&RANKßVANßDERß(OEVENß45ß$ELFTßAFDELINGß5RBANISMß

1huis in zi|n werkkamer verIelI LemsIra: ik heb bi| de behandeling van
de groIe noIa's in de LersIe Kamer Iwee moIies ingediend: één voor
de lange Iermi|n en één specihek IoegespiIsI op de kandsIad. 8eide
moIies zi|n nu lecJinq in ambIeli|ke overlegsiIuaIies. Ki|k maar naar
de SIarInoIiIie kandsIad en heI UrgenIieprogramma van verkeer en
WaIersIaaI. Zonder die moIies lag de SIarInoIiIie er waarschi|nli|k nieI.
EERSTEßMOTIEßLEMSTRA
1i|dens heI beleidsdebaI 'de ruimIeli|k-economische onIwikkeling
in Nederland' (z¡ maarI zoo<) zaIen zeven bewindslieden achIer de
IaIel. DaI was nog nooiI gebeurd in de LersIe Kamer. Normaal ziI
er maar één, een minisIer oI een sIaaIssecreIaris. Mevrouw Dekker
kon er de eersIe keer helaas nieI bi| zi|n, van Geel was er wel. Op de
agenda sIonden de NoIa kuimIe van vkOM, Pieken in de DelIa van
Lconomische Zaken, viIaal PlaIIeland van Landbouw en de NoIa
MobiliIeiI van verkeer en WaIersIaaI.
8i| de NoIa kuimIe heb ik Ioen de eersIe moIie ingediend. Mi|n IracIie
(CDA) en ik vonden daI de noIa's een Ie korIe Ii|dsruimIe hadden.
Die keken slechIs vi|IIien IoI IwinIig |aar vooruiI. lk was van mening
daI |e verder vooruiI moesI ki|ken. Lr spelen ma|eure zaken als
zeespiegelri|zing, klimaaIverandering, bodemdaling en verzilIing.
Die vereisen een visie op een Iermi|n van vi|IIig, zesIig |aar.
1oI mi|n verrassing werd ik gesIeund door alle IracIies in de kamer.
DaI kosIIe geen enkele moeiIe. lk had ook overleg gepleegd meI heI
De SIarInoIiIie kandsIad zoio verwi|sI nadrukkeli|k naar Iwee moIies die ingediend zi|n Ii|dens de
behandeling van de NoIa kuimIe in de LersIe Kamer. lrank van der Roeven (1U DelII) en Ar|en van der 8urg
(vkOM) reisden van heI wesIen des lands naar Rengelo om Ie spreken meI de man die beide moIies
indiende: WolIer LemsIra. Waarom moeIen we ons nu bezig houden meI die lange Iermi|n?
Laissez Iaire is nieI goed
voor de kandsIad
Gesprel met inJiener vcn 'lcnqetermijnmcties'
Nova1erra / |aargang 8 / speciale ediIie / |anuari zoo8 / 8
Onze ingenieurs uiI DelII ziIIen in Dubai, 1okio, Singapore. LaIen we die experIise inzeIIen voor de kusIli|n van de kandsIad. (lllusIraIie: MieIzeb)
Nova1erra / |aargang 8 / speciale ediIie / |anuari zoo8 / n
minisIerie van vkOM. lk ben daar vroeger SG (SecreIaris-Generaal)
geweesI en ik heb daar gelukkig nog alIi|d een goede enIree. lk merkIe
wel aan die mensen van kO (kuimIeli|ke Ordening) daI ze heI eigenli|k
besI leuk zouden vinden wanneer zo'n moIie er kwam. DaI gaI hen exIra
sIeun. Die ambIenaren zaIen dus op dezelIde li|n. ReI is alIi|d belangri|k
om Ie weIen daI beleidsmensen op deparIemenIen een beeI|e in
dezelIde richIing denken. DaI versIerkI heI eIIecI van zo'n moIie.
ReI was mi|n bedoeling daI er meI scenario's gewerkI zou gaan worden.
Len visie hoeII nieI geli|k in beleidsnoIa's neergelegd Ie worden.
