Handout-Egypt (With Answers)

CATALONAN – Kasaysayan ng Medisina sa Ehipto

SIBILISASYON
« ‘civitas’ (Latin) à lunsod « ang kultura at paraan ng pamumuhay ng isang partikular na lugar

KABIHASNAN
« ‘bihasa’ (katutubong Pilipino) à eksperto o magaling at mas malawak ang saklaw sa kabihasnan

EHIPTO!
I. Overview ng Kabihasnan
A. Lokasyon at Heograpiya « mainit na lupain ng Africa « napapalibutan ng disyerto Silangan: Disyerto ng Sinai Timog: Disyerto ng Nubia Kanluran: Disyerto ng Sahara « dumadaloy ang ilog Nile sa gitna

B. Ilog Nile « nagbibigay buhay sa Kabihasnang Ehipto « Hanging Extensian à hanging nanggagaling sa Dagat Mediterranean at umiihip patimog at pasalungat sa agos ng ilog at nagpapalamig sa buong lupain C. Pamahalaan a. Lumang Kaharian « Panahon ng Piramide at Paraon Paraon à itinuturing na Isang Diyos ng mga tao « Mga Naging Hari at Mahahalagang Ambag 1. Zoser à Step Pyramid o Paraon Djoser na dinisenyo ni Imhotep

Page 1

CATALONAN – Kasaysayan ng Medisina sa Ehipto

2. Khufu o Cheops à Great Pyramid of Giza: kabilang sa Seven Wonders of the Ancient World

3. Unis à Pyramid Texts: kalipunan ng hieroglyphics na naglalaman ng mga tradisyon ng paglilibing sa paraon at kahahantungan sa buhay

b. Gitnang Kaharian « Panahon ng mga Maharlika Umunlad ang sentralisadong pamahalaan at kalakalan « Mga Naging Hari at Mahahalagang Ambag 1. Amenemhet I à Kalakalang sa pagitan ng Syria at Ehipto 2. Amenemhet II à Sistema ng irigasyon sa Faiyum c. Bagong Kaharian « Panahon ng Imperyo Simula ng pananakop ng mga Ehipsyano « Mga Naging Hari at Mahahalagang Ambag 1. Ahmose I à Kauna-unahang magaling na hukbong pandigma gamit ang natutuhan mula sa mga Kyksos 2. Thutmose II à Naidagdag ang Imperyo ng Nubia, Syria at Palestinia

Page 2

CATALONAN – Kasaysayan ng Medisina sa Ehipto
3. Hatsepshut à Unang babaeng namuno sa daigdig 4. Thutmose III à Templo ng Kamak at Obelisk

5. Amenhotep IV or Ikhnaton à Monoteismo (Aton)

6. Tutankhamen à Pinakamahalagang natuklasang pyramide at polyteismo

Page 3

CATALONAN – Kasaysayan ng Medisina sa Ehipto
7. Rameses II à Pinagtanggol ang Ehipto laban sa mga mananakop na Hittite at nagpatayo ng maraming monument

D. Pagsulat « Hieroglyphics à sistema ng pagsulat. Mula sa mga salitang hiero at glype. Hiero (Griyego) à sagrado o banal Glype à paglililok

