory przyrodniczo – krajobrazowe, czyli położenie na skarpie wiślanej oraz istniejące zalesienie terenu dodatkowo predestynują go do funkcji publicznych i sportowo – rekreacyjnych. Tymczasem część budynków stoi tam pusta, część użytkowana jest jako garaże, w jednym prowadzona jest działalność gospodarcza, a w jednym siedziba oddziału Sądu Rejonowego. Duża część obiektów w rodzaju budynków magazynowych, garażowych i obsługowych dla ciężkiego sprzętu, budowle o przeznaczeniu wojskowym, zbiorniki paliw nie mają zastosowania na tak położonym terenie. Teren wymaga usunięcia zanieczyszczeń produktami ropopochodnymi i innymi. Teren leży w strefie ochrony konserwatorskiej i niektórym znajdującym się tam budynkom należy zapewnić remont i konserwację. Zatem na wybór objęcia obszaru po jednostce wojskowej procesem GÓRA KALWARIA 2012 Strona 49

Lokalny Program Rewitalizacji Miasta Góra Kalwaria na lata 2012 – 2020 projekt aktualizacji

rewitalizacji wpłynęły takie czynniki jak:        zły stan infrastruktury technicznej – sieci wodociągowej, kanalizacyjnej oraz cieplnej, olbrzymia degradacja infrastruktury na omawianym terenie zdegradowane obiekty pokoszarowe, występowanie patologii społecznych (liczne dewastacje, alkoholizm), brak zagospodarowania terenu, zanieczyszczenie środowiska odpadami ropopochodnymi, występowania ponadnormatywnego hałasu z sąsiadującej z terenem drogi krajowej.

W centrum miasta znajduje się teren spółdzielni mieszkaniowej (11 wielorodzinnych bloków, wybudowanych jeszcze przed 1989 r.) przy ul. Pijarskiej i ul. Wyszyńskiego. Budynki wyposażone są w wodociągi, wszystkie mieszkania posiadają wodę bieżącą. Na osiedlu tym znajduje się 517 lokali mieszkalnych w tym lokatorskich 9 a reszta - 508 spółdzielczo- własnościowych. Osiedle Kardynała Wyszyńskiego/Pijarska. wymaga wręcz natychmiastowych remontów instalacji co. i pionów zimnej wody(ogólnodostępnej ciepłej wody na tym osiedlu nie ma). Każdy z budynków posiada przestarzałą aluminiową, w dużej części utlenioną instalację elektryczną wymagającą wymiany. Zidentyfikowane na tym obszarze projekty przyniosą trwałe wartości dla rozwoju nie tylko tego obszaru, ale również obszarów ościennych jaki i całej gminy. Z pewnością projekty lokalizowane na tym terenie nie będą kierowane wyłącznie do jego mieszkańców. Ze względu na funkcje centrum miasta jako obszaru obsługującego ruch turystyczny oraz przede wszystkim obszaru centrum administracyjnego i finansowego miasta obszar ten należy uznać za priorytetowy przy projekcji działań przestrzennych, gospodarczych i społecznych. Jednocześnie, zgodnie z politykami rządowymi i regionalnymi w zakresie rewitalizacji, wskazanie obszaru centralnego do wsparcia, posiadającego bardzo istotne dla miasta walory kulturowe i turystyczne należy uznać za właściwe.

5.4. Program rewitalizacji dla miasta Góra Kalwaria na lata 2012 – 2020 z rozpisaniem na konkretne działania
Poniżej zostały przedstawione inwestycje przewidziane do realizacji w ramach rewitalizacji przestrzennej. Projekty te w dużej mierze dotyczą również opisywanej w dalszej części sfery kulturalnej, mieszkaniowej, jak i społecznej. Zatem trudno w przypadku niektórych z nich jednoznacznie je zaliczyć do jednej z opisywanych sfer funkcjonalnych. Nie wpływa to jednakże na możliwość realizacji inwestycji w ramach Lokalnego Programy Rewitalizacji, gdyż projekty zaplanowane przez potencjalnych beneficjentów mogą mieć charakter kompleksowy, obejmujący wiele aspektów rewitalizacji (np. zagospodarowanie terenu po - wojskowego powiązane z adaptacją budynków na cele kulturalne, mieszkaniowe GÓRA KALWARIA 2012 Strona 50

Lokalny Program Rewitalizacji Miasta Góra Kalwaria na lata 2012 – 2020 projekt aktualizacji

czy sportowe, zagospodarowanie skarpy wiślanej, miejsc zieleni miejskiej oraz terenów spółdzielni mieszkaniowej). Zgodnie z uszczegółowieniem do RPO WM Lokalny Program Rewitalizacji powinien zawierać informacje na temat planowanych projektów z podaniem tytułu, miejsca realizacji (lokalizacja, kryteria i wartości referencyjne wskaźników dla obszaru, na którym projekt jest realizowany), okresu realizacji oraz źródeł finansowania. Przy projektach z zakresu infrastruktury mieszkaniowej obligatoryjnie należy wskazać projekty komplementarne. Projekty realizowane na wyznaczonym w LPR obszarze przede wszystkim mogą być finansowane ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego. RPO WM zawiera Priorytet V Wzmacnianie roli miast w rozwoju regionu, Działanie 5.2 Rewitalizacja miast. W celu zapobieżenia dalszej degradacji miast w oparciu o lokalne programy rewitalizacji planowane są działania rewitalizacyjne zmierzające do przekształcenia i wykorzystania obszarów problemowych do celów gospodarczych, edukacyjnych, kulturalnych lub turystycznych. W ramach kompleksowych przedsięwzięć rewitalizacyjnych wspierane mogą być działania ukierunkowane na rozwój społeczno-gospodarczy i podniesienie jakości życia społeczności lokalnych obejmujące m.in.: rewaloryzacje, modernizację i adaptację zabudowy historycznej miast, w tym na cele turystyczne. Przedsiębiorcy i instytucje z otoczenia biznesu prowadzący działalność na obszarze rewitalizowanym wspierane mogą być w ramach priorytetu I Tworzenie warunków dla rozwoju potencjału innowacyjnego i przedsiębiorczości na Mazowszu i II Przyspieszenie e-rozwoju Mazowsza RPO WM. Obecnie alokacja na Działanie 5.2 została wyczerpana. Nie dotyczy to jednak Inicjatywy JESSICA. Na Inicjatywę JESSICA w Województwie Mazowieckim przeznaczone zostało 40 mln EUR. Środki te pochodzą z następujących Działań Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Mazowieckiego 2007-2013: Działanie 1.6 „Wspieranie powiązań kooperacyjnych o znaczeniu regionalnym” Działanie 4.3 “Ochrona powietrza, energetyka” oraz Działanie 5.2 “Rewitalizacja miast” Co do zasady projekty realizowane w ramach Inicjatywy JESSICA powinny generować dochód. Ponadto, ze względu, iż inicjatywa JESSICA wykorzystuje część alokacji regionalnego programu operacyjnego projekty realizowane w ramach ww. inicjatywy muszą spełniać wszelkie wymagania z niego wynikające. Zatem w ramach Inicjatywy JESSICA na Mazowszu na wsparcie mogą liczyć również projekty z zakresu rewitalizacji miast. Inicjatywa JESSICA jest dostępna zarówno dla projektów realizowanych przez podmioty publiczne, w partnerstwie publiczno-prywatnym, jak i tych realizowanych wyłącznie przez sektor prywatny. Projekty realizowane w ramach Inicjatywy JESSICA powinny być zlokalizowane na obszarach objętych Zintegrowanym Planem Rozwoju Obszarów Miejskich (ZIPROM) przygotowanym zgodnie z załącznikiem nr 8 „Zasady przygotowania Zintegrowanych Planów Zrównoważonego Rozwoju Obszarów Miejskich (ZIPROM) w ramach Inicjatywy JESSICA. Podczas ubiegania się o środki w ramach Inicjatywy JESSICA przez Zintegrowany Plan Rozwoju Obszarów Miejskich (ZIPROM) należy rozumieć Lokalny Program Rewitalizacji przygotowany zgodnie z wytycznymi wskazanymi GÓRA KALWARIA 2012 Strona 51

Lokalny Program Rewitalizacji Miasta Góra Kalwaria na lata 2012 – 2020 projekt aktualizacji

w załączniku nr 6 Zasady przygotowania Lokalnych Programów Rewitalizacji lub każdy inny dokument - program/plan strategiczny/operacyjny, który spełnia kryteria zamieszczone w uszczegółowieniu do RPO WM. LPR miasta Góra Kalwaria został opracowany w oparciu o załącznik nr 6 i zawarte w nim kryteria dlatego jest również ZIPROM. JESSICA jest mechanizmem zwrotnym finansowania miejskich inwestycji. Projekty w ramach tej inicjatywy będą finansowane za pomocą preferencyjnych pożyczek udzielanych do 75% całkowitych kosztów kwalifikowanych projektu. Możliwość finansowania projektów rewitalizacyjnych otwiera się także w nowej edycji Norweskiego Mechanizmu Finansowego (NMF) i Mechanizmu Finansowego Europejskiego Obszaru Gospodarczego (EOG). Okres przyznawania dofinansowania w ramach tych mechanizmów upłynie 30 kwietnia 2014 r., natomiast okres kwalifikowalności wydatków w ramach wyłonionych projektów zakończy się 30 kwietnia 2016 r. Proces podziału środków z NMF i EOG będzie polegał na tzw. podejściu programowym. Utworzonych zostanie 19 programów zorientowanych na osiąganie założonych celów, rezultatów i wyników. Wśród nich program „Konserwacja i rewitalizacja dziedzictwa kulturowego i naturalnego”, którego operatorem będzie Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Pomoc finansowa z NMF i EOG na lata 2009 – 2014 nie przekracza 85% wydatków kwalifikowalnych programu. Pierwsze nabory wniosków planowane są na pierwszą połowę 2012 r. Jeszcze innym sposobem na finansowanie projektów rewitalizacyjnych może być wspomniane już wcześniej Partnerstwo Publiczno-Prywatne (PPP). PPP to współpraca podmiotu publicznego i partnera prywatnego, która charakteryzuje się długoletnim okresem umowy (nawet dwadzieścia, trzydzieści lat), wspólną realizacją przedsięwzięcia przez strony oraz podziałem elementów ryzyka pomiędzy stronami. Podstawowe modele PPP możliwe do realizacji w Polsce to koncesja na roboty budowlane, koncesja na usługi, PPP –z wyborem partnera prywatnego w oparciu o przepisy Prawa zamówień publicznych oraz PPP –z wyborem partnera prywatnego w oparciu o przepisy ustawy o koncesji na roboty budowlane lub usługi. Wariant PPP, w którym ma być realizowane przedsięwzięcie powinien być wynikiem prac analitycznych –na tej podstawie powinna zapadać decyzja. O tym, czy zobowiązania z tytułu przedsięwzięcia PPP będą wpływały na zadłużenie jednostki samorządu terytorialnego decydować będzie podział ryzyka. Zgodnie z decyzją Eurostatu, aktywa zaangażowane w partnerstwo publiczno-prywatne powinny być klasyfikowane jako aktywa nie należące do sektora publicznego (poza bilansem sektora publicznego), jeśli spełnione są równocześnie dwa warunki:  partner prywatny ponosi ryzyko budowlane.  partner prywatny ponosi ryzyko dostępności lub ryzyko popytu. W kontekście rewitalizacji PPP może być sposobem na realizację projektów mających na celu odnowę lub pozyskanie nowych zasobów mieszkaniowych. Co ważne projekty realizowane w tej formule mogą być dofinansowane z inicjatywy JESSICA (w ramach tego programu są traktowane priorytetowo) jak również z NMF i EOG. Przy poszukiwaniu źródeł finansowania inwestycji rewitalizacyjnych warto też rozważyć powołanie spółki komunalnej. Zwłaszcza w kontekście nowej definicji długu GÓRA KALWARIA 2012 Strona 52

Lokalny Program Rewitalizacji Miasta Góra Kalwaria na lata 2012 – 2020 projekt aktualizacji

publicznego (Rozporządzenie z 23 grudnia 2010 r. w sprawie szczegółowego sposobu klasyfikacji tytułów dłużnych zaliczanych do państwowego długu publicznego, w tym do długu Skarbu Państwa), która włączyła do zadłużenia jednostek samorządu terytorialnego takie tytuły, które do końca 2010 r. nie były zaliczane do długu. Samorząd do każdego zadania może powołać celową spółkę komunalną. Spółka emituje obligacje przychodowe. Środki pozyskiwane z emisji przeznaczane są na inwestycje. Przychody z takich inwestycji przeznaczane są na spłatę zobowiązań wynikających z emisji obligacji przychodowych. Zaletą obligacji przychodowych jest to, że wpływają one na zadłużenie jedynie częściowo. Obligacje przychodowe wpływają na wskaźnik 60% (zadłużenie nie może przekraczać 60% dochodów JST w danym roku budżetowym), ale już nie wpływają na wskaźnik 15% (w danym roku łączna kwota spłat z tytułu m.in. emisji obligacji wraz z odsetkami nie może być wyższa niż 15% planowanych dochodów JST ).W przypadku emisji obligacji przychodowych to ta spółka odpowiada całym majątkiem i wszystkimi przychodami, a nie JST. W przypadku obligacji przychodowych samorząd angażuje się w przedsięwzięcie umową wsparcia podwyższającą kapitał spółki. Obligacje przychodowe emitowane przez spółki komunalne mogą być więc wyjściem w sytuacji ograniczania możliwości zadłużania się JST. Samorząd wykorzystując autonomiczność samorządowych osób prawnych, finansuje inwestycje poprzez spółkę komunalną. Przewiduje się realizację następujących zadań inwestycyjnych w ramach programu rewitalizacji:

Przeniesienie placówki kulturalnej do budynku byłej świetlicy – tzw. ―Domu żołnierza, ponieważ obecny (wynajmowany) budynek Ośrodka Kultury nie zaspokaja potrzeb lokalowych tej placówki, która ma swoją siedzibę w budynku Ochotniczej Straży Pożarnej w Górze Kalwarii (ul. Ks. Sajny 14). Inwestycja będzie polegała na przeprowadzeniu gruntownego remontu budynku oraz dostosowaniu go do potrzeb działalności Ośrodka Kultury w Górze Kalwarii (przewidywany czas realizacji 2012 / 2013). Koszt inwestycji ok. 2 000 000,00 zł , zadanie gminy

 Budowa pierzei ul. Dominikańskiej w Górze Kalwarii (przewidywany czas realizacji 2013-2015) . Szacunkowy koszt inwestycji: 8 500 000,00 zł, inwestor prywatny.

Przeznaczenie terenu byłego placu apelowego na potrzeby placu miejskiego z zielenią (przewidywany czas realizacji po 2015 roku). Szacunkowy koszt inwestycji: 850 000,00 zł, zadanie gminy. Remont dawnego budynku koszarowego tzw. „3” z przeznaczeniem na usługi administracji publicznej lub inne usługi (przewidywany czas realizacji po 2014 roku). Szacunkowy koszt inwestycji: 4 500 000,00 zł, zadanie powiatu.

