Παρουσίαση της θεωρίας του Carl Rogers (1902 – 1987

) 
1902:

Γέννηση στο Chicago, το τέταρτο από τα έξι παιδιά της οικογένειας. Οι

γονείς του ήταν βαθύτατα θρησκευόµενοι, ευαγγελικοί. Η ανατροφή του ήταν
αρκετά αυστηρή. 
Σπουδές:

Γεωπονική, Ιστορία, Θεολογία, Ψυχολογία. 

Εργασία:

1928 – 1940: Κλινικός Ψυχολόγος στο Rochester της Νέας Υόρκης, στο τµήµα
Μελέτης του Παιδιού.
•1940:

Πανεπιστήµιο Οχάιο,

•1945:

Πανεπιστήµιο του Chicago,

•1957

– 1964: Πανεπιστήµιο του Wisconscin στο οποίο υπήρξε και φοιτητής.

•1964

– 1968: Ινστιτούτο ∆υτικών Συµπεριφοριστικών Επιστηµών, La Jolla,

California. Η περίοδος
•1968:

Ιδρύει το Κέντρο Μελετών του Προσώπου στην Καλιφόρνια, όπου εργάζεται

ως το τέλος της ζωής του. 
Ο

ψυχολόγος µε τη µεγαλύτερη επιρροή στο επάγγελµα στις Η.Π.Α. 

Πλήθος 
1987:

διακρίσεων από διάφορους φορείς.

Προτάθηκε για το Νόµπελ Ειρήνης. 

Πέθανε

στις 4/2/1987. 

Σηµαντικά

Έργα:

-Counseling

and Psychotherapy (1940)

-On

Becoming A Person (1961)

-Encounter
-On
-A

Groups (1970)

Personal Power (1978)

Way of Being (1980)

-Freedom

to Learn (1983)

Βασικά διδάγµατα από την εµπειρία του 
Στις

σχέσεις µου µε τους ανθρώπους έχω καταλάβει ότι µακροπρόθεσµα, δεν

βοηθά να ενεργώ σαν να είµαι κάτι που δεν είµαι στην πραγµατικότητα. 
Ανακαλύπτω

ότι είµαι πιο αποτελεσµατικός, όταν µπορώ να ακούσω και να

αποδεχθώ τον εαυτό µου και µπορώ να είµαι ο εαυτός µου. 
Ανακάλυψα

ότι έχει τεράστια σηµασία να επιτρέπω στον εαυτό µου να κατανοήσει

ένα άλλο πρόσωπο. 
Έχω

ανακαλύψει ότι είναι εµπλουτιστικό να ανοίγω κανάλια, δια των οποίων οι

άλλοι µπορούν να µεταδώσουν τα συναισθήµατα τους, τον ιδιωτικό, αισθητηριακό
µικρόκοσµό σε µένα.

Τµήµα Ψυχολογίας Α.Π.Θ. Μάθηµα: Ανθρωπιστική Ψυχολογία Ι (272). ∆ιδάσκων: Φ. Ζαφειρίδης

