You are on page 1of 12

SHTATOR 2011 NGJALLJA 1

NGJALLJA
Nr. 9 (224) Viti XIX i botimit SHTATOR 2011 Çmimi 20 lekë

Veprimtari e rëndësishme ndërfetare në Manastirin e Shën Vlashit
Lartësimi i Kryqit
Komisioni për Dialogun Anglikano-Orthodhoks Lartësimi i Kryqit, që kremtohet më
mblidhet në Shqipëri 14 Shtator, përkujton gjetjen e Kryqit të
Krishtit nga Shën Elena, nëna e perandorit
Konstandin, në shekullin IV dhe, pasi u
mor nga persianët, rimarrjen e tij nga pera-
ndori Irakli, në shekullin VII, kur ai u
“lartësua” në Kishën e Ngjalljes në Jerusa-
lem. Nga kjo ngjarje e fundit “lartësimi uni-
versal” i Kryqit filloi të kremtohej çdo vit.

“O Zot, shpëto popullin tënd dhe be-
koje trashëgimin tënd, dhuroju
Nga 16-22 shtator, në Manastirin e Ri të Shën Midis dy Kishave ka pasur marrëdhënie mi- shpresëtarëve fitore mbi barbarët dhe
Vlashit, pranë Durrësit, zhvilloi punimet Komisi- qësore që prej 4 shekujsh, por ky dialog teologjik ruaje shtetin tënd me anën e Kryqit
oni për Dialogun Anglikano-Orthodhoks. Eshtë i drejtpërdrejtë ka nisur që nga viti 1972. Rrje- tënd.”
hera e parë që ky Komision mblidhet në vendin dhojë kanë qenë tre raporte të përbashkëta, të (Përlëshorja)
tonë, me ftesë të Kryepiskopit të Tiranës dhe të cilat u janë drejtuar të dy kishave. Tani ka nisur
gjithë Shqipërisë, Anastasit. Miqve iu krijuan ku- një fazë e re e dialogut, në të cilën po diskutohet Ti që u ngrite mbi Kryqin, duke da-
shte komode, për të pasur një punë sa më të për natyrën e qenies njerëzore. shur, shtetit të ri të themeluar prej Teje,
frytshme për të cilat u kujdes drejtori i Akade- dhuroju kurdoherë hir, o Krisht Perë-
Kisha Orthodhokse u përfaqësua në takim
misë Teologjike, Hirësia e Tij Nikolla. ndi, jepi forcë dhe gëzim, popullit dhe
nga Mitropoliti Kalistos, Patriarkana Ekumenike;
shtetit tonë, fali fitore e triumf në çdo lu-
Të dielën, 18 shtator, miqtë nga Kishat Ortho- Mitropoliti Serafim i Zimbabves, Patriarkana e
dhokse dhe Anglikane morën pjesë në Liturgjinë Aleksandrisë; Mitropoliti Nifon i Tërgovishtes,
ftë mbi armiqtë; ji gjithmonë bashkëluf-
Hyjnore, në Kishën “Ungjillëzimi i Hyjlindëses”, Patriarkana e Rumanisë, Episkopi Ilia, Kisha e tëtar, armë për paqe, trofe e pamundur.
në Tiranë. Disa nga Hierarkët orthodhoksë ba- Shqipërisë, si dhe nga teologë e klerikë nga Ki- (Shkurtorja)
shkëcelebruan me Hirësinë e Tij Andonin. Predi- shat e Qipros, Rusisë, Serbisë, Greqisë, Polonisë. Kryqit tënd po i falemi, o Kryezot dhe
kimin e rastit e mbajti Episkopi Kalistos (Ware), Bashkëkryetari Anglikan i komisionit ishte epi- Ngjalljen tënde të shenjtë lavdërojmë.
nga Britania, Patriarkana Ekumenike, teolog i njo- skopi Roger Heft, nga Australia. (Himn Nderimi para Kryqit)
hur botërisht dhe bashkëkryetar i këtij Komisioni. Th. Dh.
2 NGJALLJA SHTATOR 2011

Kosovë
“Lumturia” në kampet verore për fëmijë
- 10 vjet aktivitete nga Kisha jonë në zonën e Malishevës -
Si çdo vit, ardhja e verës bën që më dëshirë në kampet verore dhe shumë i suksesshëm. Fëmijët ka- tyre që jetojnë në fshatrat ku kishim
fëmijët e kësaj zone të presin me më pas i këndojnë me shokët e sho- luan një kohë të bukur dhe argëtue- organizuar kampe më parë, kështu
padurim ditët kur në shkollën e tyre qet gjatë gjithë kohës, në shtëpi, në se, gjatë së cilës ata mësuan shumë që edhe ata na pritën me padurim
do të zhvillohet kampi veror për shkollë e në lagje. Në kampet e kë- gjëra të reja rreth lumturisë dhe u dhe shumë të gëzuar që edhe në
fëmijë. Për të dhjetin vit radhazi, tij viti u zhvilluan pesë punë dore argëtuan pa masë në shoqërinë e fshatin e tyre po organizohej një
Kisha Orthodhokse Autoqefale e të ndryshme, në bazë të grupmo- njëri-tjetrit dhe të mësuesve të tyre. kamp i tillë. Falënderime dhe mirë-
Shqipërisë, nëpërmjet Zyrës Qe- shave të fëmijëve, duke filluar nga “Çdo vit, fëmijët na presin me pa- njohje morëm edhe nga mësuesit e
ndrore të Fëmijëve dhe dhjetëra vull- më të vegjlit dhe deri tek ata më të durim e me shumë ngrohtësi dhe shkollave, si dhe nga prindërit e të
netarëve bëri të mundur që të zhvi- rriturit. na përcjellin me shumë mirënjohje afërmit e fëmijëve. Stafi i kampit
lloheshin katër kampe verore për Për të mbyllur sa më bukur këto dhe me shpresën se do të shihemi ishte përgatitur për punën në këto
fëmijë në komunën e Malishevës, ditë të gëzueshme që fëmijët ka- sërish në vitin e ardhshëm. Por kë- kampe me një trajnim të veçantë
në Kosovë. Kampet, të cilët zgja- luan në aktivitet, çdo kamp finalizo- të vit, për t’u theksuar është ngroh- për mësimdhënien, argëtimin dhe
tën nga katër ditë secili, u zhvilluan het me një festë me poezi, këngë e tësia me të cilën u pritëm nga fë- zhvillimin e fëmijëve, për të arritur
nga datat 14-31 gusht në katër fsha- valle. Për të festuar së bashku me mijët në fshatin Drenoc, sepse atje potencialin e tyre të plotë njerëzor”
tra (Begaj 14-17 gusht; Drenoc fëmijët, në këtë festë ishin të ftuar ishte viti i parë që ne po zhvillonim - u shpreh një prej koordinatoreve
18-21 gusht; Banjë 23-26 gusht edhe prindërit e mësuesit e tyre. një kamp veror. Fëmijët e fshatit kryesore të kampit, Gabriela Hoppe.
dhe në Carallukën e Poshtme 28-31 Realizimi i këtyre kampeve, Drenoc kishin dëgjuar për kampet
gusht). Në këto kampe morën ashtu si edhe në vitet e kaluara, ishte tona nga miqtë dhe kushërinjtë e Korresp. i “Ngjallja”
pjesë rreth 1200 fëmijë të moshës
5-13 vjeç.
Programi i kampit ishte i larmi-
shëm, me diskutime në grupe për
një temë të caktuar, me këngë, lojë-
ra, skeçe etj. Këtë vit tema e përzgje-
dhur për diskutim ishte “Lumturia”,
nga e cila kishte marrë edhe emrin
kampi i sivjetshëm. Gjatë ditëve të
kampit së bashku me fëmijët u traj-
tuan dhe u diskutuan aspekte të ndry-
shme të lumturisë, si; lumturia vjen
nga ajo që jemi dhe jo nga ajo që ke-
mi, lumturia është në marrëdhëniet
që ndërtojmë dhe jo në gjërat që zo-
tërojmë, lumturia vjen nga zgjedhjet
që bëjmë dhe s’është rezultat i rre-
thanave, lumturia e vërtetë është jeta
me vlera.
Për t’i ardhur në ndihmë diskuti-
mit të fëmijëve mbi temën e lumtu-
risë, çdo ditë në fillim të programit,
nga stafi i kampit luhej një pjesë e
shkurtër, e cila theksonte mesazhin
kryesor të asaj dite. Lidhur me te-
mën e kampit, çdo vit fëmijët më-
sojnë edhe një himn, i cili gjithashtu
thekson mesazhet kryesore që dis-
kutohen në grupe të vogla.
Programi ishte i mbushur edhe
me lojëra të shumta, në grup të vogël
e të madh, të cilat si gjithmonë i
argëtojnë fëmijët pa masë dhe rri-
Ajo transmeton për ju 24 orë program.
sin aftësitë e tyre bashkëpunuese Do të dëgjoni gjithçka që ju duhet: programe shpirtërore, sociale e kulturore.
e krijuese, nëpërmjet punës së do- Muzikë e zgjedhur kishtare, popullore e klasike, nga vendi dhe bota.
rës, këngëve të ndryshme me lëviz-
Ndiqni shërbesat kishtare në Radio “Ngjallja”!
je, të cilat fëmijët i mësojnë me shu-
SHTATOR 2011 NGJALLJA 3