GÓRA KALWARIA 2012

Strona 53

Lokalny Program Rewitalizacji Miasta Góra Kalwaria na lata 2012 – 2020 projekt aktualizacji

Utworzenie parku miejskiego z trasami spacerowymi wzdłuż skarpy wiślanej, z dojściem do podnóża skarpy Cedronu, (przewidywany czas realizacji rok 2013/2015), wraz z infrastrukturą rekreacyjno-sportową. Szacunkowy koszt inwestycji: 1 000 000,00 zł , inwestor prywatny. Wyburzenie zdewastowanych i wyeksploatowanych budynków magazynowych i pozostałych na terenie byłej jednostki wojskowej uznanych za nieprzydatne lub kolidujące z koncepcją wykorzystania terenu sukcesywnie w miarę potrzeb (realizacja do 2020 roku). Szacunkowy koszt inwestycji: 400 000,00 zł, zadanie gminy. Usunięcie istniejących na terenach byłej JW powojskowych zanieczyszczeń gruntu (przewidywany czas realizacji 2015 – 2020). Szacunkowy koszt inwestycji: 300 000,00 zł, zadanie gminy. Modernizację sieci ciepłowniczej, wodociągowej, sanitarnej i deszczowej na zdegradowanym obszarze miejskim i powojskowym zapewne wpłynie na zwiększenie atrakcyjności inwestycyjnej obszaru (przewidywany czas realizacji do 2020 roku). Pierwszy etap modernizacja w drodze ul. por. J. Białka został wykonany w roku 2009. Szacunkowy koszt inwestycji: 4 000 000,00 zł, zadanie wspólne gminy i powiatu. Budowa hali sportowej przy Zespole Szkół Zawodowych (przewidywany czas realizacji rok 2012 / 2014). Szacunkowy koszt inwestycji: 8 000 000,00 zł, zadanie wspólne gminy i powiatu. Modernizacja sieci dróg na terenie miasta Góra Kalwaria (przewidywany czas realizacji rok 2012/2020), Szacunkowy koszt inwestycji: 5 000 000,00 zł, zadanie powiatu i gminy. Rewitalizacja spółdzielczych osiedli mieszkaniowych, wykonanie termoizolacji budynków mieszkalnych, wymiana i renowacja istniejących instalacji wewnętrznych z wykorzystaniem źródeł odnawialnych, przebudowa wraz z dociepleniem dachów, dostosowanie budynków dla potrzeb osób niepełnosprawnych, renowacja zieleni i chodników wewnątrz osiedlowej, budowa wewnątrz osiedlowych placów zabaw dla dzieci (przewidywany czas realizacji rok 2012 / 2020). Szacunkowy koszt inwestycji: 31 750 000,00 zł, zadanie Spółdzielni Mieszkaniowej. Gruntowny remont budynków mieszkalnych będących w zasobach Administracji Budynków Komunalnych z wyposażeniem ich w niezbędne media (przewidywany czas realizacji do 2020 roku). Szacunkowy koszt inwestycji: 18 000 000,00 zł, zadanie gminy.

GÓRA KALWARIA 2012

Strona 54

Lokalny Program Rewitalizacji Miasta Góra Kalwaria na lata 2012 – 2020 projekt aktualizacji

Przywrócenie dawnej świetności kamienicom w centrum miasta (przewidywany czas realizacji do 2020 roku). Szacunkowy koszt inwestycji: 4 000 000,00 zł, inwestor prywatny. Rewitalizacja obiektów pożydowskich, (przewidywany czas realizacji do 2020 roku). Szacunkowy koszt inwestycji: 4 000 000,00 zł, inwestor prywatny. Rewitalizacja skwerów i miejsc zieleni miejskiej, (przewidywany czas realizacji rok 2012/2015) Szacunkowy koszt inwestycji: 2 500 000,00 zł, zadanie gminy. Rewitalizacja zabytkowych pomników wojennych i mogił, (przewidywany czas realizacji do 2020 roku). Szacunkowy koszt inwestycji: 50 000,00 zł, zadanie gminy. Remont Pałacu Biskupiego, (przewidywany czas realizacji rok 2013 / 2014) Szacunkowy koszt inwestycji: 2 000 000,00 zł, zadanie gminy. Iluminacja Zamku Książąt Mazowieckich w Czersku (przewidywana realizacja 2012rok) Szacunkowy koszt inwestycji: 100 000,00 zł, zadanie gminy. Iluminacja centrum Góry Kalwarii, która pozwoli na podniesienie atrakcyjności turystycznej miasta, (przewidywana realizacja 2013/2015). Szacunkowy koszt inwestycji: 500 000,00 zł, zadanie gminy oraz właścicieli nieruchomości

Łączny koszt zadań:
     

gmina: 26.200.000,00 zł powiat: 4.500.000,00 zł wspólnie gmina i powiat: 17.000.000,00 zł inwestorzy prywatni: 17.500.000,00 zł inwestorzy prywatni i gmina: 500.000,00 zł Spółdzielnia Mieszkaniowa: 31.750.000,00 zł

Rewitalizacja budynków mieszkaniowych polegać będzie na ich gruntownym remoncie włącznie w wymianą lub naprawą dachów, ścian, wymianą klatek schodowych, instalacji, okien i drzwi. Nadmienić należy, że większość z budynków znajduje się w strefie konserwatorskiej i nie była remontowana od czasów zakończenia wojny. Niektóre z nich są w stanie bardzo złym. GÓRA KALWARIA 2012 Strona 55