Ανακάλυψα ότι είναι εξαιρετικά ικανοποιητικό το να µπορώ να αποδεχθώ ένα άλλο πρόσωπο. Μάθηµα: Ανθρωπιστική Ψυχολογία Ι (272).ο εσώτερος πυρήνας της ανθρώπινης ύπαρξης φύσης. εντάσεις. «. δεν είναι δέσµιος του ασυνειδήτου. «…ο άνθρωπος δεν έχει τα χαρακτηριστικά µιας µηχανής. Ζαφειρίδης . είναι θεµελιωδώς κοινωνικά. το οποίο ανταποκρίνεται στις συναισθηµατικές. είναι θετικά εκ φύσεως. έχουν µέσα τους επαρκή ώθηση προς την υγεία να ανταποκριθούν και να δηµιουργήσουν µια άνετη προσαρµογή στη ζωή. κατευθυνόµενα προς τα εµπρός µε λογική και ρεαλισµό» Η έννοια της ελευθερίας. ούτε χρειάζεται την κατεύθυνση.Π. Προσωποκεντρική προσέγγιση – βασικά χαρακτηριστικά Ο άνθρωπος έχει µια έµφυτη τάση προς την ανάπτυξη και την πραγµάτωση. διανοητικές και κοινωνικές ανάγκες τους.» Προσωποκεντρική προσέγγιση – βασικά χαρακτηριστικά Η αισιόδοξη θεώρηση της ανθρώπινης ύπαρξης. Η µοναδικότητα και ιδιαιτερότητα κάθε ανθρώπινης ύπαρξης. Buber (1878 – 1965): έµφαση στη σχέση προσώπων. η έννοια του προσώπου. είναι σε µεγάλο βαθµό ο «αρχιτέκτονας του εαυτού του». «Ο άνθρωπος είναι ένα ον που µπορεί να νοηµατοδοτήσει τη ζωή του. Τµήµα Ψυχολογίας Α. Όσο πιο ανοικτός είµαι στις πραγµατικότητες µέσα µου και µέσα στο άλλο πρόσωπο. Απεριόριστη εµπιστοσύνη στον άνθρωπο και τις δυνατότητες του για αλλαγή. τα βαθύτερα στρώµατα της προσωπικότητας.. Ιδανική συνθήκη όταν υπάρχει συµφωνία µεταξύ οργανισµού – εαυτού. Όσο µεγαλύτερη είναι η απόκλιση ανάµεσα στον οργανισµό και τον εαυτό τότε εµφανίζονται σε παθολογικό µηχανισµό µηχανισµοί άµυνας.Θ. Η έννοια του οργανισµού: Το σύνολο των λειτουργιών και των βιωµάτων ενός ατόµου. Παραµένει όµως δυστυχώς δέσµιος των κοινωνικών θεσµών και των θεωριών της ψυχολογίας». Η έννοια του εαυτού: Τα αναγνωρισµένα και αποδεκτά κοµµάτια των βιωµάτων ενός ανθρώπου. την καθοδήγηση. ∆ιδάσκων: Φ. τόσο λιγότερο επιθυµώ να διορθώσω παρορµητικά τις καταστάσεις γύρω µου. συγκρούσεις και αδυναµία δηµιουργίας σχέσεων. την τιµωρία ή τον έλεγχο. «… τα περισσότερα παιδιά αν τους δοθεί ένα επαρκώς κανονικό περιβάλλον.

στην οποία εγώ και τα πραγµατικά µου συναισθήµατα θα αποτελούµε µια ενιαία οντότητα Από µια θερµή αποδοχή και επιβράβευση του άλλου προσώπου ως ξεχωριστού ατόµου Από την ενσυνείδητη προθυµία µου να δω τον κόσµο του και τον εαυτό του όπως τα βλέπει ο ίδιος. ενεργών υποκειµένων. αλλά σχέση ενός «εγώ» προς ένα «αυτό» τότε µειώνονται οι δυνατότητες ανάπτυξης τόσο για τον εαυτό όσο και για τον άλλο. Ιδιαίτερη έµφαση στην πρόσωπο µε πρόσωπο φύση της αλληλεπίδρασης. Σύµφωνα µε το Rogers δεν έχει σηµασία οποιαδήποτε αντικειµενική πραγµατικότητα. Η φαινοµενολογική θεώρηση του κόσµου. Θα αποκτήσει βαθµιαία µια πιο ολοκληρωµένη. στην οποία όχι µόνο ο φαινοµενολογικός κόσµος του πελάτη αλλά και η κατάσταση του θεραπευτή ως όντος έχουν κρίσιµη σηµασία. Η Σχέση είναι πρωταρχικής σηµασίας και όχι τα εργαλεία. αλλά ο τρόπος που το άτοµο την αντιλαµβάνεται. είναι σε θέση να αντιµετωπίσει τα προβλήµατα της ζωής µε µεγαλύτερη επάρκεια και άνεση. Σύµφωνα µε τον Buber ο άνθρωπος δεν αναπτύσσεται παρά µόνο σε σχέση ή σε διάλογο. ικανότερο να λειτουργήσει αποτελεσµατικά. Θα Θα έχει περισσότερη κατανόηση και αποδοχή για τους άλλους.Μέσα από την αναπτυσσόµενη σχέση ενός «εγώ» µε ένα «εσύ».Π. «Η ασφαλέστερη οδός να κατανοήσουµε τη συµπεριφορά ενός προσώπου είναι να φτάσουµε σε κάποια γνώση της υποκειµενικής συνειδητότητας για τον εαυτό του και τον κόσµο στον οποίο υπάρχει». Όταν δεν υπάρχει σχέση προσώπων. µοναδική προσωπικότητα και θα εκφράζει τον εαυτό του πιο δυναµικά. Η αξία της σχέσης: Αν µπορώ αναφέρει ο Rogers να δηµιουργήσω µια σχέση που από τη δική µου πλευρά θα χαρακτηρίζεται : Από αυθεντικότητα και διαφάνεια. γεννιέται ο άνθρωπος και αναπτύσσει το πλήρες δυναµικό του. Θα αρχίσει να οµοιάζει στο άτοµο που θα επιθυµούσε να είναι Θα καθοδηγεί µόνος του τον εαυτό του και θα έχει περισσότερη αυτοπεποίθηση.Θ. Ζαφειρίδης . Τότε Θα το άλλο άτοµο στη σχέση: βιώσει και θα κατανοήσει πλευρές του εαυτού του τις οποίες είχε καταπιέσει στο παρελθόν. ∆ιδάσκων: Φ. Τµήµα Ψυχολογίας Α. Θα αρχίσει να γίνεται πιο ολοκληρωµένο. Μάθηµα: Ανθρωπιστική Ψυχολογία Ι (272).

Τµήµα Ψυχολογίας Α. Ζαφειρίδης . είναι ευτραυµάτιστος και αγχωµένος. Το ανάλογο ψυχολογικό κλίµα µιας σχέσης µπορεί να οδηγήσει στην ενεργοποίηση των δυνάµεων που ενυπάρχουν στο άτοµο. «∆υο άτοµα είναι σε ψυχολογική επαφή ή έχουν το ελάχιστο που είναι ουσιώδες σε µια σχέση όταν το καθένα από αυτά αντιλαµβάνεται ή διαισθάνεται ότι καθίσταται σηµαντικό στο εµπειρικό επίπεδο του άλλου» ∆ιακριτές φάσεις ή ποιοτικά χαρακτηριστικά της σχέσης: •Εγκαθίδρυση •Ανάπτυξη οικειότητας •Εγκαθίδρυση Η εµπιστοσύνης αυξανόµενης αµοιβαιότητας σχέση εκλύει µεταµορφωτική δύναµη. θεραπευτής αισθάνεται µια «ενσυναισθητική» κατανόηση για το εσωτερικό πλαίσιο αναφορών του πελάτη και επιχειρεί να κοινοποιήσει αυτή του την εµπειρία. βρίσκεται σε κατάσταση µη συνοχής και ασυµφωνίας. Μάθηµα: Ανθρωπιστική Ψυχολογία Ι (272). «Έχω µάθει ότι αν µπορώ να είµαι αληθινός στη σχέση µαζί του και να εκφράσω την αίσθηση που ένιωσα µέσα µου είναι πολύ πιθανό (όλο αυτό το γεγονός) να θίξει µέσα του κάποια βαθιά χορδή και αυτό να προωθήσει τη σχέση µας».Βασικά χαρακτηριστικά της Θεραπευτικής σχέσης: •∆υο •Ο πρόσωπα βρίσκονται σε ψυχολογική επαφή.Π.Θ. ∆ιδάσκων: Φ. ∆υο πρόσωπα βρίσκονται σε ψυχολογική επαφή. •Ο •Ο Θεραπευτής νιώθει µια χωρίς όρους θετική αποδοχή για τον πελάτη. που θα ονοµάσουµε πελάτη. •Ο δεύτερος που θα ονοµάσουµε θεραπευτή. «Στις σχέσεις µου µε τους ανθρώπους διαπίστωσα ότι στο απώτερο µέλλον δεν είναι βοηθητικό να ενεργώ προσποιούµενος ότι είµαι κάποιος που δεν είµαι στην πραγµατικότητα» Η πιο σηµαντική διευκολυντική ιδιότητα στην προσωποκεντρική ψυχοθεραπεία «µια από τις πιο σηµαντικές αξίες στις ανθρώπινες σχέσεις. πρώτος. είναι σε συµφωνία εξωτερική και εσωτερική και είναι ολόκληρος και γνήσιος µέσα στη σχέση. κατά την επαφή ενός ανθρώπου µε κάποιον άλλο». •Η κοινοποίηση στον πελάτη της «ενσυναισθητικής» κατανόησης του θεραπευτή και της χωρίς προϋποθέσεις θετικής εκ µέρους του αντιµετώπισης σε κάποιο πολύ µικρό βαθµό έχει πραγµατοποιηθεί. Αυθεντικότητα και συµφωνία µε τον εαυτό.

«∆εν γνωρίζω τι είναι αληθινό στον άλλο. το ηχόχρωµα της φωνής. Όµως µπορώ µόνο να του δηλώσω εάν επιθυµώ να είµαι στα αλήθεια τίµιος σχετικά µε ότι συµβαίνει σε µένα» Η χωρίς όρους αναγνώριση και αποδοχή του άλλου. Η σωστή χρήση προϋποθέτει ωριµότητα και ψυχοπνευµατική καλλιέργεια από το σύµβουλο. δάκρυα ή λέξεις. αισθάνεται ότι είναι ψυχολογικά αποδεκτός από το διευκολυντή. τους µορφασµούς. -Να έχει αληθινή σχέση µε τον εαυτό του. εµπιστοσύνη. ∆ιδάσκων: Φ.Π. φόβος. Ζαφειρίδης . Η ενσυναισθητική κατανόηση εκδηλώνεται όχι µόνο µε το λόγο. Η ενσυναισθητική κατανόηση του άλλου Τµήµα Ψυχολογίας Α. Μάθηµα: Ανθρωπιστική Ψυχολογία Ι (272). θυµός. αλλά πρέπει επίσης να έχουν τη διάκριση να γνωρίζουν πως και πότε να ανακοινώσουν ό. την όψη. Η γνησιότητα εκ µέρους του θεραπευτή προϋποθέτει: -Να συνειδητοποιεί και να αποδέχεται όλα τα συναισθήµατα του και τις εµπειρίες του. Προτείνει επίσης για να περιγράψει αυτή τη συνθήκη τους όρους: εκτίµηση. χειρονοµίες. ανασφάλεια. τη γνησιότητα η οποία διευκολύνει την ανάπτυξη των αυτενεργούντων προσώπων. -Να έχει αποβάλλει προσωπεία. οτιδήποτε και αν βρίσκει ότι είναι ο εαυτός του εκείνη τη στιγµή. «Γνησιότητα σηµαίνει να αφήσεις τον άλλο να γνωρίσει που βρίσκεσαι συναισθηµατικά» Με τον όρο γνησιότητα εννοούµε τη διευκολυντική γνησιότητα. απογοήτευση. Οι θεραπευτές δεν οφείλουν να µόνο να µένουν σταθερά σε επαφή µε τη ροή της δικής τους εµπειρίας. αλλά ταυτόχρονα µε αξία και δυνατότητες. τις κινήσεις. τα παραγλωσσικά στοιχεία επικοινωνίας.τι δοκιµάζουν εµπειρικά. να έχει αχρηστεύσει µηχανισµούς άµυνας. «Οποιαδήποτε και αν είναι τα συναισθήµατά του. αλλά και µε όλα τα στοιχεία της προσωπικότητας του συµβούλου: Τη στάση του σώµατος. οποιοσδήποτε και αν είναι ο τρόπος έκφρασης του.Θ. αποδοχή. Η ενσυναισθητική κατανόηση του άλλου «Ο θεραπευτής αισθάνεται ακριβώς τα αισθήµατα και τα προσωπικά νοήµατα που ο πελάτης νιώθει και κοινοποιεί αυτή την κατάσταση στον πελάτη». όπως ακριβώς είναι». Η ανεπιφύλακτη θετική αναγνώριση του άλλου ως µοναδικού προσώπου και δυναµικού οργανισµού µε ελλείψεις και ατέλειες. σιωπή. το βλέµµα.

Εννοώ ότι ακούω τις λέξεις. επιτρέπουν στο πρόσωπο να καταστεί πιο αποτελεσµατικός προαγωγός της ανάπτυξης για τον εαυτό του. Η θεραπευτική επίδραση του ακούειν: «Εφόσον τα πρόσωπα ακούγονται ενσυναισθητικά.» Ο προσωποκεντρικός θεραπευτής / διευκολυντής είναι πρώτιστη ανάγκη να είναι και να ζει ως προσωποκεντρικός. Ο θεσµός υπηρετεί τον άνθρωπο και όχι το αντίθετο. ακούω µια βαθιά ανθρώπινη κραυγή που βρίσκεται θαµµένη και άγνωστη πολύ κάτω από την επιφάνεια του προσώπου».«Όταν λέω ότι χαίροµαι ακούγοντας κάποιον εννοώ ασφαλώς ότι τον ακούω βαθιά.∆ιευκολυντής « Ο Θεραπευτής γίνεται η «µαία» αλλαγής. ούτε επιβάλλει τον εαυτό του σε αυτούς. τις σκέψεις. αλλά διαθέτουν εσωτερικά κριτήρια και κύρος -Πιστεύουν στο ασήµαντο των υλικών αγαθών. τους δίνεται η δυνατότητα να ακούν µε περισσότερη ακρίβεια τη ροή των εσωτερικών τους εµπειριών. τους συναισθηµατικούς τόνους. Μερικές φορές επίσης σε ένα µήνυµα που επιφανειακώς δεν είναι πολύ σηµαντικό. Ωστόσο «βοηθά όλους τους άλλους στην ελευθερία τους. δεν είναι ο γεννήτορας της. Μάθηµα: Ανθρωπιστική Ψυχολογία Ι (272). Έτσι το πρόσωπο καθίσταται περισσότερο αυθεντικό. ο εαυτός γίνεται περισσότερο σύµφωνος µε τις εµπειρίες.Π. Τµήµα Ψυχολογίας Α. Όσο το πρόσωπο κατανοεί και τιµά τον εαυτό. Εκεί υπάρχει µεγαλύτερη ελευθερία για να είναι το αληθινό. Αυτές οι τάσεις. Ζαφειρίδης . Νιώθουν λαχτάρα για τα πνευµατικά Θεραπευτής . -Έχουν τη δική τους ηθική άποψη και δεν ετεροκαθορίζονται. ακόµη και το νόηµα που βρίσκεται κάτω από τη συνειδητή πρόθεση του οµιλητή.Θ.. το όλο πρόσωπο. ∆ιδάσκων: Φ. το προσωπικό νόηµα των εκφεροµένων. Το πεδίο της αξιολόγησης και της απόφασης µένει σαφώς στα χέρια του πελάτη» «Ο ιδανικός άνθρωπος… δεν παρεµβαίνει στη ζωή των άλλων. Χαρακτηριστικά του προσώπου ή του πλήρως λειτουργικού ατόµου: -Είναι «ανοικτά» -Επιθυµούν να είναι αυθεντικά -Επιθυµούν την ολότητα -Επιθυµούν να πετύχουν µεγαλύτερη οικειότητα µε τους άλλους -Συνειδητοποιούν -Μεριµνούν -Έχουν -Είναι ότι είναι πρόσωπα σε διαρκή αλλαγή για τον άλλο θετική στάση απέναντι στη Φύση και µεριµνούν για αυτή αντιθεσµικοί. Η θεραπευτική αλλαγή και το πρόσωπο Στόχος της θεραπευτικής προσέγγισης του Rogers: Η ανάπτυξη του ανθρώπου ως προσώπου. η αµοιβαιότητα των στάσεων του θεραπευτή. προκειµένου να δρα αναλόγως.