Në Manastirin e Ardenicës

U kremtua me solemnitet Lindja e Hyjlindëses
Kremtimi i festave më kryesore të Vitit Li- atë që i dha gji, që e mbajti në duart e saj, që e janë të denjë për t’u lumëruar dhe kujtuar në
turgjik nuk kishte se si të fillonte ndryshe, veçse mbrojti dhe e ngrohu në prehrin e saj. Së Tërë- çdo Shërbesë dhe Meshë Hyjnore, të cilat mba-
me kremtimin e Lindjes së të Tërëshenjtës, Hyj- shenjtës, nënës Mari Virgjëreshë i përket çdo rojnë me ndërmjetimet e “Hyjprindërve të
lindëses Mari, më 8 Shtator. Lindja e saj përbën mall dhe dashuri, çdo nder dhe respekt, nga të Shenjtë dhe të Drejtë, Joakimit dhe Anës”.
një nga pikënisjet e shpëtimit të gjinisë njerëzore gjithë ne. Është fëmijë i martesës, që të bekojë martesën
duke qenë kështu, një nga stacionet më kryesore Lindja e Hyjlindëses “i dha gëzim gjithë dhe familjen. Hyjlindësja Mari është fëmijë, që
të vitit liturgjik. botës”, sepse nga ajo “do të lindte dielli i drej- të mbrojë fëmijët dhe të rinjtë. Është e Virgjër,
Madhështia e kësaj feste, u ndërthur dhe u tësisë”. Nga vlerësimi i rëndësisë, mbas lindjes që të përbëjë mburrjen e virgjërisë dhe murin
njësua aq bukur me atmosferën kataniktike që së Krishtit, vjen lindja e Hyjlindëses. Pa Hyjli- mbrojtës të virgjëreshave. Është nënë, që të
të ofron vetë Manastiri i Hirshëm i Lindjes së ndësen, njerëzimi do të përballej gjithashtu me mbulojë me dhembshuri gjithë botën.
Hyjlindëses në Ardenicë të Lushnjës. dallgët, në oqeanet e pasigurisë dhe të kaosit. E Përmbishenjtë Hyjlindëse! Ty të kemi, në
Shpresëtarë nga zonat përreth manastirit, si Hyjlindësja ofroi qashtërsinë e saj, përulësinë e tokë, mburojë dhe përkrahje. Ty të kemi në qiell
edhe nga qytete të ndryshme të vendit, u mblo- saj, besën e saj te Krishti dhe kështu erdhi Krishti ndërmjetëse dhe shpresë përkrah fronit të Jisuit
dhën për të marrë pjesë në agripninë që do të në tokë. Pa këto do të ishte e pamundur të trupë- dhe Perëndisë tënd. Ndërmjeto për botën tënde!
kryhej me rastin e këtij panairi të veçantë. Agrip- zohej Hyjnia. Nuk mundte të lindte brenda ego- Ndërmjeto për rininë tënde! Ndërmjeto për fë-
nia, e cila filloi rreth orës 21 të datës 7 shtator, u izmit, pabesisë dhe pandershmërisë. Biri i Pe- mijët! Ndërmjeto për të pikëlluarit! Dhuroju
kryesua nga Mitropoliti i Beratit, Hirësia e Tij rëndisë, që të lindet, donte tempullin më të durim dhe shërim të sëmurëve! Ktheji të mash-
Ignati. Kremtimi filloi me Shërbesën e Pasdarkës qashtër dhe të gjallë të së Tërëshenjtës. E Për- truarit dhe çliroi nga rrjetat e të ligut. Ndërmjeto
së Vogël, për të vazhduar më pas me shërbesat mbishenjta Hyjlindëse është fryt i lutjes të Hyj- për të gjithë, o Hyjlindëse Virgjëreshë!
e Mbrëmësores, si dhe të Mëngjesores. Ato u prindërve të shenjtë, Joakimit dhe Anës, të cilët Joan Qako
kurorëzuan me Liturgjinë Hyjnore, e cila u krye
në kishën e dytë të manastirit, dedikuar Trinisë
së Shenjtë. Manastiri
Me po të njëjtën atmosferë festive të nesër- i Lindjes
men, në kishën qendrore të Lindjes së Hyjlindë-
ses, u krye përsëri Liturgjia Hyjnore e drejtuar së
nga Imzot Ignati. Në fund të Liturgjisë së Shenj- Hyjlindëses
të u lexua predikimi i ditës, ku Hirësia e Tij, në
theksoi:
Ardenicë.
“Asnjë grua në botë nuk u denjësua me një
nder kaq të madh sa e Tërëshenjta, Virgjëresha Çast
Mari, që u bë nëna e Perëndisë në tokë. Prandaj, nga
brezat e besimtarëve, lumërojnë të Tërëshenjtën
Liturgjia
Hyjlindëse, ashtu si edhe ajo e tha në mënyrë
profetike: “sepse ja, që tani e tutje gjithë bre- Hyjnore
zat do të më lumërojnë” (Lluk. 1, 48). Dhe e kryer
shpirti i çdo të krishteri kthehet gjithmonë, me
nga Imzot
guximin dhe besimin e fëmijës, te e Tërëshenjta,
sepse ajo është nëna dhe në personin e saj të Ignati.
Tërëshenjtë çdo besimtar shikon nënën e tij;

Kolkondas, Fier
Kremtim madhështor i Shën Kozmait
Më 24 Gusht, Kisha kremton mtë nga vende të ndryshme të Shqi- ngjesores, si dhe Liturgjia Hyjno- shërbesat u mbyllën me litaninë
dhe nderon kujtimin e hirshëm të përisë, por edhe besimtarë të ardhur re. Ashtu si çdo vit këto shërbesa i madhështore përqark manastirit.
hierodëshmorit të lavdëruar Kozma nga Greqia u mblodhën me rastin drejtoi Mitropoliti i Beratit, Imzot Në mesazhin e tij për këtë festë,
nga Etolia. Myzeqeja është vendi e këtij panairi të madh. Ignati. Bashkëmeshuan midis ndër të tjera Imzot Ignati theksoi:
në të cilin ky shenjtor i madh mori Shërbesat filluan me Mbrëmë- shumë priftërinjve të Mitropolisë së “Shën Kozmai kishte një dashu-
kurorën e lavdisë, duke u martirizu- soren e festës, pasditen e datës 23 Beratit, edhe disa klerikë të ardhur ri dhe respekt të veçantë për Hyjli-
ar për emrin e Krishtit. Pikërisht në gusht, vijuan më pas lutje të ndry- nga vendi ynë fqinj, Greqia. ndësen. Besonte, se personi i së Të-
Kolkondas, në datat 23 dhe 24 gusht shme përgjatë gjithë mbrëmjes në Me shpresëtari shumë besimta- rëshenjtës, është çelësi i besimit dhe
2011, erdhën me mijëra besimtarë praninë e shumë shpresëtarëve, të rë u kunguan me Trupin dhe Gjakun se besa te misteri i së Tërëshenjtës
për ta nderuar shenjtin dhe për të cilët ishin përgatitur për të kaluar e Zotit Krisht. Gjithashtu u krye për dhe Hyjlindëses na dallon nga
kërkuar ndërmjetimet e tij të vyera natën në Manastirin e Shën Kozmait. nderin e Shën Kozmait bekimi i ateistët dhe heretikët.
pranë Perëndisë. Pelegrinë të shu- Të nesërmen u krye Shërbesa e Më- pesë bukëve, i grurit, si dhe në fund (vijon në faqen 4)
4 NGJALLJA SHTATOR 2011

Kremtim madhështor i Shën Kozmait Kampi për familjet
(vijon nga faqja 3) nja e burrit, e Adamit. Kishte borxh gruaja tek Korrik 2011
E Tërëshenjta është Eva e re. Nëse nga Eva burri. I detyrohej jetën. Vjen Eva e re, e Tërë-
e parë trashëguam mëkatin dhe vdekjen, nga shenjta, dhe shlyen borxhin në gjininë e burrit.
Eva e dytë, Hyjlindësja, trashëguam çlirimin dhe Ashtu si pa grua lindi gruaja e parë, kështu pa
jetën. Thotë edhe një koment teologjik të bukur burrë, Eva e re, e Tërëshenjta lindi njeriun e ri,
Shën Kozmai. Gruaja e parë, Eva, lindi nga bri- Perëndinjerinë.