Lokalny Program Rewitalizacji Miasta Góra Kalwaria na lata 2012 – 2020 projekt aktualizacji

Utworzenie i utrzymanie parkowo-rekreacyjnego charakteru terenów dawnej JW oraz obszarów położonych na skarpie zostanie osiągnięte poprzez:  ograniczenie wysokości budynków w bezpośredniej bliskości skarpy do 2 kondygnacji (niski parter, piętro, poddasze użytkowe lub mieszkalne) oraz - w dalszej od skarpy części - do 3 kondygnacji (niepodpiwniczonych - na płycie fundamentowej stanowiącej tzw. akumulator ciepła) dopasowanie architektury kompleksu do charakteru zabudowy miasta i sylwetki miasta od strony mostu na Wiśle, zachowanie istniejącej zieleni wysokiej w maksymalnie możliwym stopniu i jej uzupełnienie,

 

W zakresie zasobów mieszkaniowych przewiduje się realizację następujących zadań inwestycyjnych:

1 2

1. Nazwa zadania 2. Miejsce realizacji

Renowacja osiedla Pijarska/Wyszyńskiego i Skierniewicka/Budowlanych Góra Kalwaria ul. S. Wyszyńskiego, ul. Budowlanych Pijarska, ul. Kard. ul. Skierniewicka,

3

3. Rys historyczny i opis stanu istniejącego obiektu objętego projektem

Osiedle Pijarska-Wyszyńskiego powstało w latach 60 i 70-tych. Budynki wielorodzinne wybudowane w technologii konstrukcji uprzemysłowionej wielkoblokowej. Osiedle Skierniewicka – Budowlanych powstało w latach 80-tych. Budynki wielorodzinne były wybudowane w technologii OWT67/NW. W procesie budowlanym były wykorzystane płyty azbestowe. Osiedla nie były budowane z uwzględnieniem potrzeb osób niepełnosprawnych, starszych i dzieci. Zastosowane w budowie technologie nie spełniają obecnych norm termicznych i jakościowych dla budynków wielorodzinnych. Nie pozwalają na zmniejszenie zużycia energii i wody.

4

4. Cel realizacji i charakter projektu (proszę opisać najważniejsze efekty jakie

Wykonanie termoizolacji budynków mieszkalnych, wymiana i renowacja istniejących instalacji wewnętrznych z wykorzystaniem GÓRA KALWARIA 2012 Strona 56

Lokalny Program Rewitalizacji Miasta Góra Kalwaria na lata 2012 – 2020 projekt aktualizacji

chce się osiągnąć realizując projekt)

źródeł odnawialnych, przebudowa wraz z dociepleniem dachów, dostosowanie budynków dla potrzeb osób niepełnosprawnych, renowacja zieleni i chodników wewnątrz osiedlowej, budowa wewnątrz osiedlowych placów zabaw dla dzieci. SPÓŁDZIELNIA MIESZKANIOWA Góra Kalwaria ul. Pijarska Projekt będzie realizowany w latach 2012 - 2022 --------------------------------

5

5. Nazwa i adres głównego realizatora projektu (beneficjenta)

6 7

6. Termin Realizacji projektu 7. Inne podmioty uczestniczące w realizacji projektu (jeśli istnieją) 8. Całkowity koszt wykonania zadania

8

31.750 000,00 zł

Koszt modernizacji instalacji CO opracowany jest na podstawie kosztorysu inwestycyjnego. Remonty i modernizacja ujęte są w planie remontów w cyklu dwuletnim, który obejmuje dwa bloki wraz z infrastrukturą. Zakończenie prac remontowo modernizacyjnych przewidziane do końca 2020 roku.

GÓRA KALWARIA 2012

Strona 57

Lokalny Program Rewitalizacji Miasta Góra Kalwaria na lata 2012 – 2020 projekt aktualizacji

Zakres prac

Osiedle Pijarska Wyszyńskiego

Koszt osiedla

Osiedle Skierniew icka Budowlan ych 11 bl.

Koszt osiedla

Koszt całkowity

Wykonanie termoizolacji budynków mieszkalnych

12 bl.

12 x 300 000zł 3 600 000 zł

9 x 300 000zł 2 700 000zł

6 300 000 zł 10 050 000 zł.

Wymiana i renowacja istniejących instalacji wewnętrznych z wykorzystaniem źródeł odnawialnych, przebudowa oraz wykonanie niezbędnych wymian instalacji pomiędzy budynkami

12 bl. (instalacje co. 250 000zł Woda 100 000zł Węzeł ciepłowniczy 100 000zł)

12 x 350 000zł 1 000 000(między budynkami) 5 600 000zł

11 bl. (instalacje co. 250 000zł Woda 100 000zł Węzeł ciepłowni czy 100 000zł)

11 x 350 000zł 6 x 100 000zł 4 450 000zł

Wymiana instalacji sieciowej centralnego ogrzewania pomiędzy budynkami na osiedlu Wyszyńskiego/Pijarska Remont klatek schodowych budynki os. Skierniewicka/Budowlanych oraz KSW/Pijarska Przebudowa wraz z dociepleniem dachów

12 bl.

5 600 000 zł.

5 600 000 zł.

