You are on page 1of 12

NËNTOR 2011 NGJALLJA 1

NGJALLJA
Nr. 11 (226) Viti XIX i botimit NËNTOR 2011 Çmimi 20 lekë

15 vjet më parë në Manastirin e Shën Vlashit hapi dyert
Shkolla Teologjike Orthodhokse
risë ka Shkollën e vet Theologjike, me të cilën thodhokse Autoqefale të Shqipërisë në nivelet
Nga Theodor Papapavli krenohemi të gjithë dhe falënderojmë Fort- e vendeve të tjera orthodhokse. Ndoshta brezat
lumturinë e Tij, Anastasin për këtë dhuratë të që do vijnë, kur pasionet e tanishme do mbeten
Më 17 tetor, Fortlumturia e Tij, Kryepiskopi çmuar, fryt i dashurisë së tij ndaj Komunitetit një kujtim i hidhur i së kaluarës, do ta quajnë
Anastas kreu Shërbesën e Bekimit (Ajazmës), orthodhoks të Shqipërisë atë me emrin e Prof. Dr. Anastas Janullatos.
të Shkollës Theologjike Hieratike në Shën Vlash Rëndësia e kësaj shkolle është jashtëzako- Kjo do të ishte shprehja më fisnike e mirënjohjes
të Durrësit. Ajo ngrihet pranë ndërtesave të rindër- nisht e madhe për zhvillimin e arsimit theologjik dhe dëshmi-simbol i miqësisë midis dy popujve
tuara të Manastirit, të destinuara për murgjit e në Shqipëri. Ajo do të jetë fidanishtja e formimit fqinjë.
ardhshëm shqiptarë. orthodhoks të klerit të ulët dhe të lartë, fakt me
Marrë nga gazeta “Ngjallja”,
Ndërtesa e Shkollës Theologjike Hieratike ësh- peshë për lulëzimin dhe lartësimin e Kishës Or-
nëntor 1996

Më 7 shkurt 1992, Krye-
piskopi Anastas hapi një
seminar theologjik që do
të trajnonte të rinj dhe
besimtarë vullnetarë,
për të mësuar shërbesat
kishtare, duke i përga-
titur që të shërbejnë në
kisha, duke i dorëzuar
dalëngadalë ata në kle-
rikë. Klasa e parë e 45
studentëve filloi studimet
në një hotel në plazhin
e Durrësit, në kushte të
vështira, me mungesa
të ujit, energjisë elek-
trike dhe ngrohjes.

të një kompleks mjedisesh moderne, me një struk-
turë bashkëkohore tepër funksionale, e pajisur
me të gjitha elementet e nevojshme për zhvilli-
min e mësimit dhe studimit, me kushte optimale
jetese dhe mjedise çlodhjeje. Për të siguruar zhvi-
llimin e pandërprerë të programit mësimor dhe
kushtet e jetesës, ndërtesat janë pajisur me gjene-
ratorë energjie, sistem ngrohje me kaldajë dhe
me sistem furnizimi me ujë të pijshëm nga buri-
met lokale, të cilat i sigurojnë autonomi funksio-
nimi. Me objektet e tjera që po rindërtohen, shumë
shpejt Shën Vlashi do të shndërrohet, përveç
se një vend pelegrinazhi, siç ka qenë në shekuj,
edhe në një qendër të madhe të orthodhoksisë
në Shqipëri, ku mund të organizohen veprimtari
fetare-kulturore e artistike, kombëtare e ndërko-
mbëtare.
Kështu, pas shumë peripecish në këto pesë
vjet, Kisha Orthodhokse Autoqefale e Shqipë-
2 NGJALLJA NËNTOR 2011

Hyrja e Shën Marisë në Tempull
Në festën e Hyrjes së Shën Ma- Vendi më i sigurt i Hirit të Pe-
risë në Tempull, kremtojmë pikë- rëndisë është Tempulli. Shën Maria
risht atë ditë kur Shën Maria ishte kishte përvojë të madhe nga Te-
tre vjeçe dhe prindërit e përkushtu- mpulli, prandaj e çoi dhe Jisuin 12-
an në Tempull. vjeçar atje. Qendër e jetës sonë
Tradita ka ruajtur ato fjalë të bu- është Tempulli.
kura me të cilat nëna e saj e bekuar, Kur shkojmë në kishë, a mendoj-
Ana, ofron fëmijën e saj në Tempu- më se shkojmë në Tempullin e Pe-
llin e Perëndisë: rëndisë së Dhiatës së Re, ku Perë-
ndinjeriu ofrohet në misterin e Fa-
“Shko, bija ime në Tempull që lënderimit Hyjnor? Që nga momenti
t’i përkushtohesh Atij që të që hyjmë në kishë, mendja dhe
dhuroi tek ne; dhe le të jetë ofer- zemra jonë duhet të jenë të përku-
ta jonë si temjani më erëmirë për shtuara vetëm te Zoti i Lavdisë, pi-
emrin e Tij të lavdëruar”. kërisht ashtu siç ndodhte me të Të-
rëshenjtën tonë. Kjo është mënyra
Siç është e ditur, prindërit e së më e mirë për të nderuar të Tërë-
Tërëshenjtës ishin pa fëmijë dhe e shenjtën.
lindën atë pas shumë lutjesh. Pri-
ndërit ishin të urtë dhe ajo e tërëdë- “Kisha nuk është mure dhe
lirë. Ishte fryt i urtësisë. Shën Gri- çati, - thotë shën Joan Gojarti, -
gor Pallamai shkruan: “Pema që por besim dhe mënyrë jetese”.
quhet e Tërëshenjta ka rrënjë të Shën Nikodhim i Malit të Shenj-
shenjta dhe prandaj rriti frytin të shkruan se ne besimtarët kemi
e veçantë e më të bukur, i cili nevojë që të shkojmë në kishë, “që
ishte Krishti”. të thyejmë urinë tonë atje me
Sipas premtimit të Joakimit dhe trupin e Krishtit. Dhe të shuaj-
të Anës ofrohet Maria e vogël tre- më etjen tonë me Gjakun jetë-
vjeçare në tempullin e Perëndisë. dhënës të Zotit, si dhe me mësim-
Futet në pjesën më të shenjtë të dhënien e Shkrimit të Shenjtë”.
Tempullit të Solomonit që quhet “e Është gjithashtu e nevojshme të
shenjta e të shenjtëve”, atje ku “Sot është nisja e mirëpëlqimit të Perëndisë dhe paralëçitja e shkojmë në kishë, “sepse Kisha
hynte vetëm një herë në vit Krye- Shpëtimtarit të njerëzve; tek tempulli i Perëndisë madhërisht rrëfehet është Arka. Ashtu si në kohën e
prifti që kishte radhën e shërbimit. Virgjëresha dhe Krishtin u paralajmëron të gjithëve. Asaj dhe ne le t’i përmbytjes të gjithë ata njerëz
Hyri e Tërëshenjta në Të shenjtat dhe kafshë që hynë në arkë,
thërresim me zë të madh: Gëzohu, o mbarim i urdhrit të Shpëtimtarit”.
e të shenjtëve, sepse sipas Himno- shpëtuan… kështu dhe tani të gji-
grafit të Himnit Akathist, vetë ajo (Përlëshorja) thë ata të krishterë që hyjnë në
ishte “e Shenjtë, më e madhe se Kishë shpëtohen nga përmbytja
shenjtorët…”. të, sepse tempulli i Atij është Zoti, e liga, dyshimi, gjykimi, grindja, vras- mendore e mëkatit dhe pasio-
“Cili vend tjetër do të ishte Perëndia i Gjithëpushtetshëm, ja, zilia, zemërimi, rivaliteti, shthurja, neve…”.
më i përshtatshëm ku të banon- dhe Qengji” (Apok. 21.22). murmuritja, smira, grykësia, krena-
te brenda tij ajo që ishte më e Në barkun e së Përmbishenjtës ria, mburrja, arroganca, etj., pra të Le ta imitojmë Shën Marinë duke
madhe se shenjtorët?”, pyet shën Hyjlindëse u bë martesa më e çu- largohemi nga jeta mëkatare e të hyrë në Tempull dhe duke u bërë
Grigor Pallamai. E Tërëshenjta nuk ditshme. U bë martesa e Perëndisë shkojmë në vendin e sigurt të Hirit tempull ku të banojë Zoti.
hyri thjesht në Tempull, por u bë me natyrën njerëzore. Fryti i këtij të Perëndisë ku ka dashuri, besim, O e Tërëshenjtë, që hyre në
vetë ajo Tempull, ngaqë pranoi bashkimi është njeriu i ri më përulësi, bindje, butësi, dhembshuri, Tempull, “o Tempull i pastër i
Zotin e Qiellit dhe të tokës në bar- Krishtin! paqe, gëzim, durim, vetëkontroll, Shpëtimtarit”, na denjëso dhe ne
kun e saj virgjëror. mirënjohje, mëshirë, etj. që të kemi mundësinë të themi him-
Festa e Hyrjes së Shën Marisë nin e Kishës sonë: “Duke qëndru-
E Tërëshenjta “Perëndidashë- në Tempull na jep një mësim që Shkruan shën Joani i Shkallës: ar në Tempullin e lavdisë sate,
se”, ashtu siç e karakterizon shën është i vlefshëm për të gjithë ne “Peshku i shmanget rrjetës, dhe mendojmë se qëndrojmë në Qiell,
Joan Damaskinoi, “lindi Atë që që dëshirojmë ta imitojmë atë. E shpirti që i do kënaqësitë i shma- o e Tërëshenjtë”.
është Tempulli i vetëm dhe i Tërëshenjta u largua nga bota dhe nget shumë qetësisë”.
vërtetë”, mbasi në jetën tjetër nuk hyri në të shenjtat e të shenjtëve. Shën Joan Gojarti vëren: “Ai që Shkëputur nga libri
do të ketë tempuj të tjerë sipas Të njëjtën gjë duhet të bëjmë dhe largon krejt urrejtjen, ai ka mu- “Kiriktiki Dhiakonia”
i Protopresviterit dhe Teologut
dëshmimit të shën Joan Theolo- ne: Të largohemi nga armiqësia, ndur armikun më të madh të gji-
Emanuel Gavrilaki
gut: “Edhe tempull nuk pashë në thashethemet, përgojimi, mendimet nisë njerëzore”. Përktheu: Rozeta Baba
NËNTOR 2011 NGJALLJA 3

Takim i përfaqësuesve të Vëllazërisë Ungjillore
të Shqipërisë në Kryepiskopatën e Shenjtë
Të hënën, 14 nëntor, me ftesë flisnin për strukturën dhe përpjekjet vlerësoi veçanërisht figurën dhe besim në bashkëpunim e marrëdhë-
të Kryepiskopit të Tiranës, Durrësit e kësaj Vëllazërie, duke u bërë të rolin e Kryepiskopit Anastas dhe nie të mira edhe në të ardhmen.
dhe gjithë Shqipërisë Anastasit, njohur edhe organizimin dhe punën bëri një prezantim të Komitetit Vëllazëria Ungjillore e Shqipë-
bënë një takim në Kryepiskopatën e Kishës Orthodhokse Autoqefale Ekzekutiv të VUSH dhe të mënyrës risë përbëhet nga 135 kisha dhe
Orthodhokse përfaqësues të Vëlla- të Shqipërisë. së tij të punës. organizata të krishtera protestante,
zërisë Ungjillore të Shqipërisë. Për- Pastor Fitor Muçaj shprehu fa- Prezantim dhe një njohje me që veprojnë në vendin tonë. Ajo u
faqësia përbëhej nga anëtarët e lënderimin për ftesën dhe dëshirën veprimtarinë dhe punën bënë edhe njoh si komunitet fetar nga shteti
Komitetit Ekzekutiv, të kryesuar për t’i çuar më tej këto marrëdhë- anëtarët e tjerë të përfaqësive. më 22 nëntor 2010.
nga pastor Fitor Muçaj, President i nie midis vëllezërish të krishterë. Ai Takimi u mbyll me ngrohtësi dhe Korresp. i “Ngjallja”
kësaj Vëllazërie. Në pritje merrnin
pjesë edhe Episkopi i Krujës, Hirësi
Andoni, si dhe klerikë e laikë me
detyra drejtuese në Kryepiskopatë.
Kryepiskopi Anastas u shprehu
miqve mirëseardhjen, duke theksu-
ar nevojën e dialogut, njohjes dhe
të bashkëpunimit, si dhe të shkë-
mbimit të mendimeve dhe përvoja-
ve për perspektivat e përhapjes së
fjalës së Ungjillit në shoqërinë e sot-
me shqiptare. Fortlumturia e Tij
theksoi edhe bashkëpunimin e
hershëm me Vëllazërinë Ungjillore
dhe takimet e shumta ku kemi ma-
rrë pjesë së bashku dhe veçanë-
risht në Shoqërinë Biblike Ndër-
konfesionale, ku është punuar në
mënyrë të frytshme dhe krijuese.
Ai u kërkoi gjithashtu miqve që të

Frekuentim i lartë në përkujdesjet ditore të Kishës
Me bekimin dhe mbështetjen e Familjet e fëmijëve, pa dallim be- kujdes të kualifikuar shëndetësor. min e orës së mësimit bëjnë që çdo
Fortlumturisë së Tij, Kryepiskopit simi, gjetën pranë përkujdesjeve di- Programi mësimor i zbatuar në këto vit këto struktura të realizojnë më
Anastas, kopshtet e Kishës po fun- tore mjedise cilësore, një shërbim përkujdesje, tekstet e përdorura dhe së miri detyrën e tyre fisnike në he-
ksionojnë mjaft mirë edhe për vitin të kulturuar, staf të kualifikuar dhe larmia e bazës materiale për realizi- dhjen e hapave të parë të edukimit
shkollor 2011-2012. Regjistrimet e te brezi i ri.
bëra në shtator sollën në to fëmijë Të gjitha përkujdesjet përgatisin
të moshave 3-5 vjeç, duke shënuar fëmijët në 3 nivele, sipas grupmo-
edhe këtë vit një numër të lartë kër- shave, me një numër optimal fëmi-
kesash për frekuentim. Ndër qytetet jësh në klasa, ashtu siç kërkojnë
me numrin më të madh të fëmijëve rekomandimet e MASH.
të regjistruar u renditën Lushnja me Duhet të theksohet frekuentimi
80 fëmijë, Durrësi dhe Korça me 65 i lartë nga fëmijët parashkollorë,
dhe Shkodra me 55. Këtu veçojmë 230 të pranishëm në këtë vit, ndo-
vitin e tretë të punës në një kopsht nëse ky kontigjent është përthithur
të ri si ai i qytetit të Cërrikut, i cili ka edhe nga klasa të veçanta para-
36 fëmijë të regjistruar. Në total, në shkollore pranë shkollave 9-vjeçare.
Kryepiskopatën e Tiranës dhe Mi- Angazhimi i përditshëm vlerë-
tropolitë e Beratit dhe Korçës kemi sohet me falënderimet e shprehura
540 fëmijë në 11 kopshte. Në kop- nga prindërit për mjediset, përga-
shtin e kryeqytetit u vazhdua sipas titjen, kujdesin dhe edukatën që
kërkesave e nevojave të prindërve fëmijët e tyre marrin pranë përkuj-
me dy sisteme, me dhe pa drekë. desjeve ditore të Kishës.
4 NGJALLJA NËNTOR 2011

PËRMBAJTJA E BESIMIT ORTHODHOKS
Përmbajtja e besimit orthodhoks shprehet me Ky besim është fryt logjik i komunikimit të Nga shekulli i katërt Etërit e shenjtë të Kishës
teologjinë orthodhokse. Teologjia është fjala për fjalës njerëzore me Fjalën Hyjnore dhe ndodhet sonë u mblodhën në Sinode Ekumenike dhe për-
Perëndinë e zbuluar, i referohet Perëndisë dhe në Kishë, nga njëra anë në monumentet e caktuan, pra shfaqën dhe vendosën si të dety-
buron së pari prej Tij. Për orthodhoksët, studimi shkruara, të cilat shprehin ndërgjegjen katholike rueshme e të pandryshueshme, dogmat, si të
i Orthodhoksisë bëhet në Kishën Orthodhokse të Kishës, nga ana tjetër, gjendet në Etërit e vërteta themelore të Krishterimit.
me anë të drejtësisë së besimit, pastërtisë dog- shenjtë dhe shkrimtarët kishtarë. Vendimet e Sinodeve Ekumenike dhe me-
matike dhe sigurisë kishtare. Përmbajtja e besi- Dhiata e Vjetër përmban fjalën e Perëndisë, ndimet e Etërve të Kishës, përderisa bien në
mit orthodhoks përbën dhuratë të Shpirtit të siç Zoti ua zbuloi izraelitëve para se Ai të vijë një mendje me frymën dhe shkronjën e Shkrimit
Shenjtë për Kishën, kurse Kisha nuk mund ta në botë. Ky zbulim u bë nga burrat e shenjtë, të Shenjtë përbëjnë Traditën e Shenjtë të shkruar
kryejë veprën e saj sotiriologjike (shpëtuese) e patriarkët, Moisiu dhe profetët e Dhiatës së Vje- të Kishës.
shkëputur nga teologjia orthodhokse. tër. Kishte si qëllim parapërgatitjen e njerëzve, Nga Etërit e Kishës përfaqësuesit kryesorë
Kisha Orthodhokse identifikohet me Një për të kuptuar më mirë dhe më lehtë të vërtetat të Orthodhoksisë janë Shën Joan Gojarti, Tre
Kishë, të Shenjtë, Katholike dhe Apostolike. Ruan e Dhiatës së Re. Kapadokasit, pra Vasili i Madh, Grigor Theologu,
për veten e saj thesarin e arritjeve të mëdha të Dhiata e Re përmban fjalën e Perëndisë, që vëllai i Vasilit të Madh, Grigori i Nisës, si edhe
mendimit teologjik të njerëzve të Kishës, Etërve i zbuloi njerëzve me anë të Birit dhe Fjalës së Kirilli i Aleksandrisë. Kisha jonë në mënyrë
të saj dhe mësuesve të tjerë, të cilët, në dritën e Perëndisë, pra Zotin tonë Jisu Krisht. Zbulesa tepër të drejtë nderon që nga shekulli i njëmbë-
Zbulesës Hyjnore, me ndriçimin e Shpirtit të e bërë nga Zoti, si në ungjijtë e Tij ashtu edhe dhjetë Tre Hierarkët, Vasilin e Madh, Grigor
Shenjtë dhe dhuratës që ishte tek ata, të fjalës nga apostujt dhe nxënësit e Tij të shenjtë, është Theologun dhe Joan Gojartin, si shprehës the-
së Perëndisë, na dhanë ne pikërisht atë që sot e plotë dhe e përsosur. Ka si qëllim shpëtimin e melorë të mendimit orthodhoks dhe të besimit
quajmë besim dogmatik orthodhoks. të gjithëve ne. të vërtetë.

Disa thënie nga Etërit Kërko Perëndinë Meditim
rreth Ungjillit dhe misteret e Tij
Perëndia tha nëpërmjet profetit : Perëndia i
Erdhi koha, o shpirti im, erdhi koha, nëse do tha profetit: “Ja, pushimi! Jepini pushim të lo-
“Shkrimi i Shenjtë nuk na u dha që ta kemi që të njohësh veten, qenien dhe rrugëtimin tënd; dhurit!” (Is. 28.12)
në libra, por që ne ta gdhendim atë në zemrat nga vjen dhe ku duhet të prehesh; nëse është Jepe këtë prehje, o njeri, dhe nuk do të kesh
tona... dëgjoni, ju përgjërohem të gjithëve, ju jetë çka po jetojmë, apo duhet të përmirësohemi. nevojë për “më fal”. Prehi të pikëlluarit, vizito
që keni kujdes për jetën e krishterë ... zhytuni Fillo punën, o shpirti im, duhet të pastrosh të sëmurët, kujdesu për të varfrit, edhe kjo është
jetën tënde. lutje. Dhe të siguroj, miku im, sa herë që një njeri
në Shkrimin e Shenjtë, gëlltitini të gjitha brenda e bën kështu prehjen e Perëndisë, kjo është lutje.
vetes dhe mos i harroni. Sepse shkaku i gjithë Kërko Perëndinë dhe misteret e Tij:
Ji i kujdesshëm miku im: nëse paraqitet para
Shiko se cila ishte më parë bota, çfarë ofronte teje diçka e pëlqyeshme për Perëndinë, mos
të këqijave është mosnjohja e Shkrimeve.”
për ty, nga vjen dhe cili është marshimi i saj. thuaj “është koha për lutje, do të lutem dhe këtë
Shën Joan Gojarti
Fillo punën, o shpirt, duhet të pastrosh jetën tënde. gjë do ta bëj pastaj”. Duke pritur që të përfundosh
Si qeveris Perëndia, si e mban universin e tërë? lutjen, ajo që i ka pëlqyer Perëndisë, tashmë ka
“Duke studiuar Ungjillin e Shenjtë, zbulova Përse lëvizje këtu dhe atje prehje? Sa për ne, fluturuar. Në këtë mënyrë, e ke humbur rastin
në të mësime të shumëllojshme dhe të na rrëmben rryma e jetës. për të bërë vullnetin dhe dëshirën e Perëndisë.
Bëj atë çka i pëlqen Perëndisë. Kjo do të thotë
ndryshme që janë perla, diamante, thesare, Fillo punën, o shpirti im, mos shiko veç Perë-
të lutesh (…).
pasuri, gëzim, kënaqësi - jetë e përjetshme.” ndisë.
Shën Kozmai i Kolkondasit Çka ishte krenari më përpara, sot u bë turpi im. Dëgjo fjalën e apostullit: “sepse po ta gjy-
Cila është lidhja ime me jetën? Dhe cili është kojmë veten tonë, nuk do të gjykoheshim”
fundi i kësaj lidhjeje? (I Kor. 11.31).
“Mosnjohja e Shkrimeve është mosnjohja Ndriço, o shpirti im, shpërnda çdo lajthitje. Ç’dobi do të ketë lutja e atij që nuk e lehtëson
e Krishtit.” Fillo punën, o shpirti im, mos iu dorëzo dhimbjes. vuajtjen e të afërmit ? A nuk tha vetë Zoti se
Shën Jeronimi Shën Grigori i Nazianzit do të gjykohemi në bazë të veprave tona ? (…)
Këto fjalë që të thashë “Kur bëjmë vullnetin
e Perëndisë, kjo është lutje”, më duken me shu-
më vlerë. Por kjo nuk do të thotë ta lësh lutjen,
as mos iu dorëzo mërzitjes - sipas fjalëve të Zotit.
Ajo transmeton për ju 24 orë program. “Lutuni dhe mos u plogështoni”. Rri zgjuar,
dëboje larg teje përgjumjen dhe dembelizmin.
Do të dëgjoni gjithçka që ju duhet: programe shpirtërore, sociale e
Ji vigjilent natë e ditë dhe mos iu dorëzo
kulturore. Muzikë e zgjedhur kishtare, popullore e klasike, nga vendi shkurajimit.
Afrat persiani
dhe bota. Ndiqni shërbesat kishtare në Radio “Ngjallja”!
Përktheu Eleni Pani
NËNTOR 2011 NGJALLJA 5

Shën Joan Gojarti - 13 Nëntor
Ai u lind në Antioki nga prindër merrej kundër protestuesve në më-
të rangjeve të larta në vitin 347. Në nyra të ashpra.
besimin e krishterë u soll nga nëna Në vitin 398 u thirr që të bëhet
e tij, Anthusa. U pagëzua në vitin 370. episkop i Konstandipojës, kundër
U edukua fillimisht nga një mësues dëshirës së vet. Gjatë kësaj kohe
pagan, Libani, dhe më pas studioi refuzoi të merrte pjesë në dëfrime
teologjinë e krishterë nga Diodori i luksoze dhe kjo bëri të mos shihej
Tarsit. Rreth vitit 375 u bë eremit, me sy të mirë nga të pasurit. Por
por për shkak të shëndetit të keq u nga ana tjetër, ai mbeti shumë i
kthye sërish në Antioki. afërt me njerëzit e thjeshtë.
U dorëzua dhjak në vitin 381 nga Jeta dhe predikimet e tij bënë
Shën Meleti i Antiokisë dhe më pas që perandoresha Aelia Evdhoksia
në presviter, në vitin 386, nga epi- ta shihte si armik, sepse ai shpesh-
skopi Flavian i Antiokisë. Mori herë e dënonte luksin në veshjet fe-
famë nga gojëtaria e tij në fjalimet mërore.
publike. Janë të njohura predikimet Kjo bëri që shpejt të formohej një
e tij mbi pasazhet biblike, si dhe aleancë kundër tij dhe në një këshill
çështje të moralit të krishterë. Ato lokal në vitin 403 ai u dënua me
njihen si “Homeli” për libra të akuzën e rreme për Origjenizëm.
ndryshëm biblikë. Ai ishte shumë i U hoq nga detyra dhe u internua.
ndjeshëm ndaj nevojave të të var- Por, protestat popullore dhe një
fërve dhe nxiste dhënien e ndihma- lëkundje tërmeti që u ndje vetëm
ve për ta. Predikonte shumë. Dë- në pallatin perandorak, bënë që ai
nonte ashpër abuzimin me pasuri- të kthehej sërish.
në. Tendenca e tij e shpjegimit të Shumë shpejt protestoi sërish,
Shkrimit të Shenjtë ishte për të sepse një statujë e perandoreshës
nxjerrë mësime praktike, duke iu u ndërtua afër katedrales së Shën
larguar metodës “aleksandrine” Sofisë. Ai foli ashpër kundër saj,
Nëse dikush merr një shtëpi me qira dhe, jo vetëm nuk banon në të, por e
për shpjegime teorike. Pra, thekson- duke e krahasuar perandoreshën
shkatërron plotësisht dhe nuk paguan as qiranë, a nuk është i denjë për t’u
te aspektin social të jetës së krishterë. me Herodian, që u bë shkak për ndëshkuar? Kohën e jetës na e ka dhënë me qira Perëndia. Nëse i kujdesemi
Një incident në Antioki e vërte- vrasjen e Shën Joan Pagëzorit. Kjo dhe i japim qiranë, domethënë e himnojmë dhe e lavdërojmë çdo moment të
ton famën e tij. Në një protestë në solli internimin në Kaukaz. jetës sonë, atëherë, nga qiramarrës të jetës së tashme, Ai do të na bëjë zot
vitin 397, familja perandorake u dë- Gjatë internimit të dytë, ai shkroi shtëpie të tjetrës, të jetës së përjetshme. Le të denjësohemi, pra, për kohën e
mtua nga protestuesit dhe priteshin letra, që patën influencë të madhe jetës sonë, që nuk është thjesht, para, por dritë, përjetësi, Mbretëri e Qiejve.
masa të ashpra. Joani predikoi se në Kostandinopojë. Më pas, u ur- (Shën Joan Gojarti)
çdokush duhej të shihte gabimet e dhërua internimi i tij në Pitius (në
veta dhe jo ato të tjetrit. Këtë e ka lindje të Detit të Zi), por fjeti në Konstandinopojë me triumf të madh dhe e çuan në Romë, por ai u ri-
bërë në 21 predikime rresht gjatë Zotin gjatë rrugës, më 14 shtator 407. dhe u varros në Katedralen e Apo- kthye sërish në Patriarkanën Eku-
Kreshmëve të Mëdha. Kjo bëri që Fjalët e tij të fundit ishin: “Lavdi stujve të Shenjtë. menike në Kostandinopojë, më 27
shumë paganë të vinin në Krisht e Perëndisë për të gjitha!” Më 27 Kryqtarët në vitin 1204 morën nëntor 2004, si një gjest i vullnetit
perandori të zbutej e të mos hak- janar 438, trupi i tij u kthye në lipsanin e tij nga Konstandinopoja të mirë nga Papa Gjon Pali II.

Admirojmë fjalimet e tij të pavdekshme
Nëse ata që jetuan në atë kohë kishin fatin hirshëm na përgjigjet: “Kështu edhe Perëndia kanalet e ujërave të zeza. E megjithatë, fatke-
ta shijojnë si orator, ne të krishterët e gjallë, pas nuk do të na kërkojë llogari vetëm për çdo fjalë qësisht, jemi kaq, madje edhe më të marrë. Çdo
kaq shekujsh, kemi mundësinë të admirojmë të padobishme që doli nga goja jonë, por edhe minutë e jetës sonë është një monedhë e artë.
fjalimet e tij të pavdekshme dhe të gëzojmë për çdo minutë të kohës së jetës sonë që e har- Mund të shpaguajmë dhe të sigurojmë lumturinë
mësimdhënien e tij madhështore, të cilën na e fali xhuam kot. Çfarë justifikimi do t’i japim Perë- tonë me të. Dhe ne e shpërdorojmë pa qëllim.
dhe na e la si një trashëgimi të çmueshme, me ndisë, gjatë ditës së Gjyqit, në Ardhjen e Dytë, E hedhim në papastërtitë e dëfrimeve mëkatare.
predikimet e tij të jashtëzakonshme. kur të na kërkojë llogari për mendimet dhe Sa kohë humbëm, të zhytur në moçal! Thotë
Në justifikimin e disa të krishterëve: - “Nuk veprimet e jetës sonë?” apostull Pavli: “Mjaft është për ne koha e
kam kohë të shkoj në kishë! Nuk kam kohë të Nëse dikush do të të jepte njëqind monedha jetës që shkoi, që bëmë dëshirën e kombeve,
lexoj Shkrimin e Shenjtë”. “Por, kemi kohë për të arta dhe do të të thoshte: “Janë të tuat, duke ecur në ndyrësira, në dëshirime, në
televizor, për shëtitje, për dyqane dhe kafene. mjafton të mos i hedhësh në kanalet e ujërave dehje, në argëtime, në të pira, dhe në idhuj-
Për valle dhe ekskursione, për floktore dhe vizita të zeza. Dhe, nëse hedh njërën prej tyre do tari të paudha” (I Pjetri 4:3). Në dëfrime e
të tepërta apo mëkatare. Kemi kohë për lexime të t’i marr edhe të tjerat, dhe do të të hedh shpërdorojmë kohën. Në kishë e investojmë
gazetash apo botime të tjera të tepërta apo të dëm- në burg”, çfarë do bëje? Natyrisht, nuk do ishe paranë, që quhet kohë.
shme”. Për të gjitha këto justifikime, Gojarti i aq i marrë, që të hidhje monedhat e arta në Mitropoliti i Beratit, Ignati
6 NGJALLJA NËNTOR 2011

Nisma e Oborrit Nëpërmjet fuqisë së Perëndisë, e vërteta,
të jobesimtarëve drejtësia dhe dashuria kanë për të mbizotëruar
Nga data 14 deri më 16 Nga përshëndetja në veprimtarinë “Oborri i jobesimtarëve”
nëntor u zhvillua në Tiranë e Kryepiskopit të Tiranës, Durrësit dhe gjithë Shqipërisë, Prof. Dr. Anastasit
takimi “Oborri i jobesimtarë-
Më lejoni të ndaj me ju disa prej bindjeve të mia lidhje me vlerën dhe të ardhmen e njerëzimit, propozimi
ve”, struktura e dialogut mes
besimtarëve dhe jobesimta- personale. më i guximshëm dhe më i mrekullueshëm mbetet ai i
rëve, e ngritur nga Këshilli Ka disa gjëra që ne, si mbartës të kësaj përvoje Krishterimit. Këmbëngul në mishërimin e Qenies së
Papnor i Kulturës. fetare, mund të bëjmë: Epërme, të Perëndisë së dashurisë dhe në progresin e
njerëzve drejt “hyjnizimit” me anë të hirit. Ne të kri-
Me titullin “Në çfarë beson
ai që nuk beson?”, takimet e 1. Së bashku ne mund të prezantojmë dimensionin shterët deklarojmë se Krishti është “drita e botës; se
ndryshme u mbajtën në she- “vertikal” të ekzistencës, duke jetuar në kohë të tilla Trinia e Shenjtë në tërësinë e saj është dritë.
shin ngjitur me katedralen e kur arritjet e kulturës teknologjike, me gjithë theksin e
Shën Palit dhe në Universite- madh të saj në vërtetimin e së vërtetës, kërcënojnë të Duke hedhur vështrimin në njerëzit e besimeve të
tet Shtetërore, Evropian dhe kufizojnë gjininë njerëzore brenda dimensionit “hori- ndryshme ose të atyre që nuk kanë një besim, duke
Katolik të Tiranës. Komiteti zontal” të jetës, ku nuk as thellësi apo gjatësi. ruajtur simbolizmin e mësipërm të dritës, ne mendojmë
organizues i Oborrit të taki- se pasuria e re e njohjeve shkencore sa i takon dritës
mit që përbëhet nga Lëvizjet 2. Ne mund të tregojmë se zgjidhja e problemit të i ka falur më shumë gjerësi simbolizmit të efekteve
laike romano-katolike të pra- së ligës nuk mund të kufizohet vetëm në përmirësimin mahnitëse të dritës shpirtërore në botë. Thërrmija
nishme në Shqipëri (Lëvizjet e shoqërisë nga ana e jashtme, por duhet të përballemi themeltare e dritës, fotoni, zë një vend të veçantë midis
e Fokolarëve dhe Bashkim e
me rrënjën e ekzistencës të së ligës, që qëndron thellë thërrmijave të materies dhe të energjisë, që formon
Çlirim, Komunitetet e Shën
Egjidit dhe Taizé, Shoqata në humnerën e egoizmit njerëzor. botën. Në formën e fotoneve ose të valëve elektromag-
Acli-Ipsia). Bashkëpunojnë netike, drita ekziston dhe vepron edhe në vendet më
në organizim Nunciatura 3. Kultura materialiste, duke kultivuar individua- të skajshme të universit, të cilat as mund t’i rrokim dot
Apostolike në Shqipëri, Kon- lizmin, arrogancën dhe lakminë, na ka çuar në një rrugë me mendjen tonë. Ngjashmërisht, drita hyjnore mund
ferenca Ipeshkvnore e Shqi- pa krye. Ne mund t’ua rikujtojmë njerëzve tanë se të jetë aktive në raste dhe vende, të cilat mendja njerë-
përisë dhe Këshilli Ndërfe- mënyra për të arritur në ekuilibrin shpirtëror nuk është zore as nuk mund t’i mendojë dot.
tar Shqiptar. Takimi i krerëve duke e nënshtruar natyrën tek dëshirat e individit, por
të komuniteteve fetare të njo- duke nënshtruar dëshirat tona individuale, nëpërmjet Si të krishterë ne guxojmë që të shpresojmë. Dhe
hura zyrtarisht në Shqipëri jetës së tërhequr, asketizmit dhe pastrimit të vetvetes. në këtë fazë të re të historisë globale, në mes të
u bë i mundur falë bashkëpu- Shkurtimisht, ne mund të përfaqësojmë njerëz që kanë problemeve mbytëse, ne shpallim me guxim: Ka
nimit të shkëlqyer me komu-
besimin e tyre në Diçka - apo më mirë te Dikush - që shpresë në përpjekjen e përbashkët për paqe dhe
nitetet në nivelet më të larta
të drejtimit dhe përfaqësimit. ekziston përtej realitetit tonë tokës dhe të dukshëm. drejtësi. Ka shpresë kur ne këmbëngulim së bashku
Ky takim u zhvillua me për- Ne mund t’u ofrojmë atyre eksperiencën e akumulu- në detyrimin e solidaritetit midis njerëzve dhe popujve;
krahjen e Ministrit të Turiz- ar gjatë shekujve të kërkimit të hyjnores dhe të së kur shtojmë përpjekjet tona të përbashkëta në
mit, Kulturës, Rinisë dhe Spor- shenjtës. respektimin e plotë të krijesës. Në fund fare, nëpërmjet
teve, të Kryetarit të Bashki- fuqisë së Perëndisë, e vërteta, drejtësia dhe dashuria
së së Tiranës dhe me kontri- Nga të gjitha propozimet fetare ose filozofike në kanë për të mbizotëruar.
butin e shumë mbështetësve.
Ditën e hënë, më 14 nën-
tor, u bajt takimi me të rinjtë
në sheshin pranë katedrales
romano-katolike. Morën pje-
së besimtarë e jobesimtarë,
duke e çelur dialogun dhe
shkëmbimin me të rinjtë. Më
pas, mbrëmja u zhvillua si një
festë me shprehje artistike të
komuniteteve të ndryshme fe-
tare në Shqipëri, por edhe të
grupeve jobesimtare. Ishin të
pranishëm dhe përfaqësues
të lartë të të gjitha komunite-
teve fetare, mes të cilëve edhe
Kryepiskopi Anastas, i cili
përshëndeti veprimtarinë
dhe një grup të rinjsh ortho-
dhoksë.
NËNTOR 2011 NGJALLJA 7

Libra të rinj
Udhëtim Shpirtëror
PARATHËNIE
Njohja e të vërtetave llës së mesme. U botuan në dhura në të tre manualet e
themeltare të krishtera ësh- tre vëllime (Mesazhe Hyj- katekizmit. Vëllimi përbë-
të një nevojë fillestare për nore, Besim dhe Jetë, het nga pesë pjesë: 1. Perë-
çdo të krishterë dhe mbi të Udhëtim Shpirtëror) nga ndia Atë; 2. Biri i Perëndi-
gjitha për të rinjtë. Për këtë “Apostoliki Dhiakonia” së; 3. Kisha; 4. Tema formu-
arsye, gjatë periudhës së (Shërbimi Apostullor) i Ki- ese; 5. Tema aktuale.
ringritjes nga themelet të shës së Greqisë në shumë Shpresojmë që ofrimi i
Kishës Orthodhokse të Shqi- ribotime dhe u përdorën për këtyre teksteve në gjuhën
përisë, shërbimit të katekiz- dhjetëvjeçarë të tërë për shqipe të ndihmojë si ata që
mit iu dha një theks i veçan- mësimin e çështjeve the- punojnë për përhapjen e
të. Në kuadrin e këtij detyri- meltare të besimit. mesazhit të krishterë (kleri-
mi të Kishës, që mbetet në Në vëllimin Mesazhe kët, katekistët, drejtuesit ri-
vazhdimësi, botohet edhe Hyjnore, që u botua në vi- norë), ashtu edhe prindërit
kjo përmbledhje e mësime- tin 2009, u përfshinë mësi- dhe çdo besimtar, për të
ve të katekizmit. met dogmatike të dy librave transmetuar në mënyrë in-
Tekstet janë shkruar kur të parë. Në këtë vëllim, me duktive parimet e besimit
autori ishte dhjak (1960- titull Udhëtim Shpirtëror, dhe jetës orthodhokse te ri-
1963). Ato u hartuan pas janë përfshirë mësimet dog- nia që ka etje për të vërtetën,
caktimit zyrtar nga Sinodi i matike të vëllimit me të njëj- fuqinë dhe jetën e ndriçuar,
Shenjtë i Kishës së Greqisë tin titull në greqisht dhe më- që të njohë dhe të dashurojë
për t’u përdorur për kate- simet me tema formuese Atë që është “rruga dhe e
kizmin për nxënësit e shko- dhe ato aktuale, të përzgje- vërteta dhe jeta” (Jn. 14:6).

Ftesa e Perëndisë
Marrë nga libri “Udhëtim Shpirtëror” i Kryepiskopit Anastas
1. Po ne, a na ka thirrur Krishti që ta të ndihmuar të tjerët dhe për të bërë vepra të 2. Në fund, kur Krishti jeton brenda nesh,
ndjekim? Të gjithë na ka ftuar të jetojmë sipas dobishme shoqërore e për këtë duhet djersë e interesat tona nuk mbarojnë në studimet,
vullnetit të Tij, të jemi nxënës të Tij, ndjekësit e mund. Shikon të tjerët teksa i bëjnë bisht kësaj shtëpinë apo farefisin tonë. Mendojmë dhe
Tij besnikë. Secili nga ne që u pagëzua, është gjëje dhe mohojnë të kryejnë detyrën e tyre. duam si Krishti mbarë njerëzit e të gjithë dheut
bashkuar me Krishtin dhe është bërë gjymtyrë Mendojnë vetëm për veten e tyre. Je gati edhe dhe jemi të gatshëm, nëse nevojitet, të ndihmoj-
e Trupit Mistik të Kishës. ti që të bësh të njëjtën gjë. Këtë na e imponon më aty ku na kërkon Perëndia.
Por kjo krijon edhe disa detyrime të caktuara. egoizmi ynë. Edhe në këtë çast kujto mesazhin Nuk përjashtohet që disa prej nesh këtu, të
Nuk mund të jetojmë siç duam ne, siç na e sjell e Apostull Pavlit, që shkruam më lart dhe thuaj: jenë të ftuar nga Krishti për ta ndjekur në rrugë
rasti. Duhet të jetojmë siç do Krishti. Po si mund Krishti në vendin tim, me siguri që nuk do të më të vështira dhe heroike. Ndoshta, disave prej
t’ia arrijmë kësaj gjëje? Diçka që do të na ngurronte të ecte drejt sakrifikimit, që kërkon nesh u kërkon që të bashkëpunojnë për për-
ndihmojë shumë, është të mendojmë në çastet detyrimi i dashurisë. Pra, duhet të eci përpara hapjen e Ungjillit të Mbretërisë së Tij në vendin
e ndryshme të jetës sonë, se po të ishte Krishti me heroizëm. “Nuk jetoj më unë, por jeton ku jetojnë apo në vende të tjera të dheut, që
në vendin tim në këtë orë, në këtë çast, çfarë Krishti tek unë”. vuajnë më tepër. Nuk e di nëse e keni parasysh
do të bënte, si do të fliste? P.sh. kërkon të shkosh Pikërisht në këtë pikë qëndron madhështia se çfarë problemesh të mëdha kanë popujt e
diku që të çlodhesh, por në familje kanë nevojë e jetës së besimtarit të krishterë. Brenda tij nuk Azisë dhe të Afrikës. Nuk do të flasim për urinë
t’u japësh ndihmë për një gjë të caktuar. Gjëja jeton më egoja, ajo nuk jep më urdhra me ligësitë, dhe analfabetizmin, që kamxhikon gjysmën e
e parë që mendon është vetja jote, “po unë kur lakmitë, zilitë dhe ashpërsitë e saj. Brenda tij popullsisë së globit. Dua të theksoj këtu se
do çlodhem”, pra mohimi. Do që të mos ua mbretëron Krishti. Ai drejton, Ai frymëzon. ekzistojnë mbi 100 fise në Afrikë, në Amerikën
plotësosh dëshirën. Për një çast pyete pak veten Prandaj edhe besimtari është gjithnjë i gatshëm e Jugut dhe në Azi, që nuk kanë një varg të
tënde: “Nëse Jisui do të ishte në vendin tim, të bëjë vullnetin e Perëndisë, prandaj është i Ungjillit në gjuhët e tyre, me qindra milionë
çfarë do të bënte?”. dashur për ambientin ku ndodhet. njerëz nuk e njohin aspak Krishtin. Sigurisht,
Shikon disa miq që nuk sillen siç duhet: Për më tepër, Krishti jeton përbrenda tij, e Zoti ka për të ftuar edhe nga brezi ynë bashkë-
thërrasin, mburren, qortojnë. Kërkon edhe ti të fuqizon, e ngushëllon në vështirësitë dhe punëtorë të Tij, siç bëri në epokën e Apostull
bashkosh zërin tënd me ta dhe të kërkosh të besimtari është paqësor e i gëzuar madje, edhe Pavlit ose të Kazaktinit.
drejtën tënde. Por është mirë të mendosh me në stuhitë më të mëdha të jetës së tij. E dini se Por pavarësisht kësaj thirrjeje të veçantë, le
vete: “Po të ishte Krishti në vendin tim tani, si çfarë thoshte Apostull Pavli për këtë fuqi që i të mos harrojmë se të gjithë na ka ftuar Zoti, të
do të vepronte?”. falte Krishti? “Të gjitha mund t’i bëj me anë të bëhemi ushtarë të Mbretërisë së Drejtësisë dhe
Në shoqërinë tonë, kur jemi në shkollë e më Krishtit që më jep fuqi” (Filip. 4:13). “Gëzohem të Dashurisë.
vonë në punë, ekziston një nevojë e madhe për në pësimet e mia” (Kol. 1:24).
8 NGJALLJA NËNTOR 2011

Fjeti më Zotin z. Harilla Aleksi
klerik por lufta do të ndryshonte i përgjithshëm me dashuri dhe Po kështu doktor Harilla është
këtë dëshirë. pasion për profesionin, për t’u aktivizuar dhe bashkuar me kurset
Gjatë operacionit të qershorit shërbyer me ndërgjegje dhe devot- e para të teologjisë në Akademinë
1944, gjermanët e internuan Hari- shmëri e për të qenë sa më pranë e Lartë Teologjike të Shën Vlashit,
llën së bashku me shumë bashkë- njerëzve në nevojë. Durrës dhe më pas të muzikës bi-
fshatarë të tjerë nga bregdeti në ka- Me ringjalljen e Kishës dhe ar- zantine të drejtuara me profesiona-
mpin e përqendrimit në Pavllo Me- dhjen e Kryepiskopit Anastas në lizëm nga atë Justini.
lla, në Selanik, Greqi, nga i cili pas korrik 1991, ai rigjeti inspirimin dhe Pas përfundimit të përgatitjes
shumë mundimesh dhe vështirësish shpresën e besimit e cila i ishte ndry- teologjike, ka shërbyer si psalt në
kthehet në Himarë pas 9 majit dhur brenda vetes për vite të tëra kishat e Shën Prokopit dhe në atë
1945. ateizmi. të Ungjillëzimit në Tiranë, duke
Në vitin 1963 përfundoi Fakul- Kështu që në fillim ai ishte nga marrë pjesë në të gjitha shërbesat,
tetin e Mjekësisë në Tiranë, dhe u të parët pjesëmarrës dhe personel i festat dhe celebrimet fetare që janë
Harilla Aleksi (Papajorgji), lindi diplomua mjek patolog. Gjatë kë- klinikës orthodhokse “Shën Lluka” zhvilluar deri në fillim të vitit 2011.
në Qeparo-Himarë, më 15.12.1928 saj kohe ka punuar si inspektor sa- në Tiranë, që në vitin e hapjes së Petrika Shalësi
në një familje besimtare pasi i ati nitar në rrethin e Gjirokastrës deri saj më 1992, duke shërbyer si mjek
ishte psalti i kishës së fshatit, i cili në fund të vitit 1967. Më pas tran- patolog për besimtarët dhe banorët I shprehu ngushëllimet në shtëpi
kishte dëshirë që i biri të bëhej sferohet në Tiranë ku punon si mjek e Tiranës. edhe Kryepiskopi Anastas.

Në Berat kremtohet në mënyrë panegjirike Shën Dhimitër Mirovliti
Të mërkurën, në datën 26 tetor, u kremtua me madhështi në Mitro- tonë ndaj Krishtit, kur Emri i Tij i shenjtë shahet dhe besa jonë e kulluar
polinë e Beratit Shën Dhimitër Mirovliti. Një ditë më parë, të martën në shpifet”.
mbrëmje, po në katedrale, u krye Shërbesa e Mbrëmësores nga Mitropoliti Ditën e nesërme, u krye Liturgjia Hyjnore. Në bashkëmeshim,
i Beratit, Imzot Ignati dhe klerikë të dioqezës. Merrnin pjesë besimtarë qëndruan Hirësia e Tij Ignati dhe Hirësia e Tij Nikolla. Përsëri kremtimi
të këtij qyteti, por dhe mjaft shpresëtarë të ardhur nga qytete të tjera, që ishte madhështor, me një pjesëmarrje mbresëlënëse si rrallë herë. Gjatë
mbushën kishën për të nderuar me praninë e tyre shenjtin. Mbrëmësorja meshës u bë anagnost njëri prej psaltëve të Beratit dhe bekimi i grurit të
përbëhej nga psalme dhe tropare të veçanta të kësaj dite, të cilat të Shën Dhimitrit. Përveç predikimit, në fund të meshës Hirësi Ignati u
psalura me madhështi zbukuruan përjetimin e këtij kremtimi të shënuar. drejtua nga besimtarët dhe ndër të tjera tha: “Ne sot kremtojmë me
Gjithashtu u krye dhe Shërbesa e Bekimit të Pesë Bukëve. gëzim të madh Shën Dhimitër Mirovlitin, i cili është dhe shenjti mbrojtës
Në predikimin për këtë ditë, Hirësia e Tij Ignati, pasi u tregoi jetën i qytetit të Beratit, por gjithashtu ky gëzim shtohet kur bashkë me ne
dhe dëshminë e këtij shenjti, ndër të tjera tha: “Ndoshta ne mund të mos është Episkopi i Apolonisë, Hirësi Nikolla, i cili është edhe drejtor i
kemi të gjithë mundësinë që të fitojmë urtësinë dhe aftësinë bindëse të Akademisë Teologjike “Ngjallja e Krishtit”. Si vëllain tim, e falënderoj
Shën Dhimitrit, me të cilën dëshmori prekte dhe i bënte për vete shpirtrat dhe i uroj ecuri të mbarë në këtë Akademi.”
e njerëzve. Por mundemi me fjalë ndërtuese dhe të dobishme të Pas këtij fjalimi mikpritës pasoi dhe fjalimi i Hirësi Nikollës, i cili
dëshmojmë dhe të mbrojmë besën tonë. I Krishteri pohues duhet të falënderoi Hirësi Ignatin për mikpritjen e ngrohtë dhe për ndihmën që ka
dëshmojë traditën Orthodhokse. Fjala e dëshmisë së tij duhet të jetë dhënë në Akademinë Teologjike si në dërgimin e kandidatëve, ashtu edhe
gjithmonë e vlefshme, aq më tepër sot që jetojmë në një epokë të vështirë, në gatishmërinë për mbajtjen e mjaft fjalimeve shpirtërore.
ku shumë gjëra sheshohen dhe errësohen. Dëshmia dallon mashtrimin Në fund, Hirësi Ignati uroi të gjithë ata që mbajnë emrin Dhimitër apo
nga e vërteta, jetën e krishterë nga morali i shthurur. Sa herë përballemi Dhimitra dhe mbrojtjen e bekimin e Trinisë së Shenjtë për të gjithë të
me imoralitetin, me dy fjalë vëllazërore, le të këshillojmë të afërmin tonë pranishmit.
që t’i shmanget mëkatit. Mjerë nëse nuk kemi guxim të pohojmë besën Thoma Shkira
NËNTOR 2011 NGJALLJA 9