ReI hoeII nieI geli|k beleidskeuzes op Ie leveren. DaI is Ioch alIi|d
moeili|k in de poliIiek. lk zei: Ga nou eens werken meI scenario's.
DaI doen ze bi| Shell al |aren. Dan kri|g |e veel meer lncwhcw dan
gebruikeli|k op IaIel wanneer |e moeI oordelen over vi|IIig IoI zesIig
|aar verder.
lk had als LersIe-Kamerlid zowel de porIeIeuille vkOM als ook de
porIeIeuille verkeer en WaIersIaaI. lk had dus ook heI dossier Schiphol.
Lconomie en milieuIechnische randvoorwaarden zorgen daar voor
een Ioenemend spanningsveld. lk heb al |aren geroepen in mi|n IracIie
en ook daarbuiIen: Wi| lopen meI Schiphol harIsIikke vasI binnen
z< |aar. Misschien nieI vanwege heI geluid, dan wel vanwege andere
milieuIacIoren. vanuiI die overIuiging hebben wi| gezegd in heI
debaI meI de bewindslieden: sIimuleer nu die plannen voor de
kusIuiIbreiding, nieI alleen vanuiI de opIiek van kusIverdediging,
maar ook omdaI we in de kandsIad vasIlopen meI onze bebouwings-
mogeli|kheden.
Ki|k, onze ingenieurs uiI DelII ziIIen cll cver the wcrlJ· Dubai, 1okio,
Singapore. Noem maar op. Die bouwen daar de mooisIe dingen in zee
omdaI ze in Nederland nieI meer aan de bak komen. DaI is belacheli|k
en een schandeI lk ben daar een beeI|e emoIioneel over wanI ik zie
gewoon deze kans aan ons voorbi| schieIen. LaaI ons die experIise
nou inzeIIen voor de kusIli|n van de kandsIad. OI daI nu eilanden
moeIen zi|n, daI weeI ik nieI. ln ieder geval kun |e de luchIhaven er
neer zeIIen. Dan kun |e heI hele sIuk waar Schiphol nu ligI gewoon
bebouwen oI |e kan heI groen laIen. DaI geeII |e |aren ruimIe.
DaI was in groIe li|nen de aanleiding voor die moIie over de IoekomsI.
1oI mi|n bli|de verassing werd er door de vU (vri|e UniversiIeiI) in daI
na|aar een grooI congres georganiseerd over de klimaaIonwikkeling
en de mogeli|ke gevolgen daarvan. Daarbi| zou ook de IoekomsI van
de kandsIad aan de orde komen. Mi|n vriend Pier vellinga (oud
vkOM-ambIenaar) heeII daI nog in kaarI gebrachI. De UniversiIeiI
van Wageningen deed mee. ¥vonne van kooy (voorziIIer College van
8esIuur, UniversiIeiI UIrechI) heeII me Ioen gebeld: kunnen wi| ook
meedoen? 1ilburg deed mee. 1al van universiIeiIen en insIiIuIen in
diI land waren dus bezig meI die klimaaIverandering en die IoekomsI-
IilosoIieën. Ook de premier heeII er nog gesproken. Ook daar ging
die bal rollen.
TWEEDEßMOTIEßLEMSTRA
ln heI voor|aar erop kregen we heI Iweede debaI over de NoIa
kuimIe. lk heb Ioen een Iweede moIie ingebrachI die speciIiek ingaaI
op de kandsIad. DaI deed ik samen meI mi|n collega Schouw van
D66, direcIeur KenniscenIrum GroIe SIeden. We consIaIeerden daI er
allerlei noIa's en plannen waren die meI de kandsIad Ie maken hadden.
!e had bi|voorbeeld de neIwerksIeden die meI hun IoekomsIplannen
bezig waren, waaronder de vier groIe sIeden. We hadden de NoIa
MobiliIeiI. We hadden invesIeringsplannen van heI bedri|Isleven.