12 bl.

1 150 000 zł.

11 bl.

900 00 zł.

2 050 000 zł.

11 x 300 000zł 3 300 000zł

11 x 300 000zł 1 x 100 00zł 3 400 000zł

6 700 000zł

Renowacja zieleni, budowa dróg chodników wewnątrz osiedlowej Budowa wewnątrz osiedlowych placów zabaw dla dzieci Razem

415 000zł

415 000zł

830 000zł

110 000 zł

110 000zł

220 000zł

13 450 000zł

11 650 000zł

31 750 000 zł.

GÓRA KALWARIA 2012

Strona 58

Lokalny Program Rewitalizacji Miasta Góra Kalwaria na lata 2012 – 2020 projekt aktualizacji

5.5. System wdrażania
Nad całością i koordynacją wdrażania programu rewitalizacji czuwać będzie zespół zadaniowy powołany specjalnie do tego celu w Urzędzie Miasta i Gminy Góra Kalwaria. W zakresie inwestycji w obiekty należące do Starostwa Piaseczyńskiego odpowiedzialność za ich wdrażanie bierze Starostwo Piaseczyńskie. Realizacja poszczególnych zadań inwestycyjnych będzie w odpowiednim zakresie zlecana wyspecjalizowanym podmiotom zewnętrznym zgodnie z przepisami ustawy o finansach publicznych i przy zachowaniu przewidzianych prawem procedur. Wdrażanie zadań inwestycyjnych dofinansowywanych ze środków EFRR odbywać się będzie zgodnie z wymogami Instytucji Zarządzających.

6. Sposoby monitorowania, i komunikacji społecznej
6.1. System monitorowania programu rewitalizacji

oceny

Lokalny Program Rewitalizacji nie jest dokumentem zamkniętym. W zależności od bieżącej sytuacji, nowych możliwości i problemów, powinien być aktualizowany przynajmniej raz na dwa lata. Monitorowanie procesu rewitalizacji należeć będzie do zadań zespołu zadaniowego funkcjonującego w UMiG Góra Kalwaria (Zespół ds. Rozwoju). Do monitorowania, oceny realizacji programu i jego aktualizacji służyć będzie system współpracy pomiędzy podmiotami programu oraz osiągane wskaźniki produktów, rezultatów i oddziaływania.

6.2. Komunikacja społeczna programu rewitalizacji
Jest to jedno z kluczowych zadań, od których w znacznej mierze zależy powodzenie procesu rewitalizacji. Komunikacja społeczna winna być prowadzona na rzecz pozyskania jak największej rzeszy zwolenników programu rewitalizacji. Należy okresowo informować mieszkańców o szansach i wyzwaniach wynikających z podjętych działań, tak, aby potwierdzić społeczną akceptację dla całego procesu rewitalizacji, lub na bieżąco modyfikować program zgodnie ze społecznymi oczekiwaniami. SPOSOBY KOMUNIKOWANIA (bezpośrednie)     spotkania urzędników z mieszkańcami, oraz współpraca z właścicielami obiektów (m.in. Starostwem Piaseczyńskim) rutynowe kontakty w urzędzie, współpraca z jednostkami pomocniczymi (Rady Osiedla), informacja drogą pocztową (tradycyjną i elektroniczną), GÓRA KALWARIA 2012 Strona 59

Lokalny Program Rewitalizacji Miasta Góra Kalwaria na lata 2012 – 2020 projekt aktualizacji

    

rozmowy telefoniczne. wydawnictwa informacyjne (ulotki, informatory), publikacje internetowe, publikacje prasowe (zwłaszcza w prasie lokalnej, np. ITZ), wywiady radiowe i telewizyjne.

SPOSOBY KOMUNIKOWANIA (pośrednie)

Sprawność i efektywność działania systemu komunikacji społecznej zależy z jednej strony od zaangażowania, umiejętności, sposobu pozyskiwania, analizowania i oceny informacji od mieszkańców, a z drugiej strony od umiejętności doboru form i środków przekazywania informacji.

GÓRA KALWARIA 2012

Strona 60

Lokalny Program Rewitalizacji Miasta Góra Kalwaria na lata 2012 – 2020 projekt aktualizacji

7. Podsumowanie
Realizacja niniejszego Lokalnego Programu Rewitalizacji powinna pozwolić na osiągnięcie przez społeczność lokalną maksymalnych możliwych korzyści z wykorzystania zdegradowanych terenów miejskich oraz powojskowych po na terenie Miasta i Gminy Góra Kalwaria. Ze względu na długi czas trwania proces wdrażania wymagać będzie bieżącego monitorowania skuteczności podejmowanych działań oraz ewentualnych okresowych korekt przyjętych kierunków rozwoju. Biorąc pod uwagę wysokie koszty koniecznych do wykonania zadań inwestycyjnych konieczne będzie pozyskanie partnerów wsparcia finansowego do realizacji większości z nich.

GÓRA KALWARIA 2012

Strona 61

Lokalny Program Rewitalizacji Miasta Góra Kalwaria na lata 2012 – 2020 projekt aktualizacji

8. Załączniki
Załącznik nr 1 - Wykaz zabytków i dóbr kultury znajdujących się na terenie Gminy Góra Kalwaria Miejscowość Obiekt/Stan Rejestr zabytków Czersk  Czersk Zamek – 2 poł. XIV w. Wpis nr 1009/116 z dn.: 25.01.1958r. Zamek wraz z najbliższym otoczeniem w promieniu 100m.  Czersk Kościół parafialny p.w. Przemienienia Pańskiego z 1805r. przebudowany w 1900r. według architekta Konstantego Wojciechowskiego. Wpis nr 1604/98 z dn.; 03.12.1998 obejmuje kościół wraz z działką.  Czersk Układ urbanistyczny Czerska w granicach średniowiecznego miasta lokalizacyjnego wraz z terenem Wzgórza „ Kościelisko” w określonych granicach. Ochronie podlegają w szczególności pierzeje Rynku w ich liniach regulacyjnych. Wpis obejmuje także warstwy kulturowe sięgające okresu wczesnego średniowiecza. Wpis nr A-1601 z dn. 15.09.1999r.  Czersk Plebania z XIX w., ul.Pl.Tysiąclecia 14 ewid.  Czersk Kapliczka z poł. XIX w. na cmentarzu (zwanym Na Górce) ul.Franciszka Bielińskiego ewid.  Czersk Kapliczka przydrożna z XIXw. Ul.Królowej Bony ewid.  Czersk Kapliczka przydrożna z XIXw. Św.Mikołaja przy skrzyżowaniu ul.Wareckiej z ul.Św.Mikołaja ewid.  Czersk Kapliczka przydrożna z XIXw., ul.Warszawaska 19 ewid.  Czersk „Wiesiołka” miejsce straceń ul.Warszawaskiej z ul.Graniczną ewid.  Czersk Willa z XIX w., ul.Warszawska 15  Czersk Dworek z końca XIXw. – obecnie siedziba Zakonu Sióstr Służebniczek N.M.P., ul.Warszawska 20  Czersk Willa z końca XIX w., ul.Warecka  Czersk Chata z 1880r., ul.Warszawska 6  Czersk Willa z XIX w., ul.Warszawska 19  Czersk Jezioro Czerskie - pomnik przyrody  Czersk Cmentarz Na Górce z 1866r., ul.Franciszka Bielińskiego w XIV/XVw. Przy skrzyżowaniu

GÓRA KALWARIA 2012

Strona 62

Lokalny Program Rewitalizacji Miasta Góra Kalwaria na lata 2012 – 2020 projekt aktualizacji

Góra Kalwaria  Podbernandyński barokowy zespół klasztorowy, kościół parafialny oraz brama na cmentarz kościelny, ul.Ks.Sajny 2 Wpis nr 1016 z 05.03.1962r.  Kaplica św.Antoniego Padewskiego z 2 poł. XVIIIw. Znajduje się w ogrodzie na tyłach kościoła parafialnego ul.Ks. Sajny 2 (wejście także od ul.Św. Antoniego) Wpis nr 1017/718 z 05.05.1962r., Góra Kalwaria  Kościół p.w. Podwyższenia Krzyża Świętego 4 ćw. XVII w. ul.Dominikańska, ufundowany przez biskupa Stefana Wierzbowskiego Wpis nr 1018/365 z 05.03.1962r.  Kościół wieczerzy Pańskiej w dzielnicy Marianki z 1674r. ufundowany przez biskupa Stefana Wierzbowskiego, ul. Ks. St. Papczyńskiego Wpis nr 1026/397 z dn. 10.03.1962r.  Pałac Biskupi wzniesiony w 2 poł.XVIIw. przebudowany w XVIIw. – według najnowszej wiedzy historycznej budynek ten nigdy nie był Pałacem Biskupim tylko siedzibą Sądu Pokoju Powiatu Czerskiego w XVIII/XIXw., ul.Ks. Sajny 1 Wpis nr 1023/720 z 05.05.1962r.  Dawne Kolegium Pijarów ufundowane przez biskupa Stefana Wierzbowskiego w 1675r., w XIXw. Koszary wojsk carskich, a od ponad 160 lat największy w Polsce Dom Pomocy Społecznej – ul.Szpitalna 1.Wpis 1019/366 z 05.03.1962r.  Kaplica p.w. Zwiastownia NMP z XVII w. ufundowana przez biskupa Stefana Wierzbowskiego (na terenie Domu Pomocy Społecznej) ul. Szpitalna 1 Wpis nr 1020/719 05.05.1962r.  Ratusz z 1 poł. XIXw. wg. projektu Bonifacego Witkowskiego. Od 1951r. siedziba władz miasta i gminy oraz Urzędu Stanu Cywilnego, ul.Ratuszowa 1 Wpis nr 1021/99 z 20.01.1958r.  Góra Kalwaria Budynek, ul.Dominikańska 3 ewid.  Góra Kalwaria Budynek, ul.Dominikańska 5 ewid.  Góra Kalwaria Budynek, ul.Dominikańska 8 ewid.  Góra Kalwaria Budynek, ul.Dominikańska 10 ewid.  Góra Kalwaria Budynek, ul.Dominikańska 44 ewid.  Góra Kalwaria Budynek, ul.Dominikańska 44b ewid.  Góra Kalwaria Kapliczka przy skrzyżowaniu ul.Grójeckiej z ul. Walewicką ewid.  Góra Kalwaria Budynek, ul.Lipkowska 2 ewid.  Góra Kalwaria Budynek, ul.Lipkowska 4/4a ewid.  Góra Kalwaria Budynek, ul.Lipkowska 6 ewid.  Góra Kalwaria Jatki z 1 poł.XIX w. Ul.3-go Maja 1 Wpis nr 1022/98 z 20.01.1958r.  Góra Kalwaria Budynek, ul.3-go Maja 4 ewid. GÓRA KALWARIA 2012 Strona 63