είναι χειρότερος όταν τον περιφρονούν.” Αλλά για ένα καλό ηγέτη. Σηµεία κριτικής Στη θεώρηση του ανθρώπου και της σχέσης βοήθειας Στη συντήρηση του υπάρχοντος συστήµατος. ώστε για πολλά χρόνια δεν έλεγα τίποτα για την ενσυναισθητική ακρόαση. στον εθνοκεντρισµό και στη φιλαυτία Στην ερευνητική ανεπάρκεια Στην αναποτελεσµατικότητα της εργασίας µε βαριά ψυχοπαθολογία Γενικές απόψεις «Έχει ειπωθεί ότι η µη κατευθυντική θεραπεία είναι η τεχνική της αντανάκλασης των συναισθηµάτων του πελάτη ή µια ακόµη χειρότερη καρικατούρα ότι στη µη κατευθυντική θεραπεία επαναλαµβάνεις τις τελευταίες λέξεις που είπε ο πελάτης… Είχα τόσο σοκαριστεί από αυτές τις διαστρεβλώσεις της προσέγγισης. τότε όλοι θα πουν “αυτό το κάναµε µαζί του”».»(Rogers.. όταν οι άνθρωποι γνωρίζουν αµυδρά την ύπαρξη του. Όµως αυτές οι µέθοδοι είναι σύµφωνα µε την εµπειρία µου. ώστε να υιοθετήσει ένα πιο ικανοποιητικό τρόπο ζωής. όχι τόσο καλός όταν οι άνθρωποι πειθαρχούν και τον επευφηµούν. ∆ιδάσκων: Φ. να του υπαγορεύσεις βήµατα. αφήνοντας το άτοµο περισσότερο από ποτέ πεπεισµένο για την ανεπάρκεια του». 1980)  «Είναι εφικτό να εξηγήσεις σε ένα άνθρωπο κάποια πράγµατα για τον εαυτό του . Ζαφειρίδης . “Εάν δεν τιµάς τους ανθρώπους τότε και εκείνοι δεν σε τιµούν. Ξοδέψτε χρόνο να τους βρείτε» Σύµφωνα µε το Rogers η καλύτερη περιγραφή του ρόλου του διευκολυντή είναι εκείνη του Lao Tse. η οποία σύντοµα αναιρείται.Θ. να τον εκπαιδεύσεις στη γνώση.«Μην ξοδεύετε χρόνο να εκπαιδεύσετε τους ψυχοθεραπευτές. ανώφελες και ανακόλουθες. που δεν κοµπάζει όταν το έργο του έχει πραγµατοποιηθεί.. ιδρυτή του ταοϊσµού πριν 2500 χρόνια όταν εκείνος αναφέρεται στον καλό ηγέτη: «Ο ηγέτης είναι καλύτερος. Τµήµα Ψυχολογίας Α. Το µέγιστο που µπορούν να πετύχουν είναι κάποια προσωρινή αλλαγή. Μάθηµα: Ανθρωπιστική Ψυχολογία Ι (272).Π. τα οποία θα µπορούσαν να τον οδηγήσουν µπροστά.