SÖZCÜK TÜRLERİ a. İsim Soylu Sözcükler: İsim, sıfat, zamir, zarf b.

Edat Soylu sözcükler: Edat, bağlaç, ünlem c. Fiiller SIFAT (ÖNAD) + isim 1. Niteleme Sıfatları: “Nasıl?” sorusuna cevap verir. 2. Belirtme Sıfatları: a. İşaret Sıfatı: bu, şu, o, buradaki, şuradaki, oradaki, öteki, beriki b. Sayı Sıfatları: *Asıl Sayı sıfatı: bir, iki, on altı, … * Sıra Sayı Sıfatı: ikinci, dördüncü, yüzüncü, … * Üleştirme Sayı Sıfatı: yedişer, beşer, onar, … * Kesir Sayı Sıfatı: çeyrek, yarım, yedide bir, dörtte üç, … c. Belgisiz Sıfat: bazı, birtakım, hiçbir, bütün, her, … d. Soru sıfatı: nasıl, kaçar, hangi, … Adlaşmış Sıfat: Korkak insanlar→ korkaklar *** Sıfatla onun nitelediği isim arasına hiçbir noktalama işareti konmaz!!! ZAMİR (ADIL) : İsmin yerini tutar. 1. Şahıs Zamirleri: ben, sen, o, biz, siz, onlar 2. Dönüşlülük Zamiri: kendim, kendin, kendi, kendimiz, kendiniz, kendileri 3. İşaret Zamirleri: bu, şu, o, bunlar, şunlar, onlar, burası, şurası, orası, buraları, şuraları, oraları, öteki 4. Belgisiz Zamirler: bazıları, birçoğu, hiçbiri, birkaç, herkes, kimse, hepsi, … 5. Soru Zamirleri: ne, nerede, hangisi, kaçı, … ZARF (BELİRTEÇ) + Fiil / Fiilimsi/ Zarf 1. Durum Zarfları: Niteleme sıfatları gibi, ancak fiil, fiilimsi ya da zarfı durum yönünden belirtir. “Nasıl?” sorusuna cevap verir. 2. Zaman Zarfı: “Ne zaman?” sorusuna cevap verir. 3. Yer-Yön Zarfı: “Nereye?” sorusuna cevap verir. Yukarı, aşağı, geri, ileri, içeri, dışarı, öte, beri. 4. Azlık-Çokluk (Miktar) Zarfları: “Ne kadar?” sorusuna cevap verir. Çok, en, biraz, pek, … 5. Soru Zarfı: Zarfları bulmak için sorulan bütün sorular soru zarfıdır. ( “nereye?” sorusu hariç!!!) İSİM-ÇEKİM EKLERİ: a. Çokluk Eki : -ler, -lar b. Hal Ekleri: 1. –i hal eki 2. –e hal eki 3. –de hal eki 4. –den hal eki 5. yalın hal c. Eşitlik Eki: -ce, -ca (-çe, -ça) d. İyelik Eki: Sahiplik belirtir.

1

çoğul şahıs) 2 . ancak.Bağlaç olan ki: Daima ayrı yazılır! FİİL (EYLEM) Fiillerde Kip: 1. mademki. ki. tek = fakat → bağlaç *** ki : 1. tek. ancak. … ) 3. tek = sadece → edat . gelin (2. Belirtili İsim Tamlaması: Tamlayanın ilgi. ancak. b. ( çiçek kokusu. a. … EDAT (İLGEÇ): Kendi başlarına anlamı olmayan. diğer şahıslarda çekimi şahıs ekleri ile yapılır. Şart kipi (dilek-koşul) :-se / -sa c. tekil şahıs). -mekte d. ise. Zincirleme İsim Tamlaması: Tamlayanın. … 4. Belirtisiz İsim Tamlaması: Tamlayanın ilgi eki almayıp tamlananın iyelik eki aldığı tamlamalardır.e. Emir kipi : birinci tekil ve birinci çoğul emir kipi eki yoktur. fakat. mavi gözlü dev. gelsinler (3. bir. Ve. çoğul şahıs). Bir şeyin neyden yapıldığını gösterir: demir kapı. Haber ( Bildirme ) Kipleri: Zaman ifadesi vardır. lakin. yana. ama. hem… hem …. Bağlı olduğu isim ilgi ekli isimden sonra gelir. … *** ile = ve → bağlaç . 2. İstek kipi: -e / -a d. ( çiçeklerin kokusu. gibi. Gereklilik kipi: -meli/-malı b. … BAĞLAÇ: Kendi başlarına anlamı olmayan. cümle içinde anlam kazanan sözcüklerdir. sonra. hatta. yüzünden. … ) 2. Geniş Zaman: -r 2. bir. –di’li geçmiş zaman: Bilinen geçmiş zaman. tekil şahıs için). de. Takısız İsim Tamlaması: Tamlayan da tamlanan da ek almaz. ( 2 tane isim tamlaması var gibi!) Örnek: macera romanlarının okuyucusu : macera romanları + roman okuycusu SIFAT TAMLAMASI Örnek: uzun boylu öğrenci. yalnız. Şimdiki zaman: -yor. Örnek: gel (2. bir. Gelecek Zaman: -ecek e. tamlananın iyelik eki aldığı tamlamalar. Bir şeyin neye benzediğini gösterir: aslan askerler. –miş’li geçmiş zaman: Öğrenilen geçmiş zaman. ile≠ ve → edat Yalnız. eş görevli söz ya da söz öbeklerini ya da cümleleri birbirine bağlayan sözcüklerdir. ne var ki. a.Dilek (isteme) kipleri: a. tamlananın veya her ikisinin de kendi içinde başka bir isim tamlaması olduğu tamlamalardır. gelsin (3. üzere. İle. … İSİM TAMLAMALARI: Tamlayan + Tamlanan 1. Örnek: ben-im kitabım Sen-in kitabın o-nun kitabı. sözcüğe bitişik yazılır. yalnız. İlgi eki olan ki : İsmin yerine geçer ya da sıfat görevinde kullanılır. Tamlayan Eki: Eklendiği isme ait olan başka bir sözün varlığını gösterir. … b. -e karşı. değil. c.