Lokalny Program Rewitalizacji Miasta Góra Kalwaria na lata 2012 – 2020 projekt aktualizacji

 Góra Kalwaria Budynek, ul.3-go Maja 14 ewid.  Góra Kalwaria Budynek, ul.3-go Maja 16 ewid.  Góra Kalwaria Kapliczka przydrożna w dzielnicy Marianki Wpis 1027/398 z 19.03.1962r.  Góra Kalwaria Budynek, ul.Pijarska 1-13 ewid.  Góra Kalwaria Budynek, ul.Pijarska 2 ewid.  Góra Kalwaria Budynek, ul.Pijarska 4 ewid.  Góra Kalwaria Budynek, ul.Pijarska 6 ewid.  Góra Kalwaria Budynek, ul.Pijarska 8 ewid.  Góra Kalwaria Synagoga z pocz. XXw., ul.Pijarska 10 ewid.  Góra Kalwaria Budynek, ul.Pijarska 14 ewid.  Góra Kalwaria Budynek, ul.Pijarska 15 ewid.  Góra Kalwaria Budynek, ul.Pijarska 23 ewid.  Góra Kalwaria Budynek,ul.Pijarska 25 (obecnie Bank Spółdzielczy) ewid.  Góra Kalwaria Budynek, ul.Pijarska 27 ewid.  Góra Kalwaria Budynek, ul.Pijarska 29 ewid.  Góra Kalwaria Budynek, ul.Pijarska 31 ewid.  Góra Kalwaria Budynek, ul.Pijarska 34 ewid.  Góra Kalwaria Budynek, ul.Pijarska 51 ewid.  Góra Kalwaria Budynek, ul.Pijarska 53 ewid.  Góra Kalwaria Budynek, ul.Ks.Z.Sajny 3 ewid.  Góra Kalwaria Budynek, ul.Ks.Z.Sajny 7 ewid.  Góra Kalwaria Budynek, ul.Ks.Sajny 14 (OSP) ewid.  Góra Kalwaria Budynek, ul.Ks.Sajny 35 ewid.  Góra Kalwaria Budynek, ul.Ks.Sajny 45 ewid.  Góra Kalwaria Budynek, ul.Piłsudskiego 5 ewid.  Góra Kalwaria Budynek, ul.Piłsudskiego 10 Wpis nr 1024/656 z 09.04.1962r.  Góra Kalwaria Budynek, ul.Piłsudskiego 13 ewid.  Góra Kalwaria Budynek, ul.Piłsudskiego 27 Wpis nr 1025/396 z 19.01.1962r.  Góra Kalwaria Budynek, ul.Piłsudskiego 4 ewid.  Góra Kalwaria Kamienica, ul.Piłsudskiego 7 ewid.  Góra Kalwaria Oficyna, ul.Piłsudskiego 7 ewid. GÓRA KALWARIA 2012 Strona 64

Lokalny Program Rewitalizacji Miasta Góra Kalwaria na lata 2012 – 2020 projekt aktualizacji

 Góra Kalwaria Budynek, ul.Piłsudskiego 5 ewid.  Góra Kalwaria Cmentarz żydowski założony w 1826r. pomiędzy ul.Zakalwaria a ul.Wiejską Wpis nr 1408 z 09.02.1990r.  Góra Kalwaria Cmentarz ewangelicki (najstarszy nagrobek z 1892r.), ul.Budowlanych ewid.  Góra Kalwaria Zespół urbanistyczno-budowlany Wpis nr 1444 z 10.08.1990r.  Baniocha Willa wraz z działką ul.Willowa 7 Wpis 1498 z 24.10.1991r. Baniocha Park ewid.  Brześce Dwór z 2 poł.XVIIIw. wg projektu Jana Kantego Fontany (zbudował go dla siebie), spichlerz i oficyna z XIXw. oraz park Wpis nr 1007/326 z 07.01.1962r.  Czaplin Park ewid.  Kąty Kopiec – mogiła z I wojny światowej Wpis 1474 z 29.03.1993r.  Linin Drewniany wiatrak typu „koźlak” z XIX w. Wpis nr 1056/858 z 06.07.1970r.  Moczydłów Park ewid.  Moczydłów Dwie przydrożne figury z XVIIIw. Na wysokich postumentach mutowanych z cegły i tynkowanych ewid.  Sobików Dzwonnica z poł. XVIIIw. Wpis nr 1105/55 z 04.07.1956r.  Sobików Cmentarz przykościelny Wpis nr 1374 z 26.07.1989r.  Sobików Cmentarz Wpis nr 1359 z 11.10.1988r.  Wilczymek Dwór ewid.

GÓRA KALWARIA 2012

Strona 65