Në datat 21-27 korrik, në Manastirin e Hir-
shëm të Shën Vlashit u zhvillua kampi më i
veçantë i organizuar ndonjëherë, vetë kampi për
familjet orthodhokse.
Kampi përfshinte rreth 14 familje nga zona
te ndryshme të vendit.
Ndërsa stafi organizator i këtij kampi ishte
një skuadër prej 12 personash, të ardhur nga Ki-
sha Orthodhokse e Amerikës. Drejtues të kësaj
skuadre ishin Shannon dhe Panajotis Sakella-
riou, - koordinator në departamentin e martesës
dhe familjes së kësaj kishe.
Programi i kampit ishte mjaft i veçantë, me
një program të larmishëm për fëmijët dhe një
tjetër program për çiftet.
“Që të predikoj dhe mësoj vëllezërit e mi”
Ditët e kampit ishin të mbushura me momen-
“Do t’ju tregoj shkakun, vëllezërit e mi, se të kujdeset edhe për vëllezërit e tij, që të mos te për adhurim, takime në grup të madh me çif-
nga u nxita. Duke u nisur nga atdheu im para mundohen në ferr. Duke dëgjuar edhe unë, vë- tet, takime në grupe të vogla, mësim këngësh
dyzet vjetësh shkela shumë vende, kështjella, llezërit e mi, fjalën e ëmbël që na thotë Krishti të krishtera, lojëra së bashku dhe vizita në vende
qytete e fshatra, madje deri në Konstandinopojë ynë, “të kujdesemi edhe për vëllezërit tanë”, të ndryshme historike, si në Ardenicë, Krujë,
dhe më tepër ndenja në Malin e Shenjtë, 17 më bluante në zemër për aq vite, si mola që ha Durrës etj.
vjet, dhe qaja për mëkatet e mia. Bashkë me dhu- drurin, ç’të bëja edhe unë duke medituar në pa- Takimet në grupe të mëdha dhe grupe të
ntitë e pafundme që më dhuroi Zoti im, më de- diturinë time. U këshillova me etërit e mi shpir- vogla ishin një kohë shumë e vlefshme dhe e
njësoi të mësoj shkronja. U bëra edhe kallogjer. tërorë, kryepriftërinj, patriarkë; u shfaqa mendi- pëlqyeshme nga të gjithë pjesëmarrësit. Disa
Duke studiuar Ungjillin e shenjtë gjeta brenda min tim, nëse do të ishte e pëlqyeshme për Perë- prej temave që u mbajtën në grup të madh ishin:
tij shumë kuptime të ndryshme, të cilat janë mar- ndinë të kryej një vepër të tillë, edhe të gjithë “Kisha e familjes”, “
garitarë, diamante, thesare, pasuri, gëzim, ngazë- më nxitën ta bëj, dhe më thanë se një vepër e tillë Gjithashtu fëmijët kishin mundësi të përjeto-
llim, jetë e përjetshme. Bashkë me të tjerat gjeta është e mirë dhe e shenjtë. ...Lashë kujdesin për nin një program mjaft të gjallë, me mësime të
edhe këto fjalë, ku Krishti ynë thotë, se nuk du- veten dhe dola për të shkuar nga vendi në vend, krishtera, punëdore, lojëra dhe mësim këngësh
het që cilido i krishterë, burrë ose grua, të kujde- që të predikoj dhe mësoj vëllezërit e mi”. të krishtera.
set vetëm për veten e tij si do të shpëtojë, por Shën Kozmai Kampi i familjeve ishte një përjetim shumë i
bukur për të gjitha familjet pjesëmarrëse.
Pa këto është e pamundur të shpëtohemi.... Ditët në Manastirin e Shën Vlashit, brenda
programit të përgatitur posaçërisht për këto
Në predikimet e Shën Kozmait ndihet fryma i Shenjtë; një Lavdi, një Mbretëri, një Perëndi!
familje ishin
e thirrjes për pendim, për kthim në besimin e Perëndia i Tërëmirë dhe i Shumëmëshirshëm,
- ditë çlodhjeje,
drejtë orthodhoks dhe ruajtjen nga herezitë e vëllezërit e mi, ka emra të shumtë dhe të ndry-
- adhurimi së bashku,
ndryshme. Si zgjidhje për këtë ai shikonte finan- shëm. Quhet Dritë, Jetë, Ngjallje. Por emri i Tij - ndarje përvoje,
cimin dhe ndërtimin e shkollave dhe me fondet kryesor është Dashuri. Dhe ne, pra, nëse duam - rritjeje në besim,
e mbledhura prej të pasurve ndërtoi dhjetëra të ta quajmë Perëndinë tonë Atë, duhet të kemi - kohë cilësore me familjen,
tilla. Ai thellohej edhe në dogmat e sakta ortho- dy dashuri, dashuri për Perëndinë dhe dashuri - argëtim,
dhokse. Ja sa me thjeshtësi e shpjegon ai doktri- për të afërmin. Ashtu si dallëndyshja ka nevojë - njohje me familje të tjera të krishtera,
nën triadologjike: “Perëndia i Tërëmirë dhe i për dy krahë që të fluturojë, kështu edhe neve - frymëzim
Shumëmëshirshëm, vëllezërit e mi, është një; na duhen dy dashuri, dhe pa këto është e pa- - dhe më e rëndësishmja forcimi i komunitetit
dhe kush thotë se ekzistojnë shumë Perëndi, mundur të shpëtohemi”. tonë të krishterë orthodhoks.
është djall. Është dhe Trini: Ati, Biri dhe Shpirti Korresp. i “Ngjallja”
SHTATOR 2011 NGJALLJA 5

Lindja e Shën Marisë - gëzim mbarëbotëror
Virgjëresha pra, do të ishte ajo
grua e lumtur që do t’i jepte Mesias Në lindjen tënde virgjë-
trupin, trupin njerëzor, të cilin ai do
rinë e ruajte, në fjetjen
ta sillte si Perëndinjeri.
Por kur do të lindte kjo vajzë e tënde s’e harrove bo-
mrekullueshme? Cili shekull nga tën, o Hyjlindëse. Në
gjithë vitet dhe kohërat, të cilët cak-
jetën e qiellit shkove, o
toi Perëndia, do të ishte i priviligjua-
ri, që do të shihte fillimin e shfaqjes Nënë e Jetës, me lutjet
së misterit të çuditshëm të mishëri- e tua çliro shpirtrat ta-
mit të Birit të Perëndisë? “Bënë
në prej vdekjes.
konkurrencë shekujt midis tyre -
thotë Shën Joan Damaskinoi në fja- (Përlëshorja)
limin e tij për lindjen e së Tërë-
shenjtës - cili do të denjësohej të Zonjën që është e pa-
mburrej për lindjen tënde, o Pe- fjetur për ndërmjetime
rëndilindëse”.
Por çfarë rëndësie ka ajo që nuk
dhe shpresën tonë të
e dinin njerëzit, se kur do të lindte patundur për çdo mbroj-
nëna e lumtur e Birit të Perëndisë? tje, varri dhe vdekja s’e
Ajo nënë e madhe dhe e rëndësi-
shme, vjen pa zhurmë, por me si-
zotëruan dot, se ishte
guri. “Mundte heshtjen e shekujve, Nëna e Jetës dhe për-
shton i njëjti atë, vendim i paracak- sëri në jetë e çoi, Ai që
tuar i Perëndisë, që bëri shekujt.
Dhe kështu u bënë të fundit të pa-
banoi në gjirin e saj të
rët. Dhe ata rastisën të shihnin virgjër.
lindjen tënde, o e Përmbishenjtë (Shkurtorja)
Perëndilindëse”.
Dhe vërtet, kjo ditë e dëshiruar Maria, që të theksojë me këtë
Pra, sipas traditës, e cila u bë e njohur midis të mirëve. Por mbeti
dhe e gëzuar erdhi. Misteri i shpëti- emërtim dhënien e hirit nga Perë-
pandarë në adhurim, Joakimi dhe pa fëmijë deri në pleqërinë e tij të
mit filloi të realizohej. Fillim dhe pa- ndia”. Dhe vërtet Maria ka kupti-
Ana qenë prindërit e saj. Ishin nga thellë, sepse bashkëshortja e tij
ralajmërim ishte lindja e asaj, që do min, forcën, lavdërimin, shpresën,
ata izraelitë të rrallë, që nuk kishin ishte shterpë”. Dhe vazhdon i njëjti
të mbante në prehrin e saj Birin e tjetër dëshirë, veçse si t’i pëlqenin atë: “Dhe ajo (d.m.th. Ana), imiton zonjën, lartësinë, dhuratën, buku-
Perëndisë, Mesian dhe Shpëtimta- Zotit me jetën e tyre. Por vetëm një gjithë sa rrëfehen për të ëmën e rinë. Dhe pikërisht, sepse i shpreh
rin. “Perëndia i mirë, - thërret Da- pasion tronditi paqen e shpirtit të Samuelit. Mbasi erdhi në të Shenj- të gjitha këto dhe me gjithë jetën e
maskinoi i shenjtë, u përkul, pa dhe tyre shpresëtar: Nuk kishin fëmijë. tat e të Shenjtave, u gjunjëzua dhe saj i bëri realitet, prandaj dhe u bë
i erdhi keq thellësisht për krijesën Çifti jetonte në harmoni, por ishin lutej…”. Dhe çfarë lutej? “Të bë- emër kaq i dashur, emër që gjendet
e duarve të Tij. Dhe, meqenëse pa fëmijë. Këta nuk ngjanin me ata hej nënë, me premtimin ta përku- në buzët e të gjithëve!
donte ta shpëtonte, zgjidhi me hirin bashkëshortët e këqij që i shma- shtojë te Perëndia fëmijën që do Si pra, dita e lindjes së Perëndi-
e Tij shterpësinë e Anës, që kujde- ngen bërjes së fëmijëve. Prindërit e të lindte”. lindëses të mos mbushë me gëzim
sej për gjërat e larta dhe hyjnore. shenjtë e quanin mungesën e fëmi- Por “sytë e Zotit janë mbi të të gjithë dhe të gjitha? “Sot, thërret
Dhe ajo lind vajzë, të ngjashme me jëve fatkeqësi. Shumë herë ky çift drejtët dhe veshët e Tij në lutjen e Damaskinoi i shenjtë, u bë fillimi i
të cilën as më parë kishte lindur, i zgjedhur i ishte lutur të Tërëmirit tyre”. A mund të mos dëgjonte lu- shpëtimit. Le të dëfrejë qielli sipër
as herë tjetër do të lindte”. t’i çlironte nga kjo dhe t’u dhuronte tjen e këtyre njerëzve kaq të drejtë dhe le të kërcejë nga ngazëllimi
Për prindërit e Perëndilindëses një fëmijë! Por vitet kalonin dhe dhe shpresëtarë, siç ishin Joakimi toka poshtë. Le të tronditet dhe deti
dhe për lindjen e saj, Dhiata e Re Perëndia nuk e plotësoi dëshirën e dhe Ana? “Thirrën të drejtët dhe i botës… Sepse lindet delja, prej së
nuk na thotë asgjë. Ungjillorët me- tyre. Dhe sa më shumë kalonte ko- Zoti i dëgjoi”, siguron përsëri profeti cilës do të vijë qengji i Perëndisë…
rreshin me ngjarjen e mrekullue- ha, dukej që i Larti nuk do t’u jepte (Ps. 33.18). Dhe Zoti i dëgjoi me Këndoni, pra, dëfreni dhe psalni.
shme të mishërimit të Shpëtimtarit përgjigje në lutjen e tyre këmbë- të vërtetë. Pikërisht, atëherë kur Lartësoni zërin tuaj, lartësojeni atë,
dhe punën e Tij shpëtimtare, nuk e ngulëse. Dhe tani kishin arritur në ngjarja duket e pamundur, atëherë mos u frikësoni. U lind sot në Jeru-
konsideruan të domosdoshme të moshë të kaluar, që nuk lejonte shterpësia e Anës u zhduk. “Mbasi salem nëna e Perëndisë, nga e cila
rrëfenin me hollësi jetën e Perëndi- asnjë shpresë për të bërë fëmijë. u forcua, shton ky atë i madh, me pëlqeu të lindet qengji i Perëndisë,
lindëses, dhe madje as nga fillimi i Ja çfarë përmendet në veprën e shenjë hyjnore, mori hirin që kaq i cili ngre mëkatin e botës”.
saj. Atë që dimë, për këtë periudhë Shën Grigorit të Nisës: “Dëgjova shumë nxehtësisht e kërkonte”.
të jetës së të Tërëshenjtës, e dimë këto t’i rrëfente një histori e fsheh- Dhurata e Perëndisë erdhi. Ishte Shkëputur nga libri “Panagjia”,
nga tradita e Kishës sonë. Ajo na të. I ati i Virgjëreshës ishte njeri i vajzë, “me emër kryesor Maria”. botim i Vëllazërisë “Zoi”.
shfaq disa pika në lidhje me lindjen shquar, sepse jetonte sipas dëshirës E thotë këtë dhe Shën Grigori i Përktheu Rozeta Baba
e nënës së Zotit. së Perëndisë dhe ishte gjithashtu i Nisës. “Meqë lindi vajzë e quajti
6 NGJALLJA SHTATOR 2011

Kodikët e Shqipërisë spikatin në Bullgari
Kongresi i 22-të Ndërkombëtar i Studimeve Bizantine
Rreth 1200 studiues nga 46 vende të Evropës, randorie të madhe në botën mesjetare, si edhe në një kishë në Shqipërinë Juglindore”, të
të Azisë, të Australisë, Amerikës Latine dhe të të çmonte vlerat e saj të pandërprera në epokën studiuesit Ioannis Vitaliotis, nga Akademia e
Shteteve të Bashkuara të Amerikës morën pjesë e sotme. Perandoria Bizantine është ruajtur jo Shkencave të Athinës; punimin me temë “Një
në Kongresin e 22-të Ndërkombëtar të Studi- vetëm në termat gjeografikë, por gjithashtu ajo zonë peshkopale: rasti i Bylisit në shek. e VI-të”,
meve Bizantine, i cili u mbajt në Sofje të Bullga- konsiderohet edhe si simboli shpirtëror i trashë- të studiuesve Pascale Chevalier (Universiteti
risë në datat 22-27 gusht. Kongresi u organizua gimisë kulturore që i është lënë gjeneratave. Një Clermont-Ferrand, Francë), Nicolas Beaudry
nga Lidhja e Studiuesve Bizantinë dhe Mesjetarë prej themeluesve të studimeve bizantine, Alfred (Universiteti Quèbec à Rimouski, Kanada) dhe
në Bullgari nën kujdesin e UNESCO-s dhe të Rambeau, pohon se misioni historik i Bizantit Skënder Muçaj, punimin me temë “Koleksioni
Presidentit të Republikës së Bullgarisë, z. Georgi konsistonte në mbrojtjen dhe ruajtjen e dijes së bizantin dhe pasbizantin i kodikëve të Arkivit
Parvanov. Punimet e Kongresit u mbajtën në Lindjes, të Antikitetit, të shkencave rrezatuese Qendror Shtetëror të Tiranës dhe një konkor-
mjediset e Universitetit të Sofjes “Shën Klementi të lashtësisë si edhe në trashëgimin e saj buja- dancë mes Katalogut të J. Kodder & E. Trapp
i Ohrit”. Ky Kongres ishte një nga evenimentet risht në të gjithë Evropën. Në këtë kuptim, dhe rendit aktual të kodikëve në AQSh” të
më të mëdha shkencore të organizuara në Evro- Bizanti është me të vërtetë një vend pa kufi. studiuesve Sokol Çunga (Arkivi Qendror i Shte-
pën Juglindore prej dekadash dhe njëkohësisht Ky Kongres mbartte specifikën e tij, sepse tit) dhe Andi Rëmbeci (Departamenti i Historisë,
renditet i dyti për nga numri i pjesëmarrësve është mbajtur në një atmosferë interesi të ve- Universiteti i Tiranës) etj.
pas atij të Moskës, zhvilluar në vitin 1991, i cili çantë ndaj kërkimeve shkencore në fushën e Në mjediset e Universitetit të Sofjes, ku zhvi-
mblodhi rreth 2000 studiues. Kongresi i Studime- arkeologjisë dhe të filologjisë për vendet ballka- lloheshin punimet e Kongresit, u çel edhe një
ve Ndërkombëtare Bizantine organizohet 1 herë nike. Gjithashtu, ai përfaqësohej në pjesën dërr- panair libri, ku institucione shkencore dhe
në 5 vjet dhe ka shumë konkurrencë mes vende- muese nga shkencëtarë të rinj dhe nga një qas- shtëpitë botuese nga e gjithë bota ofruan botimet
ve pritëse të tij. Për herë të parë Bullgaria mirëpriti je ndërdisiplinore, e prezantuar nga një gamë e e tyre në lëmin e studimeve bizantine. Punimet
Kongresin e 4-t Ndërkombëtar të Studimeve larmishme këndvështrimesh studimore bizan- e Kongresit u shoqëruan, gjithashtu, edhe me
Bizantine në vitin 1934. Ajo u zgjodh përsëri tine, si Filologji, Paleografi dhe Kodikologji, Ar- çeljen e një varieteje ekspozitash, si ajo në Krip-
për të qenë vendi pritës i këtij Kongresi nga kon- keologji dhe Histori, Histori Arti dhe Muzikë, tën e Katedrales “Shën Aleksandër Nevsky”,
kurrimi me Turqinë dhe Republikën e Qipros. Teologji dhe Filozofi, Ekonomi, Politikë, Jetë në Muzeun Historik të Sofjes, në Galerinë Ko-
Kësisoj, Kongresi u mblodh për herë të dytë në Urbane etj. Në Kongres nuk munguan edhe pu- mbëtare të Arteve të Huaja etj. Kjo e fundit
Sofje pas 77 vjetësh dhe ishte i pari, i organizuar nime nga studiues të huaj që lidheshin me mirëpriti një ndër ekspozitat më të rëndësishme
në një vend ballkanik, që nga Kongresi i Athinës hapësirën shqiptare gjatë periudhës bizantine. me temë “Shkëlqimi i Bizantit. Dorëshkrime
më 1976. Ndër to përmendim punimin me temë “Dorë- Greke të Dekoruara të Ballkanit”. Kjo ekspozitë
Në këtë Kongres u vu re një interes i madh shkrimet muzikore të Ohrit dhe të Tiranës”, paraqet kodikë grekë të dekoruar që datojnë
nga ana e studiuesve bizantinë nga e gjithë bota. të Asen Atanasov, nga Akademia e Shkencave nga shek. VI-XVIII dhe vijnë nga koleksione
Përmendim këtu emra të dëgjuar si prof. Peter të Bullgarisë; punimin me temë “Prirjet të vendeve të ndryshme të Ballkanit, si Sofja,
Schreiner, President i Lidhjes Ndërkombëtare stilistike dhe paradokset ikonografike të Plovdivi, Beogradi, Ohri, Kaleniku dhe Tirana.
të Studimeve Bizantine, prof. Johannes Koder, pikturës murale në territorin e Shqipërisë Në fund të punimeve të Kongresit u krye
drejtor i Institutit të Studimeve Bizantine dhe së sotme”, të Ralitsa Russeva, nga Akademia sipas traditës edhe zgjedhja e presidentit të ri të
Neohelene në Akademinë e Shkencave të e Shkencave të Bullgarisë; punimin me temë Lidhjes Ndërkombëtare të Studimeve Bizantine
Vjenës, prof. Heintz Miklas, drejtues i kërkime- “Bizanti në hapësirën perëndimore të pe- si edhe e vendit pritës të Kongresit të radhës
ve në Studimet Sllave në Austri, prof. Cyril Mango, randorisë; kisha Fjetja e Shën Mërisë në Ndërkombëtar të Studimeve Bizantine. Postin
i Universitetit të Oxford-it, Evangelos Chrysos, Labovën e Kryqit, në Shqipërinë e Jugut” e presidentit e mori znj. Judith Herrin, Profesor
bizantinolog i shquar grek, etj. të Ana Christidou nga Instituti Caurtauld i Emerita i Studimeve të Antikitetit të Vonë dhe
Zgjedhja e temës së Kongresit “Bizanti pa Londrës; punimin me temë “Një paraqitje bi- të Bizantit në “King’s College”, në Londër.
kufij” rrekej të hidhte dritë mbi rolin e kësaj pe- zantine e Hyjlindëses “banesa e të panxënit”
SHTATOR 2011 NGJALLJA 7

Kodikë të Shqipërisë në ekspozitën “Shkëlqimi i Bizantit.
Dorëshkrimet greke të dekoruara të Ballkanit”
Një vend tepër të veçantë ndër evenimentet
e organizuara në kuadrin e Kongresit të 22-të
Ndërkombëtar të Studimeve Bizantine zë edhe
ekspozita me titull “Shkëlqimi i Bizantit. Dorë-
shkrimet greke të dekoruara të Ballkanit”. Ek-
spozita u çel në mjediset e Galerisë së Arteve
të Huaja në Sofje, më 22 gusht, me fillimin e
punimeve të Kongresit dhe do të qëndrojë e
hapur deri më 30 shtator 2011.
Qëllimi i ekspozitës ishte prezantimi i dorë-
shkrimeve të periudhave nga shek. i VI-të deri në
shek. e XVIII-të. Kjo periudhë e konsiderueshme
kronologjike lejon, nga njëra anë, vëzhgimin e
evoluimit estetik të kodikëve përgjatë shekujve,
fenomen që lidhet ngushtë me porositësit e
kodikëve dhe destinacionin funksional të tyre,
si p.sh., nëse janë përdorur për nevojat e përdit-
shme fetare apo për lutjen liturgjike të shtresës
së lartë shoqërore të kohës. Nga ana tjetër, bre-
nda këtij rrugëtimi shumëshekullor arrihet të
kuptohet dhe të shpjegohet jetëgjatësia e tyre
vërtet e jashtëzakonshme. Përzgjedhja e biblio-
tekave dhe institucioneve, ku ruhen kodikët, ki- Tiranë. I pari, Kodiku i Purpurt i Beratit nr. sionet më tërheqëse. Interesi për këtë koleksion
shte si synim prezantimin e studiuesve dhe të 1, i njohur me emrin Purpureus Beratinus fillon në vitet ’60 të shek. të XIX-të, kur mitropo-
publikut me koleksionet pak të njohura të ve- Codex Ö apo Beratinus 1, i shek. të VI-të, që liti i Beratit, Anthim Aleksudhi, përmend në bo-
ndeve ballkanike. Kjo gjë do t’u lejojë studiuesve përmban ungjijtë e Mateut dhe të Markut, është, timin e tij me titull “Përshkrim i shkurtër histo-
të ardhshëm të plotësojnë njohuritë e tyre mbi krahas kodikut Vaticanus (Vat. gr. 1209) dhe rik i Mitropolisë së Beratit dhe i vendeve që
kodikët grekë të dekoruar jo vetëm në qendrat kodikut Sinaiticus (Add. Ms. 43725 i Bibliote- ndodhen nën varësinë e saj shpirtërore...” disa
kopjuese të Konstandinopojës, por edhe në ato kës Britanike), një nga më të rëndësishmit në nga kodikët e vjetër që ndodheshin në bibliotekën
të vendeve të tjera të Bizantit. botë. Kodiku i dytë është Katërungjillëshi i e Mitropolisë së Beratit, mes të cilëve edhe
Kjo ekspozitë mirëpriti dorëshkrimet më të Beratit, i njohur si Codex Aureus Anthimi ose kodikët e purpurt Beratinus 1 dhe Beratinus 2,
veçanta dhe më përfaqësuese të periudhës bi- Beratinus 2; teksti është i shkruar, sipas shkrimit të përshkruar më pas nga P. Batiffol. Midis
zantine dhe pasbizantine. Studiuesve nga e gji- germëvogël (minuscule), me ngjyrë ari, në per- viteve ‘60 dhe ‘80 të shek. të XX-të, koleksioni
thë bota, por edhe publikut të gjerë iu paraqitën gamenë ngjyrë blu-vjollcë të purpurt. Sivëllai i i kodikëve është pasuruar me dorëshkrime të
115 kodikë-libra mesjetarë nga 13 biblioteka dhe Beratinus 2 ndodhet në Bibliotekën Kombëtare kishave të ndryshme, bibliotekave të mitropolive
institucione të Ballkanit. Ndër këta 86 kodikë të Rusisë, në Shën Petersburg, me emrin Cod. gr. 53. dhe të manastireve të Kishës Orthodhokse Auto-
vijnë për t’u ekspozuar nga biblioteka dhe Katër miniaturat e Beratinus 2 janë pikturuar qefale të Shqipërisë, siç është rasti i Kodikëve
institucione të Bullgarisë: 57 kodikë nga Qendra në ar dhe janë të pashembullta në artin e deko- të Korçës nr. 92 dhe 93, të shek. të X-të, të hyrë
e Studimeve Sllavo-Bizantine “Ivan Dujèev”, rimit të kodikëve të purpurt të shek. të IX-X-të. në Arkivin Qendror Shtetëror pas viteve 1980.
13 kodikë nga Biblioteka Kombëtare “Shën Nuk është rastësi që këta dy kodikë janë bërë 14 kodikët e dekoruar të Fondit 488 të Arkivit
Kirilli dhe Shën Metodi”, 12 kodikë nga Instituti pjesë e regjistrit të “Kujtesës Botërore” të Qendror Shtetëror të prezantuar në ekspozitën
Kishtar i Historisë dhe Arkivimit, 2 kodikë nga UNESCO-s. “Shkëlqimi i Bizantit. Dorëshkrimet greke të
Akademia e Shkencave e Bullgarisë dhe 2 ko- Edhe pse ka tërhequr tashmë këtu e 140 dekoruara të Ballkanit”, tërhoqën vëmendjen e
dikë nga Biblioteka Kombëtare “Ivan Vazov” vjet të shkuara vëmendjen e studiuesve, kolek- studiuesve nga e gjithë bota, të pranishëm në
e Plovdiv-it. Vendet e tjera ballkanike u përfaqë- sioni i kodikëve të Shqipërisë mbeti për arsye punimet e Kongresit të 22-të Ndërkombëtar të
suan me 29 kodikë, prej të cilëve 12 vinin nga tashmë të njohura më pak i njohur në Ballkan Studimeve Bizantine. Të dhënat shumë të
Instituti për Mbrojtjen e Monumenteve Kulturo- dhe më gjerë, pavarësisht se është një nga kolek- vlefshme të këtyre kodikëve, kryesisht nga ana
re dhe Muzeu Kombëtar në Ohër, 14 kodikë nga e dekorimeve, i bënë këta kodikë të veçonin
Arkivi Qendror Shtetëror në Tiranë dhe 3 kodikë nga sivëllezërit e tyre të tjerë, duke krijuat tek
nga manastiri Kalenic, Serbi, nga Biblioteka studiuesit një ide të qartë mbi thesaret e jashtë-
Kombëtare në Beograd dhe nga Muzeu i Kishës zakonshme që përfaqësojnë kodikët e ruajtur
Ortodokse në Serbi. në Arkivin Qendror Shtetëror, në Tiranë. Përveç
Një vend të rëndësishëm dhe mbizotërues dy kodikëve Beratinus 1 dhe 2, në ekspozitë spi-
midis eksponateve të paraqitura në ekspozitë katën edhe dy kodikët e Korçës nr. 92 dhe 93.
zunë 14 kodikë të periudhave nga shek. VI-XIV Ata ngjallën një interes të madh për shkak të
të Fondit 488 të Arkivit Qendror të Shtetit në dekorimit të tyre të veçantë. Nëpërmjet këtyre
Tiranë. Mes kodikëve u paraqit dhe nga 1 frag- dorëshkrimeve, mund të përftohet një ide më e
ment prej kodikëve më të famshëm të purpurt plotë e artit të librit të dekoruar në kohën e Dina-
që ruhen në Arkivin Qendror Shtetëror, në (vijon në faqen 8)
8 NGJALLJA SHTATOR 2011

Kodikë të Shqipërisë në ekspozitën “Shkëlqimi i Bizantit.
Dorëshkrimet greke të dekoruara të Ballkanit”
zhvillimin e stileve kryesore dekorative në librin kanit me titull “I Vangeli dei Popoli”, dorëshkri-
(vijon nga faqja 7)
bizantin dhe në variacionet e tij. met e tjera bëhen për herë të parë të njohura
stisë Maqedonase. Në kuadrin e pasurimit të Me përjashtim të një volumi të kodikut Bera- botërisht, duke u ekspozuar jashtë territorit të
njohurive mbi librin e dekoruar bizantin, ciklet tinus 1, të paraqitur në vitin 2000 në ekspozitën Shqipërisë në një nga evenimentet më të rë-
madhështore të 10 miniaturave të Kodikut të e organizuar nga Biblioteka Apostolike e Vati- ndësishme shkencore në rang botëror.
Vlorës nr. 10 (shek. XIV-XV) çelin shtigje të
reja mbi artin e Rilindjes Paleologe. Siç edhe
mund të kuptohet do të ishte e pamundur, të “Shqipëria - E njohur dhe e panjohur”
krijohej një pamje e plotë e evolucionit të librit
bizantin, pa një studim të detajuar të koleksionit
të kodikëve të Shqipërisë.
Kodikët e Shqipërisë u gjykuan të ishin pjesë
e kësaj ekspozite mjaft të rëndësishme gjatë
vizitave të bashkë-presidentes së Kongresit të
22-të Ndërkombëtar të Studimeve Bizantine,
prof. Aksinia Dzurova, në Arkivin Qendror Shte-
tëror dhe falë vizionit të Drejtores së Drejtorisë
së Përgjithshme të Arkivave, znj. Nevila Nika,
për të informuar botën shkencore mbi koleksio-
nin pak të njohur të kodikëve bizantinë dhe
pasbizantinë që ruhen në Fondin 488 të AQSh-së.
Pas disa vizitash në AQSh, prof. Aksinia Dzuro-
va ka përmbledhur vëzhgimet e para mbi deko-
rimin e dorëshkrimeve në botimin dyvëllimësh
shkencor me titull “Manuscrits grecs enluminés “Shqipëria - E njohur dhe e panjohur” është fesor Emil Ivanov-it, si edhe e arkivave e kolek-
des Archives Nationales de Tirana (VIe - XIVe titulli i një prej 12 ekspozitave që u çelën në sioneve të ndryshme private të Austrisë dhe
siècles)” (Dorëshkrime në greqisht, të deko- kuadrin e Kongresit të 22-të Ndërkombëtar të Gjermanisë. Fotografitë historike paraqisnin
ruara, të Arkivit Qendror Shtetëror të Tiranës Studimeve Bizantine, që u organizua në Sofje, entuziazmin e gjetjeve të mëdha arkeologjike në
(shek. VI-XIV-të)”), pjesë e përgatitjeve të vetë në datat 22-27 gusht 2011. vitet 1920-1940 në Butrint, Finiq, Apolloni, Anti-
autores për Kongresin e 22-të Ndërkombëtar Kuratori i kësaj ekspozite ishte z. Emil Ivanov, gone dhe Durrës.
të Studimeve Bizantine. Në shërbim të ekspozi- profesor i Universitetit të Sofjes “Shën Klementi Në korrik 2011 profesor Emil Ivanov ka
tës qarkulloi edhe Katalogu i ekspozitës, i botuar i Ohrit”. Në ekspozitë u paraqitën fotografi hi- mbatur gjithashtu edhe një referat mbi temën e
nga prof. Aksinia Dzurova. Dorëshkrimet janë storike të monumenteve të periudhës së lashtë- kësaj ekspozite në Universitetin e Jenës dhe të
grupuar në katalog, sipas përmbajtjes së tyre sisë dhe të mesjetës në Shqipëri si edhe fragme- Munihut në Gjermani.
dhe rrjedhës kronologjike. Gjatë përshkrimit të nte nga jeta e përditshme në Shqipërinë e fund- Andi Andrea Rëmbeci
dorëshkrimeve, autorja është udhëhequr nga shekullit të XIX-të e deri më sot. Eksponatet Lektor i Historisë dhe Paleografisë Bizantine në
qëllimi i ekspozitës për të treguar lindjen dhe fotografike ishin pjesë e arkivit personal të pro- Departamentin e Historisë të Universitetit të Tiranës.

Takim i të rinjve orthodhoksë të Ballkanit në Bullgari
Në datat 17-21 shtator, në Ma- Te gjitha kishat pjesëmarrëse për- Kisha jonë u përfaqësua nga shëm u zgjodh i riu nga Athina Va-
nastirin e hirshëm të Shën Gjergjit faqësohen me një zëvendëspre- koordinatori i Zyrës Qendrore Ri- silis Petrolekas, i cili zëvendësoi pa-
në Haxhidimovo të Bullgarisë, u sident. nore, Joan Meni. Sekretar i përgjith- raardhësin e tij Janis Zervos, i cili
organizua Asambleja e Pestë e Për- për 20 vjet me radhë kontribuoi në
gjithshme e Federatës Rinore të të mënyrë të vazhdueshme për mba-
Rinjve të Ballkanit, BOYA (Balkan rëvajtjen e të gjitha programeve të
Orthodox Youth Association), në të BOYA-s.
cilën u diskutua plani i aktiviteteve Federata Rinore e të Rinjve të
nga drejtuesit e saj për katër vitet Ballkanit funksionon dhe i zhvillon
e ardhshme. Në Asamble morën aktivitetet e saj me bekimin e Patri-
pjesë përfaqësues nga Greqia, Ser- arkanës Ekumenike, si dhe të ki-
bia, Mali i Zi, Bullgaria, Rumania shave të tjera orthodhokse të Ball-
dhe Shqipëria. kanit, që prej vitit 1993. Qëllimi krye-
Gjatë zhvillimit të punimeve u sor i këtij organizmi është forcimi
caktua bordi i ri drejtues me anë- dhe zhvillimi i marrëdhënieve të të
tarë nga të gjitha vendet pjesëma- rinjve orthodhoksë dhe nxitja e ba-
rrëse. Presidenca e radhës për ka- shkëpunimit mes kishave orthodho-
tër vitet në vazhdim u vendos t’i kse të Ballkanit, nëpërmjet lëvizje-
përkasë Rumanisë, duke u zgje- ve të tyre rinore.
dhur në këtë post Katalin Todea. J. M.
SHTATOR 2011 NGJALLJA 9

Më 12 shtator nisi mësimi në shkollat e Kishës sonë
Në atmosferë pune dhe përkushtimi ka nisur vit do stimulohen edhe më shumë nxënësit për tike, duke pasur kushte shumë të mira, me kabi-
udhëtimin e këtij viti të ri mësimor çdo institucion të qenë më krijues në të gjitha veprimtaritë, për nete të rregulluara dhe klasa me parametra mo-
arsimor parauniversitar i Kishës sonë. Më 12 të rritur edhe më shumë standardin dhe cilësinë derne.
shtator nisi dita e parë e shkollës me entuziazmin e rezultateve. Numri i regjistrimeve edhe për këtë Shkollat e themeluara nën përkujdesjen dhe
e nxënësve dhe mobilizimin e mësuesve. Kisha vit ka qenë i kënaqshëm. Vlen të veçohet kërke- mbështetjen e gjithanshme të Kryepiskopit
jonë e Shenjtë Orthodhokse i kushton shumë sat e larta që ka pasur shkolla e mesme kishtare Anastas kanë si synim jo vetëm të përgatisin
rëndësi misionit edukues për të gjitha grupmo- “Kryqi i Nderuar”, në Sukth të Durrësit, ku profesionistë të aftë, por edhe njerëz me virtyte
shat, ku një vend të veçantë zënë shkollat 9-vje- numri i kërkesave të nxënësve për vitin e parë të larta, të cilët me ndihmën dhe besimin te Zoti,
çare dhe shkollat e mesme kishtare. Me ndih- sivjet ka qenë më i larti se çdo vit tjetër. do të asistojnë në krijimin e një shoqërie të
mën dhe fondet e mbledhura nga Kryepiskopi Nxënësit e të gjitha shkollave të Kishës sonë shëndetshme.
Anastas, në të gjithë Shqipërinë ndër vite janë janë pajisur me të gjithë librat dhe mjetet didak- I. Koti
hapur shkolla të ndryshme, ku vlen të përme-
nden: shkolla 9-vjeçare shqiptaro-amerikane
“Protagonistët”, në Tiranë, shkolla 9-vjeçare
shqiptaro-greke “Frymë Dashurie”, pranë ki-
shës së Shën Gjergjit, Durrës dhe në Gjiroka-
stër, shkollat e mesme kishtare “Kryqi i Nde-
ruar” në Gjirokastër dhe në Sukth të Durrësit
dhe shkolla e mesme profesionale “Apostull
Pavli”, në fshatin Mesopotam të Delvinës.
Sipas informacioneve që kemi marrë nga
drejtuesit e këtyre shkollave mësuam se stafi ka
punuar me përkushtim për përshtatjen me program
bashkëkohor mësimdhënieje, ndërkohë që këtë

Butrint, kryhet pagëzimi i parë që nga koha e Bizantit
Fëmija 16-muajshe duke u pagëzuar

SARANDË - Për herë të parë pas disa shekujsh vojë një çift sarandjot, që vendosën të bëjnë në një pagëzim të zakonshëm në mjediset e kishës.
Pagëzimorja në Butrintin antik i është kthyer diçka ndryshe, duke iu rikthyer periudhës bi- Mes shumë pjesëmarrësve, që kjo ditë nuk i
traditës që e ka zanafillën që në periudhën bi- zantine për ta pagëzuar fëmijën e tyre të dytë mblodhi thjesht për të vizituar si zakonisht Bu-
zantine. Një ceremoni origjinale është realizuar në Butrintin antik, aty ku askush nuk e kishte trintin antik, atë Gjergji, në emër të Atit, Birit
kohët e fundit falë iniciativës së dy prindërve përlyer prej shekujsh. Milian dhe Albana Kolagji dhe Shpirtit të Shenjtë, zbatoi ritin, ashtu si dhe
sarandjotë, të cilët gjithnjë kanë admiruar kërkuan një pagëzim të veçantë për vajzën e në çdo rast tjetër kur pagëzimi bëhet brenda
arkeologjinë dhe janë njohur gjatë shfletimeve tyre, gjë që në momentin fillestar të idesë u duk mureve të kishës. Në enën e gurtë të Pagëzimo-
me historinë e këtij vendi ku dhjetëra shekuj paksa e çuditshme. Por, kur dimensioni i këtij res u hodh uji, vaji dhe ceremonia e pagëzimit u
më parë kryheshin pagëzimet e fëmijëve. Pagë- riti të hershëm u zhvillua në objektin antik, te krye në natyrshmëri të plotë. Por, pagëzimi te
zimi i Amarilës 16-muajshe, ka gjallëruar jetën Pagëzimorja, apo i thënë ndryshe, Baptisteri, Pagëzimorja në Butrintin antik nuk ka kaluar
e Pagëzimores së Butrintit, ose e quajtur ndryshe, gjithçka u shndërrua në një histori, e cila për pa tërhequr vëmendjen edhe të arkeologut Dhi-
Baptisteri. Tradita e mëpasshme e pagëzimeve familjen, por edhe mjaft miq të ftuar të tyre, do mitër Çondi, i cili u shpreh se ky pagëzim në
të besimit orthodhoks ka vazhduar në kisha. Por, të ngelet e paharrueshme. këtë vend është një eveniment i veçantë. Sot u
këtë traditë të vjetër duket se ka arritur ta rino- Gjithçka ishte e përgatitur siç do të ndodhte realizua një ceremoni origjinale në Pagëzimore,
si në periudhën bizantine. Realizimi i këtij
pagëzimi ndodh për herë të parë në këtë monu-
ment, gjë që krijon emocione, gjallëri jetese në
Baptisterin e Butrintit, si në kohën bizantine, si
në shekullin e vet. Baptisteri është monument
nga më të mëdhenjtë në Mesdhe. Pagëzimorja
ka shërbyer për pagëzimin e brezave të periu-
dhës së Bizantit, u shpreh arkeologu Çondi. Ky
pagëzim në kohën e sotme ka gjallëruar monu-
mentin, duke e sjellë atë në realitet.

Sh. D.
(Marrë nga shtypi)
10 NGJALLJA SHTATOR 2011

Festa e Hyjlindëses në Elbasan Kalendari
Lindja e Hyjlindëses Mari, u festua me plot ma- të Hyjlindëses, në lagjen Kala, kujtime e dhimbje për
i Liturgjive Hyjnore,
dhështi e gëzim në qytetin e Elbasanit, në kishën e të gjithë ata që e kanë frekuentuar më parë. TETOR 2011
Shën Athanasit, sepse kisha me të njëjtin emër në la- Pavlina Dedja 1 E Shtunë † Mbrojtja e Hyj-
gjen Kala ende mbahet peng nga një person i vetëshpa- lindëses. Ap. Anania. Joan Ku-
llur klerik. kuzeli. Roman melod.
Në kishën e Shën Athanasit, gjatë meshës së mbaj- 2 E Diel † 2 LLUKAIT. Hierod.
tur nga atë Gjergji, dhjetëra besimtarë me përulësi e Qipriani i Kartagjenës e dëshg.
besim, përjetuan çaste të bukura në këtë ditë të Justina.
shënuar. Fëmijë me borzilokë në duar drejtoheshin tek 8 E Shtunë † Oshg. Pelagjia.
ikonat e Shën Marisë dhe Jisu Krishtit. Gratë besimtare Oshg. Taisia. Dëshg. Pelagjia.
e nikoqire si Fona, Vasilika, Iljana, Landa, Sofia dhe 9 E Diel † 3 LLUKAIT. Ap.
Kostandina, gatuan meshën e kësaj dite të shenjtë. Jakovi i Alfeut. Abrahami e Loti,
Në fund të Liturgjisë servirën për të gjithë besimtarët të Drejtë.
petullat dhe shalqinin sipas një tradite të vjetër. 15 E Shtunë † Hierod. Lukiani.
Besimtarët u larguan me gëzimin e festës në shpirt, Ep. Varsi. Osh. Savini. Osh. Ef-
por edhe me trishtimin që sjell pamundësia për të fe- Kisha e Hyjlindëses në Elbasan, thimi i Ri.
stuar siç ka qenë tradita shekullore në kishën historike ende e okupuar me dhunë. 16 E Diel † 4 LLUKAIT. E
ETËRVE SIN. VII EKU-
MENIK. Dësh. Longini.
Elbasan, zbulohet mozaiku paleokristian 18 E Martë † Ap. e Ungjillor
Llukai. Dësh. Marini. Petro i
Në qytetin e Elbasanit ka nisur puna për zbulimin pjesë tjetër të mozaikut, më lart se i pari, objekte
Cetinjës.
e mozaikut dhe bazilikës së Bezistanit. Aktualisht një paleokristiane, elemente dekorative, qeramikë të
20 E Enjte † Dëshm. Artemi.
grup arkeologësh janë përqendruar në gërmimet pranë periudhës paleokristiane etj. Sipas tyre, zbulimi i plotë Gjerasimi në Kefaloni. Oshg.
kishës, ku sërish janë zbuluar fragmente mozaiku. do të prezantojë para vizitorëve një kompleks unikal, Matrona.
Ndërsa grupi tjetër është duke punuar për të riparuar një bazilikë me të gjitha elementet e saj. Elemente të 22 E Shtunë † Averki i Jerapojës.
dhe konservuar pikturat murale të dëmtuara rëndë madhështisë së saj janë dekoracionet e mozaikut, të 7 djemtë e Efesit. Osh. Loti e Rufi.
gjatë dy viteve të fundit, për shkak të mosruajtjes dhe cilat përmbajnë 18 ngjyra të gurëve prej qelqi, kra- 23 E Diel † 6 LLUKAIT. Ap. Ja-
lënies pas dore të mozaikut. Pikturat murale në hasuar me 10 të tillë që ka ajo e Durrësit. kovi i Jerusalemit, vëlla i Krishtit.
mozaikun e Elbasanit cilësohen unike në llojin e tyre Bazilika i përket shekullit të 6-të në periudhën 26 E mërkurë † Dëshm. Dhi-
dhe janë të vetmet e ndoshta nga më të rrallat në paleokristiane dhe aty mendohet se shtrihej një lagje mitër mirovliti. Dësh. Glikoni,
Ballkan. Ato do të dërgohen në Tiranë, do të riparohen e pasur romako-bizantine. Zbulimi i bazilikës është Leptina. (Vaj e verë.)
dhe më pas do të sillen sërish në Elbasan, kur bazilika pjesë e projektit për rregullimin e qendrës historike të 29 E Shtunë † Oshdg. Anasta-
Elbasanit. Paralelisht ka nisur puna edhe për rindërti- sia romake. Oshg. Ermelinda.
të jetë zbuluar tërësisht dhe kur mozaiku të jetë
mbuluar. min e vijës Egnatia, që kalon në mes të lagjes Kala. 30 E Diel † 5 LLUKAIT. Ap.
Gjatë ditëve të para të gërmimit nuk kanë munguar Kleopa, Justi, Artemai, Terti nga
edhe surprizat. Kështu arkeologët kanë zbuluar një F. S. të 70-t.

Me www.orthodoxalbania.org NGJALLJA
do të gjeni në internet Kishën Orthodhokse Autoqefale të Shqipërisë Organ i Kishës Orthodhokse
Autoqefale të Shqipërisë
Kisha jonë Orthodhokse me faqen e saj zyrtare
përpiqet të përcjellë mesazhin dhe informacionin e saj
Themelues:
edhe në internet.
Kryepiskopi Anastas
Ajo i njeh vizitorët e saj me:
- besimin e krishterë orthodhoks, Del nën kujdesin
- organizimin dhe veprimtarinë e strukturave
e Këshillit Botues
institucionale,
- lajmet më të fundit, Kryeredaktor: Thoma Dhima
- arsimin, edukimin dhe shërbimin social e kulturor
që ofron në shoqëri, Adresa:
- ndërtimin dhe restaurimin e kishave dhe Kryepiskopata Orthodhokse,
manastireve, Rruga e Kavajës, Nr. 151
- botimet kishtare etj. Tiranë
Teksti këtu ndërthuret me fotografi, mesazh zanor, Tel: (04) 2234 117, 2235 095.
muzikor e filmik. Shihemi, lexohemi e dëgjohemi në moment Fax: 2232 109
Këtë informacion do ta gjeni në tri gjuhë: shqip, dhe kudo në të gjithë globin me Shtypur
anglisht e greqisht. www.orthodoxalbania.org në shtypshkronjën “Ngjallja”
SHTATOR 2011 NGJALLJA 11

“Marrëdhëniet ndërkulturore dhe ndërfetare, shans dhe sfidë për solidaritetin tonë”

Me një ceremoni hapëse në mjediset e Hotel Tirana, më 16 shtator, Në ceremoninë hapëse merrnin pjesë dhe përshëndetën përfaqë-
filloi në kryeqytet Workshop-i Ndërkombëtar “Marrëdhëniet ndërkultu- suesit e të gjitha komuniteteve fetare. Në emër të qeverisë përshëndeti
rore dhe ndërfetare, shans dhe sfidë për solidaritetin tonë - Një kontribut Kryeministri Berisha. Në emër të Kryepiskopit Anastas dhe të Kishës
i Shqipërisë për ndërtimin e Evropës”. Ky aktivitet u organizua në sonë përshëndeti Hirësia e Tij Andoni, Episkop i Krujës.
kuadër të takimit të komisioneve “Drejtësi dhe Paqe”, të Kishave Veprimtaria e workshop-it vazhdoi deri në datën 18 shtator, me ta-
Katolike nga vende të ndryshme të Evropës. (Justitia et Pax Europe), kime njohëse me komunitetet fetare të vendit tonë, tryeza të rrumbu-
që këtë vit u mbajt në vendin tonë. llakëta për të shkëmbyer mendime etj.

Shërbesa orthodhokse në kujtim Kremtimi i Lartësimit të Kryqit
në Patriarkanën e Aleksandrisë
të tragjedisë së 11 shtatorit
Në gjithë botën e kri-
shterë u festua me madhë-
shti e kremtja e Lartësimit
të Kryqit të Shenjtë.
Në katedralen e Patriar-
kanës së Aleksandrisë ajo
u krye nga Papa dhe Patri-
arku i Aleksandrisë dhe i gji-
thë Afrikës Theodhori II.

INDI
Ndalohet shkatërrimi i kishave në Orisa
Nuk do të shkatërrohen Urdhri për të ndaluar shka- lokal ka qenë prej kohësh
kishat e krishtera në shtetin tërrimin arriti vonë për një ki- në shënjestër të ekstremi-
e Orisës, në Indi. Ky qe laj- shë në Betticola. Asaj tash- stëve indu, që kanë keqtraj-
mërimi i qeverisë lokale. më i kanë mbetur vetëm rrë- tuar në vazhdimësi priftin
Por një udhëheqës i krishte- nojat. Komuniteti i krishterë dhe besimtarët.
rë i zonës tha se deklaratat
verbale nuk i ndalojnë fun-
ksionarët dhe fanatikët për
të keqtrajtuar të krishterët.
Në gushtin e kaluar, në kua-
drin e një programi kundër
të krishterëve, qeveria loka-
le kishte shpallur shkatërri-
min e 5 kishave, me prete-
ndimin se ato ishin ndërtuar
Fotoja paraqet kishën e Shën Nikollës në New York. pa leje në një truall shtetë-
Ajo u shkatërrua më 11 shtator 2001, bashkë me kullat bi- ror. Ndërkohë që këto kisha
njake. Në kuadrin e përvjetorit të këtij sulmi makabër, u ishin ndërtuar që në vitin
mbajtën përshpirtje në kishat orthodhokse. Në vendin e 1942 dhe kanë funksionuar
tragjedisë ajo u mbajt nga Kryepiskopi Dhimitër. pa ndalesa për komunitetin.
12 NGJALLJA SHTATOR 2011

Tiranë
Aparatura të reja në Klinikën
Orthodhokse “Ungjillëzimi”
Qendra Mjekësore Diagnostike histologjike joinvazive, duke shtuar
“Ungjillëzimi” në Tiranë është paji- përveç informacionit të propozuar
sur kohët e fundit me aparatura të tashmë nga ekografia edhe informa-
reja dhe bashkëkohore. Nën kujde- cion të ri për elasticitetin e indeve.
sin e Kryepiskopit Anastas, i cili inte- Gjithashtu, në mjediset e klini-
resohet dhe kujdeset vazhdimisht kës gjendet edhe aparatura e re dhe
për cilësinë e shërbimit shëndetë- më e fundit, Panoramex-i Dixhital,
sor që ofrohet në këtë klinikë, që një teknologji bashkëkohore Sirona
Kisha të ofrojë më të mirën për bano- Orthophos XG5 DS. Kjo aparaturë
rët e Tiranës dhe më gjerë, asaj iu bën grafinë e gjithë gojës, ku dalin
shtuan edhe dy aparatura bashkë- në pah dhëmbët, si dhe artikulacio-
kohore e moderne; Panorameksi
net temporo-mandibulare. Shërben
dhe Elastografia. Elastografia
për të parë infeksionet e pranishme,
është e vetmja me këtë teknologji
pozicionet e dhëmbëve, sidomos të
moderne në Shqipëri, një dimension
dhëmbëve të pjekurisë kur ata dalin
i ri i ekografisë. Si një metodë me
me vështirësi, po ashtu diagnosti- Faqja e re e internetit Qendra Diagnostike “Ungjillëzimi”, ku mund
ultratinguj për matjen e elasticitetit
kohen artikulacionet dhe deri diku të gjenden të gjitha informacionet për shërbimet që ajo ofron.
dhe ngurtësisë së indeve ajo zbato-
edhe sinuset.
het pothuajse për të gjitha organet
në trupin e njeriut, është zgjerim i Aparaturat e reja do të përdo- tin të kurohet, por edhe krijojnë një qytetit dhe gjithë Shqipërisë, që
imazheve me ultratinguj dhe shton ren nga një personel i zgjedhur dhe ambient njerëzor, të ngrohtë e mi- tashmë kanë një mundësi më shu-
një dimension të ri në studimin e i kualifikuar jashtë vendit, i përbërë qësor. Këto aparatura janë vënë më për diagnostikimin e shpejtë dhe
indeve. Elastografia çon në një biopsi nga profesorë dhe mjekë të njohur, tashmë në funksion dhe u kanë të sigurt.
virtuale, pra priret drejt diagnozës të cilët jo vetëm ndihmojnë pacien- shërbyer shumë njerëzve, të krye- Isidor Koti

Ndërhyrje të plota restauruese në kishën e manastirit të Shën Prodhromit,
në Voskopojë të Korçës

Monumenti më i vjetër i ruajtur në Voskopojë është kisha e manastirit këto monumente nga Kryepiskopi Anastas, i cili, duke vlerësuar këtë
të Shën Prodhromit, që ngrihet rreth 2 km në veri të qytetit, në një pozitë kishë jo vetëm nga ana shpirtërore, por edhe nga vlerat e saj në mënyrë
të bukur natyrore dhe me një pamje të gjerë të peizazhit rrethues. profesionale, nuk hezitoi të akordonte një shumë prej 3 978 240 lekësh
Ndër vite kisha e manastirit ka pësuar ndërhyrje të ndryshme restau- për restaurimin.
ruese, por në përgjithësi ato ose janë bërë të pjesshme, ose nuk janë Ndërhyrjet restauruese tani janë drejt përfundimit. Këtu mund të
bërë në cilësinë e duhur dhe në krye të dy-tre vjetëve kjo kishë përsëri përmendim përforcimin me beton të armuar të themeleve, qepjen e mu-
vuan nga çarjet e shumta, dëmtimet e materialeve jo cilësore, si dhe raturës, ndryshimin e brezave të drurit të djegur, qepjen e qemerëve dhe
rrjedhje të ujërave në interier nga pjesa e çatisë. Duke parë rëndësinë të kupolave, zëvendësimin e muraturës së dëmtuar si dhe rikonstruksio-
shpirtërore dhe monumentale të saj, u bënë të gjitha përpjekjet që në nin e të gjithë çatisë. Kjo ndërhyrje po shoqërohet dhe me zbankime të
fund të krijohej mundësia e një ndërhyrjeje të plotë restauruese. Është e dherave rreth monumentit, si dhe sistemimin e tyre me mure mbajtës,
rëndësishme të theksojmë fjalët ndërhyrje e plotë restauruese, sepse trotuar dhe kuneta kulluese. Parashikohet që punimet në këtë manastir
me të vërtetë kjo kishë duhej trajtuar me këtë ndërhyrje, pasi degradimi të mbyllen në mesin e muajit tetor, duke pasur parasysh që në Vosko-
i saj ishte i madh gjithashtu dhe si pasojë e djegies që i është bërë asaj në pojë dimri vjen më shpejt se në zonat e tjera.
kohë të luftës, duke dëmtuar materialet deri në strukturën e saj të brend- Gentian Stratobërdha
shme. Si gjithmonë ne kemi një vlerësim dhe interesim të veçantë për Arkitekt Restaurator