Maar niemand coördineerde daI eigenli|k echI. Lr was een vereniging
DelIameIropool, maar ook die kreeg geen reële pooI aan de grond.
DaI bleeI bi| praIen. vervolgens kreeg |e heI beraad van achI: de vier
groIe sIeden en de vier provincies. Ook daI bleeI eigenli|k bi| praIen.
1oen hebben wi| gezegd: Ga daI als regering coördineren. De kandsIad
is een naIionaal issue. DiI kun |e nieI overlaIen aan anderen. DaI moeI
|e zelI oppakken.
Als inwoner van 1wenIe zal mi| diI nieI in dank worden aIgenomen,
maar de kandsIad is nu eenmaal lecJinq. DaI moeIen we bli|ven
uiInuIIen. De hooIdvraag van die Iweede moIie was dan ook: kom
meI een invesIeringssIraIegie voor de lange Iermi|n, voor de kandsIad.
Waar ga |e op lange Iermi|n |e geld op inzeIIen. ls daI op spoorwegen,
is daI op hooIdwegen? ls daI in havens, is daI in luchIhavens? We zagen
een baaierd van pro|ecIen van sIeden, provincies en deparIemenIen
en we zagen nergens een regisseur. leder ging voor zichzelI.
1oen hebben wi| gezegd (ik zal heI nooiI vergeIen): laaI nu de minisIer
van vkOM coördinerend minisIer zi|n. DaI was in de eersIe Iermi|n
van heI debaI. ln de pauze ging ik naar Sybilla Dekker (Ioenmalig
minisIer van vkOM). lk zei: Die moIie van mi|, die moeI |e omhelsen.
Welnu, ze heeII de moIie nieI aIgeraden. Maar ze heeII die coördine-
rende rol ook nieI naar zich Ioe kunnen Irekken, ondanks heI IeiI daI
de moIie daar nadrukkeli|k om vraagI.
Ook de Iweede moIie werd IoI mi|n bli|de verrassing weer door alle
parIi|en omhelsd en aanvaard. De LersIe Kamer is nieI een insIiIuuI
daI nou geweldig scoorI, poliIiek gezien. ReI is meer een kamer van
overleg en van reIlecIie, een kamer van nog eens nagaan oI een en
ander uiIvoerbaar is. Men komI nieI meI klaroensIoIen en IoI onze
groIe verassing is daI hiermee wel gebeurd. DaI komI omdaI heI op
' UrgenIieprogramma
kandsIad is opnieuw
een pakkeI van
korIeIermi|npro|ecIen.
DaI is nieI waI we meI
de moIie beoogden'
9
Nova1erra / |aargang 8 / speciale ediIie / |anuari zoo8 / ¡o
een aanIal sporen Iegeli|k aankwam. De ambIeli|ke Ioppen waren er
mee bezig. ReI kabineI moesI ieIs meI die kandsIad. Lr was druk van
de groIe sIeden, van de provincies en van heI bedri|Isleven.
WaI scheIsIe mi|n andere verrassing: minisIer Lurlings van verkeer
en WaIersIaaI kreeg die coördinerende rol in heI nieuwe kabineI
en nieI de minisIer van vkOMI Lurlings komI vervolgens meI heI
UrgenIieprogramma kandsIad. DaI is opnieuw een pakkeI van
korIeIermi|npro|ecIen. DaI is nieI waI we meI de moIie beoogden.
LchI, ik gelooI nieI in een versnelde aanpak van de kandsIad wanneer
er boven oI onder al die pro|ecIen geen langeIermi|nvisie ziI. ReI is ons
Iopgebied in Nederland. ReI is ons koningsei, als heI ware. DaI vereisI
Ioch een andere aanpak. Dan kan |e nieI zeggen: daI laaI ik maar over
aan de pro|ecIen die lopen bi| de sIeden, heI ri|k en de provincies.
Dan kan |e nieI zeggen: DaI komI allemaal wel goed |ongens, de invisible
hcnJ brengI heI allemaal wel in heI reine. Nee, ik denk echI daI daar
een IoIaalvisie aan Ien grondslag moeI liggen. DaI zie ik in andere landen
ook zo gebeuren.
INVALSHOEKEN
Lr zi|n vier invalshoeken voor zo'n IoIaalvisie. De eersIe invalshoek
komI voorI uiI mi|n ervaring als besIuurder in Nederland. ln Nederland
duurI heI bi| ma|eure pro|ecIen nameli|k wel vi|IIien |aar voordaI |e
een schop in de grond hebI. ReI is zó zozo. Al die beleidsnoIa's die
voorlagen in de kamer gingen ook uiI van vi|IIien, IwinIig |aar. Dus diI
was Ioch weer de shcrt term. MeI alle respecI, daI is Ie korI. Ga nou
eens op de lange Iermi|n ziIIen.
De Iweede invalshoek komI voorI uiI een veranderende inIernaIionale
conIexI: de klimaaIonIwikkelingen en de concurrenIie meI de andere
sIedeli|ke gebieden in Luropa. De kandsIad moeI een economische
krachI bli|ven uiIsIralen Ien opzichIe van Pari|s, Londen en lrankIurI.
De derde invalshoek beIreII heI bedri|Isleven. We bulken van heI geld
in Nederland. 8eleggers zoals heI A8P en heI PGGM moeIen nog
sIeeds naar heI buiIenland om hun geld kwi|I Ie raken. We hebben
IanIasIische waIersIaaIkundige ingenieurs in DelII. ReI bedri|Isleven
wil ook zelI, onder zekere voorwaarden, graag in inIrasIrucIuur mee-
doen. 1och komen er op daI vlak maar heel weinig pro|ecIen van de
grond, en daI Ierwi|l bi| de gemeenIen aan de lopende band aan pps-en
(publiek-privaIe samenwerking) wordI gedaan. Ga nou eens als
naIionale overheid meI heI bedri|Isleven om de IaIel ziIIen en wees
nou eens bereid om de ideeën van die mensen IoI onIwikkeling Ie
laIen komen.
De vierde invalshoek heeII Ien sloIIe van doen meI hoe overheden
samenwerken. lk ben vi|Ienvi|IIig |aar bi| de overheid werkzaam
geweesI: gemeenIesecreIaris van AmsIerdam en UIrechI, burgermeesIer
van Rengelo en Leiden, en SecreIaris-Generaal op drie deparIemenIen.
lk weeI hoe de overheid handelI oI werkI en waI de relaIies zi|n
Iussen de provincies en de groIe sIeden.
SIa mi| in die conIexI een anekdoIe Ioe: We hadden een diner, in ¡n)<,
meI heI provinciebesIuur van Noord-Rolland: GedepuIeerde SIaIen
en Commissaris van de Koningin Kranenburg. 'Wi|' daI zi|n dan heI
sIadsbesIuur van AmsIerdam. Meneer Kranenburg hield een IaIelrede
en sprak achIer uiI de keel daI AmsIerdam zi|n oren meer naar de
provincie zou moeIen laIen hangen. De provincie was Ioch heI midden-
besIuur. 1oen zei Samkalden (burgermeesIer van AmsIerdam) in zi|n
repliek: Ach, meneer Kranenburg, heI budgeI voor uw provincie sIaaI
geli|k aan heI budgeI voor ons vervoerbedri|I. lk zal heI nooiI vergeIen,
dodeli|kI
VIERßGROTEßSTEDENßMOETENßVOORTOUWßNEMEN
AmsIerdam en koIIerdam doen nameli|k rechIsIreeks zaken meI
de deparIemenIen, nieI meI de provincies. DaI geeII al aan daI heI
lasIig is om Iegen de provincies Ie zeggen: ga nou eens heI voorIouw
nemen bi| de onIwikkeling van de kandsIad. Ze moeIen er uiIeraard
wel bi|, maar ze kunnen daI nieI alleen. De vier groIe sIeden en hun
regio's moeIen heI IaIellaken van de kandsIad oppakken onder de
cenIrale regie van de ri|ksoverheid. Dan komI de resI vanzelI wel mee.