Geniş zaman: Belli bir eki yok. BİLEŞİK ZAMANLI FİİLLER: a. Belirtili nesne: -i hal eki almış sözcük.se BİLEŞİK FİİLLER : a.miş c. … c. Örnek: tedirgin etmek. nerede?. miktarını. -mez. Yaklaşma Fiili: fiil + a (e) + yazmak Örnek: düşeyazmak c. Örnek: Öğretmen değildim. Bilinen geçmiş zaman: (idi) öğrenciydim. -dik. nereden?. Belirtisiz nesne: -i hal eki almamış sözcük. -ıp/-ip. … FİİLİMSİLER: 1. Sıfat-fiil: fiil + -an. Örnek: gel. Örnek: karşı çıkmak. gibiydi. Öğrenilen geçmiş zaman: (imiş) doktormuşum. ) CÜMLENİN ÖĞELERİ: Yüklem Özne: “kim?” ve “ne?” Nesne: 1. düşünedur. -miş 3. -ar. -erek/-arak. … d. kimde?. -de. … b. süregelen. Tezlik Filli: fiil + ı (i. nasıl?. -dikçe/-dıkça. -ecek. eylemek. 3 . “ne?” Dolaylı tümleç: -e. yönünü. Örnek: gel. nereye?” Edat tümleci: Yüklemin “ne ile.u.fiil : fiil + -me/-ma. sabretmek. hastaysa. … 4.ecek. Örnek: şairim. kimden?” Zarf tümleci: Yüklemin zamanını. Hikaye Bileşik Zamanı: -idi ile yapılır. hasta olmak. Bağ-fiil: fiil + -ınca/-ince.… (Cümlede daima zarf olarak kullanılır. “nereye?. öğrenciydin.EKFİİL (EKEYLEM): İsim ve isim soylu sözcüklere gelerek onları cümlede yüklem yapar veya çekimlenmiş fiillere gelerek bileşik çekimli fiiller oluşturur. -mek/-mak. kılmak gibi fiiller kullanılır. şairsiniz. meydana gelmek. Şart Bileşik Çekimi: -ise ile yapılır. doktormuşlar. koşulunu bildiren öğedir. a. Yardımcı Fille Yapılan Bileşik fiiller: etmek.ecek. Anlamca Kaynaşmış Bileşik Fiiller: Belli bir yardımcı fiil yoktur. Şart kipi: (ise) hastaysam. İsim. Kurallı Bileşik Fiiller: 1. hangi amaçla” yapıldığını belirten söz öbekleridir. Yeterlik Fiili: fiil + a (e) + bilmek Örnek: açabilmek 2. -ası. kime?. ne kadar?. *** Cümle vurgusu: Yükleme en yakın olan öğe en çok vurgulanandır. … b. Sürerlik Fiili: fiil + a (e) +kalmak /durmak/ gelmek Örnek: bakakaldım. … ***Ekfiilin olumsuzu: “değil” edatıyla olumsuz yapılır. durumunu. “neyi?” ve “kimi?” 2. -ış/-iş/-uş/-üş 2. Rivayet Bileşik Zamanı: -imiş ile yapılır. Örnek: gel-miş-idi-m b. telefon etmek. anlamca kaynaşmıştır. olmak. “ne zaman?.ü ) + vermek Örnek: çözüvermek 3. kimin ile. -den hal eki almış sözcükler.

Örnek: Sabahı severiz. *** Yüklemler birbirine bir bağlaçla bağlanıyorsa bağlı cümledir.FİİL ÇATISI: A. -tır → oldurgan fiil (geçişsiz bir fiil geçişli hale gelir) CÜMLE ÇEŞİTLERİ: A. 5. Basit Cümle 2. Karşılıklı yapma: selamlaştılar. -t. 2. Geçişli fiil: Nesne alabilen fiillerdir. Edilgen fiil (passive!!): Fiilin bildirdiği işi özne değil de başkası yapıyorsa ve özne bu işten etkileniyorsa fiil edilgendir. b. Şart Cümlesi 7. 3. a. herhangi bir yerde. “Neyi?” sorusuna “onu” diye cevap verir. öznenin kendisi yapıyorsa fiil etkendir. Fiil Cümlesi 2. *** Eksiltili Cümle: Yüklemi bulunmayan cümleler. -tır → ettirgen fiil (geçişlilik derecesi artıyor) 6. Oldurgan fiil: geçişsiz fiil + -r. Ünlem Cümlesi 5. 2. Olumlu Cümle 2. Örnek: Ben gidiyorum. Sıralı Cümle: a. B. (Gerçek özne) 2. Soru Cümlesi 4.-r. Örnek: Yaşlı kadın buraya kadar geldi sizi sordu (özne ortak) b. İşteş fiil: En az iki özne tarafından yapılan fiillerdir. Anlamına göre cümleler: 1. … b. Emir Cümlesi D. Özne-Yüklem İlişkisi: 1. (Sözde özne) 3. Girişik Cümle: Yan cümleciğin fiilimsi olduğu cümleler. Yüklemlerine göre cümleler: 1. Dönüşlü fiil: Özne hem işi yapan hem de işten etkilenense. Nesne-Yüklem İlişkisi: 1. dedi. Kurallı Cümle: Yüklem sonda. Bağımlı Sıralı Cümle: Öğelerinin en az biri ortak olan cümleler. Örnek: Evden sessizce çıktık sokakta lambalar yanmıyordu. C. Yapılarına göre cümleler: 1. çünkü gündüzün başlangıcıdır. 4. Bağımsız Sıralı Cümle: Öğelerinin hiçbiri ortak olmayan cümleler. İstek Cümlesi 6. Olumsuz Cümle 3. Devrik Cümle: Yüklem sonda değil. İsim Cümlesi B. Birleşik Cümle: a. Birlikte yapılma bildirir: Örnek: Koyunlar meleşiyor. 4 . Ettirgen fiil: geçişli fiil + -t. Etken fiil: Yüklem durumundaki fiilin bildirdiği işi. Geçişsiz fiil: Nesne alamayan fiillerdir. Öğe dizilişlerine göre cümleler: 1. İç içe Birleşik Cümle: Bir cümle başka bir cümlenin içinde yer alır ve onun bir öğesi olursa buna iç içe birleşik cümle denir.

i.h.t.k .d.c.cık→ azıcık his .i. Örnek: omuz.d.u.g” ünsüzlerinden birine dönüşür.e” + “-yor” → “ı.i a.cik → gencecik az.ö.u e.o.e.u.ç.ç.i o.ç.g .um→omzum 2.etmek→hissetmek Ünlü Daralması: “a.k”dan birine dönüşür. Örnek: koltuk-dan→ koltuktan Ünsüz Yumuşaması: p. Ünsüz düşmesi: Bazı sözcükler.t. Ünlü düşmesi: İki heceli olan kimi sözcükler ünlüyle başlayan bir ek aldıklarında ikinci hecelerinde bulunan ünlüyü düşürürler.u e.s.t.c.n Ulama: Ünsüz harfle biten sözcüğün son ünsüz harfinin kendisinden sonra gelen ve ünlü harfle başlayan sözcüğün ilk hecesiyle birleştirilerek okunmasıdır.t.ü Ünsüz Benzeşmesi (Sertleşmesi) : f.s.ü Küçük Ünlü Uyumu: İlk hece a. Örnek: dolap+ı →dolabı Ses Düşmesi: 1.d.e. “p.ü Diğer heceler a.c.ü” Örnek: gelme-yor→gelmiyor Kaynaştırma Harfleri: y.u. 5 .ş.i.ı.g ile başlayan bir ek → ekin başındaki b.ç. “ b.k + ünlü harf ile başlayan bir ek→ p.ı.ö.ö.k.ı.o.ü Diğer heceler a. Örnek: yumuşak-cık→yumuşacık Ses Türemesi: genç .ı.SES BİLGİSİ: Büyük Ünlü Uyumu: İlk hece a. çeşitli etkilerle birleşirken sözcüğün sonundaki ünsüz harf düşebilir.ş. Bu olaya ünsüz düşmesi adı verilir.p + b.e.