JOAKIM MARTINIANI
përpiqeshin të shtypnin çdo rezisten- 1913, kur mitropolia në fjalë u plaç- e Kishës së Shqipërisë dhe do të
Dr. Dion Tushi cë dhe synonin me dhunë mobilizi- kit nga grupe mercenarësh të ardhur bënin një relacion, në mënyrë që të
min e të rinjve në ushtrinë turke. Në nga Veriu. Në këtë periudhë rrëmu- ishin të argumentuara mendimet
1.1 Të dhëna biografike këtë periudhë amullie forcat spora- je e anarkie të mbarsur me shumë dhe konceptet në lidhje me këtë çë-
Joakim Martiniani lindi aty nga dike të bejlerëve të zonës plaçkitnin kontradikta Joakim Martiniani, mi- shtje. Anëtar i këtij Këshilli të Pa-
mesi i tetorit të vitit 1875 në Vosko- në mënyrë sistematike zona të tëra, tropolit i Beratit, si rezultat i denon- triarkanës u caktua edhe Joakimi, i
pojë. Në qytetin e tij të lindjes, i cili duke mbjellë tmerr e terror. Pavarë- cimit të reprezaljeve dhe shpërngul- cili punoi për t’u arritur kjo gjë. Kë-
nuk e kishte më shkëlqimin dhe kre- sisht kësaj situate mitropoliti Joakim, jeve në masë të popullatës vendëse, shtu më 11 shkurt të vitit 1923 Sino-
narinë e dikurshme, pas shkatërrimit u përpoq me të gjitha forcat të kulti- të kryera nga ushtritë e huaja, inter- di i Patriarkanës vendosi që t’i japë
pothuajse të plotë të tij në vitin 1769, vonte në popull arsimin, dijen dhe nohet më 15 maj 1916 në Korfuz Kishës Orthodhokse të Shqipërisë
si dhe pas disa reprezaljeve dhe plaç- njohuritë praktike me karakter tek- së bashku me kryetarin e bashkisë të drejtën për vetadministrim dhe të
kitjeve të njëpasnjëshme të mëpas- nik për një standard më të lartë jete- së Beratit Xhemil bej Vlorën. Nga përgatitë planin e marrëveshjes mi-
shme, me pasojë largimin e detyrue- se. Kështu me iniciativën dhe fondet internimi kthehet në Berat në dis Patriarkanës dhe Kishës Ortho-
shëm në mënyrë të pakthyeshme po- e mbledhura prej tij, gjimnazi i pa- shkurt të vitit 1919. Gjatë intervalit dhokse të Shqipërisë, si dhe statutin.
thuajse të gjithë popullsisë, kryen plotë i Beratit u kthye në një gjim- kohor 1911-1920 ai angazhohet edhe Nga një telegram që Joakimi i dër-
arsimin fillor dhe të mesëm. Në mo- naz të plotë, madje në të u ngrit edhe në ngritjen e shumë ndërtesave gon mitropolitit të atëhershëm të
shë tepër të re shkon në Konstandi- seksioni tregtar i kësaj shkolle, shko- kishtare. Kështu rindërton mitropo- Korçës, Jerotheut, kuptohet anga-
nopojë, ku studion në Shkollën e llat fillore të Vlorës, Fierit dhe Libof- linë e Beratit, restauron mitropolinë zhimi serioz dhe preokupimi i tij për
Madhe të Genit dhe me përfundimin shës u kthyen në gjysmë gjimnaze, e Vlorës, ngre nga themelet në Vlo- arritjen e kësaj marrëveshjeje. Kë-
e studimeve këtu regjistrohet në me seksione bujqësore në secilën rë një gjimnaz tepër të hijshëm për shtu ai shkruan: “Konstandinopojë,
shkollën teologjike të Halkit, të cilën prej tyre. Në të shtatëdhjetë e katër vajza, shumë të nevojshëm për ko- 24 shkurt 1923. Mitropolit Jerothe-
e mbaron në vitin 1898. komunat e eparkisë (zonës) së tij or- munitetin, restauron kishën mitro- ut, Korçë. I gjithë Sinodi sot u mor
Për pothuajse pesë vjet punoi si ganizoi në secilën prej tyre shkolla politane këtu, si dhe meremeton ma- me çështjen shqiptare, e mbrojta në
profesor në Gjimnazin e Andrinopo- fillore, ndërkohë që për të plotësuar nastirin e Zvërnecit. Në prill të vitit mënyrë të përsëritur për një kohë
jës, si dhe në shkollën e Vashave nevojat e zonës së tij me klerikë në 1920 shkon në Korfuz për arsye fa- të gjatë, marrëveshja u arrit, dëshira
Zappio në Andrinopojë (Kentriko manastirin e Shën Marisë, në Arde- miljare, nga ku nuk i mundësohet e zjarrtë e mëmëdheut të vuajtur,
Zappio Parthenagogeio). nicë ngriti një shkollë hiratike, ku je- më që të kthehet në atdheun e tij. këshilli të vijë sa më shpejt. Mitro-
Në mars të vitit 1903 Patriarku peshin edhe mësime të karakterit Kështu detyrohet të shkojë në Kon- politi i Beratit Joakim”.
Ekumenik Joakimi i III-të, e fton në bujqësor e blegtoral, ndërsa në Vlo- standinopojë. Delegacioni shqiptar mbërriti në
Konstandinopojë me qëllim që ta rë ngre një shtypshkronjë, dhe nxjerr Konstandinopojë në mes të prillit të
hirotonisë dhe ta dërgojë në Durrës, një gazetë javore për kultivimin 1.3 Kontributi i J. Martinianit vitit 1923, bisedoi me Patriarkanën
për të ofruar shërbimet e tij në këtë shpirtëror e kulturor të popullit. në dobi të Pavarësisë së Kishës për sa i përket mënyrës së zgjidhjes
zonë kishtare. Duket se patriarku e Gjithashtu ai bën një inventari- Orthodhokse në Shqipëri së problemit kishtar të Shqipërisë,
ka parë Martinianin si më të përshtat- zim të pasurive të paluajtshme të por nuk e pranoi propozimin e saj
shmin për atë zonë, përveç cilësive manastireve për miradministrimin e Në fund të shtatorit të vitit 1922 për vetadministrim, duke ngulur kë-
dhe vlerave që mbartte edhe për të ardhurave, të cilat së bashku me Patriakana Ekumenike, duke qenë mbë për Autoqefali (pavarësi të plo-
arsye se ai vinte nga Shqipëria, njih- ndihmat që mblidhte i vinte në dis- në dijeni të kërkesës së Kishës të). Më 12 maj 1923, delegacioni
te doket dhe zakonet, temperamen- pozicion të arsimimit dhe përmirësi- Shqiptare për Autoqefali, si dhe të shqiptar largohet nga Konstandino-
tin e popullit, si edhe gjuhën e vendit. mit të kushteve të jetesës kryesisht ardhjes në Konstandinopojë të një poja. Po atë ditë Sinodi i Patriarka-
Kështu më 4 prill të vitit 1903 hiro- të fshatarëve myzeqarë. Gjithashtu delegacioni nga Shqipëria për të pa- nës vendos që të tërheqë nga Shqi-
toniset dhjak në kishën patriarkale në mitropolinë e Beratit ai ndërtoi një rashtruar këtë kërkesë, caktoi një përia Jerotheun dhe të dërgojë si
të Shën Gjergjit. Vajtja e Joakimit bibliotekë të pasur, e cila u shpërdo- Këshill të përbërë nga kryepriftë- eksark të saj Joakimin. Atëherë
në Durrës nuk u realizua për shkak rua dhe u dogj më 14 shtator të vitit rinj, të cilët do të studionin gjendjen Joakimi propozon që në vend të tij
të pasigurisë që ekzistonte në vend të shkojë mitropoliti i Miresë Filo-
në atë kohë... theos. Siç duket ai nguronte pasi
nuk kishte besim se do të mundte
1.2 Angazhimi dhe Kontributi të arrinte të siguronte marrëveshjen
i tij në Shqipëri midis Kishës Orthodhokse Shqipta-
re dhe Patriarkanës, duke vendosur
Më 4 korrik të vitit 1911 Sinodi i njëkohësisht se tashmë do të jeton-
Patriarkanës Ekumenike e zgjodhi te përfundimisht larg atdheut të tij.
Joakimin mitropolit të Beratit. Hiro- Për këtë arsye dërgon dy letra më
tonia e tij u krye në datën 10 korrik 14 dhe 15 nëntor 1923, prej të cila-
të vitit 1911. Ardhja e tij si mitropolit ve njërën ia adreson atë Vasil Mar-
në Berat, korrespondoi me një periu- kos dhe tjetrën episkopit të Militupo-
dhë të vështirë e të mbarsur me kon- lit Jerotheut, ku iu lutet që të merre-
tradiktat e luftërave Ballkanike dhe shin sendet e tij nga Berati dhe t’ia
asaj Botërore. Në zonën e Beratit në dërgonin më pas në Konstandino-
këtë kohë që nga shkurti i vitit 1910, pojë.
forcat ushtarake të xhonturqve nën (Vijon)
drejtimin e Mahmut Turgut Pashës Marrë nga revista “Kërkim”, nr. 6
10 NGJALLJA NËNTOR 2011

Fjalë të zgjedhura nga Kalendari
Shën Ignat Briançaninov i Liturgjive Hyjnore,
Kryqi
DHJETOR 2011
Sado i rëndë të jetë kryqi i kujtdo, ai do të mbetet i
pavlerë nëse nuk ndiqet shtegu i Krishtit për ta kthyer 1 E Enjte Pr. Naum. Filaret përdë-
kryqin personal në kryqin e Krishtit. Kryqi vetjak për llimtari. Theokliti i Lakedhemonisë.
(Vaj, verë e peshk.)
pasuesin e Krishtit kthehet në kryqin e Krishtit, sepse
3 E Shtunë † Pr. Sofonia. Dësh. Aga-
ndjekësi i Zotit e di që Krishti e ruan gjithmonë, që Krishti pi, Selefki, Gliqeri. Osh. Theodhuli.
i lejon dhimbjet, si kusht i domosdoshëm dhe i pashmang- (Vaj, verë e peshk.)
shëm i jetës së krishterë. Asnjë vuajtje nuk do të afro-
4 E Diel † 10 LLUKAIT. Dëshmg.
hej dot nëse Zoti nuk do ta lejonte, por vuajtja dhe dhi-
Varvara. Osh. Joan Damaskini. (Vaj,
mbja e bën një të krishterë të ngjashëm me Krishtin verë e peshk.)
dhe pjesëmarrës në veprën e tij mbi tokë dhe më pas 5 E Hënë Osh. Sava i Shenjtëruar.
në qiell. Dësh. Diogjeni. Osh. Noni. (Vaj, verë
Kryqi vetjak për ndjekësit e Zotit transformohet e peshk.)
në kryqin e Krishtit, sepse ndjekësit e vërtetë të tij ka- 6 E Martë † Nikolla i Mirës së Likisë.
në si qëllim final në jetë përmbushjen e porosive hyjno- Dësh. Niseri. Dësh i ri Nikolla. (Vaj,
re. Dhe kur të gjitha këto porosi hyjnore bashkohen, verë e peshk.)
formojnë kryqin mbi të cilin kryqëzohet njeriu i vjetër, 8 E Enjte Ap. Qesari (i Durrësit),
me zakonet dhe frikërat e tij. Sostheni, Tihiku nga 70-t. Osh. Patapi.
Ignat Brjançaninov (Ignati i ndriçuar), Episkopi (Vaj, verë e peshk.)
i Kaukazit dhe Detit të Zi (1807-1867) është shpa- 9 E Premte † Zënia e Sh. Anës, nënës
Rrënja e gjithë të këqijave është dashuria së Hyjlindëses. Pr/sha Ana. (Vaj e verë.)
për argjendin llur shenjtor në vitin 1988. Asket i famshëm, punëtor
10 E Shtunë † Dësh. Minai, Hermo-
i palodhur, i njohur për shkrimet e tij shpirtërore. gjeni, Efgrafi. Dësh. Gemeli, Maria-
Ata që dëshirojnë të pasurohen bien nëpër kurthe
e rrjeta, të cilat rrinë gati në rrugën drejt kamjes. Frytet Mbi besimin ni. (Vaj, verë e peshk.)
e para të këtij turra vrapi janë shqetësime dhe turbullira Zanafilla e të gjitha pasioneve është mosbesimi. 11 E Diel † 11 LLUKAIT. E PA-
të shumta, të cilat mendjen dhe, zemrën e çojnë larg Pe- Besimi është shkalla drejt fronit të dashurisë. RAETËRVE. Osh. Danieli e Llukai.
rëndisë. Shpirti që fillon ti largohet Perëndisë ftohet Besimi është nëna e durimit, nëna e guximit, nëna (Vaj, verë e peshk.)
dhe bëhet i pandjeshëm. Ai ashpërsohet, tkurret dhe hu- e lutjes, udhëheqësja drejt përulësisë, burimi i shpresës. 12 E Hënë † Shën Spiridhoni i Trimi-
mbet ndjenjat, frika nga Perëndia fillon të venitet, kujti- thundës. Hermani i Alaskës. (Vaj, verë
Besimi në Krishtin, të cilin pasuesit e dëshmojnë
e peshk.)
mi i vdekjes fillon të shmanget. Mendja turbullohet dhe me anë të veprave të tyre, është monedha që shpaguan 13 E Martë Dësh. Efstrati, Afksenti,
largohet nga plani i Perëndisë, kurse besimi mpaket. për shpëtimin e tyre. Por atyre që braktisën botën për Oresti, Evgjeni, Mardari, Luçia. (Vaj,
Shpresa në Perëndinë transformohet në shpresë ndaj t’ju kushtuar plotësisht punës ungjillore, atyre besimi verë e peshk.)
idhujve duke vënë edhe dashurinë nën këmbët e tyre. do t’ju sjellë përsosmërinë e krishterë. 15 E Enjte † Hierod. Elefteri i Vlorës
Kështu njeriu vdes duke humbur të mirën dhe duke u e Anthia. Oshdg. Suzana, dhjak/e.
dhënë pas gënjeshtrës, së keqes, brutalitetit. Me pak Kuptimi i Kishës (Vaj, verë e peshk.)
fjalë bie në grackat shpirtërore, bie në vdekjen e për- Ku ndodhet sot arka e Noes, ku mund të gjendet E Shtunë † Pr. Daniel dhe 3 djemtë.
jetshme dhe bëhet enë e së keqes. Rrënja e gjithë të strehë nga dallgët e tërbuara që rrahin pa mëshirë? Dionisi i Egjinës. Oshd. Kopri. (Vaj,
këqijave është argjenddashja që bëhet shkak dhe burim Kjo arkë është Kisha e Shenjtë, që çan mes dallgëve verë e peshk.)
për të gjitha mëkatet. të përmbytjes morale dhe gjatë natës së errët, mbushur 18 E Diel † PARA KRISHTLIN-
me stuhi e rreziqe, i beson dritës së yjeve të qiellit - Shkri- DJES. Dësh. Sebastiani. (Bëhet Efqeli.)
Vuajtja e përjetshme meve të Shenjta. Asnjë re, sado e errët qoftë, nuk mund 20 E Martë † Ignat Hyjmbajtësi. Filo-
tua zërë dritën këtyre yjeve. goni i Antiokisë. Joani në Kronshtad.
… atje [në Had] mbretëron më e keqja nga të gjitha 22 E Enjte † Dëshmg. Anastasia.
lëngatat e zemrës - dëshpërimi… Njih, o njeri, dinjitetin tënd Dësh. Krisogoni. Dësh. Flaviani ro-
mak.
Vëri veshin, o njeri! Hidh vështrimin fushave, lumenj-
Burimi i lutjes së pandërprerë 23 E Premte † Osh. Naumi në Ohër.
ve, vështro malet e larta dhe detrat e pamatë, shih pe- 10 dësh. e Kretës. (Shërbesa e Orëve)
Bota e Krishtit është burimi i lutjes së pandërprerë mët e larta, kafshët dhe gjithfarë qeniesh që rrojnë mbi 24 E Shtunë † Dësh. Evgjenia, Filipi.
që vjen nga mendja, zemra, shpirti e fryma, që buron tokë, peshqit që notojnë në thellësi të ujërave, hidh sy- Dësh. i ri Ahmeti.
nga gjithë qenia e njeriut, me veprimin e Shpirtit të rin drejt yjeve, hënës dhe diellit, shih qiellin: gjithçka
Shenjtë. Bota e Krishtit është burimi i përjetshëm i 25 E diel † LINDJA TRUPORE E
është për ty, gjithçka është vënë nën këmbët ë tua.
përulësisë së Tij që kapërcen çdo arsye njerëzore. Të ZOTIT TONË JISU KRISHT.
Por mos harro, veç botës qe sheh syri ka dhe një botë 26 E hënë † Hyjprind. Maria e Jo-
vërtetën do ta thotë ai që pohon se lutja është përulësi tjetër të padukshme, të cilën sytë tanë nuk mund ta sifi. Pr. David. Jakovi, vëllai i Krishtit.
e bekuar dhe përulësia e bekuar lutje e pandërprerë. rrokin e as mendja jonë nuk mund ta përfytyrojë. Edhe 27 E martë † Kr/dhjak. Stefani, dësh.
kjo botë e padukshme është përgatitur për ne njerëzit. i I-rë. Dësh. Maurici. Oshg. Fabiola.
Dashuria për të afërmin 28 E mërkurë 20.000 dësh. në Niko-
Dashuria për të afërmin është porta drejt dashurisë E vetmja pasuri medi. Osh. Simon mirovliti. (Hahen
për Perëndinë. Për një të krishterë, dashuria për Perë- E vetmja e mirë, e vetmja pasuri për njeriun është Zoti, të gjitha.)
ndinë është dashuria për të afërmin, pra të dojë të afër- krijuesi dhe shpëtuesi, jeta dhe lumturia e tij, e vetmja 30 E Premte Oshdg.Anisia. Dësh. File-
gjë e mirë që nuk prishet. Atij i qoftë lavdia dhe nderimi! teri. Oshd. i ri Gedeoni. (Hahen të gjitha.)
min, ta dojë atë në Perëndinë. Sipas urdhëresave të
31 E Shtunë † Mbyllja e Krishtlindjes.
Zotit, duke dashur të afërmin, kemi dashur Krishtin dhe Përktheu dhe përzgjodhi Oshg. Melania. Zotiku i jetimores.
duke dashur Krishtin, kemi dashur Perëndinë. Xhorxhi Trebicka
NËNTOR 2011 NGJALLJA 11

Nigeri
Akte ekstremizmi kundër të krishterëve
Në fillim të nëntorit në Nigeri pati për- shkaktuan dhjetëra të vdekur.
sëri një valë të egër dhune nga ana e ek- Autori i sulmeve është organizata ek-
stremistëve islamikë. Nuk u sulmuan, si stremiste e lidhur me Al Kaedën “Boko
zakonisht, vetëm të krishterët, por aktet e Haram.” Kuptimi i emrit të saj është: Kul-
dhunës goditën edhe myslimanët e mode- tura perëndimore është haram - e ndaluar.
ruar dhe organet që ruajnë rendin. Ajo u themelua nga sheiku Ustaz Jusuf, i
Sulme të koordinuara të njerëzve të ar- cili predikon jo vetëm ndalimin absolut të
matosur, kamikazëve dhe autobomba bënë çdo edukimi jo islamik ngushtësisht tradi-
të përfundonte në flakë e tmerr Damaturu, cional, por edhe se toka është e sheshtë si në
kryeqytet i shtetit Jobe, në veri të vendit. shkrimet e vjetra të shenjta apo se shiu ësh-
U shkatërruan kisha, shtëpi e objekte të të një dhuratë e Perëndisë dhe nuk ka të bëjë
tjera të të krishterëve vendas, por u sulmu- me avullimin e ujit... Pasuesit e vet ky sekt
an edhe xhami të myslimanëve të mode- i zgjedh në shtresat më të varfra të popull-
ruar, kazerma të policisë etj. Këto sulme sisë, ku uria dhe padituria janë absolute.

Nisën veprimtaritë katekiste në enoritë e Kryepiskopatës
Zyra e Katekizmit e Kryepiskopatës së Shenjtë,
me bekimin e Kryepiskopit Anastas dhe me mbi-
këqyrjen baritore të Episkopit të Apolonisë, Hi-
rësi Nikollës, filloi aktivitetin e katekizmit në se-
zonin e ri 2011-2012, në Tiranë, Elbasan, Librazhd,
Peqin, Kavajë, Durrës dhe zonat përreth.
Katekistët aktualisht punojnë në rreth 20 zo-
na, duke takuar çdo javë 800 katikumenë të mo-
shave të ndryshme, si të rinj ashtu edhe të rritur.
Katër klerikë dhe gjashtë laikë, të cilët kanë
studiuar në Akademinë Teologjike Orthodhokse,
shpërndahen nëpër të gjitha zonat për të përha-
pur fjalën e Perëndisë dhe për të afruar njerëzit
pranë besimit.
Zyra përballon një punë të vazhdueshme për
kryerjen gjithnjë e më cilësore dhe zgjerimin e
mësimit të katekizmit besimit orthodhoks, duke
i dhënë rëndësi kualifikimit të vazhdueshëm të Aktualisht po kryhet një punë intensive për llim serinë me 10 dokumentarë filmikë, ku jepet
çdo katekisti dhe duke nxjerrë materiale të reja nxjerrjen e disa filmave dokumentarë me DVD, një ndihmë e madhe për të gjithë ata që duan të ke-
për të qenë më afër katikumenëve, p.sh. përkthi- si ato të dubluara, por edhe prodhime të vetë në njohuri mbi Besimin e Krishterë Orthodhoks.
mi i librave, emisione në radion “Ngjallja” etj. stafit. Së shpejti, kjo Zyrë do nxjerrë në qarku- Miron Çako

Me www.orthodoxalbania.org NGJALLJA
do të gjeni në internet Kishën Orthodhokse Autoqefale të Shqipërisë Organ i Kishës Orthodhokse
Autoqefale të Shqipërisë
Kisha jonë Orthodhokse me faqen e saj zyrtare
përpiqet të përcjellë mesazhin dhe informacionin e saj Themelues:
edhe në internet. Kryepiskopi Anastas
Ajo i njeh vizitorët e saj me:
- besimin e krishterë orthodhoks, Del nën kujdesin
- organizimin dhe veprimtarinë e strukturave e Këshillit Botues
institucionale,
- lajmet më të fundit, Kryeredaktor: Thoma Dhima
- arsimin, edukimin dhe shërbimin social e kulturor
që ofron në shoqëri, Adresa:
- ndërtimin dhe restaurimin e kishave dhe Kryepiskopata Orthodhokse,
manastireve, Rruga e Kavajës, Nr. 151
- botimet kishtare etj. Tiranë
Teksti këtu ndërthuret me fotografi, mesazh zanor, Tel: (04) 2234 117, 2235 095.
muzikor e filmik. Shihemi, lexohemi e dëgjohemi në moment Fax: 2232 109
Këtë informacion do ta gjeni në tri gjuhë: shqip, dhe kudo në të gjithë globin me Shtypur
anglisht e greqisht. www.orthodoxalbania.org në shtypshkronjën “Ngjallja”
12 NGJALLJA NËNTOR 2011

Konflikti lind nga indiferenca
Fjala e Tërëshenjtërisë së Tij, Patriarkut Ekumenik Vartholomeu I
Shenjtëri, hirësi, shkëlqesi, përfaqësues
të feve të ndryshme të botës. Në fund të tetorit në Asizi u zhvillua takimi i 4-t ndërkombëtar për paqen. Ai u organizua
Zotërinj dhe zonja, miq të dashur, nga Papa Benedikti XVI, dhe ishte konceptuar si një pelegrinazh ku morën pjesë udhëheqës
Çdo dialog autentik mban në vetvete filizat fetarë nga e gjithë bota. Tema e takimit ishte “Pelegrinë të paqes, pelegrinë të së vërtetës”
e një metamorfoze për t’u realizuar. Natyra e dhe qe një rast lutjeje, refleksioni dhe dialogu rreth paqes dhe drejtësisë në botën e sotme.
një transformimi të tillë përbën një shndërrim Pjesa kryesore e programit u zhvillua në datën 27 tetor, ku pasdite u zhvillua një “marshim
që na bën të dalim nga anësitë, për ta konside-
për paqen”, me pjesëmarrjen e përfaqësuesve nga e gjithë bota të të gjitha besimeve të
ruar tjetrin si subjekt marrëdhënieje dhe jo më
si një objekt indiference. Sepse nga indiferenca krishtera, myslimane, hebre, budiste, shintoiste, induiste, animiste etj., dhe me pjesëmarrjen
lind urrejtja, nga indiferenca lind konflikti dhe për herë të parë të një përfaqësie të atyre që nuk i përkasin asnjë besimi, me bindje agnosticiste,
nga indiferenca lind dhuna. Kundër këtyre së- si shenjë vëllazërimi e mirëkuptimi të të gjithë njerëzve me vullnet të mirë pa asnjë dallim.
mundjeve vetëm dialogu është zgjidhja afatgjatë
Në këtë takim, morën pjesë edhe përfaqësi të Kishave Orthodhokse dhe Patriarku Ekumenik
për t’u ndjekur.
Vartholomeu I, i cili përshëndeti takimin. Kisha jonë u përfaqësua nga Kryepiskopi Anastas.
Si udhëheqës fetarë, roli ynë mbi të gjitha,
është të promovojmë dhe të tregojmë nëpërmjet
shembullit tonë të përditshëm, që ne nuk rrojmë
vetëm njëri kundrejt tjetrit, apo njëri krah tjetrit,
por më shumë jetojmë së bashku, në të njëjtin
shpirt paqeje, solidariteti dhe vëllazërie. Por për
të arritur këtë qëllim, dialogu kërkon një për-
mbysje të plotë të mënyrës sonë të ekzistencës
në botë. I dëgjojmë mirë zërat e atyre që ekzal-
tojnë proteksionizmin, meqë globalizimi ka në
vazhdën e vet një rrymë relativiste që gjeneron,
si kundërshtim, tërheqje komunitariste dhe
identitetesh, brenda të cilave fshihet armiqësia.
Për këtë arsye impenjimi ynë nuk duhet të kufi-
zohet vetëm në një punë së jashtmi me komu-
nitetet tona, por duhet të kuptojmë edhe logjikat
e brendshme. Në këtë rast përgjegjësia jonë
rezulton shumë më e madhe dhe organizimi i
këtij takimi për paqe në Asizi shfaq gjithë
rëndësinë e tij.
Nuk kemi të bëjmë, siç thonë disa, me dialog
ndërfetar, dialog ekumenik, në një perspektivë të feve dhe të simboleve të tyre nga ana e auto- brenda njerëzimit. Kush thotë “të jesh në
sinkretiste. Përkundrazi, vizioni që ne lavdërojmë rë të dhunës. Të zhvillosh fetaren nëpërmjet vetë marrëdhënie”, i referohet edhe përvojës që shtri-
në dialogun ndërfetar zotëron një sens krejt të fesë, kjo është emergjenca e nevojshme për të het tek e ndryshmja, deri tek vetë natyra, si kri-
veçantë, që rrjedh nga aftësia e vetë feve për t’u promovuar dimensionin human të një figure jim i Perëndisë. Pra, dialogu ynë është pajtim.
impenjuar në shoqëri në promovimin e paqes. hyjnore që është e mëshirshme, e drejtë, e dashur. Të gjithë ne e njohim veten në këtë shprehje të
Ky është shpirti i Asizit, kjo është edhe rruga në Pikërisht për këtë përgjegjësit e religjioneve numërimeve: “Të lumur ata që punojnë për paqe,
të cilën Patriarkana Ekumenike e Konstandi- duhet të marrin përsipër procesin e rivendosjes sepse do të quhen bij të Perëndisë” (Matth. 5,9).
nopojës impenjohet prej shume vitesh. Edhe sot, së paqes. Sepse kjo është mënyra e vetme për t’u Kjo përgjegjësi nuk është vetëm me fjalë, ajo
25 vjet pas takimit të parë, të thirrur nga i lumë- ngritur kundër keqpërdorimeve luftënxitëse të pret që ne të jemi besnikë ndaj besimit tonë,
ruaruari Papa Joani Pavli II, pikërisht këtu në feve dhe të dënojmë fort luftën dhe konfliktet, besnikë ndaj qëllimit të Perëndisë për botën,
Asizi, 10 vjet pas ngjarjeve dramatike të 11 shta- duke u bërë ndërmjetës paqeje dhe pajtimi. duke iu përgjigjur asaj që Ai na kërkon. Qofshim
torit dhe ende kur “pranverat arabe” nuk i kanë Shenjtëri, këta janë disa nga elementët që të denjë për këtë impenjim! Vetëm atëherë
dhënë fund tensioneve ndërkomunitare, vendi i duam të sjellin në reflektimin e përgjithshëm në paqja që kërkojmë, ky thesar kaq i dashur për
religjioneve mes tharmeve që po ndodhin në kuadër të këtij takimi të ri në Asizi, për të t’u pasur dhe i lehtë për t’u humbur, do shkëlqejë
botë mbetet i paqartë. Në fakt ne vazhdojmë konverguar në favor të një pajtimi global të në botën tonë.
që të kemi frikë margjinalizimin në rritje të njeriut me Perëndinë, të njeriut me vetveten, I lutemi Perëndisë, Zotit tonë, t’i japë botës
komuniteteve të krishtera në Lindjen e Mesme. por edhe të njeriut me mjedisin. Sepse altruizmi Hirin e Tij dhe të na frymëzojë për të qenë
Duhet t’i kundërvihemi deformimit të mesazhit nuk mund të kufizohet vetëm në marrëdhëniet pelegrinë të së vërtetës dhe paqes.