Maar daI beIekenI dan wel daI die groIe sIeden bereid moeIen zi|n
om over hun IuncIieproIielen na Ie denken. NieI ieder moeI heIzelIde
willen. lk gelooI dan ook nieI direcI in één kandsIad-provincie.
DaI duurI veel Ie lang. We spreken overigens nu al weer over een
Noord- en Zuidvleugel. vanaI de 1weede Wereldoorlog hebben we
gesIoeid meI allerlei besIuursmodellen. Nederland is al Iig keer
verknipI in regio's, in provincies nieuwe sIi|l. Daar is allemaal nieIs
van IerechI gekomen. ReI enige daI wi| hebben bereikI is een
IwaalIde provincie llevoland.
De gemeenIeli|ke herindeling vorderI daarenIegen gesIaag. We zi|n
van duizend gemeenIen naar vi|Ihonderd gegaan. DaI gaaI nog een
Ii|d|e door wanI nu is Limburg weer bezig. Ook Zuid-Rolland moeI
nodig nog een keer op de schop. Daar ziIIen nog alIi|d negenIig
gemeenIen. Ma|eure processen zoals heI samenvoegen van Iwee oI
drie provincies, van mi| mag heI, maar heI zal nieI gebeuren. Daar moeI
|e andere wegen bewandelen. Dan moeI |e in pps-verband gaan werken,
samen meI bedri|Isleven onder leiding van heI kabineI. OI de vier
groIe sIeden moeIen heI zelI oppakken. Allebei kan naIuurli|k ook.
WaI ik nu zeg is on-Nederlands, daarom heb ik heI een beeI|e achIer
de Iong gehouden. WaI in heI buiIenland IoI nog Ioe wel kan, en in
Nederland nieI, daI is heI volgende. Wanneer we meI zi|n allen
gezegd hebben: Oké, we gaan die kanI op, dan wordI er een persoon
oI een driemanschap aangewezen. Dan wordI namens de SIaaI der
ReI enige daI wi| bereikI
hebben is een IwaalIde
provincie llevoland
Nova1erra / |aargang 8 / speciale ediIie / |anuari zoo8 / ¡o Nova1erra / |aargang 8 / speciale ediIie / |anuari zoo8 / ¡¡
een aanIal sporen Iegeli|k aankwam. De ambIeli|ke Ioppen waren er
mee bezig. ReI kabineI moesI ieIs meI die kandsIad. Lr was druk van
de groIe sIeden, van de provincies en van heI bedri|Isleven.
WaI scheIsIe mi|n andere verrassing: minisIer Lurlings van verkeer
en WaIersIaaI kreeg die coördinerende rol in heI nieuwe kabineI
en nieI de minisIer van vkOMI Lurlings komI vervolgens meI heI
UrgenIieprogramma kandsIad. DaI is opnieuw een pakkeI van
korIeIermi|npro|ecIen. DaI is nieI waI we meI de moIie beoogden.
LchI, ik gelooI nieI in een versnelde aanpak van de kandsIad wanneer
er boven oI onder al die pro|ecIen geen langeIermi|nvisie ziI. ReI is ons
Iopgebied in Nederland. ReI is ons koningsei, als heI ware. DaI vereisI
Ioch een andere aanpak. Dan kan |e nieI zeggen: daI laaI ik maar over
aan de pro|ecIen die lopen bi| de sIeden, heI ri|k en de provincies.
Dan kan |e nieI zeggen: DaI komI allemaal wel goed |ongens, de invisible
hcnJ brengI heI allemaal wel in heI reine. Nee, ik denk echI daI daar
een IoIaalvisie aan Ien grondslag moeI liggen. DaI zie ik in andere landen
ook zo gebeuren.
INVALSHOEKEN
Lr zi|n vier invalshoeken voor zo'n IoIaalvisie. De eersIe invalshoek
komI voorI uiI mi|n ervaring als besIuurder in Nederland. ln Nederland
duurI heI bi| ma|eure pro|ecIen nameli|k wel vi|IIien |aar voordaI |e
een schop in de grond hebI. ReI is zó zozo. Al die beleidsnoIa's die
voorlagen in de kamer gingen ook uiI van vi|IIien, IwinIig |aar. Dus diI
was Ioch weer de shcrt term. MeI alle respecI, daI is Ie korI. Ga nou
eens op de lange Iermi|n ziIIen.
De Iweede invalshoek komI voorI uiI een veranderende inIernaIionale
conIexI: de klimaaIonIwikkelingen en de concurrenIie meI de andere
sIedeli|ke gebieden in Luropa. De kandsIad moeI een economische
krachI bli|ven uiIsIralen Ien opzichIe van Pari|s, Londen en lrankIurI.
De derde invalshoek beIreII heI bedri|Isleven. We bulken van heI geld
in Nederland. 8eleggers zoals heI A8P en heI PGGM moeIen nog
sIeeds naar heI buiIenland om hun geld kwi|I Ie raken. We hebben
IanIasIische waIersIaaIkundige ingenieurs in DelII. ReI bedri|Isleven
wil ook zelI, onder zekere voorwaarden, graag in inIrasIrucIuur mee-
doen. 1och komen er op daI vlak maar heel weinig pro|ecIen van de
grond, en daI Ierwi|l bi| de gemeenIen aan de lopende band aan pps-en
(publiek-privaIe samenwerking) wordI gedaan. Ga nou eens als
naIionale overheid meI heI bedri|Isleven om de IaIel ziIIen en wees
nou eens bereid om de ideeën van die mensen IoI onIwikkeling Ie
laIen komen.
De vierde invalshoek heeII Ien sloIIe van doen meI hoe overheden
samenwerken. lk ben vi|Ienvi|IIig |aar bi| de overheid werkzaam
geweesI: gemeenIesecreIaris van AmsIerdam en UIrechI, burgermeesIer
van Rengelo en Leiden, en SecreIaris-Generaal op drie deparIemenIen.
lk weeI hoe de overheid handelI oI werkI en waI de relaIies zi|n
Iussen de provincies en de groIe sIeden.
SIa mi| in die conIexI een anekdoIe Ioe: We hadden een diner, in ¡n)<,
meI heI provinciebesIuur van Noord-Rolland: GedepuIeerde SIaIen
en Commissaris van de Koningin Kranenburg. 'Wi|' daI zi|n dan heI
sIadsbesIuur van AmsIerdam. Meneer Kranenburg hield een IaIelrede
en sprak achIer uiI de keel daI AmsIerdam zi|n oren meer naar de
provincie zou moeIen laIen hangen. De provincie was Ioch heI midden-
besIuur. 1oen zei Samkalden (burgermeesIer van AmsIerdam) in zi|n
repliek: Ach, meneer Kranenburg, heI budgeI voor uw provincie sIaaI
geli|k aan heI budgeI voor ons vervoerbedri|I. lk zal heI nooiI vergeIen,
dodeli|kI
VIERßGROTEßSTEDENßMOETENßVOORTOUWßNEMEN
AmsIerdam en koIIerdam doen nameli|k rechIsIreeks zaken meI
de deparIemenIen, nieI meI de provincies. DaI geeII al aan daI heI
lasIig is om Iegen de provincies Ie zeggen: ga nou eens heI voorIouw
nemen bi| de onIwikkeling van de kandsIad. Ze moeIen er uiIeraard
wel bi|, maar ze kunnen daI nieI alleen. De vier groIe sIeden en hun
regio's moeIen heI IaIellaken van de kandsIad oppakken onder de
cenIrale regie van de ri|ksoverheid. Dan komI de resI vanzelI wel mee.
Maar daI beIekenI dan wel daI die groIe sIeden bereid moeIen zi|n
om over hun IuncIieproIielen na Ie denken. NieI ieder moeI heIzelIde
willen. lk gelooI dan ook nieI direcI in één kandsIad-provincie.
DaI duurI veel Ie lang. We spreken overigens nu al weer over een
Noord- en Zuidvleugel. vanaI de 1weede Wereldoorlog hebben we
gesIoeid meI allerlei besIuursmodellen. Nederland is al Iig keer
verknipI in regio's, in provincies nieuwe sIi|l. Daar is allemaal nieIs
van IerechI gekomen. ReI enige daI wi| hebben bereikI is een
IwaalIde provincie llevoland.
De gemeenIeli|ke herindeling vorderI daarenIegen gesIaag. We zi|n
van duizend gemeenIen naar vi|Ihonderd gegaan. DaI gaaI nog een
Ii|d|e door wanI nu is Limburg weer bezig. Ook Zuid-Rolland moeI
nodig nog een keer op de schop. Daar ziIIen nog alIi|d negenIig
gemeenIen. Ma|eure processen zoals heI samenvoegen van Iwee oI
drie provincies, van mi| mag heI, maar heI zal nieI gebeuren. Daar moeI
|e andere wegen bewandelen. Dan moeI |e in pps-verband gaan werken,
samen meI bedri|Isleven onder leiding van heI kabineI. OI de vier
groIe sIeden moeIen heI zelI oppakken. Allebei kan naIuurli|k ook.
WaI ik nu zeg is on-Nederlands, daarom heb ik heI een beeI|e achIer
de Iong gehouden. WaI in heI buiIenland IoI nog Ioe wel kan, en in
Nederland nieI, daI is heI volgende. Wanneer we meI zi|n allen
gezegd hebben: Oké, we gaan die kanI op, dan wordI er een persoon
oI een driemanschap aangewezen. Dan wordI namens de SIaaI der
Nederlanden, namens de provincies en namens de groIe sIeden
gezegd: en |ullie gaan heI nu doen. !ullie gaan als heI ware de zaak
Irekken. !ullie gaan kanalen schoon blazen. !ullie gaan aan de kaak
sIellen waarom ieIs nieI lukI, publiekeli|k. Dan moeI |e dus denken
aan mensen die algemeen gezag hebben, mensen als Wim Kok,
kuud Lubbers oI mensen uiI heI bedri|Isleven. Die moeIen gewoon
de opdrachI kri|gen: |ullie gaan daI Irekken. WanI anders lukI heI
nieI. Dan ziI iedereen weer op iedereen Ie wachIen.
De regering zal ook veel meer moeIen doen meI die planbureaus.
Die moeIen veel meer gaan sIuderen op die lcnq term, op de scenario-
onIwikkeling, op de langere Irends, op de inIernaIionale benrhmcrls.
Roe meer kennis, hoe meer [crts |e op IaIel legI, hoe minder kans de
poliIiek heeII om er aan voorbi| Ie gaan. Roe meer |e de reële spiegel
kunI voorhouden in de vorm van keiharde [crts cnJ [iqures, hoe
minder een kabineI kan zeggen: !a, maar daar hebben we niks mee
Ie maken.
De universiIeiIen kunnen daar ook een rol in vervullen, samen meI
die planbureaus. Ki|k, die planbureaus die scheiden iedere week
rapporIen aI. WeeI |e waI wi| als kamerleden op den duur deden?
We gooiden die rapporIen vaak gewoon in heI cilindrisch archieI.
!e leesI ze nieI meer. ledere week een rapporII Daar win |e de oorlog
nieI mee.
De planbureaus gaan we bundelen. Die moeIen aan scenario- en
IoekomsIverkenningen doen. De universiIeiIen hebben daar ook een
rol in. WaI mi| beIreII doen ze daI auIonoom, naasI de planbureaus.
Dan heb |e ook nog eens Jcuble rherl. Pier vellinga is daar meI de vU
al mee bezig, voor waI heI klimaaI beIreII. 1ensloIIe kan |e |e richIen
op een langeIermi|nagenda voor de kandsIad.
RANDSTADAGENDAßVOORßDEßLANGEßTERMIJN
WaI gebeurI er meI de klimaaIverandering? Als de zeespiegel-
sIi|ging zo door gaaI, waI doen we dan meI de kusI? MoeIen we wel
oI nieI over kusIlocaIies gaan praIen? Daar wordI wel over geroepen,
maar heI ziI in geen enkele noIa. Dus: waI gebeurI er meI de kusIli|n
van de kandsIad?