II. Mga Pinanggalingan ng Impormasyon Ukol sa Sinaunang Medisina sa Ehipto
A. Odyssey à sinulat ni Homer « Naglalahad ng mga kontribusyon ng Ehipto sa medisina ng mga Griyego B. Herodotus à isinulat ang mga sinaunang paniniwala ng mga Ehipsiyano ukol sa medisina C. Hippocrates at Galen à nag-aral sa mga templo ni Amenhotep D. Egyptian Medical papyri à napagkaalaman ang mga nilalaman nito sa pamamagitan ng Rosetta Stone « Kahun Medical papyri à pinakamatandang sulatin ukol sa medisina Natagpuan sa El-lahun ni Flinders Petrie Naglalaman ng 35 talata na may kinalaman sa kalusugan ng kababaihan, sakit pang-gynaekolohikal, pagbubuntis at kontrasepsyon « Edwin Smith papyrus Natuklasan ni Edwin Smith Natitirang sulatin sa Ehipto ukol sa trauma surgery Naglalaman ng 22 pahina ukol sa 48 kaso ng trauma ng tao Ang puso, atay, spleen, at blood vessels ay nakilala ng mga Ehipsyano « Ebers papyrus à pinakamahabang medical papyri Natuklasan ni Smith ngunit pinag-aralan ni George Eber Naglalaman ng pag-aaral sa dermatology, digestive diseases, traumatic diseases, dentistry at gynaecological conditions « Hearst papyrus Natuklasan ng Hearst expedition Nakasentro sa pag-aaral ng mga sakit sa urinary system, dugo, buhok at mga kagat

III. Nutrisyon
A. Alam ng mga Ehipsyano na ang tama at balanseng pagkain ay kailangan, ngunit marami pa rin ang may kakulangan sa bitamina « Pangunahing patanim: trigo at sebada, meron ding gulay at prutas « Linseed oil, herbs at spices « karne at isda à may mga panahon na ipinagbawal ang ilang uri ng karne tulad ng baboy B. Nagkakasakit ang mga Ehipsyano dahil sa mga kinakain nila at karumihan sa sarili

Page 4

CATALONAN – Kasaysayan ng Medisina sa Ehipto
« « « « tuberculosis mula sa mga hayop silicosis mula sa buhangin à nagdudulot ng kamatayan impeksyon sa mata pagkasira ng ngipin (enamel)

Ulo ng momya ni Amenhotep III na nagpapakita ng kawalan ng ngipin (sa may bandang harap) dahil sa alveolar abscesses

« karamihan sa mga mamamayan ay obese « may kaalaman na rin ang mga Ehipsyano tungkol sa prosthetics Prosthetic toe  

IV. Mga Kasanayan sa Medisina
A. Ang mga kasanayan at mga gawain ng mga manggagamot sa Ehipto ay makikita sa kanilang mga kasulatan « Edwin Smith papyrus à siruhiya
Naglalaman ng mga detalye ng mga kalagayan o sakit at paraan sa paggamot Sinasabi dito ang tungkol sa pagtatahi ng mga sugat, paglilinis at pagtatanggal ng impeksyon gamit ang pulot(honey) at pagpigil sa pagdurugo gamit ang hilaw na karne.

Page 5

CATALONAN – Kasaysayan ng Medisina sa Ehipto

« Ebers papyrus à remedyo sa sakit Nagsasabi na ang puso ang sentro ng tao, dito nagmumula ang dugo at dito nagkikita ang mga ugat ng tao na nagdadala ng lahat ng likido sa katawan. « Kahun Gynecological papyrus à panganganak, fertility, at kontrasepsyon Naglalaman ng mga tala kung paano malaman kung nagdadalangtao Mga pagpapausok na nagreresulta sa pagkabuntis Mga gamot para mapigilan ang pagdadalangtao

IV. Relihiyon, Mahika (Heka) at mga Tao sa Panggagamot
A. Mga diyos ng mga Ehipsyano « Sekhmet à diyosa ng panggagamot à anak ni Ra na diyos ng araw à kadalasang nagdarasal kay Sekhmet sa panggagamot ng iba’tibang uri ng sakit à Maraming manggagamot ay pari ni Sekhmet at ginagamit ang pangalan niya sa mga mahika sa panggagamot « Serket à diyosa ng panggagamot sa pagkalason, lalo na sa mga hayop « Hathor à 7 na diyosa ng pertilidad « Bes à diyosa ng panganganak « Isis à patron ng kalikasan at mahika à tagapagtanggol ng namatay na à diyosa ng mga bata à nagdarasal sa kanya tuwing mangaganak « Horus à anak ni Isis à diyos ng araw, digmaan at proteksyon « Seth à diyos ng kadiliman at kaguluhan à diyos ng disyerto, unos at mga dayuhan « Taweret à diyosa ng mga ina « Toth à ama ng medisina ng mga Ehipsyano à diyos ng pagsusulat, karunungan at balanse B. Mahahalagang tao « Mga pari ni Sekhmet à mga manggagamot at beterinaryo à Sila rin ay namamahala sa prebensyon ng pagkalat ng sakit at pagkakaroon ng plague « Herodotus à Griyegong mananaysay na bumisita sa Ehipto noong ika-5 siglo; madetalyeng inilarawan ang gawain ng isang embalsamador « Clement ng Alexandria à nakahanap ng anim na libro tungkol sa mga tiyak na aspeto ng panggagamot (anatomiya, mga sakit, mga instrumento sa pag-oopera, gamot, mga karamdaman sa mata at ginekolohiya)

Page 6

CATALONAN – Kasaysayan ng Medisina sa Ehipto
« Imhotep à manggagamot at vizer ni Haring Zozer/Djoser à pagkatapos ng kanyang kamatayan, sinasamba siya bilang diyos ng panggagamot à Ehipsyanong katumbas ni Hippocrates na siyang ama ng medisina à Marami naimbentong mga bagay (embalming, arkitektura, at pang oopera ng tao) « Merit Ptah à unang babaeng manggamot na nakatala ang pangalan sa kasaysayan, nagsilbi bilang “Chief Physician” « Haring Ramses II à nagpadala ng gamit at mga doktor sa hari ng mga Hittites para mapagamot ang sakit sa mata « Haring Nectanebo I à pinakaunang hari na ginawang punong gusali ang mga mammisi à mammisi ay mga gusaling pangpanganakan « Hesi-Re o Hesi-Ra à pinakaunang kilalang dentist, nagsilbi bilang “Chief of Dentists and Physicians” sa ilalim ni Haring Djoser à pinakamatandang manggagamot sa kasaysayan « Peseshet à pinakamatandang babaeng manggagamot sa buong mundo C. Panggagamot « Simila similibus à pagpili ng nga bagay na may karakteristik na nais nais nilang makuha ng pasyente sa kanilang panggagamot à halimbawa: paggamit ng porcupine sa pampapatubo ng buhok « Gumagamit ang mga Ehipsyanong manggagamot ng mga amulet na maaaring maging: Homeopathic: kadalasang bahagi ng hayop na nagbibigay lakas sa nagsusuot Phylactic: proteksyon mula sa mga demonyo. Karaniwang ginagamit ang ‘Eye of Horus’ Theophoric: nakalagay ang pangalan ng isang diyos o diyosa para sa kanyang proteksyon D. Limang Elemento ng Tao 1. Ba à kaluluwa 2. Ka à intelektuwal at espirituwal na kapangyarihan 3. Akh à ang pagsasama ng Ba at Ka 4. Ren à ang pangalan 5. Shwt à ang anino « kamatayan à pagkawala ng kapangyarihan ng katawan « Ki à ang enerhiyang bumubuhay sa isang nilalang E. Heka « Heka à ang paggamit ng mahika « Limang elemento ng heka: 1. Heka à mahika 2. Rw à sagradong sulat

Page 7

CATALONAN – Kasaysayan ng Medisina sa Ehipto
3. Seshaw à mga rituwal o panggagamot 4. Pekhret à reseta « Panterapeutokang halaga ng Heka: 1. response expectancy 2. suggestion o pagmumungkahi 3. placebo effect 4. hypnosis 5. homeopathic effect 6. paranormal healing effects « Metu à ang mga dinadaanan ng dugo na sinasabing ginagalawan din ng mga espiritu « Stela à batong tilad kung saan nakalagay ang mahikang panggamot

Page 8

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful