ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ

ΠΡΟΛΟΓΟΣ..................................................2
ΕΙΣΑΓΩΓΗ....................................................3
Μέρος Πρώτο: Ιστορία της Λογοτεχνίας του
Φανταστικού...............................................8
Μέρος Δεύτερο: Κατηγορίες της Λογοτεχνίας
του Φανταστικού........................................17
Μέρος Τρίτο: Η παρουσία της Λογοτεχνίας του
Φανταστικού στην Ελλάδα..........................32
Μέρος Τέταρτο: Το Μέλλον της Λογοτεχνίας
του Φανταστικού........................................42
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ..............................................55
ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ..........................................99

-1-

ΠΡΟΛΟΓΟΣ
Η παρούσα διπλωματική εργασία ξεκίνησε, αρχικά, ως μια προσπάθεια
καταλογογράφησης των εντύπων – των σχετικών με την επιστημονική φαντασία,
τη φανταστική λογοτεχνία, τη λογοτεχνία τρόμου κλπ - που εκδόθηκαν στην
Ελλάδα από το 1930 έως και το 2007. Στην ουσία όμως, εξελίχθηκε ως μια μελέτη
πάνω στη Λογοτεχνία του Φανταστικού.
Στην εισαγωγή γίνεται μια απόπειρα αποσαφήνισης της ορολογίας που
αφορά το συγκεκριμένο λογοτεχνικό είδος, ενώ στο πρώτο μέρος της γίνεται μια
σύντομη ιστορική αναφορά του γένους και της εξέλιξής του ανά τους αιώνες.
Δίνονται, επίσης, κάποια παραδείγματα από την Ελληνική βιβλιογραφία.
Στο 2ο μέρος θα παρουσιαστούν τα διάφορα είδη και υποείδη αυτής της
γενικής κατηγορίας, με σχετικά παραδείγματα από την ελληνική και ξένη
φανταστική πεζογραφία για την πλήρη κατανόηση των όρων.
Στη συνέχεια, θα υπάρχει μια σύντομη παρουσίαση της ελληνικής
φανταστικής λογοτεχνίας σε όλες τις εκφάνσεις της: τους σχετικούς συλλόγους
και τη δράση τους, τους σημαντικότερους – ήτοι διασημότερους – Έλληνες
συγγραφείς του είδους, τις διάφορες εκδηλώσεις που πραγματοποιήθηκαν ανά την
Ελλάδα.
Τέλος, θα καταπιαστώ με το θέμα της «σοβαρότητας» του είδους: εντέλει,
το φαντασιακό αφήγημα ανήκει στη λογοτεχνία ή μήπως το εκτοπίζουμε στην
παραλογοτεχνία, παρέα με τους οδηγούς αυτοβελτίωσης, τις θεωρίες παγκόσμιων
συνομωσιών και τα σχετικά; Είναι ένα θέμα που προβληματίζει όσους ασχολούνται,
σοβαρά, με το είδος.

-2-

ΕΙΣΑΓΩΓΗ
Η βάση του Φανταστικού είναι η φαντασία, έννοια ανέκαθεν
συνδεδεμένη με την ανθρώπινη φύση, η οποία αντιπροσωπεύει την ψυχική
ικανότητα του ανθρώπου να συνθέτει καινούριες παραστάσεις με βάση τις
ήδη υπάρχουσες (τις πραγματικές) και να τις επεκτείνει. Οροθετείται λοιπόν
στα πλαίσια μιας ψυχοπνευματικής λειτουργίας που παίρνει τις εμπειρικές
παραστάσεις του ατόμου – παρελθοντικές και παροντικές – και τις
μετουσιώνει σε μια νέα δημιουργία.
Το

φανταστικό,

ως

θεμελιώδης

έννοια

της

Λογοτεχνίας

του

Φανταστικού1, είναι εκείνο το είδος που καλύπτει το σύνολο των
πλασμάτων ή

ευρημάτων της

φαντασίας, των

οποίων

τα

στοιχεία

εκτείνονται πέραν του πραγματικού, δηλαδή σε υπερφυσικό ή μεταφυσικό
επίπεδο. Όμως η βάση του φανταστικού στοιχείου – σύμφωνα με τον
Γιώργο Πολ. Παπαδάκη2 στην εισαγωγή της μελέτης Οι Δρόμοι του
Φανταστικού – πρέπει να υπάγεται στο δημιουργικό νου (ηθικό ή λιγότερο
ηθικό) του καλλιτέχνη και όχι να βασίζεται σε πρωταρχικές λαϊκές μορφές
ποίησης ή σε θρησκευτικές δοξασίες και ηρωικές εποποιίες (δημοτικό
τραγούδι, επική ποίηση, καλικάντζαροι κ.λπ.).
Κατά τον Θεοδόση Πελεγρίνη3 – στο άρθρο του Φαντασία – στη
λογοτεχνία, η έννοια του φανταστικού νοείται όχι φυσικά ως η απλή
εξιστόρηση μιας ιστορίας που δεν έχει συμβεί – με αυτή την έννοια όλες
σχεδόν οι αφηγήσεις, τα διηγήματα, τα μυθιστορήματα και οι νουβέλες, θα
ανήκαν στο φανταστικό είδος – αλλά ως μια αφήγηση δοσμένη με ένα
εντελώς ιδιαίτερο τρόπο, που βασίζεται πάνω στο εξωπραγματικό.
Η έννοια του φανταστικού, η οποία έχει τις ρίζες της στα αρχαία
χρόνια, εξελίχθηκε, μεταλλάχθηκε κι αποτέλεσε για τους ανθρώπους το
πιθανά μελλοντικό, το αναπόδεικτα πιθανό, το υπερφυσικό, το τρομακτικό ή
και το ακατόρθωτο, κι όλα αυτά στηριγμένα πάνω σε μια βάση εσωτερικής
αναζήτησης, διάθεσης για φανταστικά ταξίδια, της διαφυγής από τη σκληρή
1

Speculative Fiction: από το «speculate» που σημαίνει εικάζω.
Βραβεύτηκε από το Φιλολογικό Σύλλογο Παρνασσός στον πεζό λόγο το 2002.
3
Κοσμήτορας της Φιλοσοφικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών
2

-3-

πραγματικότητα των πολέμων, της φτώχειας, της πείνας και, ενίοτε, της
δεισιδαιμονίας.
Κατά τον Δημήτρη Παναγιωτάτο στο έργο του Φανταστικό και
Λογοτεχνία (1987) το φανταστικό έχει τρεις πτυχές: φανταστικό είναι, πριν
απ’ όλα, ένα επίθετο που εκφράζει, γενικά, κατάπληξη ή θαυμασμό. Αλλά
είναι και μια έννοια που αντιπαρατίθεται στο «πραγματικό»: «κάθε έργο
τέχνης είναι «φανταστικό», στο μέτρο που αποτελεί επινόημα της
φαντασίας του δημιουργού του. Υπάρχει κι ένα τρίτο «φανταστικό» - αυτό
που υποδηλώνει ένα είδος: ακριβώς σαν λογοτεχνικό είδος ενδιαφέρει εδώ
το φανταστικό, και μάλιστα σαν διήγημα, νουβέλα ή μυθιστόρημα. Τέλος,
στα πλαίσια του φανταστικού σαν είδους, το επίθετο «φανταστικό»
χαρακτηρίζει, συνήθως, ένα φαινόμενο που δεν έχει συμβεί, δε συμβαίνει,
ούτε θα μπορούσε να συμβεί σύμφωνα με τις ισχύουσες προδιαγραφές της
επιστήμης».
Ο όρος φανταστικό, χρησιμοποιείται μάλλον χαριστικά και χάριν
ευκολίας, διότι, ουσιαστικά, δεν υφίσταται λογοτεχνικό – και οποιοδήποτε
καλλιτεχνικό – έργο χωρίς φαντασία. Η διαφορά τους με τη Λογοτεχνία το
Φανταστικού έγκειται ότι στην πρώτη περίπτωση η χρησιμοποιούμενη
φαντασία είναι περισσότερο δημιουργική σε μορφές και προτάσεις, ενώ
στην περίπτωση της λοιπής πεζογραφίας είναι περισσότερο επινοητική σε
καταστάσεις και στο πλέγμα των σχέσεων μεταξύ των χαρακτήρων. Η
πρώτη προβάλλει το φανταστικό συνειδητά ενώ η δεύτερη το κρύβει ή το
καμουφλάρει πίσω από το ένδυμα του πραγματικού.
Η Φανταστική Λογοτεχνία είναι υποχρεωμένη να κινείται μέσα στα
όρια της τέχνης, να προσπαθεί να πείσει ή τουλάχιστον να προβληματίσει
για ένα πλήθος ενδεχόμενα. Σπουδαία έργα της παγκόσμιας πεζογραφίας
ανήκουν

στο

φανταστικό

της

είδος.

Παραδείγματος

χάριν

το,

ρεαλιστικότατο κατά τα επί μέρους, Μόμπυ Ντικ4 του Χέρμαν Μέλβιλ
καταλήγει να είναι φανταστικό ως προς τον τελικό του στόχο. Το ίδιο ισχύει
και τα έργα των Franz Kafka, Edgar Allan Poe, Jorge Luis Borges, Umberto
Eco και άλλων, που είναι, με φανερό ή υπολανθάνοντα τρόπο, φανταστικά.
4

Καθ’ όλη τη διάρκεια της εργασίας προσπάθησα να κρατήσω τα ονόματα των συγγραφέων και των έργων
τους, στην πρωτότυπη γλώσσα, όπου ήταν δυνατό.

-4-

Η Φανταστική Λογοτεχνία, ως αυτόνομο είδος όπως την εννοούμε
σήμερα, γεννιέται αναπτύσσεται και καρποφορεί μαζί με το κίνημα των
Ρομαντικών το 18ο αιώνα, ως αντίδραση στον επικρατούντα μέχρι τότε
ορθολογισμό. Κεντρική Ευρώπη, κυρίως Γαλλία, Αγγλία, Γερμανία και
Αμερική θα είναι οι πηγές της δημιουργίας του. Ακμάζει κατά τον 19ο αιώνα,
διαμορφώνεται σε ξεχωριστό σώμα τον 20ό και συνεχίζει τη γόνιμη πορεία
του μέχρι τις μέρες μας. Επίσημη αφετηρία του μπορεί να εκληφθεί το
μυθιστόρημα Το Κάστρο του Οτράντο (1764), του Άγγλου συγγραφέα
Horace Walpole, ο οποίος θεωρείται και ο εισηγητής του περίφημου
Γοτθικού Μυθιστορήματος (για περισσότερα βλ. μέρος 2ο της παρούσας
εργασίας).
Το φανταστικό – σαν ιδιαίτερο λογοτεχνικό είδος, έξω από τα πλαίσια
του παραμυθιού – συνοψίζεται σ’ ένα γενικό σχήμα (την αντίθεση ανάμεσα
σε ορθολογικό και ανορθολογικό) που, στην αρχή, αντανάκλασε το
δύσκολο πέρασμα από τη θεοκρατική στην αστική ιδεολογία και που, στη
συνέχεια, εμφανίζεται περιοδικά αντανακλώντας κάθε φορά τις εξωγενείς ή
ενδογενείς αντιθέσεις της εποχής του. Μονάχα έτσι ερμηνεύεται το
φαινόμενο της περιοδικότητας του φανταστικού σαν λογοτεχνικού είδους
και την επανεμφάνισή του τον 20ό αιώνα: το σύγχρονο φανταστικό
εκφράζει, με τον τρόπο του, την αγωνία μιας καίριας αντίφασης του
περασμένου αιώνα – και που συνεχίζεται, βέβαια, και στον 21ο αι.
Σε έργα σύγχρονων συγγραφέων παρατηρούμε τα εξής γενικά και
ειδικά χαρακτηριστικά:
Γενικά χαρακτηριστικά: είναι τα χαρακτηριστικά εκείνα που συναντάμε και σε
όλα τα υπόλοιπα λογοτεχνικά είδη.
1. Το θέμα. Οι περισσότερες ιστορίες εκτυλίσσονται γύρω από έναν πόλεμο. Ο
πόλεμος αυτός αφορά την απελευθέρωση υποδουλωμένων λαών, την
επικράτηση ενός βασιλείου έναντι ενός άλλου, την επεκτατική πολιτική των
βασιλιάδων/λαών, την εκδίκηση.

2. Η αφήγηση. Η αφήγηση ακολουθεί την κλασική τριτοπρόσωπη οπτική γωνία
του παντογνώστη-αφηγητή, την τριτοπρόσωπη (βλ. την επταλογία Harry
Potter της Joan K.R. Rowling) και πρωτοπρόσωπη οπτική του ήρωα-αφηγητή

-5-

(βλ. τη δεκαλογία The Great Book of Amber του Roger Zelazny) και την
πολλαπλή οπτική αρκετών διαφορετικών χαρακτήρων. Ο τελευταίος τύπος
αφήγησης είναι αρκετά διαδεδομένος τα τελευταία χρόνια (βλ. 2ο μέρος της
παρούσας εργασίας για περισσότερα).
Ειδικά χαρακτηριστικά: είναι τα χαρακτηριστικά εκείνα που διαχωρίζουν τη
Λογοτεχνία του Φανταστικού από τα λοιπά γένη.

1. Ο φανταστικός κόσμος και οι κάτοικοι που ενοικούν σ’ αυτόν. Σε αντίθεση
με το πλαίσιο – που είναι, θα λέγαμε, το «φόντο» της ιστορίας – ο κόσμος
είναι, συχνά, εξ ολοκλήρου επινοημένος από το συγγραφέα. Ο συγγραφέας,
δηλαδή, δημιουργεί από την αρχή έναν κόσμο με διαφορετική γεωγραφική
διάταξη από αυτή της γης, με ξεχωριστές κλιματολογικές συνθήκες, με έναν
ή δύο ή και καθόλου ήλιους και φεγγάρια (βλ. τον κόσμο του «Dragolance»
με τα τρία φεγγάρια) κλπ. Πολλές φορές, βέβαια, συναντούμε ιστορίες που
εκτυλίσσονται στη γη μας. Αλλά η γη είτε θα υπάρχει ως «πέρασμα» σε ένα
παράλληλο σύμπαν μιας ξεχασμένης πολιτείας, είτε θα είναι το εφαλτήριο
μιας εξερεύνησης άλλων κατοικήσιμων πλανητών. Οι κάτοικοι των κόσμων
αυτών ποικίλλουν: άνθρωποι, ξωτικά, ορκς (τα αντίθετα των ξωτικών),
δράκοι, νάνοι, χόμπιτς (κοντοί νάνοι), νεράιδες, εξωγήινοι, ρομπότ,
πέρσοκονς (γιαπωνέζικος όρος για ρομπότ με ανθρώπινη εξωτερική
εμφάνιση) κλπ.
2. Ο χρόνος. Όπως στα παραμύθια, έτσι και στη φανταστική λογοτεχνία, ο
χρόνος μπορεί να είναι θολός και να μην προσδιορίζεται με σαφήνεια. Όταν
όμως καθορίζεται, αυτό συμβαίνει μέσα στα πλαίσια του επινοημένου
κόσμου: ο κόσμος αυτός έχει μια δική του μέτρηση του χρόνου. Μετριέται,
σε περιόδους που χωρίζονται από ένα σημαντικό γεγονός – όπως η
ακμή/πτώση ενός μείζονος πολιτισμού, η αρχή και το τέλος ενός μεγάλου
πολέμου, η γέννηση ενός χαρισματικού ατόμου. Στην επιστημονική
φαντασία, ειδικότερα, ως χρονικό πλαίσιο ορίζεται, σχεδόν πάντα, το
μέλλον.

3. Η έκταση. Το μέγεθος μιας ιστορίας ξεκινάει παραδοσιακά – από τον
«Άρχοντα των Δαχτυλιδιών» του Τόλκιν κι έπειτα – από μια τριλογία (δηλ.
τρεις τόμοι) και μπορεί να φτάσει μέχρι και σε δεκαλογία ή και παραπάνω.
Τα έργα αυτά είναι γνωστότερα με τον όρο saga5. Υπάρχουν, φυσικά, και

5

Σκανδιναβικής καταγωγής όρος ποτ σημαίνει «έπος».

-6-

Στις περιπτώσεις που είναι μόνο ένας. σε ακαθόριστο ή μελλοντικό χρονικό πλαίσιο και με πολλά είδη πλασμάτων ως ήρωες.χ. Από τα παραπάνω χαρακτηριστικά συμπεραίνουμε ότι Λογοτεχνία του Φανταστικού ονομάζεται η Λογοτεχνία – για ενηλίκους – εκείνη που έχει στον πυρήνα της το υπερφυσικό στοιχείο. τις μαγικές πύλες. που συχνά ξεκινά από τον τόπο. 4. είναι σε πλήρη ισορροπία με το πλαίσιο του κάθε κόσμου. 6 Elric of Melnibone by Michael Moorcock. έργα του Guy Gavriel Kay) αλλά αποτελούν τη μειοψηφία. μονόκερος). τα μαγικά αντικείμενα δύναμης κλπ. τη μαγεία ως δύναμη που χειρίζονται κατά βούληση οι χαρακτήρες των ιστοριών. την τηλεπάθεια. περνά μια σειρά από δοκιμασίες και καταλήγει να σώζει τον κόσμο – σε κάποιες περιπτώσεις μπορεί να τον καταστρέφει κιόλας. «Έλρικ του Μελνιμπονέ6» του Μάικλ Μούρκοκ). δεν είναι αρκετά πλήρης και χρησιμοποιείται εδώ μόνο ως ενδεικτικός οδηγός για την κατανόηση των περαιτέρω στοιχείων της παρούσας εργασίας. Το υπερφυσικό είναι υπερφυσικό μόνο για τον αναγνώστη. Ο κεντρικός χαρακτήρας. ο χαρακτήρας αυτός είναι ένας ήρωας με υπερφυσικές δυνάμεις (όπως μαγεία ή εκπληκτική σωματική δύναμη κλπ). αν είναι «αντι-ήρωας» (βλ. αναφέρεται σε επινοημένους κόσμους. -7- .μικρότερα έργα με έναν ή δύο τόμους (βλ. Ο ορισμός αυτός. δυστυχώς. Το υπερφυσικό παίρνει πολλές πιθανές μορφές. Ειδάλλως. Η δράση. 5. όπως τα μαγικά πλάσματα(π.

και φτάνοντας ως το Μεσαίωνα όπου συναντούμε το Γρύπα. 1831. τους Δρυίδες. εκ πρώτης όψεως. Στη Σκανδιναβική παράδοση υπάρχουν αναφορές για ξωτικά και ανθρώπους με «δυνάμεις». «μαγικά» πλάσματα.): 8 (…) Γι αυτό κι εγώ φοβάμαι πως όσοι από σας μπήκατε μόλις τώρα και μ’ ακούτε για πρώτη φορά. Λουκιανού «Αληθινή Ιστορία» (2ος αι. Βασική διαφορά ανάμεσα στη Λογοτεχνία του Φανταστικού και τη Μυθολογία αποτελεί η σύνδεση της δεύτερης με τη θρησκεία και τη θεογονία. μετάφραση Δημήτρη Καλοκύρη. φαίνεται να είναι πολύ σύντομη – ουσιαστικά ορίζουμε τις απαρχές του είδους δύο αιώνες νωρίτερα. αλλά ύστερα από κάθε εκπλήρωση το τομάρι ζαρώνει και μικραίνει. τις Ναϊάδες. και η ζωή του κατόχου του λιγοστεύει. με σημαντικότερο. μπορεί να περιμένετε να σας μιλήσω για κεχριμπάρια και για κύκνους. τις Νηρηίδες.10 7 8 Le Peau de chagrin: Honore de Balzac. ίσως να φύγετε ύστερα από λίγο. ίσως. Σπέρματα του φανταστικού έχουμε διάχυτα σε όλη την ιστορία της ανθρώπινης ιστορίας. σιχτιρίζοντας αυτούς που σας είχαν πει ότι θα βρείτε άφθονους τέτοιους θησαυρούς σ’ αυτά που πρόκειται να σας πω (…) Από την εισαγωγή του βιβλίου. δε θεωρούνται αντιπροσωπευτικά του γένους.Μέρος Πρώτο: Ιστορία της Λογοτεχνίας του Φανταστικού 1. όπως τη Σφίγγα.). σ.Χ. Για παράδειγμα «Το αργασμένο γαϊδουροτόμαρο»7 του Μπαλζάκ: είναι η ιστορία ενός μαγικού αργασμένου τομαριού που έχει τη δύναμη να εκπληρώνει τις επιθυμίες του κατόχου του. τον Άργο. τη Λερναία Ύδρα. νεράιδες. – περνώντας σε αιγυπτιακές οντότητες. Ένα από τα αρχαιότερα παραδείγματα επιστημονικής φαντασίας θεωρείται η «Αληθινή Ιστορία» του Λουκιανού (περί το 120 μ. το Μινώταυρο κλπ. εκφραστή του τον William Morris (1834-1896) – δε θα ‘πρεπε όμως να παραγνωρίζουμε τα σημάδια της καθ’ όλη την πορεία της λογοτεχνίας εν γένει. -8- . Η Καταγωγή του Γένους Η ιστορία της σύγχρονης φανταστικής λογοτεχνίας. Παρόλο που έχουν σημειωθεί πρότερα έργα με έντονα υπερφυσικά- φανταστικά στοιχεία. ξεκινώντας από αρχαιοελληνικά μυθεύματα – τους Κένταυρους. τις Στυμφαλίδες Όρνιθες. τον Κένταυρο.

Μιλώντας για την καταγωγή της φανταστικής λογοτεχνίας. «Το Ελληνικό Λαϊκό Παραμύθι»). Την ίδια πορεία ακολουθούν κι οι ήρωες της σύγχρονης επικής φανταστικής λογοτεχνίας. κάνουν την εμφάνισή τους στην πλοκή με τη μορφή φίλων και εχθρών του ήρωα. 10 -9- . ξωτικά. 1954. Ο Κόρουμ αγκαλιάζει τη μοίρα του με στωική αλλά και αποφασιστική διάθεση ώστε να καταφέρει κάποτε να επιστρέψει στον κόσμο του . δεν μπορούμε παρά να αναφέρουμε τις παραδοσιακές λαϊκές ιστορίες και παραμύθια (βλ. σε μια πορεία αναζήτησης μαγικών αντικειμένων δύναμης ώστε να σώσει τον κόσμο. ζώα που μιλάνε. όπως είναι ο «Κόρουμ»9 (1971-1974) στην ομότιτλη εξαλογία του Michael Moorcock (1939): είναι η ιστορία ενός ήρωα που ακολουθεί τις επιταγές των θεών του. R.που προσπαθούν να καταστρέψουν το καταραμένο δαχτυλίδι του πανίσχυρου και διαβολικού Σάουρον. βέβαια. ένας σοφός μάγος και τρία άλλα χόμπιτ . 1971-1974.R. ένας άνθρωπος.αρχικά .) η δεύτερη. που έχει την ικανότητα να κάνει τον κάτοχό του αόρατο. Ο πιο γνωστός. Lord of the Rings: Jonathan R. συγγραφέας που επηρέασε την πορεία του φανταστικού – όσων αφορά το επικό μέρος της τουλάχιστον – είναι ο Jonathan R. Το δαχτυλίδι προσπαθεί πάντα να βρει τον πραγματικό αφέντη του και οι φίλοι πάνε ακριβώς στο μέρος όπου κατασκευάστηκε γιατί μόνο εκεί μπορεί να καταστραφεί: στα άδυτα της Μόρντορ. Tolkien (1892-1973) με το έργο του «ο Άρχοντας των Δαχτυλιδιών»10: είναι η ιστορία ενός χόμπιτ (μικρογραφία ανθρώπου) και της παρέας του .αποκλειστικά προφορικές. 9 The Corum saga: Michael Moorcock. τις . ένας καταγόμενος από τα ξωτικά άνθρωπος.Ένα από τα πρώτα δείγματα επικής-ηρωικής φαντασίας είναι τα έπη του Ομήρου. είτε ένα φανταστικό κόσμο ξεκομμένο απ’ το δικό μας είτε μια κρυμμένη πτυχή της πραγματικότητας. ένας νάνος. παρουσιάζει μια εναλλακτική πραγματικότητα.ένα ξωτικό. Εκεί βλέπουμε το ταξίδι και τις κακουχίες που περνάει ο ήρωας για να επιστρέψει στην Ιθάκη του – και στα δύο επίπεδα: εξωτερικό αλλά και εσωτερικό. Υπάρχουν όμως τρεις βασικές διαφορές μεταξύ των Μαγικών Παραμυθιών και της σύγχρονης Φανταστικής Λογοτεχνίας: i. η Ιλιάδα κι η Οδύσσεια. της πόλης του Σάουρον. Tolkien. Στις συγκεκριμένες ιστορίες. το στοιχείο του φανταστικού οργιάζει: δράκοι. Οι κανόνες (νόμοι της φυσικής.

να ενσωματώνει αυτά τα στοιχεία στην πλοκή και να τα επεξεργάζεται με την προσωπική του ματιά. 57-76). ο συγγραφέαςαφηγητής αποφασίζει μέχρι ποιο σημείο μπορούν να δικαιολογηθούν οι υπερβολές στην ιστορία του. όπου ο ήρωας-άνθρωπος είναι ανώτερος από τους άλλους και το περιβάλλον του. λαϊκή παράδοση. σ. δυσνόητα ή ανεξήγητα φαινόμενα μέσω του υπερφυσικού στοιχείου. επονομαζόμενα ρομάντσα13. Οι λαϊκές ιστορίες. με το συγγραφέα. όσα φανταστικά στοιχεία κι αν διαθέτει. χωρίς ένα καθορισμένο πλαίσιο χρόνου ή χώρου (βλ. η ιστορία αυτού του κόσμου καθορίζονται ακόμα κι όταν δεν περιγράφονται εκτενώς. 2. σ. με ισπανική προέλευση.μαύρο μυθιστόρημα. Ουσιαστικά.μαγεία κλπ). αφήνουν να εννοηθεί ότι θα μπορούσαν να ‘ναι πιθανές στα βάθη του χρόνου και σε ανεξερεύνητες περιοχές της γης. Στην παράδοση. Gothic novel: histoire noir.) Επιπλέον. και τα ρομαντικά μυθιστορήματα – τα. η γεωγραφία. Η Εξέλιξη του Είδους Ρομαντισμός: 11 Jakob Ludwig Grimm(1785-1863) και Wilhelm Karl Grimm(1786-1859). 12 -10- . Βελουδής). iii. Τσβέταν Τόντοροφ: Εισαγωγή στη Φανταστική Λογοτεχνία. οι φανταστικοί κόσμοι των συγγραφέων της Φανταστικής Λογοτεχνίας συχνά βασίζονται σε γνωστούς τοπικούς μύθους (urban legends) και αντλούν στοιχεία από την παράδοση διαφόρων περιοχών. Αντιθέτως. Το Λαϊκό Παραμύθι: θεωρητικές προσεγγίσεις του Ευάγγελου Αυδίκου. 13 Romance: είναι «η φανταστική διήγηση. όμως. όμως. δημιουργώντας έτσι μια δυνατή αλληγορία (βλ. εξηγώντας έτσι φυσικά. οι ίδιοι αυτοί μύθοι θεωρούνται αναπόσπαστο μέρος της ιστορίας και εκλαμβάνονται ως πραγματικοί – δημιουργώντας έτσι μια ψευδή συνέχεια όπου το κάθε καινούριο στοιχείο θεωρείται ως μια απλή παραλλαγή του ίδιου μοτίβου: όπως είναι η συλλογή των παραμυθιών των αδελφών Grimm11. ii. Παραδείγματα μετάβασης από το παραδοσιακό στο φανταστικό είδος αποτελούν οι γοτθικές12 νουβέλες. στην παράδοση η ιστορία εκτυλίσσεται σε κάποιο μακρινό μέρος.) Μια δεύτερη διαφορά είναι η – προκαταβολικά αποδεκτή – φυγή απ’ την πραγματικότητα των ιστοριών της σύγχρονης Φανταστικής Λογοτεχνίας. οι ιστορίες φαντασμάτων του 19ου αι. παραμύθι» (Γ. από την άλλη. λαϊκός μύθος. 72-92).χ. π. κανένα προγενέστερο έργο δε θεωρείται να ανήκει στην κατηγορία αυτή. Γεγονός όμως είναι ότι μέχρι τη χρονική στιγμή οπότε οριοθετήθηκαν και καθορίστηκαν τα χαρακτηριστικά στοιχεία της Λογοτεχνίας του Φανταστικού.

…Ο ρομαντισμός προέκυψε ως αντίδραση στον κλασικισμό… Αντικατέστησε τον ορθό λόγο με το πάθος και το συναίσθημα. ο Άιχεντορφ18 (1788-1857) κ. επηρεασμένος από το γαλλικό ρομαντισμό σε μια περίοδο παρακμής του. Hoffmann. ο ρομαντισμός. την καθαρεύουσα.ά. Οι κυριότεροι Έλληνες ρομαντικοί ήταν ο Ιάκωβος και ο Αλέξανδρος Ραγκαβής.Τους τελευταίους αιώνες. ο Χόφμαν15 (1776-1822) – με έργο του «Πριγκίπισσα Μπραμπίλα» (Prinzessin Brambilla). παρόλο τον ανομοιογενή του χαρακτήρα ως κίνημα. μαγικά πνεύματα… Οι ρομαντικοί στράφηκαν στις παραδόσεις. Είναι η ιστορία του Τζίλιο Φάβα. ο Μπάυρον20 (17881824). δεν είχε κανένα βάθος και καμιά πρωτοτυπία. έρεπε στο ρητορισμό και την εύκολη και υπερβολική αισθηματολογία. 1st Baronet: συγγραφέας.ά.ά. Ernst Theodor Wilhelm: συγγραφέας του έργου 16 Bernd Heinrich Wilhelm von Kleist 17 Ludwig Achim von Arnim 18 Joseph Freiherr von Eichendorff: γερμανός ποιητής και μυθιστοριογράφος του ρομαντισμού. ο Κλάιστ16 (1777-1811). 20 George Gordon Byron. 6th Baron Byron 21 John Keats: ένας από τους πρωταρχικούς ποιητές του ρομαντικού κινήματος στην Αγγλία. στην Αγγλία ο Σκοτ19 (1771-1832). ο Ουγκώ22 (1802-1885) κ. ο Αλέξανδρος και ο 14 Novalis: ψευδώνυμο του συγγραφέα Georg Philipp Friedrich Freiherr von Hardenberg.. στη Γοτθική τέχνη και το ρυθμό του Μπαρόκ…Το ρομαντισμό εκπροσωπούν στη Γερμανία ο Νοβάλις14 (1772-1801). στους μεσαιωνικούς πύργους. συνέβαλε καθοριστικά στην παρουσία του φανταστικού ως συνέπεια ιδεολογικών και κοινωνικοπολιτικών συγκρούσεων μεταξύ της φεουδαρχίας και αστικής τάξης. την αυτοπειθαρχία με την ελεύθερη έκφραση όλων των ανθρώπινων τάσεων. τον άνθρωπο του μέτρου με τον άνθρωπο που επιδιώκει το απόλυτο… Μέσα στον κόσμο όλα τα πράγματα κρύβουν ψυχή. 19 Sir Walter Scott. ιστορικών μυθιστορημάτων. ο Άρνιμ17 (1781-1831). σε εποχές όπου ένας τρόπος αντίδρασης απέναντι στην άρχουσα τάξη ήταν το διήγημα ή το μυθιστόρημα. στη Γαλλία ο Λαμαρτίνος (1790-1869). το μέτρο με την υπερβολή και την πληθωρική έκφραση. τους θρύλους και τους μύθους των λαών της Δυτικής Ευρώπης. που νομίζει ότι ερωτεύεται μια κοπέλα και ζει απίστευτες περιπέτειες ενώ όλοι γύρω του προσπαθούν να τον πείσουν ότι όλα συμβαίνουν στο μυαλό του –. είναι ένα ιδιότυπο φαινόμενο: χρησιμοποιούσε μια τεχνητή γλώσσα. ο Σέλεϋ [John Keats (1792-1822)]. 15 -11- . κυρίως. ο Κητς21 (1795-1821) κ. 22 Victor-Marie Hugo: μεταξύ άλλων.. Ορισμός: (…) Τεχνοτροπία που εμφανίστηκε το 19ο αι.…Ο νεοελληνικός ρομαντισμός (από το 1830-1880). έγραψε την «Παναγία των Παρισίων» (Notre-Dame de Paris).

ο Δ. Συλλογικό. παλαδίνος) αυτός που ανήκει ή αναφέρεται στο Παλάτιο. Παπαρρηγόπουλος. αρχικά. Στο Παλατινάτο. (…) Από το Λεξικό Λογοτεχνικών Όρων.ά. δε μιλάμε πλέον για το φανταστικό ως μια προσωπική ψυχολογική κατάσταση – κι επομένως πλασματική – παρά για μια ενσάρκωσή του (στη συγκεκριμένη περίπτωση η ενσάρκωση είναι ο ίδιος ο κόμης). του Bram Stoker (1847-1912). την κοινωνία. και iii. για παράδειγμα. στο οποίο ενσωματωνόταν και η Αναζήτηση του Αγίου Δισκοπότηρου) . ο Αχ. Διγενή Ακρίτα) ομοιάζουν με αυτά τα ζητήματα κι εκφράζουν την αντίστοιχη ελληνική παρουσία. αλλά δεν είναι πλήρως στερημένα πίστης και. ιστορική περιοχή της Γερμανίας. Ένας από τους δώδεκα ευγενείς του Καρλομάγνου. ο Ορφανίδης κ. -12- . Μπορεί. το «κακό» δεν υπάρχει μόνο στα πλαίσια του εφιάλτη ενός μοναχικού ανθρώπου. στο οποίο δεν έχει γίνει ακόμα ο διαχωρισμός του φανταστικού από το πραγματικό. Είναι το προ-φανταστικό στάδιο. την αγγλική μεσαιωνική «ατμόσφαιρα». διαμορφώνει με τη σειρά της το είδος. τον προσωπικό του παλαδίνο23. Έτσι το φανταστικό γίνεται περισσότερο εξωστρεφές ως είδος [αντιπαράβαλε τη θεωρία του Northrop Frye για την εσωστρέφεια-εξωστρέφεια: Ανατομία της Κριτικής (1957)]. ως εκ τούτου. Ιδιαίτερα. Σαβάλλας εκδόσεις (σ. Είναι φανερό ότι βρίσκουμε πολλές ομοιότητες μεταξύ της λογοτεχνίας του φανταστικού και του ρομαντισμού. Ο ρομαντισμός. Η αρχική ρομαντική εσωστρέφεια σιγά-σιγά αποκαλύπτει την αντίδρασή της απέναντι σε μια ολόκληρη εποχή και τους κανόνες της. 258-260). τα ρομαντικά μυθιστορήματα να μη θεωρούνταν αληθινά. 23 Paladin: (παλατίνος. περιορίστηκε σε τρεις θεματικές: i.Παναγιώτης Σούτσος. Συνεπώς. η επική-ηρωική φαντασία μοιράζεται με το ρομαντισμό το μεσαιωνικό υπόβαθρο: τα κάστρα και τους ιππότες.) το Ρωμαϊκό Ζήτημα (που επικεντρώθηκε γύρω απ’ τη ζωή του Μεγάλου Αλεξάνδρου). Η αντιπαράθεση του μεταφυσικού (θρησκεία) με το ορθολογικό (επιστήμη-πείραμα) γίνεται όλο και πιο έντονη.) το Γαλλικό Ζήτημα (με πρωταγωνιστές τον Καρλομάγνο και το Ρολάνδο. δεν κατατάσσονται στην ίδια λογοτεχνική «οικογένεια».) το Βρετανικό Ζήτημα (που αναφερόταν στο θρύλο του Βασιλιά Αρθούρου και των ιπποτών της Στρογγυλής Τραπέζης. γενικά. ήρωας ερωτικών ή τυχοδιωκτικών περιπετειών. Ιππότης. έναν απ’ τους επτά λόφους της Ρώμης. Παράσχος. Πρωταθλητής μεσαιωνικού πρίγκιπα.τα Ακριτικά τραγούδια (γύρω από τον ήρωα. ο Γ. αλλά ο ίδιος ο κόμης Δράκουλας αποτελεί τον εφιάλτη της Τρανσυλβανίας κι αργότερα ολόκληρου του Λονδίνου. Στο Δράκουλα. Παράσχος. Η επιστημονική πρόοδος που συντελείται. παλατινός. ii.

Πιστεύεται ότι είναι το πρώτο έργο στο οποίο οι πρωταγωνιστές δεν είναι όλοι άνθρωποι αλλά ξωτικά στην πλειοψηφία τους. το έργο αυτό αναφέρεται σε μάχες ανάμεσα σε γίγαντες και μάγους. η Faerie Queene25 (1590-1596) – βαθιά λυρικό και αλληγορικό. Αντιπροσωπευτικά έργα αυτού του ρεύματος είναι ο Θάνατος του Αρθούρου24- γραμμένο σε πρόζα. αυτό το έργο κυριαρχεί στο είδος του και θεωρείται ως η πηγή του μύθου που «γέννησε» τόσα πολλά έργα – και συνεχίζει να εμπνέει μέχρι και σήμερα. 1532)του Ludovico Ariosto (1474-1533). η Σταχτοπούτα κ. ο Orlando Furioso28 (1516. τα θαύματα και οι περιπέτειές του έδωσαν το έναυσμα για τις αντίστοιχες ιστορίες φαντασίας. χαρακτήρας από το έργο Faery Queene του Edmund Spencer. ερευνητής του CNRS (Εθνικού Κέντρου Επιστημονικής 24 Έρευνας) της Γαλλίας και Le Morte d’Arthur. 26 Don Quixote: αυτό το πασίγνωστο έργο. 28 Orlando Furioso: οι περιπλανώμενοι ήρωές του. παρατηρείται μια έντονη εχθρότητα προς το είδος από τους υπερασπιστές του ρεαλισμού. Σύγχρονη Φανταστική Λογοτεχνία : Ο Τβέταν Τόντοροφ (1939). επίσης. και Τα ταξίδια του Γκιούλιβερ (1726) του Jonathan Swift (1667-1745). 27 Gerusalemme Liberata: ποίημα του Torquato Tasso. 29 Contes de fée (fairy tales): όρος που πρωτοχρησιμοποιήθηκε από την Madamme D’Aulney όταν ονόμασε έτσι τις ιστορίες της. ο Δον Κιχώτης26 (1605. 1615) του Miguel de Cervantes Saavedra. με τη δυνατή του σάτιρα. έργα φαντασίας και μη – του Sir Thomas Malory Η Una. Διαφωτισμός: Η περίοδος του διαφωτισμού είναι «σκοτεινή» στο θέμα της φανταστικής λογοτεχνίας. η Ελεύθερη Ιερουσαλήμ27 (1574) του Torquato Tasso (1544-1595). και γενικά όλες οι παραλλαγές του μοτίβου του «αρθρουριανού» μύθου. και μάχες μεταξύ ξωτικών και γκόμπλιν (σαν τους δικούς μας καλικάντζαρους) – του Edmund Spencer (1552-1599). βοήθησε στην αποδυνάμωση του ρομαντισμού και το πέρασμα στο φανταστικό. Πέραν των «μαγικών παραμυθιών»29 όπως αυτά του Charles Perrault (1628-1703). Εικονογράφηση από τον George Stubbs (1498-1471). βουλγαρικής καταγωγής. 25 -13- . Αναφέρονται. Faerie Queene.Κατά τη διάρκεια του αναγεννησιακού ρομαντισμού αυξήθηκε η τάση του φανταστικού.ά.

που δε γνωρίζει παρά τους φυσικούς νόμους. δράκουλες). μπροστά σ’ ένα συμβάν με υπερφυσική εμφάνιση. (…) -14- . η έννοια του φανταστικού προσδιορίζεται σε σχέση με τις έννοιες του πραγματικού και του φαντασιακού: και οι έννοιες αυτές αξίζουν περισσότερα πράγματα από μιαν απλή μνεία (σ. ακριβώς όπως τα άλλα ζωντανά όντα: με τον εξής περιορισμό. συλφίδες. Είτε ο διάβολος είναι ψευδαίσθηση. είτε βαμπίρ (βρικόλακες. στο παράξενο ή το θαυμαστό. ένα φανταστικό ον. είτε. για να μπει σ’ένα γειτονικό γένος. το γεγονός συνέβη στ’ αλήθεια. οπότε οι νόμοι του κόσμου παραμένουν όπως έχουν. για ένα προϊόν της φαντασίας. ο κόσμος που γνωρίζουμε. Mikhail Bakhtine: Le princip dialogique – Escrits de cercle de Bakhtine (1982). την πραγματικότητα αυτή τη διέπουν νόμοι άγνωστοι σ’ εμάς. πάλι. συμβαίνει ένα γεγονός που δεν μπορούν να το εξηγήσουν οι νόμοι του ίδιου αυτού οικείου κόσμου. ότι τον συναντούμε σπάνια. Textes des Formalistes russes [Ανθολογία κειμένων των Ρώσων Φορμαλιστών (1965)]. Ως θεωρητικός της λογοτεχνίας έχει συγγράψει πολλά έργαεγχειρίδια: Théorie de la littérature. είτε. υπάρχει πραγματικά. συναντούμε τον εξής ορισμό για το φανταστικό: (…) Η αμφισημία διατηρείται ως το τέλος της περιπέτειας: (…) Έτσι έχουμε φτάσει στον πυρήνα του φανταστικού.διευθυντής του «Κέντρου Ερευνών για τις Τέχνες και τη Γλώσσα». (…) Επομένως. Μέσα σ’ έναν κόσμο που φυσικά είναι ο δικός μας. La grammaire du récit [Η γραμματική του αφηγήματος (1968)] κ. πάλι. από τη στιγμή που διαλέγει κανείς τη μια ή την άλλη απάντηση. οπότε.ά. Αυτός που αντιλαμβάνεται το γεγονός οφείλει να διαλέξει μιαν από τις δύο δυνατές λύσεις: είτε πρόκειται για παραπλάνηση των αισθήσεων. αποτελεί αναπόσπαστο μέρος της πραγματικότητας. (…) Το φανταστικό καλύπτει το χρόνο αυτής της αβεβαιότητας. 32-33). όμως. χωρίς διαβόλους. Στη μελέτη του Εισαγωγή στη Φανταστική Λογοτεχνία (1968). είναι απ’ τους πιο σημαντικούς θεωρητικούς που ασχολήθηκαν με τη Λογοτεχνία του Φανταστικού. Littérature et Signification [Λογοτεχνία και Σημασία (1967)]. εγκαταλείπει το φανταστικό. Το φανταστικό είναι ο δισταγμός που δοκιμάζει ένα ον.

Μετά από έρευνα. πριν ακόμα εμφανιστεί η Λογοτεχνία του Φανταστικού όπως τη γνωρίζουμε σήμερα. ένα δισταγμό ανάμεσα στα άλλα λογοτεχνικά είδη. ]. ότι αν δεχτούμε τη θεωρία του Τσβέταν Τόντοροφ ως αληθή. ο κόσμος. από τους μεγάλους πολέμους των πλασμάτων-φυλών – στον κόσμο που δημιούργησε ο Στήβεν Έρικσον. Ακόμα. είναι ενσωματωμένα σ’ αυτόν [βλ.Αξίζει να σημειωθεί εδώ. Είναι φανερό ότι ο Τόντοροφ αποδεχόταν το φανταστικό μόνο ως μια μετάβαση. παρατηρούμε τις ομοιότητες με τις απόψεις του Τόντοροφ: Το fantastique είναι η εισβολή υπερφυσικών φαινομένων στην. τη σειρά The Malazan Book of the Fallen του Steven Erikson: Δυστυχώς. στο διάστημα κλπ. είναι εξ ολοκλήρου φανταστικός και κάθε υπερφυσικό ή μαγικό στοιχείο είναι αποδεκτό ως «φυσιολογικό» . την τριλογία Το Υφαντό της Φιόναβαρ30 (1984-1986) του Guy Gavriel Kay: η ιστορία αναφέρεται σε πέντε συμφοιτητές από το Πανεπιστήμιο του Τορόντο. 11 στο σύνολό τους) δεν έχουν μεταφραστεί στα Ελληνικά ακόμα. η μαγεία ή τα ταξίδια στο μέλλον. όμως. μέρος 2ο της παρούσας εργασίας). Fantastique: Λογοτεχνικό είδος που αναπτύχθηκε στα πλαίσια της Γαλλικής Λογοτεχνίας. τον κόσμο του πραγματικού και τον κόσμο του φανταστικού…». Εκεί μπλέκονται σε μια σειρά από περιπέτειες και μάχες έως ότου καταφέρουν να γυρίσουν σπίτι τους. Διαβάζοντας για το fantastique. Στην «Εισαγωγή στη Φανταστική Λογοτεχνία» όλα τα αναφερόμενα έργα έχουν ως πρωταγωνιστές ήρωες που «…νιώθουν συνεχώς και ξεκάθαρα την αντίφαση ανάμεσα στους δύο κόσμους. δεν αναφέρεται στα έργα που αναλύει ο Τόντοροφ στη μελέτη του. τον Πρώτο από τους Κόσμους. στη Γη. συνήθως. θα μπορούσαμε ίσως να υποθέσουμε ότι ο Τόντοροφ αναφέρεται και αναλύει το γαλλικό γένος «fantastique» και όχι το αγγλοσαξονικό fantasy (για περισσότερα βλ.μέσα στα πλαίσια εκείνου του κόσμου πάντα (βλ. κυρίως. 30 The Fionavar Tapestry -15- . τα βιβλία (6 μέχρι σήμερα. Κάθε βιβλίο αναφέρεται σε διαφορετικές χρονικές περιόδους – που καθορίζονται. Αντιθέτως. όμως. τότε θα ‘πρεπε να απορρίψουμε τη φανταστική λογοτεχνία ως γένος. στη σύγχρονη φανταστική λογοτεχνία. που παρασύρονται σ’ ένα ταξίδι από το σήμερα στη Φιόναβαρ. Η παρούσα εργασία. κι όταν η ιστορία εκτυλίσσεται στο δικό μας – πραγματικό – κόσμο. Οι χαρακτήρες της ιστορίας είναι πολλοί και ανάλογες είναι κι οι οπτικές γωνίες της αφήγησης.

κι έτσι το αμφισβητούν. μέρος 2ο). το είδος αυτό ακροβατεί ανάμεσα στο φανταστικό και στο μαγικό ρεαλισμό – ανάμεσα. 31 The Three Stigmata of Palmer Eldritch. πάντα βρισκόμαστε στο ίδιο πλαίσιο: σ’ αυτό της Λογοτεχνίας του Φανταστικού. I. στη σύγχρονη εποχή και στα έργα που σήμερα θεωρούνται αντιπροσωπευτικά του είδους. Ο Καθρέφτης Μέσα στον Καθρέφτη34 (1984) του Michael Ende (1929). Rowling. 33 The Earthsea Quartet: τετραλογία φάνταζυ. το Ρομπότ32 (1950) του Isaac Asimov (1920-1992). Dick. 39 Τριλογία που δεν έχει μεταφραστεί στα Ελληνικά ακόμα. η σειρά The Green Ride39r (1998-2007) της Kristen Britain. δηλαδή.κατά τ’ άλλα. ρεαλιστική αφήγηση. 32 -16- . Robot. τη σειρά βιβλίων του συγγραφέα που γνώρισε – και συνεχίζει – τεράστια επιτυχία ανά τον κόσμο. Το Χρώμα της Μαγείας36 (1983) του Terry Prachett. Αφήνει αναπάντητα ζητήματα. 34 Der Spiegel Im Spiegel. Είτε αναφερόμαστε σ’ έναν υποβόσκων τρόμο με υπερφυσικό χαρακτήρα. είτε για ιππότες και μάγους που ταξιδεύουν στις πλάτες δράκων.δεν μπορούν να αποδεχτούν το υπερφυσικό στο περιβάλλον τους. λοιπόν. και ανεξήγητα φαινόμενα από την οπτική του ήρωα αλλά και του αναγνώστη. 35 The Damnation Game. είτε για χρονομηχανές και ταξίδια στο διάστημα. Το Καταραμένο Παιχνίδι35 (1985) του Clive Barker (1952). Μερικά απ’ τα έργα των σημαντικότερων συγγραφέων του είδους είναι τα εξής: Τα τρία στίγματα του Palmer Eldritch31 (1964) του Philip K. 38 The Harry Potter series: εφταλογία που έχει χαρακτηριστεί ως φαινόμενο λόγω των εκατομμυρίων αντιτύπων που έχουν πωληθεί. η σειρά Το Σπαθί των Σανάρα37 (1977) του Terry Brooks. Έτσι. η σειρά Χάρι Πότερ38 (1996-2007) της Joan K. 37 The Sword of Shannara: εξαλογία. Οι ήρωες αυτών των ιστοριών – όπως κι οι αναγνώστες . τον τρόμο και το φάνταζυ (για περισσότερα πάνω στην κατηγοριοποίηση τη Λογοτεχνίας του Φανταστικού βλ.R. Τα Γονίδια της Αγιότητας (2001) του Διαμαντή Φλωράκη και πολλά πολλά ακόμα. το Εγώ. το φοβούνται και το αρνούνται με την ελπίδα να εξαφανιστεί. 36 The Colour of Magic: η πρώτη νουβέλα στον Δισκόκοσμο. στο απόλυτα αποδεκτό υπερφυσικό στοιχείο και στα ανεξήγητα φαινόμενα. Το είδος αυτό περιλαμβάνει την επιστημονική φαντασία. Σύγχρονη Λογοτεχνία του Φανταστικού: Φτάνουμε. το Έπος της Γαιοθάλασσας33 (1968) της Ursula Le Guin (1929).

Στην Αφροδίτη της Ιλ του Prosper Mérimée ένα άγαλμα φαίνεται να ζωντανεύει και φονεύει έναν νιόπαντρο. Στο Μαύρο Μυθιστόρημα δεν υπάρχει το καθαυτό φανταστικό. Για παράδειγμα. στα όρια. ή αν πρόκειται για παραισθήσεις της δασκάλας. το Στρίψιμο της Βίδας του Henry James: το κείμενο δεν επιτρέπει μια. τότε αναφερόμαστε σ’ ένα άλλο γένος: στο παράξενο.Μέρος Δεύτερο: Κατηγορίες της Λογοτεχνίας του Φανταστικού Διαχωρισμός σε κατηγορίες της Λογοτεχνίας του Φανταστικού κατά τον Τζβέταν Τόντοροφ: Σύμφωνα με τον Τόντοροφ. ουσιαστικά. αποδεχτούμε τα φαινόμενα ως πραγματικά – θα πρέπει να αποδεχτούμε νέους νόμους της φύσης που θα ικανοποιούν επαρκώς τα γεγονότα της ιστορίας. Έναν δισταγμό παρατηρούμε και στον ίδιο τον Τόντοροφ όταν αναφέρει ότι υπάρχουν. διότι. Κατά τον θεωρητικό. απόφαση για το αν το παλιό κτήμα το στοιχειώνουν φαντάσματα. δηλαδή. σύμφωνα με τη θεωρία του το φανταστικό δε διαρκεί παρά μόνο όσο κρατά αυτός ο δισταγμός. βέβαια. Στην αντίθετη περίπτωση – αν. Επομένως το φανταστικό υπάρχει μόνο κατά τη διάρκεια του δισταγμού. Lewis και του Mathurin. Τότε μιλάμε για το γένος του θαυμαστού. Αν αποφασίσει [ο αναγνώστης] ότι οι νόμοι της πραγματικότητας δεν παραβιάζονται και τα φαινόμενα που παρουσιάζονται εξηγούνται αληθοφανώς. η επιβεβαίωση αυτού του ισχυρισμού προέρχεται απ’ το Μαύρο Μυθιστόρημα. κείμενα που διατηρούν την αμφισημία ως το τέλος. αν και παράγεται η φανταστική εντύπωση που διαρκεί μέχρι ένα μέρος της ανάγνωσης κι όχι μέχρι το τέλος του έργου. Διακρίνεται δε σ’ αυτό η τάση του υπερφυσικού που εξηγείται – έτσι όπως φαίνεται στα μυθιστορήματα της Clara Reeves και της Ann Radcliffe – και η τάση του υπερφυσικού που γίνεται αποδεκτό – όπως στα έργα του Horace Walpole. -17- . πέρα από κάθε αμφιβολία. ο αναγνώστης – ή το πρόσωπο του έργου – οφείλουν να αποφασίσουν αν αυτό που αντιλαμβάνονται προκύπτει ή όχι από την πραγματικότητα. των δύο αυτών γενών.G. και πέρα απ’ αυτό. του M. αλλά δεν ξεκαθαρίζεται ποτέ αν φαίνεται ή αν είναι.

James: η ορθολογική λύση είχε παρουσιαστεί ως λύση «που στερείται τελείως την εσωτερική πιθανότητα» ή ως «πύλη αρκετά στενή. για το λόγο αυτό. Συγκεκριμένα. φτάνει μέχρι το σημείο να κατατάξει στο παράξενο τη Λογοτεχνία Τρόμου που. Το παράδειγμα του Τόντοροφ είναι το Χειρόγραφο που βρέθηκε στη Σαραγόσα του Jean Potocki. την ποικιλία αυτή με την ονομασία «υπερφυσικό που εξηγείται». με τον έναν ή τον άλλο τρόπο. δεν είναι ένα γένος καλά οροθετημένο: έχει σύνορο μόνο από την πλευρά του φανταστικού. προκαλούν στο πρόσωπο του έργου και στον αναγνώστη μιαν αντίδραση με την οποία μας έχουν εξοικειώσει τα φανταστικά κείμενα. Ο Τόντοροφ.έχει περιγράψει. ανησυχητικά. παρακάτω) για να τα εξηγήσει καλύτερα: Αμιγές Φανταστικό- Φανταστικ Αμιγές παράξενο παράξενο ό- θαυμαστό θαυμαστό i. ώστε να μην μπορεί κανείς να τη χρησιμοποιήσει». Αμιγές παράξενο: μέσα στα έργα που ανήκουν στο γένος αυτό. αλλά που είναι. συγκλονιστικά. ιδιόρρυθμα. Το ότι τα συμβάντα αυτά έχουν οδηγήσει.Στη συνέχεια εξετάζει τα «γένη» που ο ίδιος όρισε και δημιουργεί ένα διάγραμμα (βλ. ασυνήθιστα. σε αντίθεση με το φανταστικό. κάποιος αφηγείται συμβάντα που μπορούν να εξηγούνται τέλεια με τους νόμους της λογικής. όπου όλα τα θαύματα εξηγούνται ορθολογικά στο τέλος της διήγησης. αποτελεί ξεχωριστή κατηγορία της Λογοτεχνίας του Φανταστικού.χ. Κι όμως. Βλέπουμε σ’ αυτό το σημείο μιαν υπονόμευση του γένους αυτού από τον Τόντοροφ. όπως θα δούμε παρακάτω. Φανταστικό-παράξενο: συμβάντα που φαίνονται υπερφυσικά μέσα σ’ όλη την ιστορία. αλλόκοτα. το πρόσωπο του έργου και τον αναγνώστη να πιστεύουν στην επέμβαση του υπερφυσικού. τα μυθιστορήματα του Ντοστογέφσκυ]. για πολύ. δέχονται στο τέλος μιαν ορθολογική εξήγηση. Η κριτική – ως επιστήμη . όπως υποστηρίζει και ο ίδιος. αυτό γίνεται επειδή είχαν ασυνήθιστο χαρακτήρα. και τα οποία. απίστευτα. παραθέτει απόψεις των Σολοβιόφ και M. και συχνά καταδικάσει. σε αντίθεση με την αληθοφάνεια που θα προσέδιδαν οι υπερφυσικές λύσεις. ενώ από την άλλη διαλύεται μέσα στο γενικό πεδίο της λογοτεχνίας [π. Το παράξενο. ii. -18- .R. οι ρεαλιστικές λύσεις που δέχεται το έργο αυτό μοιάζουν εντελώς αναληθοφανείς και τεχνητές.

με τον Τόντοροφ – η παρουσία ή απουσία ορισμένων λεπτομερειών μας επιτρέπει να αποφασίζουμε την κατηγοριοποίηση των. Επομένως. θα μπορούσε ο ήρωας να συνεχίσει να ταυτίζει το υπερφυσικό με το πραγματικό. δεν έχει ξεκάθαρα σύνορα. Δεν ξεκαθαρίζεται όμως τίποτα. διότι δεν ταυτίζονται απαραίτητα η γνώμη του αναγνώστη και της κοινής γνώμης (μέσα στο ίδιο το έργο) με την άποψη του ήρωα. Πηγή: «Εισαγωγή στη Φανταστική Λογοτεχνία» του Τζβέταν Τόντοροφ. Φανταστικό-θαυμαστό: η τάξη των αφηγήσεων που παρουσιάζονται ως φανταστικές και που τελειώνουν με μιαν αποδοχή του υπερφυσικού. αλλά – σύμφωνα. κι από την άλλη. προς μελέτη. Αμιγές θαυμαστό: όπως και το παράξενο. Εδώ βρίσκονται οι αφηγήσεις που πλησιάζουν περισσότερο στο αμιγές φανταστικό (το οποίο στο σχεδιάγραμμα αποτελεί τη διαχωριστική γραμμή ανάμεσα στο Φανταστικό-παράξενο και το Φανταστικό-θαυμαστό). χωρίς αυτό να σημαίνει ότι ο αναγνώστης θα πίστευε το ίδιο. στο αμιγές φανταστικό διατηρείται ο δισταγμός κι η αμφισημία μέχρι το τέλος. αλλά η ίδια η φύση αυτών των συμβάντων. Στην περίπτωση του θαυμαστού. εξαιτίας του γεγονότος ότι δεν εξηγείται.iii.χ. ούτε στα πρόσωπα του έργου ούτε στον νοούμενο αναγνώστη. καλύτερα – με το μαγικό παραμύθι. iv. Η διάκρισή τους έγκειται στην ορισμένη γραφή κι όχι στο καθεστώς του υπερφυσικού. μέρος 3ο «Το Παράξενο και το Θαυμαστό» (σελ. Μέσα από τα παραδείγματα που δίνει (π. στο φανταστικό-θαυμαστό αποδεχόμαστε το υπερφυσικό ως πιθανό. το «γένος» του θαυμαστού αλληλοσυνδέεται – ή περικλείει. στη μελέτη του Η Φανταστική Λογοτεχνική Θεωρία του -19- . έργων. Γενικά. 53-72). μας υποβάλλει την ύπαρξη του υπερφυσικού. γιατί αυτό. Αυτό που χαρακτηρίζει το θαυμαστό δεν είναι μια στάση απέναντι στα συμβάντα που αναφέρονται. δεν εξηγείται με κανέναν τρόπο. το σύνορο ανάμεσα στα δύο είναι ασαφές. ο διαχωρισμός αυτός φαίνεται – απλοποιώ εδώ αρκετά – μέσα από δύο καταστάσεις: από τη μία. Κριτική πάνω στη θεωρία του Τζβέταν Τόντοροφ για το φανταστικό: Ο Stanislaw Lem (Τσέχος συγγραφέας του διάσημου έργου επιστημονικής φαντασίας Σολάρις). όμως. πάντα. η Ερωτευμένη Νεκρή του Théophile Gautier). στο τέλος της αφήγησης. Με άλλα λόγια. Το αμιγές θαυμαστό. τα υπερφυσικά στοιχεία δεν προκαλούν καμιά ιδιαίτερη αντίδραση.

σελ. ο χωρισμός της λογοτεχνίας σε γένη – η ίδια αυτή ταξινόμηση εμπεριέχεται στα χωρισμένα φαινόμενα και λειτουργεί καταλυτικά πάνω τους: π. την κριτική του Lem πάνω στη θεωρία του Τόντοροφ. 81-87. αν και αδύνατο να προβλεφθούν κατά την άποψη του Lem (και άλλων παραδοσιακών θεωρητικών). όμως. Αυτές οι πιθανότητες. η κριτική του για τα είδη δε θεωρείται ότι ζημιώνει την αντίστοιχη δομική41 θεωρία του Τόντοροφ. φυτά) δεν αντιδρούν. Είναι αυτοαναιρούμενη επειδή η ίδια η επισήμανση των νέων λογοτεχνικών ειδών που θα δημιουργηθούν επιβεβαιώνει τις θεωρητικές πιθανότητες. 55-71 του βιβλίου The Rhetoric of the Unreal. και ο δημιουργός μιας τέτοιας λίστας θα μπορούσε – μάλλον ασυνείδητα – να ‘ναι ο συν-δημιουργός μεταλλαγμένων έργων.χ. Όπως αναφέρει η ίδια: «Θα προσπαθήσω να κάνω τη δική μου κριτική – αν και η λέξη «κριτική» είναι πολύ βαρυσήμαντη για έναν συγγραφέα που θαυμάζω – για να βγάλω απ’ τη μέση τα προβλήματα που μου δημιούργησε αυτό το έργο (η Εισαγωγή στη Φανταστική Λογοτεχνία δηλαδή). υποστηρίζει. μια πεπερασμένη λίστα γενών θα επιφέρει αντιδράσεις κι επομένως αλλοιώσεις σ’ αυτά τα γένη ή και τη δημιουργία νέων. στη λίστα. ειδών. που θα καλύπτει όλες τις θεωρητικές πιθανότητες. Αυτό το εμπειρικό αντεπιχείρημα έναντι των θεωρητικών αξιωμάτων των ειδών της λογοτεχνίας είναι λίγο περίεργο και αυτοαναιρούμενο – σύμφωνα με την Christine Brooke-Rose. Λόγω της ασάφειας στη θεωρία του Lem. επομένως. Αφηγηματολογία του Ερατοσθένη Καψωμένου. Είναι. αυτοκαταστροφική πρόγνωση. συγγραφέα της μελέτης για το φανταστικό The Rhetoric of the Unreal. θα μπορούσε να σταματήσει ή να αποθαρρύνει τη δημιουργία. ενώ στην πολιτιστική – όπως είναι. 41 -20- . Είναι περίεργο επειδή υπονοεί ότι μια τέτοιου είδους λίστα. μπορούν παρ’ όλα αυτά να «οραματιστούν». 42 Historical and Theoretical Genres: Todorov on the Fantastic: σελ. τα υποκείμενα (ζώα. ο ίδιος όπως και ο Northrop Frye πριν απ’ αυτόν.Τζβέταν Τόντοροφ40 (1973). «Τάσεις και Εκπρόσωποι της Σύγχρονης Αφηγηματολογίας». για παράδειγμα. υπογραμμίζει το γεγονός ότι ο Τόντοροφ αγνοεί τη διάκριση μεταξύ φυσικών και πολιτιστικών επιστημονικών ταξινομήσεων. μια θεμελιακή διάκριση της γλωσσολογίας μεταξύ συστήματος και λόγου (langue/parole). Η Christine Brooke-Rose ξεκαθαρίζει κάπως το τοπίο με τη δική της θεωρία42. Στη φυσική ταξινόμηση. και ότι η δημιουργία νέων ειδών μπορεί να συμβεί μόνο μέσα από αντιδράσεις εναντίων των υπαρχόντων. αποτυγχάνει στη σαφή διάκριση – στην οποία δίνει τόση έμφαση ο Τόντοροφ – μεταξύ αφηρημένης δομής και υλοποίησης. με τη μορφή 40 Tzvetana Todorova fantastyczna teoria literatury Για περισσότερα πάνω στον όρο βλ. Παρ’ όλη.

παρεκτός από τον Κάφκα με το έργο του Μεταμόρφωση (1970) που αναφέρει στο τελευταίο κεφάλαιο της μελέτης του. Κατά την προσωπική μου άποψη. έγκειται το περίεργο της υπόθεσης του Τόντοροφ. Κι εδώ. Το 1 και το 3 είναι απαραίτητες προϋποθέσεις για την ύπαρξη του φανταστικού. που καταστρέφουν το καθαρό φανταστικό (δηλ. 2. για να υπάρχει απαιτεί τρεις προϋποθέσεις: 1. δηλαδή. ο λόγος που το έργο του Τόντοροφ παρουσιάζει προβλήματα είναι γιατί μ’ αυτό τον τρόπο απορρίπτουμε ένα ολόκληρο γένος – όπως προανέφερα στο 1ο μέρος – εφόσον το φανταστικό υπάρχει μόνο στο όριο μεταξύ των ειδών Φανταστικό-παράξενο και Φανταστικό-θαυμαστό. Το δισταγμό του αναγνώστη ανάμεσα στην ορθολογική και την υπερφυσική εξήγηση των φαινομενικά υπερφυσικών γεγονότων του αφηγήματος που πρέπει να διατηρηθεί ως το τέλος. ένα νέο είδος που δεν παρατηρούμε πουθενά αλλού στο έργο του. υποστηρίζει η Rose. Στο έργο Λογοτεχνικά Κείμενα και Θεωρία: Φανταστικό και Λογοτεχνία του Δημήτρη Παναγιωτάτου. όπως το ονομάζει ο Τόντοροφ. Μοιάζει σα να δημιουργεί. Πουθενά όμως δεν αναφέρει τους συγχρόνους του και τα ξεκάθαρα φανταστικά έργα τους. Το Χειρόγραφο απ’ τη Σαραγόσα του Potocki και Το Στρίψιμο της Βίδας του Merimée) ώστε να υποστηρίξει τη διάκριση των ειδών. Κατά τον Παναγιωτάτο. Το «καθαρό» φανταστικό (pure fantastic).» όπως ισχυρίζεται ο στρουκτουραλιστής Τόντοροφ. ενώ το 2 δεν απαιτείται. Αυτός ο δισταγμός μπορεί να υπάρχει και στη συνείδηση του κεντρικού χαρακτήρα του έργου. λίγο πριν το τέλος. ώστε να ταυτιστεί μαζί του ο αναγνώστης – ή τουλάχιστον ο «αφελής» αναγνώστης. Ο Τόντοροφ χρησιμοποιεί παραδείγματα (π. Ο αναγνώστης πρέπει να υιοθετήσει μια συγκεκριμένη στάση απέναντι στο κείμενο: πρέπει να απορρίψει μια ποιητική ή και αλληγορική ανάγνωση του κειμένου. και τον Gogol με το έργο του Η Μύτη(1970). όσο το μαύρο μυθιστόρημα και η σύντομη συνέχειά του. παρατηρούμε μια «επανάληψη» των απόψεων της Rose. 3. Η Rose επισημαίνει την περιορισμένη χρονική περίοδο στην οποία τοποθετεί ο Τόντοροφ το φανταστικό γένος: διαρκεί.) και με ιστορικούς (λόγω της κοινής θεματολογίας μεταξύ της ψυχανάλυσης και του φανταστικού). το δισταγμό). η επανεμφάνιση του φανταστικού στον 20ό αιώνα πείθει πως το είδος δεν είναι μονάχα «η κακή συνείδηση του θετικιστικού 19ου αι.χ. Φτάνει μάλιστα μέχρι το σημείο να βάζει ένα τέλος στο φανταστικό με το έργο του Κάφκα. Ο ίδιος το εξηγεί με κοινωνιολογικούς όρους (τα ταμπού του 19ου αι.ερωτήσεων». Ούτε μπορεί να σταθεί η άποψή του – που περιορίζει τη λειτουργία του είδους σε μια απλή «εκτόνωση των απωθημένων» -21- .

Ο Τόντοροφ κάνει λόγο για αλληγορίες και αμφισημία. Στα έργα που αναλύει. ότι η ατυχής οικογένεια προσπαθεί να ζήσει στον απομονωμένο πλανήτη Τιτάνα κι ότι ο Νάιλς Ράμφουρντ είναι παγιδευμένος. δε διαθέτουν. Ο τίτλος του πρωτοτύπου περιέχει τη λέξη fantastique που στ’ αγγλικά μεταφράζεται fantastic και στα ελληνικά φανταστική. -22- . Σ’ αυτό το σημείο κρίνω απαραίτητο να ξεκαθαρίσω την προσωπική μου άποψη.στον τομέα αποκλειστικά της λογοτεχνίας.πως η εξέλιξη της ψυχανάλυσης «αχρήστεψε» το φανταστικό. – αποτέλεσε την περίπτωση ενός συγγραφέα που. δε φαίνεται πουθενά το υπερφυσικό στοιχείο να είναι ενσωματωμένο στον κόσμο του αφηγήματος.. Απ’ αυτή την άποψη. γενικεύοντας υπέρμετρα τις αντιθέσεις. Jorge Luis Borges δεν αποτελούν παρά μια πρόχειρη σταχυολόγηση . Το fantastique όμως αποτελεί ξεχωριστό ρεύμα στα πλαίσια της Γαλλικής λογοτεχνίας και όχι ένα λογοτεχνικό είδος όπως είναι η Λογοτεχνία του Φανταστικού και το αντίστοιχο αγγλικό fantasy. σ’ ένα χρονοσυνκλαστικό ινφουντίμπουλο. Ο Τόντοροφ. με το οποίο ωστόσο το έργο του έχει αναμφισβήτητη σχέση. τόσο στη λογοτεχνία όσο και στον κινηματογράφο. Robert Block. την εποχή που έγραφε τη μελέτη του (το 1968) δεν είχε την ίδια πρόσβαση σε πληροφορίες και έργα που έχουμε σήμερα. Εφόσον. στοιχεία που τα σύγχρονα παραδείγματα. Γεγονός που σημαίνει ότι τα παραδείγματα που χρησιμοποιεί ανήκουν όλα σε μια πολύ περιορισμένη χρονική και τοπική περίοδο. δεν μπορώ παρά να υποθέσω ότι έχει γίνει κάποιο μπέρδεμα με την ορολογία (fantastique. πέρα από τα οποία το φανταστικό παύει να είναι αυτό που είναι. φάνταζυ κλπ) κι όχι ότι απλά δε συνέφερε να λάβει υπόψη του τα συγκεκριμένα έργα που θα κατέρριπταν τη θεωρία του. που χρησιμοποιούνται σε μεταγενέστερες μελέτες. παρέα με τον σκύλο του Καζάκ. υπήρξε αδιαφιλονίκητη: τα παραδείγματα των Howard Philips Lovecraft. Richard Matheson. Γιατί η άνθηση του είδους στη διάρκεια του αιώνα. πολλοί συγγραφείς του φανταστικού ζουν και γράφουν την ίδια περίοδο με τον θεωρητικό. Κανείς δεν διστάζει – ούτε οι χαρακτήρες ούτε ο αναγνώστης – ότι στον κόσμο του έργου Οι Σειρήνες του Τιτάνα (1959) του Αμερικανού Kurt Vonnegut (1922) γίνεται αποίκηση του πλανήτη Άρη. όμως. απομακρύνθηκε τελικά απ’ το φανταστικό. ο Κάφκα προσφέρει το μέτρο των ορίων του είδους. Ο Κάφκα – στο έργο του οποίου στηρίζεται ο Τόντοροφ για τους ισχυρισμούς του όσων αφορά το τέλος του είδους τον 20ό αι.

δημιούργημα του ίδιου του Lovecraft (βλ. έχασε την πίστη του στο Θεό. απελπισμένος απ’ το χαμό της αγαπημένης του. που αργότερα έγινε επιτυχημένη κινηματογραφική ταινία. 1933-1935): «το αρχαιότερο και πιο έντονο συναίσθημα της ανθρωπότητας είναι ο φόβος. από τον «πατέρα» . του υπέρτατου δαίμονα. προκαλεί ανατριχίλα.όπως έχει καθιερωθεί – του τρόμου.Παρ’ όλα αυτά. Στην ίδια κατηγορία συναντάμε και τον Stephen King με έργα όπως το Παιχνίδι του Τζέραλντ: σ’ αυτό η πρωταγωνίστρια βλέπει έναν «ζωντανό» σκελετό να την καταδιώκει και στην αγωνία της να του ξεφύγει καταφεύγει σε ακρότητες που είναι εις βάρος της – όπως το κόψιμο των 43 Horror Fiction Science Fiction 45 Fantasy: epic/heroic 44 -23- . και εξέθεσε μια δομημένη θεωρία. Ποιος θα μπορούσε να είναι καλύτερος. και το αρχαιότερο και πιο έντονο είδος φόβου είναι ο φόβος για το άγνωστο».) το Ηρωική Φαντασία45 (φάνταζυ). Πιστεύω. Ξεχωρίζουμε δε σε αυτήν τρεις μεγάλες κατηγορίες: i. iii. Είναι ο δημιουργός του Hellraiser. στην ανάλυση της λογοτεχνίας τρόμου. όμως. Όπως στην περίπτωση του Κθούλου. είναι ο τρόμος των ανθρώπων που μετουσιώνεται σε πραγματικότητα. τον Howard Philips Lovecraft. Μυθολογία Κθούλου). Την ίδια επίδραση έχει και ο κόμης Δράκουλας (1979) του Bram Stoker. ενώ η φρίκη ορίζεται ως το συναίσθημα που νοιώθει κάποιος όταν βλέπει ή ακούει κάτι αποτρόπαιο: και τα δύο αυτά στοιχεία συνθέτουν την καλλιτεχνική πλευρά της λογοτεχνίας τρόμου. ορίζεται ως ένα δυνατό και αιφνίδιο συναίσθημα φόβου. ενός έργου βαθιά τρομακτικό. Ο τρόμος. Τρόμος: Ο τρόμος είναι η λογοτεχνία εκείνη που. Αυτή η φράση κρύβει μέσα της την ουσία της λογοτεχνίας τρόμου. Όπως λέει και ο ίδιος στο θεωρητικό του έργο The Supernatural Horror in Fiction (Ο υπερφυσικός τρόμος στη λογοτεχνία. ρίγος και φόβο. Είναι απ’ τους λίγους θεωρητικούς που ασχολήθηκε σοβαρά με το είδος. διεισδύοντας στα κατάβαθα της ανθρώπινης ψυχής. ii. 1927. Ήταν άνθρωπος που έγινε βρυκόλακας όταν.) την Επιστημονική Φαντασία44 και. δε θεωρώ τυχαίο το γεγονός ότι όλοι οι θεωρητικοί που ασχολήθηκαν με το είδος του φανταστικού καταναλώνουν μεγάλο μέρος των μελετών τους αναλύοντας τον Τόντοροφ.) τον Τρόμο43. Ο υπερφυσικός τρόμος. Στον τρόμο κατατάσσουμε και τον πιο σύγχρονο Clive Barker. i. ότι ήρθε η στιγμή να αφήσουμε τη θεωρία του κατά μέρος ώστε να προχωρήσουμε στη μελέτη της καθαυτού Λογοτεχνίας του Φανταστικού.

μυθιστόρημα). μυθιστόρημα). διήγημα: Ο άνθρωπος με τη Μαϊμού). διήγημα: Μην Ξύνεις την Πλάτη σου.Όνειρο Εφιάλτης (Αιγόκερως. 2007. Κανέλλης Μανώλης Φανταστικές Ιστορίες . Καχτίσης Νίκος Φανταστικές Ιστορίες . Θρύλοι του Σύμπαντος (Συμπαντικές Διαδρομές. στον αναγνώστη. Καχτίσης Νίκος Φανταστικές Ιστορίες . διήγημα: Προμελέων). Φανταστικές Ιστορίες . διήγημα: Ερείπια). Γερογιάννης Κώστας Τρεις Ματιές τ' αλλάζουν όλα (Φανταστικός Κόσμος. 1994-95. διήγημα: Υπόθεση "Περσεφόνη"). τα splatter (έργα που περιέχουν πολλές σκηνές βίας χωρίς κάποιον βαθύτερο λόγο ύπαρξης. Βαλαωρίτης Νάνος (Φανταστικές Ιστορίες . 1998. Γιαννουλάκης Παντελής Αυτοί που κρύβονται στο σκοτάδι (Terra Nova. 2002. Μέσα από τα παραπάνω παραδείγματα διαφαίνονται τα όρια της λογοτεχνίας τρόμου. Ευαγγέλου Βαγγέλης Θρύλοι του Σύμπαντος (Συμπαντικές Διαδρομές. 2007. 2007. Τζίμμυ Κλιφ!). διήγημα: Οι Διώκτες) Γονατάς Ε. 2007. μυθιστόρημα). 1998. πέραν της «αρρωστημένης» απόλαυσης για αιματηρές καταστάσεις). Κατσαρέα Ράνια Νεκρή Φύση με Βαμπίρ (Δελφίνι. κυριότερα. διήγημα: Η γυναίκα με τα παρθένα μάτια). δεν περιλαμβάνει το «ψυχολογικό θρίλερ». Κατράκης Μιχάλης Ο-ντέι Το φετίχ της καρδιάς (Οξύ. Ζαρκαδάκης Γιώργος Τα Προσωπεία του Τρόμου (Λιβάνης. 1999. μυθιστόρημα).Μ. 1993. Κίντζιος Σπύρος και Πέτρου Άντζελα-Λου Τρεις Ματιές τ' αλλάζουν όλα -24- . Αποστολίδης Ανδρέας Τα Προσωπεία του Τρόμου (Λιβάνης. Αστεριάδης Αστέρης 100 μέτρα κάτω από το γέλιο (Χαραμάδα. σωματικές. διήγημα: Ο θάνατος του Κροκεβιλέ). τις χιουμοριστικές ιστορίες φαντασμάτων. 1997/Οξύ. Βορεινός Δημήτρης Το του DNA Αντίχριστου (Ιδιωτική Έκδοση. προσωπικές και διαπροσωπικές επιδράσεις στους χαρακτήρες του έργου αλλά και. Ο τρόμος. 1993. Ασωνίτης Αλέξανδρος Τα Προσωπεία του Τρόμου (Λιβάνης.Ο Νεκρός (Αιγόκερως. Αιγόκερως 1993.Χ. 1998. 1993. διήγημα: Το δάσος) Γούλα Ελένη Τρεις Ματιές τ' αλλάζουν όλα (Φανταστικός Κόσμος. διήγημα: Βόρειος άνεμος Φυσά).χεριών της που ήταν παγιδευμένα σε χειροπέδες που είχε χρησιμοποιήσει με τον άντρα της στα πλαίσια του ερωτικού τους παιχνιδιού (εξ ου και ο τίτλος). έχει ψυχολογικές.Παράξενοι Έρωτες (Αιγόκερως. 1993.Ο Νεκρός (Αιγόκερως. 2007. διήγημα: Το Ενύπνιο). 2006. συλλογή). 2007. διήγημα: Οι Απομυζώντες). The Supernatural in Fiction του Peter Penzoldt). διήγημα: Ερωτικό).Αλλόκοτα Ζώα. Ζερβός Π. Ακολουθούν μερικά παραδείγματα της Ελληνικής λογοτεχνίας τρόμου: Αντάμης Γιάννης Σχέδιο Τρόμου (Οξύ. Είναι αφηγήματα που απαιτούν μια αναθεώρηση της αντίληψής μας για την πραγματικότητα και έναν προβληματισμό για το αδίστακτο που ενοικεί στην ανθρωπότητα (για περισσότερα βλ. Αυτή.

Ο Robert A. Οι συγγραφείς ΕΦ κάνουν υποθέσεις για το παρόν και το μέλλον. με τη μορφή ατομικής βόμβας. διήγημα: Το Τέρας). Κρύσιλας Αντώνιος Ανθολογία ΕΦ 47. παρέα και με το φάνταζυ. και σε μια επισταμένη κατανόηση της φύσης και της σημασίας της επιστημονικής μεθόδου». Ιστορίες της Μυθολογίας Κθούλου/2 (Ωρόρα 1997. Κόντογλου Φώτης Ο Θεός Κονάνος (διήγημα). στα πλαίσια μιας ιστορίας. Κι όμως χρησιμοποιήθηκε σαν όπλο. Συχνά εξετάζουν τις κοινωνικοπολιτικές επιπτώσεις των τεχνολογικών επιτευγμάτων. 1992. διήγημα: Το άλλο μονοπάτι). 1996. -25- . είτε σ’ ένα εναλλακτικό παρελθόν.ά.(Φανταστικός Κόσμος. είτε στο πιθανό μέλλον. Heinlein – συγγραφέας ΕΦ – ορίζει το είδος ως τη «ρεαλιστική υπόθεση για πιθανά μελλοντικά γεγονότα. 1997. Κρύσιλας Αντώνιος Ανθολογία ΕΦ 61. Αποδέχεται τον Gogol ως σημαντικό καλλιτέχνη. Ιστορίες με Φαντάσματα (Ωρόρα. Η ΕΦ μπορεί να παραλληλιστεί με τη μελλοντολογία. ότι τα όσα είναι γραμμένα θα μπορούσαν να συμβούν: είτε σε κάποιο παράλληλο σύμπαν. η ατομική ενέργεια εφευρέθηκε ως μια μορφή εναλλακτικής ενέργειας προς όφελος της ανθρωπότητας. Που σημαίνει. χωρίς όμως να αναφέρει το πώς τα έργα του διαφέρουν σε ποιότητα και πλούτο συναισθημάτων από αυτά των έργων του Lovecract και του Φράνκενστάιν. διήγημα: Το Στόμα του Διαβόλου). 1998. Κόντογλου Φώτης Πέδρο Καζάς. του παρόντος και του παρελθόντος. διήγημα: Ο Καθρέφτης). του αριστουργήματος της Mary Shelley. βασιζόμενη εξ ολοκλήρου στην επαρκή γνώση του πραγματικού κόσμου. Επιστημονική Φαντασία: Ο Suvin Darko στη μελέτη του Metamorphosis of Science Fiction (1979) αποδέχεται τη λογοτεχνία τρόμου στην ίδια κατηγορία με την Επιστημονική Φαντασία (ΕΦ). Η ΕΦ είναι η παραδοχή του απίθανου ως πιθανό». Ιστορίες με Στοιχειωμένα Αντικείμενα/2 (Ωρόρα. Ενώ ο Rob Serling δήλωση: «η Ηρωική Φαντασία είναι η παραδοχή του ακατόρθωτου ως πιθανό. 2007. Υποστηρίζει ότι ο τρόμος κατατάσσεται στα σοβαρά παραμύθια. διήγημα: Cipher Netplorator 6). ii. η ΕΦ βασίζεται σε πραγματικούς επιστημονικούς νόμους και σε θεωρίες. Κούρτοβικ Δημοσθένης Τα Προσωπεία του Τρόμου (Λιβάνης. διήγημα: Θανάσιμη Επιστολή) κ. Ιστορίες με Ουρλιαχτά και Ψίθυρους (Ωρόρα. Για παράδειγμα. Μαστακούρης Θωμάς Ανθολογία ΕΦ 21. βασιζόμενοι σε επιστημονικές ανακαλύψεις. Κρύσιλας Αντώνιος Ανθολογία ΕΦ 53. Η ΕΦ διαφέρει με το Φάνταζυ στο ότι.

Damon Knight. Βρετανούς. που διευκολύνει τη μελέτη της. Cherryh. E. Charles Sheffield και ο Vernor Vinge. James Blish. οικονομία. Wells. Αυστραλούς συγγραφείς. Philip K. ιδιαίτερα στη φυσική. S. να υποθέσουμε ότι δεν είναι άλλα. Αυτά τα είδη. την αστροφυσική. Frederik Pohl. and A. Le Guin. Delany. Murray Leinster. Το αμερικανικό περιοδικό Locus εμφανίζει για τη χρονιά του 2005 να έχουν εκδοθεί για πρώτη φορά 258 μυθιστορήματα 46 επιστημονικής φαντασίας ορολογία των θετικών επιστημών. Αντιπρόσωποι του είδους θεωρούνται οι Ursula K. Rudy Rucker. Dick και ο Ray Bradbury. E. Donald A. η Εναλλακτική Ιστορία (Alternate History). Arthur C. Frank Herbert.ά. Judith Merril κ. Μερικοί σημαντικοί – ως προς την προσφορά τους στο είδος – συγγραφείς είναι οι: William Gibson. Pat Cadigan. Kurt Vonnegutt. Πηγή: «What is Speculative Fiction?» (2002-2003) της N. Η Σκληρή ΕΦ (Hard Sci-Fi) οροθετείται από την επιμονή στην ακρίβεια των δεδομένων των επιστημών ποσοτικής ανάλυσης46. ανθρωπολογία. Jerry Pournelle. εφόσον ασχολείται με τις κοινωνικές επιστήμες: ψυχολογία. Wollheim. κοινωνιολογία. H. Hal Clement. Ο όρος μπορεί να κωδικοποιηθεί: χαρακτήρων είναι ιστορίες που επικεντρώνονται στην ανάπτυξη των και των συναισθημάτων τους. είδη παρά μια κατηγοριοποίηση της ΕΦ ανά θεματολογία. με τα χρόνια και τα έργα να πληθαίνουν. Van Vogt. Άλλοι αξιοσημείωτοι συγγραφείς του είδους είναι οι C. M. έγινε μια πιο ευρεία κατηγοριοποίηση της ίδιας της ΕΦ. J. Samuel R. αποτελούν τη θεματική των έργων ΕΦ. Joe Haldeman. Gregory Benford.Ακόμα και μέσα στα πλαίσια της κατηγορίας της ΕΦ βρίσκουμε μεγάλες διαφορές στα έργα και γι’ αυτό. Stanislaw Lem. David Weber. Isaac Asimov. η Κυβερνοπάνκ (Cyberpunk). Η Ελαφριά και κοινωνική ΕΦ (Soft and Social Sci-Fi) αποτελεί το αντίθετο στης Σκληρής ΕΦ. ξεχωριστά. ο Νεωτερισμός (Innovation). Θα μπορούσαμε λοιπόν. Roger Zelazny. Lois McMaster Bujold. -26- (μεταξύ αυτών και τα . Lilly. τη χημεία. G. Δεδομένου του φράγματος της γλώσσας. Κάποιοι συγγραφείς – που υπόκεινται σε αυτή την κατηγορία – διακρίθηκαν και ως επιστήμονες: για παράδειγμα οι Robert Forward. η Μιλιταριστική (Military SF). Bruce Sterling. Harlan Ellison. Clarke. Larry Niven. Stirling. Jerry Pournelle και ο Stephen Baxter. David Drake. πολιτικές επιστήμες. ασχολούμαστε κατά κύριο λόγο με την αγγλόφωνη πτυχή του Φανταστικού: Αμερικανούς. Καναδούς. Άλλα είδη ΕΦ είναι τα Χρονικά Ταξίδια (Time Travels).

καταθέτει το ζοφερό ψυχογράφημα ενός ειδικού πράκτορα ο οποίος. αξιαγάπητος. Banks στη σειρά της Culture (Consider Phlebas. Στο Use of Weapons. Συνολικά. 2005) προσφέρει μια κεφάτη μιλιταριστικού47 υπόβαθρου ιστορία με σαφώς καθορισμένους καλούς και κακούς. της ίδιας σειράς.). The Sundering. περιγράφει με απίστευτο ρεαλισμό τις συνέπειες της 47 Από το αγγλικό military που σημαίνει στρατιωτικό. γόνο αριστοκρατικής οικογένειας ενός πλανήτη στο μεταίχμιο μεταξύ φεουδαρχικής εποχής και γαλαξιακής κατάσκοπος. τις επανεκδόσεις. 1996. παρουσιάζει τις πόλεις των ανθρώπων που είναι ουσιαστικά αυτόνομοι υπολογιστές. Realms of Fantasy). 1996). 1970. 1991. Στη Διασπορά (1997). αν προσθέσουμε τα συγγενικά είδη του φάνταζυ και του τρόμου. Barrayar. εν μέσω τοπικών – σε γαλαξιακό επίπεδο – πολέμων και ειδικών αποστολών. 1987. Interzone. τις συλλογές διηγημάτων. διπλωμάτης. Conventions of War. 2001) παρουσιάζει ένα μελλοντικό γαλαξιακό πολιτισμό στον οποίο ο τεχνολογικός παράδεισος δεν έχει εξαλείψει συγκρούσεις και πολέμους. όπου οι γήινοι και οι πρώην σύμμαχοί τους πασχίζουν να πάρουν το πάνω χέρι όταν η κάποτε αδυσώπητη γαλαξιακή αυτοκρατορία διαλύεται. Η Lois McMaster Bujold μας χαρίζει μια σειρά βιβλίων με ήρωα τον Miles Vorkosigan (The Worrior’s Apprentice. 1986. βασανισμένος κατεργάρης που ξέρει καλά τι θυσίες απαιτεί από τον ίδιο η πατρίδα του. Infinity Plus κ. με ζωή να εκτυλίσσεται όλη σε εικονική πραγματικότητα. ζητά τη λύτρωση για τις αμαρτίες του παρελθόντος του. τα fanzin. Memory. φτάνουμε τα 2516 βιβλία στις ΗΠΑ. Excession. 2002. 2004. The Magazine of Fantasy and Science Fiction. είναι ένας στρατηγός. Ο Iain M.ά. Ο Greg Elan γράφει πάντα για τις ηθικές και υπαρξιακές συνέπειες των επιστημινικών/τεχνολογικών καινοτομιών. Πλάι σ’ αυτά μπορούμε να βάλουμε τα περιοδικά του είδους (Asimov´s. τα συνέδρια. ούτε τις αντιφάσεις της ανθρώπινης ψυχής. Ο Walter Jon Williams στην τριλογία Dread Empire’s Fall (The Praxis. Look to Windward.εφηβικά/παιδικά). Infinite Matrix. -27- . οι ιστοσελίδες (Sci Fiction. τις συναντήσεις. ρωτά το τι σημαίνει ο εαυτός κάποιου όταν μπορείς να κλωνοποιήσεις όσα αντίγραφα θέλεις. κουλτούρας: «ραχιτικός ο γαλαξιακός νάνος» Μάιλς. Analog.

μαλθακή μελλοντική Γη και κβαντικές πραγματικότητες. Ο αναγνώστης δε θα ξεχάσει την εικόνα ενός πρωταγωνιστή ο οποίος έχει χάσει το υλικό σώμα του και έχει μείνει σαν προσωπικότητα γραμμένη στις κβαντικές αναταράξεις του σύμπαντος – αν και η αίσθηση του θαυμαστού στομώνει από τη διαρκή χρήση. Ο Stephen Baxter στη σειρά των Xeelee (Timelike Infinity. Στα πλαίσια ενός τέτοιου «οικοδομήματος» είναι πιθανή κάθε τοποθέτηση του φανταστικού στοιχείου: μπορεί να είναι κρυμμένο – ή να «ρέει» . υποστήριξε ότι «η μεγάλη επιτυχία του συγγραφέα είναι να δημιουργήσει ένα δευτερεύοντα κόσμο στον οποίο να μπορεί κανείς να μπει με τη φαντασία του. Μέσα σ’ αυτόν. -28- .R.έκρηξης ενός gamma-burster και βρίσκει «σύμπαντα σε κόκκους άμμου». κατά τα φαινόμενα. τα όσα διαβάζει είναι «πραγματικά».μέσα στον. Tolkien στην ομιλία του Σχετικά με τα Παραμύθια. 1992. Φάνταζυ: Ο καθηγητής και συγγραφέας J. το 1938. Ring. Στο A Kidnapping (1995) ο πρωταγωνιστής πληρώνει λύτρα στους απαγωγείς για το ψηφιακό αντίγραφο της γυναίκας του. σε μια δημιουργεί επικοινωνούν αποκαλυψιακή νοήμονες με την ανατροπή της πραγματικότητας. έστω κι αν η με σάρκα και οστά σύζυγός του πλάι του! Ο Dan Simmons στη διλογία Ίλιον (2003) και Όλυμπος (2005) μας προσφέρει μια αναπαράσταση του Τρωικού Πολέμου ο οποίος είναι αληθινός. είναι σύμφωνα με τους νόμους αυτού του κόσμου». μαζί με ρομπότ που αναλύουν Προυστ και Σαίξπηρ. δομημένο περιβάλλον. Τα αναγνωριστικά σημεία του φάνταζυ είναι η προσμέτρηση του φανταστικού στοιχείου σ’ ένα.R. 1994). Στο διήγημα Reasons to be Careful (1997) εξετάζει τις ηθικές και υπαρξιακές συνέπειες της χρήσης μιας ιατρικής μεθόδου με την οποία ο ασθενής μπορεί να ελέγχει κατά βούληση τα συναισθήματά του. γράφει για μια γαλαξιακή αναμέτρηση μεταξύ ασύλληπτων εξωγήινων όντων που δρασκελίζουν νεφελώματα. Στη Μουσική του Αίματος (1985) του Greg Bear. εσωτερικά. Πηγή:Αφιέρωμα «Λογοτεχνία του Φανταστικού» στο περιοδικό ΔΙΑΒΑΖΩ. μικροοργανισμούς οι ανθρωπότητα οδηγούν και οποίοι ένας βιολόγος εξελίσσονται. τεύχος 464. μια φιλήδονη. Αυτή είναι και η ουσία του είδους. τον Πρόσπερο και Άριελ. πράσινα ανθρωπάκια. τρώνε ήλιους και χρησιμοποιούν το ταξίδι στο χρόνο σαν όπλο. άρθρο «Η αγγλόφωνη Λογοτεχνία της Επιστημονικής Φαντασίας σήμερα» του Χριστόδουλου Λιθαρή (σελ.98-100) iii.

όπως ο Διγενής Ακρίτας. του Χάουφ και των αδελφών Grimm. το φανταστικό δεν υπάρχει χωρίς περιορισμούς. δηλαδή η εξιστόρηση των παράτολμων άθλων γενναίων ηρώων μέσα σε φανταστικούς κόσμους όπου ο μύθος και το υπερφυσικό ανακατεύονται με την πραγματικότητα. ό.πραγματικό κόσμο. η Ηρωική Φαντασία (Heroic Fantasy). είναι συνυφασμένο με την ανθρώπινη ιστορία. Οι μαγικές δυνάμεις πρέπει να έχουν κάποιο κόστος – μια θυσία εκ μέρους του ήρωα. η Ιστορική Φαντασία (Historic Fantasy). η Επιστημονικίζουσα Φαντασία (Science Fantasy) – η μείξη φάνταζυ και ΕΦ –. Παραδείγματα πρότερου φάνταζυ αποτελούν η Ιλιάδα κι η Οδύσσεια. η Σύγχρονη Φαντασία (Contemporary Fantasy). το ασσυροβαβυλωνιακό Έπος του Γκιλγκαμές. η λατινική Αινιάδα. και σ’ αυτήν την κατηγορία συναντούμε μυριάδες υποκατηγορίες. κάποιες απ’ τις οποίες τις μοιράζονται: η Εναλλακτική Ιστορία (Alternate History). στοιχεία (βλ. Όπως και στην ΕΦ. Κι όμως. ο Μαινόμενος Ορλάνδος και ο Θάνατος του Αρθούρου. -29- . Σκοτεινή Φαντασία (Dark Fantasy) – μία μείξη φάνταζυ και τρόμου –. το τευτονικό έπος των Νιμπελούνγκεν (απ’ το οποίο εμπνεύστηκε το σύγχρονο comic φαντασίας Το Δαχτυλίδι των Νιμπελούνγκεν). όσο για θεματική του φάνταζυ. Για να είναι σωστά δομημένη η ιστορία. η ινδική Μαχαμπχαράντα. δε μιλάμε τόσο για είδη. η Κωμική Φαντασία (Comic Fantasy) κ. η Ανώτερη Φαντασία (High Fantasy). τα κλασικά παιδικά παραμύθια του Hans Christian Andersen. φανταστικά.ά. η Μυθική Φαντασία (Mythic Fantasy). ή μπορεί να συμβαίνει μέσα σ’ έναν εξ ολοκλήρου δημιουργημένο κόσμο όπου αυτά τα φανταστικά στοιχεία αποτελούν μέρος του συνόλου κι όχι μια εξωπραγματική συγκυρία. Και πάλι. η Κατώτερη Φαντασία (Low Fantasy). να παίζει κάποιο σημαντικό ρόλο στην πλοκή: τα όρια του υπερφυσικού επιτρέπουν τις μάχες μεταξύ των ηρώων και των αντιπάλων τους. και κατέληξε στις έντεχνες αφηγήσεις των μεγάλων σύγχρονων λογοτεχνών.π. Το Φάνταζυ. μπορεί να τραβήξει [το φανταστικό] μέσα σ’ έναν κόσμο με τέτοια. Το Υφαντό της Φιόναβαρ). όπως ο Tolkien με τον Άρχοντα των Δαχτυλιδιών. τα μεσαιωνικά ρομαντικά μυθιστορήματα. το υπερφυσικό στοιχείο πρέπει να έχει νόημα. η Ρομαντική Φαντασία (Romantic Fantasy).

τεράτων και εξωτικών έλλογων φυλών. του Robert Erwin Howard (1906-1936) και του John Ronald Reul Tolkien.R. «Μόδα» των τελευταίων ετών στο φάνταζυ είναι οι πολλαπλές οπτικές γωνίες και η πληθώρα των ηρώων. Σε κάθε κεφάλαιο εκτίθενται οι απόψεις. Ο πρώτος είναι ο δημιουργός του Κόναν του Βάρβαρου. Ο δεύτερος είναι ο συγγραφέας του διασημότερου – ίσως – έργου ηρωικής φαντασίας. 3. χλωρίδα και πανίδα. υπάρχει ένας πολιτισμός που δε διαθέτει αναπτυγμένη τεχνολογία κι ο οποίος τις περισσότερες φορές θυμίζει την ιστορική περίοδο του ευρωπαϊκού μεσαίωνα ή της αναγέννησης. Αυτοί οι δύο επηρέασαν τη μετέπειτα εξέλιξη του είδους: υφολογικά και τυπολογικά. σε κάθε φάνταζυ έργο υπάρχει ένας λεπτομερώς περιγραφόμενος κόσμος έξω και πέρα απ’ τον δικό μας. απόψεις και διηγήματα» του Γιώργου Πολ. του Άρχοντα των Δαχτυλιδιών. στη σειρά Το Παιχνίδι της Φωτιάς και του Πάγου του George R. Martin. ενός ήρωα που έμελλε να αποτελέσει το πρότυπο για αμέτρητες καλές ή κακές απομιμήσεις στη διάρκεια του δεύτερου μισού του 20ού αιώνα. στην πραγματικότητα. το φάνταζυ είναι ένα λογοτεχνικό είδος που ανάγεται στα αρχαία έπη και στα μεσαιωνικά ρομαντικά μυθιστορήματα. ιστορία. εκτυλίσσεται ένας μεγάλος πόλεμος στα επτά βασίλεια – τον κόσμο που δημιούργησε ο συγγραφέας – για την επικράτηση του ενός έναντι των υπολοίπων. με τον Ουροβόρο Όφι και ο James Campel με έργα όπως ο Γιούργκεν και το Ασημένιο Άτι. -30- .Διακρίνουμε το φάνταζυ από τις άλλες δύο κατηγορίες με τρία ιδιαίτερα χαρακτηριστικά: 1. πρέπει να τη θεωρήσουμε απόγονο του αγγλοσαξονικού κόσμου και ουσιαστικά δύο συγγραφέων. Παπαδάκη. Για παράδειγμα. ο William Morris με το Πηγάδι στην Άκρη του Κόσμου και το Νερό του Θαυμαστού Νησιού. 2. Αν και όπως ήδη αναφέρθηκε. Το Σπαθί του Βέλεραν και Το Βιβλίο των Θαυμάτων. δαιμόνων. όπως ο λόρδος Dunsany48 με τα έργα του Οι Θεοί της Πεγκάνα. μάγων. οι σκέψεις και τα συναισθήματα καθενός απ’ τους χαρακτήρες ξεχωριστά σε γ’ ενικό πρόσωπο. Με τη μορφή που έχει σήμερα. όμως. ο Eric Edison. Οι επιρροές του Τόλκιν προέρχονταν συγγραφείς των τελών του 19 ου από τους ρομαντικούς αιώνα και των αρχών του 20ού. έχουμε μια έντονη παρουσία του υπερφυσικού με τη μορφή θεών. στο 1ο κεφάλαιο τον Stark – άρχοντα του 48 Ψευδώνυμο του Edward Plankett. Πηγή: «Οι Δρόμοι του Φανταστικού: θεωρητικές προσεγγίσεις. Βλέπουμε. που μοιράζονται τον φανταστικό αυτό κόσμο με τους ανθρώπους. δηλαδή. με ιδιαίτερη γεωγραφία. ως αυτόνομη και ξεχωριστή λογοτεχνική κατηγορία δημιουργήθηκε στις αρχές του 20ού αιώνα.

Άλλο παράδειγμα παρόμοιας αφηγηματικής49 τεχνικής είναι το έργο του Steven Erikson The Malazan Book of the Fallen. τα τρία αυτά είδη μπλέκονται και αλληλοσυμπληρώνονται ώστε να συνθέσουν την ευρύτερη κατηγορία της Λογοτεχνίας του Φανταστικού. ένας κεντρικός χαρακτήρας σημαντικότερος απ’ όλους τους υπόλοιπους. R. Stephen R. Tanith Lee. Οι κατηγορίες αυτές υπάρχουν ώστε να διευκολύνουν τη μελέτη μας. George R. Lewis. 49 Naratologie: Ο όρος προτάθηκε από τον Τζβέταν Τόντοροφ το 1969. Jim Butcher. Gregory Keyes. -31- . και γι’ αυτό δε θα ‘πρεπε να θεωρηθούν ως στενά. Megan Lindholm. J. Όπως υποστηρίζει κι ο Άρθουρ Κλαρκ – ένας απ’ τους μεγαλύτερους συγγραφείς επιστημονικής φαντασίας του 20ού αιώνα – «Οποιαδήποτε ικανά προηγμένη τεχνολογία δεν ξεχωρίζει σε τίποτα από τη μαγεία». στο 3ο τη Cersei – την άκαρδη βασίλισσα κ. Terry Pratchett κ. δηλαδή. οι ήρωες είναι ισάξιοι: δεν υπάρχει.ά. Terry Brooks. Shannon Hale. Jacqueline Carey. Neil Gaiman. Όλοι αυτοί οι χαρακτήρες – κι αυτοί που δεν αναφέρθηκαν – παίζουν σημαντικό ρόλο στην πλοκή της ιστορίας. James Thurber. με το ποιον συμπαθεί ο εκάστοτε αναγνώστης. Όπως φαίνεται από τα παραπάνω. J. Eddison.ο. Susan Cooper. Emma Bull. Hideyuki Kikuchi. Keith Roberts. R. Robin McKinley. Martin. στο 2ο τον John Snow – τον μπάσταρδο γιο του Stark. Charles de Lint. Rowling. China Mieville. Lloyd Alexander. Christopher Paolini. Robert Jordan. K. E. Poul Anderson. Άσχετα. Kentaro Miura. Αντιπρόσωποι του μοντέρνου φάνταζυ είναι οι εξής: Randall Garrett. Patricia Wrede. περιορισμένα καλούπια του φανταστικού. Tolkien. R. George MacDonald. R.βόρειου βασιλείου. Charles de Lint. C.κ. Guy Gavriel Kay. S. Donaldson.

η προώθηση της επικοινωνίας και επαφής των προσώπων που ενδιαφέρονται γι’ αυτό. περισσότερα σ. ιδρύεται ο Πολιτιστικός – Φιλολογικός Σύλλογος Φίλων του Τόλκιν: «Τhe Prancing Pony52». σύλλογοι κ. Ιστορίας και Παιχνιδιών Στρατηγικής (ΕΣΦΙΠΣ). ο Ελληνικός Σύλλογος Παιχνιδιών Ρόλων και Στρατηγικής (ΕΣΠΑΙΡΟΣ) κ.Μέρος Τρίτο: Η παρουσία της Λογοτεχνίας του Φανταστικού στην Ελλάδα Η Λογοτεχνία του Φανταστικού κάνει αισθητή την παρουσία της στην Ελλάδα με διάφορους τρόπους: μεταφρασμένα και ελληνικά βιβλία. Τον Απρίλιο του 1997 δημιουργείται η Λέσχη Φανταστικού στα Ιωάννινα. άρθρα σε εφημερίδες και περιοδικά γενικού περιεχομένου.όπως ο Ελληνικός Σύλλογος Φαντασίας. τα οποία συζητούν τη δημιουργία μιας λέσχης με σκοπό την προώθηση της Λογοτεχνίας. Σκοπός του Σωματείου είναι η μελέτη του συγγραφικού έργου του John Ronald Reuel Tolkien. Διάφοροι άλλοι σύλλογοι . Το Σωματείο αυτό δεν έχει κερδοσκοπικό ή επαγγελματικό χαρακτήρα. η ανάπτυξη και διάδοση αυτού στην ελληνική επικράτεια.nikostheodorou.alef.gr/greek/various/20070404_alef_id. του Κινηματογράφου και των Τεχνών. της παρούσας εργασίας).html http://www.pdf 52 Το «Prancing Pony» είναι η αναφερόμενη ονομασία ενός πανδοχείου στο πρώτο βιβλίο της τριλογίας του έργου Άρχοντας των Δαχτυλιδιών του Τόλκιν. 51 -32- . Τον Ιανουάριο του 2003 εκδίδεται για πρώτη φορά το περιοδικό της λέσχης Φανταστικά Χρονικά. αλλά δεν 50 http://www. Το 1998 ιδρύεται η Αθηναϊκή Λέσχη Επιστημονικής Φαντασίας51 (ΑΛΕΦ).ά. Το 2001 εκδίδουν το πρώτο τεύχος του περιοδικού τους Οι Δραματουργοί των Γιανν50 (βλ. ένας μη κερδοσκοπικός σύλλογος με σκοπό την ανάπτυξη και διάδοση της Ελληνικής Επιστημονικής Φαντασίας και των τεχνών του Φανταστικού. του οποίου η κυκλοφορία συνεχίζεται μέχρι και to 2005. στο χώρο του Φανταστικού. Την 5η Οκτωβρίου του 2002. ο Σύλλογος Φαντασίας Θέρμης. γενικότερα. Θεοδώρου συγκεντρώνονται 17 άτομα. περιοδικά αφιερωμένα στο είδος.gr/lesxi1gr. – δρουν στην Ελλάδα. Με πρωτοβουλία του Νίκου Χρ.ά. εκδηλώσεις.

για τους ενδιαφερόμενους. Το Σάβανο της Χιονάτης (2000) του Κυριάκου Αθανασιάδη κ. Με ρεαλιστική αμεσότητα ο συγγραφέας περιγράφει τη μεταμόρφωση ενός ανθρώπου σε πίθηκο και την επαναφορά του σε άνθρωπο. συμβάλλουν στη διάδοσή του. Παραπέμπω στο βιβλίο Το Ελληνικό Φανταστικό Διήγημα: Ανθολόγηση του Μάκη Πανώριου (εκδόσεις Αίολος) και στην ηλεκτρονική βάση Altfactor54. Μυτιλήνη). Λόγω του όγκου των πληροφοριών δε θα αναφερθούν στο παρόν έργο. Επίσης. 2003. 53 54 http://www.Φ. στα Γιάννενα (26 Μαρτίου. έχει ύψος τρεις χιλιάδες πήχεις και ταξιδεύει στο διάστημα με το υπερτέλειο «ατμόπλοιόν» του. Τέτοια είναι το βιβλιοπωλείο Η Άνωστη Καντάθ στη Θεσσαλονίκη.iconotopia. Για παράδειγμα. η 1η Πανελλήνια Συνάντηση Συγγραφέων και Φίλων της Ε. Καραγάτση. Το Πηγάδι. Όσων αφορά τα βιβλία – μεταφρασμένα και Ελληνικά έχουν γίνει αρκετές προσπάθειες καταλογογράφησής τους.ά. Πιο ολοκληρωμένο δείγμα νεοελληνικής φανταστικής λογοτεχνίας είναι το πεζογράφημα Ο Πίθηκος Ξουθ ή Τα Ήθη του Αιώνος (1848). Από τη Γη στον Άρη (1929) του Δημοσθένη Βουτυρά. Εις το Φως της Ημέρας (1933) του Κωνσταντίνου Καβάφη. κάτοικος του πλανήτη Δία.ath. Το Αγγέλιασμα (1973) του Βασίλη Βασιλικού. Ο Γρασαδόρος (1960) του Ρένου Αποστολίδη. Ένας Χαμένος Κόσμος (1943) του Μ.org/?show=bio http://altfactor. φέρνοντας σε επαφή τους φίλους και τους δημιουργούς του είδους. 2005).ασχολούνται εξ ολοκλήρου με τη Λογοτεχνία του Φανταστικού και γι’ αυτό δε θα εξεταστούν διεξοδικά εδώ. το 1ο Διεθνές Συνέδριο για τη μελέτη της Θεωρίας και Ιστορίας των Κόμικς53 με τίτλο «Αποχρώσεις δύο Κόσμων: Κόμικς και [Επιστημονική] Φαντασία» (20-22 Μαΐου. λειτουργούν ειδικά βιβλιοπωλεία μόνο για το Φανταστικό όπως και Εκδοτικοί Οίκοι. πολλές εκδηλώσεις του Φανταστικού που πραγματοποιούνται. Τα Χειρόγραφα του Μανουέλ Σαλίνας (1987) του Τάσου Ρούσου. του Παναγιώτη Σούτσου: ο εξωγήινος ήρωάς του.cx/publications -33- . η τριλογία Το Φύλλο. του Ιάκωβου Γ. Προσεδαφίζεται στην Ελλάδα για να διαπιστώσει και να σχολιάσει τα κακώς κείμενά της. Ενδεικτικά αναφέρω: Pedro Casas (1919) του Φώτη Κόντογλου. Ιχώρ (1936) του Γιώργου Δενδρινού. Πιτσιπίου. Φυσικά. Ένα από τα πρώτα δείγματα νεοελληνικής επιστημονικής φαντασίας είναι το διήγημα Τρισχιλιόπηχος (1833).

Παπαδημητρίου) Μεταφράσεις: Γιώργος Τσουκαλάς Αστυνομική περιπέτεια με ΕΦ • «ΥΠΕΡΑΝΘΡΩΠΟΣ» (1957): Εβδομαδιαία Διαπλανητική Εκδοσις Εκδότης: Γενικαί Εκδοτικαί Επιχειρήσεις Ο. εκδίδουν μόνο κόμικς και μυθιστορήματα Φανταστικής Λογοτεχνίας και Εσωτερισμού.) εκδίδουν επίσης βιβλία Φανταστικής Λογοτεχνίας αλλά μόνο περιστασιακά. Ακολουθώντας τη μακρά παράδοση των Αμερικανικών και Αγγλικών εντύπων και περιοδικών με θεματική το Φανταστικό.ά. ιστορία στον τομέα αυτό. Ψυχογιός κ. μικρή μεν αξιόλογη δε. Αίολος. τα συγκεκριμένα περιοδικά συνεχίζουν την κυκλοφορία τους. Πετρίτης (Ν.το Cube και το Solaris στην Αθήνα. Γεωργιάδης & Σία) Διεύθυνση: Στ. Ανεμοδουράς . Καταλογογράφηση των ελληνικών εντύπων της Λογοτεχνίας του Φανταστικού από το 1930 έως και το 200755: ΕΛΛΗΝΙΚΑ PULP ΠΕΡΙΟΔΙΚΑ ΕΦ (ΛΑΪΚΕΣ ΠΕΡΙΟΔΙΚΕΣ ΕΚΔΟΣΕΙΣ) (Περίοδος: 1930 – 1960) • «ΧΑΛΥΒΔΙΝΟΣ ΑΝΘΡΩΠΟΣ» (1931) Εκδοτικός Οίκος: ΑΣΤΗΡ (Απ. ΠΑΡΑ ΠΕΝΤΕ.50Χ17. Παρακάτω.50. Μαράκης) Σχήμα 12.χ. η Ελλάδα έχει παρουσιάσει μια. σελ. Άλλοι εκδοτικοί οίκοι (π.Ε. σελ. οι εκδόσεις Ψυχής τα Λαμπυρίσματα κ. Σαρρής Κείμενα: Γ. 36 55 Μέχρι και το 2007.Γ. όταν γράφτηκαν αυτές οι γραμμές.50. Οι Εκδόσεις Anubis. • «ΤΑΝ Ο ΥΠΕΡΚΟΣΜIΟΣ» (1953): Aυτοτελή βιβλία Φανταστικών Περιπετειών Εκδότης .(Στ. -34- .50Χ17. Γαληνός (Γιώργος Μαρμαρίδης) Σχήμα 12.ά.Διευθυντής: Ν. Ανεμοδουράς Κείμενα: Π. 36. ακολουθεί μια προσπάθεια καταλογογράφησής τους.

36.50Χ17. Γεωργιάδης & Σία) Κείμενα: Θάνος Αστρίτης (= Στ. Παπαδημητρίου & Υιός) -35- Γ.50.50Χ17.50 Χ 17.Ε. • «ΠΛΑΝΗΤΑΝΘΡΩΠΟΣ» (1958): Eβδομαδιαία Βιβλία Αυτοτελών Περιπετειών Εκδότης: Γενικαί Εκδοτικαί Επιχειρήσεις Γεωργιάδης & Σία) Διεύθυνση: Στ. 36.50Χ17. σελ. • - «Ο ΜΙΚΡΟΣ ΦΑΝΤΟΜΑΣ» (1959): Εβδομαδιαίο Περιοδικό Αστυνομικών Περιπετειών Εκδότης: Εκδοτικός Οίκος Άγκυρας (Απολλ. • Ο. (Στ. σελ. σελ. σελ. 36. 36.(Στ. Αυτοτελή Επιχειρήσεις (1951): Ο.50. σελ. Ανεμοδουράς Κείμενα: Γ.(Στ.50Χ17.Ε. 36.50. Ανεμοδουράς Κείμενα: Γιώργος Μαρμαρίδης Σχήμα: 12.Ε.Ε. Εβδομαδιαίο Βιβλία Ανεμοδουράς - Γ.50. Πετρίτης (Ν. «ΚΕΡΑΥΝΟΣ» (1954): Παράξενο Μυθιστόρημα για παιδιά Εκδότης: Γενικαί Εκδοτικαί Γεωργιάδης & Σία) Διεύθυνση: Στ. Ανεμοδουράς Κείμενα: Πότης Στρατίκης Σχήμα: 12. Μαράκης) Σχήμα: 12.50Χ17.(Στ. • «ΙΠΤΑΜΕΝΟ Περιπετειών ΒΕΛΟΣ» «Ο ΥΠΕΡΑΝΘΡΩΠΟΣ» Περιοδικό Επιχειρήσεις (1956): Εκδότης: Γενικαί Εκδοτικαί Γεωργιάδης & Σία) Διεύθυνση: Στ. Ανεμοδουράς) Σχήμα 12. Μαρμαρίδης Σχήμα: 12. - Γ.Διευθυντής: Γιώργος Σαμαράς Σχήμα: 12. • Ανεμοδουράς - Γ.Ε. σελ. . Εικονογραφημένο Εκδότης: Γενικαί Εκδοτικαί Επιχειρήσεις Ο.Ο ΝΕΟΣ ΥΠΕΡΑΝΘΡΩΠΟΣ» (1954): Αυτοτελή Βιβλία Περιπετειών Εκδότης: Γενικαί Εκδοτικαί Επιχειρήσεις Γεωργιάδης & Σία) Διεύθυνση: Στ.50.(Στ. 36. Ανεμοδουράς Κείμενα: Π. Ανεμοδουράς «ΔΙΑΠΛΑΝΗΤΙΚΕΣ ΠΕΡΙΠΕΤΕΙΕΣ» (1958): Εβδομαδιαίο Περιοδικό Εκδότης .• ΓΕΡΑΚΙ . Ανεμοδουράς . Ανεμοδουράς Εβδομαδιαία Ο. • Ο.50.Γ.

Ρούτσος Σχήμα: 12.00.50 x 24. Η βασική ιδέα του στηρίζεται σε μια μηχανή τηλεμεταφοράς.00 x 20. Λάζος Διεύθυνση: Μάκης Πανώριος Δ/ντής Σύνταξης: Χρήστος Δ.50 x 28.Κείμενα: Στέλιος Ανεμοδουράς Σχήμα: 12. .50 x 27. Ανεμοδουράς Γεωργιάδης & Σία) Διεύθυνση . • « Ο ΕΙΚΟΝΟΓΡΑΦΗΜΕΝΟΣ ΥΠΕΡΑΝΘΡΩΠΟΣ» (1959): 15ήμερα Εικονογραφημένα τεύχη Εκδότης: Γενικαί Εκδοτικαί Επιχειρήσεις Ο. - ΠΕΡΙΟΔΙΚΑ ΦΑΝΤΑΣΤΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ (1960-2007) • «ΑΝΔΡΟΜΕΔΑ» (1977): Περιοδικό Επιστημονικής Φαντασίας και Φαντασίας Ιδιοκτησία: Χρυσή Τομή . Λάζος Σχήμα: 21. σελ.50Χ17.(Στ. 66.50.20 -36- Γ. σελ. Μαστοράκης Αρχισυντάκτης: Εμμανουήλ Σταυρακάκης Σχήμα 20. 1993):Μηναίο περιοδικό επιστημονικής φαντασίας Εκδότης-Διευθυντής: Άγγελος Ε. σελ.50.Χρήστος Δ. • «N O V A» (Περίδος Α.00 Περίοδος Β (Νέα σειρά.Κείμενα: Ν.Ε.50 Περίοδος Γ (1989-1990) Σχήμα 14. 36 (κείμενο) + 16 (εικονογράφηση). 36. 1996-1999) Εκδόσεις: Vita Brevis /Παρά Πέντε Εκδότης: Γιώργος Μπαζίνας Υπεύθυνος Ύλης: Χριστόδουλος Λιθαρής Σχήμα 21.00 x 28.00 x 27.40 Περίοδος Δ (Άλλη εποχή.50Χ17. 1978 και Περίοδος Β. 1988-1989) Σχήμα 20.00 • «ΑΠΑΓΟΡΕΥΜΕΝΟΣ ΠΛΑΝΗΤΗΣ»: Το Περιοδικό της Επιστημονικής Φαντασίας Περίοδος Α (1987-1988) Ιδιοκτησία: Ars Longa Εκδότης: Γιώργος Μπαζίνας Υπεύθυνος Σύνταξης: Δημήτρης Αρβανίτης Σχήμα 16.

• «C Y B O R G» (1990-1995) Περίοδος Α Φανταστική Λογοτεχνία Εκδότες: Χρήστος Δ. με δικά τους έξοδα. με μικρή διανομή και με τύπωση περιορισμένων κομματιών) (1960-2007) • «QUARK» (1985) Εκδότης: Παναγιώτης Σκαβιάνης Σχήμα 19. • «Κ Ο Σ Μ Ι Κ Η Δ Ι Α Σ Τ Α Σ Η» (2000-2005): Τριμηνιαίο περιοδικό Επιστήμης.80 Fanzine56 με φωτοτυπική μέθοδο. Νεκτάριος Χρυσός.00 εκ.50 x 25.60 x 20.70 • «ΣΥΜΠΑΝΤΙΚΕΣ ΔΙΑΔΡΟΜΕΣ» (2005-2007) Ιδιοκτησία – Εκδότης: Γιώργος Σωτήρχος Συντακτική Ομάδα: Παύλος Γκάσταρης.50 x 19. -37- . Ευθυμία Ε. Κιάρα Καλουντζή Τόμος «Συμπαντικές Διαδρομές» (2007): σελ. οι οπαδοί του είδους και συνήθως περιέχει κείμενα των ίδιων. Λάζος . Γιάννης Πλιώτας.Κώστας Κουτσούκος 56 Fanzine: ονομάζονται τα περιοδικά εκείνα που εκδίδουν. Δεσποτάκη.• «ΠΛΕΙΑΔΕΣ» (1995-1997):Το Ελληνικό Περιοδικό της επιστημονικής φαντασίας Εκδότης: Alien Επιμέλεια ύλης: Φανταστικοί Αργοναύτες Σχήμα 14.50 εκ.80 Χ 20. Λογοτεχνίας & Τέχνης του Φανταστικού Ιδιοκτησία – Εκδότης: Γιάννης Λίταινας Αρχισυντάκτης: Παύλος Γκάσταρης Σχήμα: 14. Ανθίππη Φιαμού. 500 SMALLPRESS ΠΕΡΙΟΔΙΚΑ ΦΑΝΤΑΣΤΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ (περιοδικά χαμηλής ποιότητας σε εκτύπωση. • «ASIMOV’S SCIENCE FICTION» (1997) Εκδότης: Γιάννης Καραιωσηφόγλου Σχήμα 12.

32 ΠΕΡΙΟΔΙΚΑ ΤΟΥ ΦΑΝΤΑΣΤΙΚΟΥ (1960-2007) • «Α Ν Α Λ Ο Γ Ι Ο» (1976-1977): Μηνιαίο περιοδικό Επιστήμης και Επιστημονικής φαντασίας Ιδιοκτησία: "Τεχνικές Εκδόσεις Ε.00 x 20. σελ. Συνεργάτης έκδοσης: Γιώργος Μαυροειδής." Εκδότης: Κώστας Καβαθάς.00 x 25.Π. Αρχισυνταξία. Γούλας.40 εκ. Αρχισυντάκτης: Πητ Κωνσταντέας Σχήμα 14.50 • «sf * [an]» (1998): προσεγγίσεις στη λογοτεχνία και στην κριτική του φανταστικού Εκδότης: Οξύ – Ακτή ΕΠΕ Συντακτική Ομάδα: Γιάννης Ανδρέου.80 εκ. Θεοδώρου • «ΕΦ ΖΙΝ» (2002-2007): Φανζίν Επιστημονικής Φαντασίας Εκδότης – Αρχισυντάκτης: Δημήτρης Σπυρίδωνος Ασπρόμαυρο fanzine σε φωτοτυπίες. Θανάσης Γιαννακόπουλος Σχήμα 14. Σχήμα 15.Ε.20 x 29. • «ΧΩΡΟΧΡΟΝΟΣ» (1994-1995): Τρίμηνη (πειραματική) έκδοση για τη Λογοτεχνία του Φανταστικού Έκδοση: "Απειρον" Διεύθυνση: Διαμαντής Φλωράκης Σχήμα 21. με έγχρωμο εξώφυλλο. Επιμέλεια Τεύχους και Εξωφύλλου: Νίκος Χρ.80 • «BIG BANG» (1997-2001): Περιοδικό Φανταστικού Αρχισυντάκτης: Γιώργος Χ.40 εκ.Σ. της Λέσχης του Φανταστικού Ιωαννίνων.00 x 20. Σπύρος Βρετός. Ασπρόμαυρο fanzine • «ΟΙ ΔΡΑΜΑΤΟΥΡΓΟΙ ΤΩΝ ΓΙΑΝΝ» (2001) Έκδοση: το Δ.00 εκ.00 x 25.50 x 23.Σχήμα 18. -38- . Περίοδος Β Λογοτεχνία του Φανταστικού Εκδότης: Κώστας Κουτσούκος Σχήμα 18.

50 • «ΑΣΤΡΙΚΗ ΕΠΑΦΗ UFO»: Μηνιαίο περιοδικό UFOλογίας και Διαστημικών Ερευνών Περίοδος Α!: Εκδότης-Διευθυντής: Δήμητρα Σπηλιωτοπούλου Περίοδος Β!: Εκδότης-Διευθυντής: Σωκράτης Αικατερινίδης Σχήμα 21.Λ. Νίκος Μανούσος Σύνταξη: Ιωάννης Μοσχονάς. • «FANTASY HEROES» (2006-2007): Το περιοδικό των εκδόσεων Anubis. Αναστάσης Δερμάνης.Ε. ΑΓΓΛΟΦΩΝΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΠΕΡΙΟΔΙΚΑ ΦΑΝΤΑΣΤΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ (1960-2007) • «UNIVERSE PATHWAYS» (2006-2007): Η αγγλόφωνη έκδοση του περιοδικού «ΣΥΜΠΑΝΤΙΚΕΣ ΔΙΑΔΡΟΜΕΣ» (βλ. παραπάνω σελ.• «Φ Α Ν Τ Α Σ Τ Ι Κ Α Χ Ρ Ο Ν Ι Κ Α» (2003-2007): Το Περιοδικό της Επιστημονικής Φαντασίας. Μια Έκδοση της Α.Φ.Χρήστος Δ.). black and white interior ink ΑΛΛΑ ΠΕΡΙΟΔΙΚΑ (1960-2007) • «ΑΙΝΙΓΜΑΤΑ ΤΟΥ ΣΥΜΠΑΝΤΟΣ» (19751981): Μηνιαίο περιοδικό για την έρευνα του αγνώστου Ιδιοκτησία: Εκδόσεις "Χρυσή Τομή" . ***Τυπώνεται σε τυπογραφείο αλλά μόνο σε 50 κομμάτια. Εκδότης: Anubis Comics. perfect binding. Λάζος Σχήμα 20. Μάνος Νικολάου. Χάρης Κλάδης. Λάζος Διευθυντής: Σπύρος Αλεβιζόπουλος Διευθυντής Σύνταξης: Χρήστος Δ. Εκδότης: Αθηναική Λέσχη Επιστημονικής Φαντασίας Αρχισυντάκτης: Χριστόδουλος Λιθαρής Σχήμα: Α5 • «2012» (2007): Fanzin που εκδίδει το βιβλιοπωλείο Cube.50 x 27.60 -39- . Εκδότης: Γιώργος Σωτήρχος Γλώσσα: Αγγλικά Σχήμα: 244 pages. 6" x 9".50 x 27. Ιωάννης Μαραθάκης.

φ. Περιοδικό πληροφορική.• «PIXEL» (1984): Μηνιαίο περιοδικό για Home-Users. Άλλη ονομασία: «Digest». -40- . Βαγγέλης Μωλαδάκης. που είχε πληθώρα τίτλων βασισμένων στην φανταστική λογοτεχνία Ιδιοκτησία: Compupress Ε. Προκόβας. Εκδότης: Νίκος Μανούσος Διευθυντής σύνταξης: Γιάννης Καραϊωσηφόγλου Σχήμα 20. Ιδιοκτησία: Χ. Κυκλοφορεί με το φύλο της Τετάρτης και δημοσιεύει σε κάθε τεύχος ένα διήγημα επιστημονικής φαντασίας κυρίως από ξένους συγγραφείς.Ε. Ν. Μαρίνα Λώμη. Γιώργος Μαθόπουλος • «ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΕΣΧΗ ΤΟΥ ΦΑΝΤΑΣΤΙΚΟΥ» (1996-1997): NEWSLETTER58 Εκδότης: Ελληνική Λέσχη του Φανταστικού (Θεσσαλονίκη) Σχήμα: Α4 Fanzine • «9» (2001-2007): Περιοδική Έκδοση Κόμικς & Επιστημονικής Φαντασίας. Δημοσίευσε διηγήματα ε.Π. Εκδότης: Αθηναϊκή Λέσχη Φίλων του Σταρ Τρεκ Σχήμα 21. Ένθετο της καθημερινής εφημερίδας ΕΛΕΥΘΕΡΩΤΥΠΙΑΣ.80 x 27. Δημήτρης Αρβανίτης. εταιρίας παιχνιδιών για υπολογιστές. Γιώργος Μπαζίνας Γράφουν: Λιλή Ιωαννίδου.Ε. Τεγόπουλος Εκδόσεις Α. 58 Newsletter είναι μια μορφή ενημέρωσης των μελών μιας ομάδας ή συλλόγου όσων αφορά το χόμπι τους.70 Fanzine • «ΕΠΟΜΕΝΗ ΜΕΡΑ» (1985-1986): Διαφορετικό Περιοδικό Κόμικς. Εκδότης: ARS LONGA.Κ.00 x 29.50 • «ΕΣΩΤΕΡΙΚΟ ΔΙΑΣΤΗΜΑ» (1989) Εκδότης: Μια παραγωγή από το φανζίν «Ηλεκτρικό Μαχαίρι» Σχήμα: Β5 Fanzine • «TREK NEWS» (1992-1995): Έκδοση fanzine της Αθηναϊκής Λέσχης φίλων του Σταρ Τρεκ57. έλληνων συγγραφέων κυρίως λόγο του Γιάννη Καραϊωσηφόγλου που κυκλοφόρησε την Ελληνική έκδοση του Asimov και ήταν ταυτόχρονα και αντιπρόσωπος στην Ελλάδα της Electronic Arts. Εκδότης: Θανάσης Τεγόπουλος 57 Το Star Trek είναι μια αμερικανική σειρά επιστημονικής φαντασίας με φανατικούς τηλεθεατές ανά τον κόσμο.

-41- .Υπεύθυνος Έκδοσης: Άγγελος Μαστοράκης (ταυτόχρονα και πρόεδρος της ΑΛΕΦ που εκδίδει το περιοδικό Φανταστικά Χρονικά) • «NEWS OF BREE» (2004-2007): Είναι το περιοδικό του Συλλόγου Φίλων Τόλκιν Ελλάδας. εκδότης του περιοδικού Συμπαντικές Διαδρομές. Εκδότης: Πολιτιστικός και Φιλολογικός Σύλλογος Φίλων Τόλκιν. Fanzine • «MYSTERY»: ΜΗΝΙΑΙΟ ΠΕΡΙΟΔΙΚΟ ΜΕΤΑΕΚΔΟΤΙΚΗ Α. Εκδότης – Διευθυντής: Στέφανος Ελμάζης Αρχισυντάκτης: Γιώργος Ιωαννίδης Περιγραφή: περιοδικό του ανεξήγητου από τις εκδόσεις Αρχέτυπο. Για το 2007 ανάγγειλε ότι σε κάθε τεύχος του θα δημοσιεύει μια ιστορία φανταστικής λογοτεχνίας σε μια στήλη που θα ονομάζεται «Η Ζώνη του Λυκόφωτος» Πηγή: Γιώργος Σωτήρχος.Ε.

Αυτό που. γεγονός που δείχνει τη συνέχεια του ενδιαφέροντος για τη Λογοτεχνία του Φανταστικού στο βάθος του χρόνου. πάντοτε θα υπάρχουν σοβαροί θεωρητικοί και κριτικοί της λογοτεχνίας που θα το τοποθετούν στην πλευρά της παραλογοτεχνίας. και τις «υλοποιεί». τα πλαίσια αυτού που παραδοσιακά θεωρείται «λογοτεχνία». όσο η προέκταση της πραγματικότητας. Ενδιαφέρον έχει η άποψη του Howard Philips Lovecraft σε μια επιστολή του προς τον Clark Ashton Smith: «Είναι πραγματικά μια πολύ μεγάλη αδικία. Το φανταστικό διεισδύει στους βαθύτερους ανθρώπινους πόθους και στις πιο μύχιες σκέψεις. από τα πεδία των τεχνών και της τεχνολογίας… Όταν μάλιστα αυτές οι διαθέσεις και επιθυμίες. Το πεζογράφημα είναι ένα είδος που πάντα θα κρίνεται από τη μορφή. που ο άνθρωπος δε θα είναι δυνατόν να αντισταθεί ακόμη για πολύ…» Ο χρόνος θα λέγαμε ότι δικαίωσε τον Lovecraft. Αυτά τα πλαίσια κινούνται μόνο στη σφαίρα του «ορθόδοξου» ή ξεφεύγουν απ’ αυτή. πολύ οικείο». Η θέση του φανταστικού σήμερα είναι διεθνώς σε πολύ καλό σημείο. Αν και το φανταστικό έχει πάψει να είναι το παρεξηγημένο είδος που ήταν κάποτε. Τα πράγματα θα αλλάξουν. την πρωτοτυπία του θέματος και τη δυνατότητα του συγγραφέα να προσεγγίζει το συναισθηματικό κόσμο του αναγνώστη με μαστοριά. αποτελεί σίγουρα την ουσία της αγνής παράξενης λογοτεχνίας.Μέρος Τέταρτο: Το Μέλλον της Λογοτεχνίας του Φανταστικού Κατά τον πατέρα της ψυχανάλυσης Sigmund Freud (1856-1939) «το αλλόκοτο είναι εκείνη η κατηγορία του τρομακτικού που οδηγεί το υποσυνείδητο πίσω σε κάτι. όμως. ήδη από παλιά γνωστό μας. Αυτό το συναίσθημα δεν πρόκειται να αλλάξει στα επόμενα χρόνια. θα ‘ρθει και ο καιρός μας. ο τροχός θα γυρίσει. το περιεχόμενο. αν και πλέον τα φανταστικά και υπερφυσικά διηγήματα ίσως να μην είναι τόσο διαδεδομένα. προσφέρει μια τόσο μεγάλη πρόκληση για τη φαντασία μας. -42- . Αργά ή γρήγορα. το ότι οι κάθε είδους κριτικοί έχουν εξορίσει τη φυσιολογικότατη και παμπάλαια επιθυμία του ανθρώπου για απόδραση από την καθημερινότητα. είναι όχι τόσο η αντίθεση με την πραγματικότητα. αποτελούν ένα πολύ χαρακτηριστικό μέρος του ανθρώπινου συναισθήματος. όσο τότε που οι διανοούμενοι και ο κόσμος πίστευαν στο υπερφυσικό. Ποια είναι. Το αχανές βασίλειο του Αγνώστου. που προσπαθεί να επεκταθεί προς τον κόσμο μας απ’ όλες τις πλευρές. συμπέρασμα το οποίο εκπορεύεται όχι μόνο από την αποδοχή του από την πλατιά μάζα του κινηματογραφόφιλου κοινού. όμως. κατά τη γνώμη μου.

Στη σύγχρονη Ελλάδα υπάρχει ακόμη αυτή η αγκυλωμένη αντίληψη. Η καθιερωμένη αξιολογική αντίληψη ότι είναι καλό επειδή καθρεπτίζει την υπάρχουσα πραγματικότητα. συγκεκριμένα για το φανταστικό. που σήμερα επαληθεύεται σε πολλά σημεία. που θεωρεί τη φανταστική λογοτεχνία παραλογοτεχνία. -43- . πριν από μερικές δεκαετίες το αστυνομικό είδος εθεωρείτο παραλογοτεχνία. βραβεύτηκε από την Εταιρία Ελλήνων Θεατρικών Συγγραφέων για το μεταφραστικό του έργο στη στο αρχαίο δράμα και από την Ακαδημία Αθηνών για το σύνολο της λογοτεχνικής του προσφοράς (Δεκέμβριος 2003). Υπάρχει όμως και η αντίθετη άποψη: το παραμύθι μπορεί να είναι επίσης τρόπος φυγής από τη σκληρή και. Αυτό μάλλον οφείλεται σε άγνοια ή σε ελλιπή πληροφόρηση κοινού. Πολλές φορές συγχέεται με τον Τρόμο. Πιο συχνά μας μιλάει για δύσκολες και οδυνηρές για τον άνθρωπο μελλοντικές καταστάσεις. Agatha Christi και ο Ζωρζ Σιμενόν. Ντάσιελ Χάμετ. Την ίδια σκοπιμότητα μπορούμε ν’ αποδώσουμε στη σύγχρονη φανταστική λογοτεχνία όταν μάλιστα έχει μελλοντολογικό χαρακτήρα. Σπάνια ευαγγελίζεται ευτυχισμένους καιρούς. αλλά είναι στην ουσία ξεχωριστά είδη. Έτσι. η αξία τους μειώνεται. ώσπου εμφανίστηκαν οι Raymond Chandler.αλλά κι από ένα πιο «ελίτ» κοινό. Κατά τον Τάσο Ρούσσο59 – στο άρθρο του Η Λογοτεχνία του Φανταστικού – πολλοί που επιμένουν ν’ απαιτούν από τη λογοτεχνία σκοπούς κι επιδιώξεις που βρίσκονται έξω από τον εαυτό της. Το ίδιο περίπου συνέβη και με το φανταστικό είδος. εφιαλτική πραγματικότητα της ζωής που ζούμε. έχει επεκταθεί. θεωρούν το παραμύθι ως ένα μέσο φυγής από την πραγματικότητα. αλλά εφόσον δεν υπάρχει σύγκριση με την υπόλοιπη πεζογραφία. ένας τόπος μικρής και προσωπικής λύτρωσης. 60 Thriller: είδος που σκοπό έχει να προκαλέσει συγκίνηση και αγωνία στο κοινό του. ως ένα μέσο που αναπτύσσει την ονειροπόληση και όχι τη δράση. τα τελευταία χρόνια έχει αρχίσει να δημιουργείται ένα ειδικό κοινό της φανταστικής λογοτεχνίας κι αυτό οφείλεται στις μεταφράσεις σχετικών έργων από τον αγγλόφωνο κυρίως χώρο. κριτικής και συγγραφέων. δεδομένης και της βράβευσης του Steven King (1947) στις ΗΠΑ με το αντίστοιχο δικό μας κρατικό βραβείο λογοτεχνίας (National Book Award). και το καθιέρωσαν ως αληθινή λογοτεχνική δημιουργία. πολλές φορές. 59 Φιλόλογος και συγγραφέας. είναι το Nebula και το Hugo. Κι όμως. Χαρακτηριστικό παράδειγμα το 1984 του George Orwell. απαξιωτικά όμως. σε άλλα λογοτεχνικά είδη. Τα αντίστοιχα σημαντικά βραβεία ειδικής κατηγορίας. παρά την ύπαρξη του Edgar Allan Poe – ένας αποδεκτά μεγαλοφυής συγγραφέας – το 19ο αιώνα. Αποτελούν σημαντική διάκριση. στις ανάλογες κινηματογραφικές ταινίες και ιδιαίτερα στα μεταφυσικά θρίλερ60.

0.Τόσο στο εξωτερικό όσο και στη χώρα μας. σύμβολα και μύθους για να μας δώσει μια άλλη εικόνα της πραγματικότητας. We’ve abandoned looking outward toward the stars. dominated by terrorist splinter cells and stem cells. It’s a world of mass commercialism. Instead. Κι όμως. Παρόλο που μέσα στο έργο του βλέπουμε μια σχετική «απαξίωση» του είδους. το γεγονός ότι έγινε η μελέτη σημαίνει πολλά. AOL Future 8. we’ve passed through our era of technological progress. μια άλλη πλευρά προσέγγισης των καθημερινών αλλά και των αιώνιων προβλημάτων της ανθρώπινης φύσης. From self-help pop psychology to biotechnology. our future looks grimy and slimy. Καταρχάς η δημιουργία ενός κόσμου εξαρχής διαφορετικού από το δικό μας. our focus has undeniably changed. πολλοί είναι αυτοί που έχουν απορρίψει τη Λογοτεχνία του Φανταστικού ως μια απλή λογοτεχνία φυγής – στις καλύτερες περιπτώσεις – ή ως παραλογοτεχνία – στις χειρότερες. Λογοτεχνία του Φανταστικού. Η καλή Λογοτεχνία του Φανταστικού χρησιμοποιεί πανάρχαια αρχέτυπα . στην πρωτότυπη γλώσσα: Minor Futurism: Where SFF (Science Fiction and Fantasy) is Headed An essay by Gabe Chouinard As a society. with its shiny chrome futurism. αλλά ταυτόχρονα αρκετά αληθοφανούς ώστε να γίνεται πιστευτός. του Τζβέταν Τόντοροφ. Ακολουθεί σχετικό άρθρο του Gabe Chouinard. and have moved into an era of technological refinement. είναι μια πολύ δύσκολη τέχνη και απαιτεί σημαντικές συγγραφικές και λογοτεχνικές ικανότητες. and have turned our gazes inward. θα λέγαμε πως η μελέτη και ενασχόληση ενός αξιέπαινου θεωρητικού. που δημοσιεύτηκε στο διαδίκτυο. -44- . Συμπερασματικά. Gone is the halcyon dream of Progress. είναι κάτι παραπάνω από μια λογοτεχνία φυγής. Το έργο ενός συγγραφέα του φανταστικού δεν έχει καμία αξία αν αυτός δεν καταφέρει να το «ντύσει» με αρκετό ρεαλισμό ώστε ο αναγνώστης να ξεχάσει πως είναι μια απλή επινόηση. όπως έχει εξελιχθεί από τα αρχαιοελληνικά έπη και τις σκανδιναβικές σάγκες μέχρι τα σύγχρονα διηγήματα και μυθιστορήματα. βγάζει τη Λογοτεχνία του Φανταστικού από την αφάνεια.

completely in touch with one another. And yet. Total strangers. (On a positive note. If you’d been there...... It’s an amazing phenomenon.) And yet. since -45- .. who still do their own things. get over there ASAP. It isn’t coming from the publishers. whatever... Few want to ask the questions. This fad. you even know what he looks like. There’s a sale on Adidas shirts in a boutique. or even a pseudo-movement. fewer still want to explore the answers. such questions seem not only inconsequential. Nor is it coming from the writers. this phenomenon.. while there are some good critics out there. Critics certainly aren’t doing it. whole blocks of people simultaneously informed of. How would you like it if your phone buzzed to let you know that someone sexually compatible with you is two tables away in a restaurant? Hell. staring intently at their mobile phones instead of talking into them. who continue to cast aimlessly about in search of the Next Big Thing. 4 out of 5 readers found this paragraph helpful. Not a Movement..So where does that leave the SFF community? Where does that leave literary SFF? As we drift along in post-9/11 publishing torpor. Mizuku is having an off day brewing sake. stay away. There is definite motion in SFF these days. Information passed with blinding speed. it’s possible that you would have noticed the oyayubisoku.. putting out work they’ve always been interested in creating. well. but almost pointless. There’s a riot on Kyoto Street. is an example of what Howard Rheingold refers to as “smart mobs”. you would know that they weren’t crazy — they were text messaging. or “thumb tribe”. If you’d visited Tokyo recently. Shoto Riders just hit the newsstand. completely mobile. the vast majority of criticism is still meaningless pap.. and indicative of strange new social trends that are just getting started.

most people don’t even recognize it as SF. To most. Are you surprised? Recently. There have been multitudes of glorious. noteworthy strides — no injections of innovative life — since the brief flare of Cyberpunk in the Eighties. along with a list of his hobbies. as a branch of literature. no genetic Armageddon on its way. Except it does. underwear size. mystical power of Progress is gone. no humanoid robots trudging to work in the factories so we can all play golf. SF so permeates our society. physical traits. It trundles doggedly on. are proclaiming an era of crossgenre interstitial mainstream-fantasy hybrid fantastica as the latest-andgreatest.your phone sent you a picture. favorite positions. But they’ve all been works of art sinking into a stagnant pool. there’s nothing even vaguely SFnal on its way. I said it. The magical. looking to the horizon. extremely good SF stories and novels in the last decade. Modern SF has never been about the tech. omnipresent objects. there has been plenty of crossfire conversation on where SFF is going. In fact. -46- . In fact. our sexy iBooks. brave face forward. tabloid-style SF future. SF as a literary genre has been dying a slow death for a decade. Science fiction. Others. Some have proclaimed the ‘radical hard SF’ or ‘new space opera’ as the new face of science fiction. Which has nothing to do with literary SFF. With it goes science fiction. it has everything to do with literary SFF. We live in a glossy.. There’s nothing science fictional about it. hasn’t been ‘about’ technology since Hugo Gernsback was still calling it scientifiction. There. but that doesn’t disguise the fact that there haven’t been any real. bolstered by projects like Peter Straub’s recent Conjunctions issue. well-written. before we even really get started. mobile phones and Handspring Visors are just things. No going off to hang out on the moon. terminally ill. But let’s get something clear right now..

instead alienates itself from the average reader. Have engineering degree. Hamilton’s Fallen Dragon is one of my favorite novels of the year. Again. will travel. post-millennial changeover. Kelly Link. radical SF.Not true. and Alastair Reynolds ranks high on my list of favorite writers. for fans.. John Harrison. these writers are too hard to nail down. So while crossgenre literary fantastic fiction is impressive. Aside from the fact that most of (maybe even all of) the stories in Redshift were excellent. no face-forward for the genre within Redshift. Yet. Some of the writers I admire most dwell out here on the fringes: Jonathan Carroll. there are hordes of talented writers in this substratum of SFF. With a lot of unnecessary sturm und drang. While soaked in widescreen skiffy imagery pulled straight from the movies. And yet. so it’s no wonder radical hard SF hasn’t gained much outside attention — unlike the media circus surrounding the stars of the Cyberpunk movement.. radical hard SF/new space opera displays all the worst traits of modern SF. There’s no focus. M. In other words. too difficult to consolidate in one hand as a genre. Does anyone think many readers will drop David Drake in favor of Jeff VanderMeer? For most readers. it’s generally beyond all but a portion of the existing audience. But the gnawing in my gut refuses to believe that cross-genre work will ever be the norm. this original anthology pretended to be a Dangerous Visions for our era. by embracing ‘hardness’. Cross-genre literary fantasy appeals only to a finite audience. we have the vague ‘cross-genre’ fiction. It’s written primarily by fans. the anthology fails miserably in defining any sort of direction for contemporary SFF. This intellectual elitism is what made modern SF stagnant in the first place. or the dominant force in SFF. etc. Radical hard SF is interesting and (no bones about it) trιs cool. no direction. Graham Joyce. On the other hand. Peter F. -47- .. Al Sarrantonio’s Redshift: Extreme Visions of Speculative Fiction attempted to define SF’s new direction. Now new in paperback.

. and quit talking about Farscape.. Theirs is a world of video game systems. be it Star Trek.could probably exist and even prosper independently of science fiction. Louis L’Amour. Fandom has evolved so radically. so intertwined and vociferous are its interpersonal concerns... The Matrix sequels. or Alex Proyas’ I. and quickly died out as a genre when the vast majority of it became unreadable. Farscape or what-have-you. which have been reduced to Max Brand. for instance. Horror fiction. Any genre requires readers/consumers. All non-literary. you’ve seen it. Robot project.” It would appear that Budrys hit that one on the head. Navy SEALS. TV series. much less appeal to them. Don’t look for updates on X-Men 2. et al? The omnivore fan (as David Hartwell so aptly named him in his essay “The Golden Age of Science Fiction is Twelve”) has fallen away. Spiderman 2. Do Movie Execs Dream of PKD? So why is SFF as a literary genre doomed to failure? Quite simply. and the ‘erotic westerns’ like the Longarm series. Algis Budrys mentioned (way back in 1980) that Fandom “.. Don’t believe me? Then don’t go see The Two Towers. Stop watching Buffy. Star Wars.. Fandom runs amok. The majority of convention goers could give a shit about literary SFF. but it’s the wrong kind of fandom. most SFF writers. exploded in popularity in the wake of Stephen King. Ditto for westerns. In his essay “Paradise Charted”.And yet. it’s the Fans. Everyone is all thrill-a-go-go over SFF at the moment. If you’ve been to a convention lately. No more clamoring for the return of Firefly. movies. editors and publishers can’t even comprehend them. Phoenix Force.. And when’s the last time you saw a case in a bookstore overflowing with military adventure novels like the Don Pendleton/Mack Bolan Gold Phoenix editions that featured such groovy titles as AbleTeam. They’re out to claim allegiance to whatever skiffy project has caught their fancies. lured from -48- .

a minor increase in sales. an intricate framework of factors that no one person controlled. Interest sparked communication. all the Epic Fantasy tropes that scream for bestsellerdom. Newcomb was touted as the Next Terry Goodkind.. So yes. This was pure fandom at work. Buzz manufactured interest. but it was mostly already voracious readers who were quite simply picking up stuff from the shelves where they normally wouldn’t browse. was nothing spectacular.. more people started picking up books. Certainly J.K. until the stories of her success started flowing. The smart mobs quickly spread the word — Newcomb was quite less than he’d been touted as. Del Rey released Robert Newcomb’s debut novel. a pissy young Prince holding the fate of the world in his unwilling paws.. flashy modern world. J. building a bestseller. This year. that never happened. Bright kids today may still start out reading comics. while not exactly horrible. but they graduate to playing Grand Theft Auto III and HALO.. The book. We’re losing our potential omnivores too quickly. Reading demands far too much time and effort for our speedy. Certainly the publisher had very little to do with it. The Fifth Sorceress. until they began feeding the fire. not to reading. On the fantasy side. magic galore. a pastoral secondary world. Layer upon layer. the Young Adult section. Rowling was the Great White Hope.K. at first. primarily via word-of-mouth and the Internet. There were hints of misogyny. Communication fueled sales. And yes. it was assumed that all those kids (and adults) would screech for more more more. These smart mobs work the other way as well. Pottermania is another fine example of the smart mob in action. thereby opening the floodgates on fantastic fiction.SFF literature by ubiquitous tech toys and faddish games. with all sorts of accompanying manufactured buzz. Newcomb wasn’t worth buying -49- . The novel had all the essential ingredients for success. Rowling had very little to do with it. With the phenomenal success of her Harry Potter series. By all accounts.

On and on! Michael Moorcock at New Worlds. Every frisson that led to change in the genre. Damon Knight and his Orbit series of anthologies. pushing and shaping and molding writers into coherent pieces of a whole? Everyone recognizes a Campbell story when they see one. And the fans heeded the decision. let’s dip back into the past for a bit.. Harlan Ellison and Dangerous Visions. writers have never been the driving force in SFF publishing. remaking the pulps in his own wildly idiosyncratic image. Where are those editors now? Where are our idiosyncratic madfolk. Gold and Galaxy. followed by Frederik Pohl and the Futurians. each with their individual tastes and guiding voices.in hardcover... John W. J. Francis McComas and Anthony Boucher bringing lit value to the genre via F&SF magazine. directionless and Movement-less since the Cyberpunks. we’ll just run out of appreciative readers). Campbell. Terry Carr helming the Ace Specials.. the mob decided. and even ‘impenetrable’ to non-genre readers (which. Oddly enough. Before we look forward. H. each with their idiosyncratic personality tics. Most people agree that SFF has been adrift. surrounded an editor. Do we similarly recognize a Gardner Dozois story? A David Pringle story? An Ellen Datlow or Terri Windling story? A David Hartwell story? And yet. And most people agree that we don’t know what the fuck to do about it. On and on! All with their unique foibles. if true. though. Good ol’ Uncle Hugo with his scientifiction.L. -50- . every Movement that trotted through to remake the line-up on the shelves.. Jr. and his insistence on “idea as story”.. Most people agree that modern SFF is insular. And yet.. Judith Merrill and her Year’s Greatest Science Fiction and Fantasy anthologies. and spread it on. only serves to underscore the fact that sooner or later.

Science fiction has grown beyond the need for guiding Movements. For ‘hard’ SF to continue in the mode of ‘idea as story’. where Idea reigns supreme. There will be no coherent. Our overarching need for a definitive answer on “what science fiction is” has passed. Who can spend precious ideas on SF stories when they can be milked for megabucks on a groupware blog? What we call ‘science fiction’ will be a fragmented. It’s rife with clichιs. And yet. the time of Movements is past. But it won’t dominate the field. overriding style that will guide what we consider to be ‘real science fiction’. this is an age of creativity and innovation that we’re living in. which modern readers have no time for. and the need to crawl from the wreckage of our genre is gone. grown into a morass of styles and types.. rather. It’s inaccessible to all but an elite few. even of the ‘hard’ variety. for a variety of reasons. so many questions. dipping into various pools and subgenres. it would appear the fans have made the decision on their own. And while people in the field still resist this idea. niche-oriented market. The market no longer demands a particular form of SFF. Questions. we’d have to find a generation of writers that weren’t using all of their ideas on corporate consulting and trend-watching. SF is no longer a ghetto. swept away by the mainstream’s incorporation of SFnal tropes and styles. a) fragmented b) fantasy I’m certain there will always be science fiction. The modern marketplace has evolved -51- . those readers that are still devoted to speculative fiction are willing to move about. SFF readers have grown much more flexible over time.Is this a bad thing? Is the industry harmed by its lack of forceful editors shaping the field? Certainly. and trends in publishing continue to push for the widest possible audience available. What’s the future of SFF? There are two answers..

There will always be readers who enjoy the rigorous use of hard scientific fact over literary devices. It’s happened with publishers like The Ministry of Whimsy.over the course of the past decade... is this: there will be a multitude of independent presses that will produce works that appeal to specific audiences. And yet. Nor is it a good thing. it’s house specific. With many of the independent presses currently producing works. though. as a fragmented market leads to specialization. The attitude becomes the guiding principle of the publisher. these writers grew up on a steady diet of both science fiction and fantasy. which isn’t genre-specific. to the point where it’s become a series of Hydra-like heads squiggling about in a tangled mass. The younger generations of writers who are slogging their ways up through the mines of publishing are unlike most of the old guard in one vital detail: unlike our aging practitioners. There will be a dominant form of commercial SFF. It’s happened with publishers like Four Walls Eight Windows. It’s happened with publishers like Golden Gryphon. whereas most SF writers today grew up solely on SF. Most likely. even if the only outlets are two highlytargeted e-zines aimed at tech geeks and engineers.. -52- . with less chance of any single author making an impact on the field. however. Science fantasy. or sales. They’re all beneath the umbrella of science fiction. but there are no clear-cut delineations of segments. much like the attitude that has accompanied Baen for years. There will simply be fewer of them. But hard SF will remain. as it encourages the branching out of ideas to incorporate pieces from all aspects of literature.. there is an attitude that accompanies a publishing house. where aspects of both sides of the fantastic fence appear in a single work. This is producing an interesting cohesion within contemporary speculative fiction. This isn’t necessarily a bad thing.

They’re fantasy writers. in film. Science fantasy allows that.Yes. such as the Star Wars movies. In our genuinely no-brow culture. we’re seeing writers like China Miιville. and lauding the taking of chances in our art. Yet. It’s the era of ‘no limits’. and to bolster our culture from within. hard SF does not. and time to start exploring the Inner Being. it is our responsibility to challenge established notions of taste. and this is an age of freedom as well. since none of them has turned their nose to SFF traditions. Steven Erikson and a host of others who straddle the genre lines with ease and excellence. Science fantasy is a freewheeling almost-anything-goes subgenre that -53- . Rather. science fantasy runs the same risk of stagnation and inbreeding that straight genre fiction suffers from. We’re tired of looking outward. Matthew Stover. science fantasy is more accessible to a generation of potential fans that have grown up on media sci-fi. But more and more. John Marco. As artists of all sorts. More and more. these writers embrace both sides. intermingled and cross-pollinated. science fantasy has always been the bastard stepchild of both SF and fantasy. And the evolution of SFF literature requires those same standards that are applied to everything else. Greg Keyes. melding them into a coherent science fantasy result. Without embracing that credo. but with the rigorous demands of science fiction underlying their work.. Not especially cross-genre. Likewise. Is this the shape of things to come? Our current cultural shift is one that requires fantasy. and have turned our gazes inward. plain as day.. We’ve grown tired of the future. high art resides next to popular culture. a DIY-society that demands more than empty calories from its entertainment. Science fantasy also allows its writers much more freedom than either hard SF or straight fantasy. in every aspect of our artistic culture. It shows in the music industry. it is important to bear in mind that the Lowest Common Denominator is still a terrible thing. It’s time to stop exploring the Outer Rim. have grown tired of the promise of Progress that never really comes. we’re embracing individualism.

It isn’t a Movement. And the fans are helping it along. -54- . If you visit the message boards..fulfills the needs of a culture that has developed a ‘half-imagination’ over the years. and they’re itching for something new. but it is movement — a progression of thought and the development of a pair of genres that have been mired in tradition and rigid. everyone is talking about the above-mentioned writers. unblinking coda. same-old stuff coming down the pipe. and they’re looking for something good to read in the meantime. This is where the excitement is. No one is talking about the same-old.. braced for impact. The smart mobs are watching. It’s all old news to the fans.

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΑΡΘΡΑ ΚΑΙ ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΕΙΣ -55- .

-56- .

-57- .

-58- .

-59- .

-60- .

-61- .

-62- .

-63- .

-64- .

-65- .

-66- .

-67- .

-68- .

-69- .

-70- .

-71- .

-72- .

-73- .

-74- .

-75- .

-76- .

-77- .

-78- .

-79- .

-80- .

-81- .

ΤΡΙΑ ΑΡΘΡΑ ΓΙΑ ΤΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΤΟΥ ΦΑΝΤΑΣΤΙΚΟΥ:

ΑΛΕΞΙΑ ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ
«Γιατί γράφω Λογοτεχνία του φανταστικού,
πώς βρίσκω τα θέματα μου Και πως τα αναπτύσσω…»
… ένα παιδικό κατάλοιπο
… ένα παιχνίδι (ή hobby)
… & ένα όνειρο

Αναρωτιέμαι …
… θα ήταν η καθημερινότητά μας τόσο οδυνηρά επίπεδη αν μπορούσαμε έστω και
για μια εβδομάδα να γίνουμε επιβάτες του Εντερπραϊζ για να πάμε «εκεί που δεν
έχει πάει ποτέ κανένας»,
Σε κόσμους ονειρικούς και αδυσώπητους, εκεί που η ομορφιά και ο θάνατος
περπατούν χέρι – χέρι;
… αναρωτιέμαι…
… θα κυλούσαν για μας τα λεπτά της ώρας τόσο μονότονα και τόσο αδιάφορα, αν
έστω και για ένα 20λεπτο ενός Κυριακάτικου μεσημεριού γινόμαστε σύντροφοι του
Φλας Γκόρντον στην τρομακτική υπερπροσπάθεια του να ξεφύγει από τα φρικτά
βασανιστήρια και τις ατελείωτες παγίδες του σατανικού αυτοκράτορα Μινγκ;
… αναρωτιέμαι…
… θα ήταν οι απανταχού εγκληματίες τόσο εφησυχασμένοι αν ο δικαστής Ντρεντ
και οι συνάδελφοί του όργωναν νυχθημερόν τους δρόμους των πόλεων, επάνω
στις τεράστιες μηχανές τους;
Τα

παραπάνω

ερωτήματα

δεν

είναι

φιλοσοφικά!

Αποτελούν

το

συμπυκνωμένο δείγμα ενός παιδικού κατάλοιπου αληθινού πάθους για το
φανταστικό∙ του ίδιου κατάλοιπου που με πρωτοώθησε και εξακολουθεί να με ωθεί
να γράφω σε αυτό το είδος.
Η προσχώρηση μου στο φανταστικό αρχίζει σε πολύ μικρή ηλικία από τις
πρώτες – πρώτες τάξεις του Δημοτικού που διάβαζα τα κόμικς με τον «Τιραμόλα»∙
τις περιπέτειες του «Σεβάχ του θαλασσινού»∙ τις ιστορίες με τον «Αλαντίν και το
Μαγικό Λυχνάρι»∙ τα «Ταξίδια του Γκιούλιβερ»∙ τις «Χίλιες και μια Νύχτες»∙ καθώς

-82-

και παραμύθια απ’ όλον τον κόσμο που είχαν να κάνουν με σατανικούς μάγους,
γίγαντες, νάνους, δράκοντες, ομιλούντα σοφά ζώα, βάναυσους βασιλιάδες και
ακατάβλητους πολεμιστές. Στην ίδια ακριβώς ηλικία πρωτογνωρίζω μέσα από τις
σελίδες της σχολικής μυθολογίας αλλά κι από εξωσχολικά αναγνώσματα τις
μορφές του Αχιλλέα, του Θησέα, του Ηρακλή, του Διγενή Ακρίτα, του Μεγάλου
Αλεξάνδρου, του Βασιλιά Αρθούρου. Η φαντασία μου οργιάζει, πλέον, και η έλξη
μου για οτιδήποτε υπερβατικό, υπερφυσικό, υπεράνθρωπο αυξάνει επικίνδυνα.
Όμως – όσο κι αν αυτό ακούγεται περίεργο – ακόμη δεν έχω συνειδητοποιήσει ότι
το φανταστικό με ενδιαφέρει.
Η έναρξη του συνειδητοποιημένου πάθους γι’ αυτό τοποθετείται στα δώδεκα
μου χρόνια! Κυριολεκτικά «παθαίνω την πλάκα μου» πρωτοβλέποντας το “STAR
TREK” και ζω για το απόγευμα κάθε Τετάρτης όπου ακούω «Διάστημα τα Τελικά
Σύνορα», και συνοδεύω νοερά τον Κirk, τον Spock και τον Mackoy στην
επιστημονική αναζήτηση «Νέων Ειδών Ζωής & Πολιτισμού, εκεί που ποτέ δεν
πάτησε ο άνθρωπος». Όμως η «πλάκα» αυτή θα ενισχυθεί κι από άλλα ερεθίσματα!
Η φράση «Το διαστημόπλοιο «Γκαλάκτικα», σπίτι μας τόσα χρόνια στο Διάστημα,
φτάνει στο τέλος του ταξιδιού του∙ Στη Γη» γίνεται από τις αγαπημένες μου. Τις
Κυριακές παρακολουθώ τον «Φλας Γκόρντον» σε εικοσάλεπτα γεμάτα δράση,
εξωτισμό, περιπέτεια και κορύφωση της αγωνίας καθώς το κάθε επεισόδιο δεν είναι
αυτοτελές, αλλά πάντοτε κόβεται σ’ ένα σημείο που ο ήρωας βλέπει τον θάνατο
«φάτσα – κάρτα». Λίγο αργότερα εντυπωσιάζομαι από τους «Ταξιδιώτες στο
Χρόνο» με τον αδικοχαμένο ηθοποιό – και κούκλο – Γιον Ερικ Χέξουμ και τον μικρό
συνάδελφό του Μίνο Μπελούτσιο να ταξιδεύουν με τη χρονομηχανή τους σε
διάφορα κομβικά σημεία του Παρελθόντος για να σώσουν την Ιστορία, βοηθώντας
την να λάβει τη γνωστή μορφή της. Έντονο είναι το ενδιαφέρον μου και για την
εκπληκτική σειρά κινουμένων σχεδίων «Μια φορά ο άνθρωπος στο διάστημα»,
όπως και για τα υπέροχα «Παραμύθια από την Ιαπωνία» που προβάλλει η
Εκπαιδευτική Τηλεόραση – αργότερα θα τα ξαναβρώ σε αναγνώσματα του
Λευκάδιου Χερν. Παράλληλα, διαβάζω μανιωδώς τον «Μπλεκ» και το «Νέο Αγόρι».
Στις σελίδες τους ψάχνω για Εξωγήϊνους Εισβολείς, για Βιονικούς Ανθρώπους, για
περίεργους

Μεταλλαγμένους. Ήρωας

μου ο

«Δικαστής Ντρεντ» που

σαν

αστυνομικός, δικαστής & δήμιος, σκληρός και αδυσώπητος αλλά συνάμα δίκαιος
και

ανθρώπινος,

αντιμετωπίζει

τους

πιο

διαβολικούς

εγκληματίες

μεταπολεμική κοινωνία κατεστραμμένη, σκοτεινή και εφιαλτική!

-83-

σε

μια

Τα δεκάδες βιβλία του Ιουλίου Βερν, και κάποια έργα του Γκυ Ντε Μωπασάν
και του Ισαάκ Ασίμοβ που τυχαία πέφτουν στα χέρια μου συμπληρώνουν ακόμη
περισσότερο την εικόνα του συνειδητοποιημένου πάθους μου για το είδος.
Όμως, θα ήταν άδικο να πω ότι τα ερεθίσματα που με οδήγησαν στο
φανταστικό, και με ωθούν να γράφω φανταστικό, προέρχονται μόνο από το χώρο
του

φανταστικού!

Σε

καμιά

περίπτωση!

Οι

εκατοντάδες

τόμοι

κλασικής

Λογοτεχνίας που διάβασα στην εφηβεία μου- ας είναι καλά η Δημόσια Δανειστική
Βιβλιοθήκη

Κέρκυρας,

η

ποιοτική

θρησκευτική

Λογοτεχνία,

τα

ηρωικά

αναγνώσματα με τον «Ταρζάν», & το «Ζορό», και η ενθουσιώδη εντρύφηση μου
για ένα μεγάλο διάστημα στην Λογοτεχνία – και την παραλογοτεχνία – Γούεστερν
συμπλήρωσαν ιδανικά το παζλ. Οριστικά και αμετάκλητα με έσπρωξαν και με
σπρώχνουν μακριά από το κοινότυπο και το προβλέψιμο.
Ο δρόμος μου είναι αυτός του φανταστικού για τον απλό λόγο ότι μόνο σ’
αυτόν νιώθω την γραφικότητα να μετατρέπεται σε ομορφιά, την υπερβολή σε
όραμα, την δυνατότητα σε εξέλιξη.
Γράφω, λοιπόν, φανταστικό όταν αισθάνομαι αληθινά την επιθυμία και τα
θέματα μου δεν νομίζω πως προέρχονται από έμπνευση – θα ήταν υπερβολή να το
υποστηρίξω.
Προέρχονται κατά πρώτον από την πραγματικότητα που αντικρύζω γύρω
μου, και ας αναφέρω παραδείγματα.
Στα δυο μυθιστορήματα μου, την «Αιωρούμενη Πραγματικότητα» και τον
«Ντράϊζεν», παρουσιάζω δυο ολότελα εξαθλιωμένες γήϊνες κοινωνίες. Στην πρώτη,
που την τοποθετώ στο 2031 η οικονομία είναι κατεστραμμένη, το φυσικό
περιβάλλον γεμάτο τοξικά απόβλητα, οι πηγές ενέργειας έχουν οριστικά στερεύσει.
Οι παραθαλάσσιες πόλεις σε όλο τον κόσμο έχουν εγκαταλειφθεί εξαιτίας της
ανόδου στάθμης του θαλάσσιου ύδατος, οι μετανάστες τους συσσωρεύονται στις
αποκρουστικές και εχθρικές μεγαλουπόλεις, ο ρατσισμός είναι τρομακτικός σε
ένταση, και οι αδύναμες ή περιθωριακές κοινωνικές τάξεις μεταφέρονται με τη βία
στους θόλους – γκέτο της Σελήνης. Στη δεύτερη κοινωνία, του 2180, η Γη έχει
ξεπεράσσει

τη

Φέρουσα

Ικανότητα

της,

κι

αδυνατεί

να

θρέψει

τα

17

δισεκατομμύρια των κατοίκων της. Η πείνα και η ανεργία έχουν λάβει
πρωτοφανείς διαστάσεις. Οι θάλασσες είναι στείρες, τα δάση αποψιλωμένα, τα
λιβάδια τσιμενταρισμένα, η έλλειψη χώρου τραγική. Η εξόντωση των γέρων, των
παιδιών και των προσφύγων στα πιο φτωχά κράτη καθώς και η στείρωση
τεράστιων πληθυσμών σε νηπιακή ηλικία για να μειωθεί ο πληθυσμός είναι

-84-

Στη δεύτερη ιστορία. είναι ξεκάθαρα μια αλληγορία για τον Βυζαντινό Πολιτισμό που. Αυτό τον καιρό γράφω δυο διηγήματα που ανήκουν στο υποείδος «Όπερα του Διαστήματος». χαρακτήρες της ιστορίας. Στην πρώτη. που βάζω στα έργα μου. Βου. δημιουργώ ένα Ζολά αμόρφωτο. με τα πιόνια που αιχμαλωτίζουν τις ανθρώπινες ψυχές. είναι φυσικά νότες της Βυζαντινής Μουσικής Κλίμακας. βάναυσο και αντισιμιτιστή – τον αντίποδα του «δικού» μας Ζολά. καταστάσεις. Στις μικρές ιστορίες «Ζολά» και «Πιραματικό Σύμπαν» .καθημερινά νοσηρά φαινόμενα. Η «Ασύμφορη Ανταλλαγή». Το διήγημά μου «Ο Πολιτισμός που ταξίδευε». με την Ασιανολόγο επιστήμονα και τον γενναίο Σαμουράι που καταλάθος ανταλλάζουν συναισθήματα με αποτέλεσμα η πρώτη να προβεί σε χαρακίρι ενώ το τρέμει και ο δεύτερος να το αποφύγει με αποτέλεσμα να ατιμαστεί το όνομα του. Δε & Ζω. Η ιστορία «Μικρές Φυλακές». με την Διασπορά. Απεικονίζω. οι επιστήμονες του «Τομέα Ματαίωσης Προσωπικοτήτων» παρακολουθούν στο «Πιραματικό Σύμπαν» τη δράση όσων έβλαψαν το ανθρώπινο είδος και τους εξαλείφουν από τα υπόλοιπα «Παράλληλα Σύμπαντα» πριν προλάβουν να διαπράξουν τα εγκλήματά τους. Οι ήρωες τους έχουν ληφθεί από την Μυθολογία & την αρχαία Ιστορία. όπως προοιωνίζουν οι επιστήμονες. παρουσιάζει το ενδιαφέρον μου για τον Ιαπωνικό Φεουδαρχικό Πολιτισμό και το θαυμασμό – αποστροφή μου για την ιεροτελεστία του «Χαρακίρι». -85- . είναι προϊόν του πάθους μου για το καράτε και της επίπονης ενασχόλησης μου μ’ αυτό. Εγώ τους παρουσιάζω σε μια πολύ μοντέρνα και δυναμική εκδοχή. έτσι. απεικονίζει την μανία που είχα εκείνη την εποχή να μάθω σκάκι και τη λύσσα μου για τις παρτίδες που έχανα στο «Σύλλογο Ζατρικίου Κέρκυρας». οι επιθυμίες και τα απωθημένα επηρεάζουν επίσης κατά πολύ την επιλογή των θεμάτων μου. Τα προσωπικά μου hobbies. που ήδη τις αντιμετωπίζουμε και που στο μέλλον θα λάβουν τρομαχτικότερες διαστάσεις. Παρομοίως και οι εκτενείς σκηνές Πολεμικών Τεχνών.στο οποίο «φωτογραφίζω» ευκρινώς την μορφή του Χίτλερ – «παίζω» με δυο πασίγνωστες προσωπικότητες του παρελθόντος. προσπαθεί να επιβιώσει μεταφερόμενος μακριά από την κοιτίδα του η οποία θα κατακτηθεί. Η Ιστορία & η Μυθολογία αποτελούν μια ακόμη πηγή υλικού για μένα. Τα κιτρινόμαυρα άνθη Πα.

η Ιαπωνία «ξαναφτιάχνει» τα τελευταία εκατό -86- . Στο διήγημα «Άνεμος Αθανασίας» με τον αδίστακτο Ντεηνς’ Ορ που απολαμβάνει χιλιάδες ρόλους και ισάριθμες εμπειρίες στη ζωή. Ας βοηθήσω. φιλόδοξοι και ετερόκλητοι κι αν είναι! Ο μόνος τρόπος. Δεν μπορώ να μην σκεφτώ πόσο βολικό θα ήταν να είχαμε τη δυνατότητα να επιστρέφαμε πίσω για να διορθώσουμε καθετί στραβό. Ας γινόταν να πραγματώνονται όλοι οι στόχοι μας όσο απίστευτα πολυπληθείς. εδώ. Η αγάπη μου. στηριγμένοι στην εμπειρία και την υπάρχουσα γνώση. Τα «Ταξίδια στο Παρελθόν» είναι επίσης μια επιλογή μου. πάντως. για το ποδόσφαιρο και η ικανοποίηση του εξής απωθημένου: Όλοι οι τερματοφύλακες του κόσμου – ακόμη και οι κορυφαίοι – είναι οι αφανείς άτυχοι ήρωες που όσο και να το παλέψουν θα δεχθούν στην καριέρα τους πάμπολλα γκολ και ισάριθμες πίκρες.Στον «Μαζικό Τουρισμό» δισεκατομμύρια νανο-εξωγήινοι συνενώνονται φτιάχνοντας με τα σώματα τους τα γάντια του γκαφατζή τερματοφύλακα Ανοιχτοχερίδη. Όσον αφορά αυτήν την τελευταία – την ανάπτυξη – ας αναφέρω μερικές από τις τεχνικές. Κατανοώ. για να εξωτερικεύσω αυτά τα πράγματα και να νιώσω γλυκιά τη λύτρωση μιας εκτόνωσης είναι το Φανταστικό. και εκτινάσσοντας τον σε απίστευτες αποκρούσεις κάνουν το τέρμα του απαραβίαστο. που τότε τον είχε εγκαταλείψει. εγώ έναν από αυτούς – και μάλιστα τον χείριστο – να γίνει άτρωτος. σκιαγραφείται μια ακόμη επιθυμία μου κι ένα απωθημένο. λοιπόν. τις φόρμες και τα μοτίβα που με βοηθούν να δώσω στα γραπτά μου με την επιθυμητή για μένα μορφή. λοιπόν. καθώς μου δίνει την μυστηριώδη εξωτική αίσθηση ενός άπειρου χώρου. πως αν τα «Ταξίδια στο παρελθόν» ήταν εφικτά. Στον «Ντράϊζεν». εμβολιάζοντας τον εαυτό του σε άλλα άτομα που γίνονται προεκτάσεις του. και συγκεκριμένα το υποείδος «Όπερα του Διαστήματος» και συνηθίζω να κατευθύνω τις ιστορίες μου σ’ αυτό το Style. επηρρεασμένη σαφώς από το “STAR TREK” και το «Γκαλάκτικα». Η ιδέα των «Παράλληλων Συμπάντων» είναι από τις προσφιλείς μου τεχνικές.Φ. δίνω την ευκαιρία στον Σεργκέϊ να ξαναπάει στο παρελθόν για να σώσει τον φίλο του Ίγκορ. με άπειρους καθρέπτες να απεικονίζουν το ίδιο αντικείμενο σε άπειρες παραλλαγές. αυτό το «ράβε – ξήλωνε» πολλάκις θα δημιουργούσε ζημιά μεγαλύτερη από το όφελος. που μου δίνει τεράστια περιθώρια ελευθερίας και δράσης όσον αφορά την επιλογή και την ανάπτυξη των θεμάτων μου. από ένα θανάσιμο εχθρό κι έτσι να σωθεί κι ο ίδιος από τις τύψεις του. Γιατί το άτομο να ζει τόσο λίγα και τόσο περιορισμένα πράγματα στη σύντομη ζωή του. Στην εκπληκτική ταινία «2009: Χαμένες Αναμνήσεις». Λατρεύω την Ε.

όμως. γενναίοι και ηθικοί. προσεχώς. και μια ονειροπόληση που με κάνει να χαμογελώ. Οι πολεμικές Τέχνες και η βία έχουν τον δικό τους ρόλο στο γράψιμό μου. όταν η ΑΕΚ νικάει έναν από τους αιώνιους αντιπάλους της. Τα σουρεαλιστικά και τα ονειρικά – λυρικά μοτίβα είναι κι αυτά συστατικά ανάπτυξης που θα ήθελα. παλιομοδίτισα ή γραφική. σαν το “Mortal Combat”. Έτσι. αυθεντική κι αυτό με κάνει να αισθάνομαι δικαιωμένη! -87- . εύθυμο και γεμάτο ανατροπές που θέλω να το γουστάρω αληθινά όταν το παίζω. Μου αρέσουν ιδιαίτερα και φροντίζω να αντιπροσωπεύονται σε επαρκή ποσότητα∙ προσέχω. ή όταν η γροθιά μου χτυπάει καίρια έναν αντίπαλο μου! Ίσως η προσέγγιση μου αυτή να είναι ανώριμη και παιδιάστικη είναι . Τέλος. ωραίοι. γίνομαι κι εγώ η ίδια. ένα ακόμη εμφανές χαρακτηριστικό όσον αφορά την ανάπτυξη των χαρακτήρων μου είναι η προσήλωση σε κάποια παλιομοδίτικα. κάποιες φορές. πληθωρικά πρότυπα που θέλουν τους ήρωες να είναι υπερβολικά ιδεαλιστές. Παντού υπερβολή. καινοτομία και επανάσταση. Η εφιαλτική πολυσυμβολική εικόνα με τα δισεκατομμύρια φυτεμένους ανθρώπους. Αλλά δεν με νοιάζει! Το Φανταστικό δεν είναι για μένα μόνο προβληματισμός. Όταν γράφω φανταστικό το κάνω με τους δικούς μου όρους και νιώθω τόσο όμορφα όσο όταν είναι δίπλα μου ένας πολύ ωραίος άνδρας. Πριν απ’ όλα είναι ένα παιχνίδι περιπετειώδες. πάντως. μαγείας και ομορφιάς. Όμως. να χρησιμοποιήσω. αφανίζεται όμως ολότελα η Κορέα. ίσως. ταχύτητας και σωματικής δυνατότητας∙ η αιματηρή αναμέτρηση Χιονονιφάδας – Σελήνης στον «Ήρωα» με τα χρυσά φθινοπωρινά φύλλα που γίνονται ολοπόρφυρα σαν καυτό αίμα καθώς πέφτουν επάνω στις δυο μονομάχους για να σκεπάσουν τραγικά το σώμα και την οδύνη τους∙ αυτές είναι εικόνες που δεν θα τις ξεχάσω ποτέ γιατί οδηγούν την ψυχή και την έμπνευση μου σε ονειρικούς κόσμους μοναδικής ευαισθησίας. θα επιθυμούσα κάποτε να γράψω κάτι πραγματικό βίαιο. με τους πολεμιστές να καταργούν τον Νόμο της βαρύτητας και να προεκτείνουν απίστευτα κάθε όριο ανθρώπινης ευλυγισίας. χαρίζοντας μια εξαιρετική εξέλιξη στον εαυτό της.χρόνια. να μην γίνομαι αποκρουστική και να μην υπάρχουν ακρότητες ακατάλληλες για παιδιά. στο “Matrix” που ανειρεύονται αληθινές ζωές∙ Οι υπέροχες χορογραφίες Πολεμικών Τεχνών στο «Τίγρης & Δράκος». δυνατοί.

2001) • Δοκίμια: ΑΒΑΣΑΝΙΣΤΗ ΓΝΩΣΗ & ΑΝΟΡΘΟΔΟΞΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΞΕΛΙΞΗ ΣΤΟ ΚΛΑΣΣΙΚΟ STAR TREK (Εισήγηση στο 1ο Διεθνές Συνέδριο Θεσσαλονίκης. Ο ΠΥΡΓΟΣ & Η ΔΙΚΗ – ΟΙ ΠΑΡΑΔΟΞΟΙ. Κοσμική Διάσταση Τεύχος 5. ΜΕΡΣΕΡ. στο ωραιότερο ίσως σημείο του Γαλαξία. -88- στον . ● Πάθος μου το ΚΑΡΑΤΕ! Έχω εκπαιδευτεί σε δύο συστήματα· το ΚΟΕΙ ΚΑΝ που μου χάρισε την ομορφιά του και το SHOTOKAN.ΑΛΕΞΙΑ ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ ● Γεννήθηκα το 1972. Την ίδια εποχή το STAR TREK μ' έφερε κοντά στην επ. Έψιλον. την Κέρκυρα. Δημοσιεύσεις • Μυθιστορήματα: ΑΙΩΡΟΥΜΕΝΗ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ (εκδ. ο Ξενόπουλος και ο Καρυωτάκης. ● Σε νεαρή ηλικία με μύησαν στην γοητεία της γραφής σπουδαίοι Λογοτέχνες όπως ο Βερν. Έψιλον. ο Ζολά. που μου πρόσφερε την πολυπόθητη Μαύρη Ζώνη. ΧΑΩΔΕΙΣ ΚΟΣΜΟΙ ΤΟΥ ΦΡΑΝΤΣ ΚΑΦΚΑ (Κοσμική Διάσταση Τεύχος 8). μόνιμα. σ'αυτήν. 1997) ΝΤΡΑΪΖΕΝ (εκδ. ΝΤΙΚ ΣΤΟ «ΗΛΕΚΤΡΙΚΟ ΠΡΟΒΑΤΟ» (Δραματουργοί των Γιανν Τεύχος 12). Κατοικώ. ΤΟ ΗΡΩΙΚΟ ΣΥΜΠΑΝ & ΟΙ ΥΠΕΡΦΥΣΙΚΕΣ ΟΝΤΟΤΗΤΕΣ ΤΟΥ ΟΜΗΡΟΥ (Κοσμική Διάσταση Τεύχος 7). Ο ΘΛΙΜΜΕΝΟΣ ΜΕΣΣΙΑΣ ΤΟΥ Φ. φαντασία και τις ιδέες της. ΤΟ ΦΑΝΤΑΣΤΙΚΟ ΣΤΟΙΧΕΙΟ ΣΤΗΝ ΠΕΖΟΓΡΑΦΙΑ ΤΟΥ ΚΩΣΤΑ ΚΑΡΥΩΤΑΚΗ (Κοσμική Διάσταση Τεύχος 6). περιλαμβάνεται στο βιβλίο Biotechnological and Medical themes in Science Fiction). ΑΝΤΕΣΤΡΑΜΜΕΝΟΙ. μετέπειτα. Έχω ασχοληθεί με τη Λογιστική και έχω εργαστεί στον τουριστικό τομέα. • Διηγήματα: ΜΟΝΟΠΑΤΙ ΣΤΟ ΧΩΡΟΧΡΟΝΟ (Χάλκινο Μετάλλιο Διηγήματος Διαγωνισμό Διηγήματος του Συλλόγου «ΑΛΚΗΣ ΡΟΔΙΝΟΣ» 1996).

όπως π. ΑΝΕΜΟΣ ΑΘΑΝΑΣΙΑΣ (Δραματουργοί των Γιανν Τεύχος 16). γιατί έχουμε φαντασία και δε φοβόμαστε να τη χρησιμοποιήσουμε.ΜΙΚΡΕΣ ΦΥΛΑΚΕΣ (Μικρόπολις Τεύχος 2). ως επί το πλείστον. • ΣΥΝΤΟΜΕΣ ΙΣΤΟΡΙΕΣ: ΜΑΖΙΚΟΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ (ΕΦ ΖΙΝ 2) ΖΟΛΑ (ΕΦ ΖΙΝ 3) Η ΑΡΕΝΑ ΤΟΥ ΟΝΕΙΡΟΥ (ΕΦ ΖΙΝ 4) ΠΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΣΥΜΠΑΝ (ΕΦ ΖΙΝ 5) Εισήγηση της ΑΝΘΙΠΠΗΣ ΦΙΑΜΟΥ ΓΙΑΤΙ ΓΡΑΦΟΥΜΕ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΦΑΝΤΑΣΙΑ Αλήθεια. Γνωρίζω την περίπτωση εκδότη που έβαλε σαν προϋπόθεση για να εκδώσει ιστορικό μυθιστόρημα. για να μην περιορίζουμε τους ορίζοντες μας. Ή μάλλον. ΑΣΥΜΦΟΡΗ ΑΝΤΑΛΛΑΓΗ (Κοσμική Διάσταση Τεύχος 7). γιατί γράφουμε επιστημονική φαντασία. Αν ρίξουμε μια ματιά στα βιβλία της συμβατικής λογοτεχνίας που κυκλοφορούν. χ. δε μας έχει ακόμα πιπιλίσει το μυαλό η τηλεόραση με τα σκουπίδια της. θα δούμε ότι. Και όταν δεν αφηγούνται το βίο τους. να παραμερίζεται και να μπαίνει στο περιθώριο. τι πηγάζει από τη φαντασία. Η απάντηση είναι αρκετά απλή. οι συμβατικοί συγγραφείς αντιγράφουν τα σήριαλ της τηλεόρασης. γιατί ασχολούμαστε με τη λογοτεχνία του φανταστικού τη στιγμή μάλιστα που το είδος δε χαίρει ιδιαίτερης εκτίμησης στην Ελλάδα. Παρατηρείται ακόμα το φαινόμενο της μίμησης ξένων εκδοτικών επιτυχιών. το να περιέχει συνωμοσίες παρόμοιες με αυτές που περιέχονται στο εν λόγω μυθιστόρημα. Ο ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ ΠΟΥ ΤΑΞΙΔΕΥΕ (Κοσμική Διάσταση Τεύχος 4). η περίπτωση του «Κώδικα Ντα Βίντσι». οι συγγραφείς καταγράφουν το βίο τους. φτιάχνοντας τετριμμένα ερωτικά τρίγωνα και έχουμε φτάσει στο σημείο σήμερα να τυπώνονται από μεγάλους εκδοτικούς οίκους βιβλία τα οποία παλαιότερα μόνο ως «ΑΡΛΕΚΙΝ» θα έβλεπαν το φως της δημοσιότητας. -89- . ενώ υπάρχει μια τάση μόνο αυτό να θεωρείται πραγματική λογοτεχνία και ο.

τι βλέπουμε γύρω μας. Οι συγγραφείς αναζητούν την αθέατη πλευρά αυτής της τεχνολογίας. τι γνωρίζουμε. ανθρώπους που ανησυχούν για το τίμημα που θα κληθεί να πληρώσει η ανθρωπότητα γι’ αυτή την πρόοδο. η λογοτεχνία του φανταστικού έχει τρία σκέλη. Διαλέξαμε το δύσκολο δρόμο της φαντασίας δημιουργώντας κόσμους ολόκληρους από το μηδέν. Σ’ αυτές βέβαια καθρεφτίζονται. εντελώς διαφορετικά από ο. Ανατρεπτικά τα περισσότερα έργα. οραματίζεται επίσης μια ανθρωπότητα που επεκτείνει τους ορίζοντες της πέρα από τα όρια του ηλιακού συστήματος κι έρχεται σε επαφή με άλλες φυλές. Η Επιστημονική Φαντασία βασίζεται κυρίως στην επιστήμη. τη σχέση της με την πολιτική. είτε για κοινωνιολογία και πολιτική. πολύ περισσότερο στην εποχή μας με πρόσχημα την καταπολέμηση της τρομοκρατίας. Εκφράζουν ακόμα της ανησυχίες τους για την κοινωνική εξέλιξη του κόσμου. κυρίως γιατί οι συγγραφείς της αποφεύγουν να σκέφτονται. μάλλον προς τα εκεί πάει. στους οποίους επικρατούν άλλοι νόμοι και προφήτες. αποφεύγει. αλλά και να εξερευνήσει τα όρια και τις ιδιότητες της ίδιας την ανθρωπότητας. λ. την επίδραση της πάνω στην εξέλιξη των κοινωνιών κ. Οι συγγραφείς Επιστημονικής Φαντασίας θέτουν ερωτήματα τα οποία η συμβατική λογοτεχνία. κατοικούν πλάσματα εντελώς διαφορετικά από τον άνθρωπο. Στους κόσμους αυτούς που δημιουργεί η φαντασία μας. είτε για θετικές επιστήμες πρόκειται. καταφεύγοντας σε εύκολες συνταγές εντυπωσιασμού. μέσα από το πρίσμα των επιστημονικών ανακαλύψεων. Οι συγγραφείς προσπαθούν να φανταστούν το μέλλον αυτού του κόσμου. Φ. Η Ε. ούτε να κολλάμε ετικέτες όμως από τα πράγματα. πολεμούν το σύστημα και τα καταπιεστικά καθεστώτα που η άρχουσα τάξη προσπαθεί να επιβάλει στον κόσμο. εκφράζοντας έτσι την αγωνία του ανθρώπου να επικοινωνήσει με τους συνανθρώπους του. τις περισσότερες φορές χαρακτηριστικά της ανθρώπινης φυλής. Την Επιστημονική Φαντασία και τη Φάντασυ και τον Τρόμο.Εμείς οι συγγραφείς του φανταστικού αντιστεκόμαστε σ’ αυτό το ρεύμα. Πιστεύω ότι δεν πρέπει να γίνονται διαχωρισμοί σε υποείδη και υποκατηγορίες. Τις περισσότερες φορές αυτό το μέλλον διαγράφεται ζοφερό κι επικίνδυνο. απευθύνεται σε σκεπτόμενους ανθρώπους που αγωνιούν για το μέλλον και δεν τυφλώνονται από την πρόοδο της τεχνολογίας. Η Ε. Φ. της εποχής μας κυρίως. π. από ο. -90- . πράγμα που.

Ο πολιτισμός είναι αφύσικος. -91- . το δίκιο. υπάρχουν όρια ανάμεσα στο Καλό και το Κακό. Ένα καπρίτσιο των περιστάσεων. Και η βαρβαρότητα πρέπει πάντα να θριαμβεύει στο τέλος». το είδος της φάντασυ αντιμετωπίζεται με καχυποψία και περιφρόνηση. προικισμένα με δυνάμεις θαυμαστές. Η φάντασυ είναι μια διέξοδος φυγής από αυτόν τον κόσμο όπου βρίσκει πλήρη εφαρμογή η διπλή σκέψη του Όργουελ. Οι συγγραφείς εμπνέονται από τους μύθους και τους θρύλους των Ευρωπαϊκών λαών. μύθων και θρύλων. τα φανταστικά πλάσματα που κατοικούν αυτούς τους μύθους και θρύλους. όπως έκανα κι εγώ πριν από χρόνια. μια χώρα η οποία έχει έναν αμύθητο πλούτο παράδοσης. Όποιος το θεωρήσει αυτό κυριολεκτικά θα διαφωνήσει. ιδέες και συμπεριφορές τις οποίες ο παγερός και μισοσκότεινος κόσμος που ζούμε. αποθεώνεται το ασήμαντο κι έχει περισσότερο το τι πιστεύουν οι άλλοι ότι είσαι. όπως τα ξωτικά και οι νάνοι. Πριν από χρόνια ο Ρόμπερτ Χάουαρντ έγραφε ότι «Η Βαρβαρότητα είναι η φυσική κατάσταση της ανθρωπότητας. παρά αυτό που είσαι. Το μεγαλύτερο μέρος της φάντασυ που κυκλοφορεί είναι ξένο και οι κόσμοι που παρουσιάζονται είναι απεικονίσεις της Ευρώπης του Μεσαίωνα. έχει απαξιώσει. Είναι να απορεί κανείς πώς στην Ελλάδα. Κι αυτό ασχολείται με κόσμους θαυμαστούς. οι πολιτικοί μας κοροϊδεύουν μπροστά στα μάτια μας.Το είδος της φάντασυ το γνωρίζω καλύτερα γι’ αυτή αυτό γράφω. στους οποίους κόσμους έχει κράτος και εξουσία τη μαγεία. ξέρει ο καθένας πού στέκεται και τι πρεσβεύει. Κι εδώ κατοικούν πλάσματα αλλιώτικα. ίσως και να μην είχε άδικο ο Δάσκαλος. τοποθετημένους στο απώτερο παρελθόν της Γης ή σε άλλους πλανήτες. Θα ήθελα να κλείσω με λίγα λόγια ενός Δασκάλου της φάντασυ. δεν κινδυνεύουν να χαρακτηριστούν οπισθοδρομικοί και σκοταδιστές όταν αναφερθούν σ’ αυτά όπως γίνεται μονίμως εδώ στην Ελλάδα από τον εσμό των δήθεν εκσυγχρονιστών. τους μύθους και τους θρύλους τους. Στους κόσμους αυτούς έχουν ακόμα ισχύ αξίες. Μια απάντηση είναι ίσως το ότι οι Ευρωπαίοι δε φοβούνται να ασχοληθούν με την ιστορία. Στους κόσμους της φάντασυ έχουν ακόμα νόημα η τιμή. Βλέποντας όμως το αδιέξοδο και την κατάντια στα οποία οδηγήθηκε ο κόσμος μετά από χιλιάδες χρόνια «πολιτισμού».

Είναι ιδρυτικό μέλος της Αθηναϊκής Λέσχης Επιστημονικής Φαντασίας. Δημοσίευσε τα πρώτα της διηγήματα στην εφημερίδα του Μικρασιατικού Συνδέσμου ΦΑΡΟΣ Βαρβασίου του οποίου είναι μέλος του Δ. Σ. της. «Η Αγρυπνία» «Η Βάρκα» «Νύχτα Πρωτοχρονιάς». Σπούδασε στο Παιδαγωγικό Τμήμα Δημοτικής Εκπαίδευσης Αθήνας και διδάσκει σε Δημοτικά Σχολεία. Αυτόν τον καιρό είναι βοηθός έκδοσης στην εφημερίδα του Συνδέσμου ΦΑΡΟΣ όπου και αρθρογραφεί. (1995) «Κάτω από τον Ήλιο της Γκρόνταρ». Εκδόσεις ΚΕΔΡΟΣ (2002) ΔΙΗΓΗΜΑΤΑ Διάφορα πολύ μικρά διηγήματα στην εφημερίδα «Ο ΦΑΡΟΣ του Βαρβασιού». «Η Νεράιδα» «Τα στίγματα του Ανάμ» στην Ανθολογία Φάνταζυ «ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΦΑΝΤΑΣΙΑΣ /2» των εκδόσεων «ΩΡΟΡΑ» «Το Κάλεσμα» στο περιοδικό ΑΠΑΓΟΡΕΥΜΕΝΟΣ ΠΛΑΝΗΤΗΣ «Το Πηγάδι του Δαίμονα» στο περιοδικού του Συλλόγου Δασκάλων Πειραιά. Μερικά από αυτά: «Το Μικρασιατικό Τραγούδι». Πέρσι κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις ΚΕΔΡΟΣ το δεύτερο μυθιστόρημα της ΚΑΤΩ ΑΠΟ ΤΟΝ ΗΛΙΟ ΤΗΣ ΓΚΡΟΝΤΑΡ. Επίσης έχει τιμηθεί με το έπαινο του διηγήματος σε διαγωνισμό του Πνευματικού Κέντρου Δήμου Κορίνθου. Από τις εκδόσεις ΚΑΣΤΑΝΙΩΤΗ έχει εκδοθεί το μυθιστόρημά της ΛΑΜΠΡΑ ΦΕΓΓΑΡΙΑ ΣΤΟΝ ΠΟΤΑΜΟ ΤΗΣ ΛΗΣΜΟΝΙΑΣ το οποίο έχει τιμηθεί με το βραβείο ΙΚΑΡΟΜΕΝΙΠΠΟΣ για τον καλύτερο πρωτοεμφανιζόμενο συγγραφέα. Δημοσίευσε επίσης διηγήματα και σε διάφορα περιοδικά επιστημονικής φαντασίας. -92- . Δημοσιεύσεις ΜΥΘΙΣΤΟΡΗΜΑΤΑ «Λαμπρά φεγγάρια στον ποταμό της Λησμονιάς». Εκδόσεις ΚΑΣΤΑΝΙΩΤΗΣ. (ΑΛΕΦ) από την οποία παραιτήθηκε επειδή διαφώνησε με τις αντιδημοκρατικές μεθοδεύσεις του τωρινού Δ. Σ.ΑΝΘΙΠΠΗ ΦΙΑΜΟΥ Γεννήθηκε στη Χίο το 1966 αλλά έχει Μικρασιάτικη καταγωγή από την πλευρά του παππού της.

Jack. επαναλαμβάνοντας τη διαδικασία της Γένεσης. even though ‘breathed through silver’. ο καθηγητής Tolkien στο φίλο και συνάδελφό του. τ. μπορούμε να συμπεράνουμε ότι της έχει κληροδοτηθεί και η αντίστοιχη θεϊκή ιδιότητα: το δημιούργημα διακατέχεται από σφοδρή επιθυμία να παράγει νέα δημιουργήματα. (ή. Το παραμύθι. 61 Mythopoeia: Ποίημα που φαίνεται να έχει τις ρίζες του σε μια συζήτηση που είχαν οι δύο συγγραφείς τη νύχτα της 19ης Σεπτεμβρίου 1931. «Η Ομίχλη» (1o μέρος της νουβέλας «Μεταμορφώσεις») στο περιοδικό BIG BANG. Άρα η μυθοπλασία αντιμετωπίζεται ως η εγγενής και ταυτόσημη της ανθρώπινης ιδιότητάς μας ανάγκη (αλλά και δυνατότητα) του πλάσματος να μεταλαμπαδεύσει αυτό που του δόθηκε. Πέραν της εμπνευσμένης πλην καθ’ όλα αντιεπιστημονικής απόπειρας να αποκωδικοποιηθούν τα μυστήρια του περιβάλλοντος κόσμου. «Αποδοχή» στο τεύχος 5 των «Δραματουργών των Γιανν».«Το Σφαντό» στο περιοδικό «Αιγαιοπελαγίτικα Θέματα» «Το Πετροκάραβο» στο περιοδικό «Φανταστικά Χρονικά» της ΑΛΕΦ. Αυτή την απάντηση είχε δώσει δεκαετίες πριν. όπου Φιλόμυθος και Μισόμυθος αντιπαρατίθενται μ’ εμπνευσμένες ρύμες για τη χρησιμότητα του παραμυθικού λόγου. Ο συλλογισμός ήταν απλός: εφόσον η ανθρώπινη φυλή έχει πλαστεί κατ’ εικόνα και καθ’ ομοίωση του δημιουργού της. αυτή η παλιομοδίτικη και παραγκωνισμένη μορφή ψυχαγωγίας (και εδώ εννοούμε την πρόσωπο με πρόσωπο αφήγηση του υπερφυσικού συμβάντος ως παραμύθι) απορρέει από αυτή την ανθρώπινη ανάγκη. -93- . ενώ η αφιέρωση της τελικής εκδοχής είναι: to one who said that myths are lies and therefore worthless. αλλιώς. Και μάλιστα.8 Επίσης δημοσιεύτηκαν διηγήματά της σε πολλές τοπικές εφημερίδες της Χίου. Περιοδικό ΚΟΣΜΙΚΗ ΔΙΑΣΤΑΣΗ. Clive Staples Lewis). το παραμύθι συνιστά (όπως άλλωστε και το δράμα) μίμηση. Ο Humphrey Carpenter αναφέρει πως η αρχική αφιέρωση ήταν: to Jack. ΕΙΣΗΓΗΣΗ της ΕΙΡΗΝΗΣ ΜΑΝΤΑ Γράφοντας παραμύθια προσπαθούμε να μιμηθούμε το έργο του Θεού. «Κανείς δεν ακούει τις κραυγές σου». Την παραπάνω θέση πραγματεύεται με τρόπο μοναδικό ο Άρχοντας των Παραμυθιών στο έργο του Μυθοποιία61.

απαραίτητος για να αποδείξει ο νέος μας την αξία του.λπ. όλες οι αδικίες και όλοι οι αναξιοπαθούντες διατηρούν. σημαδεμένοι (μονοσάνδαλος. τη δυνατότητα πλήρωσης και δικαίωσης στο λιγότερο ή περισσότερο ιδεατό καινούριο κόσμο της φαντασίας. ένας σοφός μάγος. -94- . Οι μεγαλύτεροι φιλόσοφοι του κόσμου δεν έχουν καταλήξει στο τι είναι υπαρκτό και τι όχι: κατά συνέπεια. ακρόαση ή ανάγνωση. Το νέο σύμπαν (με τον όρο universe ενδεχομένως κάποιοι να είναι περισσότερο εξοικειωμένοι) αποκαλύπτεται θαυματουργικά. το φως. ο πατέρας τους είναι είτε άγνωστος είτε θεός. το παραμύθι έχει τουλάχιστον ίσα δικαιώματα ύπαρξης με κάθε επιστημονική και εμπεριστατωμένη θεωρία. όχι σπάνια. με πρησμένα πόδια) ή καταραμένοι για αμαρτήματα που διαπράχθηκαν παρά τη γνώση και τη θέλησή τους: (αιμομιξία. μίμηση πράξης σπουδαίας. αν δεν τα κερδίσει κανείς δια πυρός και σιδήρου. Όσο δημοφιλέστερο δε το παραμύθι. ένα γενναίο παλικάρι. εκδηλώνουν ιδιαίτερη ευστροφία και γενναιότητα από μικροί και είναι.). τόσο ισχυρότερη καθίσταται η ύπαρξή του. Τι αξία έχουν τα έπαθλα. Το παλικάρι μπορεί είτε να είναι είτε να μην είναι ηλιακός ήρωας62. οτιδήποτε επιθυμήσαμε και δεν αξιωθήκαμε. μια φυλακισμένη πριγκίπισσα. Η γεωγραφία. στο μυαλό και την καρδιά μας. Ο θεός –παραμυθάς αντλεί από μια ποικιλία ερεθισμάτων (κοινωνική και θρησκευτική ζωή. το καλό. αποδοχή) είναι μια διαδικασία όχι λιγότερο θαυμαστή από τα απόκρυφα ξόρκια των μάγων που υλοποιούν τα αόρατα. οι ήρωες λιγότερο ή περισσότερο συμβολικοί: ένας σπουδαίος βασιλιάς. Η αλληλουχία των συμβάντων που ακολουθούν την έμπνευση (αφήγηση ή γραφή. ένας τρομερός δράκος. δεν γεννήθηκε σε έναν κόσμο δίκαιο. Οτιδήποτε λοιπόν μας ενοχλεί ή το αγαπάμε. αληθοφανής αλλά όχι πάντα αληθινή. εξαδάχτυλος. γεννήθηκε όμως ικανός να πλάσει έναν δίκαιο 62 Ηλιακός (ή χριστικός) ήρωας: ήρωας σε παραμύθι ή θρησκευτική παράδοση που εκπροσωπεί τη θετική εκπόρευση. Ο λαϊκός αυτός πρόγονος της φάνταζυ κρύβει μέσα του έναν πυρήνα πραγματικότητας και δεν υπολείπεται παρά η καλή θέληση του ακροατή για να υπάρξει. Η ιστορία υπάρχει. συγκίνηση. μας αποκαλύπτει ο Michael Moorcock. προσωπική άποψη για το πώς είναι ή θα έπρεπε να είναι ο κόσμος. (Ο άνθρωπος. Συνηθέστερα κάποιου ανδραγαθήματος.όπως επίσης το δράμα. αλληλουχία των εποχών και ελπίδα ή ανησυχία για τη μετά θάνατον κατάσταση) αναμειγνύει με την προσωπική του φαντασία ή εμπειρία ή την ενδεχόμενη γνώση του παλιότερων ιστοριών και καταλήγει στο δημιούργημα: συνισταμένη όλων των παραπάνω αλλά πάνω απ’ όλα προσωπική κατάθεση. ο δράκος είναι είτε ο διάβολος είτε η ζωώδης σεξουαλικότητα είτε απλώς ένας δράκος. ταύτιση. η κοπελιά μπορεί να συμβολίζει ή και να μη συμβολίζει την ψυχή του ανθρώπου. Οι ηλιακοί ήρωες έχουν κοινά χαρακτηριστικά: μυστήριο καλύπτει τη γέννηση τους. ευτυχώς. πατροκτονία κ.

κάτι προσπαθούμε να δώσουμε: ας το ονομάσει ο καθένας όπως θέλει. το The Hades Business -95- . μήπως δεν είναι εντέλει τίποτα περισσότερο από το κομμάτι μιας αφήγησης.G. Εκείνο που τότε δεν ήξερα και ευτυχώς τώρα κατάλαβα. τραγουδίστρια. ώστε να μας δημιουργήσει. το βαρεθήκαμε. Πώς και γιατί γράφουμε φάνταζυ. Όπως έχω ξαναπεί: το πραγματικό το βλέπουμε. και. Charles Dickens. ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΤΟΥ TERRY PRACHETT ΣΤΟΝ MICHAEL LOHR (ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ Γ. γενικότερα. Κάτι μας δόθηκε. Αν ο άνθρωπος είναι ο ήρωας στο μεγάλο παραμύθι του Κόσμου. Έχουν ύπαρξη. Άρα. ας το αιτιολογήσει με το δικό του θεό. για να μας ρωτάνε. όλοι (άντε. ενώ ένας ηθοποιός έχει τη δυνατότητα να ζήσει πολλές. Lewis Carroll και P. Έγινα λοιπόν συγγραφέας από καθαρή απληστία. Θα συμφωνήσω με το Φιλόμυθο σ’ αυτό. αφού κάθε κορίτσι θέλει να γίνει ηθοποιός. είναι πως και ο συγγραφέας μπορεί να το κάνει αυτό: να ζήσει δηλαδή εκατό ζωές σε μία. Η πρώτη δουλειά του που εκδόθηκε. οι περισσότεροι) αναπαράγουν καταστάσεις ρεαλιστικές. Το ενδιαφέρον ήταν το γιατί: πίστευα πως κάθε άνθρωπος ζει μονάχα τη δικιά του ζωή. Γεννάται το ερώτημα: πού πηγαίνουν αυτές οι αφηγηματικές πιθανότητες που δημιουργούμε. Πράγμα καθόλου ενδιαφέρον. το χορτάσαμε. Wodehouse. είναι δίπλα μας. ΠΛΙΩΤΑΣ): ΑΝΑΤΥΠΩΣΗ ΓΙΑ ΤΟ ΠΕΡΙΟΔΙΚΟ «ΣΥΜΠΑΝΤΙΚΕΣ ΔΙΑΔΡΟΜΕΣ»: Ο Terry Prachett γεννήθηκε το 1984 στην πόλη Beaconsfield. Ήθελα μικρή να γίνω ηθοποιός. ή συναίσθηση της ύπαρξης. όμως ελάχιστοι θα διαφωνούσαν με την παραπάνω θέση. Μπορεί οι απόψεις να διίστανται όσον αφορά στο πώς. του Buckinghamshire της Αγγλίας. επίσης. Είναι πασίγνωστος για τη σειρά των βιβλίων Discworld και θεωρείται ένας απ’ τους καλύτερους σατυρικούς συγγραφείς σήμερα και συχνά συγκρίνεται με τον Douglas Adams. Γιατί γράφω εγώ. και τι να ενέπνευσε άραγε το θεό.κόσμο). γράφουμε φάνταζυ για να είμαστε πρωτότυποι. Γιατί γράφουμε. Στο κάτω –κάτω. μοντέλο και τα παρόμοια.

Το πρώτο μαγαζί που υπέγραφα αντίτυπα. Αλλά είχα καταλάβει πως η κατάσταση βελτιωνόταν όταν μπήκα σ’ ένα Β&Ν στην Αμερική και είδα ένα ράφι με τα βιβλία μου. TP: Φυσικά. Johnny and the Bomb. Μέχρι πριν από έξι χρόνια ήμουν μια δευτερεύουσα επιτυχία στις ΗΠΑ. όπως και το The Johnny Maxwell Slipcase. Μερικές από τις υπόλοιπες πρόσφατες κυκλοφορίες που περιλαμβάνουν το Where’s my Cow. Edward James Farah Mendlesohn με τον τίτλο Terry Prachett: Guilty of Literature. ξεπούλησε όλους τους τίτλους μου κι έτσι οι απογοητευμένοι οπαδοί μου πήγαν σ’ ένα διπλανό βιβλιοπωλείο και το έγδυσαν κι αυτό.εμφανίστηκε το 1963 στο περιοδικό Scinece Fantasy. ML: Με την έκδοση του Thud! Επιτέλους μπήκατε στη λίστα των δέκα best sellers με σκληρό εξώφυλλο που δημοσιεύουν οι New York Times. το The Carpet People. κατά την πρόσφατη αμερικανική περιοδεία μου. Η πρώτη του νουβέλα. Μετά ήρθαν νέα μυαλά στον Harper και άρχισαν να αναιρούν περισσότερα από δέκα χρόνια άσχημων επιχειρηματικών αποφάσεων. βιβλία που δεν πουλάνε. Butler. Johnny and the Dead. εμφανίστηκε το 1965 στο περιοδικό New Worlds. εκδόθηκε το 1971. και εννοώ πραγματικά πολύ άσχημων. Εκδόθηκε απ’ το Ίδρυμα Επιστημονικής Φαντασίας. που σύντομα θα γίνει κλασικό. απ’ τους Andrew M. η νουβέλα του Πράτσετ The Amazing Maurice and his Educating Students κέρδισε το μετάλλιο Carnegie για την καλύτερη παιδική νουβέλα. Αυτή τη νουβέλα ακολούθησε η κυκλοφορία στη Βρετανία του Wintersmith. το Night Dweller. Δεν αισθάνεστε όμορφα που επιτέλους το πετύχατε μετά από όλα αυτά τα χρόνια. Το 2002. όμορφα. Τα βιβλιοπωλεία στις ΗΠΑ δε συνηθίζουν να παραγγέλνουν μαζικά. Όσο για τους φανατικούς θαυμαστές υπάρχει μια διαφωτιστική συλλογή μελετών πάνω στον Τέρι Πράτσετ και τη δουλειά του. Νομίζω μάλιστα πως φτάσατε μέχρι την τέταρτη θέση. Η δεύτερη μικρή ιστορία του. Πρόσφατα έγραψε το διεθνές best seller Discworld opud Thud!. Ο εκδοτικός οίκος Harper Collins εξέδωσε επίσης το Only you can Save Mankind (Johnny Maxwell Trilogy) με σκληρό εξώφυλλο. αλλά χάρηκα περισσότερο για τον επιμελητή και τον εκδότη μου. Ο κόσμος ρώταγε αν αισθανόμουν περήφανος γι’ αυτό κι εγώ σκεφτόμουν: Διάολε! Όσοι έρθουν αύριο δε θα βρουν τίποτα ν’ αγοράσουν! -96- . σε έκδοση με σκληρό εξώφυλλο που περιλαμβάνει τα: Only you can Save Mankind.

66 Είναι το όνομα ενός από τους πιο αγαπημένους χαρακτήρες του Τερι Πράτσετ. υποθέτω πως κάτι θα μπει στη μέση. Το όνομα μιας από τις πιο γνωστές κινηματογραφικές εταιρίες στην Αμερική. νομίζετε πως μία ταινία Discworld64 βρίσκεται κοντά στην πραγματοποίηση. 63 Hitchhiker’s Guide to the Galaxy: έργο του Douglas Adams που γυρίστηκε σε ταινία το 2006. 64 -97- . Και νομίζω πως αυτό ήταν το σύνολο των απογοητεύσεων. το The Tao of Cow: What Cows Teach Us του Dolly Mu έγινε πρόσφατα επιτυχία. Οι ταινίες συνήθως μένουν στα χαρτιά. η ασθένεια των τρελών αγελάδων εξαπλώνεται εδώ και μερικά χρόνια. Αρχίζω ν’ αναρωτιέμαι μήπως πρόκειται για μία ασυναίσθητη προσπάθεια απ’ τον πληθυσμό των βοοειδών να καταλάβουν τον κόσμο. Υπάρχει κάτι το εγγενές αστείο με τις αγελάδες. Ποια σας κάνει να πιάνετε το κεφάλι σας και να μουρμουρίζετε: «Πώς μου ‘ρθε να γράψω κάτι τέτοιο». Μία ροκ μπάντα απ’ το Seattle. TP: Το Sourcery. ML: Με την περιορισμένη επιτυχία που είχε στα ταμεία το Ταξιδεύοντας στο Γαλαξία με Ωτοστόπ63. είναι αστείο και μια ευκαιρία για τον Melvyn Grant να δημιουργήσει μερικές υπέροχες ζωγραφιές. Οι απογοητεύσεις σβήνουν. μετρ του τρόμου. Έβαλα τη δουλειά και παρέμεινε στις λίστες με τα best sellers για τρεις μήνες. Το έγραψα γιατί οι fans ήθελαν ακόμα μία νουβέλα με τον Rincewind66. ML: Ποια θα λέγατε πως είναι η πιο απογοητευτική εμπειρία που είχατε. ποια ήταν η χειρότερη νουβέλα που γράψατε. Το project της Dreamworks μπορεί να αντέξει τις πιέσεις. που θα ξεκινήσει γυρίσματα τον επόμενο χρόνο (2008). Ακόμα κι εγώ γράφω μία βασισμένη σε αγελάδες ιστορία για μια φανταστική ανθολογία με το όνομα The Holy Church of Moo – A call to Cud. Το Where’s my Cow? Βγήκε επειδή ο εκδότης μου ερωτεύτηκε την ιδέα. TP: Αν και θεωρητικά υπάρχει μία παραγωγή της Dreamworks.ML: Τι σας ενέπνευσε να γράψετε το Where’s my Cow?. οι Mudhoney έβγαλαν έναν δίσκο με το όνομα My Brother the Cow. Γιατί όλα αυτά. Είναι σατυρικό. 65 Βιβλίο που ο Πράτσετ έγραψε συνεργατικά με τον Neil Gaimen. πιθανότατα επειδή ήταν κωμικό. Οι πωλήσεις συνεχίζουν! ML: Κάνοντας μια αναδρομή στα έργα σας. TP: Δεν έχει υπάρξει ποτέ μία τεράστια απογοήτευση. TP: Δεν ξέρω. Για κάποιο λόγο αυτό με έκανε να αισθάνομαι αμήχανα. στη συγγραφική σας καριέρα. αλλά στενοχωρήθηκα που το Good Omens65 πήγε τόσο άσχημα στα Παγκόσμια Βραβεία Φαντασίας το 1991. Εγώ όχι.

TP: Όχι! Οι μέλισσες σε σμήνη είναι συνήθως απίστευτα πειθήνιες. Ακόμα ασχολείστε με τη μελισσοκομία. ML: Είχατε ποτέ πρόβλημα με τις μέλισσές σας. TP: Εννοείται αν θα έψαχνα ενεργά κάποιον για να δουλέψουμε μαζί. Η τέχνη της μελισσοκομίας συνίσταται στο να μην έχεις προβλήματα. θυμάμαι πως ξεκινήσατε να ασχολείστε με τη μελισσοκομία σαν χόμπι. Ο κύριος που κατέθεσε αυτή την ερώτηση αυτή την ερώτηση ορκίζεται πως έχει -98- . τουλάχιστον για μερικές ώρες. ML: Για την ακρίβεια αυτή η ερώτηση κατατέθηκε από έναν φανατικό οπαδό σας. Αμφιβάλω αν κάτι τέτοιο θα ξανασυμβεί. Νομίζω πως εγώ απλά γράφω καλύτερα. Ελπίζω να επιστρέψω σε μερικά χρόνια. ML: Κάποτε πήρα συνέντευξη απ’ τον Ιρλανδό συγγραφέα Robert Rankin και τον ρώτησα αν θα σκεφτόταν ποτέ να γράψει ένα βιβλίο μαζί σας. από τη θρησκεία. σαν ένα μεγάλο σμήνος να ξεφύγει και να κάνει επιδρομές σε μικρά χωριά. Αλλά με τα χρόνια. Παράγεις πολύ μέλι. TP: Εεε… δε θα έπρεπε να ρωτήσετε έναν αναγνώστη. αρχίσατε να σατιρίζετε τα πάντα. TP: Ασχολήθηκα. Έχω φίλους που έχουν μία οργανωμένη φάρμα μελιού στη Δυτική Βιρτζίνια. καθώς το στυλ σας εξελίχθηκε και έγινε πιο εξεζητημένο. ML: Η σειρά Discworld ξεκίνησε τη δεκαετία του ‘80 και εκείνη την εποχή ήταν πάνω-κάτω μια παρωδία των sword&sorcery φανταστικών διηγημάτων – ένα ψευδομεσαιωνικό σκηνικό με μάγους. Όχι. Οφείλεις να κατανοήσεις ένα ρυθμό που κατά κύριο λόγο δεν ελέγχεις. Ξεκίνησε έναν εξάψαλμο για το πώς δε δουλεύει με κανέναν και ούτε που θα σκεφτόταν την ιδέα.ML: Πριν από χρόνια. Σε καθηλώνει. Δεν μπορείς να ασχοληθείς με τη μελισσοκομία! Αυτό το έμαθα από βετεράνους που μου έδωσαν συμβουλές που δεν μπορείς να βρεις σε βιβλία. υπάρχει κάποιος με τον οποίο πραγματικά θα θέλατε να δουλέψετε σε ένα project. Τι με τράβηξε. εξαιτίας των περιοδειών μου. κατάλληλο project. Και οι γείτονές σου ελπίζουν όσες εκτρέφεις να βοσκήσουν στη γη τους! Έπρεπε να την εγκαταλείψω στη μέση μιας σεζόν με πολύ δουλειά. Πώς άλλαξε και εξελίχθηκε με τα χρόνια η αντίληψή σας για το Discworld. βαρβάρους κλπ. Τι σας τράβηξε σ’ αυτήν. Το Good Omens ήταν μια ευτυχής συγκυρία: κατάλληλοι άνθρωποι. Σε αυτό το σημείο της καριέρας σας. να επιτεθεί σε εφημέριους κλπ. κατάλληλη στιγμή. έως το Χόλιγουντ και την πολεμική βιομηχανία.

Ερατοσθένης. Εκδοτική Αθηνών Α.. Πατάκης: 1972. Gérard. Γκίκας Σ. ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΟΥΜΕΝΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ Ελληνική: Εγκυκλοπαίδεια Ελληνική Μυθολογία: εισαγωγή στο μύθο. Πολ. Περιοδικό Διαβάζω. Σεπτέμβριος 2007. β’ έκδοση. Εκδότης: Γεώργιος Γαλάντης-Γαβαλάς.διαβάσει κάθε βιβλίο σας δύο φορές. Γιώργος. Μένη. Σαββάλας. 67 Όλες οι ημερομηνίες αφορούν την πρώτη έκδοση των πρωτοτύπων. Πατάκης: 1995. της παιδικής Καψωμένος.University Studio Press: 2002. Παναγιωτάτος. Βασίλης (μτφρ. Καλλιπολίτης.. Οι Δρόμοι του Φανταστικού: Θεωρητικές προσεγγίσεις. Λογοτεχνικά Κείμενα και Θεωρία 2: Φανταστικό και Λογοτεχνία. Σχήματα III. Τεύχος 464. Τζβέταν. Δημήτρης. Έντγκαρ Άλαν Πόε: Η Μάσκα του Κόκκινου Θανάτου.). Εισαγωγή στη Φανταστική Λογοτεχνία. Κανατσούλη. Περιοδικό Συμπαντικές Διαδρομές.Ε. Αυδίκος. Δρακόπουλος Δ. Genette.). Αφηγηματολογία: θεωρία και μέθοδοι ανάλυσης της αφηγηματικής πεζογραφίας. και τις δύο κατακόρυφα κρεμασμένος ανάποδα με μπότες αντιβαρύτητας που λάμπουν στο σκοτάδι. Γ. -99- . Ιούνιος 2006. Τεύχος 477. Αίολος: 1997.. ΛΕΞΙΚΟ λογοτεχνικών όρων. Ευαγγελίδης. Τόντοροφ. Ευάγγελος. Δεύτερη Έκδοση. Οδυσσέας: 1991. Το Λαϊκό Παραμύθι: θεωρητικές προσεγγίσεις. Εκδότης: Μαρία Τριγώνη. απόψεις και διηγήματα. Παπαδάκης. Εισαγωγή στη θεωρία και κριτική λογοτεχνίας. Γράμματα: 1982. Αιγόκερως: 1981. Τεύχος 8.: 198667 Περιοδικό Διαβάζω. Χάουαρντ Φίλιπς Λάβκραφτ: Επιστολές. Εκδότης: Γεώργιος Γαλάντης-Γαβαλάς. Ιούνιος 2007. Ευαγγέλου Ι. Γιάννης (μτφρ. Ρώμας Χ. Οξύ: 2005. Οδυσσέας: 1994..

17. Damon Francis (1967). Supernatural Horror in Literature. NY. Faults and Virtues". p 92-3. «Εισαγωγή»: Βραβεία Nebula 2002. National Optical Astronomy Observatory. Inc. NY. Heinlein. Lovecraft. Gregory Benford. "Science Fiction: Its Nature.. Cyril Kornbluth. Science Fiction: The Literature of Ideas. Card. Christine. Astronomy Education Review. Robert A. "Teaching Astronomy with Science Fiction: A Resource Guide".R. Maas. Επιμ. 1976 Fraknoi. Cambridge University Press: 1981. Gilks Marg. Ξενόγλωσση: Benford. University of Chicago: Advent Publishers. 109-131. Kim Stanley. Ray Bradbury: Master of Science Fiction and Fantasy. Howard Philips. Kyla (1993-05). (1996). Orson Scott (1990). What is Speculative Fiction?. A Rhetoric of the Unreal: studies in narrative and structure. ed. Lin. Bruce. Hartwell. Realms of Wizardry. Gregory. University of Illinois Press.Robinson. Irwin. The Game of the Impossible. Brook-Rose. Burnt Toast (#13). Paula Fleming and Moira Allen (2003). Ben Abramson: 1945. David G. Doubleday and Company Garden City. Μτφρ. E. Επιμ. W. Advent Publishing. In Search of Wonder: Essays on Modern Science Fiction. Neuromancer which is credited for envisioning cyberspace. How to Write Science Fiction and Fantasy. Frye. Cyberpunk. TorBooks. Anubis: 2002. Atheneum: 1967. David and Ward. It was later refined by William Gibson's book. Lin. «Introduction: The Science Fictional Century» Nebula Awards Showcase 2000. ed. Urbana Chicago London. Ηλίας Λιάσκος. and Robert Bloch (1959). 1976 Carter. Wendy (2004-07). especially of the fantastic. The Science Fiction Novel: Imagination and Social Criticism. Carter. Infinity Plus.com. Bethke. Northrop. Andrew (2003-02-11). Kim Stanley Robinson. 1976 Knight. Alfred Bester. (2002-03). "The Horror Timeline. Enslow Publishers. -100- . Lilly N. Kingdoms of Sorcery. Harcourt: 2000. "Part I: Pre-20th Century"". Anatomy of Criticism. Doubleday and Company Garden City. Published in the November 1983 issue of Amazing Science Fiction Stories. Age of Wonders: Exploring the World of Science Fiction. WritingWorld. Writer's Digest Books. Carroll.

Serling. Vonnegut. Μίχαελ. Wizardry & Wild Romance: A Study of Epic Fantasy p 36 ISBN 1-932265-07-4 Rottensteiner. Green Rider. Britain. Pocket Books: 2003.Moorcock. Clive. Μίνωας: 2003. Midnight Tides. Αγγλόφωνα: Συλλογικό. Terry. Τζόναθαν. Το Υφαντό της Φιόναβαρ: 1. Η Πύλη του Πτολεμαίου. First Rider’s Call. Brooks. Bantam Press: 2004. "The Fugitive". The Twilight Zone. Robot. Silverberg. -101- .B. Oxford University Press: 1950. Great Ghost Stories. Poe Allen Edgar. The Damnation Game.H. Good Omens. 2. Το Μάτι του Γκόλεμ. Έντε. Harper Collins: 1990. Darko. Neil and Prachett. Η Τριλογία του Βαρτιμαίου: 1. Steven. 1986.. K. Barker. Το Δέντρο του Καλοκαιριού. Rod. The Malazan Book of the Fallen: 5. Οι Σειρήνες του Τιτάνα. The Fantasy Book. Robert. New Haven and London: 1977. Ο Καθρεφτης μέσα στον Καθρέφτη. Παρά Πέντε/Μέδουσα: 1959. 3. Το Φυλαχτό της Σαρμκάνδης. Terry. Το Σπαθί των Σαννάρα. Kristen. Time Warner Books: 1985. Anubis: 1984. Philip. Alta Grafico: 2001. I. Asimov. ΑΝΑΦΕΡΟΜΕΝΑ ΚΑΙ ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΑ ΕΡΓΑ Ελληνικά και Μεταφρασμένα: Λουκιανός.. Η Περιπλανώμενη Φλόγα. Isaac. Britain. The Three Stigmata of Palmer Eldritch. 2004. Kristen. Ο πιο Σκοτεινός Δρόμος. Collier Books: 1978. Earthlight: 1998. Lawrence D. Metamorphosis of science fiction. Chancelor Press: 2002. Αληθινή Ιστορία. 1986. 3. SF Masterworks: 1964. Dick. Ύψιλον: 1983. 2005. Priestley J. Anubis: 1977. Ψυχογιός: 1955. 2. Authors Include: Conrad Joseph. Franz. Φλωράκης. Διαμαντής. Τα Γονίδια της Αγιότητας. Γκιλγκαμές ο Βασιλιάς. Huxley Aldous. Στράουντ. Gaiman. Michael. Guy Gavriel. Pushkin Alexander and many more. Alien: 1984. Kurt. Suvin. Erikson. Kay.

R. Le Guin.R. Terry. Tolkien. -102- .R. The Chronicles of Narnia. Illustration by Ted Nasmith. Edited by Christopher Tolkien. C. Illustration by Alan Lee.R. Unwin Paperbacks: 1937. The Earthsea Quartet. Penguin: 1968-1990. Tolkien. The Silmarillion. J. Hodder: 1965. Frank. J.S. Mary. Ursula. Frankenstein.Herbert. Prachett. Tolkien. The Lord of the Rings trilogy. Harper Collins Illustrated Edition: 1977. Shelley. The Colour of Magic (the first Discworld Novel). J.R. Corgi Books: 1983. Harper Collins Illustrated Edition: 1954-1966. Dune. Harper Collins: 1950-1956. Lewis. The Hobbit. Book Club Associates: 1817.R.