WaI gebeurI er meI de communicaIie naar de burgers? KomI er wel
oI geen kandsIadrail, maar dan ook echI iedere Iien minuIen een
Irein. Wil |e economisch sIerk bli|ven dan moeI de communicaIie
opIimaal zi|n. De inIernaIionale onIwikkeling, de conIacIen meI
buiIen, zi|n essenIieel. DaI beIreII ook de universiIeiIen.
WaI gebeurI er meI die groIe universiIeiIen? We hebben er op daI
kleine grondvlak van de kandsIad Ioch wel erg veel: AmsIerdam
(Iwee sIuks), koIIerdam, UIrechI, Leiden en DelII. Zou |e nieI voor-
zichIig moeIen nadenken over bundelingen? Gaan de universiIeiIen
op eigen gezag verder, oI gaan ze meer samenwerken?
WaI gebeurI er meI de IuncIieverdeling Iussen de vier groIe sIeden?
Gaan die sIeden echI IoI een IuncIieverdeling komen en gaan we ze
daarbi| helpen als ri|k, oI laIen we iedereen maar zi|n eigen goddeli|ke
gang gaan?
WaI gebeurI er IensloIIe meI Schiphol? LoopI daI over z< |aar vasI?
WachIen we daI aI en zien we dan wel waar heI schip sIrandI?
We moeIen bi| benadering weIen waar we over vi|IIig |aar willen
sIaan meI de kandsIad. WeIen we daI nieI, dan komen we elkaar
weer Iegen wanneer pro|ecIen uiIgevoerd worden zoals ze nu in de
pi|pli|n ziIIen. WanI die pro|ecIen zi|n nog alIi|d nieI gespiegeld aan
een IoIaalplaaI|e voor de kandsIad. Lr is nog alIi|d geen
kandsIadIilosoIie voor over vi|IIig, zesIig |aar. Zo'n visie voor die
lange Iermi|n is hard nodig. !e moeI bereid zi|n om op groIere schaal
naar de ruimIe Ie ki|ken en meer samenhang aan Ie brengen Iussen
de diverse beleidsvelden als sIedeli|ke onIwikkeling, verkeer, naIuur
en landschap, klimaaI en waIer. Dan kom |e vanzelI IoI de onIwikke-
ling van een sIrucIuurvisie voor de opschaling van de kandsIad.
De sIedeli|ke regio's kunnen daar vervolgens weer invulling aan
geven. DiI beIekenI wel een sIuring van de zi|de van heI kabineI en
heI maken van duideli|ke beleidskeuzen, en daar is leI voor nodig.
lcissez [cire zou nieI goed zi|n voor de kandsIad.
SUMMARY
WolIer LemsIra, a member oI Ihe DuIch SenaIe unIil Ihis year,
Iabled Iwo moIions, in zoo< and zoo6, on Ihe preparaIion oI a long-
Ierm vision Ior Ihe kandsIad Ior Ihe nexI <o Io 6o years. ln Ihis inIerview,
he explains his Ihinking on Ihe imporIance oI a long-Ierm vision, Iwo
ma|or consideraIions being Ihe IuIure oI Schiphol airporI and Ihe
consequences oI climaIe change Ior Ihe coasIline. Re argues Ior sIrong
leadership on Ihe IuIure developmenI oI Ihe kandsIad and a break
wiIh Ihe DuIch IradiIion oI compromise and consensus. kedrawing
adminisIraIive boundaries, such as creaIing a single kandsIad province,
he believes is noI necessary.
ReI enige daI wi| bereikI
hebben is een IwaalIde
provincie llevoland
LoopI Schiphol over z< |aar vasI? WachIen we daI aI en zien we dan wel waar heI schip
sIrandI? (IoIo: Lex 8roere, Nieuwerkerk a/d/ l!ssel)
9

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful